open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Байгалийн зэс

**Байгалийн зэс** () нь байгаль дээр дан (холимог бус) байдлаар оршдог зэсийн байгалийн эрдэс юм. Зэс нь байгаль дээр дан металл хэлбэрээр тохиолддог цөөн элементийн нэг боловч ихэвчлэн исэлдсэн төлөвтэйгээр, бусад элементтэй холилдсон байдлаар олддог. Байгалийн зэс нь балар эрт үед зэсийн чухал хүдэр байжээ.

Байгалийн зэс нь изометр куб болон октаэдр хэлбэрийн талст байдлаар ховор тохиолддог ч ихэнхдээ жигд бус бөөгнөрөл, ан цавын дүүргэлт хэлбэрээр илэрдэг. Шинэхэн гадаргуу дээрээ улаавтар, улбар шардуу ба/буюу хүрэн өнгөтэй байдаг боловч ихэвчлэн өгөршиж, зэсийн(II) карбонатын ногоон эсвэл хөх ногоон бүрхүүлээр (патина эсвэл вердигрис гэж нэрлэдэг) бүрхэгдсэн байдаг. Түүний хувийн жин 8.9, Моосын хатуулаг нь 2.5–3 байна.

АНУ-ын Мичиган мужийн Дээд хойгийн Кивино бүсийн байгалийн зэсийн ордууд нь 19-р зуун болон 20-р зууны эхэн үед зэсийн томоохон үйлдвэрлэгчид байсан бөгөөд дэлхий дээрх хамгийн том байгалийн зэсийн ордууд юм. Америкийн уугуул иргэд энд болон бусад олон газарт зэсийг бага хэмжээгээр олборлож байсан бөгөөд изотопын шинжилгээгээр Хойд Америк даяар зэсийн худалдааны зам байсан нь батлагдсан байдаг.

“Зэсийн орон” болон “Зэсийн арал” хэмээн хочилдог Кивино хойгт анхны арилжааны уурхайнууд 1840-өөд онд нээгдсэн.

Ангилал:Зэс
Ангилал:Эрдэс
Статистик загвар

**Статистик загвар** гэдэг нь түүврийн өгөгдөл болон түүнээс илүү өргөн хүрээтэй суурь олонлогийн өгөгдөл хэрхэн бий болдгийг тайлбарлах статистик таамаглалын цогцыг агуулсан математик загвар юм. Ийм загвар нь өгөгдөл үүсэх үйл явцыг ихэвчлэн бодит байдлыг хялбаршуулан, идеалчилсан хэлбэрээр илэрхийлдэг.

Магадлалын онолын үүднээс авч үзвэл статистик загварыг **магадлалын загвар** гэж нэрлэдэг. Бүх статистик таамаглалын шалгалт болон статистик үнэлэгчид нь тодорхой статистик загварт үндэслэн боловсруулагддаг. Энэ утгаараа статистик загвар нь статистик дүгнэлтийн онолын суурь үндэс болдог.

Статистик загвар нь ихэвчлэн нэг буюу хэд хэдэн санамсаргүй хувьсагч болон санамсаргүй бус хувьсагчдын хоорондын математик хамаарлаар тодорхойлогдоно. Иймд статистик загвар нь "бодит ертөнцийн үзэгдэл, үйл явцыг онолын түвшинд албан ёсоор илэрхийлсэн загвар" юм (Херман Адэр, Кеннет Боллен).

Ангилал:Математик загварчлал

Ангилал:Статистикийн онол
Үл хураагдах дүрслэл

Математикт, тэр тусмаа бүлэг ба алгебрын дүрслэлийн онолд  алгебрийн бүтэц A-ийн **үл хураагдах дүрслэл** (*Irreducible representation* эсвэл *irrep*) (\rho, V) гэдэг нь тэг биш дүрслэл бөгөөд \{ \rho(a) : a\in A \} үйлдэлд хаалттай W \subset V-ийн жинхэнэ (өөрөөсөө болон (\rho|_W,W)-оос өөр) дэд огторгуй байхгүй дүрслэлийг хэлнэ. Өөрөөр хэлбэл, хэлбэрийн жинхэнэ дэд дүрслэл агуулахгүй.

Хилбертийн огторгуй V-д өгөгдсөн ямар ч хязгаарлагдмал хэмжээст нэгж дүрслэл нь үл хураагдах дүрслэлүүдийн шууд нийлбэр байдлаар задарна. Үл хураагдах дүрслэл нь үргэлж **үл задрах** (өөрөөр хэлбэл дүрслэлүүдийн шууд нийлбэр болгон цааш задлах боломжгүй) байдаг. Гэвч урвуу нь заавал үнэн биш байдаг. Жишээлбэл, дээд гурвалжин унипотент матрицаар үйлчилж буй бодит тооны хоёр хэмжээст дүрслэл нь үл задрах боловч хураагдах дүрслэл юм.

## Түүх
Бүлгийн дүрслэлийн онолыг 1940-өөд оноос эхлэн Ричард Брауэр матриц операторууд нь бодит эсвэл комплекс тоон талбарын оронд дурын характеристиктай K талбар дээрх вектор орон зайд үйлчилдэг модуляр дүрслэлийн онол болгон ерөнхийлсөн. Үүний үр дүнд үүсэх онолд үл хураагдах дүрслэлтэй дүйцэх бүтэц нь энгийн модуль юм.

Ангилал:Бүлгийн онол
Ангилал:Дүрслэлийн онол
Ангилал:Онолын физик
Ангилал:Онолын хими
Субьектив ба обектив

**Субьектив** ба **обьектив**ын ялгаа нь гүн ухааны, ялангуяа танин мэдэхүйн онол (эпистемологи) болон ахуйн философи (метафизик)-д үндсэн ойлголтуудын нэг юм. Энэхүү ялгааны талаарх ойлголт нь олон зууны туршид философичдын бүтээл, судалгаагаар дамжин хөгжиж ирсэн.

Энэ ялгааг ерөнхийд нь дараах байдлаар тайлбарлаж болно:
* Аливаа зүйл **субьектив** гэж тооцогдох нь тухайн зүйл хүний ухамсар, сэтгэл зүйгээс хамааралтай байхыг хэлнэ. Үүнд хандлага, хазайлт, мэдрэхүй, сэтгэл хөдлөл, үзэл бодол, төсөөллийн объектууд, ухамсрын туршлагууд багтана. Хэрэв ямар нэгэн мэдэгдэл нь зөвхөн ухамсарт орших оршихуйн өнцгөөс авч үзэхэд үнэн байвал түүнийг субьектив үнэн гэж үзнэ. Жишээлбэл, нэг хүн тухайн цаг агаар таатай дулаахан байна гэж үзэж байхад, нөгөө хүн ижил цаг агаарыг хэт халуун байна гэж үзэж болно. Эдгээр нь хоёулаа субьектив үнэлгээ юм.
* Аливаа зүйл **обьектив** гэж тооцогдох нь хүний ухамсар, сэтгэл зүйгээс үл хамааран батлагдах эсвэл үнэн гэж үзэгдэх боломжтой байхыг хэлнэ. Хэрэв ямар нэгэн мэдэгдэл нь ухамсарт орших оршихуйн байр сууриас ангид авч үзэхэд ч үнэн хэвээр байвал түүнийг обьектив үнэн гэж нэрлэж болно. Жишээлбэл, “2 + 2 = 4” гэсэн математик мэдэгдэл нь олон хүний хувьд обьектив үнэн гэж хүлээн зөвшөөрөгддөг.
Мэри, Макс хоёр

***Мэри, Макс хоёр*** () нь 2009 онд дэлгэцнээ гарсан, Австралийн анимаци кино бөгөөд Melodrama Pictures бүтээж, Icon Entertainment International кино компани 2009 оны 4 сарын 9-нд кино театруудад нээлтийг нь хийжээ. Тони Коллетт, Филип Сеймур Хоффман, Эрик Бана нарын уран бүтээлчид дуу оруулсан юм.

## Дүрүүдэд 
* Барри Хамфрис — Өгүүлэгч
* Тони Коллетт — Мэри Дэйзи Динкл
* Филип Сеймур Хоффман — Макс Жерри Хоровиц
* Эрик Бана — Дэмьен Поподопулос
* Рене Гейер — Вера Лоррейн Динкл

## Эшлэл 
## Холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:2009 оны кино
Ангилал:АНУ-ын киноны шагнал
Ангилал:Хүүхэлдэйн кино
Ангилал:Аутизм кинонд
Нэгж дүрслэл

Математикт, *G* бүлгийн **нэгж дүрслэл** гэдэг нь комплекс Хилбертийн огторгуй *V*-д өгөгдсөн *G*-ийн шугаман дүрслэл π бөгөөд *G*-ийн ямар ч *g* ∈ *G* элементийн хувьд π(*g*) нь нэгж оператор байна. Ерөнхий онол нь *G* нь локаль компакт (Хаусдорф) топологийн бүлэг бөгөөд дүрслэлүүд нь тасралтгүй хүчтэй байх тохиолдолд сайн хөгжсөн байна.

Энэхүү онол нь 1920-иод оноос хойш квант механикт өргөн хэрэглэгдэж ирсэн бөгөөд тэр тусмаа Херманн Вайлын 1928 онд хэвлэгдсэн *Gruppentheorie und Quantenmechanik* (Бүлгийн онол ба квант механик) ном ихээхэн нөлөө үзүүлсэн. Тодорхой хэрэглээтэй цөөн бүлгүүдэд бус, харин дурын *G* бүлгийн хувьд нэгж дүрслэлийн ерөнхий онолыг байгуулсан анхдагчдын нэг нь Жорж Маки байв.

## Гармоник анализ дахь дүрслэл
Топологийн бүлгүүдийн нэгж дүрслэлийн онол нь гармоник анализтай нягт холбоотой. Хэрэв *G* нь абелийн бүлэг бол *G*-ийн дүрслэлийн онолын бүрэн дүр зургийг Понтрягины хоёрдмол чанар харуулдаг. Ерөнхий тохиолдолд *G*-ийн задрахгүй нэгж төлөөллүүдийн нэгжийн хувьд эквивалент ангиллууд нь түүний нэгж хоёрдолыг бүрдүүлнэ. Энэ олонлог нь *G*-тэй холбоотой C*-алгебрыг бүлгийн C*-алгебрын байгууламжаар тодорхойлсон спектртэй адилтгаж болох бөгөөд уг спектр нь топологийн огторгуй юм.
Хамтрал (Математик физик)

Физикт, ялангуяа статистик механикт **хамтрал** (эсвэл **статистик хамтрал**, ) гэдэг нь нэгэн системийн олон тооны (заримдаа хязгааргүй олон) виртуал хуулбараас бүрдэх ойлголт юм. Эдгээр хуулбар бүр нь бодит систем оршиж болох боломжит төлөвүүдийн нэгийг төлөөлнө. Өөрөөр хэлбэл, статистик хамтрал гэдэг нь нэг системийг тайлбарлах зорилгоор ашиглагддаг бөөмсийн системүүдийн цогц юм. Хамтрал хэмээх ойлголтыг Ж. Уиллард Гиббс 1902 онд анх нэвтрүүлжээ.

**Термодинамик хамтрал** нь статистик хамтралын тусгай төрөл бөгөөд бусад шинж чанаруудаас гадна статистик тэнцвэрт байдалд тодорхойлно. Ийм хамтралыг классик болон квант механикийн хуулиуд дээр тулгуурлан термодинамик системийн шинж чанарыг гарган авахад ашигладаг.

### Физик үндэслэл 
Хамтралын ойлголт нь дараах санааг илэрхийлнэ. Нэгэн туршилтыг микроскопын ижил нөхцөлд олон удаа давтан хийх үед туршилт хийгч нь микроскопын нарийн төлөвүүдийг бүрэн хянах боломжгүй байдаг. Иймээс ажиглагдах үр дүн нь олон янзаар илэрч болно гэж үзэх нь зүйтэй юм.
Канасит

**Канасит** () нь кальци (Ca), натри (Na), цахиур (Si)-аас бүрдэх химийн найрлагаасаа үүдэн нэрлэгдсэн эрдэс юм. Уг эрдсийг 1959 онд Олон улсын эрдэс зүйн холбоо (IMA) албан ёсоор баталсан.

### Шинж чанар 
Канасит нь харьцангуй ховор тохиолддог эрдэс бөгөөд ихэвчлэн чароитын дотор бөөгнөрсөн агрегат хэлбэрээр илэрч, нил ягаан өнгийн мушгиралдсан чароиттой хослон кабошон чулуу болгон ашиглагддаг. Канаситыг талст хэлбэрээр огтлох (facet) нь маш ховор. Талстууд нь ихэвчлэн 10 см хүртэл хэмжээтэй байдаг бол хавтгай агрегат хэлбэрээрээ 20 см хүртэл хүрч чадна. Мөн мөхлөгт бүтэцтэйгээр тохиолдоно. Ихэвчлэн ихэржилт (twinning) ажиглагддаг бөгөөд зарим тохиолдолд олон ихэржилт зэрэгцэн үүссэн полисинтетик ихэржилт хэлбэртэй байна. Канасит нь GRapi нэгжээр хэмжигдэхэд ойролцоогоор 1.12%-ийн, бараг мэдэгдэхгүй калийн цацраг идэвхжилтэй.

Химийн найрлагын хувьд голчлон хүчилтөрөгч (41.98%), цахиур (26.8%), кальци (15.93%)-аас бүрддэг. Үүнээс гадна натри (7.31%), кали (6.22%) агуулдаг ба калийн агууламж нь түүний цацраг идэвхжлийн шалтгаан болдог. Мөн фтор (1.51%) болон устөрөгч (0.24%) агуулагдана. Канасит нь хоёр хувилбартай: фторканасит болон франкаменит. Нил ягаан өнгийн канаситыг стихтиттэй андуурах нь бий боловч сүүлийн үеийн судалгаагаар канасит хэмээн худалдаалагдаж байсан зарим дээж нь үнэндээ шинэ төрлийн эрдэс болох нь тогтоогдсон.

### Олдвор, тархалт 
Канасит нь одоогоор зөвхөн ОХУ-ын нутаг дэвсгэрт байрлах гурван ордоос илэрсэн байна.

Ангилал:Эрдэс
Делонегийн триангуляц

Тооцооллын геометрт, хавтгай дахь цэгүүдийн багцын **Делонегийн триангуляц** гэдэг нь тэдгээрийн гүдгэр их биеийг багтаасан тойрог нь цэгүүдийн алийг ч агуулаагүй гурвалжин болгон хуваадаг; өөрөөр хэлбэл тойрог бүр өөрийн тойрог дээр үүсгэгч цэгүүдтэй байдаг боловч багцын бусад бүх цэг түүний гадна байрладаг хуваалтыг хэлнэ. Энэ нь гурвалжны аль ч хамгийн бага өнцгийн хэмжээг хамгийн их байлгаж, муруй гурвалжнаас зайлсхийх хандлагатай байдаг.

Триангуляыг Борис Делонегийн 1934 онд хийсэн ажлынх нь төлөө нэрлэжээ.

Хэрэв цэгүүд бүгд шулуун шугам дээр оршвол триангуляцийн тухай ойлголт доройтож, Делоне триангуляц байхгүй болно. Нэг тойрог дээрх дөрөв ба түүнээс дээш цэгийн хувьд (жишээлбэл, тэгш өнцөгтийн оройнууд) Делоне триангуляц нь өвөрмөц биш: дөрвөлжинг хоёр гурвалжин болгон хуваадаг хоёр боломжит триангуляц тус бүр нь "Делонегийн нөхцөл"-ийг хангадаг, өөрөөр хэлбэл бүх гурвалжны тойрог нь хоосон дотоод хэсэгтэй байх шаардлагыг хангадаг.

Хязгаарлагдмал бөмбөрцгийг авч үзвэл Делонегийн триангуляцын тухай ойлголтыг гурав ба түүнээс дээш хэмжээст хүртэл өргөтгөж болно. Евклидийн зайнаас бусад хэмжигдэхүүнүүдэд ерөнхийлөн дүгнэлт хийх боломжтой. Гэсэн хэдий ч эдгээр тохиолдолд Делонегийн триангуляц оршин тогтнох эсвэл өвөрмөц байх баталгаатай биш юм.

Ангилал:Триангуляц (геометр)
Ангилал:Геометрийн алгоритм
Аргутит

**Аргутит** (, GeO2) нь германийн исэл бүхий ховор эрдэс бөгөөд рутилын бүлэгт хамаарна.

Энэ эрдсийг 1983 онд Францын Дээд Гаронн мужийн Төв Пиренейн нуруунд орших Аргут ордоос анх тодорхойлсон. Төрөл нутгийн байршил нь доод Палеозойн тунамал чулуулгаас бүрдэх, хувирмал өөрчлөлтөд орсон цайрын хүдрийн ордод хамаарна. Хам дагалдах эрдсүүдэд сфалерит, касситерит, сидерит болон бриартит орно.

Ангилал:Эрдэс
Бастнесит

**Бастнесит** () гэдэг эрдэс бодис нь гурван фтор карбонатын эрдсийн бүлд багтдаг бөгөөд үүнд (Ce, La)CO3F томьёотой бастнесит-(Ce), (La, Ce)CO3F томьёотой бастнесит-(La), болон (Y, CE)CO3F томьёотой бастнесит-(Y) орно. Зарим бастнесит нь F--ийн оронд OH- агуулдаг бөгөөд гидроксил бастнесит гэж нэрлэгддэг. Ихэнх бастнесит нь бастнесит-(Ce) байх бөгөөд энэ ангиллын ховор шороон эрдэс бодисуудаас хамгийн түгээмэл нь цери юм. Бастнесит болон фосфатын эрдэс монацит нь цери болон бусад газрын ховор элементийн хоёр том эх үүсвэр юм.

Бастнеситыг анх 1838 онд Шведийн химич Вильхельм Хисингер тодорхойлсон. Энэ нь Шведийн Вестманланд мужийн Риддархиттаны ойролцоох Бастнес уурхайн нэрээр нэрлэгдсэн. Бастнесит Пакистаны Заги уулсад маш өндөр чанартай сорьц хэлбэрээр байдаг. Бастнесит нь шүлтийн боржин чулуу, сиенит болон холбогдох пегматитуудад байдаг. Энэ нь мөн карбонатит, холбогдох фенит болон бусад метасоматитуудад байдаг.

Ангилал:Эрдэс
Бэйлдонит

**Бэйлдонит** () нь PbCu3(AsO4)2(OH)2 химийн томьёотой ховор хоёрдогч эрдэс юм. Үүний гарал үүслийг Английн Корнволл хотын Пенберти Крофт уурхайтай холбон тайлбарласан боловч үүнийг нотлох баримт байхгүй бөгөөд үүнийг зөвхөн Чөрч (1865) л Корнволлтой холбон тайлбарласан. Түүнчлэн, Чөрчийн өгүүлэлд (Чөрч, 1865) "Энэ эрдэс бодисын төрөл зүйлийн төлөө би ноён Таллингад өртэй" гэж тодорхой бичсэн байдаг тул анхны материалыг эрдэс бодисын наймаачин Ричард Таллинг нийлүүлсэн бөгөөд Бэйлдон олж илрүүлээгүй ажээ. Бэйлдонитыг Чөрчийн дотнын найз, хамтран зүтгэгч, Глостершир мужийн Сиренсестер хотын Эзэн Хааны Хөдөө Аж Ахуйн Коллежид (RAC) сурч байсан Жон Бэйлдоны (MD) нэрээр нэрлэжээ. Дээж мөн Намиби улсын Цумеб, АНУ-ын Аризона мужуудад олддог. Заримдаа үүнийг эрдэнийн чулуу болгон ашигладаг.

Ангилал:Эрдэс
Видео засагч програм

**Видео засагч програм** нь шугаман бус засварлах систем (NLE) дээр дижитал видео кадрыг засварлах ажлыг гүйцэтгэхэд ашиглагддаг програм хангамж юм. Энэ нь уламжлалт хавтгай целлулоид кино засварлах хэрэгслүүд болон аналог видео хальс засварлах машинуудыг орлосон.

Видео засварлах програм хангамжийг кино хийх, аудио тайлбар хийх, видео контентыг ерөнхийд нь засварлах зэрэг олон зорилгоор ашигладаг.

NLE програм хангамжид хэрэглэгч видео, зураг, аудио хэсгүүдийн кадрыг өөрчилдөг. Эдгээр клипүүдийг олон янзаар тайрч, хасаж, өөрчилж болно. Засвар дууссаны дараа хэрэглэгч кадруудыг видео файл болгон экспортлодог.

## Бүрэлдэхүүн хэсгүүд 
### Цаг хугацааны шугам
NLE програм хангамж нь ихэвчлэн цаг хугацааны шугамын интерфэйс дээр суурилдаг бөгөөд клип гэгддэг дүрсний видео бичлэгийг хөдөлгөдөг хэсгүүдийг дарааллаар нь байрлуулж, тоглуулдаг. NLE нь цаг хугацааны шугамын дагуу клипүүдийг тайрах, залгах, хасах, цэгцлэх олон төрлийн хэрэгслийг санал болгодог.
Хамгийн их компакт дэд бүлэг

Математикт, *G* топологийн бүлгийн **хамгийн их компакт дэд бүлэг** *K* нь дэд огторгуйн топологид байх, ийм дэд бүлгүүдийн дунд хамгийн их компакт огторгуй болох *K* дэд бүлэг юм.

Хамгийн их компакт дэд бүлэг нь Лийн бүлгүүд, ялангуяа хагас энгийн Лийн бүлгүүдийн ангилалд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Лийн бүлгүүдийн хамгийн их компакт дэд бүлгүүд нь ерөнхийдөө өвөрмөц биш боловч коньюгацид өвөрмөц байдаг - тэдгээр нь үндсэндээ өвөрмөц юм.

## Жишээ 
Жишээ нь GL(2, **R**) ерөнхий шугаман бүлгийн доторх ортогональ бүлэг болох O(2) дэд бүлэг байж болно. Үүнтэй төстэй жишээ бол SL(2, **R**) доторх SO(2) тойргийн бүлэг юм. GL(2, **R**) доторх SO(2) нь компакт боловч хамгийн их биш нь илт байна. Эдгээр жишээнүүдийн өвөрмөц бус байдлыг аливаа дотоод бүтээгдэхүүн нь холбогдох ортогональ бүлэгтэй байдаг бөгөөд үндсэн өвөрмөц байдал нь дотоод бүтээгдэхүүний үндсэн өвөрмөц байдалтай тохирч байгаатай холбон харж болно.

## Тодорхойлолт 
Хамгийн их компакт дэд бүлэг гэдэг нь компакт дэд бүлгүүдийн дундаас хамгийн их дэд бүлэг - хамгийн их (авсаархан дэд бүлэг) - юм. (Өөр боломжит уншилт болох) компакт байх хамгийн их дэд бүлэг - хамгийн их (компакт дэд бүлэг) - бол буруу тодорхойлолт, учир нь хамгийн их дэд бүлгүүд ерөнхийдөө компакт биш байдаг.

Ангилал:Топологийн бүлэг
Ангилал:Лийн бүлэг
Барстовит

**Барстовит** () нь моноклин системд талстжих, тунгалаг-цагаан өнгөтэй эрдэс бөгөөд томьёо нь Pb4[Cl6|CO3]•H2O юм. Моосын хатуулаг нь 3, цагаан зураастай бөгөөд алмазлаг гялбаатай.

Барстовитын төрөл нутгийн байршил нь Их Британийн Корнволл гүнлигийн Сент-Эндельон дахь Баундс цохио юм. Энэ эрдсийг Корнволлын эрдэс цуглуулагч Ричард В. Барстов (1947–1982)-ын нэрээр нэрлэсэн.

Ангилал:Эрдэс
Эллиптик оператор

ийн хариу цагариг дээр тодорхойлогдсон нь. Лапласын оператор бол эллиптик операторын хамгийн алдартай жишээ юм.]]
Тухайн уламжлалт дифференциал тэгшитгэлийн онолд **эллиптик оператор** гэдэг нь Лапласын операторыг ерөнхийлсөн дифференциал операторыг хэлнэ. Эллиптик байх нөхцөл нь операторын хамгийн өндөр эрэмбийн уламжлалуудын коэффициентууд эерэг байх явдал бөгөөд энэ нь үндсэн тэмдэг (principal symbol) нь урвуулагдах боломжтой, өөрөөр хэлбэл бодит характеристик чиглэл байхгүй гэсэнтэй дүйцнэ.

Эллиптик операторууд нь потенциалын онолд түгээмэл тохиолддог бөгөөд цахилгаан статик, тасралтгүй орчны механикт өргөн хэрэглэгддэг. Эллиптик регулярчлалын теоремоос харахад, хэрэв операторын коэффициентууд жигд бол түүний шийдүүд ихэвчлэн жигд функцүүд байна. Гиперболик болон параболик тэгшитгэлүүдийн тогтвортой төлвийн шийдүүд нь ерөнхийдөө эллиптик тэгшитгэлийг хангадаг.

Ангилал:Дифференциал оператор
Ангилал:Эллиптик тухайн уламжлалт дифференциал тэгшитгэл
Лангландс ангилал

Математикт **Лангландсын ангилал** () гэдэг нь редуктив Ли бүлэг *G*-ийн үл задрах дүрслэлүүдийг тодорхойлох онол юм. Үүнийг Роберт Лангландс 1973 онд дэвшүүлсэн. Лангландсын ангилал нь хоорондоо бага зэрэг ялгаатай хоёр үндсэн хувилбартай.

Нэг хувилбар нь редуктив Ли бүлэг *G*-ийн Ли алгебр *g* болон түүний хамгийн их компакт дэд бүлэг *K*-тэй холбоотой үл задрах, зөвшөөрөгдөх *(g,K)*-модулиудыг жижиг бүлгүүдийн темперд дүрслэлүүдээр дамжуулан тайлбарладаг. Эдгээр темперд дүрслэлүүдийг Антони Кнапп, Грегг Цукерман нар ангилсан.

Нөгөө хувилбар нь үл задрах дүрслэлүүдийг L-багцууд (L-packets) болгон хувааж, эдгээр L-багцуудыг бодит тоо **R** эсвэл комплекс тоо **C**-ийн Вейлийн бүлгээс Лангландсын хос бүлэг рүү чиглэсэн тодорхой гомоморфизмүүдээр ангилдаг.

### Тэмдэглэгээ 
* *g* — Хариш–Чандра ангилалд хамаарах бодит редуктив Ли бүлэг *G*-ийн Ли алгебр
* *K* — *G*-ийн хамгийн их компакт дэд бүлэг, Ли алгебр нь *k*
* *ω* — *K*-г тогтоон үлдээдэг Картаны инволюц
* *p* — Картаны инволюцын −1 өөрийн утгатай дэд огторгуй
* *a* — *p*-д орших максимал абелийн дэд огторгуй
* *Σ* — *g*-д дэх a-гийн язгуурын систем
* *Δ* — *Σ*-гийн энгийн язгуурын олонлог
Комик ном

**Комик ном**, **комик сэтгүүл** эсвэл зүгээр л **комик** нь тусдаа үзэгдлүүдийг төлөөлсөн кадр бүхий самбар хэлбэртэй комиксоос бүрдсэн хэвлэл юм. Самбарууд нь ихэвчлэн дүрслэх зохиол, бичмэл хүүрнэл, ихэвчлэн үүлэн дээрх харилцан яриаг агуулдаг бөгөөд эдгээр нь комикуудын онцлог шинж чанараар тодорхойлогддог.

1890-1953 онуудад Британид "Комик катс" нэртэй сэтгүүл хэвлэгддэг байв. Үүнээс өмнөх "Элли Слоперын хагас амралт" (1884) сэтгүүл нь кадр бүхий зураг ашиглаж үйл явдлын өрнөлийг харуулдгаараа алдартай байжээ. Эдгээр Британийн комикууд нь алдартай харанхуй "шар сонины романууд" (жишээлбэл, "Пүршин өсгийт Жэк"), хөвгүүдийн "түүхүүд", мөн орчин үеийн хошин шогийн утгаар "шоу" гэсэн нэр томьёог анх удаа ашигласан хошин шогийн "Панч" сэтгүүлтэй зэрэгцэн оршин тогтнож байсан юм.

Америкийн анхны орчин үеийн комик болох "Алдартай хөгжилтэй зүйлс: Комиксын карнавал" нь 1933 онд АНУ-д хэвлэгдсэн бөгөөд комикуудад хэрэглэгддэг олон өгүүлэмжийн уламжлалыг багтаасан хуучин сонины комикуудын дахин хэвлэлт байв. "Комик ном" гэсэн нэр томьёо нь Америкийн комикууд нэгэн цагт хошин шогийн комикуудын цуглуулгыг төлөөлдөг байсантай холбоотой юм; Гэсэн хэдий ч энэ практикийг бүх төрлийн, ихэвчлэн хошин шогийн дэд агуулгатай түүхүүдийг нийтлэх замаар сольсон.

Ангилал:Комикс
Италийн неореализм

йн *Ром, нээлттэй хот* киноны нэгэн кадр]]
**Италийн неореализм** (), мөн **Италийн кино урлагийн алтан үе** нь Итали улсад үүссэн үндэсний кино урсгал юм. Энэхүү урсгал нь голчлон ядуус болон ажилчин ангийн хүмүүсийн амьдралд төвлөрсөн түүхүүдийг өгүүлдгээрээ онцлогтой. Неореалист кинонуудыг ихэвчлэн бодит байршил дээр зураг авдаг бөгөөд мэргэжлийн бус жүжигчдийг өргөнөөр ашигладаг байв.

Эдгээр кино нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараах Италийн эдийн засаг, ёс суртахууны хүнд нөхцөл байдлыг голлон хөндөж, италичуудын сэтгэл зүй, өдөр тутмын амьдралд гарсан өөрчлөлтийг бодитоор дүрсэлдэг. Үүнд ядуурал, дарамт шахалт, шударга бус байдал, цөхрөл зэрэг нийгмийн асуудлууд багтана. Италийн неореалист кино бүтээгчид дайны дараах үед италичуудын өдөр тутмын амьдрал, тэмцэл бэрхшээлийг харуулсан бодит түүхүүдийг кино хэлээр өгүүлэхийг зорьсон юм.

Италийн неореалист кинонууд нь тухайн цаг үеийн нийгмийн амьдралыг өгүүлсэн байдлаараа дараагийн үеийнхэнд Италийн түүхийг ойлгоход чухал эх сурвалж болж, кино урлагийн баримтат болон харилцааны шинж чанарыг тод илэрхийлдэг. Зарим судлаачид неореалист кино нь Зөвлөлтийн монтаж киноноос үүсэлтэй гэж үздэг. Гэвч Зөвлөлтийн кино бүтээгчид кинонуудаараа ангийн тэмцэл дэх ард түмний эсэргүүцлийг харуулахад анхаардаг байсан бол Италийн неореализм нь нийгмийн орчин дахь хувь хүний бодит байдалтай хийж буй тэмцэл, дасан зохицлыг илүү тодотгон харуулахыг зорьдог байснаараа ялгаатай.


Ангилал:Италийн кино төрлөөр
Ангилал:Реализм
Ангилал:1940-өөд оны кино
Ангилал:1950-иад оны кино
Туршлага

**Туршлага** гэдэг нь өргөн утгаараа ухамсартайгаар тохиолдож буй үйл явдлуудыг хэлэх бөгөөд илүү нарийн утгаар нь ойлговол хүрэлцэхүй, эсвэл эдгээр үйл явцын үр дүнд бий болдог практик мэдлэг, дадал, танил байдлыг илэрхийлнэ. Туршлагыг хамгийн өргөн хүрээнд ухамсрын үйл явдал гэж үзвэл, заавал түүнийг хүлээн авч буй субъект оролцож, түүнд янз бүрийн зүйлс илэрхийлэгдэн харагддаг байна.

Жишээлбэл, мөчир дээр сууж буй шар өнгөтэй шувууг харах үед тухайн хүнд “шувуу”, “мөчир” гэсэн объектууд, тэдгээрийн хоорондын харилцаа болон “шар” гэх шинж чанар зэрэг нь нэгэн зэрэг илэрдэг. Туршлагад бодит бус зүйлс ч багтаж болох бөгөөд энэ нь хий юм харах, зүүдлэх зэрэг тохиолдолд илэрнэ. Харин туршлагыг илүү хязгаарлагдмал утгаар ойлговол зөвхөн мэдрэхүйн ухамсрыг туршлага гэж үздэг. Энэ тохиолдолд туршлагыг ихэвчлэн хүрэлцэхүйтэй адилтгаж, бодох, төсөөлөх зэрэг ухамсрын бусад хэлбэрүүдээс ялган авч үздэг.

Өөр нэгэн утгаар туршлага гэдэг нь ухамсрын үйл явдлууд өөрсдөө бус, харин тэдгээрийн үр дүнд бий болдог практик мэдлэг, дадалыг илэрхийлнэ. Иймээс гадаад ертөнцтэй шууд хүрэлцэхүйн харилцаанд орсон байх нь мэдлэгийн чухал эх сурвалж болдог. Жишээлбэл, туршлагатай уулчин гэдэг нь ууланд авирах тухай олон ном уншсан хүнийг бус, харин бодитоор олон удаа ууланд авирч, биеэрээ туулж үзсэн хүнийг хэлнэ. Энэ нь өнгөрсөн туршлагаар дамжсан танил байдал болон тэдгээрээс суралцсан чадваруудтай салшгүй холбоотой.

Ангилал:Эпистемологийн ойлголт
Ангилал:Ухамсрын гүн ухааны ойлголт
Ангилал:Ухамсар
Ангилал:Хүрэлцэхүй
Гүдгэр жигд үүрэн бүтэц

Геометрийн ухаанд **Гүдгэр жигд үүрэн бүтэц** () гэдэг нь гурван хэмжээст Евклидийн огторгуйг хоорондоо давхцахгүй, гүдгэр бөгөөд ижил хэлбэрийн олон талт биетүүдээр бүрэн дүүргэдэг жигд хуваарилалтыг хэлнэ.

Одоогоор ийм 28 төрлийн үүрэн бүтэц мэдэгдээд байна:
*олонд танил шоо дөрвөлжин үүрэн бүтэц болон түүний 7 тайралт хэлбэр;
*ээлжилсэн шоо дөрвөлжин үүрэн бүтэц болон түүний 4 тайралт;
*жигд хавтгайн хээ дээр тулгуурласан 10 призмэн хэлбэр (шоо дөрвөлжин үүрэн бүтцийг оруулбал нийт 11);
*дээрх зарим хэлбэрийг сунгах болон эргүүлэх аргаар өөрчилсөн 5 хувилбар.

Эдгээрийг хавтгай дээрх жигд хээний гурван хэмжээст хувилбар гэж ойлгож болно.

Ямар ч торон бүтэцтэй холбоотой Воронойн диаграмм нь гүдгэр жигд үүрэн бүтцийг үүсгэдэг бөгөөд түүний эсүүдийг зонохедр гэж нэрлэдэг.

## Түүх
*1900 он – Торолд Госсет “*n хэмжээст орон зай дахь жигд ба хагас жигд дүрсүүдийн тухай*” бүтээлдээ тогтмол эсүүдтэй (Платоны биетүүд) гүдгэр хагас жигд олон талтуудыг жагсаасан. Үүнд нэг жигд шоо дөрвөлжин үүрэн бүтэц, мөн тетраэдр ба октаэдраас бүрдэх хоёр хагас жигд хэлбэр багтсан.
*1905 он – Альфредо Андрейни эдгээрээс 25 төрлийн хуваарилалтыг тодорхойлсон.
*1991 он – Норман Жонсон “*Жигд олон талтууд*” гар бичмэлдээ нийт 28 төрөл байдгийг баталсан.
Сомали хэл

**Сомали** **хэл** (сомали хэлээр — *Soomaaliga*, *Af-Soomaali / 𐒖𐒍 𐒈𐒝𐒑𐒛𐒐𐒘* [æ̀f sɔ̀ːmɑ́ːlì]) — Африк-Ази хэлний аймагт ордог Кушит хэлний дэд аймагт багтдаг сомаличуудын хэл. Оромо болон афар хэлнүүдтэй ойр юм. 

Энэ хэлийг зөвхөн Сомалид төдийгүй Жибути (хүн амын дийлэнх хэсэг), Этиоп, Кени зэрэг орнуудад ашиглаж ярьдаг. Сомалид гарсан иргэний дайны улмаас энэ хэлээр ярьдаг хүмүүс дэлхий даяар тархсан. Хэлэлцдэг хүмүүсийн тоо тодорхойгүй байгаа ч ойролцоогоор 15-25 сая гэж тооцоолж байна.

Энэ хэл нь араб хэлээс зээлсэн үгсийг агуулдаг бөгөөд ихэвчлэн шашны нэр томьёоны дунд их байдаг; мөн колоничлолын өнгөрсөн үеэс үлдсэн англи, итали хэлээс зээлсэн үгс олон байдаг ажээ.

Сомали хэлийг бичдэг гурван бичиг байдаг: Араб цагаан толгой, Латин цагаан толгой, өөрийн гэсэн бичиг болох Цисманиа. Колоничлолын үеэс өмнө араб цагаан толгойг ашигладаг байсан бөгөөд түүний хэрэглээ нь Сомалид Исламын шашин дэлгэрсэнтэй холбоотой байв. 1920 онд өөрийн сомали бичиг гарч ирсэн боловч удалгүй (1972 онд) 1969 оны цэргийн эргэлтийн дараа үүнийг хориглож, латин цагаан толгойг эцэст нь албан ёсны бичиг болгон баталсан.

Ангилал:Хэл судлал
Гутал хийх урлаг

, Майны Франкфурт, 1568 он]]
йн Каприд, гуталчин гутал хийж буй нь.]]

Эрт үед гутлыг ихэвчлэн гар аргаар, нэг бүрчлэн хийдэг байсан бөгөөд үүнийг гуталчид (заримдаа гутал засварчидтай андуурагддаг) хамтран гүйцэтгэдэг байв. XVIII зуунд нэгэн дархны газарт хэдэн арав, зуун мастер, ажилчин, дадлагажигч нар (эрэгтэй, эмэгтэй аль аль нь) хамтран ажиллаж, гутал хийх үйл явцыг тус тусад нь хуваарилсан ажлуудад хувааж гүйцэтгэдэг болсон. Үйлчлүүлэгч гутлын газарт ирж, хөлөө хэмжүүлээд, зарим тохиолдолд ердөө нэг хоногийн дотор шинэ гутлаа авах боломжтой байв. Тухайн үед нэг хос гутлын дундаж үнэ нь жирийн ажилчны нэг өдрийн цалинтай тэнцэх хэмжээтэй байсан.

Гутал хийх мэргэжил нь XVIII зуун болон XIX зууны эхэн үед цэцэглэн хөгжсөн ч XIX зууны сүүлчээр аж үйлдвэрийн хувьсгалын нөлөөгөөр өөрчлөгдөж эхэлжээ. Өнөө үед уламжлалт гар урлалын гутал үйлдвэрлэл нь үйлдвэрлэлийн хэмжээгээрээ бөөний үйлдвэрийн гуталд шахагдсан боловч чанар, нарийн хийц, гар урлалын түвшнээрээ заавал дордсон гэж үзэхгүй. Орчин үед гутлын ихэнхийг гар урлалын зарчмаар бус, бөөнөөр үйлдвэрлэдэг.

Гэсэн хэдий ч уламжлалт аргаар хийсэн захиалгын гутал нь өнөөдөр ч өндөр үнэлгээтэй хэвээр байна. Жишээлбэл, 2020 онд уламжлалт арга барилаар хийсэн нэг хос захиалгат гутал хэдэн мянган ам.доллараар зарагдаж байв.

Ангилал:Гутал
Ангилал:Гар урлал
Утга зохиолын реализм

**Утга зохиолын реализм** бол эгэл жирийн, энгийн сэдвийг үнэн зөв, байгаа байдлаар нь дүрслэхийг оролддог утга зохиолын хөдөлгөөн ба төрөл зүйл бөгөөд сүрлэг эсвэл чамин сэдвүүд, хэтрүүлсэн дүрслэл, ер бусын үйл явдлууд болон өөр ертөнцүүд гэх мэт таамаглалын элементүүдээс зайлсхийдэг. Энэ нь уран зөгнөл (бодит уран зөгнөл) болон баримтат бичвэрүүдийг хоёуланг нь хамардаг. Утга зохиолын реализм нь 19-р зууны дунд үеийн Францын уран зохиол (Стендал) болон Оросын уран зохиол (Александр Пушкин)-оос эхэлсэн өргөн хүрээтэй реалист урлагийн хөдөлгөөний нэг хэсэг юм. Энэ нь өдөр тутмын үйл ажиллагаа, туршлагыг оролцуулан танил зүйлсийг бодитоор нь дүрслэхийг оролддог.

## Үндэслэл
"Бодит байдлын дүрслэл" гэж өргөн хүрээнд тодорхойлсон урлаг дахь реализм гэдэг нь сэдвийг хиймэл зүйлгүйгээр, уран сайхны конвенциудаас зайлсхийх, мөн итгэмээргүй, чамин болон ер бусын элементүүдээс зайлсхийх гэсэн оролдлого юм. Реализм нь олон үед урлагт зонхилж ирсэн бөгөөд энэ нь ихэвчлэн техник, сургалт, хэв маягаас зайлсхийх асуудал юм. Дүрслэх урлагт иллюзионист реализм гэдэг нь амьдралын хэлбэр, хэтийн төлөв, гэрэл, өнгөний нарийн ширийн зүйлийг үнэн зөв дүрслэх явдал юм. Реалист урлагийн бүтээлүүд нь нийгмийн реализм, бүс нутгийн үзэл, гал тогооны угаалтуурын реализм зэрэг муухай эсвэл заваан зүйлийг онцолж болно. Урлагт дуурийн хэв маяг болох веризм, утга зохиолын реализм, театрын реализм, Италийн неореалист кино зэрэг янз бүрийн реализмын хөдөлгөөнүүд байсан.


Ангилал:Реализм
Архимедын биет

**Архимедын биет** () гэдэг нь бүх нүүр нь зөв олон өнцөгтөөс тогтсон, мөн орой бүр нь тэгш хэмтэй боловч нүүрнүүдийн хувьд тэгш хэмтэй биш, 13 янзын гүдгэр олон талт биетийн цогц юм. Эдгээр биетийг Архимедын нэрээр нэрлэсэн боловч тэр өөрөө нээсэн гэж шууд тэмдэглэн үлдээгээгүй байдаг. Архимедын биетүүд нь зөв нүүртэй, тэгш хэмтэй орой бүхий олон талтуудыг хамардаг жигд олон талт биетүүдийн ангилалд багтана. Сэргэн мандалтын үед зарим Архимедын биетүүдийг уран бүтээлчид, математикчдын бүтээлд дүрсэлсэн нь бий.

Сунгасан квадрат гиробикупол буюу хуурамч ромбиккубооктаэдр гэж нэрлэгддэг нэгэн нэмэлт олон талт биет байдаг. Энэ нь мөн зөв олон өнцөгт нүүртэй, оройнууд нь хоорондоо адилхан боловч оройн хувьд бүрэн жигд биш тул ихэнх тохиолдолд Архимедын биетүүдийн тоонд оруулдаггүй.

## Биетүүд
Архимедын биетүүд нь нэг төрлийн оройн зохион байгуулалттай, өндөр түвшний тэгш хэмтэй байдгаараа онцлог. Оройн зохион байгуулалт гэдэг нь нэг оройд ямар ямар зөв олон өнцөгтүүд нийлж байгааг илэрхийлнэ. Жишээлбэл,

3·5·3·5 гэсэн тэмдэглэгээ нь орой бүр дээр хоёр гурвалжин, хоёр таван өнцөгт ээлжилж нийлдэг олон талт биетийг илтгэнэ.
2028 он

**2028 он** (**MMXХVIII**) буюу **Хоёр мянга хорин найман он** нь Пүрэв гаргаар эхэлсэн ердийн жил юм. Монгол Билгийн тооллын 17-р жарны 42 он буюу **Шороон бич жил**. Григорийн тоолол буюу Нийтийн тоолол ёсоор Манай эриний 2028 дахь он бөгөөд 3 дахь мянган болон 21-р зууны 28 дахь он болно.

## Урьдчилан таамагласан болон төлөвлөсөн үйл явдлууд 
* 6-р сарын 9 — 7-р сарын 9-нд — Их Британи болон Ирландад хөлбөмбөгийн Евро-2028 тэмцээн болно. 
* 7-р сарын 21 — 8-р сарын 6-нд — 2028 оны Зуны Олимпын наадам (Лос-Анжелес, АНУ) болно.
* 10-р сарын 8—22-нд Литва улсад парламентын сонгууль болно. 
* 11-р сарын 7-нд — АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн болон АНУ-ын Конгрессын сонгууль явагдана.
Мюнхений Техникийн их сургууль

**Мюнхений Техникийн их сургууль** (герман. *Technische Universität München, TU München, TUM*) - 1868 онд Мюнхен хотод байгуулагдсан Бавари мужийн цорын ганц техникийн их сургууль бөгөөд Германы хамгийн том дээд боловсролын байгууллагуудын нэг юм. Тус их сургууль нь Германы техникийн их сургуулиудын "TU 9" нэгдэлд ордог бөгөөд Германы хамгийн нэр хүндтэй их сургууль юм. 2018 оны байдлаар дэлхийн шилдэг их сургуулиудын QS болон THE жагсаалтад тус тус 28, 30-р байранд жагсжээ. 

Тус их сургууль нь 132 сургалтын хөтөлбөртэй. Техникийн болон байгалийн ухааны факультетуудаас гадна эдийн засаг, спорт, анагаах ухааны факультетууд бас байдаг. Зарим хөтөлбөрийг герман болон англи хэлээр заадаг.

## Түүх 
1827 оноос хойш Мюнхен хотод Политехникийн сургууль (герман. *Polytechnische Schule München*) нэртэй оршин тогтнож байжээ.

Энэхүү их сургуулийг 1868 онд Баварийн II Людвиг хаан үүсгэн байгуулжээ.

1877 онд албан ёсоор *Баварийн Хааны Техникийн дээд сургууль* нэртэй байгаад 1970 онд Техникийн Их Сургууль нэртэй болсон ажээ. 

1901 онд тус их сургуульд диссертацийн зөвлөл байгуулагдсан.

1930 онд Вайхенштефаны Хөдөө аж ахуй, шар айргийн үйлдвэрийн их сургууль нэгдсэн байна.

1937 онд инженер Макс Шмидт Нимфенбург хотод шинэ их сургуулийн барилга барихаар төлөвлөж байсан боловч баригдаагүй байна. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр хотын төвд байрлах их сургуулийн барилгуудын 80% нь нурж, 1946 онд хичээлүүд дахин эхэлсэн.

Гархингийн их сургуулийн хот 1957 онд Мюнхений токамак нээгдсэнтэй давхцан байгуулагдсан.

1967 онд Исарын баруун эрэг дээр эмнэлгийн клиник нээгджээ.

## Хөтөлбөр ангиуд 
### Мюнхен 
* Архитектурын анги
* Барилга геодезийн анги (төв байр)
* Электротехник ба мэдээллийн технологийн анги (төв байр)
* Эдийн засгийн шинжлэх ухааны анги (төв байр)
* Анагаах ухааны анги
* Биеийн тамирын анги (Олимпын цэцэрлэгт хүрээлэн)

### Гархинг 
* Химийн анги
* Мэдээлэл зүйн анги
* Машин байгуулалтын анги
* Математикийн анги
* Физикийн анги

Ангилал:Германы их сургууль
Ангилал:1868 онд байгуулагдсан
Зундуйн Эрдэнэбилэг

**Зундуйн Эрдэнэбилэг** (1940-1991) - Монголын анхны мэргэжлийн төгөлдөр хуурч. 

## Намтар 
Улаанбаатарын урлагийн ганц сургуулийн төгөлдөр хуурын ангид сурсан. 1958 онд Шанхайн Хөгжмийн Консерваторын дэргэдэх Хөгжмийн дунд сургуулийн төгөлдөр хуурын ангид суралцсан.  Эрдэнэбилэг Шанхайгаас ирээд дүү Хангалыгаа төгөлдөр хууртай уяж орхисон байна. 

З.Эрдэнэбилэг удалгүй Дуурь бүжгийн театрт концертмейстрээр ажиллаж эхэлжээ. Аль гайгүй гэсэн дуучдын ард төгөлдөр хуур тоглож, Монголын урлагийн хэсэгт багтан гадаадын орнуудаар аялаж эхлэв.

Гадаадын хөгжмийн зохиолчдын төгөлдөр хуурын том том (концерт) бүтээлүүдийг Эрдэнэбилэг гэртээ л тоглож, гарынхаа чилээг гаргадаг байжээ. Түүнийг нь сонссоор Хангал дүү нь удалгүй төгөлдөр хуурын прилюди, аяз зохиож эхэлсэн гэдэг. Монголын Радиогийн студид бичүүлсэн олон арван дуучдын 100 гаруй дууны ард Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураа тоглосныг Алтан Фондын тэмдэглэгээнээс нь харж болно.

* Д.Батсүрэн-Ш.Цогт "Намрын орой"  Г.Хайдав дуулж, З.Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураар хөгжимдөнө. (1964-12-21)
* С.Цоодол-Ж.Бадраа  "Тунгалаг төржээ"  ДБТ-ын дуучин УГЖ Д.Банди дуулж, З.Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураар хөгжимдөнө. (1965-3-25).
* Готов-Ж.Бадраа  "Хөвсгөл нутаг"  УГЖ Д.Баадайжав дуулж, З.Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураар хөгжимдөнө. (1967-10-20)
* М.Норсонжав-Д.Содномдорж  "Тэнгэрт хөөрсөн бөмбөлөг"  Дуучин Жавзмаа дуулж, З.Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураар хөгжимдөнө. (1967-9-23)
* С.Гончигсумлаа    "Цэнхэрлэн харагдах"  УГЖ Ц.Дашдулам шанзаар гоцолж, З.Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураар хөгжимдөнө. (1967-12-26)
* З.Хангал    "Хийлд зориулсан прелюдия №1" Хөгжимчин Л.Аюуш хийлээр гоцолж, З.Эрдэнэбилэг төгөлдөр хуураар хөгжимдөнө. (1970-02-16)

Эрдэнэбилэг бол Монголын анхны мэргэжлийн төгөлдөр хуурч хоёр хүний нэг. Өнөөх нь Гончигсумлаагийн Эрдэнэчимэг гавьяат. Хоёул хөгжмийн гэр бүлд төрж өссөн авьяастнууд. Нэг үеийнхэн тэднийг төгөлдөр хуурын хоёр "Эрдэнэ" гэж эрхэмлэдэг байв. Дуурь бүжгийн театрын тайзнаа дөч тавиад онуудынх шиг найраг баянхуур хөгжим татаж зогсох нь зарим тохиолдолд жул харагдах, нэг тиймэрхүү сонсогдох болсноор 60-аад оны сонгодог театрт төгөлдөр хуур яах аргагүй тун хэрэгтэй хөгжим болоод байв.

Эрүүл мэндийн байдлаас болж тэр сургуульдаа суралцаж чадахгүй болсон ч Хөгжим бүжгийн сургуульд 1974 оноос арав шахам жил ерөнхий төгөлдөр хуурын багш, концертмейстрээр ажиллаж, ирээдүйн уран бүтээлч залуусын хөгжмийн ертөнцийг хөгжүүлэхэд хувь нэмрээ оруулсаар байжээ. Биеийн байдлаас болж сүүлдээ багшлах аргагүй болсон юм. Авьяаслаг хөгжимчин З.Эрдэнэбилэг гэрээс эмнэлэг, эмнэлгээс гэр рүүгээ гэсэн дасал болсон замаа уйгагүй туулж, өвчинтэйгээ эвлэрэхгүй тэмцсээр 1991 онд ээж, дүү нарынхаа хайрын дулаан илчит асаргаан дор, хорвоог орхин одсон.

Ангилал:Монголын төгөлдөр хуурч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1940 онд төрсөн
Ангилал:1991 онд өнгөрсөн
Ид шидийн реализм

**Ид шидийн реализм**, эсвэл **гайхамшигт реализм** нь ид шидийн элементүүдийг багтаасан, дэлхийн бодит үзэмжийг харуулсан уран зохиол, урлагийн хэв маяг эсвэл төрөл зүйл бөгөөд уран зөгнөл ба бодит байдлын хоорондох заагийг бүдгэрүүлдэг. Ид шидийн реализм нь уран зохиолыг, ялангуяа бодит ертөнц эсвэл энгийн орчинд үзүүлсэн ид шидийн эсвэл ер бусын үзэгдлийг хэлдэг бөгөөд хүүрнэл зохиол, жүжигт түгээмэл байдаг. Луис Леал "Испани Америкийн уран зохиол дахь ид шидийн реализм" нийтлэлдээ ид шидийн уран зохиол ба ид шидийн реализмын ялгааг тайлбарлаж, "Ид шидийн реализм бол ид шидийн уран зохиол биш. Үүний зорилго нь ид шидээс ялгаатай нь сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлэх, тэднийг өдөөх биш" гэж дурджээ. Тодорхой ид шидийн элементүүдийг оруулсан хэдий ч ид шидийн реализм нь бодит байдлын талаар тодорхой ойлголт өгөхийн тулд ихээхэн хэмжээний бодитой нарийн ширийн зүйлийг ашиглаж, ид шидийн элементүүдийг ашигладаг тул үүнийг ерөнхийдөө уран зөгнөлөөс өөр төрөл гэж үздэг бол уран зөгнөлт түүхүүд нь ихэвчлэн бодит байдлаас тусгаарлагдсан байдаг. Ид шидийн реализм нь уран зөгнөлт зохиолоос илүү уран зохиолын уран зөгнөлт зохиолд ойр байдаг гэдгээрээ ялгаатай юм. Ид шидийн реализмыг ихэвчлэн бодит болон ид шидийн элементүүдийн нэгдэл гэж үздэг бөгөөд энэ нь уран зохиолын реализм эсвэл уран зөгнөлт зохиолоос илүү өргөн хүрээтэй бичих хэлбэрийг бий болгодог.


Ангилал:Ид шидийн тухай зөгнөлт зохиол
Ангилал:Реализм
Дэлхийн хамгийн том газрын тосны ордууд

**Дэлхийн хамгийн том газрын тосны ордууд**- Дэлхийн аварга том газрын тосны ордууд нь 5 тэрбум тонн буюу 32 тэрбум баррель газрын тосны нөөцтэй газрын тосны ордуудыг хэлдэг юм.

Үүнд Аль Гавар (Саудын Араб), Их Бурган (Кувейт), Боливар Коастал (Венесуэл), Дээд Закум (АНЭУ), Хойд/Өмнөд Парс (Катар/Иран), Кашаган (Казахстан), Самотлор (Орос), Дацин (Хятад), Сафания-Хафжи (Саудын Араб/Кувейт), Гечсаран (Иран), Ар-Румайла (Ирак), Кантареллийн бүлэг ордууд (Мексик), Ромашкинское (Орос), Приобское (Орос) ордог байна.
Ориноко гол

**Ориноко** (испани. *Río Orinoco*) — Өмнөд Америк тив буюу гол төлөв Венесуэл улсын нутгаар урсаж Атлантын далайд цутгадаг 2740 км урт гол юм. Уугуул иргэдийн нэг болох таманук омгийн хэлээр *Ориноко* — «том гол» гэсэн утгатай юм. 

Ориноко голын эхийг 1498 онд Христофер Колумбын аяллын үеэр европчууд нээсэн гэж үздэг. Гэхдээ 1886 оны 12-р сарын 18-нд Францын эрдэмтэн Жан Шафанжон (франц. *Jean Chaffanjon)* Ориноко голын эхийг нээснээ зарласан юм.

Ориноко голын урт нь 2740 км. Сав газрын талбай нь 948,000 км² (Британника нэвтэрхий толь бичгийн дагуу).

Ориноко гол нь экваторын бүсийг дайран өнгөрдөг. Голчлон борооны усаар тэжээгддэг бөгөөд жилийн турш усны түвшин огцом хэлбэлздэг. Хуурай улиралд түүний жижиг цутгалууд нь жижиг зогсонги нууруудын цуврал болдог.

Энэ гол нь Амазоны дельфин, дэлхийн хамгийн ховор матар зүйл болох Ориноко матар, мөн дэлхийн хамгийн том давирхай элсний (хүнд газрын тос) нөөцөөрөө алдартай.

Ангилал:Венесуэлийн гол мөрөн
Ангилал:Колумбийн гол мөрөн
Сан Сиро (цэнгэлдэх хүрээлэн)

**«Сан-Сиро» цэнгэлдэх хүрээлэн** (итал. *San Siro*), мөн **«Жузеппе Меацца» цэнгэлдэх хүрээлэн** (итал. *Stadio Giuseppe Meazza*) нь Италийн Милан хот дахь хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн юм. 

Италийн хөлбөмбөгийн «Милан» болон «Интер» багуудын гэрийн цэнгэлдэх юм. Миланы уг хоёр багт клубийн түвшинд тоглож байсан дэлхийн хоёр удаагийн аварга хөлбөмбөгчин Жузеппе Меаццагийн (итали. *Giuseppe Meazza)* нэрээр нэрлэгдсэн юм.

Энэхүү цэнгэлдэх хүрээлэнд 100 жилийн ойн жил буюу 2026 оны **XXV Өвлийн Олимпын наадмын** нээлтийн ёслол болохоор төлөвлөгдөөд байна. 

## Түүх 
Анх Сан Сиро цэнгэлдэх хүрээлэн нь 1899 онд Английн Альфред Эдвардсын үүсгэн байгуулсан Миланы клубийн гэрийн цэнгэлдэх хүрээлэн байв. 1920-иод оны дунд үе гэхэд Россонери баг хуучин цэнгэлдэх хүрээлэнгээ өргөжүүлж, Миланы ерөнхийлөгч, чинээлэг хүн Пьеро Пирелли уг газрыг шинэ цэнгэлдэх хүрээлэнд зориулж худалдаж авчээ. 35,000 гаруй үзэгчийн багтаамжтай Сан Сиро хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн 1926 оны 9-р сард нээгджээ. Олон жилийн дараа орон нутгийн захиргаа уг цэнгэлдэх хүрээлэнг Милан клубээс худалдаж авчээ. Хот тэлж, клуб аажмаар өргөжиж, 1940 онд Итали-Германы шигшээ тоглолтыг 65,000 орчим үзэгч үзсэн байна.

1947 онд Интерийн хуучин цэнгэлдэх хүрээлэн ийм том клубт хэтэрхий жижиг байсан нь тодорхой болсон. Хоёр баг нэг цэнгэлдэх хүрээлэнг хуваалцах саналыг Милан клуб сайшаасан. Гэсэн хэдий ч энэ шийдлийг хэрэгжүүлэхийн тулд үзэгчдийн суудлыг өргөтгөх шаардлагатай байв. Сан Сиро цэнгэлдэх хүрээлэн засвар хийхээр хаагдаж, 1955 онд бараг 82,000 үзэгчийн багтаамжтай болж дахин нээгдсэн. 1979 онд Италийн хөлбөмбөгийн түүхэнд 1934, 1938 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэн Италийн хоёр шигшээ багт багтсан тоглогчийн хүндэтгэлд зориулж Сан Сиро цэнгэлдэхийг Жузеппе Меацца гэж нэрлэжээ.

Одоогоор зүүн талын ард байрлах цэнгэлдэх хүрээлэнгийн талбайд морин уралдааны зам байрладаг. Хөл бөмбөгийн тэмцээнүүдээс гадна цэнгэлдэх хүрээлэнд алдартай хөгжимчид болон хамтлагуудын концерт болдог. Цэнгэлдэх хүрээлэнд тоглож байсан уран бүтээлчдийн дунд Лаура Паусини, Мадонна, Майкл Жексон, Боб Марли, Бон Жови, The Rolling Stones, Depeche Mode, One Direction болон бусад хамтлагууд байжээ.

Ангилал:Милан
Ангилал:Италийн цэнгэлдэх хүрээлэн
Силиа Флорес

**Силиа Флорес** (испани. *Cilia Flores*; 1956 оны 10-р сарын 15-нд Венесуэл улсын Кохедес мужийн Тинакильо хотод төрсөн) — Венесуэлийн улс төрийн зүтгэлтэн. АНУ-ын баривчилсан, Венесуэлийн ерөнхийлөгч Николас Мадурогийн эхнэр (6 жилээр эгч).

Тэрээр Уго Чавесын өмгөөллийн багийн ахлах өмгөөлөгчийн хувьд 1992 оны бүтэлгүйтсэн цэргийн эргэлтийн дараа Чавесыг шоронгоос суллахад тусалсан.

2013 онд Николас Мадуро сонгуульд ялсны дараа Силиа 2003 оноос хойш эзгүй байсан  Венесуэлийн Тэргүүн хатагтай болсон. Тэргүүн хатагтайн хувьд Флорес 2015 оны Үндэсний Ассемблейн сонгуульд "Симон Боливарын Аугаа Эх оронч нам"-аас нэр дэвшиж өрсөлдсөн.

Түүнийг 2026 оны 1-р сарын 3-нд Венесуэлд болсон АНУ-ын цэргийн ажиллагааны үеэр нөхөр Н.Мадурогийн хамт баривчлагдаж, АНУ руу шилжүүлэгдсэн бөгөөд тэнд хар тамхины наймааны хэргээр түүнтэй хамт шүүх хуралд оролцох болоод байгаа юм.

## Намтар 
Силиа Флорес 1956 онд Каракас хотоос 200 км баруун зүгт орших Тинакильо хотод айлын 6 хүүхдийн отгон хүүхэд болж төрсөн. Түүнийг 4 настай байхад нь тэдний гэр бүл Каракас руу нүүжээ.

Тэрээр 32 насандаа "Санта Мариа" хувийн их сургуулийг төгсөж, эрүүгийн болон хөдөлмөрийн эрх зүйн чиглэлээр мэргэшсэн хуульч болжээ.

Түүний амьдрал 1992 онд эрс өөрчлөгдсөн. Уго Чавес төрийн эргэлт хийхийг оролдож бүтэлгүйтсэн бөгөөд Флорес хуйвалдаанд оролцсон албан хаагчдыг өмгөөлөх хуулийн багт элссэн байна. Цаг хугацаа өнгөрөхөд тэрээр тэдний улс төрийн зүтгэлтэн болсон.

1990-ээд онд Флорес Чавесын хэд хэдэн байгууллагад элссэн бөгөөд 1998 оны ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дараа Чавес засгийн эрхэнд гарч ирснээр засгийн газрын чухал албан тушаалуудыг хашиж эхэлсэн.

2000 онд тэрээр Венесулэлийн Үндэсний Ассемблейд сонгогдож, 2006 онд хоёр дахь удаагаа улиран сонгогдож, Венесуэлийн парламентыг удирдсан анхны эмэгтэй болсон бөгөөд гол сөрөг хүчний намууд сонгуульд оролцохгүй байхаар шийдсэний дараа Венесуэлийн парламентад үнэндээ нэг намын систем тогтсон байна.

2012 оны эхээр Уго Чавес түүнийг улсын Ерөнхий прокуророор томилсон бөгөөд тэрээр 2013 оны 3-р сард Чавес нас барах хүртэл энэ албан тушаалыг хашсан.

2013 оны 7-р сард Николас Мадуро сонгогдсоны дараа гурван сар болоод Флорес ерөнхийлөгчтэй гэрлэж, албан ёсоор Тэргүүн хатагтай болсон. Тэр үед тэдний харилцаа олон жил үргэлжилсэн бөгөөд тэд өмнөх харилцаанаасаа гарсан хүүхдүүдээ хамт өсгөж байв: Силиа гурван, Мадуро нэг хүүхэдтэй. Тэдний дундаас хүүхэд төрөөгүй. 

Силиа Флоресын анхны нөхөр нь Вальтер Гамон Гавидиа юм.

Ангилал:Венесуэлийн улс төрч
Ангилал:Венесуэлийн хуульч
Ангилал:Венесуэлийн тэргүүн хатагтай
Ангилал:1956 онд төрсөн
Венесуэл дэх АНУ-ын цэргийн ажиллагаа

**Венесуэл дахь АНУ-ын цэргийн ажиллагаа** - АНУ-ын Венесуэлийн эсрэг 2026 оны 1-р сарын 3-нд  "*Operation Absolute Resolve"* (орч. Бүрэн шийдэмгий ажиллагаа) нэртэй цэргийн ажиллагаа юм. Энэхүү ажиллагаа нь Венесуэлийн нийслэл Каракас болон бусад хотуудад томоохон хэмжээний агаарын цохилт бөгөөд пуужингийн цохилтоор эхэлсэн байна. Дараа нь тусгай хүчний баг нисдэг тэргээр буулт хийж Венесуэлийн ерөнхийлөгч Николас Мадуро болон түүний эхнэр Силиа Флорес нарыг баривчилж, тус улсаас АНУ руу онгоцоор шилжүүлэн авч явсан байна. АНУ-ын эрх баригчид Мадуро болон түүний эхнэрийг хар тамхины наймаа хийсэн хэрэгт буруутгасан байна.

## Цэргийн ажиллагааны үйл явц  
**1-р сарын 2-нд**

*23:46 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): АНУ цэргийн ажиллагаа явуулах эцсийн шийдвэрийг гаргасан.

**1-р сарын 3-нд**

* ~02:00 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): АНУ-ын цэргийн ажиллагаа эхэлж, Каракас хотод дэлбэрэлт болсон.
* 02:01 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): Америкийн нисдэг тэрэг газардсан. Ерөнхийлөгч Николас Мадуро зугтахыг оролдсон боловч саатуулагджээ.
* 04:21 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): Доналд Трамп цэргийн ажиллагаа болон Мадуро болон түүний эхнэрийг баривчилсан тухай Truth Social-аар мэдэгдэл хийв.
* 04:29 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): АНУ-ын цэргүүд Венесуэлийн газар нутгаас гарсан.
* 06:45 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): Сенатор Майк Ли болон Төрийн нарийн бичгийн даргын орлогч Кристофер Ландау нар удахгүй болох шүүх хуралтай холбоотой мэдэгдэл хийлээ.
* 08:25 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): АНУ-ын Ерөнхий прокурор Пэм Бондигийн тодорхой яллах дүгнэлтийг жагсаасан албан ёсны мэдэгдэл хийв.
* 12:23 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): Доналд Трамп Truth Social-аар дамжуулан Мадурогийн "USS Iwo Jima" цэргийн десантын хөлөг онгоц дээрх анхны зургийг нийтэлжээ.
* 12:39 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп хэвлэлийн бага хурал хийж Н.Мадурод тавьсан ялыг нарийвчлан тайлбарлаж, түүнийг баривчлах ажиллагааны талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгч, АНУ-ын засгийн эрх шилжүүлэх хүртэл "Венесуэлийг удирдах" санаатай байгаагаа мэдэгдэв.
* 17:31 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): Мадурог авч явсан нисэх онгоц Нью-Йоркт газарджээ.
* 18:23 (Венесуэлийн орон нутгийн цагаар): Мадуро болон түүний эхнэрийг Нью-Йоркод онгоцноос дагуулан буулгав.

Ангилал:АНУ-Венесуэлийн харилцаа
Төмөр Замуудын хамтын ажиллагааны байгууллага

**Төмөр Замуудын хамтын ажиллагааны байгууллага, ТЗХАБ** (англи. *Organisation for Cooperation between Railways, OSJD*) – 1956 оны 6-р сарын 28-нд Софи (Болгар) хотод болсон Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улс, Бүгд Найрамдах Унгар Ард Улс, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман Ард Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард ​​Улс, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс, Бүгд Найрамдах Польш Ард Улс, Бүгд Найрамдах Румын Ард Улс, Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улс, Бүгд Найрамдах Чехословак Улс зэрэг орнуудын төмөр замын тээврийн асуудал хариуцсан сайд нарын бага хурлын үеэр байгуулагдсан олон улсын байгууллага юм. 

2025 оны 11-р сарын байдлаар ТЗХАБ нь Европ, Азийн 30 улсыг нэгтгэж, 4 төмөр замын компани ажиглагчийн статустай, төмөр замын үйл ажиллагаатай шууд холбоотой 38 компани, байгууллага нь ТЗХАБ-ын харьяа аж ахуйн нэгжийн статустай байна.

ТЗХАБ-ын төмөр замын нийт ашиглалтын урт нь 340,000 км хүрдэг. Нийт талбай нь 37.5 сая хавтгай дөрвөлжин километрээс дээш, хүн ам нь 2 тэрбумаас давсан гишүүн орнуудад төмөр замын тээвэр жилд дунджаар 5.5 тэрбум зорчигч, 5.5 тэрбум тонн ачаа тээвэрлэдэг байна.

## Удирдах байгууллага 
ТЗХАБ-ын удирдах дээд байгууллага нь Сайд нарын бага хурал юм. Сайд нарын бага хурал нь ТЗХАБ-ын үйл ажиллагаатай холбоотой бүх асуудлыг засгийн газрын түвшинд авч үзэж, шийдвэр гаргадаг бөгөөд ТЗХАБ-ын Төмөр замын Ерөнхий захирлуудын (Эрх бүхий төлөөлөгчдийн) бага хурлын саналыг харгалзан үздэг.

Төмөр замын аж ахуйн нэгжийн түвшний удирдах байгууллага нь ТЗХАБ-ын Төмөр замын (CGD) Ерөнхий захирлуудын (Эрх бүхий төлөөлөгчдийн) бага хурал юм. Бага хурал нь төмөр зам, төмөр замын аж ахуйн нэгжүүдийн эрх мэдлийн хүрээнд ТЗХАБ-ын үйл ажиллагаатай холбоотой асуудлаар ажлыг зохион байгуулж, шийдвэр гаргадаг.

Сайд нарын бага хурал болон бага хурал нь тус тусын үйл ажиллагааны чиглэлийн хүрээнд ТЗХАБ болон түүний гүйцэтгэх байгууллага болох ТЗХАБ-ын хорооны үйл ажиллагаатай холбоотой асуудлаар шийдвэр гаргадаг бөгөөд үүнд байгууллагын ажлын болон бусад байгууллагуудыг байгуулах, ажлын байгууллагуудын үүрэг, ажлын хөтөлбөрийг тодорхойлох зэрэг орно.

### ТЗХАБ-ын Хорооны дарга нар 
* 1957–1965 – Хенрик Дронжкевич 
* 1976–1985 – Стефан Батковски
* 1985–1990 – Рышард Ставровски
* 1990–1998 – Анжей Голашевски
* 1998–2020 – Тадеуш Шозда
* 2020 оноос– Мирослав Антонович
Кубын Коммунист нам

**Кубын Коммунист Нам** (испани. *Partido Comunista de Cuba*, PCC) нь 1925 онд анх байгуулагдаж, 1965 оны 10-р сарын 3-нд дахин сэргээн байгуулагдсан Кубын зүүний үзэлтэй улс төрийн нам юм. Энэ нам нь Кубад эрх баригч бөгөөд цорын ганц хууль ёсны нам юм.

Энэ нам 1925 оны 8-р сард Хавана хотод Кубын Коммунист Нам (испани. *Partido Comunista Cubano*) нэртэйгээр байгуулагдсан. Намын үүсгэн байгуулагчид нь Карлос Балиньо, Хулио Антонио Мелла, Хосе Мигель Перес нар байв. 1926 онд ККН-ыг хууль бус гэж үзээд хаасан тул 1938 оны 9-р сар хүртэл нууц байдалд үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн байна.

Улс оронд ардчилсан хөдөлгөөн улам бүр нэмэгдэж байгаа энэ үед далд байдлаас гарч ирсэн ККН нь 1939 онд Үндсэн хуулийн чуулганы сонгуульд оролцож, зургаан суудал авсан. Коммунист депутатууд Дэвшилтэт Үндсэн хуулийг (1940) боловсруулж, батлахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Тэр жилдээ ККН болон Хувьсгалт Холбоо нэгдэн орсны дараа Хувьсгалт Коммунист Холбоо гэж нэрлэгдэж, Блас Рока ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Хуан Маринелло ерөнхийлөгч болжээ. Нам анх Жерардо Мачадо, Фульхенсио Батиста нарыг дэмжиж байжээ. Коммунист удирдагч Карлос Рафаэль Родригес 1940 онд Батистагийн засгийн газарт яамгүй сайдаар ажилласан байна. 1944 оны 1-р сард тус намыг Кубын Ардын Социалист Нам (КАСН) болгон өөрчилсөн.

1952 онд төрийн эргэлт хийж, Фульхенсио Батиста дарангуйллын дэглэм тогтоосны дараа КАСН түүнийг эсэргүүцсэн тул 1953 оны 11-р сард тус намын үйл ажиллагааг хориглосон байна. Хэдийгээр Фидель Кастрогийн босогчдыг эхнээс нь дэмжээгүй ч 1958 онд КАСН тэднийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн байна. 

1961 онд КАСН нь "7-р сарын 26-ны Хөдөлгөөн" болон "3-р сарын 13-ны Хувьсгалт Захиргаа"-тай нэгдэж, Нэгдсэн Хувьсгалт Байгууллагуудыг (испани. *Organizaciones Revolucionarias Integradas*) байгуулсан бөгөөд энэ нь 1962-63 онд Кубын Социалист Хувьсгалын Нэгдсэн Нам (испани: *Partido Unido de la Revolución Socialista de Cuba*) болж өөрчлөгдсөн бөгөөд 1965 оны 10-р сард Кубын Коммунист Нам гэж албан ёсоор нэрлэх болсон. 

Кубын Коммунист Намын анхдугаар Их хурал 1975 онд, дараагийн их хурал 1980, 1986, 1991, 1997, 2011, 2016, 2021 ондуудад болсон байна.

Кубын Коммунист Намын Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар 50 жил Фидель Кастро, дараа нь 15 жил Раул Кастро, 2021 оноос Мигель Диас-Канель нар ажилласан байна.

Ангилал:Кубын улс төрийн нам