open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марина Черкасова

**Марина Евгеньевна Черкасова** (; 1964 оны 11 сарын 17-нд төрсөн) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын хуучин уран гулгагч юм. Тэрээр 14 настайдаа Сергей Шахрайтай хослон гулгаж, 14-тэйдээ 1979 оны Европын аварга цолыг хүртэж байв. Мөн 15-тайдаа 1980 оны өвлийн олимпын мөнгө, 1980 оны Дэлхийн АШТ-ий алтан медаль хүртжээ.

## Тамирчны замнал 
Черкасова, Шахрай нар Москвад Станислав Жукийн удирдлага дор бэлтгэл сургуулилтаа хийдэг байв. Тэдний гол өрсөлдөгчид нь нэг нутгийн Ирина Роднина & Александр Зайцев, Ирина Воробьева & Игорь Лисовский, Марина Пестова & Станислав Леонович, Вероника Першина & Марат Акбаров нар байлаа. 

Черкасова 12, Шахрай 18 настайгаасаа хослон гулгах болсон бөгөөд Черкасова дөнгөж 138&nbsp;см өндөртэй байсан тул тэдний өндөр анхандаа 35 см-ийн зөрүүтэй байсан аж.

Тэд 1977 онд анхныхаа Европын АШТ-д оролцож, хүрэл медаль зүүхэд Черкасова дөнгөж 12 настай байлаа. Тэдний өндрийн зөрүү нь твист, лифтийн элементүүдийг гүйцэтгэхэд дэвшил авчирсан гэж хэлж болно; тэд 1978 онд түүхэнд анх удаа дөрвөлсөн сплит твист эргэлтийг амжилттай гүйцэтгэжээ. Гэвч хожим шүүлтийн стандартад өөрчлөлт орж, хосуудын биеийн ойролцоо байдал илүү үнэлэгдэх болсон тул Черкасова болон түүний хосд сул тал болж эхлэв.

Гэлээ ч тэд 1979 онд Европын аварга цол хүртжээ. 1980 онд Черкасова 20&nbsp;см-ээр өссөн. Энэ нь тэдний техникийн үзүүлбэрт нөлөөлөх болсон хэдий ч Европын АШТ, Олимпоос мөнгө, Дэлхийн АШТ-аас алтан медаль зүүж чадсан билээ. Черкасова Олимпод оролцохдоо дөнгөн 15-тай байсан юм. 

Өсөхийн хэрээр жин нэмж, 45&nbsp;кг жинтэй болсон хамтрагчаа өргөж, шидэх нь Шахрайд хүнд болж ирлээ. 1981 онд Черкасова мөн л нэлээн өсч, Шахрай түүнийг сайн өргөж чадахаа больсноор Коннектикат муж улсын Хартфордод зохиогдсон Дэлхийн АШТ-д 4-р байр эзэлснээр медалийн тавцанд гарч чадсангүй.

Черкасова, Шахрай нар бэлтгэлээ үргэлжлүүлсээр 1982 оны улиралд улсынхаа АШТ-д оролцсон ч Ирина Воробьева & Игорь Лисовский, Марина Пестова & Станислав Леонович, Вероника Першина & Марат Акбаров нарын ард орж, шагналын тавцанд гарч чадаагүй. Ингэснээр тэд 1977 оноос хойш анх удаа Дэлхийн АШТ-ийг өнжиж, улмаар хослон гулгахаа больсон. Черкасова 1980, 1981 оны өсвөрийн Дэлхийн АШТ-ий медальтай Рашид Кадыркаевтай хэсэгхэн хугацаанд хамтран гулгасан ч Черкасовагийн өсөлт үргэлжилсээр байсан нь түүний замналыг өндөрлөхөд хүргэсэн юм. Кадыркаев Черкасоваг орхиод Игорь Москвины урилгыг хүлээн аван Елена Квитченкотой хослон гулгахаар Ленинградыг зорьсон аж.

## Хожмын амьдрал 
1982 онд Черкасова Москвагийн Мөсний Балетын бүрэлдэхүүнд орж, тэнд нөхөртэйгээ танилцжээ. 1986 онд тэд хүү Виталийгаа, хэдэн жилийн дараа охин Дарьягаа төрүүлсэн байна. Черкасова өдгөө Москвад хүүхдүүдэд уран гулгалтын хичээл заадаг.

## Амжилт 
(Шахрайтай хамт)

## Эшлэл 
Ангилал:1964 онд төрсөн
Ангилал:ЗХУ-ын уран гулгагч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Доха

**Доха** (, **Ад-Доха**) нь Катарын нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь юм.
## Түүх 
1825 онд байгуулагдсан **Aл-Бида**.

## Хүн ам 
2009 оны тооцоогоор 998,651 оршин суугчтай байна, метрополи газар нутагт 1,450,000 оршин суугчтай байна.

## Засаг захиргааны нэгж 
Доха нь 17 дүүрэгт хуваагдана:

## Цаг уур 
## Боловсрол 
Энэ хотод Катарын их сургууль, HEC Парисын бизнесийн сургуулийн кампус байрладаг.

## Мөн үзэх 
* Катар

## Цахим холбоос 
* Qatar Links
* Projects in Doha and major construction and architectural developments
* Information and History of Doha
* Community site run by residents of Doha, Qatar
* Qatar’s main portal website
* Information and History of Doha
* 15th Asian Games — Doha — 2006
* Brief history of Doha
* History of Qatar

## Эшлэл 

Ангилал:Азийн нийслэл
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Катарын суурин
Сомалийн хойг

thumb|200px|Сомалийн хойг
**Сомалийн хойг** буюу **Африкийн эвэр** (, , , ) (заримдаа **Зүүн хойд Африк**) нь Арабын тэнгис рүү хэдэн зуун километр түрэн орсон, Адены булангийн өмнө талд орших Дорнод Африкийн хойг юм. Африк тивийн хамгийн зүүн үзүүр болно. Эрт болон дундад зууны үед *Билад ал Барбар* ("Берберүүдийн нутаг"), гэгддэг байсан тус хойгт Эритрей, Жибути, Этиоп, Сомали улсуудыг хамруулан ойлгоно.

## Эшлэл
Ангилал:Африкийн хойг
Ангилал:Африкийн бүс нутаг
Ангилал:Жибутийн газар зүй
Ангилал:Сомалийн газар зүй
Ангилал:Этиопын газар зүй
Ангилал:Эритрейн газар зүй
Лувсандамбийдонми

**Лувсандамбийдонми** (1724 оны луу жил Түшээт хан аймгийн Дархан чин вангийн хошууны нутаг буюу өнөөгийн Эрдэнэ сумын нутагт төрсөн—1757 он нас барсан) —**Халхын II Жавзандамба хутагт**  нь Монголын шарын шашны тэргүүн байв. Тэрээр анхдугаар Жавзандамба хутагт Занабазарын нэг адил, Чингис хааны шууд удмын хүн юм. 

Тэрээр Түшээт хан аймгийн Дархан чин вангийн хошууны нутаг Туул голын сав Өгөөмөр хэмээх газар төрсөн гэдэг.

Халхын Түшээт хан аймгийн эфү чин ван Дондовдорж, хотгойдын Баярт хатан нарын хүү болж төрсөн. Чин улс халхын 1-р Богд Жавзандамба хутагт Занабазарыг жанч халсны дараа 1729 онд түүний хойт дүрийг тодруулах ажлыг шууд удирдан зохион байгуулжээ. 1727 онд дөрвөн нас сүүдэртэйд нь Банчин богд Лувсан-Ишид айлтгасанд Халхын Богдын 2-р дүр мөн хэмээн тодруулж "Лувсандамбийдонмэ" хэмээх нэрийг хайрлажээ. 1729 онд зургаан нас сүүдэртэйд нь Саадаг хэмээх газарт Халхын хоёрдугаар богдод өргөмжилж даншиг мандал өргөн их ёслол үйлдэж урьд дүрийн бүх хэргэм цолыг олгожээ. Манжийн хаан түүнд Өндөр гэгээнд олгосон бүх шагнал, эрх ямбыг хэвээр шилжүүлж олгосон. 2-р Богд, Өндөр гэгээнтний нэгэн адил Халх Монголд их нөлөөтэй нэгэн байв. Тиймээс Манжийн эзэн хаан Жавзандамба хутагт нарт зориулж сангийн зардлаар 1727-36 онд Амарбаясгалант хийдийг байгуулсан ба түүнийг 1736 онд Бээжинд очиход нь өөрийн биеэр бараалхаж, хүзүүн дэх эрдэнийн эрхээ түүнд зүүн өгч, буцах зардалд нь 100,000 лан мөнгө олгох зэргээр ихэд хүндлэл үзүүлж байжээ. Үүний сацуу Манжийн төр Жавзандамба хутагтын шашин төрийн болон эдийн засгийн эрх мэдэл, сүр хүчин өсөн нэмэгдэхээс сэрэмжилж байв. Тиймээс ч хутагтын төрийн эрх мэдлийг хязгаарлах, шашин төрийн үйл хэрэгт нь хяналт тавих болж, 1754 оноос түүний төр захиргааны хэргийг шанзудба яамны эрдэнэ шанзудбад хариуцуулан эрхлүүлэх болсон ба 1755-58 оны Амарсанаа-Чингүнжавын бослогын үеэс бодлогоо улам чангатгав. Манжийн төрөөс шадар ван Ренчиндоржийн дүү тул 2-р Богд Жавзандамбыг ч хараа хяналтандаа цагдан сэргийлж байсан юм. 1756 оны 4-р сард ойр төрлийн ван Ринчиндоржийг цаазлуулсанд ихэд дургүйцэж, “Дөрвөн аймаг хэлэлцээд их түйвээн өднө” хэмээн мэдэгджээ. Манж нар Халхууд 2-р Богдыг тойрон нягтарч нэр нөлөөг нь тэмцэлдээ ашиглахаас ихэд болгоомжилж Долнуурт хүчээр аваачин цагдах болжээ. Тэрээр эрүүл чийрэг, ид залуу 34 насандаа учир битүүлэг байдлаар нас эцэслэсэн бөгөөд үүнд Манжийн төрийн оролцоо байсан хэмээн үздэг. Түүний шарилыг Дамбадаржаа хийдэд алтан суваргад залжээ. Түүнээс хойш Манжууд Монголын Богд Жавзандамба хутагтаар Төвөд хүн залах болсон юм.
 

Ангилал:Буддын хувилгаан
#02
Ангилал:Важраяна буддын шашны хүн
Ангилал:Монголын буддын шашин
Ангилал:Төвөдийн буддын шашны хүн
Ангилал:Төв Азийн түүх
Ангилал:Чин улс
Ангилал:Хятадын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1724 онд төрсөн
Ангилал:1757 онд өнгөрсөн
Ак-Довурак

**Ак-Довурак** ( , ) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Тува Улсын Баруун Хэмчиг хошуунд байрладаг ч гэсэн БНУ-аасаа захирагддаг хот. 2009 онд 14,458 хүн оршин сууж байв. Иймээс Тувад 2-р олны суурин газар нь энэ юм. Хотод шөрмөсөн чулууны (*асбест*) "Тываасбест" гэх үйлдвэр байдаг. 

## Газарзүйн байрлал 
Тус хот Енисейн зүүн цутгал болох Хемчик голын эрэг, Тувын (Тувагийн) нам доор газрын баруун хэсэгт Кызылаас баруун зүгт 309 км зайтай байрладаг.

## Түүх
1964 онд байгуулагдсан.

## Хүн ам 
Хүн ам нь 14,458 (2009 оны тооллого).

### Засаг захиргааны нэгж
Ак-Довурак нь 2 дүүрэгт хуваагдана:
* Строителей ()
* Постоянный ()

## Цагийн бүс
Тус хот нь Красноярскийн цагийн бүс буюу UTC+8 бүст оршино. 

## Мөн үзэх 
* Кызыл

## Цахим холбоос 
* A Month on the Alash 
* Tuva Gallery

## Эшлэл
Ангилал:Тувагийн суурин
Ангилал:Оросын хот
Цэргийн арслан

**Цэргийн арслан** гэдэг нь Бүх цэргийн наадамд түрүүлсэн бөхөд олгодог цол юм.

31
Франкенштайн (1910 оны кино)

***Франкенштайн*** () нь Ж. Сирл Давлигийн зохиож найруулан, Эдисон Студиас эрхлэн 1910 онд дэлгэцнээ гаргасан кино юм.

Энэ нь Мэри Шеллийн *Франкенштайн* романаас сэдэвлэн бүтээсэн олон арван киноны хамгийн анхнх нь билээ. Доктор Франкенштайны дүрд Августус Филлипс, мангасын дүрд Чарльз Огл, докторын сүйт бүсгүйн дүрд Мэри Фюллер нар тогложээ.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
*

Ангилал:1910 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Хар цагаан кино
Ангилал:Дуугүй кино
Ангилал:Богино хэмжээний кино
Ангилал:Франкенштайны тухай кино
Ангилал:Мэри Шеллийн зохиолоор бүтээсэн кино
Аврага анаконда

***Аврага анаконда*** (***Eunectes murinus***) Өмнөд Америкт тархсан, Боагийнхан овгийн хоргүй анаконда могой юм. Могойнууд дунд хамгийн хүнд жинтэй. Ердийн хэрэглээнд *анаконда* гэвэл ихэнхдээ аврага анакондаг заана.

## Эшлэл
Ангилал:Боагийнхан
Хонолулу

**Хонолулу** () нь  Америкийн Нэгдсэн Улсын Хавай муж улсын нийслэл бөгөөд муждаа хамгийн их хүн амтай хот юм.

## Түүх 
Археологийн олдвороос үзвэл өнөөгийн Хонолулу хот байгаа газарт 11-р зууны үеэс хүмүүс амьдарч иржээ. I Камэхамэха Нууанугийн тулалдаанаар Оаху арлыг эзлэн аваад 1804 онд нийслэлээ Хавай арлаас Вайкики (одоогийн Хонолулугийн нэг дүүрэг) рүү нүүлгэсэн байна. Гэхдээ удалгүй 1812 онд нийслэлээ Кайлуа-Кона руу буцаан шилжүүлжээ.

1845 онд III Камэхамэха нийслэлийг Хонолулу руу нүүлгэсэн бөгөөд 1898 онд АНУ Хавайн арлуудыг өөртөө нэгтгэсэн ч нийслэл нь хэвээр үлджээ.

## Хүн ам 
Хүн ам 377,260 (2004).

### Хонолулугийн хүн амын өсөлт 
## Уур амьсгал 
Хонолулугийн уур амьсгал:

## Хонолулугийн нисэх буудал 
Хонолулугийн нисэх буудал нь Хавайн нийслэл Хонолулу хотын нисэх онгоцны буудал юм. Тус буудал нь Хавайн хамгийн том нисэх онгоцны буудал бөгөөд олон улсын хэмжээний цорын ганц буудал билээ.

## Aх дүү хотууд 
*, Кызыл
*, Баку

## Зургийн цомог 

File:George Henry Burgess - 'Queen Street, Honolulu', watercolor over graphite painting, 1856, Honolulu Academy of Arts.jpg|
File:Honolulu-Hale-frontcornerview.JPG|
File:Honolulu - NASA.jpg|
File:Hawaii State Capitol, Honolulu.jpg|
File:HNL reef runway.jpg|
File:Honolulu09.JPG|
File:HNL Terminal.jpg
File:HNL Interisland Terminal DSC00913.jpg

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Хонолулу хот, тойрог албан ёсны сайт
* Hawaii Visitors and Convention Bureau
* Listings of jazz performing arts in Honolulu
* Honolulu informational travel guide

Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын суурин
Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Хавайн суурин

Ангилал:Хавайн тойргийн төв
Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын урьдын нийслэл
Ангилал:АНУ-ын урьдын нийслэл
Тэнгэр баганадсан барилга

Орчин цагт өндөр байшин хаа сайгүй бий. Тэднээс тив, дэлхий, улс, хот, дүүрэг, эргэн тойрон дох бусад байшинтай харьцуулахад хол илүү цоройн сүндэрлэсэн хэт өндөр нэгнийг нь **тэнгэр баганадсан байшин** (; ) гэж нэрлэдэг. Ихэвчлэн худалдааны төв, их дэлгүүр, албан газрын зориулалттай байдаг.  

Тэнгэр баганадсан байшингийн өндрийг олон улсад харилцан адилгүй байдлаар тодорхойлжээ. Жишээ нь, АНУ болон Европт өндрийн доод хэмжээг 150 м гэдэг.

## Дэлхийн хамгийн өндөр 7 байшин
## Зүүлт
Ангилал:Барилга
Бритт Страндберг

**Бритт Страндберг** (, 1934 оны 3 сарын 31-нд төрсөн) нь Шведийн гүйлтийн цаначин юм. Тэрээр 3 x 5 км-ийн буухиа төрөлд гурван өвлийн олимпоос дараалан медаль хүртжээ.

## Эшлэл
*Шведийн цанын медальтнууд 1924-2006 
*

Ангилал:1934 онд төрсөн
Ангилал:Шведийн цаначин
Ангилал:Шведийн олимпын аварга
Ангилал:Шведийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Шведүүд
Кумаси

**Кумаси** (, хуучнаар **Comassie**) нь Ганын өмнөд хэсгийн Ашанти бүсийн хот юм. Босомтве нуурын ойролцоо, нийслэл Аккра хотоос баруун хойш  (машин замаар) зайд оршино. Экватороос  орчим, Гвинейн булангаас  зайтай.

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ангилал:Ганын суурин

Ангилал:Африкийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Ганын урьдын нийслэл
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ташкент

**Ташкент хот** (узбек хэлний латинаар *Toshkent*, кириллээр *Тошкент*, «чулуун хот») — нь Узбекистаны нийслэл, улсынхаа төдийгүй Дундад Азийн хамгийн олон хүнтэй хот.

## Газар нутаг
Одоо цагт улсын зүүн хойд биеийн Чирчик голын хөндийд д.т.дээш 440—480 м өндөрт 334.8 км² талбайг Ташкент хотод хамааруулан хуваарилсан байдаг.
## Хүн ам
Хүн ам нийт (2009) - 2,220,700 хүн, метрополи газар нутаг 4.45 олон.

Яг албан бүртгэлээр 2009 оны байдлаар 2.3 сая
2008 онд хотын хүн амын 63.0% - узбек, 20.0% - орос, 4.5% - татар угсаатан байжээ.

## Засаг захиргааны нэгж
Ташкент анх 4 хуваагддаг байсан бол нэмэгдсээр байгаад одоо 11 дүүрэгтэй.

### Засаг захиргааны нэгжүүдийн түүхэн нэрс
Анх:
#Бешйохоч
#Кукча
#Шайхонтохур
#Себзор
1940:
#Октябрь
#Киров
#Сталин
#Фрунзе
#Ленин
#Куйбышев
1981:
#Бектемир
#Акмаль Икрамов (Учтепинский)
#Хамза (Хамза)
#Ленин (Мирабад)
#Куйбышев (Мирзо Улугбек)
#Сергели
#Октябрь (Шайхонтохур)
#Собир Рахимов (Олмазар)
#Чиланзар
#Фрунзе (Яккасарайск)
#Киров (Юнусабад)

## Газар зүй 
### Уур амьсгал 
## Метро
ны бүдүүвч зураг]]
Ташкент хотод метроны шугам сүлжээ бий. Ташкентын метро 1977 онд байгуулагдсан. 
Шугамууд:
*Чинлазар (1977 онд ашиглалтад орсон)
*Узбекистан (1984 онд ашиглалтад орсон)
*Юнусабад (2001 онд ашиглалтад орсон).

## Түүх
### Зургийн цомог
Ташкентын түүхэн газрын зургууд:

File:Tashkent History 1860.jpg|1865
File:Tashkent History 1913.jpg|1913
File:Tashkent History 1940.jpg|1940
File:Tashkent History 1965.jpg|1965
File:Tashkent History 1967.jpg|1966 
File:Tashkent History 1981.jpg|1981
File:Tashkent History 2000.jpg|2000

## Ардын аж ахуй
### Зургийн цомог
Ташкентын худалдаа үйлчилгээний төв:

Бусад:

File:Madrasah Kukaldash (Tashkent) 12-07.JPG

## Aх дүү хотууд 
*  Орос, Москва
*  Турк, Стамбул
*  АНУ, Сиэтл
*  Пакистан, Карачи
*  Украйн, Днипро
*  Украйн, Киев
*  Казахстан, Астана
*  Казахстан, Алматы
*  Умард Македон, Скопье
*  Латви, Рига
*  Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс, Бээжин (2008)
* , Берлин (1993)
* , Каир
*  Турк, Анкара (2004)
* , Бишкек 
*  Израил, Раанана

## Мөн үзэх
* Узбекистаны хотын жагсаалт

Узбекистаны хотууд

## Цахим холбоос 
* Stronski, Paul, *Tashkent: Forging a Soviet City, 1930–1966* (Pittsburgh, University of Pittsburgh Press, 2010).
* Jeff Sahadeo, *Russian Colonial Society in Tashkent, 1865–1923* (Bloomington, IN, Indiana University Press, 2010).
*Photos of historical monuments and modern buildings in Tashkent
*Recent photos of Tashkent with comments in English
*Disability Information Resource Centre in Tashkent
*Tashkent Directory

## Эшлэл 

Ангилал:Азийн нийслэл
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Узбекистаны суурин
Ангилал:Узбекистаны засаг захиргааны гишүүнчлэл
Ангилал:Торгоны зам
Виториа-Гастейс

**Виториа-Гастейс** (; ; албан ёсоор *Vitoria-Gasteiz*) нь Испанийн хойд хэсэгт орших, 238,247 оршин суугчтай хот бөгөөд Баск Улс болон Алава мужийн нийслэл юм. Баскдаа 2 дахь том хот болно. Хотын оршин суугчдыг *Виторианос* буюу *Гастейстаррас* гэж дуудахаас гадна хуучин *Бабазоррос* (Баск хэлээр 'вандуй идэштнүүд') гэж нэрлэдэг байв.

Виториа-Гастейс нь 2012 оны Европын ногоон нийслэлээр өргөмжлөгджээ.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Испанийн хот
Хуурай газар

Далай тэнгисийн болон аливаа усан биеэр бүрхэгдээгүй, дэлхийн гадаргуугийн хэсэг нь **хуурай газар** юм. Хуурай газрыг тооцоход эх газар, арлын дундах нуур, цөөрөм, гол мөрөн гэх мэт аливаа усан биеийн эзлэх гадаргууг хасч тооцно. 

Дэлхийн хуурай газрын талбай 149 сая гаруй км² (яг тооцсон нь 148,939,063.133 км²) байдаг. Үүнээс үзвэл дэлхийн бүхэл гадаргуугийн 29.2%-ийг хуурай газар; үлдсэн 70.8%-ийг далай, тэнгис, эх газар, арлын дундах усан биет эзлэнэ.

## Зүүлт
Ангилал:Уур амьсгал судлал
Ангилал:Геоморфологи
Дубай

**Дубай** (арабаар دبيّ‎‎ - *Dubayy* «Дубаии») — АНЭУ-ын Дубай нутгийн төв, хот.

## Хүн ам
2008 оны тооцоогоор 2,262,000 оршин суугчтай байна.

## Зургийн цомог 
  
Файл:Al Fahidi Fort.jpg|  
Файл:Metro Dubai 001.jpg|  
Файл:Dubai Metro (7).JPG| 
Файл:Night Dubai.jpg
Файл:Dubai_Marina_at_Night_on_27_February_2007.jpg
Файл:Jumeirah_Islands_on_1_May_2007.jpg#file
Файл:Burj_Khalifa_fountain.JPG
Файл:PalmIslandDubai.JPG|
Файл:DubaiSkyscrapers2.jpg
Файл:Dubai_Monorail_01.jpg|
Файл:Jumeirah_Beach_Hotel_on_25_December_2007_Pict_1.jpg

## Эшлэл

Ангилал:АНЭУ-ын хот
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Саятан хот
Автобус

ны жишээ]]
ны жишээ]]

**Автобус** ( монголоор *«бүгд»* буюу *«бүгдэд зориулсан»*) — газраар зорчигч тээвэрлэх зориулалттай тээврийн хэрэгслийн нэг янз. Автобус нь орос хэлээр дамжин монгол хэлэнд орсон үг юм. Монголд «автобус»-ыг Я. Цэвэлийн зохиосон "Монгол хэлний тайлбар толь" (1966)-д *хүн тээхэд зориулсан олон суудал бүхий битүү автомашин* хэмээн утгыг нь тайлж, Ц. Дамдинсүрэн, А.Лувсандэндэв нарын зохиосон "Орос-Монгол толь"-ийн хоёрдугаар хэвлэл (1982)-д *автобус*, *хүн зөөх машин* гэж орчуулсан түүх бий.

Хамгийн олондоо 300 хүртэл хүний багтаамжтай автобус хийсэн тохиолдол байдаг. Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг хэлбэр нь дан хөлөгт тууш автобус (бидний сайн мэддэгээр том автобус) юм. Энэ хэлбэрээс арай олон хүн болоод ачаа багтах зориулалттай давхар хөлөгт автобус, нугастай автобус гэж байдаг бол мөн арай бага багтаамжтай дунд автобус, богино автобус, холч автобус гэж байдаг. Өдгөө дэлхийн олон улсад автобус үйлдвэрлэгдэж, төрөл хэлбэр нь нэгэнтээ олон салаалж тогтсон.

Одоо цагт ихэвчлэн тогтсон цагийн хуваартай хот доторх нийтийн юм уу алсын тээвэр (хот хоорондын г.м); сургуулийн сурагч, албан газрын ажилчдыг тээвэрлэх тээвэр; аялал жуулчлалын тээвэр; зорилгот аяны (сонгуулийн ч юм уу) гэх мэтээр иргэний зорчигч тээвэрт автобус өргөнөөр хэрэглэгддэг.

Хөдлөх хүчний түүхийг эргэн харвал 1820-иод оноос морин автобус, 1830-аад оноос уурын автобус, 1882 оноос цахилгаан троллейбус хэрэглэгдэгдэж эхэлсэн байна. 1895 оноос анхны дотоод шаталтын хөдөлгүүрт автобус бүтээгдсэнээс хойш өдгөө хүртэл автобусны үндсэн хэв маяг ийм байсаар байна. Ойрын жилүүдэд зарим улсад усан цахилгаан автобус, устөрөгчийн зайн автобус, цахилгаан автобус зэрэг шинэ шийдэлт автобус үйлдвэрлэгдэн туршигдаж байна.

## Зүүлт
## Мөн үзэх 
* Омнибус
* Морин омнибус
* Нугаст автобус

## Цахим холбоос 
* buildersbuses.net


Ангилал:Тээврийн хэрэгсэл
Улава арал

**Улава арал** нь Соломоны арлуудын нэг арал юм. Малайта арлын ойролцоо орших тус арал нь Макира-Улава мужид харьяалагдана. 
65.92&nbsp;км2 талбайтай энэхүү арал 4429 оршин суугчтай аж. Арлыг анх 1568 онд Альваро де Мендана де Нейра ажиглаж, тэмдэглэн үлдээжээ.

Дов толгод бүхий тус арлын хамгийн өндөр цэг нь далайн түвшнээс дээш 181 метр өргөгдсөн байна. Жилийн турш дунджаар 27°C дулаантай байдаг тус аралд жилд дунджаар 2800&nbsp;мм хур тунадас ордог.

Улава арлын оршин суугчид Са'а хэлний нэг аялгаар ярилцдаг.

## Цахим холбоос 
*Tolaha ni Qaoolana Mala Ulawa (1907) Улава дахь мөргөлчний тухай номын хэсэг

Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал
Ангилал:Номхон далайн арал
Ангилал:Соломоны арлуудын арал
Ангилал:Соломоны арлуудын (олтриг) арал
Ангилал:Макира-Улава муж
Вальтер Скотт

**1-р Баронет Сэр Вальтер Скотт** (, 1771 оны 8 сарын 15 – 1832 оны 9 сарын 21) нь Шотландын түүхэн зохиолч, яруу найрагч, жүжгийн зохиолч, амьд ахуйдаа ихэд алдаршсан хүн байв.

Эдинбург хотод төрсөн, эцэг Шотландын чинээлэг хуульч Уолтер Скотт (1729-1799), эх нь Энн Рутерфорд (1739-1819), Эдинбургийн их сургуулийн анагаах ухааны профессорын охин. Тэрээр айлын ес дэх хүүхэд байсан боловч зургаан сартай байхад нь ердөө гурав нь л амьд үлджээ. 13 хүүхэдтэй гэр бүлд 6 нь амьд үлджээ.

Түүний өргөн мэдлэгийн ихэнхийг Скотт сургууль, их сургуульд биш харин өөрөө бие дааж боловсрол эзэмшсэнээр олж авсан. Түүнийг сонирхож байсан бүх зүйл түүний гайхамшигтай ой санамжинд үүрд хадгалагдан үлджээ. Түүнд роман, шүлэг бичихийн өмнө тусгай уран зохиол судлах шаардлагагүй байв. Асар их мэдлэг түүнд сонгосон ямар ч сэдвээр бичих боломжийг олгосон юм. 

Скоттын зохиолууд зохиогчийн нэргүйгээр анх хэвлэгдэж байсан бөгөөд нууцлалыг зөвхөн 1827 онд нээсэн ажээ.

Скотт нь амьддаа Европ, Австрали, Хойд Америкийн олон улсад алдаршсан, англи хэлээр бүтээлээ туурвидаг анхны зохиолч гэж хэлж болно. Түүний бүтээлүүд өнөөдөр ч англи хэлтний болон Шотландын утга зохиолын сонгодогт тооцогдон уншигдсаар байгаа билээ. Алдартай бүтээлүүдээс нь дурьдвал, *Айванхо*, *Роб Рой*, *Нуурын хатагтай*, *Вэйвэрли*, *Мидлотианы зүрх*, *Ламмермүрийн сүйт бүсгүй*.

## Эшлэл
Ангилал:Шотландын зохиолч
Ангилал:Шотландын яруу найрагч
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:1771 онд төрсөн
Ангилал:1832 онд өнгөрсөн
Робин Шолкови

**Робин Шолкови** (, 1979 оны 7 сарын 17-нд төрсөн) нь Германы уран гулгалтын тамирчин юм. Тэрээр Алёна Савченкотой хослон гулгаж, дэлхийн 4 (2008, 2009, 2011, 2012), Европын 4 (2007–2009, 2011), Гран-При шигшээ тэмцээний 3 (2007, 2010, 2011), Германы 7 удаагийн аварга (2004–2009, 2011) болсноос гадна Ванкуверын олимпоос хүрэл медаль хүртжээ.

## Амжилт
### Савченктой цуг 
[thumb|right|Савченко, Шолкови нар [2012 оны уран гулгалтын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2012 оны Дэлхийн АШТ-ий шагналын тавцан дээр]] 

### Раузхенбахтай цуг 
### Оттотой цуг 
Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Германы уран гулгагч
Ангилал:Германы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Уран гулгалтын дэлхийн аварга
Ангилал:Уран гулгалтын европын аварга
Серби хэл

Дорно өмнө Европт оршдог Серби, Босни ба Херцеговин, Монтенегро, Умард Македон, Хорват, Албани г.м улсад голчлон суурьшдаг Сербүүдийн хэлэлцдэг хэлийг  **Серби хэл** гэж үзэгддэг.
Хууль ёсоор тайлбарлавал өнөөгийн Серби улсын албан ёсны хэл.

## Зүүлт, тайлбар 
Ангилал:Дан ганц хэл

Ангилал:Сербийн хэл
Ангилал:Босни ба Херцеговины хэл
Ангилал:Хорватын хэл
Ангилал:Унгарын хэл
Ангилал:Косовогийн хэл
Ангилал:Монтенегрогийн хэл
Ангилал:Умард Македоны хэл
Ангилал:Румыны хэл
Ангилал:Сербийн хэл
Ангилал:Словенийн хэл
Сербичүүд

Балканы хойгт **Сербичүүд** () гэж нэрлэгдэх Өмнөд Славын нэгэн угсаатны нийтлэг байдаг. **Серб угсаатан** одоо цагт нэг улсын үндсэн хүн ам болж тодордгийн хувьд угсаатан төвт үзлээр **Серб үндэстэн** гэж хэлэгдэх боломжтой. Ингэхдээ энэхүү *Сербүүд, Серб үндэстэн* гэсэнд өөр угсаат Серби улсын иргэнийг хамааруулаагүйг ойлгож төөрөлдөхгүй байх хэрэгтэй.

## Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Европ дахь угсаатан
Ангилал:Слав төрлийн хэлт угсаатан
Ангилал:Косово дахь угсаатны цөөнх
Ангилал:Сербийн нийгэм
Ангилал:Босни ба Херцеговин дахь угсаатан
Ангилал:Хорват дахь угсаатан
Ангилал:Унгар дахь угсаатан
Ангилал:Монтенегро дахь угсаатан
Ангилал:Румын дахь угсаатан
Ангилал:Серби дэх угсаатан
Ангилал:Словени дахь угсаатан
Ангилал:Умард Македон дахь угсаатан
Гүрж хэл

Гүржүүдийн төрөлх хэл болсон, Гүрж улсын албан ёсны хэлийг **Гүрж хэл** (, *картули эна* гэж бичигдэхүйц дуудагдана) гэж нэрлэнэ.  

Гүрж хэлээр Гүржид 4 сая, хилийн чанадад 5 бум гаруй хүн хэлэлцдэг. Сван, Мегрел, Лаз зэрэг бусад Картвел төрлийн хэлээр ярилцдаг Гүрж угсаатны уран зохиолын хэл юм.

## Зүүлт

Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Кавказын хэл
Ангилал:Өмнөд Кавказын хэл
Ангилал:Гүржийн хэл
Ангилал:Оросын хэл
Ангилал:Туркийн хэл
Ангилал:Азербайжаны хэл
Ангилал:Ираны хэл
Ангилал:Грекийн хэл
Рудольф Поварницын

**Рудольф Павлович Поварницын** (1962 оны 6 сарын 13-нд Удмуртын Воткинскт төрсөн) нь Зөвлөлт Холбоот Улс, Украйны хөнгөн атлетикч юм. Өндрийн харайлтын төрлөөр дагнасан түүний хамгийн өндөр амжилт нь 1988 оны зуны олимпын хүрэл медаль билээ. Хувийн дээд үзүүлэлт 2.40 метрийн амжилтаа 1985 оны 8 сарын 11-нд Донецк хотноо ЗХУ-ын цомын тэмцээний үеэр үзүүлсэн бөгөөд энэ нь 1985 оны 9 сарын 4-нд Игорь Паклин 1 сантимертээр ахиулах хүртэл дэлхийн дээд амжилт болж байв. Гэхдээ уг амжилтаа тогтоохоос өмнө түүний хувийн дээд амжилт нь дөнгөж 2.26 м байсан юм.

## Эшлэл

Ангилал:ЗХУ-ын өндрийн харайгч
Ангилал:Украины өндрийн харайгч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Гербицид

thumb|300px|Хог ургамлыг гербицид цацаж үхүүлсэн байдал
**Гербицид: **Латинаар Herba-өвс, ceado-алах, хөнөөх гэсэн утгатай бөгөөд  () хог ургамлыг устгах зориулалтаар хэрэглэдэг пестицид юм.Гербицид нь нэг хэсэг ургамалд үйлчлээд нөгөө хэсэгт үйлчилдэггүй нь тэдгээрийн гадаад хэлбэр буюу морфологи шинж болон анатомын бүтцээс шалтгаалдаг. Гербицид ургамалд нэвтэрч орсны дараа саармагжих процесс явагдвал үйлчилгээ нь суларч, харин хортой нэгдэл үүсвэл үйлчилгээ нь сайжирдаг байна. 

Гербицидийн ангилал: 
* Химийн гарлаар нь органик, органик биш, биологийн гаралтай гэж ангилна.
* Үйлчлэх хүрээг нь харгалзан нийтэд нь ба сонгомол үйлчилгээтэй гэж 2 ангилна.
* Ургамлыг гэмтээх байдлаар нь авцалдах , тарах  гэж ангилна. Авцалдах нь зөвхөн хүрсэн цэг дээрээ гэмтэл учруулдаг бол тарах нь ургамалд нэвтэрч ороод иш, навч, үндсээр нь тарж гэмтээнэ.
* Физик хэлбэрийн хувьд нунтаг, уусмал, эмульсийн ханд, үрлэн гэж байна.

Гербицидийг талбайд цацахдаа туушид нь шүрших, зурваслан шүрших, голомтлон шүрших гэсэн 3 аргаар газрын ба агаарын техникээр цацдаг.

Зарим гербицид нь сонгомол үйлчилгээтэй байдаг бөгөөд энэ нь тарималыг хөл газрын ургамлаас хамгаалахад хэрэглэгдэнэ. Төмөр зам, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газрыг хог ургамлаас цэвэрлэхэд хэрэглэдэг, ургамлыг шууд үхүүлэх сонгомол бус үйлчилгээтэй хор байна. Мөн гербицидийг ойн аж ахуй болон бэлчээрт бага хэмжээтэйгээр хэрэглэнэ.


Ангилал:Цэцэрлэгжүүлэлтийн ургамал хамгаалал
Ангилал:Газар тариалангийн ургамал хамгаалал
1922 он

1920 он | 1921 он | 1922 он | 1923 он | 1924 он

## Энэ онд болсон үйл явдлууд 
Монголын томоохон хэлмэгдүүлэлт

## Энэ онд төрөгсөд 
## Энэ онд нас барагсад 
## Гадаад холбоос 

#
1923 он

1921 он | 1922 он | 1923 он | 1924 он | 1925 он

## Энэ онд болсон үйл явдлууд 
## Энэ онд төрөгсөд 
## Энэ онд нас барагсад 
1923 оны 2-р сарын 20 ны өдөр их жанжин Д.Сүхбаатар нас баржээ

## Гадаад холбоос 

#
1924 он

1922 он | 1923 он | 1924 он | 1925 он | 1926

## Энэ онд болсон үйл явдлууд
* 11 сарын 24 - өдөр Монгол улсын анхны үндсэн хуулийг баталсан

## Энэ онд төрөгсөд 
* 6 сарын 15 — Монголын жүжигчин, дуучин Лувсанжамцын Цогзолмаа

## Энэ онд нас барагсад 
* 5 сарын 20 — Монголын сүүлчийн хаан 8-р Богд Жавзандамба

## Гадаад холбоос 

#
1925 он

1923 он | 1924 он | 1925 он | 1926 он | 1927 он

## Энэ онд болсон үйл явдлууд 
## Энэ онд төрөгсөд 
* Махатир Мохамад

## Энэ онд нас барагсад 
## Гадаад холбоос 

#
1206 он

Аргын тооллын (Нийтийн он тооллын, Манай эриний) **1206 он** (**Нэгэн мянга** **хоёр зуун зургаадугаар он**) хэдийнээ улиран оджээ. Тэр жил Даваа гарагаар эхлээд мөн Даваа гарагаар төгссөн 365 хоногтой жил байжээ. Билгийн тооллоор "Гал" Нохой жил байсан. ]]
## Энэ онд болсон үйл явдлууд 
* Хэрлэнгийн Хөдөө аралд болсон эсгий туургатан олон аймгийн ноёдын их хуралдайгаар Хамаг Монголын Тэмүүжин ханд, Чингис хаан цол өргөмжлөж Их Монгол Улсыг үндэслэн байгуулан, засаг захиргааны шинэ тогтолцоог тунхаглав.
* 3 сарын 15 нд түрэг гаралтай боол байсан Кутб ад-Дин Айбак, Гурын Мухаммед султаныг ялж, хойд Энэтхэгт шинэ улс байгуулав. Энэ улсыг түүхэнд Делийн султант улс (1206–1526) гэж нэрийддэг. Тэгэхдээ Кутб ад-Дин Айбакын Мамлюкын удмынхан 1206-1290 хооронд энэ улсыг захирч байжээ.
* Хятадын Өмнөд Сүн улс Нинзун хааны Кайшигийн 2-р онд, Зүрчидийн Алтан улсад довтлон 1207 он хүртэл байлдаж, эцэстээ бууц өгөв. Энэ дайныг хятадаар Кайшигийн умарын довтолгоон (開禧北伐, Kāixǐ běifá) гэдэг. 
* Тангудын Ся улсын жэньи жүн ван Ли Аньцюань (1170-1211), тус улсын 7-р хаан болов. 

## Энэ онд төрөгсөд 
* 3 сарын 19-нд Их Монгол Улсын Гүюг хаан (1246-1248) 
* 4 сарын 7- нд Германы язгууртан 2-р Отто (1206-1253)
* 11 сарын 29 – Унгарын ван IV Бела (1235—1270)
* Тодорхойгүй: 
** Курё улсын жанжин Хон Богвон (1206-1258)
## Энэ онд нас барагсад 
* 3 сарын 5 нд Германы бишоп Майндений Тетмар
* 4 сарын 5 нд Италийн кардинал-бишоп Оттавиано ди Паоли
* 4 сарын 7 нд Германы Лотарингийн угсааны язгууртан 1-р Фредерик
* 4 сарын 16 нд Японы язгууртан Күжо Ёшицүнэ (1169-1206)
* 6 сарын 4 нл Францын хааны хатан Шампаний Адель
* Тодорхойгүй:
**  Тангудын 6-р хаан Ли Чүньёоу (1177-1206)
** Гурын эзэнт улсын султан Мухаммед 
** Өмнөд Сүн улсын бичгийн эрдэмтэн Ян Ваньли (1127-1206)

## Гадаад холбоос 

#
Перс хэл

**Перс хэл** (персээр урьд нь پارسی [pɒːɾˈsiː] *паарси*, одоо цагт فارسی [fɒːɾˈsiː] *фаарси* буюу *фарси*) нь Иран төрөл олон хэлний голлох нэгэн юм. Хэлний төрөл зүйн ангиллаар Энэтхэг-Европ язгуур, Энэтхэг-Иран салбар, Иран бүлэг, Өрнөд Иран дэд бүлгийн баруун урд хэсэгт харьяалагддаг.

## Олон хэв маяг 
Орчин цагт Нэг хэвэнд орсон Перс хэлний гурван янз маяг байдаг. 
* **Өрнө Перс** (Ираны Перс, яг **Перс** гэх) нь Иран улсын албан ёсны хэл. Ирак болон ойр орчимд бас тархсан. Араб үсгээр бичдэг.
* **Дари Перс** (**Дари**, Афганы Перс) нь Афганистанд тархсан. Афганистаны албан ёсны 2 хэлний нэг. Араб үсгээр бичдэг.
* **Тажик Перс** (**Тажик**) нь Дундад Азийн өмнөд хэсгээр тархсан. Тажикистаны албан ёсны хэл. Кирилл үсгээр бичдэг.
Эдгээр гурван үндсэн хэв маягаас үл ялиг ялгаатай Хазара, Тегераны, Хератын, Дарвазын г.м хэдэн аялгуу байдаг. Эдгээр олон хэлбэр, аялгуу нь үгсийн сан, дуудлага, хэл зүйн ялгаа бага, хоорондоо бараг адил, сайн ойлголцож чаддаг. Иранд байдаг Лори хэл/аялгуунууд бас л дөхөж очдог.

## Зүүлт 
Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Персийн эзэнт гүрэн

Ангилал:Иран судлал
Ангилал:Ираны соёл
Ангилал:Кавказын хэл
Ангилал:Афганистаны хэл
Ангилал:Азербайжаны хэл
Ангилал:Бахрейны хэл
Ангилал:Ираны хэл
Ангилал:Иракийн хэл
Ангилал:Кувейтийн хэл
Ангилал:Оросын хэл
Ангилал:Тажикистаны хэл
Ангилал:Узбекистаны хэл
Бенгал хэл

**Бенгал хэл** (бенгалаар  বাংলা, үүний дуудлагыг бичвэл '** эсвэл **') нь хэлний уг гарлын ангиллаар Энэтхэг-Европ язгуурын Энэтхэг-Ари салбарын Дорнод бүлэгт харьяалагдах хэл юм. Өнөөгийн Бангладеш (тодруулбал Дорнод Бенгал) даяар; Энэтхэгийн Өрнөд Бенгал даяар, Трипура, Ассамын зарим нутгаар Бенгал хэлт Бенгалчууд оршин суудаг.

## Зүүлт

Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Бангладешийн хэл
Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Хозүми Масако

**Хозүми Масако** (; 1986 оны 9 сарын 11-нд Фүкүшима аймгийн Фүкүшима хотод төрсөн) нь Японы тэшүүрчин юм. 161.5 см өндөртэй. Читосэ хотын Аоба Дунд Сургууль, Комазава Их Сургуулийн дэргэдэх Томакомай Ахлах Сургуулийг дүүргэсэн.

Түүнд ээж нь өөрийн дуртай жүжигчин, Хозүмиг төрөхөөс яг 1 жилийн өмнө нас барсан Нацүмэ Масакогийн нэрийг өгсөн аж. Түүнийг 2 настайд тэднийх Хоккайдогийн Читосэ хот руу нүүж, тэнд өсч торнижээ.

2010 оны Ванкуверын олимпод тэрээр 3000 метрийн зайд 6, 5000 метрийн зайд 7-р байр эзэлсэн бол багийн уралдаанд Кодайра Нао, Табата Маки нарын хамтаар мөнгөн медаль зүүсэн.

## Гадны холбоос
*Албан ёсны блог 
*sports-reference.com дахь танилцуулга 

Ангилал:Японы тэшүүрчин
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Олон Улсын Бялдаржууллын Холбоо

**Олон Улсын Бялдаржууллын Холбоо**, **ОУББХ** () нь 1946 онд Канадын Монреаль хотод ах дүү Жо, Бен Вейдер нарын санаачлагаар, Канад, АНУ гэсэн 2 гишүүн оронтойгоор үйл ажиллагаагаа эхэлсэн байгууллага юм.

## Гадны холбоос 
* Олон Улсын Бялдаржууллын Холбооны албан ёсны цахим хуудас
Ангилал:1946 онд байгуулагдсан
Ангилал:Спортын клуб спортын төрлөөр
Ангилал:Бодибилдинг
Фабио да Силва

**Фабио Перейра да Силва** (, 1990 оны 7 сарын 9-нд төрсөн) буюу **Фабио**, **Фабио да Силва** нь ихэр дүү Рафаэлийн хамтаар Английн Премьер лигийн Манчестер Юнайтед багтай гэрээ байгуулж байсан, өдгөө Куинз Парк Рейнжерс багт зэллэгээр ирээд арын хамгаалагчийн байрлалд тоглож буй, Бразилын хөлбөмбөгчин юм.

## Зүүлт
## Эшлэл
Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Бразилчууд
Анциклопедиа

**Анциклопедиа** () нь дэлхийн олон хэл бүрээр хэн ч хөгжүүлж болох онлайн нэвтэрхий толь бөгөөд Википедиагийн хошин хувилбар юм. 

Хүн бүр ямар ч бичлэгийг шинээр үүсгэж, засвар оруулж болно.

Анциклопедиа төслийг 2005 оны 1 сарын 5-нд Жонатан Хуанг эхлүүлжээ.

## Мөн үзэх 
* Википедиа
## Анциклопедигийн хэл 
* UnMeta: Uncyclomedia Foundation (UnMeta).
* Монгол Анциклопедиа
* Бүх хэлээр

## Эшлэл
* Абсурдопедиа
Ангилал:Цахим хуудас
Жонатан Хуанг

**Жонатан Хуанг,  "Хронарион" ** () нь 1985 оны  АНУ-ын муж улсын Сиэтл хотод төржээ. Тэрээр "Онлайн хошин нэвтэрхий толь" болох Анциклопедиаг үндэслэгч юм.

## Ишлэл
* Сайт
* Сайт, Twitter

Ангилал:1985 онд төрсөн
Гурав Дахь Хүчин эвсэл

**Гурав Дахь Хүчин** эвсэл нь 2012 оны Улсын Их Хурлын сонгуульд оролцохоор бүртгүүлсэн улс төрийн хүчнүүдийн нэг юм. Эвслийг Хамуг Монголын Хөдөлмөрийн Нам (ХМХН), Бүгд Найрамдах Нам (БНН) хамтран 2012 оны 5 дугаар сарын 1-ний өдөр байгуулагдсан. Уг эвслийн тэргүүнээр БНН-ын дарга Б.Жаргалсайхан сонгогдон ажиллаж байна. 

Эвслийг байгуулах гэрээнд Хамуг Монголын Хөдөлмөрийн Нам (ХМХН)-ын дарга С.Молор-Эрдэнэ, Бүгд Найрамдах Намын дарга Б.Жаргалсайхан нар гарын үсэг зурсан.

## Уриа 
:УЛС МОНГОЛДОО – ШИНЭ ТӨР
:АРД ТҮМЭНДЭЭ – ЧИНЭЭЛЭГ АМЬДРАЛ
:ЭХ НУТАГТАА – УНАГАН ТӨРХ”

## Эвсэл 
Монгол Улсын хөгжил, улс төр, эдийн засаг, нийгмийг эрүүл шинэ бодлогоор бүрэн тодорхойлж Монгол төрийг бэхжүүлэн хүчирхэг Монгол Улсыг байгуулахдаа “МОНГОЛ ХҮН” –ийг бодлогынхоо төвд ямагт байлгаж, авъяас билгээ хөгжүүлэх, бүтээлч, шударга хөдөлмөрөөрөө хувийн өмчөө арвижуулах, үндэсний баялгаа нэмэгдүүлэн Монгол хүний амьдралын баталгааг бүрэн хангах зорилгоор “МОНГОЛ УЛСАА АВРАХ ХӨГЖЛИЙН ХӨТӨЛБӨР”–өө “ГУРАВ ДАХЬ ХҮЧИН” эвсэл ард түмэндээ өргөн барьж байна.
“ГУРАВ ДАХЬ ХҮЧИН” эвсэлд 9 иргэний хөдөлгөөн нэгдэн орсон. Үүнд:
#Эрүүл Нийгэм Иргэний Хөдөлгөөн
#Нийслэлийн Уугуул Иргэдийн Холбоо
#Шударга Иргэдийн Фронт
#Эрс Шинэчлэл Хөдөлгөөн
#Үндэсний Хас Хөдөлгөөн
#Тусгаар Тогтнол Эвсэл
#Шударга Ёс Бүлгэм
#Заюу Тайж Толбо
#Хохирогчдын Нэгдсэн Холбоо

## УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигчдийн жагсаалт 
## Тойрог
### Жагсаалт
## Mөрийн хөтөлбөр 
#Улс төрийн хувьсгал – Шинэ төр
#Шинэ эдийн засаг – Хөгжлийн ирээдүй 
#Нийгмийн бодлого – Иргэн бүрт
#Боловсрол, Хүмүүжил – Хөгжлийн түлхүүр
#Эрүүл Монгол хүн – Аз жаргалтай амьдрал
#Үйлдвэржилт – Амьдралын баталгаа 
#Хөдөө Аж Ахуй – Ногоон бүс, аюулгүй хүнс 
#Дэд бүтэц, Ардын орон сууц – Хүний төлөө
#Гадаад харилцаа – Сайн хөршийн түншлэл

## Цахим холбоос 
* Mөрийн хөтөлбөр
* Хамуг Монголын Хөдөлмөрийн Нам 
* Бүгд Найрамдах нам

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын нам
Ангилал:Либерал нам
Ангилал:Консерватив нам
Ангилал:Намуудын эвсэл
Ангилал:2012 онд байгуулагдсан
Скотт бааз

**Скотт бааз** () нь Антарктидын Росс арлын өмнөд үзүүрт орших, Шинэ Зеландын харьяаны судалгааны төв юм.  Макмөрдо 5 км зайтай.

## Хүн ам
1999 оны тооцоогоор 112 оршин суугчтай.

## Түүх
1957 онд байгуулагдсан.

## Уур амьсгал
## Эх сурвалж
## Цахим холбоос 
* 
* Скотт станц дахь вэбкамерууд
* Скотт баазын 50 жилийн ой 
* Скотт бааз дахь вэбкамерууд

Ангилал:Антарктидын судалгааны станц
Ангилал:Шинэ Зеландын газар зүй
Ангилал:Росс арал
Вацлав Пиларж

**Вацлав Пиларж** (; 1988 оны аравдугаар сарын 13-нд Хлумец над Цидлиноу хотод төрсөн) — Чехийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Викториа Пльзень» болон Чехийн шигшээд тоглодог.

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Профайл - Чехийн хөлбөмбөгийн шигшээ 
* Профайл - "Викториа" 
* Профайл - transfermarkt.co.uk
* Профайл - *iDNES.cz* 
* Профайл - *Guardian Football* 

Ангилал:Чехийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Храдец-Кралове багийн тоглогч
Ангилал:Викториа Пльзень багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Чехүүд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Роман Широков

**Роман Николаевич Широков** (*1981 оны долоодугаар сарын 6-нд төрсөн*) нь Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Оросын Премьер лигийн Зенит болон Оросын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм.

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Краснодар багийн тоглогч
Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч
Ангилал:ФК Москва багийн тоглогч
Ангилал:Сатурн Раменское багийн тоглогч
Ангилал:Спартак Москва багийн тоглогч
Ангилал:Рубин багийн тоглогч
Ангилал:Химки багийн тоглогч
Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Димитрис Салпингидиc

**Димитрис Салпингидиc** (, *1981 оны наймдугаар сарын 18-нд  Салоники хотод төрсөн*) — Грекийн хөлбөмбөгчин бөгөөд ПАОК  болон Грекийн шигшээд тоглодог.
## Замнал
## Шигшээ
## Амжилт
;ПАОК
*Грекийн цом: 2003

;Панатинаикос
*Грекийн супер лиг: 2010
*Грекийн цом: 2010
;Хувийн
*Грекийн II лигийн мэргэн бууч: 2001-02
*Грекийн I лигийн мэргэн бууч: 2005-06
*Грекийн шилдэг хөлбөмбөгчин: 2007-08, 2008-09
## Эшлэл
## Холбоос 
*Грекийн хөлбөмбөгийн холбоо - Профайл 

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Грекийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Грекийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:ПАОК багийн тоглогч
Ангилал:Панатинаикос багийн тоглогч
Ангилал:Кавала багийн тоглогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Грекчүүд
Роберт Левандовский

**Роберт Левандовский** (, *1988 оны наймдугаар сарын 21-нд Варшав хотод төрсөн*) — Польшийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Барселона болон Польшийн шигшээд тоглодог.

## Замнал
Левандовский польшийн лигийн Лехээс 2010 оны зургаадугаар сард германы Боруссиа Дортмундад 4.5 сая еврогоор элссэн ба дөрвөн жилээр гэрээлсэн юм. Анх есдүгээр сарын 19-нд Шалькетэй 'рурск дербидэхэд' (**3**–1) гоолдсон.

2014 оны нэгдүгээр сарын 3-нд Бавари Мюнхенд дуусгаад элсэхээр таван жилийн гэрээг байгуулав. Улмаар долоодугаар сарын 9-нд Марио Манжукичийн 9 дугаартай тоглохыг зарлав.
## Шигшээ
Левандовский Польшийн шигшээд анх 2008 оны есдүгээр сарын 10-нд Сан Маринотой тоглоход гараалан гоолджээ. 2012 оны зургаадугаар сарын 8-нд 2012 оны ЕАШТ-д Гректэй тоглоход хожлын цор ганц гоолыг оруулсан юм.
## Амжилт
;Лех
* Польшийн аварга (**1**): 2009/10
* Польшийн цомын эзэн (**1**): 2008/09
* Польшийн супер цомын эзэн (**1**): 2009
* **Нийт: 3 цом**
;Боруссиа Дортмунд
* Германы аварга (**2**): 2010/11, 2011/12
* Германы цомын эзэн (**1**): 2011/12
* Германы супер цомын эзэн (**1**): 2013
* **Нийт: 4 цом**
;Хувийн
* Польшийн лигийн мэргэн бууч (**1**): 2009/2010 (18 гоол)
* Польшийн шилдэг хөлбөмбөгчин (**3**): 2011, 2012, 2013
* Германы лигийн шилдэг тоглогч (**1**): 2012
* Германы лигийн мэргэн бууч (**1**): 2013/2014 (20 гоол)
## Үзүүлэлт
1 Польшийн супер цом, Германы супер цомыг оролцуулаад.
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* Профайл - weltfussball.de 
* Профайл - transfermarkt.de 
* Профайл - pzpn.pl 

Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Лех багийн тоглогч
Ангилал:Знич багийн тоглогч
Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Германы хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Варшавын тамирчин
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Александр Анюков

**Александр Геннадьевич Анюков** (*1982 оны есдүгээр сарын 28-нд төрсөн*) нь Оросын шигшээ багийн хамгаалагч юм.

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч
Ангилал:Крылья Советов багийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Самарын хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Макмөрдо

**Макмөрдо** () нь Антарктидын Росс арлын өмнөд үзүүрт орших, Америкийн Нэгдсэн Улсын харьяаны судалгааны төв юм. Скотт баазаас 5 км зайтай. 1902 онд байгуулагдсан. 1996 оны тооцоогоор 1,258 оршин суугчтай, Антарктид дахь хамгийн том суурин болно. Дэд бүтэц - Макмөрдод нисэх онгоцны буудал бий.

## Зургийн цомог

File:Air Force Boeing 757 in Pegasus Field Antarctica.jpg
File:Mcmurdo118.jpg
File:IcebreakerNasa.jpg
Image:McMurdo.jpg
Image:MV American Tern (T-AK-4729) 200601.jpg
File:Antarctica Christchurch to McMurdo.jpg
File:US Air Force 070820-F-2034C-071 Operation Deep Freeze 2007-08 begins.jpg
File:1998 mcmurdo-tomate hg.jpg
File:Mcmurdo 1998 hg.jpg
File:VIDEO LC-130 Landing from Pilot’s Point of View -Dispatches from Antarctica- Armed with Science.theora.ogv
Image:Cargo sled, McMurdo Station (cropped).JPEG

## Уур амьсгал
## Мөн үзэх
* Антарктид
* Скотт бааз

## Эх сурвалж
## Цахим холбоос 
*NSF page on McMurdo
*Virtual Tour - McMurdo Station Antarctica
*Zimbio - McMurdo Station Antarctica
*Life and work at the McMurdo Station - from USA Today
*The Adventures of Sandwich Girl at McMurdo station
*Phil Jacobsen
*bigblueglobe
*United States Antarctic Program
*Raytheon Polar Services
*Big Dead Place
*McMurdo Flights Disc Golf Course
*Art of Antarctica (including the Mechanical Equipment Center Alternative Art Gallery, or MAAG)
* Страница станции Мак Мёрдо на сайте Национального Научного Фонда
* Веб-камера с видом станции Мак-Мёрдо

Ангилал:Антарктидын судалгааны станц
Ангилал:АНУ-ын шинжлэх ухаан
Ангилал:Росс арал
Алексей Березуцкий

**Алексей Владимирович Березуцкий** (*1982 оны зургаадугаар сарын 20-нд төрсөн*) нь Оросын хамгаалагч юм. 

Түүний ихэр дүү нь ЦСКА Москва багийн хамгаалагч Василий Березуцкий юм.

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч
Ангилал:ФК Москва багийн тоглогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Сэргээш Орост
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөлбөмбөгт
Ангилал:Москвагийн тамирчин
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Сергей Игнашевич

**Сергей Николаевич Игнашевич** (, *1979 оны долоодугаар сарын 14-нд Москва хотод төрсөн*) — Оросын Холбооны Улсын Гавьяат тамирчин цолтой ЦСКА Москва болон Оросын шигшээн хөлбөмбөгчин юм. 
## Амжилт
;Локомотив Москва
*Оросын Премьер лигийн аварга: 2002
*Оросын цомын аварга: 2001
*Оросын супер цомын аварга: 2003
;ЦСКА
*УЕФА-гийн цомын аварга (1): 2005
*Оросын Премьер лигийн аварга (4): 2005, 2006, 2012–13, 2013–14
*Оросын цомын аварга (6): 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
*Оросын супер цомын аварга (5): 2004, 2006, 2007, 2009, 2013
;Орос
*ЕАШТ-ий хүрэл медаль: 2008
;Хувийн
*Оросын АШТ-ий шилдэг 33 тоглогчийн нэг (13): 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012/13, 2013/14

## Эшлэл
## Холбоос
* Профайл  - Transfermarkt.co.uk
* Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч
Ангилал:Локомотив Москва багийн тоглогч
Ангилал:Крылья Советов багийн тоглогч
Ангилал:Спартак Орехово багийн тоглогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1979 онд төрсөн
Игорь Денисов

**Игорь Владимирович Денисов** (, *1984 оны тавдугаар сарын 17-нд Санкт-Петербург төрсөн*) — Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Динамо Москва болон Оросын шигшээд тоглодог гавъяат тамирчин юм. 
## Амжилт
;Зенит
*Оросын Премьер лигийн аварга: 2007, 2010, 2011–12
*Оросын супер цомын аварга: 2008, 2011
*Оросын цомын аварга: 2010
*УЕФА-гийн цомын аварга: 2007–08
*УЕФА-гийн супер цомын аварга: 2008

## Эшлэл
## Холбоос
* Профайл - Оросын Премьер лиг 

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Динамо Москва багийн тоглогч
Ангилал:Анжи багийн тоглогч
Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Константин Зырянов

**Константин Георгиевич Зырянов** (*1977 оны аравдугаар сарын 5-нд төрсөн*) нь Оросын хөлбөмбөгчин юм.

Ангилал:Оросын хөлбөмбөгчин
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Оросууд
Алан Загоев

**Алан Елизбарович Загоев** (, *1990 оны зургаадугаар сарын 17-нд Беслан хотод төрсөн*) — Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд ЦСКА Москва болон Оросын шигшээд тоглодог.
## Амжилт
;ЦСКА Москва
*Оросын Премьер лигийн аварга (**2**): 2012–13, 2013–14
*Оросын цомын аварга (**4**): 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
*Оросын супер цомын аварга (**2**): 2009, 2013
;Хувийн
*Оросын шилдэг 33 тоглогчийн нэг (**5**): 2008 (№3 төвийн хагас хамгаалагч), 2009 (№2 төвийн хагас хамгаалагч), 2011/12 (№2 төвийн хагас хамгаалагч), 2012/13 (№1 зүүн хагас хамгаалагч), 2013/14 (№3 төвийн хагас хамгаалагч).
*Оросын Премьер лигийн шилдэг залуу тоглогч (**1**): 2008
*ЕАШТ-ий мэргэн бууч (**1**): 2012
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* Профайл - ЦСКА Москва
* Профайл - Оросын Премьер лиг
* Профайл - cskainfo.com

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч
Ангилал:Крылья Советов-СОК багийн тоглогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Александр Кержаков

**Александр Анатольевич Кержаков** (, *1982 оны арваннэгдүгээр сарын 27-нд ЗСБНХУ-ын Кингисепп хотод төрсөн*) — Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Зенит болон Оросын шигшээн довтлогч юм.
## Амжилт
;Зенит
* Оросын аварга: 2010, 2011/12
* Оросын лигийн мөнгөн медаль: 2003, 2012/13, 2013/14
* Оросын лигийн хүрэл медаль: 2001
* Премьер лигийн цомын түрүү: 2003
* Оросын цомын түрүү: 2009/10
* Оросын супер цомын түрүү: 2011
;Севилья
* УЕФА-гийн цомын түрүү: 2006/07
* Испанийн лигийн хүрэл медаль: 2006/07
* Испанийн цомын түрүү: 2006/07
* Испанийн супер цомын түрүү: 2007
;Динамо
* Оросын лигийн хүрэл медаль: 2008
;Хувийн
* Оросын лигийн мэргэн бууч: 2004
* Оросын лигийн шилдэг 33 тоглогч (9): № 1 (2002, 2003, 2004, 2010, 2011/12), № 2 (2009), № 3 (2001, 2005, 2012/13)
* Оросын Премьер лигийн шилдэг залуу тоглогч: 2002
* Григорий Федотов бүрэлдэхүүн 2006
* Оросын лигийн зуутын гишүүн: 2006
* Игорь Неттогийн бүрэлдэхүүн: 2009
* Зенитийн шилдэг мэргэн бууч
* Оросын Гавъяат тамирчин цол
* Оросын шилдэг хөлбөмбөгчин (РФС): 2010
* Оросын хөлбөмбөгийн түүхт мэргэн бууч (215 гоол)
* Европын цомуудад Оросын шилдэг мэргэн бууч (28 гоол)
## Эшлэл
## Холбоос
* Профайл - Зенит
* Профайл - ESPNsoccernet
* Профайл - transfermarkt.de
* Александр Кержаков: досье — Футбол — Sports.ru

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч
Ангилал:Динамо Москва багийн тоглогч
Ангилал:Севилья багийн тоглогч
Ангилал:Светогорец багийн тоглогч
Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1982 онд төрсөн