open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Боруссиа Дортмунд

thumb|Сигнал Идуна Паркийн дээрээс авсан зураг
thumb|Хар шар хослолт хөгжөөн дэмжигчид

"Боруссиа" хэмээх адилхан нэртэй Германы олон багаас амжилт, Дортмунд хотод төвтэйгээрээ ялгардаг хөлбөмбөгийн багийг **Боруссиа Дортмунд** (англи, герман зэрэг хэл бичигт Borussia Dortmund, оросоор Боруссия Дортмунд), аль эсвэл **Дортмундын Боруссиа** (үүнийг монголчлоод [доортмундын боруус]) гэнэ. Энэ Боруссиа баг Германы хөлбөмбөгийн дээд чуулган—Бундеслигт 8 удаа (1956, 1957, 1963, 1995, 1996, 2002, 2011, 2012) түрүүлж, 5 удаа (1949, 1961, 1966, 1992, 2013) хоёрдугаар байрыг эзэлж байсан. Улсаасаа шалгарсан зарим жилд Европын хөлбөмбөгийн аваргуудын чуулган (1997), цомтой багуудын цом (1966), холбооны нэрэмжит цом тэмцээнүүдэд (1993, 2002) түрүүлж байв.

## Амжилтын тойм 
### Олон улсын амжилтууд
* **УЕФА Аваргуудын лиг/Европын цом**
** Түрүү (1):** 1997
** Хоёрдугаар байр (1): 2013
* **Европын цомтой багуудын цом**
** **Түрүү (1):** 1966**
* **УЕФА Европын лиг/УЕФА-гийн цом**
** **Хоёрдугаар байр (2):** 1993**, 2002**
* **Тив хоорондын цом**
** **Түрүү (1):** 1997
* **УЕФА Супер цом**
** **Хоёрдугаар байр (2):**  1997

### Германы хөлбөмбөгийн аварга
* **Германы аварга**
** **Түрүү (8) (шилдэг амжилт):** 1955–56, 1956–57, 1962-63, 1995, 1996, 2002, 2011, 2012, 
** **Хоёрдугаар байр (6):** 1948–49, 1960–61, 1966, 1992, 2013, 2014

* **Германы хөлбөмбөгийн цом**
** **Түрүү (3) :** 1965, 1989, 2012
** **Хоёрдугаар байр (3):** 1963, 2008, 2014

* **Лигийн цом**
** **Түрүү (5) (шилдэг амжилт):** 1989, 1995, 1996, 2013, 2014
### Бусад
* Бундеслигийн мөнхийн жагсаалт хэмээх сүүлийн 47 жилийн бүртгэлд 2013-14 оны улирлын тоглолтын төгсгөлийн дүнгээр нийт 2487 оноогоор 5-р байрт явж байна
* Бундеслигийн аваргаа баталсан дөрвөн багт Боруссиа Мёнхенгладбах, FC Байерн Мюнхен, Хамбургер SV болон Боруссиа Дортмунд багтдаг.

## Хөл бөмбөгийн хэлтсийн тоглогчид болон дасгалжуулагч
[thumb|[Роберт Левандовский]]
### Одоогийн бүрэлдэхүүн  2014/15 
Тэмдэглэл: Төрийн далбаанууд нь ФИФА буюу Олон улсын хөлбөмбөгийн холбоонд тухайн тоглогчийн аль улсын нэрийн өмнөөс тоглодог болохыг заасан.

### Дасгалжуулагч- болон бусад зөвлөхүүд 2014/15 
thumb|270px|left||Дасгалжуулагч: Юрген Клопп

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас 


Ангилал:Умард Райн-Вестфалены хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж
Ангилал:Германы хөгжлийн бэрхшээлтний спортын клуб
Ангилал:CDAX-ийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:1909 онд байгуулагдсан
One Direction

**One Direction** Лондонд үүсгэн байгуулагдсан 5 гишүүнтэй Англи-Ирланд хөвгүүдийн пoп хамтлаг юм. Тэд анх The X Factor шоуний 7-р цувралд тус тусдаа орж байсан ч шоуны шүүгч алдарт Simon Cowell ба тус цувралын зочин шүүгч Nichole Scherzinger нар тэднийг нэг хамтлаг болгож "One Direction" хэмээн нэрлэжээ. Уг нэрийг хамтлагийн гишүүн Harry styles санаачилсан ба тэд хамгийн анх Torn дууны гитар дээрх хувилбарыг хамтлаг болохдоо дуулж байв. Тэд X Factor-д 3-р байранд орсоны  дараагаар Syco Records - той гэрээ байгуулан ажиллаж  2011, 2012 онуудад тэд нар өөрсдийн бие даасан Up All Night, Take Me Home цомогуудаа гарган, хэд хэдэн амжилт эвдэж, бүх чухал жагсаалтудийг тэргүүлж бас 'What Makes You Beautiful', 'Live While We're Young' , 'One thing','Kiss you' зэрэг хэд хэдэн хит синглүүд гаргажээ. Тэд 2013 оны 12-р сард Midnight Memories цомгоо гаргасан. 2014 онд This Is Us хэмээх өөрсдийн баримтат киногоо гаргаж байсан билээ. Мөн  өөрсдийн гэсэн 'Our Moment', 'That Moment', 'You and I' 3н сүрчигтэй . Best Song Ever синглээрээ Vevo рекордыг тогтоож  мөн энэ сингл нь billboard chart- л 2-р байранд багтсан юм.2014 онд өөрсдийн 4 дөх цомог болох "Four"-г  гаргасан.Үүний дараагаар "Midnight Memories", "Four" цомгийн дуунуудаараа 2014 онд "Where We Are Tour" аялан тоглолтыг хийсэн ба тухайн жилдээ Billboard Awards-аас "Шилдэг уран бүтээлч" гэсэн шагналыг хүртжээ. 5 жилийн тасралтгүй хөдөлмөрийн дараа тус хамтлаг 2015 онд 5-дах цомог болох "Made in the AM" болон "On The Road Again" аялан тоглолтыг хийгээд тэр жилдээ завсарлага авч байгаагаа мэдэгдсэн юм. Хамтлагийн гишүүд үүнээс хойш тус тусийн соло карераа эхлүүлээд байгаа билээ. 

Гишүүдийн танилцуулга : 
* Niall James Horan 
- 1993 оны 9 сарын 13-нд төрсөн. Багаасаа гитар тоглож сурсан. Ирландад төрсөн. 2010 оны X-factor тэмцээнд So Sick дуугаар орлцсон. 

Zayn Jawaad Malik 

- 1993 оны 1 сарын 12-д төрсөн. Англи ээж пакистан аавтай 1 эгч 2 эмэгтэй дүүтэй. Сүй тавьсан. 2015 оны 3р сарын 25нд Zayn Malik нь албан ёсоор хамтлагаасаа гарсанаа мэддэгдэж гарын үсгээ зурсан байна 

Louis William Tomlinson  

- 1991 оны 12 сарын 24-нд төрсөн.5 эмэгтэй, 1 эрэгтэй дүүтэй дүү нар нь түүнийг Boobear гэж дууддаг. 

Hаrry Edward Styles 

- 1994 оны 2 сарын 1-нд төрсөн, 1 эгчтэй Gemma Styles.Тэр хамтлагийн нэрийг санаачилсан. 

Liam James Payne  

- 1993 оны 8 сарын 29-нд төрсөн. Тэрээр бага байх даа боксоор хичээллэдэг байсан.  

Гишүүд: 

Naill Horan 

Harry Styles 

Louis Tomlinson 

Liam Payne 


Ангилал:Их Британийн хамтлаг
Ангилал:Поп хамтлаг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
Aнггун

**Aнггун Cипта Cасми** (, 1974 оны 4 сарын 29-нд төрсөн) нь Индонезид төрж, хожим Францын иргэн болсон дуучин-дуу зохиогч юм.

## Цахим холбоос 
* 
* 

Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:Индонезийн хөгжимчин
Ангилал:Францын хөгжимчин
Ангилал:Парисын хөгжимчин
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (рыцарь)
Ангилал:Францын хүн
Ангилал:Индонезчүүд
Ангилал:1974 онд төрсөн
Ким Жү-жинь

**Ким Жү-жинь** (солонгосоор 김주진, дуудлага нь [ким жү-жинь], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Kim Joo-Jin) — 1986 онд төрсөн,  эрэгтэй жүдо барилдааны () аварга Өмнө Солонгос улсын жүдоч.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн талаар: Ким Жү-жинь 

Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүдоч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Добри Добрев

**Добри Димитров Добрев** (хоч нэр нь „Байловогийн гэгээнтэн“; мөн түүнчлэн **Добри өвөө** хэмээх нэр танил; * 1914 оны 7 сарын 20-нд Байлово; † 2018 оны 2 сарын 13-нд Софи) нь Болгарын христ шүтлэгтэй сайн үйлстэн юм.

## Амьдрал 
Болгар улсад байдаг Гэгээн Александр Невскийн сүмийн хажууд өөрөө оёсон хувцас өмссөн, эртний хийцийн арьсан гуталтай Добри өвөөтэй тааралдаж болно. Өдөр болгон өвөл зун, хүйтэн халуун, нартай бороотойг тэр үл хайхран өглөө эрт босон, төрөлх Баилово тосгоноос нийслэл Софиа хүртэл 43 км замыг туулан ирдэг.

2010 онд Александр Невскийн сүмийн талаар баримтат кино хийх үед , болгарын ТВ-ийн нэг сэтгүүлч сүмийн архивыг ухаж байгаад итгэмээргүй нээлт хийжээ. Сүмд зориулсан хамгийн өгөөмөр хандив болох 52 000 ам. долларыг гуйлга гуйдаг өвөө Добри өгсөн байв. Хотын төвд нэг өрөө байр авах мөнгө шүү дээ гэж олуулаа гайхсан.
98 настай өвөө түүнд өгж байгаа хүмүүсийн өглөгийн нэг ч зоосыг өөртөө зориулдаггүй байна. Тэр өөрийн тэтгэвэр болох 75 евро болон олны өгдөг талх жимс хүнсний зүйлсийг хэрэглэж амьдардаг.
Добри өвөө өндөр настай гэдгээ тоохгүй чадлаараа олон хүнд тусалдаг. Жишээ нь тог дулаанаа төлж чадахгүйгээс болж хаагдах гэж байсан хүүхдийн асрамжийн газрын бүх төлбөрийг хийжээ. Олсон мөнгөө орон байргүй ядарсан хүмүүст дэм болгож цуглуулан өгдөг байна. Хүмүүс настай, өвчтөй түүнийг нэг биш удаа шоолон доромжилж бүүр зодож байв. Тэгсэн ч Добри ард олонд түгээх гэрэл, тус, ивээх нинжин сэтгэлээ зогсоогоогүй.
Түүний хийсэн бүх сайхан үйлсийг хэн ч мэдэхгүй яагаад гэвэл өвөө нэг ч удаа энэ талаар ярьдаггүй.
Гэхдээ хүмүүст зориулдаг түүний хамгийн том бэлэг бол бусдад өгдөг өгөөмөр сайхан сэтгэл зүрх, хүнлэг агуу хайр юм.

## Хэлсэн үг 
## Цахим холбоос 
* *100-year-old Bulgarian beggar Dobri celebrated as living saint.* (англиар)
* *Добри Добрев* (германаар)

## Эшлэл 
Ангилал:Үнэн алдартны шашны хүн
Ангилал:Болгарчууд
Ангилал:1914 онд төрсөн
Ангилал:2018 онд өнгөрсөн
Нацагийн Удвал

**Нацагийн Удвал** (1954 оны 3 сарын 5-нд Архангай аймгийн Эрдэнэмандал суманд төрсөн) нь Монголын улс төрч эмэгтэй. Монгол Ардын Хувьсгалт Намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Эрүүл мэндийн сайд зэрэг албан тушаалыг хашиж байсан тэрээр 2013 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд анх удаа эмэгтэй нэр дэвшигч болон өрсөлдөж байв.

## Намтар
Тэрээр 1972 онд Тариат сумын 10 жилийн дунд сургуулийг дүүргээд Анагаах Ухааны Дээд Сургуульд элсэн орж, 1978 онд хүүхдийн их эмч мэргэжлээр төгссөн. 1978-1979 онд Архангай аймгийн Хотонт сумын эмнэлгийн салбарын эрхлэгч эмч, 1979-1984 онд Архангай аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт хүүхдийн эмч, 1985-1992 онд Эх нялхсын эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан, Эх нялхсын эрдэм шинжилгээний төвд Эх хүүхдийн эрүүлийг хамгаалахын зохион байгуулалтын секторын эрхлэгч, төслийн удирдагч, 1992-1993 онд Хүүхдийн клиникийн захирал, 1993-1995 онд Эмч нарын мэргэжил дээшлүүлэх институтэд эрүүл мэндийн удирдахуйн багш, 1997-1999 онд Нэгдсэн үндэсний байгууллагын Хүүхдийн санд төслийн ажилтан, 1999-2000 онд ЭМНХЯ-д Төрийн захиргааны удирдлагын газрын даргаар ажиллаж байгаад 2000-2004 онд Намбарын Энхбаярын засгийн газарт Эрүүл мэндийн дэд сайдаар томилогдож ажилласан.

2004-2006 онд Эрүүл мэндийн бодлогын шинэтгэлийн бодлогын шинжээч, 2006-2007 онд Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банкны Төрийн албаны шинэтгэлийн төсөлд бодлогын шинжээч, 2007-2009 онд МАХН-ын Ёс зүйн хорооны дарга, 2009-2010 онд Нийгмийн халамжийн шинэтгэлийн бодлогын шинжээч, 2005, 2010 онуудад Орон нутгийн хөгжилд олон нийтийн оролцоо бодлогын шинжээч, 2011-2012 онд МАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар тус тус ажилласан.

2012 оны 8 сараас 2014 оны 12 сар хүртэл, Норовын Алтанхуягийн эвслийн засгийн газарт Эрүүл мэндийн сайдаар ажиллаж байв.

## 2013 оны ерөнхийлөгчийн сонгууль
Удвалын нэрийг 2013 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшин, 6.5 хувийн санал авсан.

## Эрүүл мэндийн сайд
Тэрээр Эрүүл мэндийн сайд байхдаа хоригдлуудын эмнэлгийн үйлчилгээг сайжруулах зорилгоор журамд өөрчлөлт оруулсан нь албан тушаалын хэргээр хоригдож байсан, ерөнхийлөгч асан, МАХН-ын дарга Намбарын Энхбаяр ялын ихэнх хугацаагаа хоёрдугаар эмнэлэгт хэвтэж өнгөрүүлэх боломжтой болгосон. 

Ангилал:Монголын эрүүл мэндийн сайд
Ангилал:МАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга
Ангилал:Хүүхдийн эмч
Ангилал:Монголын эмч
Ангилал:Анагаах Ухааны Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Архангайнхан
Ангилал:Хотонтын хүн
Ангилал:Эрдэнэмандалын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1954 онд төрсөн
Акимото Хироюки

**Акимото Хироюки** (японоор 秋本啓之, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Hiroyuki Akimoto, 1986 оны 1 сарын 31-нд улсынхаа Күмамото аймгийн Амакүса хотод төрсөн) — эрэгтэй 73 кг жингийн жүдо барилдааны дэлхийн аварга бөгөөд (),  аварга () Япон улсын жүдоч.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн талаар: Акимото Хироюки 

Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Күмамото мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Жан Жюаньжюань

**Жан Жюаньжюань** (хятадаар  张娟娟 - [Zhāng Juānjuān], оросоор Чжан Цзюаньцзюань, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Zhang Juanjuan) — 1981 оны 1 сарын 2-нд улсынхаа Шаньдун мужийн Чиндао хотноо төрсөн, ганцаарчилсан харвааны олимпын алт (), багийн харвааны олимпын хошой мөнгөн (, ) медальт Хятад улсын эмэгтэй байт харваач. 

## Эх сурвалж
* Олимпод өрсөлдсөн тэмдэглэл: Жан Жюаньжюань 

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын байт харваач
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Жан Шяопин

**Жан Шяопин** (хятадаар  张小平 - [Zhāng Xiǎopíng], оросоор Чжан Сяупин/Сяопин, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Zhang Xiaoping) — 1982 оны 4 сарын 1-нд улсынхаа Өвөр Монголын ӨЗО-ы Шилийнгол аймгийн Шилийн хотод төрсөн монгол хүн, 2008 оны олимпын эрэгтэй боксын -81 кг жинд Тунис, Орос, Алжир, Казахстаны тамирчдаас илүүрхэж, эцэстээ Ирландын  Кенни Иганыг 11-7-оор ялж алтан медаль хүртсэн Хятад улсын боксчин. 2010 онд Хөх хотноо Лю Наньнань гэх [хятад нэр, хятад царайт] нэг нутгийн монгол (хятад сурвалжаас) эмтэй гэрлэжээ. Эргэлзмээр хятад овог нэртэй, эцэг нь хэн болохыг мэдэхгүй ч хуримын зургаас нь үзвэл ээж нь лав монгол хүн мөн байна. Боксчин маань **Ялалт** гэдэг монгол нэртэй байж магадгүй.

## Эх сурвалж
Ангилал:1982 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын боксчин
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Хятадын хүн
Сормуус

**Сормуус** — нүдний зовхины үзүүрээр ургах үс. Хүний дээд зовхины сормуус 2, 3, 4 эгнэн ургадаг учраас урт, өтгөн байдаг. Доод зовхины сормуус дан буюу давхар эгнээ ургадаг учраас богино, тачир байдаг. Сормуус нь байнга, тэгэхдээ нэгэн зэрэг бус мэдэгдэмгүй унаж ургаж байх жамтай. Сормуус 6-7 сард л солигдоно. Урт өтгөн хар сормуус нь нүдэнд өнгө оруулж, царай аятайхан болгоно. Зовхины зарим өвчин, мэдрэлийн өвчнөөр сормуус ургалт алдагдах нь бий. Тийм үед бол сормуус шингэрдэг, эсвэл бүр унадаг.

Ангилал:Үс
Ангилал:Нүүр
Амэ Юүки хоёр бэлтрэг

**Амэ Юки хоёр бэлтрэг** (*Анг.* **The Wolf Children Ame and Yuki**, **Япон.** おおかみこどもの雨と雪 Ōkami Kodomo no Ame to Yuki) нь 2012 онд Хосода Маморүгийн найруулсан хүүхэлдэйн кино юм. Уг кинонд Хана (Ханá гэж уншина) гэдэг бүсгүй хүн чонод дурладаг. Тэр хүн чоно үхсэний дараа Хана Амэ, Юки хэмээх хоёр чоно хүүхдээ өсгөхөөр хөдөө тосгонд очдог. 

Японд 2012 оны 7-р сарын 21-нд, Францад 2012 оны 6-р сарын 25-нд тус тус нээлтээ хийсэн.

## Үйл явдал
19 настай оюутан Хана хичээлд нууцаар сууж буй залуутай танилцан дурладаг. Төд удалгүй тэр хоёр үерхэж эхэлдэг. Нэг өдөр тэр залуу өөрийн үнэн төрхөө илчилж өөрийн төрлөөсөө ганц үлдсэн хүн чоно гэдгээ хэлдэг. Тийм байсан ч Хана өөртэй нь нэг гэрт орохыг хүссэнээр тэр хоёр хамт амьдран жилийн дараа Хана жирэмсэн болдог. Хүүхэд нь чоно гарах вий хэмээн эмээж эмнэлэг явж чадахгүй байснаар охин Юкигээ цастай өдөр гэртээ төрүүлдэг. Жилийн дараа дүү Амэ нь нэг бороотой өдөр төрдөг. Амэг төрсний дараа удалгүй өнөө хүн чоно алга болдог бөгөөд Хана хоёр хүүхдээ тэврээд тэр бороотой өдөр эцсээ хүртэл хайсны эцэст шуудууд үхсэн чоныг ТҮК-ийн ажилчид зайлуулж байхыг хардаг. Тэр хүн чоно хүүхдүүдээ хооллохоор ан хийж яваад осолдож амиа алдсан нь энэ байжээ. Энэ золгүй явдлаас хойш Хана хүүхдүүдээ сайн өсгөхөөр сэтгэл шулууддаг.

Гэвч хотод хүүхдүүдээ өсгөх нь туйлын бэрхшээлтэй болохыг Хана ойлгоно. Юки нь байн байн чоно болж хувирна, их дуу чимээ гаргаж хөршүүдийнхээ тайван байдлыг алдагдуулна, Юкиг ульснаас болж байрны эзэндээ амьтан тэжээлээ гэж зэмлүүлнэ, хүүхэд хамгаалахаас вакцинжуулалтад хамрагдсангүй гэнэ. Энэ мэт олон бэрхшээлээс болж хөдөө гарч амьдрахаас шийдэн хүнээс зайдуу уул модондоо ойр нэг хуучирсан бараг үнэгүй шахуу байшинд суухаар болов.

## Цахим холбоос 
* 
*
* 

Ангилал:2012 оны кино
Ангилал:Хүүхэлдэйн кино
Ангилал:Анимэ-кино
Стратегийн ордууд

"Тодорхой ордыг стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордод хамааруулах тухай" Монгол Улсын Их Хурлын 2007 оны 27-р тогтоолоор дараах ордуудыг стратегийн ач холбогдолтой гэж үзжээ.

1.	**Таван толгой**н Чулуун нүүрсний орд. Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд байршилтай. Тавантолгой ХК, Энержиресорс ХХК, Дайцуки ХХК-ийн эзэмшиж байгаа тусгай зөвшөөрлийн хэмжээнд нөөц тооцсон талбайг хамааруулна.

2.	**Нарийн сухайт**ын Нүүрсийн орд. Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд байршилтай. Монгол Улсын Засгийн газартай тогтвортой байдлын гэрээ байгуулсан.

3.	**Багануур**ын Хүрэн нүүрсний орд. Улаанбаатар хотын Багануур дүүрэгт байршилтай. Нөөц тооцсон талбайг хамааруулна. “Багануур” ХК олборлодог.

4.	**Шивээ Овоо**гийн Хүрэн нүүрсний орд. Говьсүмбэр аймгийн Шивээговь суманд байршилтай. Нөөц тооцсон талбайг хамааруулна. “Шивээ Овоо” ХК олборлодог.

5.	**Мардай**н	Ураны орд. Дорнод аймгийн Дашбалбар суманд байршилтай. Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн бөгөөд хувийн хөрөнгөөр нэмэлт хайгуул хийж байна.

6.	**Дорнод**ын Ураны орд. Дорнод аймгийн Дашбалбар суманд байршилтай.

7.	**Гурван булаг**ийн Ураны орд. Дорнод аймгийн Дашбалбар суманд байршилтай.	

8.	**Төмөртэй**н Төмрийн хүдрийн орд. Сэлэнгэ аймгийн Хүдэр суманд байршилтай. Уг ордын тусгай зөвшөөрлийг “БЛТ” ХХК эзэмшиж байсныг 2006 онд цуцалсан. Нөөц тооцсон талбайг хамааруулна.

9.	**Оюу толгой**н Зэс, алтны орд. Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд байршилтай. Ордын нөөцийн тооцоо бүхий тайланг Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлөөр хэлэлцэхэд бэлтгэж байна. Бүлэг ордын хэмжээгээр ойлгоно.

10.	**Цагаан сувраг**ын Зэс, молибдений орд. Дорноговь аймгийн Мандах суманд байршилтай. Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн бөгөөд хувийн хөрөнгөөр нэмэлт хайгуул хийж байна.

11.	**Эрдэнэт**ийн Зэс, молибдений орд. Орхон аймгийн Баян-Өндөр суманд байршилтай. Монгол Улс-ОХУ-ын Засгийн газар хоорондын гэрээгээр зохицуулагдаж байгаа. 

12.	**Бүрэнхаан**ы Фосфоритын орд. Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ суманд байршилтай. Хөвсгөлийн их дархан цаазат газрын гадна ногдох нөөц тооцогдсон хэсэгт дөрвөн компани хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг.

13.	**Бороо**гийн Алтны орд. Сэлэнгэ аймгийн Баянгол суманд байршилтай. Монгол Улсын Засгийн газартай тогтвортой байдлын гэрээ байгуулсан.

14.	**Төмөртэйн овоо**ны Цайр, хар тугалганы орд. Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар суманд байршилтай. Монгол Улсын Засгийн газартай тогтвортой байдлын гэрээ байгуулсан.

15.	"**Асгат"-**ын Мөнгөний орд. Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур суманд байршилтай. Монгол Улс-ОХУ-ын Засгийн газар хоорондын гэрээ бүхий хамтарсан Монголросцветмет нэгдэл тусгай зөвшөөрлийг нь эзэмшиж байгаа.

16. “**Гацуурт**”-ын алтны орд. Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд байршилтай. 2015 онд УИХ-ын тогтоолоор стартегийн 16 дахь орд болгож нэмсэн. Ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг "Центерра гоулд Монголиа" компани эзэмшиж байгаад Сингапурын “OZD ASIA PTE Ltd"-д зарсан.

2013 оны 5 дугаар сарын 30-ны засгийн газрын тогтоолоор 7 ордыг стратегийн ач холбогдолтой ордын жагсаалтад нэмэхээр шийдвэрлэн Их хуралд асуудлыг дэвшүүлжээ.

## Холбоосууд
УИХ-ын 2007 оны 27-р тогтоол

Ангилал: Монголын ашигт малтмалын ордууд
Газрын ховор элементүүд

**Газрын ховор элемент** (англи. *rare-earth elements (REE*), орос. *редкоземельные элементы*) нь иттри ба 15 лантанидын элемент (лантан, церий, празеодим, неодим, промети, самари, европий, гадолини, тербий, диспрозий, голми, эрби, тулий, итербий, итербий) зэрэг химийн элементүүдийн үелэх системийн 57-оос 71-ийг хүртэл дугаарт байрлах лантаноид элементүүд болон эдгээртэй химийн шинжээрээ ойролцоо төстэй №39-д байрлах элементүүдийг хэлнэ. Газрын ховор элементүүд нь бүгд металл бөгөөд ижил төстэй олон шинж чанартай байдаг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн геологийн ордуудад хамт олддог. Тэдгээрийн ихэнх нь ислийн нэгдлүүд хэлбэрээр зарагддаг тул тэдгээрийг "газрын ховор исэл" гэж мөн нэрлэдэг байна.

Неодим, празеодим зэрэг газрын ховор оксидууд нь соронз, онгоцны хөдөлгүүр, тусгай шил зэрэг технологид, түүнчлэн салхин сэнс, хайбрид машин зэрэг ногоон технологид ашиглагдаж байгаа тул эрэлт өсөх төлөвтэй байна.

ГХЭ-үүд нь мөнгөлөг цагаан өнгөтэй металлууд бөгөөд нягт нь 4,48г/см3 (иттри)-ээс 9,33 г/см3 (тули) хүрнэ. Хайлах температур +804°С (цери)-ээс 1550°С (тули) байна. ХШЭ агаарт амархан исэлдэх ба нүүрстөрөгч, хүхэр, фосфор, азот, бусад зарим элементүүдтэй идэвхтэй нэгдэнэ.

## Хэрэглээ
Газрын ховор элементүүдийн (ГХЭ) мишметал гэгдэх хайлшийн найрлагад Се-45-50%, La–20-25%, Nd–15-17% г.м., мөн 5% хүртэл төмөр, 0,1-0,3% цахиур оролцоно. Мишметалыг гянтай ган, ширэм, өнгөт металын сайн чанарын хайлш гарган авахад хэрэглэнэ. 
ГХЭ ба мишметал нь орчин үед хар ба өнгөт металлургийн үйлдвэрт их хэмжээгээр хэрэглэгдэж байгаа ба онцгой шинжтэй шил, керамик, өнгөт телевизор цахилгаан техник, радиоэлектроникийн үйлдвэрийн салбаруудад өргөн хэрэглэгдэх болов. Тухайлбал, иттри нь лазер бүтээх гол материалын нэг болж байна. 

Газрын ховор элементийг техникийн янз бүрийн салбарт ашигладаг: электроник, багаж хэрэгсэл, цөмийн инженерчлэл, механик инженерчлэл, химийн үйлдвэр, төмөрлөгийн үйлдвэр болон бусад. La, Ce, Nd, Pr нь шилэн үйлдвэрлэлд исэл болон бусад нэгдлүүдэд өргөн хэрэглэгддэг. Эдгээр элементүүд нь шилний тунгалаг байдлыг сайжруулдаг. Газрын ховор элемент нь хэт улаан туяаг дамжуулдаг, хэт ягаан туяаг шингээдэг тусгай шил, мөн хүчил, халуунд тэсвэртэй шилэнд багтдаг. Газрын ховор элемент, тэдгээрийн нэгдлүүд нь химийн үйлдвэрт, жишээлбэл, пигмент, лак, будаг үйлдвэрлэх, газрын тосны үйлдвэрт катализаторын хувьд маш чухал болсон.

## Газрын ховор элементийн зах зээл 
"Verified Market Research" (VMR)-ийн тайланд дурдсанаар газрын ховор элементийн дэлхийн зах зээлийн хэмжээ 2023 онд 4,84 тэрбум ам.доллар байсан ба 2030 он гэхэд 10,78 тэрбум ам.доллар болж өсөх магадлалтай юм. "Research and Markets"-аар энэ зах зээл 2023 онд 7,05 тэрбум ам.доллар байсан бол 2024 онд 7,62 тэрбум доллар, 2024 онд 9,328 тэрбум ам.доллар болж өснө гэж таамаглаж байна.

Хятад улс ховор металлын дэлхийн зах зээлийн дийлэнх хувийг хянадаг: 2023 оны эцэс гэхэд Хятад улс дэлхийн хэмжээнд олборлож буй 350,000 тонн газрын ховор элементийн 69%-ийг буюу 240,000 тонн газрын ховор элемент үйлдвэрлэсэн байна.

## Ордууд
## Цахим холбоос
Оросын холбооны байгууламж

**Оросын холбооны байгууламж** (***Холбооны субъект***, бас ***Оросын холбооны субъект***) гэдэгт тодорхой хэмжээгээр улс төрийн ба засаг захиргааны хувьд их бага хэмжээгээр өөртөө засах засаглалын эрх бүхий, Холбооны Зөвлөлд төлөөлөлтэй засаг захиргааны 85 нэгжийг (гишүүнчлэл нь олон улсад маргаантай байгаа Крымын хойгт орших Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Крым Улс ба холбооны зэрэглэлд орох Севастополь хотын хамт) нэрлэдэг. Энэхүү хураангуй нэршлийг оросоор *Субъект Федерации* гэнэ. Үүнийг Зөвлөлт Холбоот Улс задарсны дараа нэвтрүүлсэн ба үүндээ нутаг дэвсгэрийн төрөл бүрийн өөртөө засах засаглалын зэрэглэлтэй нэгжүүдийг харгалзан бий болгожээ.

Оросын Холбооны Улсын Үндсэн Хуулийн 65-р зүйлд холбооны бүрэлдэхүүнийг зургаа ангилан нарийвчлан тогтоож өгсөн байдаг.

## Цахим холбоос 
* Оросын Холбооны Улсын Үндсэн Хууль. 65-р зүйл

## Эшлэл 
!
Ангилал:Улс төрийн газар зүй
Чогжинмүнсэлийн Даваадорж

**Чогжинмүнсэлийн Даваадорж** нь Өвөрхангай аймгийн Нарийнтээл сумын харьяат, үндэсний бөхийн  Улсын харцага юм.

## Амжилт 
### Үндэсний бөх
*1990 МНТ-ны 750 жилийн даншигт 6 давж өсөх идэр чимэгтэй начин цол
*1994 улсын наадамд 5 давж улам нэмэх чимэг
*2004 улсын харцага цолыг нөхөн олгосон

#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
#### Цэргийн наадмын дэвжээнд 
### Самбо бөх
*Самбо бөхийн олон улсын хэмжээний мастер

## Чимэг
Тэрээр алдарт 64 оны **Луу** жилтнүүдийн нэг бөгөөд бие жижигтэй ч цацаа цалгиа ихтэй уран хурц барилдаантай бөх байв. Түүний хүү жүдо бөхийн Азийн аварга ОУХМ, сумын заан Даваадоржийн Төмөрхүлэг юм.

Ангилал:Монголын самбочин
Ангилал:Улсын харцага
Ангилал:Нарийнтээлийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1964 онд төрсөн
Түвшинжаргалын Баясгалан

Боржигон овогт **Түвшинжаргалын Баясгалан** (1981-) — Монгол улсын Гавьяат жүжигчин, зохиолын дуучин. 

## Намтар 
МУГЖ уртын дуучин Д.Түвшинжаргалын охин.

* 1999 онд Нийслэлийн II дунд сургууль төгссөн.
* 2007 онд Кёкүшюзан Батбаяртай танилцаж 2009 онд хуримаа хийж, 2012 онд охинтой болоод 2023 онд гэрлэлтээ цуцлуулсан байна.
* 2022 онд "Эх орон" телевиз байгуулж даргаар нь ажиллаж байна.

## Сонсогчдод өргөсөн цомог 
* 2004 — «Ботгоны дуу»
* 2005 — «Зөвхөн чамдаа»
* 2006 — «Санах тусам»
* 2007 — «Мөнхийн дэргэд ээж минь»
* 2008 — «Арван тавны сар»
* 2008 — «Битгий мартаарай»
* 2009 — «Баяр баясгалан»
* 2009 — «Баясгалан 2009»

## Гавьяа шагнал 
* 2009 онд Монгол Улсын гавьяат жүжигчин

## Эх сурвалж
* Баясгалан Түвшинжаргалын
* 몽골여자가수: 바야스갈랑 (дуучин Т.Баясгалан - Bayasgalan)
* МУГЖ, Дуучин Т.Баясгалан 

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Нийтийн дуучин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Энх-Амгалангийн Оюумаа

**Энх-Амгалангийн Оюумаа** — Монгол улсын зохиолын дуучин.

## Бүтээсэн цомог 
Оюумаа дуучин Бат-Эрдэнэтэй хослон дуулж дөрвөн цомог гаргажээ.

## Эх сурвалж
* Хурдан морины ”хүүхэд”, хонин нүдэн Э.Оюумаа

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Нийтийн дуучин
Чинбатын Бат-Эрдэнэ

**Чинбатын Бат-Эрдэнэ** — Монгол улсын зохиолын дууч эр.

## Уран бүтээл 
Анх 2000 оны «Хонхны нулимс» дугаараа олонд танигдсанаас хойш Оюумаатай хослон дөрөв, бүгд найман цомог гаргаж, долоон удаа бие даан тогложээ.

## Шагнуулсан нь
* 2009 — Монгол улсын гавьяат жүжигчин

## Эх сурвалж
* МУГЖ Ч.Бат-Эрдэнэ блог

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Нийтийн дуучин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Говь-Алтайнхан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Нидерландын хаант улс

**Нидерландын хаант улс** нь Европ болон Карибын арлуудад байх дөрвөн тусдаа хэсгээс бүрдэх улс юм. Эдгээр улсын хэсгүүдийг орон буюу нидерландаар *«landen»* гэх ба бүгд өөртөө засах засаглалтай, өөрийн гэсэн засгийн газар болон мөнгөн тэмдэгттэй. Хант улсын хамтын үүрэг нь ялангуяа гадаад ба аюулгүй байдлын бодлого, мөн түүнчлэн улсын харьяатын асуудал зэрэг юм.

Хант улсын хамтын үүрэг нь ялангуяа гадаад ба аюулгүй байдлын бодлого, мөн түүнчлэн улсын харьяатын асуудал зэрэг юм.
Хант улсын дөрвөн бүрэлдэхүүн улсад:
* Нидерланд, тус улсын бүх нутаг дэвсгэрийн дийлэнхийг хамрах европ дахь хэсэг нь боловч, 2010 оноос эхлэн карибын «онцгой суурингууд» буюу «Карибын Нидерланд» эсвэл «БЭС-Арлууд» (, Бонэйр, Синт Эстатиус, Саба) хэмээн нэрлэгдэх арлуудыг нэмж оруулах болсон
* Аруба, Кариб дахь улс
* Курасао, Кариб дахь улс
* Синт Маартен, Кариб дахь улс

Энэхүү хант улс нь одоогийн энэ байдлаараа Нидерландын колонит Улсаас бий болов. 1949 онд тус улсаас Индонез Улс тусгаар тогтнон гарсны дараа хант улсын нутагт Өмнөд Америк дахь Суринам болон Карибын арлууд (тухайн үед тэр хавийн бүх арлуудыг нэгтгээд Нидерландын Антилын арлууд гэдэг байж) багтаж байв. 1975 онд Суринам Улс хант улсаас гарч тусгаар тогтносон бол 2010 онд Нидерландын Антилын арлууд нь задрав (Аруба аль 1986 онд өөртөө засах засагтай болж бие даасан).

## Тэмдэглэл 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Европын орон
Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон
Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн

Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Хаант Улс
Ангилал:Төв Америкийн орон
Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Гэндэндарамын Эрдэнэбат

1990-ээд оны нийтийн монгол дууны гол төлөөлөгч **Гэндэндарамын Эрдэнэбат** 1960 онд Монгол улсын Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын нутагт эцэг Гэндэндарамын хөвүүн болон төрсөн. УБИС, ОXУ-ын Екатеринбург хотын хөгжмийн их сургуулийг дуурийн дуулаач, багш мэргэжлээр дүүргэж эх орондоо ирээд үндэсний болоод сонгодог дуурийн олон дүрийг бүтээв. Түүний «Цэнхэрийн голоор нутагтай», «Аавын нутаг», «Тэмээн сүргийн говь», «Гэргий», «Нутгийн зам», «Элбэрэл», «Орчлонгийн сайхан хүүхнүүд», «Гэртээ ирлээ» зэрэг олон дуу түмэн олны сонорыг мялаасан. Хожим Эрдэнэбат УДБЭТ-ийн захирал, дараа нь БСШУЯ-ны Соёл Урлагийн Бодлогын Газрын дарга, тэр үеийн Хөгжим Бүжгийн Коллеж буюу Монголын Үндэсний Консерваторийн захирал, Засгийн Газрын Хэрэгжүүлэгч Агентлаг Соёл Урлагийн газрын дарга, улмаар 2020 оноос шинээр байгуулагдсан Соёлын яамны төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллажээ.

## Шагнагдсан нь
* Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин /1997-06-14.№123/

## Эх сурвалж
* Хан Хэнтий нутгийн алдартнууд
* УДБЭТ: Гавьяатууд

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Нийтийн дуучин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Өмнөдэлгэрийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1960 онд төрсөн
Харин ...

***Харин ...*** — 2004 онд худалдаанд гарсан Самандын Жавхлан дуучны анхны **цомог**.

## Дууны жагсаалт
Ангилал:2004 оны цомог
Ангилал:Самандын Жавхлан
Ангилал:Зохиолын дууны цомог
Амьтны загварт урлаг

Амьтны дүрсийг бодит эсвэл өвөрмөц байдлаар даавуун болон төмөр эдлэл, чулуун хөшөөн дээр дүрсэлсэн төмөр, Хүрэл зэвсгийн үеийн урлагийг амьтны загварт урлаг гэдэг.Энэ урлаг Монголоос зүүн европ хүртэлх нутагт тархжээ.Монголчууд амьтны загварт урлагийг монголоос гаралтай гэж үздэг ба харин гадны эрдэмтэд үүнийг үгүйсгэдэг.Монголын  амьтны загварт урлаг нь бусад угсаатны амьтны загварт урлагаас өөр, илүү гоёмсог боловсронгуй шинжтэй байдаг.

Ангилал:Төв Азийн археологи
Ангилал:Монголын археологи
Ангилал:Археологи
Ангилал:Монголын соёл
Эдуард Сновден

**Эдуард Жозеф Сновден** ( - 1983 оны 6 сарын 21-нд төрсөн) нь АНУ-ын иргэн компьютерийн техникч мэргэжилтэй, албан ёсны боловсрол эзэмшээгүй, өмнө нь АНУ-ын Тагнуулын Төв Газарт техникч хийж байсан бөгөөд 2013 оны 6 сард иргэдийг хууль бусаар чагнан мөрдөх АНУ-ын засгийн газрын ажиллагааг нийтэд дэлгэсэн хүн юм. Тэр Хавай дахь Бүз Аллен Хамильтон компанийн холбооны засгийн газарт үйлчилгээ үзүүлж байсан Үндэсний Аюулгүй Байдлын Агентлагийн салбар сүлжээнд иргэдийн яриа ба интернэтийн харилцааг бүтнээр нь хурааж бичигч тагнуулын сүлжээний ажилтан байхдаа хэсэг бичлэгийг хуулан авч 2013 оны 5 сард Хонконгод эрүүл мэндийн шалтгаанаар дүрвэн гарч, Их Британийн Гардиан болон АНУ-ын Вашингтон Пост сонинуудад хандаж мэдээллийг дэлгэжээ. 

## Мэдээллийн үнэлгээ
Сновденд хадгалагдаж байгаа АНУ-ын Үндэсний Аюулгүй Байдлын Агентлагийн мэдээлэл нь асар өндөр нууцлалтай ба тэр мэдээллийг кодолж хувиргаад гадны хэд хэдэн хүнд дамжуулсан түүний аюулгүй байдалд ямар нэг юм учирхад тэр мэдээлэл олон улсад тархаж АНУ-ын түүхэнд байгаагүй маш хүнд нууцлалууд задрах болно гэж анх мэдээллийг задалсан Гардиан сонины сурвалжилагч Глен Гринволд 2013 оны 7 сарын 13-нд мэдэгдлээ. 

Мөн одоогоор Бразилд байрлаж байгаа Глен Гринволдын байрнаас саяхан зөөврийн компьютер нь алдагджээ.

## Улс төрийн орогнол
2013 оны 8 сарын 1-нд ОХУ-ын цагаачлалын албанаас Сновденд Орост нэг жил түр оршин суух эрхийг олгож, Сновден онгоцны буудлаас гарах боломжтой болжээ. Тэрээр одоогоор Москва дахь ойр холбоотон америк иргэний байранд нууцлаг байдалд оршин суугаа бөгөөд Оросын цөөнгүй компаниас ажилд авах санал хүлээн авчээ.

## Бичлэг
# Эдвардын 2014-03-14-нд ТЭД -д уншисан лекц.
# Эдвардын 2014-03-10-нд хийсэн ярилцлага.

## Эшлэл
Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Нийгмийн зүтгэлтэн
Ангилал:Эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч
Гуа дов

**Гуа дов** - Төв аймаг, Баянжаргалан сум, Хэрлэн голын зүүн эрэгт Цагаан арлын орчимд байрлах Хүннүгийн үеийн эртний хотын туурь юм. 

## Судлагдсан байдал 
Дурсгал байрлах газар нь Хэрлэн голын баруун эрэг дагуух нам дор, тэгш дэвсэг бөгөөд энэ хэсэгт гол салаалж урсах тул голын салааны дундах газрыг нутгийн иргэд **“Цагаан арал”** хэмээн нэрлэдэг ажээ. Түүнээс гадна уг дурсгалыг нутгийнхан **“Чингис хааны отгон охины орд”** хэмээн домоглодог байна. Анх 1920-иод онд Судар бичгийн хүрээлэнгийн дарга асан О.Жамъян бөөгийн дуудлаганд гардаг “Хуа добун” хэмээх газрын тухай сураг гаргаж хайсаар олж үзсэн байдаг. Харин 1952 онд Х.Пэрлээ судалгаа хийж, дурсгалын дэвсгэр зургийг үйлдэн, сорилын малтлага хийж Хүннүгийн үед холбогдохыг тогтоожээ. Тэрээр уг дурсгалыг малтан судалсны дараа **Хүннүгийн үеийн тахилга мөргөлийн холбогдолтой дурсгал** хэмээн таамаглажээ. Гуа довын дурсгалт газарт 2013-2016 оны хооронд Монгол-Солонгосын хамтарсан “Мон-Сол” төслийн баг археологийн болон гео-физикийн судалгаа хийж анх хэрэм хэмээн таамаглаж ирсэн дөрвөлжин хэлбэрийн хүрээ нь хэрэм бус 4 талдаа 2 давхар сүрлэг өндөр вааран дээвэртэй хаалгатай, зэрэгцээ олон багана бүхий вааран дээвэрт саравчит хашаа болохыг тодруулсан байна. Мөн судалгааны явцад хашааны төв хэсэгт нэгэн том барилга, түүний зүүн хажууд туслах барилгатай, хашааны гадна талд ч хэд хэдэн барилга байгааг илрүүлсэн бөгөөд хашааны зүүн өмнөд буланд хүний гараар бүтээсэн цөөрөм байсныг тогтоожээ. Улмаар уг дурсгалыг тахилга мөргөлийн газар бус **“Хүннүгийн язгууртны зуны орд”** хэмээх дүгнэлтийг хийсэн байна.

## Эшлэл 
Ангилал:Археологи
Ангилал:Монголын археологи
Тибериус

**Тибериус** нь Pомын эзэнт гүрний 2 дахь эзэн хаан бөгөөд тус улсыг 14-37 оны хооронд удирдаж байсан. 

Ангилал:Ромын эзэн хаан
Ангилал:Ромын хаант улсын үеийн зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:1-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Авгур
Ангилал:Август Цезарь
Ангилал:Клавдии
Ангилал:Юлий
Ангилал:Эртний олимпын аварга
Ангилал:Сүйх тэрэгний уралдаан
Ангилал:МЭӨ 42 онд төрсөн
Ангилал:37 онд өнгөрсөн
Келли Макдональд

**Келли Макдональд** (, 1976 оны 2 сарын 23-нд төрсөн) нь Шотланд жүжигчин бөгөөд Харри Поттэр ба Үхлийн шүтээн 2-р бүлэг, Асрагч МакФий, Трэйнспоттинг зэрэг олон кинонд тогложээ.

Макдональд нь Шотландын Глазгод төржээ. Ээж нь худалдагч байж. 2003 оны 8 сард Даги Пэйн гэх хөгжимчинтэй суужээ. Хүү нь 2008 оны 3 сард төрсөн аж.

Ангилал:Шотландын кино жүжигчин
Ангилал:Эмми шагналтан
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Хермайни Грейнжер

**Хермаини Жин Грэнжер** () нь Харри Поттэр зохиолд гардаг гол дүрүүдийн нэг юм. Уг зохиоор хийсэн цуврал кинонд уг дүрийг Эмма Ватсон] тоглож амьдруулжээ.

Хермаини нь маагл (ид шидгүй) гэр бүлд төрсөн бөгөөд шидтэний авьяастай хүүхэд юм. Хермаини Гранжер нь Хогвартс сургуулийн Гриффиндор тэнхимд сурдаг байсан ба Роналд Вийзлитэй нэг гэрт орж 2 хүүхэдтэй болсон.
Ангилал:Харри Поттер
Аймак

**Аймак** бол Баруун Афган, Ираны Хорасанд амьдардаг түрэг, монгол, иран холимог гаралтай үндэстэн юм. Тэдний Жемшид, Фирузкихи, Таймани овгууд илүү европжуу төрхтэй бол аймак хазара (хазара-и-кала-и-нау), теймури овгууд нилээн монголжуу төрхтэй, гэрт амьдардаг, соёлын хувьд монгол, түрэгтэй ихээхэн ойролцоо байдагаараа бусдаасаа ялгардаг. Иймээс аймак хазара , теймури овгуудыг монгол, түрэг аймгууд голчлон бүрэлдүүлсэн бололтой. Аймак гэх үг нь хөрш зэргэлдээх Төв Азийн түрэг хэлнээс (*оимак*) болон монгол хэлний *аймаг* гэх үгнүүдээс гаралтай бөгөөд утгын хувьд „овог“ буюу „овог аймаг“ гэсэн утгатай юм.

Афганистанд үндсэн Чахар-Аймак (дөрвөн аймак) бий. Чухал дөрвөн овогт:

* Аймак-Хазара (монгол гаралтай)
* Жамшеди (иран гаралтай)
* Фирузкихи (иран гаралтай)
* Таимани (иран гаралтай)

## Мөн үзэх 
* Хазара

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 

Ангилал:Нүүдэлчид
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Афганистан дахь угсаатан
Ангилал:Иран хэлт угсаатан
Ангилал:Монгол үндэстэн
Rule the World

"**Rule the World**" нь Тэйк Дат хамтлагийн тав дахь сингл, студийн *Beautiful World* цомгийн дуу юм. НВУ-д 2007 оны 2007 оны аравдугаар сарын 22-нд сингл болж худалдаанд гарчээ. Тэйк Дат уг бүтээлээ Лондоны олимпын хаалтын ажиллагаанд Олимпын бамбар бөхөх үед дуулж байв.

## Эшлэл
## Холбоос
Ангилал:2007 оны дуу
Ангилал:Take That
Азийн хөлбөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээн

Үүсэн байгуулагдсанаасаа хоёр жилийн дараа буюу 1956 оноос эхлэн Азийн хөлбөмбөгийн холбоо (АХБХ) өөрийн гишүүн улс, орны шигшээ багуудын аварга шалгаруулах тэмцээнийг дөрвөн жилд нэг удаа эрхлэн явуулдаг болжээ. 2004 онд зохиогдсоны дараа нэг оноор зөрөн өөрчлөгдөж 2007 он, тэгээд цааш дөрвөн жил тутамд зохион явагдахаар болсон. Хамгийн сүүлд 2015 онд Австрали улс тэмцээнийг хүлээн авсан бол 2019 онд Арабын Нэгдсэн Эмират Улсад аварга баг тодрох товтой байна. Бүгд 16 тэмцээн ард хоцорсноос Япон улсын баг хамгийн олон (4) удаа түрүүлж, Али Даеи хамгийн олон (14) бөмбөг оруулаад байгаа.


хөлбөмбөг
Өв санаа

**Өв санаа ХХК** нь талх, нарийн боов, бялуу үйлдвэрлэдэг, Өвөрхангай аймгийн нэгэн компани юм.2008 оноос хойш тасралтгүй

Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Крис Хой

**Сэр Эндрю "Крис" Хой** (, MBE *(1976 оны гуравдугаар сарын 23-нд төрсөн)* нь Их Британийн дугуйчин бөгөөд Олимп болон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд олон удаа оролцож байсан тамирчин юм. 

Хой дэлхийн аваргаар арван нэгэн удаа, олимпын аваргаар зургаан удаа шалгарч, олимпын түүхэнд бүх цаг үеийн шилдэг дугуйчнаар нэрлэгдсэн байдаг.

## Эшлэл
## Намтар
*Richard Moore, ''Heroes, Villains and Velodromes: Chris Hoy and Britain's Track Cycling Revolution*, June 2008 by Harper Collins. (ISBN 9780007265312)
**Chris Hoy: the Autobiography*, Harper Collins in October 2009. (ISBN 9780007311316)

## Холбоос
* 
* Chris Hoy *Rider Profile – Cycling Weekly''
* 

Ангилал:Шотландын дугуйчин
Ангилал:Их Британийн авто уралдаанч
Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Дугуйн спортын олимпын аварга
Ангилал:Дугуйн спортын дэлхийн аварга
Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орнуудын наадмын дугуйн спортын аварга
Ангилал:Их Британийн дугуйн спортын улсын аварга
Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч
Ангилал:Тойруу замын дугуйчин
Ангилал:Их Британийн оны шилдэг тамирчин
Ангилал:Member des Order of the British Empire
Ангилал:Рыцарь бакалавр
Ангилал:Эдинбургийн хүн
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Умард Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

**Умард Солонгос** (Умард Солонгос, Хойд Солонгос) **улсын хөлбөмбөгийн шигшээ баг** буюу БНАСАУ-ын эрэгтэй хөлбөмбөгийн шигшээ баг ДАШТ-д хоёр (1966, 2010) удаа шалгаран өрсөлдөж хамгийн сайндаа шөвгийн наймд (1966) үлдэж байжээ. Мөн Ази тивийн АШТ-д дөрвөн удаа тэмцэлдэж сайндаа 4-р байр (1980) эзэлж байсан түүхтэй. Умар Солонгосын шигшээ баг сайн үедээ дэлхийд чансаагаар 57 (1993 он), муудаа 181-р байр (1998) эзэлж байсан бол  2016 оны 6-р сарын 2-ны байдлаар 98-р байранд байна.

## Тив дэлхийд тэмцэлдсэн түүх
### Дэлхийн АШТ
### Ази тивийн АШТ
## Зарим тоглогчид
* Пак Дү-иг (1942-) - 1966 оны ДАШТ-ийн хожлын гоол оруулагч
* Чон Тэ-се (1984-) - довтлогч
* Ли Куан-чонь (1985-) - хамгаалагч
* Пак Нам-чоль (1985-) - хагас хамгаалагч

Ангилал:Азийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

Хөлбөмбөг
Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

**Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг** (; буюу ФИФА-д албан ёсоор бүртгэгдсэнээр бол **Бүгд Найрамдах Солонгос Улс**) нь олон улсын эрэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн тэмцээнүүдэд Өмнөд Солонгос улсыг төлөөлдөг баг юм. Солонгосын Хөлбөмбөгийн Холбоо нь ФИФА болон Азийн Хөлбөмбөгийн Холбоо (AFC)-ны гишүүнчлэлтэй.

Өмнөд Солонгос 1980-аад оноос Азийн шилдэг багуудын нэг болон тодорч, хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 10 удаа дараалж шалгаран оролцоод байна. 1954 онд оролцсонтой нийлээд 11 удаа, Азийн багуудаас хамгийн олон удаа оролцсон баг юм. Эхний 5 тэмцээндээ ялалтын амтыг мэдрээгүй явсан Өмнөд Солонгосын баг 2002 оны ДАШТ-ийг Японтой хамтран зохиохдоо хагас шигшээд үлдэж, Азийн багуудаас хамгийн өндөр амжилтыг үзүүлжээ. Тэд мөн 2 удаа Азийн аварга болж, 4 удаа хоёрдугаар байр эзэлсэ. Түүнчлэн, Азийн наадмаас 3 алт, 3 хүрэл медаль хүртээд байгаа юм.

Тус багийг хөгжөөн дэмжигчид болон хэвлэлийнхэн үндсэн өмсгөлийн өнгөөр нь "Улаанууд" гэж хочилдог. Хөгжөөн дэмжигчдийн бүлгийг нь албан ёсоор "Улаан чөтгөрүүд" гэж нэрлэдэг аж.

## Тив дэлхийд тэмцсэн түүх
### Дэлхийн АШТ
### Азийн АШТ
## Шилдэг хөлбөмбөгчид
## Эшлэл
Ангилал:Азийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

Хөлбөмбөг
Ча Бом-гөнь

thumb|Ча Бом-гөний 1979 оны зураг
Дэлхийн хөлбөмбөгийн түүх, тоо бүртгэлийн холбооны нэрлэснээр "Ази тивийн зууны манлай хөлбөмбөгчин", Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн домог болсон тамирчин **Ча Бо́м-гөнь** (солонгосоор 차범근, жир дуудлага нь [ча-боом гөнь], үсгийн галигаар **Ча Бом-гынь**, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Cha Bum-Kun, оросоор Чха Бом Гын,  **Бум Кун Ча**) 1953 оны 5 сарын 22-нд улсынхаа Кёнги аймгийн Хуасон хотод төржээ. 

Ча Бом-гөнь 1972-1978, 1986 онуудад Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ багт 121 удаа (5-р байр) тоглож, 55 (1-р байр) гоол оруулжээ. Улсдаа агаарын хүчний багт тоглож байсан Ча хилийн чанадын Дармштадт багт шилжснээс хойш 11 жил (1979-1983 оны хооронд Айнтрахт Франкфурт багт, 1983-1989 онд Байер Леверкузенд) Германы мэргэжлийн багуудад тоглоод 98 бөмбөг оруулж, германаар *«Tscha Bum»* (*Ча Бүүм* - «Ча нүргээн») гэж хоч авчээ. 1991 оноос Өмнөд Солонгостоо мэргэжлийн баг дасгалжуулдаг болсон Ча 1997-1998 онд шигшээ багийг дасгалжуулж үзсэн. Түүний хоёр дахь хүү Ча Дү-ри өнөө цагт эцгийнхээ шийрийг хатаан хөлбөмбөгдөж яваа.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Хятадын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч
Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч
Ангилал:Дармштадт 98 багийн тоглогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (туузтай)
Ангилал:Хөлбөмбөгийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Хуан Сонь-хун

**Хуан Сонь-хун** ( 1968 оны 7 сарын 14-нд улсынхаа Өмнөд Чүнчон аймгийн Есаньд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын довтлох байрын хөлбөмбөгчин. Хуан Сонь-хун 1988-2002 оны хооронд Өмнөд Солонгос улсын хөлбөмбөгийн шигшээ багт хүчин зүтгэж 103 тоглолтод (түүхэнд хамгийн олон тоглосон 7-р байрын тамирчин) айлын эсрэг 50 бөмбөг (2-р байр) оруулжээ. Германы мэргэжлийн багаас гараагаа эхэлсэн ч улсынхаа Пухан Стилерс (1993-1998) болон Японы Сэрэссо Оосака (1998-1999) гэсэн хоёр багт амжилттай тоглож байв. Хуан Сонь-хун 2005 оноос хойш дасгалжуулагчийн ажил эрхэлж байна.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Похан Стилерс багийн тоглогч
Ангилал:Сүвон Самсунг Блүуингз багийн тоглогч
Ангилал:Чоннам Дрэгонз багийн тоглогч
Ангилал:Сересо Осака багийн тоглогч
Ангилал:Кашива Рейсол багийн тоглогч
Ангилал:Вупперталь багийн тоглогч
Ангилал:Пүсань Ай Парк багийн тоглогч
Ангилал:Хятадын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
И-15

**И-15** нь Зөвлөлтийн нисэх онгоц зохион бүтээгч Николай Поликарповын 1933 онд бүтээсэн давхар далавчит сөнөөгч онгоц юм. Монгол улсын нисэх хүчин анх 1939 оны 7-р сард буюу Халхын голын дайны ид үед Баянтүмэнд 10 нэгж (ширхэг) онгоцыг Зөвлөлтийн нисэх хүчний ангиас хүлээн авч байлдааны бэлтгэл-сургуулилт хийж байсан ба 1939 оны 09-р сарын шувтаргаар гал зогсоох саналыг Японы талаас ЗХУ-д тавьснаар Монголын нисгэгч нарт агаарын тулалдаанд оролцох боломж олдоогүй гэдэг. Хожим 1942 онд 40 гаруй И-15 бис цувралыг оролцуулаад 60 гаруй онгоц хүлээн авч ашиглагдсан байна.

## Ашигласан улсууд 
* 
* 
* 
* 

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1930-1939 он)
Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл
Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц
Ангилал:Анхны нислэг 1933 он
Хун Мён-бу

**Хун Мён-бу́** (солонгосоор 홍명보, дуудлага нь [хунъ мёнъ-буу], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Hong Myung-Bo, оросоор Хон Мён Бо, *1969 оны хоёрдугаар сарын 12-нд Сөүл хотод төрсөн*) — Өмнөд Солонгосын зодог тайлсан хөлбөмбөгчин бөгөөд Өмнөд Солонгосын шигшээн дасгалжуулагч юм. 
## Замналын товчоон
Хун Мён-бу 1990-2002 оны хооронд Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ багт 136 удаа (түүхэн дэх хамгийн олон тоглосон тамирчин) тоглож 10 гоол оруулж байв. Шигшээ багтайгаа дөрвөн удаа ДАШТ-д орсон, 2002 оны ДАШТ-д хүрэл бөмбөгийн эзэн болсноороо тэр Азидаа анхдагч болсон юм. Хун Мён-бу 1992–1997, 2002 онд Өмнө Солонгосын Пухан Стилерс (129 тоглолт), 1997-1998 онд Японы Шоонан Бельмаре (42), 1999-2001 онд Кашива Рэйсол (72), хамгийн сүүлд 2003-2004 онд Америкийн Лос-Анжелес Гэлакси багт тоглосон. 2004 онд Пеле амьд сэрүүн дэлхийн шилдгүүдийг нэрлэхдээ Хун Мён-буг багтаажээ.

2013 оны зургаадугаар сарын 24-нд 2014 оны ДАШТ-д Өмнөд Солонгосын шигшээг дасгалжуулахаар томилжээ.
## Амжилт 
* 2002 оны ДАШТ-ий дөтгөөр байр
* 1997 оны Азийн цомын түрүү
* 1992 оны Өмнөд Солонгосын аварга
* 1992 оны Өмнөд Солонгосын цомын түрүү
## Эшлэл 
## Холбоос 
*
* Үзүүлэлт - Шигшээ KFA 
* 
*

Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Хятадын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Лос-Анжелес Галакси багийн тоглогч
Ангилал:Похан Стилерс багийн тоглогч
Ангилал:Кашива Рейсол багийн тоглогч
Ангилал:Шоонан Бельмаре багийн тоглогч
Ангилал:1990 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:1994 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:1998 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Сөүлийн хүн
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
И Ён-пю

thumb|И Ён-пюгийн 2011 оны зураг
**И Ён-пю** (солонгосоор 이영표, дуудлага нь [ий ёнъ-пю(иу)], үсэг ялгалтаар бас И Ён-пюу, И Ён-пиу гэж бичнэ, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Lee Young-Pyo, оросоор Ли Ён Пхё) — 1977 онд төрсөн зүүн жигүүрийг хамгаалах үүрэгтэй Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгчин. И Ён-пю улсынхаа шигшээ багт 1999-2011 оны хооронд 127 удаа (түүхэнд 3-р байр) тоглож, эсрэг багийн хаалганд 5 бөмбөг оруулж байв. 2011 оноос Канадын Ванкувер Уайткэпс багт тоглож буй И Ён-пю урьд нь Нидерландын Эйндховен, Английн  Тоттенхэм, Германы Боруссиа зэрэг багт тоглож байжээ.

Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Ванкувер Уайткэпс багийн тоглогч
Ангилал:ПСВ багийн тоглогч
Ангилал:Сөүл багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ю Сан-чоль

**Ю Сан-чоль** (солонгосоор 유상철, дуудлага нь [ю-саанъ чооль], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Yoo Sang-Chul, оросоор Ю Сан Чхоль) — 1971 онд төрсөн, төвийн хагас хамгаалагч байранд тоглодог Өмнөд Солонгос улсын хөлбөмбөгчин. Ю Сан-чоль улсынхаа шигшээ багт 1994-2005 оны хооронд 122 удаа (түүхэнд 4-р байр) тоглож, эсрэг багийн хаалганд 18 бөмбөг оруулж амжжээ. Тоглогч үеээ Үлсан, Ёкохама хотын багуудад өнгрүүлсөн Ю Сан-чоль 2012 оноос дасгалжуулагч болсон.

Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Ёкохама Ф. Маринос багийн тоглогч
Ангилал:Кашива Рейсол багийн тоглогч
Ангилал:Ульсан Хьюндай багийн тоглогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Японы хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Сөүлийн хүн
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1971 онд төрсөн
Ким Нам-иль

thumb|Ким Нам-илийн 2010 оны зураг
**Ким Нам-иль** (солонгосоор 김남일, дуудлага нь [ким-наам ийль]) — 1977 онд Сөүл хотод төрсөн, арын хагас хамгаалагчийн байранд тоглодог Өмнөд Солонгос улсын хөлбөмбөгчин. Ким Нам-иль 1998 оноос  улсын шигшээд багтаж 2013 оны 6-р сарын байдлаар 97 удаа (түүхэнд 9-р байр) тоглоод байна. 2002 оны ДАШТ-д чадварлаг тоглосноороо  "тоос сорогч" гэсэн хоч зүүж, урлагийн одод шиг охид хүүхнүүдийн шүтээн болон шуугиулснаар Чүннам Дрэгонс (2000-2004) багийнхаа нэр хүндийг ч өсгөжээ. Ихэнхдээ Солонгосынхоо багт тоглож, зарим жил Япон, Нидерланд, Оросын багуудад хөлслөгдөн тоглож байсан Ким Нам-иль 2012 оноос улсынхаа Иньчонь Юнайтед багт хүчин зүтгэж байна.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Эксельсиор Роттердам багийн тоглогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Сөүлийн хүн
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Эндо Ясүхито

thumb|Эндо Ясүхито хөлбөмбөгчин 2008 онд
**Эндо Ясүхито** (японоор (遠藤保仁 - [Endō Yasuhito] - үүнээс **Эндоо Ясүхито** гэх, дуудлага нь [ээн-доо ясү-хито], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Yasuhito Endo, оросоор Ясухито Эндо) — 1980 оны 1 сарын 28-нд улсынхаа Кагошима аймгийн Кагошима хотод төрсөн, төвийн хагас хамгаалагчийн байранд тоглож дадсан Япон улсын хөлбөмбөгчин. Эндо улсынхаа шигшээ багт 2002 оноос хойш хүчин зүтгэж, 2013 оны 6 сарын байдлаар 131 тоглолтонд орсноороо түүхэн дээд амжилтыг (өмнөх дээд амжилтын эзэн Ихара Масами 122 тоглосон байдаг) эзэмшиж ахиулсаар байна. Энэ хооронд 10 бөмбөг оруулж, багийн хамтаар 2004, 2011 оны ААШТ-ий алтан медаль зүүсэн. 1998 оноос хойш зөвхөн Японыхоо гурван мэргэжлийн багийн цамцыг өмсч өнгөрчээ. 2001 оноос хойш Ганба Осака багт тоглосоор Японы дээд лигийн бэлгэдлийн арван нэгэн тоглогчийн тоонд 9 удаа нэрлэгдсэн нь цор ганц тохиолдол юм. Мөн багийн хамтаар 2005 оны Японы аварга, 2008 оны Азийн аваргуудын лигийн аварга болсон.

Ангилал:1980 онд төрсөн
Ангилал:Японы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн Азийн аварга