open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цэрэндондогийн Адьяа

Цэрэндондогийн Адьяа

/1940/. Өвөрхангай аймгийн Хужирт сум. Өвөрхангай аймгийн Хархорины сангийн аж ахуйн комбайнч байхдаа Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар /1974-02-08. №38/.

1959 онд Өвөрхангай аймгийн Хархорины сангийн аж ахуйд атрын анхны шан таталцаж хөдөлмөрийн гараагаа эхэлж, 1969 онд газар тариалангийн салбарт механикжсан салааг санаачлан байгуулж удирдан, төлөвлөгөөг тогтмол давуулан биелүүлж байсны дээр өөрөө 1969-1973 оны таван жилд “СК-4” комбайнаар 10 жилийн ажил хийж, 27000 мянган төгрөгийн хэмнэлт гаргасан байна. Ардын Их Хурлын депутатаар сонгогдож байжээ. 

Сүхбаатарын одон, 

“Алтан гадас” одон, 

Ардын хувьсгалын ойн хүндэт медалиудаар шагнагджээ.

Ангилал:Хужиртын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:1940 онд төрсөн
Ямаха Корпораци

**Ямаха Корпораци** (японоор ヤマハ株式会社, *Ямаха кабүшики-гайша*) нь Японы Хамамацүд төвтэй хувьцаат компани юм. Никкэй 225-д жагссан энэхүү холимог концерн нь голчлон хөгжмийн зэмсэг, электроник зэрэг бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхийн сацуу бусад үйлчилгээг бас санал болгодог. Гурван хөглүүр бүхий компанийн лого нь хөгжмийн зэмсгийн бизнесийн талбарт хөл тавьсан гэх гарал үүслийн бэлгэдлийн илэрхийлэл юм.

Торакүсү Ямаха нь тус комопанийг 1887 онд үүсгэн байгуулсан ба тэр даруйдаа бүтээсэн анхны хөгжмийн зэмсэг нь хармониум байв. Тус компани нь одооны нэрээ компанийн 100 жилийн ойгоо тэмдэглэх үедээ буюу 1987 оноос өөрчилжээ. Харин охин компаниуд нь *Ямаха* нэрийг бүр өмнө нь хэрэглэж байсны нэг нь 1955 онд үүсгэн байгуулагдсан Ямаха Мотор Компани юм. Ямаха Мотор нь өнөөдөр бие даасан концерн бөгөөд Ямаха Корпорацийн хувьцааны бараг 10 хувийг эзэмшдэг.

## Түүх 
Ямаха корпорацийг 1887 онд Торакүсү Ямаха үндэслэн байгуулжээ. Байгуулсан жилээ тэр анхныхаа хармониумыг угсрав. Түүний өмнөхөн тэрбээр Хамамацү дахь америкийн нэгэн дунд сургуулийн хармониумыг засах захиалга авсан аж. Түүнийг засах явц даа тэр хармониумын хийцийг ихэд сонирхсон бөгөөд нэг туслагчийн хамт 36 хоног тус хөгжмийн зэмсэг дээр ажиллажээ.  Энэ хугацаанд түүнд тус хөгжмийн зэмсгийг японы бүх дунд сургуульд бий болгох, түүнээ японд үйлдвэрлэх санаа төрсөн байна. Ингээд тэр хармониумтай төстэй нэгэн хөгжмийн зэмсгийн хийцийн зураг гаргаад, түүнээ нөгөө туслагчийнхаа хамтаар бүтээсэн байна. Тэд хөгжмийн зэмсгээ дамнуурганд зүүгээд, Токио дахь шинэ байгуулагдсан консерваторд шалгуулахаар Хамамацүгаас Токио хүртэл бараг 250 километр замыг явган туулж очсон гэдэг байна. Гэхдээ тэдний замын сүүлийн гуравны нэг нь буюу Одаварагаас Токио хүртэл төмөр замтай байв. 

## Цахим холбоос 
* Ямаха Корпорацийн албан ёсны цахим хуудас, олон хэл дээр

## Эшлэл 

Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж
Ангилал:Хөгжмийн зэмсэг үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж
Ангилал:Робот үйлдвэрлэгч
Ангилал:Үлээвэр хөгжмийн зэмсэг үйлдвэрлэгч
Ангилал:Төгөлдөр хуур үйлдвэрлэгч
Ангилал:Орган хөгжим үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж
Ангилал:Хөгжмийн зэмсгийн маркийн нэр
Ангилал:Японы компьютерын техник хангамж үйлдвэрлэгч
Ангилал:Электроник үйлдвэрлэгч
Ангилал:Дуу бичлэгийн төхөөрөмж үйлдвэрлэгч
Ангилал:Гитар үйлдвэрлэгч
Ангилал:Цахилгаан хөгжмийн зэмсэг үйлдвэрлэгч
Ангилал:Никкэй 225
Ангилал:Шизүока мужийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:1887 онд байгуулагдсан
Михаил Мишустин

**Михаил Мишустин** (орос. *Михаил Владимирович Мишустин*, 1966 оны 3 сарын 3-нд Москва мужийн Лобня хотод төрсөн) нь Оросын төрийн албаны ажилтан бөгөөд нам бус улс төрч, эдийн засагч юм. Тэрбээр 2010 оноос 2020 оныг хүртэл Оросын Холбооны Улсын Татварын Албыг даргалж байв. 2020 оноос ОХУ-ын Засгийн газрын даргаар ажиллаж байна. 

Михаил Мишустин бас 2011-аас 2018 оны хооронд ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Санхүүгийн Зах Зээлийн Хөгжлийн зөвлөлийн гишүүнээр ажиллаж байсан. 

Өмнө нь төдийлөн олны танил байгаагүй татварын албаны түшмэл Михаил Мишустинийг 2020 оны 1-р сарын 16-нд Владимир Путин Оросын Засгийн газрын тэргүүнээр томилж, өмнөх ерөнхий сайд Дмитрий Медведевийг залгамжлуулж байсан. 

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дараа В.Путин тангаргаа өргөөд 2024 оны 5-р сарын 10-нд түүнийг дахин Засгийн газрын тэргүүнээр улираан томилсон байна. Үүнээс харвал Украинд эзлэн түрэмгийлэх дайн явуулж, Өрнөдийн эдийн засгийн хоригт ороод буй энэ эгзэгтэй цаг үед Кремлийн эрх баригчид засгийн газрынхаа бодлого, үйл ажиллагааг тогтвортой үргэлжлүүлэх сонирхолтой байгаа бололтой гэж судлаачид үзэж байна.

2022 оны 3-р сараас хойш Орос Украин руу довтолсоны улмаас тэрээр Украин Европын холбоо, Канад, Их Британи, Шинэ Зеландын нэр заасан хоригт, мөн оны 4-р сарын 6-наас АНУ, 5-р сард Япон болон бусад олон улсын нэр заасан хориг арга хэмжээнд орсон байна. 

## Намтар 
Михаилын эцэг Владимир Моисеевич Мишустин Москва хотын "Шереметьево" нисэх онгоцны буудлын хамгаалалтын албанд мөн Комсомолын хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байжээ. Эх Луиза Михайловна нисэх онгоцны буудлын эмнэлгийн үйлчилгээнд ажиллаж байсан бөгөөд нислэгт оруулах зөвшөөрөл өгдөг үүрэгтэй байв. Михаил Лобнягийн 7-р дунд сургуулийг бараг "онц" дүнтэй төгссөн бөгөөд М.В.Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Эдийн засаг-математикийн сургуульд суралцжээ.

1983 онд тэрээр Москвагийн Технологийн Их сургуулийн (хуучин Суурь машины дээд сургууль) оройн ангид элсэн орсон бөгөөд удалгүй сурлагын амжилтынхаа ачаар өдрийн ангид шилжсэн. Тэрээр цэргийн алба хаагаагүй байна. 

1989 онд "Компьютерын тусламжтай дизайн систем" мэргэжлээр суралцаж, системийн инженер мэргэжлээр төгссөн. 

1992 онд тус сургуулийн аспирантурыг төгссөн.

Тэрээр 1998 оноос өмнө болон 2008-2010 он хүртэл бизнес эрхэлж байв. Үлдсэн хугацаанд Михаил Мишустин төрийн албанд ажиллаж иржээ.

## Цахим холбоос 
* *Михаил Мишустин*, 

## Эшлэл 
Ангилал:Оросын ерөнхий сайд
Ангилал:Одооны засгийн газрын тэргүүн
Ангилал:Оросын төрийн албан хаагч
Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан
Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан
Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Уран зохиолын бус ном зохиогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Тунгус угсаатан

**Манж-Тунгусын ард түмэн-** Эрт дээр үеэс өнөөгийн Оросын зүүн Сибирь, Алс Дорнодын (Енисей, Амар мөрний орчим) газар нутаг, түүнчлэн өнөөгийн Хятадын зүүн хойд хэсэгт нутаглаж ирсэн төрөл ойр ард түмнүүд. Тэдний өвөг дээдэс нь тунгус хэлийг хэрэглэж байсан болон одоо хэрэглэж буй ард түмэн, угсаатан ба хүн амын бүлгийг хамтатган нэрлэдэг. Зарим нэгэн угсаатан нь өнөөг хүртэл энэ хэлээр ярьдаг бол үлдсэн хүн амын 90 гаран хувь нь тунгус хэлнээс гаралтай хэлийг хэрэглэдэг. Тунгус хэлний бүлэгт хамаарах нийт хүн амын тоог 11 сая хавьцаа хэмээн үздэг. Эдгээрээс 40.000 орчим нь Оросын Холбооны Улсад (Сибирь), 2000 орчим нь Монгол Улсад байх бол үлдсэн нь бүгд Хятад улсад байна.

## Орчин үеийн ард түмэн ба угсаатан 
Тунгус үндэстэнд харьяалагдах харьяатыг 20-р зуунаас гаралтай Орос, Монгол, Хятадын улс төр, засаг захиргааны хуваарь дээр үндэслэн бүртгэсэн байдаг. 

Оросын Холбооны Улсад бүртгэгдсэн тунгусын ард түмэнд: 
* Хамниган
* Эвен
* Нанай
* Негидаль
* Ороки
* Орочи
* Үдэгэн
* Ульчи

Хятадад бүртгэгдсэн тунгусын ард түмэнд: 
* Хамниган
* Манж
* Нанай
* Орчон
* Шибо
Мөн түүнчлэн Монгол Улсад цөөн тооны эвэнх ястнууд амьдардаг. Түүнээс гадна Хөвсгөлийн тайгад амьдрах цаатангуудыг тунгус гаралтай хэлний бүлгийн нүүдэлчид хэмээн үздэг байна.

Ангилал:Ази дахь угсаатны бүлгийн сэдэв

Ангилал:Хятад дахь угсаатан
Ангилал:Оросын ард түмэн
Ангилал:Монголын ард түмэн
Бабу сэцэн хан

**Сэцэн хан Бабу** (?-1683) (монгол бичиг:-Babo) бол боржигин овгийн Шолой сэцэн ханы 4-р хүү төдийгүй эцгийнхээ суурийг залгамжилсан. Түүний нэрийг түүх сударт Бавуу, Баба, Бабо гэх зэргээр тэмдэглэж ирсэн. 
## Товч намтар
Түүнийг ханы сууринд суух үед Халх Монгол-Манжийн Чин улсын хоёрын улс төрийн байдал хөндий байсан. 1655 онд тэрээр Түшээт хан Чахундоржийн хамтаар Эеэр засагч хаанд есөн цагааны алба барьж буулт хийжээ. Энэ үеэс харилцан элч илгээж, харилцаж байсан нь Сэцэн ханы аймаг хошуунд Манжийн зүгээс 30 жилийн хугацаанд дайн дажингүй байх боломж олгож байлаа. Гэвч 1660-аад оноос эхэлсэн Халхын баруун гарын Хотгойдын Алтан хан Лувсанринчингийн Засагт ханы дотоод хэрэгт шууд оролцсоноос үүссэн зөрчил, дайнд Бабу хан нь Чахундорж ханы хамт оролцож байсан нь дотоод эв нэгдэлд харштай байлаа. 1681 онд хан суурийг залгамжлах хүү Норовыг Чин улсын төрд данж болгож илгээн, хараат улс болохоо батлан илэрхийлэв.  
## Гэр бүл
Тэрээр 4 хүүтэй. 
# Мужин мэргэн цөхүр, тус аймгийн Дайчин засгийн хошууны засаг ноёдын дээд өвөг болсон
# Буд дайчин хунтайж, тус аймгийн Дархан засгийн хошууны засаг ноёдын дээд өвөг болсон
# Норов сэцэн хан, тус аймгийн Сэцэн ханы хошууны засаг ноёдын дээд өвөг болсон
# Луузан тайж

Ангилал:17-р зуунд төрсөн
Ангилал:1683 онд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монголын хаан
Норов сэцэн хан

**Норов хан** бол боржигин овгийн Махасамади Сэцэн хан Бабугийн 3-р хүү, 3 дахь Сэцэн хан болно. Түүнийг 1681 онд Энх-Амгалан хаанд барьцаанд суулгахаар илгээсэн байдаг. 1683 онд Бабу хан нас барсны дараа түүнийг манжийн төрөөс Сэцэн ханаар батлан жуух бичиг өгч нутагт нь буцааж явуулсан. Норовыг Сэцэн хан болсноос хойш тус аймагт манжийн нөлөө улам нэмэгдсэн. 1680-аад оны дунд үеэс Оросын Хаант Улсаас Халхын гурван хаадын хойд хязгаарын нутгийг булаан эзлэж эхэлсэн. Иймээс Халхын хаад ноёд Манжаас цэрэг зэвсэгийн тусламж авч, Байгаль нуурын баруун, зүүн эргийн нутгаас Оросын цэргийн бэхлэлтийг устгаж, хөөн явуулахаар болсон. Мөн тэрээр Халхын Засагт хан Шар, Түшээт хан Чахундорж хоёрын тэмцэлийг намжаахаар хоёр талыг эвлэрүүлэх гэж Манжийн талыг татан оролцуулж, 1686 онд Хүрэн бэлчирийн чуулганыг зохион байгуулсан ч сөргөлдөгч талууд харилцан буулт хийх сонирхолгүй байснаар тодорхой үр дүнд хүрээгүй байдаг. Ингэж байтал 1687 онд тэрээр нас барсан. Түүний хан суурийг ахмад хүү Равдан илдэн ноён залгамжилсан.
## Гэр бүл
Норов хан 5 хүүтэй. 

# Равдан илдэн сэцэн хан
# Чойжамц тайж
# Эрдэнэ, тус аймгийн Эрдэнэ засгийн хошууны засаг ноёдын дээд өвөг болсон
# Гэндэн, тус аймгийн Сэргэлэн засгийн хошууны засаг ноёдын дээд өвөг болсон
# Пунцаг илдэн тойн
# Намжил эрдэнэ, тус аймгийн Дархан засгийн хошууны засаг ноёдын дээд өвөг болсон

Ангилал:1687 онд өнгөрсөн
Ангилал: Монголын хаан
Ангилал: Монголын улс төрч
Ангилал:Боржигин
Османы эзэнт гүрний сэргэн мандалт

Османы эзэнт гүрний үндэс суурь болон сэргэн мандалтын түүхийн мөчлөг  Османы эзэнт гүрний үүссэн үеэс  буюу 1299 эхэлсэн бөгөөд 1922 онд дуусгавар болсон юм. Энэ үед Осман гүрний төрийн байгууламжийн үндэс суурь тавигдсан бөгөөд Битиньягийн баруун хойд Анатолийн бүс нутагт Осман гүрэн захирч байсан ба Византийн хил дээр байрлах жижиг хэмжээний ноёрхлоос  Балканы, Анатолийн ба Хойд Африкын хэсгийг хамарсан эзэнт гүрэн болж өөрчлөгдсөнийг цаг үе гэрчилж байна. Ийм учраас эзэнт гүрний түүхэн дэх энэ үеийг "Прото-Эзэн хааны эрин" гэж тодорхойлсон байдаг. [1] Энэ хугацаанд ихэнх хугацаанд Османчууд зөвхөн энэ бүс нутагт өрсөлдөж байсан олон үндэстний нэг байсан бөгөөд өөрсдийн газар нутгаа хяналтандаа байлгахын тулд орон нутгийн дайчид, вассалуудын дэмжлэгт найдаж байв. Арван тавдугаар зууны дунд үеэс Османы султанууд төвлөрсөн эзэнт гүрний улс байгуулах хангалттай хувийн эрх мэдэл, эрх мэдлийг хуримтлуулж чадсан бөгөөд үүнийг Султан Мехмед II (р. 1451-1481) [2] 1453 онд Константинопольыг байлдан дагуулах нь шинээр үүсч буй Осман улс нь зөвхөн засаглалаас эзэнт гүрэн рүү шилжсэн нь бэлгэдлийн мөч гэж үздэг. [3]Османы амжилтын шалтгааныг нэг хүчин зүйлээр холбож болохгүй бөгөөд Османчууд өөрчлөгдөж буй нөхцөл байдалд дасан зохицож байх хугацаанд тэд харилцан адилгүй байв. [4]Энэ үеэс эрт буюу XVII зууны эхэн үе нь түүхчдэд эх сурвалж хомс байдгаас судлахад бэрхшээлтэй байдаг. Осман I-ийн хаанчлалаас ганц ч бичиг баримт хадгалагдан үлдсэнгүй бөгөөд энэ зууны бусад үеэс маш бага үлджээ. [5] Үүнээс гадна Османчууд арван таван зууны тэртээд өөрсдийн түүхээ тэмдэглэж эхлээгүй байна. Тэдний дүрсэлсэн олон үйл явдлыг зуун жилийн дараа хийжээ. [6] Энэхүү хожуу үеийн түүх сударт орсон түүхүүдийг шинжлэхдээ түүх, домог хоёрыг ялгаж салгах нь түүхчдэд маш том бэрхшээл тулгарч байгаа юм. [7] ингэснээр нэг түүхч үүнийг боломжгүй гэж тунхагласан бөгөөд Османы түүхийн эртний үеийг "хар нүх" хэмээн тодорхойлсон байдаг. https://en.wikipedia.org/wiki/Rise_of_the_Ottoman_Empire
Эйнштейни

**Эйнштейни** нь зөвхөн зохиомлоор гаргаж авдаг, химийн тэмдэг нь Es, атомын дугаар нь 99. Үелэх системийн актиноидын бүлгийн цацраг идэвхт металл бөгөөд трансураны элементэд багтдаг. Энэхүү химийн элементийг 1952 онд америкт устөрөгчит бөмбөгний туршилтын дараа нээсэн бөгөөд Альберт Айнштайны дурсгалд зориулан түүний нэрээр нэрлэсэн байна. Хэдийгээр энэ элементийг Альберт Эйнштейний нэрээр нэрлэсэн боловч уг элементийн судалгаа болоод нээлтэд түүний оролцоо огт байгаагүй юм. Цөмийн реактор дотор маш бага хэмжээгээр үүснэ. Металлыг болон түүний нэгдлүүдийг маш бага хэмжээтэйгээр зөвхөн сургалтын зориулалттайгаар гаргаж авдаг.

## Түүх 
ийн тэсрэлтийн дараа нээгджээ]]
Эйнштейнийг Фермийн хамтаар 1952 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нд хийсэн Иви Майк хэмээх нэртэй цөмийн бөмбөгийн туршилтын дараа нээсэн байна. Зэвсэгт хүчний нууцыг хадгалах шалтгаанаар үр дүнг нийтэд дэлгээгүй байна.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Велико-Тырново

**Велико-Тырново** (Болгар хэл: *Велико Търново*) нь Болгар улсын 72.560 хүн амтай хот бөгөөд Хоёрдугаар Болгарын эзэнт гүрний нийслэл хот байсан юм. Велико-Тырново нь тус улсын адилхан нэртэй аймгийн төв бөгөөд Балканы нурууны хойд хэсэгт Янтра голын хөвөөнд оршдог. Энэ хот Болгарын өмнөд ба умард тээврийн гол зангилаа цэг болох ба аж үйлдвэрийн хот гэх нэрийг бас зүүнэ.

### Уур амьсгал 
Жилийн хур тунадасны дундаж хэмжээ нь 680мм.

Велико-Тырново бол таван мянга гаруй жилийн түүхтэй Болгар улс хамгийн эртний суурин газруудын нэг юм.

## Зургийн цомог 

Carevec - panoramio (8).jpg|Царевецын цайз
Constituent Assembly of Bulgaria.jpg|Болгар Улсын тусгаар тогтнолын төлөөх чуулган болсон байр, 1879 он
Изглед към Конниците и Света гора.jpg|Янтра гол
Asenov,Veliko Tarnovo.jpg|Гарга толгойгоос харсан байдал
Veliko Tarnovo Cathedral 4.jpg|Хотын үнэн алдартны цогчин дуган
Bulgaria Bulgaria-0893 - Trapezitsa (7433398084).jpg|Велико-Тырново
TirnovoAntiguaCapitalHacia1914--bulgariaherpeopl00monr.png|Велико-Тырново 1914 онд
Memorial Veliko-Tarnovo.jpg|Хотын төв дэх дайны дурсгалын хөшөө

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 

Ангилал:Велико-Тырново аймгийн суурин
Ангилал:Фракийн суурин
Ангилал:Болгарын түүхэн нийслэл
Ангилал:Болгарын урьдын нийслэл
Ангилал:Болгарын их сургуулийн хот
Рентгени

**Рентгени** нь зохиомлоор аргаар гаргаж авдаг химийн элемент бөгөөд атомын дугаар нь 111, химийн тэмдэглэгээ нь Rg. Үелэх системийн 11.&nbsp;IUPAC бүлэг, зэсийн бүлэгт хамаарна. Өнөөдрийг хүртэл нийтдээ таван удаа өөр өөр судлаачдын бүлэг Дармштадт ба Японд гаргаж авсан байна.

## Түүх 
Рентгенийг 1994 оны арванхоёрдугаар сарын 8-нд Дармштадт хот дахь Хүнд Ионы Судалгааны Нийгэмлэг (ХИСН) дээр Зигурд Хофманны ахалсан олон улсын эрдэмтдийн баг анх гаргаж авчээ. UNILAC гэх нэртэй бөөмийн хурдасгуурын тусламжтайгаар Никелийн атомыг өндөр хурдад хүргэсний дараа Висмутын атом руу буудна. Энэхүү цөмийн нэгдлийн үр дүнд шинэ элемент Рентгени үүсэх бөгөөд түүнийг хурдны шүүлтүүрийн тусламжтайгаар тусгаарлаx буюу дангаар нь гаргасан гэдгээ нотлох боломжийг олгодог байна:

:\mathrm{^{64}_{28}Ni \ + \ ^{209}_{\ 83}Bi \ \longrightarrow \ ^{272}_{111}Rg \ + \ ^{1}_{0}n}

Эхлээд химийн элементүүдийн системчилсэн нэр болох **Унунуни** (химийн тэмдэг нь *Uuu*, латин хэлний *unum* — «нэг») гэх нэрийг авсан ба энэ нь рентгенийн цөмийн цэнэгийн тоо юм. 2004 оны тавдугаар сарын 18-нд ХИСН-ээс тус элементийг германы физикч Вильгельм Конрад Рентгений нэрээр нэрлэх саналыг гаргав. Ингээд уг элементийг албан ёсоор 2004 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нд Цэвэр ба Хэрэглээний Химийн Олон Улсын Холбооноос *Рентгени* гэж нэрлэхээр болсон боловч физикч Рентгенээр биш түүний 1895 оны арваннэгдүгээр сарын 8-нд нээсэн рентген туяаг дурсах үүднээс өгчээ.

## Цахим холбоос 
* Нуклидын график

## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Пол Каланити

**Пол Судхир Ахул Каланити** нь  (1977 оны дөрөвдүгээр сарын 1 - 2015 оны гуравдугаар сарын 9) Энэтхэг гаралтай Америкийн мэдрэлийн мэс засалч, зохиолч. Өөрийн намтар, уушгины хорт хавдар тусаад өвчинтэйгээ хийсэн тэмцлийнхээ талаар өгүүлсэн “Амьсгал агаар болохуйд” зохиолыг нь “Random House” хэвлэлийн газар нас барсных нь дараа буюу 2016 оны нэгдүгээр сард хэвлэжээ. Уг ном гарснаасаа хойш хэдэн долоо хоногийн турш “The New York Times” сонины шилдэг борлуулалттай номын жагсаалтад байв.  

## Бага нас, боловсрол
Пол Каланити 1977 онд Нью-Йорк хотын Вэстчэстер дүүрэгт төржээ. Эцэг эх нь Энэтхэгээс АНУ-д нүүж очсон Христийн шашинтнууд байв. Каланити хоёр дүүтэй бөгөөд бага дүү Живан нь хожим компьютер, роботын инженер, том дүү Суман нь ахтайгаа адилаар тархины мэс засалч болсон. Каланитиг 10 настай байхад тэднийх Аризона мужид нүүж очсон бөгөөд Пол тэндээ дунд сургууль дүүргэжээ.
Тэрбээр Стэнфордын их сургуулийг Английн уран зохиол судлалаар бакалавр, магистр мөн биологийн шинжлэх ухааны чиглэлээр бакалавр цолтой дүүргэжээ. Стэнфордын дараагаар Кэмбрижийн их сургуульд элсэж шинжлэх ухаан, анагаах ухааны түүх, философийн чиглэлээр магистр хамгаалсан бол мөн үүнийхээ дараа Йелийн их сургуулийн Анагаах ухааны сургуулийг 2007 онд дүүргэсэн байна. 
Энд оюутан байхдаа Люси Годдар хэмээх бүсгүйтэй танилцаж, улмаар гэр бүл болжээ.

## Ажил
Сургуулиа төгсгөөд Стэнфордод эргэн ирж, тус сургуулийн Анагаах ухааны сургуулийн резидентурт мэдрэлийн мэс заслын чиглэлээр мэргэжил дээшлүүлээд, Стэнфордын Мэдрэлийн мэс заслын хүрээлэнд ажиллаж байв. Тэрбээр судалгааны 20 гаруй өгүүлэл нийтлүүлсэн бөгөөд АНУ-ын Мэдрэлийн мэс заслын академийн дээд шагналыг хүртсэн байна.  
2013 оны тавдугаар сард хүнд хэлбэрийн уушгины хорт хавдартай хэмээн оношлогдов. Улмаар 2015 оны гуравдугаар сард 37 настайдаа нас нөгчжээ.

## Хувийн амьдрал
Пол Каланити, Люси Каланити (Годдар) нар 2014 онд охинтой болж, Элизабэт Акадиа хэмээн нэрлэсэн. Люси Каланити нөхрийнхөө номын төгсгөлийн үгийг бичсэн бөгөөд өдгөө Стэнфордын их сургуульд дотрын эмчээр ажилладаг. 
Каланити Христийн шашинд гүн сүсэгтэй гэр бүлд өсөж хүмүүжсэн боловч хориод насандаа итгэл бишрэлийн хувьд өөр үзэл баримтлалыг дагах болсон юм. Гэхдээ хожим нь Христийн үзэл сургаалд эргэн орсон төдийгүй, бага залуудаа илүү их сүсэгтэй байсан бол номлогч болох байсан хэмээн бичсэн бий.        

## Зохиол
**"Амьсгал агаар болохуйд"*. “Random House” хэвлэлийн газар. 2016 он.

## Эх сурвалж
Ангилал:Мэдрэлийн эмч
Ангилал:Кембрижийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Стэнфорд Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:АНУ-ын зохиолч
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Энэтхэгчүүд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Самбуугийн Ламбаа

**Самбуугийн Ламбаа** (Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сум анд 1950 онд төрсөн) нь Монгол Улсын Ардын багш, Монгол Улсын ерөнхийлөгчийн зөвлөх, Академич, доктор, профессор. 

## Намтар
С. Ламбаа МУИС-ийг  инженер, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн. Эдийн засгийн ухааны доктор, профессорийн зэрэг хамгаалсан бөгөөд хожим 2017 онд АШУҮИС-ийн Хүндэт профессороор өргөмжлөгдсөн. Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр 1996-2000, 2004-2008, 2008-2012 онуудад гурван удаа сонгогдож байсан бөгөөд УИХ-ын Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны дарга, Эрүүл мэндийн сайд аар 2008-2012, 2016 онуудад томилогдон ажилласан. УИХ-ын даргын ахлах зөвлөх, Эрүүл мэнд спортын яамны төрийн нарийн бичгийн дарга гэх мэт хариуцлагатай албан тушаал хашиж байсан.

## Шагнал
* Монгол Улсын Ардын багш,
* Монгол Улсын гавьяат багш,
* АШУҮИС-ийн Хүндэт профессор 2017 он,
* Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон,
* Алтан гадас одон

Ангилал:Монголын эрүүл мэндийн сайд
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:Инженер эдийн засагч
Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Өндөр-Улааны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1950 онд төрсөн
Үндэсний Дээд Лиг

**Монголын сагсан бөмбөгийн лиг** нь монголын сагсан бөмбөгийн дээд лиг.

## Одоогийн клубууд
* Сэлэнгэ Бодонс
* Хасын хүлгүүд
* SG Apes
* Бишрэлт Металл
* Дархан United
* Налайх Bison
* Эрдэнэт Miners
* Завхан Brothers
* INUT Yes TLG
* BCH Knights

## Ашигласан материал
* https://oxfordbusinessgroup.com/overview/hoopla-basketball-catching-0

## Гадаад холбоосууд
* https://www.asia-basket.com/Mongolia/basketball.asp
лиг
Ангилал:Спортын лигүүд
Мооко Шүүрай Экотоба

(Мооко Шүүрай Экотоба) нь 1275-аас 1293 оны хооронд Япон хэлээр үйлдсэн хоёр хэсэг зурагт тайлбар бичгэн хуйлмалаас (*emakimono*) бүрдсэн дурсгал юм. Монголчуудын Япон руу хийсэн довтолгооны үед байгуулсан гавьяа, баатарлаг явдлаа төвийлгөн харуулах зорилгоор энэхүү зурагт хуйлмал бичээсийг самүрай Такезаки Сүэнага захиалж бүтээлгэжээ. 

Зохиогч ба зураачийн нэр тодорхой бус.  Зурагт хуйлмал бичигт монголын дайран довтлогчид ба японы хамгаалан тулалдагч нарын далайн  дээрх, арлын хуурай газар дээрх байлдаануудыг дүрслэн үзүүлсэн байна. Зургийн хэсгүүдийг тайлбар бичгээр таслан хуваасан. Энэхүү хуйлмал бичгийн хэд хэдэн хувилбар буюу 13-р зууны эх бичиг, 18-р зууны үед үйлдсэн хуулбар, Фукуда Тайкагийн гараар зурж хувилсан 19-р зууны үеийн хувилбар, 21-р зуунд сэргээн засч хуулбарласан хувилбарууд хадгалагдаж үлдсэн байна. Анхны эх хувилбарыг Токиогийн хааны ордон дахь Хааны цугуулгын музей-д хадгалж байна.

## Зургууд 

File:Tagezaki Suenaga,Ekotoba5.jpg
File:Takezaki suenaga ekotoba4.jpg
File:Mooko-SamuraiShips.jpg|Япончууд хөлөг онгоц руу дайрч байна
File:MokoShuraiE-Kotoba I.jpg|Монгол цэргүүд, хоёр дахь хувилбар
File:MokoShuraiE-Kotoba III.jpg|Монголчуудын хөлөг онгоц, хоёр дахь хувилбар

## Нэмж үзэх 
* Бүн-эйн тулалдаан
* Коаны тулалдаан
* Монголчуудын Япон руу хийсэн довтолгоо

## Цахим холбоос 
*Scrolls of the Mongol Invasions of Japan - Full digitized scans of the scrolls, all versions, including commentary and translations, Bowdoin College Museum of Art
*Mōko Shūrai Ekotoba (蒙古襲来絵詞) - High resolution scans of the 18th century copy, digital archives of Kyushu University

## Ном зүй 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Японы уран зураг
Ангилал:Японы урлаг
Ангилал:Дундад зууны Японы түүх
Ангилал:Хуйлмал бичиг
Ангилал:13-р зууны зурагт гар бичмэл
Төрөлт гүнж

**Төрөлт гүнж** (1484-?) Батмөнх Даян хаан, Мандухай сэцэн хатан нарын дундаас төрсөн ганц охин болж 1484 оны хөх луу жил төрсөн. 1512 онд баруун гурван түмнийг дайлсан Даланнөмрөгийн байлдаанд онцгой гавьяа байгуулсан Халхын Жарууд отгийн Баасан ноёнд Даян хаан өөрийн ганц охиноо хатан болгон өгсөн. Зарим сурвалжид түүнийг **Гэгээн гүнж** хэмээн нэрийддэг. 

## Гэр бүл
* Эцэг: Даян хаан
* Эх: Мандухай хатан
### Ах дүүс
# Төрболд
# Улсболд жонон
# Барсболд хаан
# Арсболд
# Алчболд
# Очирболд
# Арболд
# Гэрэтү
# Убсанз Чин тайж
# Гэрболд
# Гэрсэнз хунтайж

* Нөхөр: Жарууд отгийн Баасан тавнан

Ангилал:1484 онд төрсөн
Ангилал:16-р зуунд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Хүнгүйн гол

**Хүнгүйн гол** нь Бор хярын элсэн манхнаас эх авч Эрдэнэхайрхан, Завханмандал, Ургамал сум, Увс аймгийн Завхан сумын нутгаар урсч айраг нуурт цутгадаг гол. Урт нь 200км, ай савын талбай нь 21,6мянган км/кав. Усны жилийн дунадж зарцуулалт 2,1м/сек, 3м. Муразаевын тэмдэглэснээр эрт цагт их хулсан шугуйтай байжээ. Уг гол нь эргийн дагуурх хүнхээл, элсэн толгодууд, хүнгүйн, түнгээ зэрэг байгалийн өвөрмөц тогтоцыг бүрдүүлсэн газрууд олонтой Завхан аймгийн говийн бүсийн сумдуудын тэжээгдмэл гол юм.

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Монголын гол мөрөн
Ангилал:Завхан аймгийн гол мөрөн
Ангилал:Увс аймгийн гол мөрөн
Токиогийн эзэн хааны ордон

нь Японы эзэн хааны гол ордон юм. Энэхүү ордон нь Токиогийн Чиёда дүүргийн тусгай хамгаалалттай бүсэд байрладаг ба гол ордон , ззэн хааны гэр бүлийн амьдардаг ордны цогцолборууд болон музей, албан газрууд зэргээс бүрддэг.

Ангилал:Токиогийн барилга байгууламж
Ангилал:Японы аялал жуулчлал
Ангилал:Японы эзэн хаант улс
Арболд

**Арболд** (**Арбуур**, **Албуур**) нь Даян хаан, Мандухай сэцэн хатнаас төрсөн отгон хөвгүүн юм. 17-р зууны ихэнх сурвалжид түүнийг Очирболд, Алчболдын дараа Мандухай хатнаас ганцаар мэндэлсэн гэдэг. Түүний захирсан харъяат аймгийг хоёр өөр байдлаар тэмдэглэжээ:

# Лу.Алтан товч, Хураангуй Алтан товч зэрэг сурвалж бичигт **Цагаан татар**, 
# Саган сэцний Эрдэнийн товчид Цахарын **Хуучид**ыг захирсан гэж 2 өөр байдлаар бичдэг. Харин Албуурын захирсан отог аймгийн байршлын талаарх мэдээг Чакраварди Алтан хааны тууж гэх 1620-иод онд бичигдсэн сударт цухасхан тэмдэглэжээ. 

"Барсболд Сайн-Алаг, Арсболд, **Албуур** эд гурвуул

Баруун гурван тумний Боржигины ураг буюу"

#### Ах дүүс 
# Төрболд
# Улсболд
# Арсболд
# Барсболд хаан
# Очирболд ихрийн өрөөсөн
# Алчболд ихрийн өрөөсөн
# **Арболд**
# Төрөлт гүнж
# Гэрэтү тайж
# Убсанж Чин тайж
# Гэрболд
# Гэрсэнз жалайр хунтайж

### Хөвгүүд 
# Ачу тайж
# Шар тайж

## Эшлэл 
Ангилал:Мандухай сэцэн хатан
Ангилал:Монголын сурвалжит язгууртан
Ангилал:1490 онд төрсөн
Ангилал:16-р зуунд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Сиборги

**Сиборги** нь зөвхөн зохиомлоор гаргаж авдаг, химийн тэмдэг нь Sg, атомын дугаар нь 106 ба трансактиноидод багтдаг 7-р үеийн d-блокийн химийн элемент юм. Үелэх системийн 6.&nbsp;IUPAC бүлэг, хромын бүлэгт хамаарна. Сиборгийн бүх изотопууд нь цацраг идэвхтэй. 1974 онд Зөвлөлтийн Дубна хот дахь Цөмийн Шинжилгээний Хүрээлэнд болон АНУ-ын Калифорни Их Сургууль дээр бараг ойролцоо хугацаанд анх дангаар нь гаргаж авчээ.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Исмэйл тайш

**Исмэл тайш** буюу Исмайл тайш нь Уйгуд овгийн хүн. Анх Бэгэрсэн тайшийн харьяат ноён байснаа, Мандуулыг хааны сууринд суусны дараа 1479 онд эзэн хааны дэмжлэгтэйгээр Бэгэрсэн тайш, Баянмөнх жонон нарыг алж тэдний байр суурь, эд хөрөнгө, цэргийн хүчийг булаан авсан байдаг. Энэ явдлын дараа Мандуул хаан хорлогдож өөд болсны дараа Исмэл тайш цэргийн хүчээр Юншээбүү аймгийг ноёрхох болсноор Говийн урд хойд талд нутаглах олон овгийг нэгтгэж захирсан байдаг. Даян хааныг их сууринд суусны дараа Мандухай хатан Тогочи шигүши тэргүүтэй 30 гаруй баатарыг цэрэгтэй нь түүний эсрэг дайлуулж, 1486 онд Исмэл тайшийг устгасан байна. 

## Кино урлагт
*Мандухай цэцэн хатан, Исмэл тайшийн дүрд Банзарын Дамчаа  

Ангилал:15-р зуунд төрсөн
Ангилал:1486 онд өнгөрсөн
Их Хамарт Юнгэн хатан

**Их Хамарт Юнгэн хатан** бол Уйгуд овгийн Бэгэрсэн тайшийн охин бөгөөд Мандуул хааны их хатан билээ. Бэгэрсэн тайшийг заримдаа Бэг Арслан гэж бичсэн байдаг. Түүнээс Боргочин, Ишгэлэн гэх хоёр охин төрсөн бололтой байдаг. 
Юнгэн хатныг Мандуул хаан нуган үргүйн дээр өөрөө үртэй болоход нас нь өтөл болсон гэж үзээд Мандуул хаанд Мандухай сэцэн хатаныг бага хатан болгон өгчээ. Түүний тухайд 16-17 дугаар зууны монголын түүхийн ном сударт нэр дурдах төдий зүйл бичигдэн үлджээ. 

## Кино урлаг
* Мандухай цэцэн хатан, 1987 он. Их Хамарт Юнгэн хатны дүрд Мэндбаяр

Ангилал:15-р зуунд төрсөн
Ангилал:15-р зуунд өнгөрсөн
Ангилал:Монгол хатан
Цэцэг хатан

**Цэцэг хатан** (?-1453?) нь Ойрадын Чорос овгийн Эсэн тайшийн хоёр дахь охин. Түүнийг насанд хүрэхэд Эсэн тайш Хархуцаг жононд гэргий болгон өгсөн. Эсэн тайш, Монголын Тайсун хаан, Агваржин хаан нарыг дараалан зайлуулахдаа, тэдний доорх олон зуун монгол ноёд, баатад, тайж нарыг хядахад, Цэцэг бэйжийн нөхөр Хархуцаг тайж оргон зугтсан хэдий ч, бусдын суманд оногдож амь эрсдсэн байдаг.  Тэр үед Цэцэг хатан 7 сартай жирэмсэн байв. Эсэн тайш охиноос нь хэрэв нуган үр төрвөл хөнөөж, охин үр төрвөл бусдад өгөх хүсэлтэй байв. Цэцэг хатан жирэмсэн байсан тул өөрөө яваад очиж боломгүй гээд өөрийн эмэг эх Самар тайху хатан дээр очиж Самар хатан түүнийг асрах болсон. 1452 онд Цэцэг хатан нярайлж Баянмөнх жононг төрүүлсэн. Хүүтэй болсноо нууж Баянмөнхийг харахаар ирсэн олон удаагийн элчийн нүдэнд охин мэт харуулсан ч, нялхад нь Монголын төв нутаглуу итгэлтэй хэдэн хүнд өгч илгээсэн. Тэдгээр хүмүүс Баянмөнхийг Урианхайн Хутагт шигүшигийн гэрт хүргэж өгсөн байна. 

Хүү төрүүлснээ нууж, зугтаалгасан гэдгийг мэдсэн Эсэн тайш Цэцэг хатныг цаазлажээ.

## Эшлэл
Ангилал:15-р зуунд төрсөн
Ангилал:15-р зуунд өнгөрсөн
Ангилал:Ойрад
Ангилал:Монгол хатан
Ферми

**Ферми** нь зөвхөн зохиомлоор гаргаж авдаг, химийн тэмдэг нь Fm, атомын дугаар нь 100. Үелэх системийн актиноидын бүлгийн металл бөгөөд трансураны элементэд багтдаг. Ферми нь цацраг идэвхт металл бөгөөд түүний маш ховор байдлаас шалтгаалан металл хэмээн тооцдоггүй байв. Энэхүү химийн элементийг 1952 онд америкт устөрөгчит бөмбөгний туршилтын дараа нээсэн бөгөөд Энрико Фермийн дурсгалд зориулан түүний нэрээр нэрлэсэн байна. Хэдийгээр энэ элементийг Энрико Фермийн нэрээр нэрлэсэн боловч уг элементийн судалгаа болоод нээлтэд түүний оролцоо огт байгаагүй юм.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Район

**Район** (, бусад кир. *район*; , ,  [], ; (франц хэлний rayon ‚дүүрэг‘ гэх үгнээс гаралтай)) нь Зөвлөлтийн дараах улсууд болох Азербайжан, Гүрж (2006 он хүртэл), Латви (2009 он хүртэл), Беларусь, Болгар, Литва, Молдав, Киргиз, Орос, Украин зэрэг улсуудад хэрэглэх засаг захиргааны нэгж буюу орон нутгийн тойрог бөгөөд энэ нь монголын өнөөгийн цөөн хэдэн сумын нэгдлийн нэр юм. Хотод бол район нь хотын дүүрэгтэй утга ижил.

## Өнөөдөр хэрэглэж буй улсууд 
### Азербайжан 
Азербайжан нь нэг Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Улс ба 59 районоос бүрдэнэ.

### Болгар 
Болгарын засаг захиргааны хуваарьт районыг хотын дүүргээр хэрэглэнэ. Жишээлбэл Софи хот нь нийт 24 дүүрэгтэй.

### Молдав 
Молдав улсад 2003 оноос хойш район бий болсон бөгөөд нийтдээ 32 районд хуваагддаг. Ингэснээр түүнээс хавьгүй том есөн тойргийг (жудец) халав. Энэхүү районууд нь хоёр  өөртөө засах улс ба муниципи хэмээн нэрлэгдэх тойргийн харьяалалгүй хотуудын хамтаар Молдавын засаг захиргааны хуваарийн хамгийн дээд түвшинг бүрдүүлнэ.

### Оросын Холбооны Улс 
ОХУ-д район нь холбооны байгууламжийн доор, өөрөөр хэлбэл засаг захиргааны хамгийн дээд түвшин болох муж (область), хязгаар (край), өөртөө засах тойрог ба өөртөө засах бүгд найрамдаx улсын дараа орох нэгж юм. Район нь хотын тойрогтой (городской округ) ижилхэн түвшинд байна.

### Украин 
2020 оны байдлаар Украинд 136 район байх ба эдгээр нь 24 область болон нэг Өөртөө Засах Бүгд Найрамдах Улсад хуваагддаг.

## Мөн үзэх 
* Азербайжаны засаг захиргааны гишүүнчлэл
* Оросын Холбооны Улсын нутаг дэвсгэрийн хуваарь
* Украины засаг захиргааны гишүүнчлэл

Ангилал:ОХУ-ын засаг захиргааны гишүүнчлэл
Ангилал:Латвийн засаг захиргааны гишүүнчлэл
*
*
*
Ангилал:Засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Болгарын засаг захиргааны гишүүнчлэл
Ангилал:Украины засаг захиргааны гишүүнчлэл
Резерфорди

**Резерфорди** нь зөвхөн зохиомлоор аргаар гаргаж авдаг химийн элемент, атомын дугаар нь 104, химийн тэмдэглэгээ нь Rf. Резерфордийн бүх изотопууд нь цацраг идэвxтэй бөгөөд трансураны элементэд багтдаг элемент юм. Үелэх системийн 4.&nbsp;IUPAC бүлэг, титаны бүлэгт хамаарна.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Ангилал:Эрнест Резерфорд
Нихони

**Нихони** нь зөвхөн зохиомлоор аргаар гаргаж авдаг химийн элемент бөгөөд атомын дугаар нь 113, химийн тэмдэглэгээ нь **Nh**. Үелэх системийн 13-р бүлэгт харьяалагдах учраас борын бүлэгт орно.

## Түүх 
2003 оны зун Нихонийг америкийн ба оросын хэсэг эрдэмтэд Дубна дахь Цөмийн Шинжилгээний Нэгдсэн Институтийн бөөмийн хурдасгуурт Америцийн (243Am) изотопыг Кальцийн  (48Ca) изотопоор буудан гаргаж авчээ.

## Цахим холбоос 
* Нуклидын график

## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Менделеви

**Менделеви** нь зөвхөн зохиомлоор аргаар гаргаж авдаг химийн элемент, атомын дугаар нь 101, химийн тэмдэглэгээ нь Md. Үелэх системийн актиноидын бүлгийн цацраг идэвхт трансураны элементэд багтдаг элемент юм. Менделеви нь цацраг идэвхт металл бөгөөд түүний маш ховор байдлаас шалтгаалан металл хэмээн тооцдоггүй байв. Энэ элементийг 1955 онд нээсэн бөгөөд үелэх системийг зохиосон химич Дмитрий Менделеевийн нэрээр нэрлэжээ. 1994 онд тус нэрийг олон улсын цэвэр ба хэрэглээний химийн холбооноос албан ёсоор баталжээ.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Ангилал:Дмитрий Иванович Менделеев
Шижир тунгаамал алтан бадар

**Шижир тунгаамал алтан бадар** нь 1911 оны 10 сарын 4-нд албан ёсоор Чин гүрний төрийн дуулал болсон. Алтан бадар нь Чин гүрний төр улсын тогтвортой байдлыг бэлгэдсэн ёслол хүндэтгэлийн хэрэгсэл юм. Төрийн дуулал батлагдсанаас 6 хоногийн дараа Цагаагчин гахай жилийн хувьсгал гарсан тул Чин гүрэн мөхсөн тул олон нийтийн өмнө тоглогдож байгаагүй.
Москвагийн кремль

**Москвагийн Кремль** (орос. *Московский Кремль*) -Оросын нийслэл Москва хотын төвд орших өндөр хэрмэн цайзтай цогцолбор бөгөөд өмнө талд нь Москва гол, зүүн талд Гэгээн Василийн цогчин дуган, Улаан талбай, баруун талд нь Александрын цэцэрлэгт хүрээлэн оршино. Кремль нь нийтдээ 5 ордон, 4 цогчин дуган, хэрмэн хана, цамхагуудаас бүрдэнэ. Тус цогцолборт орших Их Кремль ордон нь Оросын эзэнт гүрний хаадын Москва хот дахь албан ёсны ордон байсан бөгөөд одоо Оросын Холбооны Улсын Ерөнхийлөгчийн ажлын байр мөн түүнчлэн музейн зориулалтаар ашиглах болсон. Зөвлөлт Холбоот Улсын үед Кремль гэдэг нь тус улсын засгийн газрыг нэрлэх тогтсон хэллэг болсон.  1990 онд Кремль нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн соёлын өвд багтсан түүхэн байгууламж юм.

Москвагийн Кремльд Сенатын ордон гэж Оросын II Екатерина хатан хааны зарлигаар 1776-1787 онд Матвей Казаковын зураг төслөөр баригдсан уран барилгын дурсгалт байшин байдаг. Өнөө үед ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн ажлын албан байр юм.

Кремль гэж монгол "хэрэм" гэх үгнээс гаралтай гэдэг судлаачдын таамаг байдаг. 

## Эшлэл 

Ангилал:Оросын цайз
Ангилал:Европын цайз
Ангилал:Албан өргөө
кремль
кремль
Ангилал:Улаан талбай
кремль
Ангилал:Орос дахь дэлхийн өв
Ангилал:Европын хэрмэн цайз
Ангилал:Европын дэлхийн өв
Тувааны Цолмон

**Тувааны Цолмон** нь Монгол Улсын Ардын Жүжигчин, төгөлдөр хуурч, Соёл Урлагийн Их Сургуулийн профессор. Оросын Холбооны Улсын Санкт-Петербург хотын дунд сургууль, Москва хотын Гнесиний нэрэмжит Оросын хөгжмийн академийг төгссөн. Тувааны Цолмон нь нэрт эрдэмтэн Бямбын Ринченгийн зээ охин бөгөөд түүний аав Г.Туваан нь Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Эрүүлийг хамгаалахын сайдаар ажиллаж байсан. 

**Тувааны Цолмон** 1975 онд Гнесиний нэрэмжит Оросын хөгжмийн академийг төгсөөд Хөгжим бүжгийн дунд сургуулиас (*одоогийн* Монгол улсын консерватори) ажлын гараагаа эхлүүлсэн. Монгол Улсын Соёлын элч, төгөлдөр хуурч Сангидоржийн Саянцэцэг, Никитон хамтлагийн хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч Батмөнхийн Чинбат, Төрийн шагналт хөгжмийн зохиолч Бирваагийн Мөнхболд нарын багш юм.

Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Монголын сонгодог төгөлдөр хуурч
Жалцангомбоцэдэн

**Сартуул Сэцэн жүн ван Жалцангомбоцэдэн** Насанбуянжаргалын дараа түүний хүү Жалцангомбоцэдэн 1902-1923 онуудад хорин нэгэн жил хошууг удирдахын зэрэгцээ 1913-1919 онуудад Засагт хан аймгийн чуулган даргын албыг давхар хашиж, Ховд, Улиастайн анхны монгол амбан захирагч. 

1911 онд Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс тусгаар тогтнолоо сэргээн тунхаглахад тус хошууны засаг Жалцангомбоцэдэн идэвхийлэн зүтгэсэн бөгөөд Жавзандамба хутагт Богд хаанаас түүнд үе улиран Сэцэн засаг цол, жүн вангийн хэргэм шагнасан тул үүнээс хойш тус хошууг Засагт хан аймгийн Сэцэн засгийн хошуу хэмээн нэрийдэх болжээ. 

## Эшлэл
Ангилал:Монголын язгууртан
Ангилал:Монголын хувьсгалч
Ангилал:Улиастайн түүх
Ангилал:Ховд аймгийн түүх
Ангилал:Улиастайн хүн
Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн‎
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн
Ангилал:19-р зуунд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Элли Голдинг

**Елена Жэйн „Элли“ Голдинг** (, 1986 оны 12 сарын 30 төрсөн) нь Их Британын дуучин юм.

## Цомгууд 
* *Bright Lights* (2010)
* *Halcyon* (2012)
* *Delirium* (2015)

Ангилал:1986 онд төрсөн
Дэ Поор

**Дэ Поор** () нь Австралийн хард-рок- ба хэви-метал-хамтлаг бөгөөд 1986 онд Дарвин хотод байгуулагдаж байжээ.

## Цомгууд 
* *Who Cares* (1994)
* *Round 1 and 2* (2011)
Ангилал:1986 онд байгуулагдсан
Ангилал:Австралийн хамтлаг
Мөнхөөгийн Аззаяа

**Мөнхөөгийн Аззаяа** (1984 оны 7 сарын 24-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монгол Улсын кино жүжигчин. Айлын 4 хүүхдийн бага охин. СУИС-ийг 2008 онд жүжигчин, найруулагчийн мэргэжлээр төгссөн. Өдгөө тайз дэлгэцнээ 12 жилийн турш мэргэжлээрээ ажиллаж байна. Энэ хугацаанд "Сайн байна уу амьдрал минь 1" "Помогите нам 1" "Төгс бүсгүйн зууч" "Асрагч аав" "37-р Точка" ОАУСК "Бүтэн амьдрал" ОАУСК, Фантастик продакшны "Улаан малгайтын адал явдал" жүжиг " Сэтгэл " хэмээх дууг дуулсан гэх мэт олон олон уран бүтээлүүдэд ажилласаар ирсэн билээ.

Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Флерови

**Флерови** нь атомын дугаар нь 114,  Fl тэмдэглэгээ бүхий химийн элемент. Флерови нь трансураны элементэд багтана. Үелэх системийн 14.&nbsp;бүлэгт хамаарах учир нүүрстөрөгчийн бүлэгт орно. Маш цөөн тооны атомыг гаргаж авах боломжтой ба энэ нь хэдхэн секунд оршин тогтнодог.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Дезоксирибоз

Дезоксирибоз буюу илүү нарийвчлалтай 2-дезоксирибоз бол H = (C = O) - (CH2) - (CHOH) 3 − H-ийн томъёолол бүхий моносахарид юм.  Энэ нэр нь хүчилтөрөгчийн дутагдал бөгөөд хүчилтөрөгчийн атом алдагдсанаас үүссэн гэсэн үг юм.  Пентозын чихэр арабиноз ба рибоз нь зөвхөн С2 ′-ийн стереохимийн хувьд ялгаатай тул 2-деоксибироз ба 2-деоксиарабиноз нь тэнцүү боловч сүүлчийн нэр томъёо нь ховор хэрэглэгддэг тул арибиноз биш харин рибоз нь дезоксирибозын урьдчилсан нөхцөл юм.

Ангилал:Пентоз
Ангилал:Генетик
Дионе (дагуул)

**Дионе** буюу **Айгуул** нь Санчир гаргийн дагуул юм. Анх Италийн математикч, одон оронч Жиованни Доменик Кассини 1684 онд Парисын одон орон ажиглалтын төвд нээсэн бөгөөд 1847 он хүртэл албан ёсны нэршилгүй байв. 

**Радиус**-561.4 км

**Тэнхлэгээ тойрох хугацаа**- 66 цаг

**Дэлхий хүртэлх зай**- 1.272 тэрбум км

**Татах хүч** - 0.232 м/c²
Ангилал:Санчирын дагуул
Шаравын Найданжав

**Найданжав** нөгөө “Улаан туг” хэмээх хувьсгалт цэргийн дууны урвасан хулгай **Найдан ван**. Зоригтбаатар Э.Тогтохын үеэл дүү, Богд Хаант Монгол Улсын Үе Улирах тэргүүн тайж, Чин ван, Улсад туслагч гүн, Хичээнгүй Баатар, Сүрийг бадруулагч Жанжин, Нармай Монгол Улсын Цэргийн Яамны Тэргүүн Сайд-Шаравын Найдан гүн.

## Намтар
1912 оны зун Ховд хотыг дайлахад гарамгай байлдсаны учир үе улиран тэргүүн зэрэг тайж, тогосын отго баатар цолоор шагнуулж, 1913 оны таван замын байлдаан, 1920-1921 онд Унгерний монгол цэргийг захиран Хүрээг чөлөөлсөн нэгэн.

 (морь унасан) ба Хичээнгүй Баатар Шаравын Найданжав (өмнө нь зогсоно), Нийслэл хүрээ, 1920 он]]
1921 оны 5 сард Барон Унгерн ЗОУ-д дайлаар мордоход "Би тэд нарт өшөөгүй, чиний биеийг дагалдан явж үл чадмой" хэлсэнд Барон харьяат гурван хороо цэргийг минь хураан авч явсан гэж өөрөө бичсэн байдаг.
Чойрын байлдааны дараа Найдан ванг Зүүн өмнө хязгаарыг сэргийлэх цэргийг захирах сайдаар томилсон байдаг.
Ардын засгийн газраас 1921 оны 7 сард Зүүн хязгаарт зугадсан Жигмэд Жамбалоныг баривчлан Нийслэлд ирүүлэхийг Зүүн өмнө хязгаарын сайд Найданжавт тушаасан байв. Гэтэл 1921 оны 8 сарын 25-нд Найданжав нь Жамбалоны тамгыг хураан аваад биеийг нь суллан тавьжээ. Энэ хэрэг явдалын улмаас Найдан ванг улсаас урвасан гэж үзэж түүнийг устгахыг Сэцэн хан аймгийн тохинуулах сайд М. Дугаржавт даалгав.

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын хувьсгалч
Ангилал:Монголын язгууртан
Ангилал:Өвөр Монголыг чөлөөлөх дайн
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:19-р зуунд төрсөн
Ангилал:1921 онд өнгөрсөн
Волгоград муж

**Волгоград муж** () нь Оросын Холбооны Улсын Өмнөд Холбооны тойрогт харьяалагддаг муж юм.

## Эш холбоос 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Оросын холбооны муж

!
Өгүүллэг

**Өгүүллэг** нь хэмжээний хувьд роман туужаас бага дүрслэгдэхүүнээ үзээлэхдээ хүний амьдралын нэгэн сод үйл явдал, учрал, зурвасхан агшнаар хүмүүсийн хоорондын харилцаа хүн чанар, сэтгэлийг нээж үзүүлэх чадвартай үргэлжилсэн зохиолын нэгэн төрөл зүйл.


Ангилал:Түүхийн боловсрол
Хэлмэрч- орчуулагчийн институт

**Хэлмэрч, орчуулагчийн** институт TOI нь Стокголмын их сургуульд  харьяалагддаг. TÖI нь орчуулгын шинжлэх ухааны чиглэлээр ялангуяа орчуулга, аман орчуулгын салбарт суурь болон ахисан түвшний (дипломын сургалтаас судлаач хүртэл) сургалт, хөтөлбөр зохион байгуулдаг. TÖI нь Швед дэх орчуулгын шинжлэх ухааны салбарт судалгаа явуулж, эрдэмтэн судлаач (дипломын дараах) бэлтгэн сургадаг цорын ганц институт юм. 
Ангилал:Орчуулга
Ангилал:Шведийн боловсрол
Приморийн хязгаар

**Приморийн хязгаар** (орос. *Примо́рье*) — Оросын Холбооны Улсын субьект. Засаг захиргааны төв нь Владивосток хот, мөн энэ хот нь Алс Дорнодын Холбооны тойргийн төв нь юм. 

Приморийн хязгаар 1938 оны 10-р сарын 20-нд ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн «Алс дорнодын хязгаарыг Хабаровск, Приморийн хязгаарт хуваах тухай» тогтоолоор байгуулагдсан байна.

Баруун талаараа БНХАУ, баруун урдуураа Умард Солонгос, умард хэсгээрээ ОХУ-ын Хабаровск хязгаартай хиллэдэг байна. 

## Хүн ам 
Оросын статистикийн "Росстат" байгууллагын 2024 оны албан ёсны мэдээгээр тус хязгаарын хүн  **1 806 393** байсан. Үүнээс хотын хүн ам нь - 80,01 **%.**

**Хүн амын үндэсний бүтэц**

2010 оны хүн амын тооллогын дүнгээр 1 мянга гаруй хүн амтай ард түмний тоо дараах байдалтай байна.

* Оросууд - 1,675,992 (85.66%)
* Яс үндсээ заагаагүй хүмүүс - 144,927 (7.41%)
* Украинчууд - 49,953 (2.55%)
* Солонгосчууд - 18,824 (0.96%)
* Татарууд - 10,640 (0.54%)
* Узбекууд - 8993 (0.46%)
* Беларусьчууд - 5930 (0.30%)
* Армянчууд - 5924 (0.30%)
* Азербайжанчууд - 3937 (0.20%)
* Хятадууд - 2857 (0.15%)
* Мордова - 2223 (0.11%)
* Германчууд - 2087 (0.10%)
* Чувашууд - 1960 (0.10%)
* Башкирууд - 1564 (0.08%)
* Молдавчууд - 1433 (0.07%)
* Киргизүүд - 1424 (0.07%)
* Казакууд - 1235 (0.06%)

**Нутгийн бага тооны үндэстнүүд:**

* Удэгейчууд — 793 (0,04 %)
* Нанайчууд — 383 (0,01 %)
* Тазууд — 253 (0,01 %)

## Боловсрол 
Приморийн хязгаарт 20 дээд боловсролын байгууллага болон салбар байдаг. Тэдний хамгийн том нь Оросын Алс дорнодын Холбооны Их сургууль юм. 

## Эш холбоос 
Ангилал:Оросын холбооны муж

Ангилал:Оросын хязгаар
Пермийн хязгаар

**Пермийн хязгаар** нь тойрог, нэгтгэн 2005 онд байгуулсан хязгаар юм.

## Эш холбоос 
Ангилал:Оросын холбооны муж

Ангилал:Оросын хязгаар
Дэлхийн нууц товчоо

**“Дэлхийн нууц товчоо” номын түүхэн товчоон**

“Дэлхийн нууц товчоо” номыг хүн төрөлхтний соён гэгээрэлд зориулж филосифич О.Төмөр туурвисан.

**1 дүгээр бүлэгт** философи, ёс суртахууныг сургамжилсан 100 сургааль багтсан.

**2 дугаар бүлэгт** 2016 оноос 2116 оныг хүртэлх 216 бошго, зөгнөлүүд багтсан.

Дэлхий дахинаа “Морь унасан ирээдүйн ном” хэмээн нэрийддэг бол Монголчууд “9 Эрдэнийн -Алтан ном” хэмээн өргөмжилдөг.

- 2015-12-06 Анх хэвлэлтээс гарав.

- 2016-01-10 Анхны “9 эрдэнийн алтан номоо” бүтээв.

- 2016-02-25 Улаанбаатар хотод /ТЗДБЧуулга/ албан ёсоор нээлтээ хийсэн. 2020-01-20-ныг хүртэл 21 аймагаа тойрч 3 удаа мөн 54 суманд номын нээлт, танилцуулга “Соён гэгээрлийн 1206 лекц”-ээ хүргэв

- 2016-09-28 Казакстан улсад номын албан ёсны нээлт, танилцуулга болов.

- Казастаны үндэсний төв телевиз болон КазТВ-д ярилцлага өгөв.

- 2016-12-06 “Сокровенная сказание мира” номыг “Арда ООО” компани хэвлэн гаргав.

- 2017-01-05 “Книжный город” номын дэлгүүрээр 10 гаруй улсад худалдаалж эхлэв.

- 2017-02-01 “Bookcity” онлайн захиалгаар худалдаалагдаж эхлэв.

- 2017-02-16 Монгол улсын оюуны өмчийн газраас “Зохиогчийн эрхийн гэрчилгээ”олгов.

- 2017-05-15 Монгол улсын 29 дэх ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбатад “9 эрдэнийн алтан номоо” өргөн барив.

- 2017-05-24 Хэвлэлийн бага хурал зохион байгуулав. /MN25, UBS, EAGLE, MNC, ETV, Эх орон, Өлзий телевизүүд ирж сурвалжлага авав.

- 2017-05-26 “Чингис хаан” зочид буудалд “9 эрдэнийн алтан номын” 9 коллекцийн нээлт, дуудлага худалдаа болов.

- 2017-09-08 Олон улсын RT агентлаг болон Asiarussia.com сайтад ярилцлага өгөв.

- 2018-08-22 Бээжин хотод номын үзэсгэлэнд оролцохоор очлоо.

- 2018-08-03 Хүй 7 худагт зохион байгуулагдсан “Даншиг наадам 2018” үзэсгэлэнд номын үзэсгэлэн гаргав.

- 2018-08-24 “Соёлын биет бус өвийн ардын урлагын их наадамд” номын үзэсгэлэн гаргав.

- 2018-11-21 ОХУ-д номын үзэсгэлэнд оролцов.

- 2018-01-15 Монгол улсын 5 дахь ерөнхийлөгч Х.Баттулгад “9 Эрдэнийн –алтан номоо” өргөн барив.

- 2019-06-04 БСШУС-ын яам, Монгол улсын Засгийн газраас тус номыг туурвигч О.Төмөрт “Үндэсний бичиг соёлыг дэлгэрүүлэгч”, “Соёлын тэргүүний ажилтан” цол тэмдгээр шагнасан.

- 2020-02-27 Европын шинжлэх ухааны нийгэмлэгээс “Мишель Нострадамусын” нэрэмжит тэргүүн зэргийн одонг Монгол улсад анх удаа, иргэн О.Төмөрт олгосон.
Каяаба корпораци

**Каяаба корпораци** (, *Каяаба Когёо Кабүшики-гайша*, англ. *KYB Corporation*) нь 1919 онд Японы 21 настай Широ Каяаба гэдэг хүн 30 судлаач бүхий Каяабагийн судалгааны төвийг үүсгэн байгуулснаар тус компанийн түүх эхэлдэг. Одоо Токиогийн хөрөнгийн биржид бүртгэгдсэн (1959 онд), Токио хотын Дэлхийн худалдааны төвд төв оффис бүхий, 10.000 илүү ажилтантай, Ази, Европ, Хойд Америкийн 21 улсад 34 үйлдвэр, 62 салбартай, амаржин, хийн амаржин, жолооны систем, гидравлик шахуурга, мотор, цилиндр, хаалт зэргийг үйлдвэрлэдэг автомашины салбарын тэргүүлэгч нээлттэй хувьцаат компани болсон байна. Мөн амаржин үйлдвэрлэлийн дэлхийн том компанийн нэгэнд зүй ёсоор ордог бөгөөд Япон улсын цементийн зуурмагийн машины зах зээлийн хамгийн том хэсгийг буюу 85 хувийг хангадаг.

1927 онд нисэх онгоцны онгоц хөөрөх буух үеийн төхөөрөмж зэргийг үйлдвэрлэхээр Kayaba Seisakusho нэртэй анхны үйлдвэрээ байгуулж онгоц хөөрөх төхөөрөмж, буух тоормосны төхөөрөмжүүдийн патент эзэмшин 1935 онд Каяаба Мануфактуринг компаниа байгуулж тухайн үед зам муутай байсан Япон улсын автомашинд нисэх онгоцноос үүдэлтэй эдгээр технологио яагаад ашиглаж болохгүй гэж гээд автомашины олон бүтээгдэхүүнийг гаргасан.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж
Ангилал:Автомашины эд анги нийлүүлэгч
Ангилал:Минатогийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:Японы үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж
Бүтэн амьдрал

***Бүтэн амьдрал*** нь Монгол Улсад 2020 онд Боловсрол телевизээр дамжин үзэгчдийн хүртээл болсон 24 ангит кино. Хүлэгү болон Номадиа пикчерсийн хамтын бүтээл.

## Дүрүүд
*Номин
*Зориго
*Ундрам
*цэнгэлмааuu

Ангилал:Монголын телевизийн цуврал
Домбооны Аюур

**Домбооны Аюур** нь Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар хүн юм.  

## Намтар 
Д.Аюур 1941 онд Говь-Алтай аймгийн Халиун суманд Тойт Өлзийбаярын ууган хүү Домбооны голомт залгах бага хүү нь болж "Гүү бариач" хэмээх газар төржээ.  

Алтайн хөх харчуудын нэг Домбооны бага хүү Аюур нь 1957 онд нийслэлд гэрээрээ нүүн ирж, аавыгаа даган барилгын ажилд орж тоосго зөөж эхэлснээр Монгол Улсын барилгын салбарт ажлын гараагаа эхэлжээ. 16 настай бага балчир хүү ажилдаа түүртэлгүй гурван сарын дараа шалгалт өгч цахилгаанчны III зэрэг хүртэн мэргэжилтэй ажилтан болжээ.  

1957 онд Налайхын барилгын контороос хөдөлмөрийн гараагаа эхэлж Цахилгаан сантехник угсралтын трестэд цахилгаанчнаар ажилласан. 1996 оноос "Монтёр" ХХК-д өндөр хүчдэлийн монтёроор тус тус ажилласан ба барилгын салбарт тасралтгүй 44 жил үр бүтээлтэй хөдөлмөрлөсөн байна. 

## Гавьяа шагнал 
* БНМАУ-ын Тэргүүний барилгачин, 
* Аварга барилгачин,
* Улсын чанарын аварга, 
* V, VI, VII, VIII таван жилийн гавшгайч, 
* Ардын хувьсгалын 50, 60, 70, 80, 90 жилийн ойн медаль, 
* "Алтан гадас" одон, 
* "Хөдөлмөрийн гавьяаны Улаан тугийн одон", 
* "Сүхбаатар"-ын одон
* Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар цол (2001)

## Цахим холбоос 
*Домбооны Аюур

Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Халиуны хүн
Ангилал:1941 онд төрсөн
Москови

**Москови** нь зөвхөн зохиомлоор аргаар гаргаж авдаг химийн элемент бөгөөд атомын дугаар нь 115, химийн тэмдэглэгээ нь **Mc**. Үелэх системийн 15-р бүлэгт харьяалагдах учраас азотын бүлэгт орно.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Монсоро цайз

thumb|200px|Монсоро цайз 
**Монсоро цайз** () нь Францын Монсоро хотноо орших цайз. Өдгөө уран зургийн галерей ажилладаг.

## Цахим холбоос 
*
Ангилал:Луар мөрөн
Ангилал:Европ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Франц дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Европын шилтгээн
Ангилал:Францын техникийн дурсгал
Ангилал:Францын сэргэн мандалтын үеийн барилга байгууламж
Ангилал:Францын шилтгээн
Ангилал:Пеи де ла Луарын шилтгээн
Ангилал:15-р зуунд барьсан
Ангилал:Historic Civil Engineering Landmark
Монсоро

**Монсоро** (; []) нь Францын Пеи де ла Луар мужийн 447 оршин суугч бүхий коммун юм. Монсоро нь Мэн-е-Луар департаментын Сомюр арондисманы ижил нэртэй Сомюр кантонд харьяалагдана. Энэхүү суурин нь *Францын хамгийн үзэсгэлэнтэй тосгон* гэсэн жагсаалтад багтсан. 

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл 

Ангилал:Мэн-е-Луар департаментын коммун
Ангилал:Пеи де ла Луарын суурин
Ангилал:Францын хамгийн үзэсгэлэнтэй тосгон
Ангилал:Луар мөрний суурин
Ливермори

**Ливермори** нь атомын дугаар нь 116, Lv тэмдэглэгээ бүхий химийн элемент. Үелэх системийн 16.&nbsp;бүлэгт хамаарах учир халькогенд орно. Энэ элементийн нэр нь тус элементийг нээхэд оролцсон хүрээлэн байдаг Ливермор хотын нэрээс гаралтай.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент