open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зүүн жанжин чойрын хийд

### Зүүн Жанжин Чойрын хийд 
Түшээт хан аймгийн Боржигин хошуунд буддын олон арван хийд жас байсны нэг нь энэхүү хийд юм. Зүүн жанжин Чойрын /Балдандашгомлин/ хийдийг 1779 онд Боржигин цэцэн вангийн хошууны дөрөв дэх Засаг Бэйл В.Дагдандоржийн хошуу захирч байх үед одоогийн Говьсүмбэр аймгийн нутагт Оцол Сансар уулын баруун энгэр Марцын хоолой гэдэг газарт «Балдандашгомлин» нэртэйгээр гол Чойр Жүд мамба, Дүйнхор зэрэг 5-7 дацантай 1500 орчим ламтай байгуулагдан бурхны ном буяны үйлээ таслалгүй явуулсаар 1938 оны их хэлмэгдүүлэлтээр устан одоо зөвхөн хийдийн туурь л үлдсэн байдаг.
Баруун Чойр /Жанчивдэчилэн/ нь одоогийн Дундговь аймгийн Цагаандэлгэр сумын нутаг Мушгиа зандан гэдэг газар төвлөрсөн халхын томоохон хийдүүд байжээ. Хоёр Чойрын хийдээс буддын гүн ухаан, яруу найраг орчуулан зурхайн ухаанд үлэмж мэргэшсэн олон арван зохиол бүтээл туурвиж 1-3 боть сүмбэм бичсэн мэргэд олон төрж гарчээ.
Зүүн Баруун Чойр нь Майдар эргэх, Дүйнхор, Цахар гэдэг цамтай байсан гэдэг. Эдгээр хийд нь гар урлал, худалдаа, соёлын төв байсаар 1938 онд устжээ. Баруун Чойрын хийдийн ловон багш гэж олноо алдаршсан Агваанданзанням нэг боть 50 гаруй номыг төвд хэл дээр зохиосон байдаг. Зүүн Чойрын тав дахь хамба «Лам эрдэнэ» хэмээн алдаршсан Гончигдамбил үлэмж увидас чадвартай нэгэн байсан ба өөрийгөө бурханчилж зурсан зураг нь өөрийнх нь шатсан гэрийн буурин дээрээс олдсон ба огтхон ч сэв суулгүй зүгээр гарч ирсэн ба одоо Гандантэгчилэн хийдэд байдаг байна. 1993 онд улсын хамгаалалтанд авчээ.
Эрчүүдийн шүтээн, цог хийморийн билэгдэл Дагвасүндэл бурхан, урт наслуулахыг ерөөлт бурхан Цагаан дарь эх, хүүхдэд ээлтэй хэмээн шүтэгч Хүүхдийн овоо нь аливаад тэгш дүүрэн гэр бүлийг баттай амар амгалан оршоох хийгээд хүүхдийн эрүүл мэндэд үлэмжийн өршөөлтэйн дээр айлын ганц хүүхдийн амь болоод хийморь сүлдийг тунгалаг өргөх тусыг агуулдаг хэмээн шүтсээр иржээ. Энэ гурвалыг сүсэглээд дээрх газруудаар мөргөж хүндэтгээд ирэхэд аравнай шүншиг адис жанлав тэгширч лус аргадах тэнгэрлэг шүтээний авралд багтаад ирдэг гэсэн домог яриа байдаг.

Ангилал:Монголын хийд
Агаарын даралт

**Агаарын даралт** — Дэлхийн гадарга болон Дэлхийн агаар мандал дотор оршиж буй бүх зүйлүүдэд үзүүлж буй даралтын нөлөөг агаарын даралт гэнэ. Агаарын даралт нь дэлхийн татах хүчний нөлөөгөөр үүсдэг, ө.х. агаар өөрийн жингээр дэлхий рүү татагдахдаа агаарын даралтыг үүсгэдэг. Агаарын даралтыг барометрээр хэмжих ба 0°С температурт, 760 мм мөнгөн усны баганатай тэнцэх хэмжээний агаарын даралтыг хэвийн агаарын даралт гэж нэрлэдэг. (Олон улсын стандарт атмосфер, 101.325 кПа).

## Түүх 
1638 онд Тосканы гүн Флоренцийн цэцэрлэгт хүрээлэнг усан оргилууруудаар чимхийг хүссэн ба тэрээр усыг 10,3 метрээс өндөрт шүршиж чадаагүй байна. Ус яагаад илүү өндөрт гарахгүй байгаа шалтгааныг илрүүлэх ажил эхэлсэн. 1643 онд Эванжелиста Торричелли, нэлээд хүнд бодис болох мөнгөн усаар туршилт хийснээр, агаар өөрийн гэсэн жинтэй гэдгийг баталсан. Винченцо Вивианитэй хамт Торричелли агаарын даралтыг хэмжих анхны туршилтыг хийхдээ, анхны мөнгөн усны барометрийг зохион бүтээсэн (Торричеллийн хоолой гэж мөн нэрлэдэг).

## Стандарт даралт 
Химид 1982 оноос IUPAC-ийн зөвлөмжийн дагуу ***агаарын стандарт даралтыг*** яг 100 кПа гэж үзэх болсон. Агаарын даралт нь агаар мандлын шинж чанарыг илтгэдэг чухал үзүүлэлт.  
СИ систем даралтыг хэмждэг үндсэн нэгж нь паскаль (Па) юм. 1 Па = 1 Н/м2. СИ системийн дагуу бол 760 мм мөнгөн усны баганатай тэнцүү даралт нь 101325 Па эсвэл 101.3 кПа эсвэл 0,1 МПа даралттай тэнцэнэ.

Статикийн тэгшитгэл нь өндрөөс хамаарсан даралтын өөрчлөлтийг илтгэдэг:

;
Үүнд: p — даралт;
g — чөлөөт уналтын хурдатгал;
ρ — агаарын нягт;
∆z — үеийн зузаан.
Статикийн үндсэн тэгшитгэлээс дүгнэхэд, өндрийг нэмэгдүүлэхэд (∆z>0) даралтын өөрчлөлт эсрэг байна, ө.х. даралт буурна. Статикийн үндсэн тэгшитгэл нь, ∆z -ийн маш бага утгад үнэн байдаг. Иймд амьдрал дээр түүнийг агаарын даралтын өөрчлөлтийг тооцоолоход, агаарын үеийн зузаан нь нийт агаар мандлын зузаантай харьцуулахад маш бага үед л ашигладаг.

## Далайн түвшнээр тооцох нь 
Цаг агаарын мэдээ явуулдаг станц бүр агаарын даралтын үзүүлэлтэд далайн түвшний хэмжилтийн шилжүүлгийг хийдэг. Учир нь станцууд далайн түвшинтэй харьцуулахад янз бүрийн өндөрт оршдог ба тэднээс явуулсан мэдээллийг цаг агаарын зурагт тусгахад хүндрэл үүсгэдэг. Иймд нэгдсэн эталон цэгийг хэрэглэдэг - далайн түвшин. Шилжүүлгийг Лапласын хялбаршуулсан тэгшитгэлийг ашиглан хийдэг: 

;
Ө.х. z2 түвшин дэх даралт ба температур мэдэгдэж байхад, далайн түвшин дэх даралтыг (p1) олж болно.

h өндөр дэх даралтыг, далайн түвшний даралт Po ба агаарын температураар T тооцоолох нь:

;
Үүнд: Po — далайн түвшний даралт, Па;
M — хуурай агаарын моль масс 0,029 кг/моль;
g — чөлөөт уналтын хурдатгал 9,81 м/с²;
R — универсал хийн тогтмол 8,31 Дж/моль.К ;
T — агаарын абсолют температур, К, T = t + 273, үүнд: t — температур °C;
h — өндөр, м.

Бага хэмжээний өндрийн хувьд 12 м тутам агаарын даралтыг 1 мм мөнгөн усны баганаар багасгадаг. Их өндрийн хувьд энэ харьцаа үйлчилдэггүй.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Метеорологийн тоо хэмжээ
Ангилал:Аэростатик
Ангилал:Нислэгийн цаг уур
Магсаржаламын Баярмагнай

**Магсаржаламын Баярмагнай (**1978 оны  10 сарын 6-нд Монгол улсын Баянхонгор аймагт төрсөн) - Монгол улсын гавьяат жүжигчин, Монгол улсын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн эрэгтэй жүжигчин, дуучин, бүжигчин.

## Намтар 
М.Баярмагнай 1996 онд Баянхонгор аймгийн I арван жилийн сургуулийг дүүргсэнсэн.

1996 онд СУИС-д элсэж ороод кино драмын ангид сурч 2000 онд төгсчээ. Сургуулиа төгсөөд УДЭТ-д жил гаруй ажиллаад хошин урлагт хөл тавьж «Эрхэм элч», «Өнгөт инээд» хамтлагт элссэн. 

2007 онд нэг хамтлагт байсан Мөнхсайхан, П.Эрдэнэзаан хоёрын хамтаар «Маск» продакшныг байгуулан тусдаа гарч амжилттай явна. 

## Бүтээл
### Кино
*Бурхан өршөөг - (2012)
*Тусгай ажиллагаа - (2014)
*Хөгжилтэй өдөр - (2015) 
*Би ээж болмоор байна - (2016) 
*Улаанбаатарт нэг удаа - (2019)
*Хөөрхөн ээжтэй охин - (2019)
*Таарсан хоёр - (2020)
*Нийслэл хүүхэн - (2021)
*Нийслэл хүүхэн 2 - (2022)

## Гавьяа шагнал
* 2018 оны 12 сарын 28-нд гавьяат жүжигчин цол хүртсэн. 
* Үндэсний бөхийн сумын заан цолтой.

## Цахим холбоос 
* М.Баярмагнай ГАВЬЯАТ ЖҮЖИГЧИН цол хүртлээ
* М.Баярмагнай: Би архинаас татгалзаад удаж байна. Ядраад унтаж байхад бичлэг хийсэн

Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Баянхонгорынхон
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
__FORCETOC__
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Регтайм

**Регтайм** нь эхэн үеийн жаззын төгөлдөр хуураар хөгжидөх хэлбэр юм.регтайм нь эстрад хөгжмийн Америк хэв маягийн анхдагч байсан бөгөөд 1890-ээд оны сүүлээр оргилдоо хүрсэн.Регтаймын аялгуу кейквок болон вальс,кадрил,мазурка,менуэт,полька,зэрэг бүжгүүдийн аялгуунд үндэслэсэн байдаг. Скот Жоплиныг энэ төрлийн үндэслэгч гэж үздэг. Тэрээр 600 огчим регтайм, 2 дуурь мөн синфони зохиожээ.
Ангилал:Хөгжмийн жанр
Луушааны Баттулга

**Луушааны Баттулга** (1975 оны 11 сарын 6-нд Улаанбаатарт төрсөн) -Монгол улсын урлагийн гавьяат жүжигчин (2011), Монгол Улсын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн нэрт жүжигчин. Эцэг Лушаан нь Улаанбаатар хот, эх нь Хэнтий аймгийн Биндэр сумынх ажээ. Баттулга 1993 онд дунд сургуулиа төгсөөд 1993-1997 онд СУИС-ийн кино драмын жүжигчний ангид сурч төгсөөд хошин урлагт хөл тавьжээ. Анхны эхнэр нь Уянга, одоогийн эхнэр нь жүжигчин Оюунчимэг, 5 хүүхэдтэй. Уянгаас Баттулгын хоёр охин, нэг хөвүүн, Н.Оюунчимэгээс хоёр хүүхэд нь төржээ.

**"Аглуу"** гэх нэр бол Баттулга гэдэг нэрийг тонгоруулж унших үеийн эхний 4 үсгээс үүсчээ. Аглуу энтертайнмэнтийн үүсгэн байгуулагч.

## Баримтын холбоос
Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Монголын хүн
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Бөхтөмөр

**Бөхтөмөр** нь Цагадай ханы ахмад хүү Мутуганы хүү Бүри ноёны хүү Хадагч сэцний ахмад хүү юм. 1272-1282 оны хооронд Цагадайн улсыг захирч байсан. Тэрээр 1272 он Хайду ханы тусламжтайгаар Никпей ханыг хороож, түүний орыг булаан авч, арван жилийн турш хаанчилсан. 1282 онд Алгуй болон Барак хан нарын хөвүүд, ихэс ноёдын хуйвалдаанд ялагдаж 1282 онд алагдсан. Түүнийг Барак ханы хүү Дува залгамжлав.   

Ангилал:12-р эсвэл 13-р зуунд төрсөн
Ангилал: 1282 онд өнгөрсөн
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Дохио боловсруулагч (Unix)

Дохио нь Unix болон түүнтэй адил төстэй үйлдлийн системүүд дээр ашиглагддаг хязгаарлагдмал дотоод процессын холболт юм. Энэ нь процесс дахь болж буй үйл явдлуудыг тухайн адил түвшинд явагдаж буй процесс юм уу треидэд асинхрон мэдээлэл явуулах явдал юм .
Сануулга сэрэмжлүүлэг маягийн дохио систем рүү явмагц, үйлдлийн систем нь тухайн процессийн энгийн явагдах үйл явцийг тасалдуулж өгдөг. Процесс нь нэн чухал биш л бол ямар ч тохиолдолд тасалдуулагдаж болдог.  Хэрвээ процесс дохио боловсруулагчид өмнө нь бүртгэгдсэн байвал мөн тухайн дүрмээрээ яаж явагдах ёстой тэр хэвээрээ явагдана.
Үгүй бол тухайн өөрийн анхны явагдах ёстой сигнал нь явагдана. Дохио боловсруулат дамжуулалт анх 1970 аад оноос хэрэглэгдэж сүүлийн үед POSIX стандартад ашиглагдах болсон байна.
##### Сигнал дамжуулах үйл явц 
Системийн удирдлагийн терминал дээр зарим нэгэн коммандуудыг дамжуулснаар систем нь тухайн коммандад тохирсон дохионуудыг явуулж өгдөг:
* 	Ctrl-C (зарим хуучны Unix дээр суурилсан үйлдлийн системүүд дээр ) энэ команд нь систем рүү [INT](http://en.wikipedia.org/wiki/SIGINT_(POSIX)) сигналыг явуулна ; анхныхаа утгаараа бол энэ сигнал нь процессыг шууд зогсооно.
* 	Ctrl-Z  нь TSTP сигналыг дамжуулна уг сигнал нь процессыг саатуулах түр зогсоож хэсэг хугацааны дараагаас явуулах үйлдлийг дамжуулна
* 	Ctrl-\ нь QUIT буюу гарах болих өөрөөр аборт хийх командыг дамжуулна 
* 	Ctrl-T (Зарим нэг Unix үйлдлийн системүүд дэмжихгүй) энэ комманд нь INFO сигналыг явуулна анхны утгаараа бол энэ комманд нь үйлдлийн систем дээр явагдаж буй тухайн үйлдлийн системийн товч мэдээллийг гаргаж харуулах юм
Дээр дурьдагдсан Unix үйлдлийн системүүд дээрх коммандуудыг stty Коммандаар 
сольж хэрэглэгч өөрт тохирох байдлаар өөрчилж болох юм .
Сигналыг боловсруулах нь
Сигналын боловсруулагч нь Unix үйлдлийн систем дээр Unix signal гэсэн коммандаар дуудагдан суулгагдаж болно. Хэрвээ анхны төлөвөөрөө сигналын боловсруулагч нь суулгагдаагүй бол , түүний өмнөх тухайн үйлдлийн системээсээ хамааран анхны сигналын боловсруулагч нь дуудагдан ажиллах юм. Эсрэгээрээ сигнал нь таслагдаж сигналын боловсруулагч автоматаар дуудагдана.
Уг процессын үр дүнд хоёр өөр анхны төлөв үүрч болно үүнд: боловсруулагчийг үүсгэхгүйгээр сигналыг орхих аль эсвэл анхны төлөв дэх сигналыг ашиглах. Бидний энэ тохиолдолд авч үзэж буй үйлдлийн системд хоёр тасалдуулж огт болохгүй сигнал байдаг энэ нь SIGKILL мөн SIGSTOP юм.

##### Аюул хор уршиг 
Сигнал боловсруулах үйл явц нь эцэстэй хоёр сигналууд нь хоорондоо хэн нь түрүүлж гаралтанд гарах гэж уралдах үүнээс болоод системд алдаа үүсч болох юм. Үүний учир нь сигналууд асинхрон хэлбэртэй, өөр нэг сигнал (бүр адил төрлийн байсан ч) тухайн процессын үйл явцад давхар хүргэгдэж болох юм .
[sigprocmask()](http://en.wikipedia.org/wiki/Sigprocmask_(Unix)) гэх коммандаар очиж буй сигналуудыг хааж загсаах боломжтой юм.
сигналууд нь системийн дуудалт хий явцад саад учруулах боломжтой бөгөөд энэ нь програмыг дахин ачааллахад хүргэдэг.

Ангилал:Unix үйлдлийн системийн бүрэлдэхүүн
Лувсангомбын Чаминчулуун

**Лувсангомбын Чаминчулуун** — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Цол, шан
* Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин /1999-07-07.№123/

## Эх сурвалж
* ЧАМИНЧУЛУУН Лувсангомбо

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн багш
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Арменийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Чүлтэмийн Алтан-Өлзий

Монгол улсын тайз, дэлгэцийн жүжигчин, МУГЖ (2002) **Чүлтэмийн Алтан-Өлзий** (1950-2017 оны 1 сарын 7) Завхан аймгийн Түдэвтэй сумын Баянцагаан багийн нутаг, Улаан үзүүр гэдэг газар төржээ. 1973 оноос УДЭТ-т жүжигчнээр ажиллажээ. Тэрээр үндэсний болон сонгодог жүжигт, эмгэнэлт ба инээдмийн аль ч дүрд тоглох чадвартай арга туршлагатай жүжигчин бөгөөд түүний тоглолтын хэв маяг нь үнэн, энгийн байдлыг эрхэмлэж, сэтгэлийн үйлдлийг тууштай баримталдагт оршино хэмээн түүний ур чадварыг судлаачид үнэлдэг билээ. Тэрээр 2002 онд МУГЖ цол хүртсэн.

### Тайзнаа бүтээсэн дүрүүд
### Дэлгэцнээ бүтээсэн дүрүүд
## Алдар цол
* 2002-05-29 — Монгол улсын гавьяат жүжигчин 

## Зүүлт, тайлбар
## Эх сурвалж

Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Түдэвтэйн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1950 онд төрсөн
Ангилал:2017 онд өнгөрсөн
Гочоодоржийн Амгаланбаатар

**Гочоодоржийн Амгаланбаатар** — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

"Түүх мартахгүй" кинонд Монгол Улсын төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, БНМАУ-ын баатар, Хөдөлмөрийн баатар, маршал Юмжаагийн Цэдэнбалын идэр насны дүрийг бүтээсэн юм.

## Гол бүтээл
### Жүжиг
* «Надаар тоглосон хайр»
### Кино
## Гавьяа шагнал
* ____ он — Соёлын тэргүүний ажилтан 
* 2013 он — «Алтан гадас» одон 
* 2021 он — Монгол Улсын гавьяат жүжигчин

## Лавлах холбоос 
Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Амьд хүн
Намсрайн Отгонтогос

Дэлгэцийн бүтээл:" Мандухай сэцэн хатан " киноны - 
Алтжин дүр 
**Намсрайн Отгонтогос. Монгол улсын гавьяат жүжигчин** Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Цол, шан
* 2025 он — Монгол Улсын Гавяат жүжигчин

## Эх сурвалж
* ОТГОНТОГОС Намсрай

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Монголчууд
Дамдинсүрэнгийн Сосорбарам

**Дамдинсүрэнгийн Сосорбарам** (тэрбээр өвөг эцэг Догмидоор овоглодог; 1958 оны өвөл  Баянхонгор аймгийн Баян-Овоо суманд Товгорын бууц хэмээх буйдхан газарт төрсөн) — Монгол улсын тайз, дэлгэцийн нэрт эрэгтэй жүжигчин, хошин урлагийг Монголд үүсгэн эхлүүлэгчдийн нэг, Чойномын нэрэмжит нэг хүний «Од» театрын жүжигчин, уран уншигч, Монгол улсын Төрийн соёрхолт (2010), МУГЖ (1996).

## Гол бүтээл
### Уран сайхны кино
### Жүжиг
## Эх сурвалж
* artfilm.mn — ДОГМИДЫН СОСОРБАРАМ
* СОСОРБАРАМ Догмид

Ангилал:Дуу зохиогч
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Кино жүжигчин
Ангилал:Уран уншигч
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Баян-Овоогийн (Баянхонгор) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Жамсраны Сүххуяг

**Жамсраны Сүххуяг** (1959-2020 оны 10 сарын 5) — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин. Монгол улсын Гавьяат жүжигчин.

## Боловсрол
Сүххуяг 1959 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1978 онд 53-р дунд сургуулиийг төгсөөд УБДС-ийн кино драмын ангид элсэн орж, 1982 онд жүжигчний мэргэжлээр төгссөн. Мөн 1986-88 онд Марксизм-Ленинизмийн дээд сургуульд суралцжээ.

Тэрбээр 1982 оноос Улсын хүүхэд залуучуудын театрт 11 жил, Улсын драмын театр, Орчин үеийн театр, Монгол кино үйлдвэрт тус тус 23 жил жүжигчин, туслах найруулагчаар ажиллаж байлаа.

## Бүтээл
### Кино
*Давааны цаана даваа - Жаргал (1977)
*Үүрийн цолмон - Баяраа (1979)
*Цэрэг эрсийн жирийн өдрүүд - Амараа (1981)
*Хатанбаатар - Сундуйсүрэн (1981)
*Тань руу нүүж явна - Очир (1984)
*Намрын халуун өдрүүд - Нацагдорж (1984)
*Ацаг шүдний зөрүү - Ананд-Очир (1985)
*Намар нахиалсан мод - Самдан багш (1986)
*Үлгэр дууссан хойно - (1987)
*Мандухай цэцэн хатан - Батмөнх даян хаан (1988) 
*Хүн чулууны нулимс - Элдэв (1990)
*Мөнх тэнгэрийн хүчин дор - Чилүгэн (1992)
*Хүйн холбоо - Товуу (1992)
*Эргүнэ хунгийн домог - Хажир (1992)
*Хүсэл хясал - Нанзад (1993)
*Аминд хүрсэн олз" (1993)
*Учиртай гурван толгой - Балган (1993)
*Хүний юм -  (1994)
*Цагаан дуганы гэгээ - Дилав хутагт Жамсранжав (1995)
*Араанд нь алт ард нь хутга - Галдан (1996)
*Би чамд гомдоогүй - Болд (1999)
*Уулын хөх сүүдэр - (2000)
*Тэнгэрийн андгай - (2006)
*Ээжээ - (2011)
*Бардо - (2014)
*Хөтөч - (2015)

### Жүжиг
*Болд хэрхэн хатаагдсан нь - Павел Корчагин
*Хайрыг хайрла - Амаржаргал

## Цол, шан
* 1992 он — Соёлын тэргүүний ажилтан
* 1995 он — Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон
* 2009 он — Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин

## Эх сурвалж
* СҮХХУЯГ Жамсран

Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Төвийнхөн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1959 онд төрсөн
Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Уртнасангийн Уранчимэг

**Уртнасангийн** (Уртнасаны) **Уранчимэг** — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин. Уранцэцэг дуучны эгч.

## Цол, шагнал
* 2008 он — Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин

## Эх сурвалж
* УРАНЧИМЭГ Уртнасан
* Италид аялах ”зуршил”-тай жүжигчин У.Уранчимэгийн тухай 24 баримт

Ангилал:1972 онд төрсөн
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголчууд
Дамбын Батсүх

**Дамбын Батсүх** (1956-2011) — Монголын тайз, дэлгэц, хошин урлагийн жүжигчин, циркийн алиалагч, акробатч.

## Цол, шан
* 1996 он — МУГЖ

## Эх сурвалж
* Дамбын Батсүх (1956-2011)

Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын циркчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1956 онд төрсөн
Ангилал:2011 онд өнгөрсөн
Процесс удирдлагын блок

**Process control block** буюу **Процесс удирдлагын блок** нь үйлдлийн системд процесс бүрийг дүрслэж үзүүлнэ. (PCB) өөрөөр task controller block ч гэж нэрлэдэг. PCB нь тодорхой процесстөй холбоотой маш олон хэсгүүдийг агуулдаг.

* Програм тоолуур (Program counter)
: Тоолуур нь процесст биелэгдэх гэж буй дараагын командын хаягыг илтгэдэг.
* Регистерүүд (CPU registers)
: Регистерүүд нь компъютерийн зохион байгуулалтаас шалтгаалан тоо болон төрлөөрөө ялгагддаг. Тэдгээр нь цэнэг, регистерийн индекс, стак заагч мөн ерөнхий зориулалтын регистерүүд болон ямар нэг нөхцөлт кодын мэдээллийг багтаадаг. Програм тоолуурын дагуу алдаа илрэх үед төлөв-ийн мэдээллийг хадгалах ёстой ба сүүлд нь процессыг зөв үргэлжлэн ажиллахыг тооцдог.
* Mэдээлэл төлөвлөлт (CPU –scheduling information)
: Энэ нь процессын эрэмбэ, дараалллыг төлөвлөсөн заагч болон бусад төлөвлөгөөт параметрийн мэдээллийг агуулдаг юм.
* Санах ой удирдлагын мэдээлэл (Memory management information)
: Энэ нь регитерүүдийн эхлэл болон хязгаар утга, хуудасын хүснэгт, сегментийн хүснэгт гэх мэт мэдээллийг агуулах ба үйлдлийн системээр ашиглагдаж байгаа санах ойгоос шалтгаална.
* Бүртгэлийн мэдээлэл (Accounting information)
: CPU болон ашиглагдсан бодит цаг,хугацааны хязгаар, ажил эсвэл процессын тоо гэх мэт хэмжээсүүдийн мэдээллийг хадгалдаг.
* Оролт /гаралтын статус мэдээлэл (I/O status information)
Процесст зориулагдсан оролт гаралтын төхөөрөмжийн жагсаалт, нээлттэй файлууд гэх мэт мэдээллийг багтаадаг.

Ангилал:Процесс (компьютер)
Дарааллын диаграмм

**Дарааллын диаграмм** гэдэг нь  хийгдэж байгаа процессыг харахад ойлгомжтой эмх цэгцтэй харагдуулан дүрслэхийг хэлнэ. 

## Хэрэглээ 
Доорх 3.7 зурагт шугамын бүдүүвч зургийн процесийн тооцооллыг шийдэх ерөнхий дүрслэл байна.
Тус бүр тэгш өнцөгт хайрцаг дэс дараалан байрлана. Ер нь 2 төрлийн  дараалал  байгаа:  төхөөрөмжүүдыг бэлэн байдалд оруулах. 
Дугуй дүрснүүд нь нөөцүүдийн дэс дарааллыг үзүүлдэг.  Бас сумаар системийн үйлдлүүдийн урсгалыг илэрхийлдэг.  Шинэ процесс хийгдэж эхлэхдээ бэлэн байдалд байгаа гэсэн дарааллыг оруулдаг.  Энэ хүлээлт нь эхлэхдээ гүйцэтгэлийг сонгох хүртэл эсвэл илгээх хүртэл үргэлжилнэ. Мөн CPU-ны хуваарилалтыг зохицуулах хэд хэдэн тохиолдол байж болно.  
* Процессын оролт гаралтын хүсэлт нь  оролт гаралтын дараалалд байрлана.
* Процесс нь шинэ дэд процессыг үүсгэдэг ба дэд процессыг төгсгөл хүртэл хүлээдэг.
* Процессыг CPU-ээс албан хүчээр гаргаж үр дүнд нь бэлэн үү? гэсэн дараалал дээр очно.
Эцэст нь түлхүүрийн тусламжтайгаар хүлээлгийн горимоос бэлэн үү? гэсэн горимд шилжинэ.

## Эх сурвалж 
* Operating System

Ангилал:Магадлалын онол
Ангилал:Үйлдвэрлэлийн эдийн засаг
Ангилал:Аж ахуйн нэгжийн төлөвлөлт
Насанбаярын Нэргүйбаатар

**Насанбаярын Нэргүйбаатар** — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

Тэрээр 1954 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1978-1980 онд Монгол кино үйлдвэрийн дэргэдэх жүжигчин бэлтгэх курс төгсөж, 1980-1993 онд Монгол кино үйлдвэрт жүжигчин, 1993 оноос Монголын үндэсний телевизэд орчуулгын киноны жүжигчнээр ажиллаж байна. 

2024 он одоогоор Хэнтий аймагт аялаж байгаа

## Бүтээл
**Бид мартахгүй* - Жав
**Гул Аранжин*
**Даль хагдрах цагаар* - Хэсгийн төлөөлөгч
**Илүү сартай зун* - Дагва
**Мөнгөн буйл*
**Талийгаач* - Дондог
**Хүн чулууны нулимс* - Цэвээн
*Илүү сартай зун
*Залуу мөрдөгч

## Цол, шан
* 2010 он — Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1954 онд төрсөн
Чулуунбаатарын Уранхолбоо

**Ану** гэх **Чулуунбаатарын Уранхолбоо** — Монгол улсын поп дуучин Гала хэмээх хамтлагт харьяалагдаж олонд танигдсан тэрээр хэдэн жилийн дараагаас эхлэн ганцаараа дуулж эхэлсэн. Ану хэмээх тайзны нэртэй Уранхолбоо одоогоор реклам танилцуулах үйлчилгээ болон зар сурталчилгаа зэрэгт оролцож байна. 5 охин 1 хүүтэй  тэрээр "Алдарт эх"-ийн 1-р одонтой. 

* Тайзны имиж, стиль нь тухайн үеийн Монголын уран бүтээлчдээс нэлээд өвөрмөц, Европ стилийг дуурайсан дүр төрхөөр ялгардаг байсан.
* Дуучин Уранхолбоо маш өвөрмөц хоолой, хандлага, өөртөө итгэлтэй төрх нь түүнийг олон охидын "idol" болгосон.

## Эх сурвалж 
* urlag.mn. Ч.Уранхолбоо

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Дагважамцын Батсүх

**Дагважамцын Батсүх** — Номин талст хамтлагийн гишүүн, Монголын дуучин.

## Эх сурвалж 
* БАТСҮХ Дагважамц

Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:Номин талст
Файл систем

**Файл систем** нь өгөгдлийг хадгалах, унших процессийг удирдах зорилгоор үйлдлийн системийн хэрэглэх програм хангамжийн цогц систем юм.

Ихэнх програмд файл нь өгөгдөл хадгалалах үндсэн элемент болдог. Файл нь програмуудаас гадна оролт гаралтанд ашиглагдана. Хэрэглэгчид файл оруулахдаа түүнийг хамгаалах, тэдний сэтгэл ханамжийг дээд түвшинд байлгахыг хүсдэг. Эдгээрийг зохицуулахын тулд бараг бүх үйлдлийн систем файл удирдах системийг агуулдаг. Ерөнхийдөө файл удирдах систем нь давуу эрхтэй програмуудаас бүрдэнэ. Файл удирдах систем нь үйлдлийн системээс онцгой эрх шаарддаг хэдий ч бүхэлдээ үйлдлийн системийн нэг хэсэгт хадгалагдана.
Файл ба файлийн систем
Үйлдлийн системд хамгийн чухал хэсгүүдийн нэг бол файлийн систем. Файлийн систем нь дискд байрлах нөөцийн хийсвэр ойлголтыг агуулдаг. Файлийн системд гол байр суурь эзлэх ойлголт нь файл юм. Энэ нь хоорондоо ямар нэг холбоо хамааралтай нэрлэсэн өгөгдөл юм. Файлын систем нь дараах шинж чанартай файлуудыг дуудаж өгөгдөл үүсгэх боломжтой. Үүнд:

* Удаан хугацааны – хэрэглэгч салгасан үед диск болон бусад санах ой дахь устахгүй байгаа файлууд
* Процесс хоорондын – хандалтын эрх бүхий хэрэглэгчид хандаж болох файлууд
* Бүтэцлэгдсэн – тусгай хэрэглэгчийн програмд зориулагдсан файлууд

## Файлын бүтэц 
Файлтай холбоотой нэр томъёонууд

* Талбар - Өгөгдлийн үндсэн элементийн нэг нь талбар юм. Талбар нь нэг л утга илэрхийлнэ. Урт ба агуулж буй өгөгдлийн төрлөөр нь тодорхойлно
* Бичлэг - Холбоо хамаарал бүхий талбаруудын цуглуулгыг хэлнэ.  Нэгдмэл, нэг цул гэж авч үзнэ. Жишээ нь: ажилчины тухай бичлэг
* Файл - Бичлэгүүдийн цуглуулгыг файл гэнэ. Файл нь н эг бүхэл обьект бөгөөд нэгэн утгатайгаар нэрлэдэг. Файлын хандалтыг хорьж болдог.
* Өгөгдлийн сан - Хоорондоо холбоотой өгөгдлийн цуглуулгыг өгөгдлийн сан гэх ба элементүүд нь  хоорондоо  харилцан хамааралтай

Файл дээр хийх үйлдлүүд: Файл үүсгэх, Файл нээх, Файлд бичих, Файлаас унших, Файл устгах, Файл тасдах.

## Эх сурвалж 
http://www.amazon.com/Operating-System-Concepts-Abraham-Silberschatz/dp/1118063333, http://uchral-emmt.blogspot.com/2011/05/blog-post_10.html
Ангилал:Үйлдлийн системийн сэдэв
Ангилал:Өгөгдлийн сан
Ангилал:Үйлдлийн систем
Дамдинбазарын Батзаяа

**Дамдинбазарын Батзаяа** — Татар хамтлагийн гишүүн, Монголын дуучин. 

## Намтар 
1984 оны 4 сарын 08-нд төржээ. Нийслэлийн 39-р дунд сургууль төгссөн. Тус сургуулийн анги удирдсан багш Б.Сономбалжираас урам зориг авч "Ардын багш" дуугаа бичсэн гэдэг.

“Аз жаргал bad boy” бүрэн хэмжээний уран сайхны кинонд 2007 онд тоглож байсан. Д.Батзаяа нь өглөө 06:00-07:00 цагийн хооронд босдог, архи согтууруулах ундаа хэрэглэдэггүй.

2016 онд “Татар” хамтлагийн үе үеийн бүх сонсогч, залуучуудад зориулж "VIP GIG show” тоглолт хийж байв.  

## Эх сурвалж 
*Татар хамтлагийн түүх
*Халамцуу Яриа #170 Татар хамтлагийн ахлагч Д.Батзаяа Ч.Ганбат #subscribe
*Д.Батзаяа: "Татар" кино мөрөөдлийн үнэ цэнийг харуулна
*Д.Батзаяа: Жагаа “Татар” хамтлагтаа нэгдэнэ

Ангилал:1984 онд төрсөн
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Рэп дуучин
Мифүнэ Тоширо

**Мифүнэ Тоширо** (японоор 三船 敏郎 - mifune Toshirō - мифүнэ тошироо; англиар Toshiro Mifune, оросоор Тосиро Мифунэ, 1920-1997) — 1948 -1965 оны хоорондох Күросава Акирын найруулсан Рашомон, Долоон самурай, Цуст сэнтий зэрэг 16 кинонд тоглосноороо Япон улсын хамгаас алдартай кино жүжигчин болсон бүгд 170 гаруй кинонд тоглосон дэлгэцийн жүжигчин.

## Цол, шан
* 1986 он — Япон улсын ягаан туузат алдрын медаль

## Зураг

File:Shubun poster Toshiro Mifune.jpg

## Цахим холбоос 
## Эх сурвалж
* ТОШИРО МИФҮНЭ

Ангилал:Японы кино жүжигчин
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (төрөл тодорхой бус)
Ангилал:Чиндаогийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1920 онд төрсөн
Ангилал:1997 онд өнгөрсөн
Ганбаатарын Мэнд-Амар

**Ганбаатарын Мэнд-Амар** — Камертон хамтлагийн гишүүн, Монголын дуучин. 

## Эх сурвалж 
* Камертон хамтлагийн тоглолт жинхэнэ “доргио” болно

Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Камертон
Борхүүгийн Амархүү

**Борхүүгийн Амархүү** (Булган аймагт 1988 оны 7-р сарын 1-нд төрсөн)— Оросын «Народный артист-3» (2006) дууны тэмцээний ялагч, «Премьер-министр» хамтлагийн гишүүн, жүжигчин, «Universe best songs» (2012-2013) тэмцээний шүүгч Орос болон Монгол улсын дуучин, монгол хүн.

## Намтар 
Циркийн жүжигчин Борхүүгийн хүү болж мэндэлсэн. Дунд сургуулийн 2-р ангид байхдаа 1996 онд Оросын Буриад руу эцэг нь цирк байгуулахад оролцохоор явахад нь цуг явжээ. 

## Гэмт хэрэг 
Дуучин Б.Амархүү 2019 оны 9-р сарын 19-20-нд шилжих шөнө зочид буудлын гадаа хар тамхи хэрэглэж байгаад цагдаад саатуулагдсан. Улмаар Хан-Уул дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс 2019.10.29-нд дуучин Б.Амархүүг сэтгэцэд нөлөөт бодисыг худалдаалах зорилгогүйгээр хууль бусаар бэлтгэсэн, хадгалсан гэм буруутайд тооцож Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 20.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хоёр жилийн хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн юм. 2021 оны 3-р сарын 2-нд суллагдсан.

## Эх сурвалж 
* АМАРХҮҮ Борхүү

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Оросын дуучин
Ангилал:Оросын хүн
Ангилал:Булганыхан‎
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Батчулууны Маралжингоо

**Маралжингоо** буюу **Батчулууны Маралжингоо** — Монголын поп, ритмт блюз **дуучин**.

Маралжингоо дуучин 2008 онд 10 дуутай «Миний ертөнцийн зүүд» цомог гаргасан.
Тэрбээр 2016 онд Яг түүн шиг шоу нэвтрүүлгийн анхны улиралд оролцож 2 дугаар болон хагас финалд ялагч болж байв. Тэрээр 2017 онд өөрийн бие даасан анхны тоглолтоо хийсэн бөгөөд төсөөлж байснаас нь олон хүн цугласан гэдэг. Маралжингоо чадалтай хүчирхэг холойгоороо олон танигдсан бөгөөд "Чамайгаа алдмааргүй байна" дуунд Номинжин болон Хаянаатай хамтарч дуулахдаа 16-хан настай байжээ. Мөн 17 насандаа "17 нас" дуугаа гаргажээ.

## Дуу 

 **Гоцолсон**
*  «Хүлээсэн учрал» (2008)
*  «Арван долоон нас» (2005)
*  «Миний ертөнцийн зүүд» (2008)
*  «Би нисч байна» (2008)
*  «Хүлээж ханасан дурлал» 
*  «Танихгүй хайр» 
*  «Хайраа надад мэдрүүлээч» 
*  «Цэлмэг тэнгэр» киноны дуу
*  «Хязгааргүй» киноны дуу (2014) 
*  «Огторгуйд замхрахаас өмнө» (2017)
Өөр өөрийн зүгт

 **Хамтарсан**
*  «Чамайгаа алдмааргүй байна» жүжгийн дуу (2006)
*  «Бурхан эх орон» (2006)
*  «Би чинийх биш гэж үү» (2008)
*  «Миний хайрыг хүлээ» жүжгийн дуу (2008)
*  «Өглөө шиг эх орон» (2008)
*  «Би эр хүнд хайртай» жүжгийн дуу
*  «Хайрыг хэрэглэх заавар»
*  «Хайрын дуу»
*  «Минийх» 
*  «Чи минь үүрд минийх»
*  «Хайрын виз» жүжгийн дуу
*  «Love Romance» (Хайрын түүх)
*  «Дурлалын сум» киноны дуу (2012)
*  «Зэрлэг цэцэгсийн хүлэмж» киноны дуу (2013)
*  «Бид хүүхэлдэй биш» охидын эрхийн дуу (2014)
*  «Miss U» (2017)
*  «Комореби» (2017)

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:РБ дуучин
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Пунцагийн Эрдэнэзаан

**Пунцагийн Эрдэнэзаан** — Монголын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Намтар
Увс аймгийн Улаангом хотын арван жилийг төгссөн. 

Түүний тухай Монгол Улсын гавьяат жүжигчин Ц.Төмөрбаатар “Манай П.Эрдэнэзаан ардын жүжигчин авдаг бол авахаар гайхалтай байгаа” гэжээ. 

### Ажилласан байдал 
* 1994 оноос тайзан дээр тасралтгүй ажиллажээ. 
* 2006 онд "Маск продашн" байгуулсан. 

## Уран бүтээл 
* 2013 онд "Ганц бие бүсгүйчүүд" кинонд захирлын дүр бүтээсэн. 
* 2013 онд "Тавилан" кино
* 2019 онд "Соёлын довтолгоо" кинонд продюссер

## Гавьяа шагнал
* 2018 он — Монгол Улсын гавьяат жүжигчин

## Цахим холбоос
* Өвөө болсон МУГЖ П.Эрдэнэзаан
* МУГЖ П.ЭРДЭНЭЗААН: Илүү ур чадвар шаардсан, намайг эвдсэн дүр бүтээмээр байна
* Цаазын ялтны шүүх хуралд оролцсон минь!
* П.Эрдэнэзаан: Аав минь хүүгээрээ бахархсан байх
* П.Эрдэнэзаан төрөхийн цонх хагалсан нь

## Эх сурвалж
* ЭРДЭНЭЗААН Пунцаг

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1972 онд төрсөн
Нанжидын Онон

**Нанжидын Онон** — Монголын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Намтар 
Н.Ононы аав Нанжид нь Хэнтий аймгийн Батширээт сумын уугуул, анагаах ухааны доктор зэргийн эмч хүн байв. 

### Боловсрол 
"Х-Түц" продакшны захирал, жүжигчин Н.Онон нь 1987 онд Нийслэлийн 23 дугаар сургуулийг төгссөн. 

СУИС-ыг жүжигчний ангийг төгссөн.

### Гэр бүл 
Гэргий Б.Сарансүх нь хуульч, эдийн засагч юм. 

## Киноны дүрүүд
“Болсон явдал”, “Миний хайр чиний”, “Аравт”, "Би эмээ болохгүй" гэх мэт сэдэвт кинонуудад тоглосон.

## Гавьяа Шагнал
* Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
* 2020 он - Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин

## Гадаад холбоос
* Эрчүүдийг хүртэл дурлуулж явсан алаг нүдэн ОНОН
* МҮОНТ-ийн Үндэсний Зөвлөлд нэр дэвшүүлэв
* Жүжигчин Н.Онон МУГЖ цолоор энгэрээ мялаалаа

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Даваагийн Уламбаяр

**Даваагийн Уламбаяр** — Киви хамтлагийн ахлагч, Монголын дуучин.

Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Поп дуучин
Санжаагийн Өлзийхүү

**Санжаагийн Өлзийхүү** — Монголын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Намтар
Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин С.Өлзийхүү 1967 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд Улаанбаатар хотод нисгэгч Санжаасүрэнгийн ганц охин болон мэндэлжээ. Тэрбээр багадаа эцэг, эхээсээ өнчирч үлдэн, нагац эмээ дээрээ өссөн байна. С.Өлзийхүү санаашрамтгай, мөрөөдөмтгий, элдвийг эргэцүүлэн боддог, дуулах дуртай охин байжээ. Тэр жүжигчин бус эмч болохыг мөрөөддөг байжээ. 

С.Өлзийхүү 1985 онд нийслэлийн 24 дүгээр дунд сургуулийг төгсөөд АУДС-д элсэхээр уралдаант шалгалтад орсон боловч тэнцээгүй тул сувилагч мэргэжлийг сонгожээ. Тэрбээр 1987 онд АУДуС-ийг “онц” дүнтэй төгсөөд Клиникийн нэгдүгээр эмнэлгийн сэхээн амьдруулах тасагт гавьяат эмч Лхагважавын удирдлаган дор ажлын гараагаа эхэлжээ. Дуулж, хөгжимдөх авьяастай, урлаг, уран сайхны арга хэмжээнд оролцож явдаг залуухан сувилагч бүсгүй “Бүх ард түмний урлагийн наадам”-аас мөнгө, хүрэл медаль хүртэж байв. Түүнийг жүжигчний мэргэжил эзэмшихэд авьяасаас нь илүү дунд сургуулийн найз О.Энхтуулынх нь ятгалга нөлөөлсөн гэдэг.

1992 онд СУИС-ийн кино драмын факультетыг драмын жүжигчний мэргэжлээр төгссөн улаан дипломтой жүжигчин бүсгүй Үндэсний Жүжгийн Академик театрт жүжигчнээр хуваарилагдаж, урлагийн алтан тайзнаа хөл тавьжээ. Борис Немцовын “Өглөөний тэнгэрийн одод” жүжгийн Лора түүний анхны "албан ёсны" дүр байсан бөгөөд түүнээс хойш В.Шекспирийн “Ромео Жульетта”, Г.Лоркагийн “Хүслийн таранвай”, С.Маршакийн "Буудлын авхай" зэрэг 30-аад жүжиг, "Их хааны удам", “Цахилж яваа гөрөөс”, “Хааны сүүлчийн хатан”, “Эзэнгүй айл”, “Ядуугийн зовлон”, “Бүтэлгүй новш” зэрэг 20 гаруй киноны гол болон туслах дүрд тогложээ.

Түүнчлэн хошин урлагийн ууган хамтлагуудын нэг “Өнгөт инээд”-ийн уран бүтээлийг түүнгүйгээр төсөөлөшгүй. Тэрбээр “Азтай бадарчин” алтан цомын эзэн уран бүтээлч юм. Үзэгчдэд инээд бэлэглэх буянтай үйлсэд зүтгэж яваа авьяаслаг, дайчин жүжигчин юм.  "Өнгөт инээд" продакшн нэрээ сольж, шинэ инээдийг бэлэглэхээр шийдэж "Шилдэг өнгө" нэртэй болсон бөгөөд "Дурлалын сум" нэртэй цоо шинэ киногоо үзэгчдийн хүртээл болгохсон байдаг. 

## Цол, шан
* _____ он — Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
*2019 он - Монгол улсын гавьяат жүжигчин

## Эх сурвалж
* ӨЛЗИЙХҮҮ Санжаа

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Ханджавын Оюунбилэг

**Ханджавын Оюунбилэг** — Монголын эстрадын дуучин. Тэрээр Харанга хамтлагийн дуучин МУГЖ Х.Лхагвасүрэнгийн бэр юм. Мөн МУГЖ дуучин Т.Ариунаагийн үеэл юм. Тэрбээр 1998 онд Отгонтэнгэр их сургуулийг багш орчуулагчаар, 2000 онд СУИС-ийн урлагийн менежментийн ангийг тус тус төгсчээ.

## Эх сурвалж 
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Отгонтэнгэр Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Цэлмүүн

**Цэлмүүн** гэх ** Чинзоригийн Цэлмүүн** — Монголын эмэгтэй поп дуучин, жүжигчин. 
Тэрбээр UBS телевизээс гаргадаг Universe Best Songs нэвтрүүлэгийн анхны ялагч билээ.
Мөн 2012 оны 4-р сард өөрийн бие даасан "Exodus" хэмээх цомгийг гаргасан. Тэрээр богино хугацаанд их амжилт гаргасан дуучин юм. 2008 оны "Монголын Оюутны Мисс"-ээр шалгарч байсан мөн өөрийн гар зургийн үзэсгэлэнгээ гаргаж байсан. 2012 оны байдлаар тэрээр 2 кинонд тоглосон. /Ээжийн дайсан, Зүрхэнд гэрэлтэх од/

2013 онд Ч. Цэлмүүн үрийн зулай үнэрлэж хүүтэй болсон ажээ. 
MIU дээд сургуулийг 2010 онд Биотехнологич, хүнс судлаач мэргэжлээр дүүргэсэн.

## Холбоосууд 
* Дуучин Цэлмүүний албан ёсны Фэйсбүүк фэн хуудас
* Дуучин Цэлмүүн Фэн блог - Tsemulya
* Дуучин Цэлмүүний Фэйсбүүк дэх Фэн клуб

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:21-р зууны дуучин
Ангилал:1991 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Баартуугийн Зангад

**Баартуугийн Зангад** (БНМАУ-ын Ховд аймгийн Буянт суманд 1936 оны 3-р сарын 17-нд төрсөн)— Монгол улсын Ардын жүжигчин (1996), Хөдөлмөрийн баатар (2015) нэрт дуучин. ОХУ-ын Буриад Улсын Ардын жүжигчин.

ах нь 6 настай, түүнийг 3 настай бахад нь эх нь нас баржээ. 

1946 онд Ховд аймгийн 10 жилийн сургуульд элсэн суралцсан байна. 

1951 он буюу Ардын хувьсгалын 30 жилийн ойгоор Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театрын уран бүтээлч жүжигчид болон сайн дурын уран сайханчдын групп Улсын баяр-наадмын арга хэмжээнд оролцохоор бүрэлдэхүүнд багтаж анх нийслэл Улаанбаатарт ирж байжээ.  

Тэрээр 1954 онд Ховдын театрын соёл урлагийн өдрүүд Улаанбаатарт болоход оролцож урлагт хөл тавьжээ.

1955 онд Ховдын арван жилийн есдүгээр ангийн сурагч байхдаа Варшавт болох Дэлхийн залуучууд, оюутнуудын V фестивальд оролцсон байна.

1955 оны намар Монголд буцаж ирээд дунд сургуулиа төгсөөгүй байсан ч Ардын ансамбльд дуучнаар орох санал иржээ. Ардын ансамблийн удирдлага ирэх жил сургуульд явуулж өгнө гээд ажиллаж эхэлжээ. 

1956 онд Москвагийн Чайковскийн нэрэмжит Хөгжмийн их сургуулийн дуулаачийн ангид суралцахаар явсан. ЗХУ-ын гавьяат жүжигчин, доктор профессор Анна Александровна Салавённо түүний ангийн багш нь байжээ.  "Багш маань надад дуулах мэргэжлийн ухааныг суулгаж өгсөн хүн. Миний өдий зэрэгтэй яваа нь тэр хүний гавьяа гэж би боддог. Намайг өөрийн хайртай шавь нарынхаа нэг болгож миний идэж уух, өмсөж зүүх гээд бүгдийн зааж зөвлөж бүх зүйлд сургасан. Нэг үгээр хэлбэл хүний орчлонд яаж хүн шиг явахыг зааж сургаж өгсөн хүн дээ" гэж Б.Зангад дурссан байдаг.

## Уран бүтээлүүд: 
"Алтан намар" дуу. Үг: Д.Цэдэв, Ая: Н.Жанцанноров 

“Тунгалаг Буянт” дуу. Үг: Ч.Балдан  Ая:Д.Лхашид. 1954 онд анх дуулсан.

"Багшийн алдар" дуу. Үг:   , Ая:    

"Манай ангийнхан" дуу. Үг: Т.Очирхүү, Ая: УГЗ. Бөттөмөр. 

"Намрын шөнө" дуу. Үг: Ж.Бадраа, Ая: Г.Бирваа

"Буувэй л хөрвө буувэйл" Үг: Дагвадоржийн, Ая: АЖ. Л.Мөрдорж

"Жаргаах зүрх нь"  Үг: Ж.Бадраа, Ая: АЖ.С.Гочигсумлаа

"Дөрвөн цагийн тал" Үг: Д.Пүрэвдорж, Ая: АЖ.Л.Мөрдорж

"Хар ус нуур" дуу. Үг: Явуухулан, Ая: Шарав.

"Өссөн нутаг" дуу. Үг: Даг. Жамьян, Ая: Р.Авирмэд

## Эх сурвалж 
* ХҮНДЭТ ЗӨВЛӨХ Б.ЗАНГАДЫН ТОВЧ НАМТАР

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Буянтын (Ховд) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Цэвэгсүрэнгийн Батхуяг

**Цэвэгсүрэнгийн Батхуяг** буюу **Амбий** (1969 оны 3-р сарын 27-нд Дорнод аймагт төрсөн-2015 оны 2-р сарын 27-нд нас барсан) — Монголын хошин урлаг, дэлгэцийн жүжигчин.

## Цол, шан
* _____ он — Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан

## Эшлэл 
## Эх сурвалж
* Өөрөө мэдэлгүй ”мөнхөрсөн” Амбийгийн тухай 24 баримт

Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Дорнодынхон
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1972 онд төрсөн
Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Stable storage

**Stable storage** (*Тогтмол хадгалах байгууламж*) нь комьпютерийн өгөгдөл хадгалах технологийн нэг ангилал юм. Комьпютер дэх тогтмол хадгалах байгууламж гэдэг нь бичих (нэмэх эсвэл хадгалагдсан мэдээллийг солих) үйлдлэл хийх үед шууд үүсэх алдаанаас хамгаалах мэдээллийг хадгалах систем гэсэн үг юм. Програм хангамж удирдах техникээр дамжуулан техникийн хард драйвын тогтвортой байдлыг нэмэгдүүлэх боломжтой байдаг. Мэдээлэл тогтмол санах байгууламжид байвал хэзээ ч алдагддаггүй. Бид хэд хэдэн санах байгууламж (ихэвчлэн дискнүүд) дахь чухал мэдээллийг алдааны горимоос  хамааралгүй дахин хуулбарлах хэрэгтэй.  

Дараах 3н гаралтын үр дүнг дискэн дээр бичнэ.

1. **Амжилттай төгсгөл** – Өгөгдөл дискэнд алдаагүй бичигдсэн байна.2. **Алдааны хэсэг** – Шилжүүлэлт хооронд алдаа гарах зөвхөн секторт бичсэн өгөгдлийн хэсэг болон секторт бичиж байх зуур алдаа гарч болно.3. **Бүрэн алдаа** – Дискэнд бичихээс өмнө алдаа гарч болдог, учир нь өмнөх өгөгдөл нь бүхлээрээ дискэн дээр үлдсэн байж болно.

## Ашигласан материал 
# https://web.archive.org/web/20131218090043/http://it325blog.files.wordpress.com/2012/09/operating-system-concepts-7-th-edition.pdf
Ангилал:Компьютерын техник хангамж
Ангилал:Компьютерын ухаан
Шенгений гэрээ

1985 оны 6 сарын 14 өдөр **Шенгений гэрээ** байгуулагдсан байна. Энэ гэрээний дагуу Европын холбоонд нэгдсэн орнуудын иргэд харилцан чөлөөтэй зорчих, бараа худалдааны эргэлтэд гаалийн хориг саад учруулахгүй байхыг тусгажээ. Энэ гэрээ 1995 оны 3 сарын 26-нд хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлсэн юм.

1985 Люксенбургийн Шенген хотод Франц, Голланд, Люксенбург, Герман улсууд визийн чөлөөт коридор буй болгох зорилгоор гэрээ байгуулсан байна.

Дараахан нь:          

*- Австри
*-  Бельги
*- Герман
*- Грек
*- Испани
*-Итали
*-Люксенбург
*-Голланд
*- Португали
*- Франц энэ гэрээнд багтаж байв.

2001-03-25-наас Дани, Исланд,  Норвег, Финланд, Швед улсууд уг гэрээнд нэгджээ.

2007-12-21-нээс Эстони, Латви, Литва, Чех, Унгар, Мальт, Польш, Словен, Словак улсууд Шенгений гэрээнд нэгдэж орно.
Шенгений гэрээнд нэгдсэн орнууд 60-90 хоногийн хугацаанд харилцан визгүй зорчих боломжтой.
Титан (сар)

Санчирын хамгийн том дагуул **Титан** буюу **VI Санчир** нь нарны аймгийн хоёр дахь том дагуул (Бархасбадийн Ганимедийн дараа орно) бөгөөд Буд гаригаас ч том хэмжээтэй. Үүнээс гадна ихээхэн хэмжээний агаар мандалтай цорын ганц дагуул юм. 1655 оны 3 сарын 25-нд Кристиаан Хайгенс нээжээ.

Титан нь манай дэлхийнх шиг азотоор маш баялаг агаар мандалтай, мөн гадрага дээрээ нуур (ус биш) болон шингэн урсаж бий болгосон байж магадгүй судлуудтай.

Титаны тойрог зам нь нилээн зуйван хэлбэртэй учир зарим үедээ эх гаригтайгаа хэт ойртож зарим үедээ хэт холдоно. Титан нь Санчирыг тойрох явцдаа хэрхэн хэлбэр галбираа өөрчилж буйг судалсан сүүлийн үеийн хэмжилтүүд нь түүний гадрага доор далай тэнгис оршдог байж болно гэдгийг харуулж байгаа.

Ангилал:Санчирын дагуул

Ангилал:1655 онд нээгдсэн одон орны объект
Женерал Моторс

Товчоор **ЖиЭм** () гэж дуудагддаг **Женерал Моторс Компани** (, , 2009 оныг хүртэл Женерал Моторс Корпораци гэгддэг байсан) нь 1908 онд байгуулагдсан ба дэлхий даяар 157 оронд үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Нийт 220,000 ажиллагсадтай томоохон автомашин үйлдвэрлэгч юм. 

1968 оны 3 сарын 16-ны өдөр 100 сая дахь автомашинаа өлгийдөн авсан нь энэхүү компанийн цар хүрээг илтгэн харуулсан юм. Одоо Женерал Моторс нь дэлхийн 31 оронд Кадиллак, Шевролет, GMC, Опел, Холден зэрэг машинуудыг борлуулдаг байна. 2009 онд Женерал Моторс дампууралд орсноо зарласан боловч АНУ-ын засгийн газрын тусламжтайгаар дахин хөл дээрээ боссон байна. 

Дахин амжилттай ажиллах болсон нь хувцаа гаргасан, Хятад дахь борлуулалт огцом нэмэгдсэн зэрэгтэй холбоотой байдаг. Одоо автомашин үйлдвэрлэхээс гадна санхүүгийн үйлчилгээ үзүүлдэг болсон ба 2011 оны байдлаар 150 тэрбум долларын орлоготой ажилласан байна.

## Эшлэл

Ангилал:АНУ-ын автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:Маркийн нэр
Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж
Глориа Свансон

**Глориа Свансон** () 1899 оны гуравдугаар сарын 27-нд Чикаго хотноо төржээ. Арван долоотой байхдаа киноны замналаа Кистоун кино пүүст инээдмийн жүжигчнээр эхэлсэн байв.

Тэрээр “Пульманы вагоны сүйт бүсгүй”, “Түүний шийдвэр буюу Аюултай бүсгүй” зэрэг кинонуудад амжилттай тоглосон юм. Чарли Чаплины хамт “Түүний шинэ бүтээл” кинонд тоглоод 1924 онд “Эр хүнээр удирдуулагч” гэсэн инээдмийн киног нь бүтээлцжээ.
Свансоны жүжигчний хувь заяа нь юуны түрүүнд Сесиль де Милль найруулагчтай холбоотой. “Эрчүүдийг бүү соль” (1919) , “Зовлон, жаргалд хамтдаа” (1919), “Эрэгчид ба эмэгчид” (1919), “”Эхнэрээ солих ямар хэрэг байна” (1920), “Анатолийн хэрэг"  (1921) зэрэг кинонуудад тэр тогложээ.
Холливудын од болоод тэрээр 1926 онд өөрийн студийг байгуулан “Сэди Томпсон” (1928) ба “Журам зөрчигчид” (1929) киног бүтээн хоёр удаа Оскарын шагналд нэр дэвшиж байлаа. Дуутай кино гарч ирсний дараа тэрээр кинонд тоглохоо бараг больсон байв.

Урт хугацааны завсарлагынхаа дараа Глориа Свансон тавиад оноос дахин кинонд тоглох болжээ. Энэ үеэрээ тэрээр ХХ зууны гайхамшигтай жүжигчдийн нэг гэдгээ дахин баталсан юм. Билл Уайлдерийн “Сансет өргөн чөлөө” (1950) кинонд дуугүй киноны одын дүрийг бүтээн дахин Оскарт нэр дэвшсэн байлаа. Глориа театрын тайзнаа телевизийн кинонд амжилттай тоглож иржээ. Мөн тэрээр баян чинээлэг, өөрийн бизнестэй эмэгтэй байсан юм. 1960-1970 онуудад өөрийн брэндтэй загварын ордонг Нью-Йоркт гарган ирсэн байлаа.
Рамон Наварро, Женнифер Жонс, Грета Гарбо, Роберт Рейн зэрэг алдартай жүжигчдийн хамт тэрээр Холливудад 1947 онд Индира Дэвийн нээсэн йогийн сургуульд хичээллэдэг байсан бөгөөд Индира “Америкчуудад зориулсан йог” номоо Глориад зориулсан байлаа.

Тэрээр 1983 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд Нью-Йорк хотноо насан өөд болжээ.

## Гадны холбоосууд
*
*
*

Ангилал:1899 онд төрсөн
Ангилал:1983 онд өнгөрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Алдаанд тэсвэртэй компьютерын систем

Алдаанд тэсвэртэй компьютерын системүүд нь алдаа тэсвэртэй ойлголтууд орчны систем тогтолцоонууд төлөвлөгөө хийгддэг. Мөн чанардаа , тэдгээр алдаануудын байхад ажлын сэтгэл ханамжийн түвшинд  санаанд хүртэл биелүүлэх чадвартай байдаг.
## Алдаа тэсвэрийн төрлүүд
Ихэнх алдаанд тэсвэрвэй компьютерын системүүд нь хатуу дискний гэмтэл, оролт гаралтын алдаа бусад түр хугацааны болон үргэлжийн алдаа гэх мэт техниктэй холбоотой алдаа, Програмын болон Техник хангамжийн дундаас үүссэн Drive таниулах алдаа, буруу түлхүүр үг , буруу комманд зэрэг 
операторын алдаа, мөн гадны нөлөөллөөс авах бодит гэмтэл зэргийн асуудлыг шийдвэрлэх чадах боломжтойгоор бүтээгддэг.
Tехник хангамжийн тэсвэртэй систем нь энэ системийн гол application юм. Энэ нь техник хэсэг бүрийг хамгаалахаар бүтээгддэг. Үндсэндээ хэсэг бүр нь олон ширхэг нөөцтэй тэрийгээ алдах бүрт зориулан олон жижиг хэсэгт хувааж хадгалж байдаг. Энэ алдааг илрүүлж битүүмжлэдэг онцгой программ байдаг. Энэ алдааг нууцаар хувилаж нөөцийг авч үлдэхэд бэлддэг. Хэрэв нөөцөлж авсан мэдээлэл үндсэндээ тараахгүй бол Voting protocol -н нэг төрлийг хэрэглэж гэмтсэн гаралтыг хэсгийг хязгаарладдаг

## Алдаанд тэсвэртэйн нотолгоо ба баталгаа
Ихэнхдээ компьютерын систем нь хэрэгцээт дизайны алдааг багасгадаг нь мэдээж юм. Нэг ёсондоо хэрэгцээний найдвартай байдал. Энэ нь янз бүрийн гэмтэлтэй загвараар хэрэглэгдэж янз бүрийн дуурайлмал гэмтэлрүү хэрэглэдэг. Мөн хэрхэн сайн эсэргүүцэл үзүүлэхийг задлаг шинжилдэг. Эдгээр статистик загвар нв их төвөгтэй, үүнд эдгээр нь орох магадлалтай төвөгтэй бас үл хөдлөх алдааны  төрөл, төвөгтэй нууц үг зэрэг иймэрхүү зүйлс байдаг. Ихэнх нийтлэг загвар бол  HARP, SAVE SHARPE нь USA-ийнх бас SURF эсвэл LASS нь Европийнх юм.

Ангилал:Програмын алдаа
Чөлөөт уналтын хурдатгал

**Чөлөөт уналтын хурдатгал** (g) - вакуум орчинд унаж буй биетэд хүндийн хүчний нөлөөллөөр үүсэх хурдатгал, ө.х. гаргийн таталцлын хүч ба түүний эргэлтээс үүсэх инерцийн хүчнүүдийн (кориолисын инерцийн хүчнээс бусад) геометр нийлбэр. Ньютоны II-р хуулийн дагуу чөлөөт уналтын хурдатгалын тоон утга нь, нэгж жинтэй биетэд үзүүлэх хүндийн (таталцлын) хүчтэй тэнцэнэ.

Дэлхийн гадаргууд унах чөлөөт уналтын хурдатгал 9,8 м/с2 -тай тэнцэнэ. Хэмжих нэгжийг тодорхойлох үед хэрэглэдэг стандарт утга нь g = 9,80665 м/с2, техникийн тооцоололд арай хөнгөвчлөн g = 9,81 м/с2 утгыг ашигладаг. 
 
g-ийн стандарт утга нь Дэлхийн гадаргууд чөлөөтэй унах дундаж хурдатгал гэж тодорхойлогдсон ба 45,50 өргөрөгт, далайн түвшинд чөлөөтэй унах хурдатгалтай ойролцоогоор тэнцэнэ.

Дэлхийн гадаргууд унах чөлөөт уналтын хурдатгалын бодит утга нь өргөрөг, хугацаа ба бусад хүчин зүйлүүдээс хамааран, 9,780м/с² -с (экваторт) 9,832 м/с²-ийн (газар зүйн туйлуудад) хооронд хэлбэлзэнэ. Тухайн газрын g-ийн утгыг доорхи томьёогоор тооцоолж болно:

: g=9{,}780327\left(1+0{,}0053024\,\sin^2\varphi - 0{,}0000058\,\sin^2 2\varphi\right) - 3,086\cdot 10^{-6}\,h,
Үүнд: \varphi — тухайн газрын өргөрөг, h — далайн түвшнээс хамаарах өндөр, метрээр. Энэ томъёог 0-с хэдэн арван км хоорондох өндрийн хязгаарт л хэрэглэж болно.

Бодит байдал дээр чөлөөт уналтын хурдатгалыг агаарын нөлөөг тооцож хэмжилт хийж тодорхойлно. Агаар нь унаж яваа биед салхины урсгал болж өөрийн нөлөөг үзүүлдэг. Хэвтээ чиглэлд шидэгдсэн бие гэж үзвэл агаарын нөлөөг оруулж бодох нь амьдралд хамгийн ойр байдаг.

Ангилал:Астрофизик
Ангилал:Геофизик
Ангилал:Сонгодог механик
Ангилал:Потенциалын онол
Ангилал:Физик тоо хэмжээ
Талику

**Талику** нь Бүри ноёны хүү Хадагч сэцний перс хатнаас төрсөн хүү бөгөөд Бөхтөмөр ханы эцэг нэгтэй дүү юм. 1308-1309 оны хооронд Цагадайн улсыг захирч байсан. Тэрээр 1308 онд Кунжик ханыг нас барсаны дараа хаан ширээг булаан авсан. Гэтэл 1309 онд Дува ханы хүү Кебек түүний эсрэг бослого өдөөжээ. Улмаар Кебек Таликуг ялснаар Цагадайн улсын хан болсон. 

Ангилал:1309 онд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Chance Pop Session

**Chance Pop Session** () нь Японы анимэ юм. 2001 оны 5 сарын 21-ноос 8 сарын 27 сар хүртэл TV Tokyo телевизээр гарчээ. Madhouse-ын бүтээл.

## Дүрүүд
*Мизүшима Акари
Дуу оруулсан: Иизүка Маюми

*Аояма Юүки
Дуу оруулсан: Эномото Ацүко

*Кайбара Нозоми
Дуу оруулсан: Ямамото Мариа

## Холбоос
**Chance Pop Session* Anime News Network вэбсайт дахь

Ангилал:Анимэ