2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ

**2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** () нь 19 дэх удаагаа зохион байгуулагдаж өнгөрсөн тэмцээн юм. Африк тивд анх удаагаа буюу Өмнөд Африк улсад зохион байгуулагдсан билээ. 2004 онд Өмнөд Африкын Бүгд Найрамдах Улс зохион байгуулагч орноор Марокко болон Египет зэрэг Африк тивийн улсуудтайгаа өрсөлдөж шалгарсан юм. Африк тивд анх удаагаа Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн зохион байгуулагдаж буй нь энэ ажээ. Дөрвөн жилийн дараах ээлжит тэмцээн буюу 2014 оны Хөлбөмбөгийн Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн Өмнөд Америк тивийн төлөөлөл Бразил улсад зохион байгуулагдана. 

Энэ удаагийн тэмцээнд **32** улсын шигшээ багийн **736** тамирчин Дэлхийн аваргын Алтан цомын төлөө хурд хүч, авхаалж самбаагаа Өмнөд Африк улсын арван цэнгэлдэх хүрээлэнд сорьжээ. Тэмцээнд оролцох эрхээ авахын тулд багууд 2007 оны наймдугаар сараас эхлэн сонгон шалгаруулах тоглолтуудаа хийж эхэлсэн байна. Олон Улсын Хөлбөмбөгийн холбоонд дэлхийн нийт 208 орны 204 орон бүртгүүлсэн байгаа нь спортын түүхэн дэх хамгийн олон ам бүлтэй өрх болсоныг харуулж байгаа юм. 

2010 оны 6 сарын 11-нээс хэсгийн тоглолтууд эхэлж, 32 шигшээ баг дөрөв дөрвөөр найман хэсэгт хуваагдаж, хэсэгтээ багууд нөгөө гурван багтайгаа нэг нэг тоглолт хийж, хэсгээс эхний хоёр байраар шалгарсан багууд нийт 16 баг шалгарч хасагдах шатны тоглолтоо зургадугаар сарын 26-наас эхлэсэн ба найман хос оноолт болж тоглож, үндсэн цагт тэнцсэн тохиолдолд нэмэлт цаг сунгаж мөн тэнцвэл торгуулийн цохилтоор ялагчаа тодруулж аваргын төлөөх тоглолтонд шат болгон ахисан юм. Тэмцээний зохион байгуулагч орны баг, өмнөд удаагийн тэмцээний аварга Италийн багууд хэсгээсээ гарч чадаагүй, тэргүүлэх орнууд болох Аргентин, Бразил болон Германы багууд хасагдах шатны тоглолтуудад ялагдал хүлээж түрүүлэх өрсөлдөөнөөс хасагдсан гэх мэт шуугиантай үйл явдал олон өрнөсөн билээ. Аваргын төлөөх тоглолт долоодугаар сарын 12-ны өдөр Йоханнесбург хотын Соккер Сити цэнгэлдэх хүрээлэнд болж, Голланд болон Испанийн шигшээ багууд үндсэн цагт хэн хэн нь гоол оруулалгүйгээр тэнцээгээр өндөрлөж, нэмэлт цагт Испанийн багийн хагас хамгаалагч Андрес Иньеста нэмэлт цагийн төгсгөлд гоол оруулснаар Испанийн шигшээ баг Голландын багийг 1-0 харьцаагаар хожиж түүхэндээ анх удаагаа **дэлхийн аварга** боллоо. 

## Зохион байгуулах орны өрсөлдөөн 
Доорх Африк тивийн таван орон өрсөлдсөн болно.
* 
*  /  (хамтран зохион байгуулахаар)
* 
* 
ФИФА-гаас тэмцээн хамтран зохион байгуулахыг зөвшөөрөхгүй гэж мэдэгдсэний дараа Тунис улс нэрээ татаж, Ливи улс шаардлага хангаж чадаагүй тул санал хураахад оролцуулаагүй.
 
2004 оны тавдугаар сарын 15-нд Швейцарийн Цюрих хотноо ФИФА (Олон Улсын Хөлбөмбөгийн Холбоо)-гийн ерөнхийлөгч Зепп Блаттер тус улсыг зохион байгуулагч орноор сонгогдсоныг зарласан билээ. Санал авсан байдлыг харуулбал:

## Шилдэг 32 улсын шигшээ баг 
;AFC (4)
* 
* 
* 
* 
;CAF (6)
* 
* 
* 
* 
* 
*  (зохион байгуулагч)

;CONCACAF (3)
* 
* 
* 
;CONMEBOL (5)
* 
* 
* 
* 
* 
;OFC (1)
* 

;UEFA (13)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Цэнгэлдэх хүрээлэн 
* Нийслэл Йоханнесбург хотын 88460 хүний суудалтай **Соккер Сити цэнгэлдэх хүрээлэн**
* Дурбан хотын 62760 хүний суудалтай **Мосес Мабида цэнгэлдэх хүрээлэн**
* Кэйптаун хотын 64100 хүний суудалтай **Кэйптаун цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Йоханнесбург хотын 55686 хүний суудалтай **Эллис Парк цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Преториа хотын 42858 хүний суудалтай **Лофтус Верспелд цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Порт Элизабет хотын 42486 хүний суудалтай **Нелсон Мандела Бэй цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Блүмфонтейн хотын 40911 хүний суудалтай **Фри Стате цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Полокване хотын 41733 хүний суудалтай **Петер Мокаба цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Рустенбург хотын 38646 хүний суудалтай **Роял Бафогенг цэнгэлдэх хүрээлэн** 
* Нейлспрут хотын 40929 хүний суудалтай **Мбомбела цэнгэлдэх хүрээлэн** 
## Бэлтгэл ажил 
Таван шинэ цэнгэлдэх хүрээлэнг 1 тэрбум долларын өртгөөр байгуулсан байна. Хотуудын автомашины замыг сэргээн засах, түгжрэлийн асуудлыг цогц байдлаар шийдэх зэрэг олон ажил хийжээ.
## Барилга байгууламжийн аюулгүй байдал 
70000 барилгын ажилчин 2009 оны 6 сард шинэ цэнгэлдэхүүдийг барьж ашиглалтанд оруулсан. Ажилчдын цалин 313 доллар байв. Цэнгэлдэх хүрээлэнгүүд чанар, аюулгүйн байдал талаасаа сайн баригдсан ба харин ажилчдын цалин бага байсан талаар яригджээ. 
## Мөнгөн шагнал 
ФИФА-гаас тэмцээнд оролцогч багуудад олгож буй мөнгөн шагналд 420 сая долларыг төсөвлөсөн байна. 
* Шөвгийн 16-д шалгарсан багууд - 9 сая доллар
* Шөвгийн 8-д шалгарсан багууд - 18 сая доллар
* Хагас шигшээд шалгарсан багууд - 20 сая доллар
* Аваргын төлөөх тоглолтонд шалгарсан багуудад - 24 сая доллар
* Түрүүлсэн багт - 30 сая доллар
## Бэлгэ тэмдэг 
### Маскот 
Энэ удаагийн ДАШТ-ий албан ёсны маскот нь 16 настай **Закуми** нэртэй ногоон үст, шар биет бяцхан **ирвэс**. Ногоон, шар үндсэн өнгөтэй.
### Албан ёсны дуу 
Алдарт дуучин Колумби гаралтай Шакирагийн Өмнөд Африкийн Фрэшлиграунд хамтлагтай хамт Англи, Испани хэлээр дуулсан **Вака Вака** нэртэй дуу нь албан ёсны дуу юм. Уг дууг Африкийн ардын дуунаас сэдэвлэн зохиосон байна. 

### Тоглох бөмбөг 
Адидас брэндийн **Жабулани** нэртэй бөмбөгөөр тоглолт явагдана.

## Шүүгчид 
* Ази тивээс
** Халил Ал Гамди (Саудын Араб)
** Равшан Ирматов (Узбекистан)
** Субхиддин Мод Саллей(Малайз)
** Халил Ал Гамди (Саудын Араб)
** Нишимүра Юүичи (Япон)
* Африк тивээс
** Коман Коулибали (Мали)
** Жероми Дэмон (Өмнөд Африк)
** Эдди Майллит (Сейшелийн арал)
* Хойд Америкаас
** Жоел Агуйлэр (Сальвадор)
** Бенито Арчундиа (Мексик)
** Карлос Батрес (Гветемал)
** Марко Антонио Родригез (Мексик)
* Өмнөд Америкаас
** Хектор Балдасси (Аргентин)
** Иорге Ларрионда (Уругвай)
** Пабло Позо (Чили)
** Оскар Руиз (Колумб)
** Карлос Иугенио Симон (Бразил)
** Мартин Вазкуез (Уругвай)
* Далайн орнуудаас
** Майкл Хестер (Шинэ Зеланд)
** Петер Олери (Шинэ Зеланд)
* Европ тивээс
** Олегарио Бенкуренца (Португал)
** Фрэнк Дэ Блийкэрэ (Бельги)
** Мартин Хэнсон (Швед)
** Виктор Кассай (Унгар)
** Степан Ланной (Франц)
** Роберто Росетти (Итали)
** Волфганг Штарк (Герман)
** Алберто Ундиано Малленчо (Испани)
** Ховард Вебб (Англи)
## Тоглолтууд 
Бүх цаг Монголын цагаар (UTC+08)
### Хэсгийн тоглолт 
#### А хэсэг 
#### B хэсэг 
#### C хэсэг 
#### D хэсэг 
#### E хэсэг 
#### F хэсэг 
#### G хэсэг 
#### H хэсэг 
### Хасагдах шатны тоглолт 
#### Шөвгийн 16-гийн тоглолт 
#### Дөрөвний нэг шигшээн тоглолт 
#### Хагас шигшээн тоглолт 
#### Гуравдугаар байрын төлөөх тоглолт 
#### Аваргын төлөөх тоглолт 
## Үзүүлэлт 
### Гоол оруулсан тоглогчид 
### Торгууль 
Энэ удаагийн тэмцээнд нийт 28 шар хуудсыг 13 тоглогч авсан бол улаан хуудсыг 8 тоглогч авчээ. Харин шар хуудсаа улаан хуудас болгосон 7 тоглогч байна.
### Шагнал 
## Тэмцээний үеэр 
**Вүвүзэла** нь Африкийн хамгийн алдартай үндэсний бүрээ хөгжим бөгөөд тэмцээний туршид Африк тивийг төлөөлөн оролцож буй багуудын хөгжөөн дэмжигч ард түмэн цэнгэлдэх хүрээлэнд тоглолтын үеэр үлээж багагүй асуудал үүсч байгаа. Бүрээнээс гарах дуу чимээ маш их өндөр давтамжтай гэгддэг ба зохион байгуулагчид тоглолтын үеэр үлээхийг хориглох гэж оролдсон ч чадаагүй юм.
## Эшлэл 
#2010

#2010
дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн