Денис Мацуев

**Денис Леонидович Мацуев** (1975 оны 6-р сарын 11-нд Оросын Эрхүү хотод төрсөн) нь Оросын гоц авьяастай, сонгодог төгөлдөр хуурч юм. 2009 онд ОХУ-ын Төрийн шагнал хүртэж, 2011 онд Оросын Ардын жүжигчин болсон байна.   

## Намтар 
Денис Мацуев нь ЗХУ-ын Эрхүү хотод төрсөн хөгжимчин гэр бүлийн ганц хүү бөгөөд эх Ирина Дмитриевна Мацуева (өмнө. Гомельская) төгөлдөр хуурын багш, эцэг Леонид Викторович Мацуев төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч юм. Денис хүү 3 настайгаасаа гэртээ төгөлдөр хуур дээр телевизээр сонссон аялгуугаа тоглож байсан нь түүнийг хөгжмийн авьяастай болохыг анх харуулжээ. Үүний дараа аав нь түүнд төгөлдөр хуур зааж эхэлсэн. 15 нас хүртлээ Мацуев Эрхүү хотод хөгжим судалжээ. 1990 онд тэрээр Эрхүү хотод болсон "Шинэ нэрсийн буяны сан" тэмцээнд тэргүүн байрын шагнал хүртэж, тус сангаас Москвад хөгжмийн чиглэлээр сурч, сар бүр 1000 доллар авах тэтгэлэг хүртжээ. Тус сангаас шагнагдсан Оросын авьяаслаг бусад хөгжимчдийн хамт Мацуев Европ, АНУ-д аялан тоглолт хийжээ.

1991 онд Мацуев хөгжмийн боловсролоо үргэлжлүүлэхээр эцэг эхийн хамт Москва руу нүүжээ. Москвагийн консерваторийн дэргэдэх Хөгжмийн төв сургуульд сураад 1993 онд Москвагийн Консерваторид элсэн оржээ. 1994 онд тэрбээр Өмнөд Африкийн Йоханнесбург хотод болсон анхны олон улсын төгөлдөр хуурын тэмцээнд оролцож, Гран-при шагнал хүртсэн юм. Тэр жилдээ Алексей Наседкиний оюутан байхдаа Москвагийн консерваторид элсэн орсон. 1997 оноос хойш Сергей Доренскийн удирдлага дор сурчээ. Мацуев 1998 онд 23 настайдаа Чайковскийн нэрэмжит олон улсын төгөлдөр хуурын 11-р тэмцээнд түрүүлжээ.  

Мацуев нь Франц улсын Аннесид зохион байгуулагддаг олон улсын "Аннеси Классик" урлагийн наадмын уран сайхны удирдагчаар Паскал Эскандегийн хамт ажилладаг. Тэрээр мөн Оросын олон улсын хоёр фестивалийн зохион байгуулагч, уран сайхны удирдагч юм. Үүний нэг нь түүний төрсөн нутаг Эрхүү хотод болдог "Байгалын одод", нөгөө нь жил бүр зохион байгуулагддаг "Кресцендо" хөгжмийн наадам юм.  Үүнээс гадна Мацуев нь Уралд, Пермь, Оренбург, Челябинск зэрэг бусад бүс нутгийн олон урлагийн наадмуудыг зохион байгуулахад тусалсан. Тэрбээр одоо өөрийнх урлагийн амьдралыг эхлүүлж өгсөн сангийнхаа Ерөнхийлөгчөөр ажилладаг бөгөөд Оросын алслагдсан бүс нутагт амьдардаг авьяастай хүүхдүүдийн хөгжмийн боловсролыг дэмжих чиглэлээр ажиллаж байна. 

2008 оны 10-р сард хөгжмийн зохиолч Сергей Рахманиновын ач хүү Александр Борисович Рахманинов Мацуевыг "Сергей Рахманиновын сан"-гийн уран сайхны удирдагч болгохоор урилга илгээсэн. Тус сантай хамтарч ажиллах ажлын хүрээнд Мацуев Луцерний Вилла Сенарт байгаа хөгжмийн зохиолчийн өөрийнх нь эдэлж хэрэглэж байсан төгөлдөр хуур болох Хамбургийн 'D' Штейнвэй төгөлдөр хуур дээр түүний бүтээлүүдийг сэргээн тоглосон. 2013 онд Рахманиновын мэндэлсний 140 жилийн ойг тохиолдуулж тус сан Оросын төдийгүй Европын хамгийн нэр хүндтэй концертын танхимуудад цуврал концерт зохион байгуулжээ. 

2012 онд Мацуев олон улсын "Astana Piano Passion" анхдугаар наадмын уран сайхны удирдагчаар ажилласан, 2013 онд Киевт болсон "Сбербанк дебют" олон улсын наадмын уран сайхны удирдагчаар ажилласан. 2016 оны 5-р сард Мацуев залуу төгөлдөр хуурчдад зориулсан олон улсын "Гранд төгөлдөр хуурын анхдугаар уралдаан"-ы уран сайхны удирдагчаар мөн ажиллажээ. 

Мацуев бас жааз хөгжим тоглодог бөгөөд Оскар Петерсоныг жааз тоглоход нь гол нөлөө үзүүлсэн гэж дурджээ. Мацуев Москвагийн Консерваторийн Их танхимд жааз концерт тоглосон анхны сонгодог төгөлдөр хуурч байв. 

Мацуев болон Оросын бусад 80 уран бүтээлч "Ерөнхийлөгч В.Путиний Украин, Крымын асуудлаар баримталж буй байр суурийг дэмжих" нэгдсэн захидалд гарын үсэг зурж байсан.  

2014 оны хоёрдугаар сард Сочи хотод болсон XXII Олимпын өвлийн наадамд Мацуев олимпын бамбар баригч болж  мөн хаалтын ёслолын үеэр тоглолт хийжээ.  2014 оны 4-р сард ЮНЕСКО түүнийг ЮНЕСКО-гийн Сайн үйлсийн элчээр томилов. 

2016 онд Мацуев 2018 оны Хөлбөмбөгийн ДАШТ-д ОХУ-ын элчээр зарлагдав. 

2018 онд Мацуев ОХУ-ын дээд шагнал Хүндэтгэлийн одонгоор шагнагджээ.

Денис Мацуев өөрийн хөгжмийн үйл ажиллагаа эрхлэхдээ Юрий Темирканов, Владимир Федосеев, Валерий Гергиев, Андрей Аниханов, Юрий Башмет, Михаил Плетнёв, Иска Гиясов, Владимир Спиваков, Марис Янсонс, Лорин Маазель, Зубин Мета, Леонард Слаткин, Иван Фишер, Семён Бычков, Жанандреа Нозеда, Пааво Ярви, Чон Мён Хун, Курт Мазур, Юкка-Пекка Сарасте нарын хөгжмийн удирдаач нартай хамтран ажиллаж амжсан байна.  

## Шагнал 
 2018 онд түүнийг "Хүндэтгэлийн одон"-гоор шагнах үеэр]]
* "Шостакович шагнал"-ын хөгжмийн төрлийн шагналт 
* Уран зохиол, урлагийн төрлөөр ОХУ-ын Төрийн шагнал 
* ОХУ-ын Ардын жүжигчин 
* Москвагийн Улсын Их сургуулийн хүндэт профессор 
* Ерөнхийлөгчийн Соёл, урлагийн зөвлөлийн гишүүн 
* ОХУ-ын Ардын жүжигчин-2011
* ОХУ-ын Соёлын яамны дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлийн дарга 
* DaCapo KlassiK шагнал 2017 - Оны шилдэг төгөлдөр хуурч 
*Эрхүү хотын хүндэт иргэн-2016 он 
* Хүндэтгэлийн одон, 2018 он  

## Урын сан 
* Хайдн, Лист, Чайковский, Прокофьев. © & (P) 1997 New Names.
* Хайдн, Шопен, Лист, Рахманинов, Прокофиев. © & (P) Вивенди, 1999 он. 
* Бетховен, Чайковский, Лист, Прокофьев нар. Etoiles цуглуулга. Шууд бичлэг - Eglise Notre-Dame d'Auvers-sur-Oise, 2000 оны 5-р сарын 27. 
* Лист: Mephisto Waltz S.514, Шуман: Симфони этюд Оп. 13, Шуберт: А минор D.784-ийн 14 дэх төгөлдөр хуур Соната. Сакрамбоу (Япон), © & (P) 2000 Japan Art. 
* Сонгодог бүтээлүүд. Будапешт филармонийн найрал хөгжим. Удирдаач Рико Саккани. Чайковский - Төгөлдөр хуурын концерт 1, 2 дугаар анги. Гоцлооч: Денис Мацуев. © & (P) 2003 Independent Music & Media Alliance LTD. 
* Tribute to Horowitz. Лист, Бизе-Хоровиц, Россини-Гинцбург. (P) & © 2004 BMG Russia. 
* Стравинский - Галт шувуу сьют, Щедрин - Төгөлдөр хуурын концерт №5. Mariss JAansons - Symfonieorchester des Bayerischen Rundfunks - © 2005 Sony BMG Music Entertainment 
* Стравинский ба Чайковский. I. Стравинский - Петрочка зохиолын 3 анги; П.И.Чайковский - Улиралууд. RCA Red Sea. (P) & © 2005 Sony BMG Music Entertainment. 
* Чайковский: Төгөлдөр хуурын концерт №1 ба Шостаковичийн Төгөлдөр хуур, бүрээ, чавхдаст хөгжимд зориулсан концерт. Санкт-Петербург ПО / Темирканов. RCA Red Seal (P) & © 2007 Sony BMG Music Entertainment. 
* Unknown Rachmaninoff, 2008 оны 3-р сарын 18, RCA Red Seal. 
* Карнеги Холлын концерт - Денис Мацуев (2009 оны 10-р сарын 20) RCA Red Seal. 
* Рахманиновын төгөлдөр хуурын №3 концерт, Паганиний сэдэвт рапсоди - Денис Мацуев, Гергиев, Мариинскийн найрал хөгжим (2010 оны 2-р сарын 9) 
* Ференц Лист. Оросын үндэсний найрал хөгжим, Михаил Плетнев. Sony Music Entertainment (Орос), 2011 он. 
* Ференц Лист - Төгөлдөр хуурын концерт. 1 & 2 Totentanz; Орфей; Героид фунебре. [Нью Йорк]: Sony, 2011 он. 
* Sjostakovitj, Dmitrij, Valerij Gergiev, Rodion Stjedrin нар оролцов. Төгөлдөр хуурын концерт. 1 ба 2. Мариинскийн Улсын Эрдмийн театр, 2011 он. 
* Рахманинов төгөлдөр хуурын концерт №2; Гершвин: Цэнхэр рапсоди. Sony Bmg Music, 2013 он. 
* Szymanowski: 3, 4-р симфониуд, Стабат Матер. Лондонгийн симфони найрал хөгжим, Валерий Гергиев (удирдаач), Денис Мацуев (Зураач), Лондонгийн симфони найрал хөгжим (найрал хөгжим) Формат: Аудио CD, 2013LSO Live Production 
* Чайковский: Төгөлдөр хуурын концерт №1, 2 Денис Мацуев (Уран бүтээлч), Мариинскийн найрал хөгжим, Валерий Гергиев (удирдаач), Петр Ильич Чайковский (Хөгжмийн зохиолч), Формат: Аудио CD, 2014 Mariinsky Label 
* Прокофьев: Төгөлдөр хуурын концерт №3, симфони №5 Денис Мацуев, Мариинскийн найрал хөгжим, Валерий Гергиев (удирдаач), Сергей Прокофиев (хөгжмийн зохиолч), Формат: Аудио CD, 2014 оны Мариинскийн шошго 
* Рахманиновын төгөлдөр хуурын концертын №1 (1917 оны хувилбар), төгөлдөр хуур, найрал хөгжимд зориулсан Stravinsky Capriccio (1929), Щедрин төгөлдөр хуурын концертын №2 (1936) Денис Мацуев, төгөлдөр хуур Валерий Гергиев удирдсан Мариинскийн найрал хөгжим. Mariinsky Label 2015. 
* Рахманинов төгөлдөр хуурын концертын №2, Прокофиев төгөлдөр хуурын концертын №2. CD, Mariinky Label 2018 оны 1-р сар 

## Ашигласан материал 
## Цахим холбоос 
*  
* Москвагийн филармони - Мацуев Денис 
* Columbia Artists Management Inc. - Денис Мацуев 
* Денис Мацуевын Анеций фестивалийн хуудас 

Ангилал:Оросын хөгжимчин
Ангилал:Сонгодог төгөлдөр хуурч
Ангилал:Москвагийн консерваторын төгсөгч
Ангилал:Төрийн шагналтан (ОХУ)
Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан
Ангилал:Ардын Жүжигчин (ОХУ)
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (ОХУ)
Ангилал:ЮНЕСКО-гийн тусгай элч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1975 онд төрсөн