С-300

**С-300** (НАТО-гийн нэр: **SA-10 Grumble**) бол 1978 онд ЗХУ-ийн НПО Алмаз үйлдвэрт бүтээгдсэн холын зайн агаарын довтолгооноос хамгаалах зенитийн систем юм. Энэхүү зэвсэг нь 1980-аад оноос социалист системийн орнууд, Дорнод Европын 20 гаруй улсуудын энэ төрлийн гол зэвсэглэл болсон. Агаарын байг устгах техникийн үзүүлэлт нь загвараасаа шалтгаалж 5-250 км байдаг.  

## Хувилбарууд
С-300 нь 1978 онд эцсийн туршилтыг давж, Зөвлөлтийн зэвсэглэлд шилжснээс хойш олон туршилт, хөгжүүлэлтийн дүнд С-300П, С-300Ф, С-300В гэсэн үндсэн гурван төрлийн хувилбар, тэднээс салаалсан 20 гаруй загвар, хувилбарууд бүтээгдсэн. 

# **С-300П**: 1978 онд анх зохиогдсон хувилбар бөгөөд С-75, С-125 агаарын довтолгооноос хамгаалах системээр сольсон. Нэг системд дөрвөн пуужин харвагч, радар, удирдлагын машин, цэнэглэгч машинаас бүрдэж, нэг системийн харвах пуужингийн тоо 48 байна. 
## **С-300ПТ**: Тус хувилбар нь 1978 оны анхны загварын нэг. 75 км хүртлэх зайд агаарын байг устгах хүчтэй. Зэвсэглэлд оруулсны дараа С-300ПТ1/ПТ-1А гэсэн загваруудыг үйлдэн туршсан.
## **С-300ПС**: 1982 онд Зөвлөлтийн зэвсэглэлд оруулсан зөөврийн хувилбар. 
## **С-300ПМ/ПМУ**: 1989 онд туршигдаж дууссан хувилбар.
## **С-300ПМ1**: 1993 онд Оросын зэвсэглэлд орсон, С-300ПМУ-ын сайжруулсан хувилбар. НАТО-гийн нэр нь "SA-10D Grumble". Экспортын хувилбарын нэр нь С-300ПМУ1.
## **С-300ПМ2**: 1997 онд Оросын зэвсэглэлд орсон шинэчилсэн хувилбар. 200 км хүртлэх зайд агаарын байг устгах чадалтай. Экспортын хувилбарын нэр нь С-300ПМУ2.
## **С-300ПМ3**/**С-400**
## **Хунчи-9/15/18**: Хятадууд 1993 онд Оросоос худалдан авсан С-300ПМУ1, 2008 онд авсан С-300ПМУ2-ийг дууриалган хийсэн хятад хувилбарууд.
## **КН-06**: Хойд Солонгосын боловсруулсан хувилбар.
# **С-300В**: 1983 онд сайжруулсан хувилбар. С-300В1/В2/ВМ/ВМ1/ВМ2/В4 гэсэн туршилтын загвар гаргаснаас С-300ВМ загварыг 2013 онд Оросын зэвсэглэлд хүлээн авсан.
## **С-300В**:
## **С-300В4**:
## **С-300ВМ**: 2000-аад онд сайжруулсан хувилбар.
# **С-300Ф**: 1983 онд тэнгисийн цэргийн хүчинд зориулж, усан онгоцонд суурьлуулсан хувилбар. Агаарын бай устгах алслалт нь 5-75 км, өндөр нь 25-27000 м 
## **С-300ФМ**: 1990 онд сайжруулсан хувилбар. 5-150 км хүртлэх зай, 25-27000 м-ын өндөрт агаарын бай устгах чадалтай.

## Үзүүлэлт
### Системийн үндсэн үзүүлэлт 
### РЛС 
### Пуужингийн төрөл 
## Хэрэглэгч улсууд 
* Орос: С-300-гийн бүх загвар, хувилбарын 2000 гаруй систем байснаас 2008 оноос С-300П/ПТ, 2013 оноос С-300ПС хувилбаруудыг зэвсэглэлээсээ хасч эхлэсэн. Сансар-Агаарын цэргийн хүчинд 20 дивизион (160 харвах суурь) С-300ПС, 19 дивизион С-300ПМ1/ПМ2 болон бусад хувилбар байгаа бол, Тэнгисийн цэрэгт 5 дивизион С-300ПС, 8 дивизион С-300ПМ1/ПМ2 болон бусад хувилбарууд байгаа. 
* Азербайжан: 2011 онд 2 дивизион С-300ПМУ2 худалдан авсан.
* Алжир: 4 дивизион С-300ПМУ2-тэй
* Армени: Зөвлөлтийн үеийн С-300ПТ/ПС хувилбаруудыг ашигладаг.
* Белорус: 6 дивизион С-300 ПС-тэй
* Болгар: 2 дивизион С-300ПМУ-тэй
* Грек:
* Вьетнам: 2009 онд 2 дивизион С-300ПМУ1 худалдан авсан.
* Венесуэл: 2012 онд 2 дивизион Антей-2500 худалдан авсан.
* Египет: 2015 онд 4 дивизион С-300ВМ "Антей-2500" загварын системийг худалдан авах 1 тэрбум долларын гэрээ хийж, 2017 онд хүлээн авсан. 
* Иран: 2016 онд 4 дивизион С-300ПМУ2 худалдан авсан.
* Казахстан: 10 дивизион С-300ПС-тэй
* Кипр:
* Хойд Солонгос: С-300-гийн дууриамал КН-06 гэдэг системийг ашигладаг.
* Хятад: 1993 онд С-300ПМУ1, 2008 онд С-300ПМУ2 зэргийг худалдан авч, өөрсдийн 
* Сири: 2018 онд 3 дивизион С-300ПМ худалдан авсан.
* Украйн: Орос-Украйны дайнаас өмнө С-300ПТ/ПС/ПМУ/В1 загварын 30 гаруй дивизион системүүд байсан.

## Зургийн цомог

Файл:Iran S-300PMU-2 launcher.jpg|Ираны С-300ПМУ2
Файл:ZRS S-300PS 2007 G1.jpg|С-300ПС
Файл:S-300, Kyiv 2018, 15.jpg|Украйны С-300ПТ
Файл:S-300V, Kyiv 2018, 10.jpg|С-300В
Файл:S-300V - Engineering technologies 2012 (9).jpg|9A83 РЛС
Файл:S-300V - Engineering technologies 2012 (1).jpg|С-300В-ийн 9С19М2 радар
Файл:9S15M Obzor-3 acquisition radar (1).jpg|С-300В-гийн 9С15М радар
Файл:9S457 self-propelled command post (1).jpg|С-300В-гийн 9С457 өөрөө явагч удирдлагын пост
Файл:Caracas, Canciller Ricardo Patiño participó en los actos de conmemoración de la muerte de Hugo Chávez (12960871573).jpg|Венесуэлын С-300ВМ
Файл:SA-20 missiles thin.JPG|С-300ПМУ2-ийн 48Н6Е2 пуужин

## Холбоотой өгүүлэл
* Патройт
* С-400 Триумф
* С-500

## Эшлэл
Ангилал:1978 он
Ангилал:Агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэг
Ангилал:Оросын Агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэг
Ангилал:ЗХУ-ын Агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэг