6 сарын 3

**6 сарын 3** нь Григорийн тооллын жилийн 154 дахь (өндөр жил бол 155 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 211 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
* 350 - Константинийн удмын харгис ямбатан Непатианус өөрийгөө Ромын эзэн хаан хэмээн тунхаглаж хэсэг гладиаторуудын хамт Ромд нэвтрэн оржээ. 
* 1140 - Францын санваартан Петер Абеларыг христийн шашнаас тэрсэлсэн гэж үзэн яллажээ. 
* 1326 - Новгородын хэлэлцээрээр Орос, Норвеги улс хилийн зурвасаа тогтоов. 
* 1539 - Испанийн нэрт аялагч Эрнандо де Сото өнөөгийн Флорида мужид анх хүрчээ. 
* 1608 - Францын аялагч Самуэл де Шамлейн "Шинэ Франц" руу хийсэн гурав дахь аяллынхаа үеэр одоогийн Квебек хотод хүрч, улмаар бэхлэлт босгож эхлэв. 
* 1621 - Голландын Дорно Энэтхэгийн пүүс Шинэ Нидерландын гэрээнд нэгджээ.
* 1665 - Йоркын гүн Жеймс Стюарт (хожмын хаан II Жеймс) Ловсофтын эрэгт Голландын тэнгисийн цэргийг буулган авав. 
* 1839 - Хятадын Хумэн мужид генерал Лин Жешү Британийн худалдаачдаас хураан авсан 1.2 сая килограмм хар тамхийг устгаж, Их Британид байлдааны ажиллагаа эхлүүлэхээр төлөвлөж эхлэв. Үүний үр дүнд Тамхины нэгдүгээр дайн дэгдсэн юм. 
* 1861 - Америкийн иргэний дайн: Виржини (одоогийн Баруун Виржиниа) мужийн Барбор тойрогт Холбоотны цэргүүд хүчээ төвлөрүүлж эхлэв. Улмаар Филиппигийн тулаан дэгдсэн түүхтэй. 
* 1864 - Америкийн иргэний дайн: Холбоотны арми Виржини мужийн Хановер тойрогт байрлаж байсан Эх газрын цэргүүд рүү довтлов.
* 1889 - АНУ-д анх удаагаа хол зайд эрчим хүч дамжуулав. Орегон мужийн Портлэнд хотод байршуулсан генератороор 23 км зайд эрчим хүч дамжуулжээ. 
* 1916 - Үндэсний батлан хамгаалах хууль хэрэгжиж эхэлснээр АНУ-ын Үндэсний гвардын армид 450 мянган хүнийг татав. 
* 1937 - Уиндсорын гүн (хожмын хаан VII Эдуард) Америкийн жүжигчин Уаллис Симпсонтой гэрлэв. 
* 1940 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Германы арми Парис хотод бөмбөг хаяв. 
** Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Данкөркийн тулаан Германы ялалтаар өндөрлөв. Ялагдал хүлээсэн холбоотны цэргийн бүх анги нэгтгэл ухарчээ.
** Нацистын Германы нөлөө бүхий улстөрч Франц Радмахер еврейчүүдийг Мадагаскарт байршуулах тухай ерөнхий төлөвлөгөөг танилцуулжээ. 
* 1941 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Вермахтын хүч Грекийн Канданос хотод 180 энгийн иргэнийг хоморголон устгажээ. 
* 1950 - Францын ууланд авирагч Морис Херцог, Луй Лашенал нар Аннапурма хайрханд амжилттай авирч, 8000 метрийн өндөрт авирч гарсан дэлхийн анхны уулчид болжээ.
* 1965 - АНУ-ын Сансар судлалын агентлаг "Gemini 4" хөлгөө амжилттай хөөргөжээ. Ингэснээр тус агентлаг түүхэндээ анх удаа сансрын олон өдрийн даалгавар биелүүлсэн юм. Хөлөгт Эд Уайт сууж явсан бөгөөд сансарт гарсан Америкийн анхны хүн болжээ. 
* 1973 - ЗХУ-д зохион бүтээгдсэн өндөр хурдны "Ту-144" онгоц Францын Гуссанвильд осолдож хөлгийн багийн 14 гишүүн бүгд амь үрэгдэв. 
* 1979 - Мексикийн булангийн өмнөд хэсэгт орших "Ixtoc 4" газрын тосны станцад гал алдаж улмаар гурван сая баррел газрын тос далайд алдагдав. 
* 1980 - АНУ-ын Холбооны мөрдөх товчоо Эрх чөлөөний хөшөөнд суурилуулаад байсан тэсрэх бөмбөгүүдийг идэвхгүй болгов. Хэрэгт Хорватын үндсэрхэг үзэлтнүүд холбогджээ. 
* 1982 - Израил улсаас Их Британид суух элчин сайд Шломо Арговын амь насанд халдахыг завдав. Хэдийгээр түүнийг аварч чадсан ч насаараа тахир дутуу болжээ. 
* 1989 - Бээжин хотын Тяньаньмен талбайд долоон долоо хоног үргэлжилсэн жагсаалыг хүчээр тараах зорилгоор Хятадын засаг захиргаа цэрэг илгээв. 
* 1991 - Япон улсын Кюшү аралд орших Унзен галт уул дэлбэрч 43 хүн амиа алджээ. Амиа алдагсдын дийлэнх нь судлаач, сэтгүүлчид байсан юм. 
* 1992 - ОХУ-д Аюулгүй байдлын Зөвлөл байгуулагдсан. 
* 1998 - Германы Эшед хотод механикчын алдаанаас болж өндөр хурдны галт тэрэг хоорондоо мөргөлдөж, 101 хүн амиа алджээ. 
* 2006 - Серби-Монтенегрогийн холбооны ээлжит хуралдаанаар уг холбоог татан буулгах шийдвэрт хүрч, Монтенегро бүрэн тусгаар тогтнох боломжтой болов. 
* 2012 - Нигерийн Лагос хотын ойролцоо орших тосгонд нисэх онгоц осолдож, 153 хүн амь насаа алдав. Амиа алдсан 10 хүн орон сууцанд амьдардаг иргэд байжээ. 
** Их Британийн хатан хаан II Элизабет хаан ширээнд заларсны очир эрдэнийн ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэв. 
* 2013 - АНУ-ын төрийн нууцад хамаарах мэдээллийг "Викиликс" сайтад задалсан байлдагч Челси Маннингид холбогдох хэргийн шүүх хурал эхэлжээ. 
** БНХАУ-ын Жилин мужийн тахианы аж ахуйд гал гарсны улмаас 119 хүний амь нас сүйджээ. 
* 2015 - Гана улсын Аккра хотод шатахууны агуулах дэлбэрч 200 гаруй хүн амиа алдав. 
* 2017 - Английн Лондон хотын гүүрэнд дэлбэрэлт болов. Дэлбэрэлтийн улмаас найман хүн амь үрэгджээ. Уг дэлбэрэлтийг Исламын террорист бүлэглэлийн гишүүд үйлдсэн юм. Цагдаа нарын ажиллагааны үеэр дээрх этгээдүүдийг устган сөнөөжээ. 
* 2019 - Хартумын хядлага: Суданы арми Жанжаведын босогчидтой удтал гал нээсний улмаас 100 гаруй хүн амь насаа алджээ.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1540 - Австрын угсаа залгамжлах хунтайж II Чарльз (1590 онд нас барсан)
* 1808 - Эх газрын нэгдсэн улсын Ерөнхийлөгч Жефферсон Дейвис (1889 онд нас барсан)
* 1843 - Данийн хаан VIII Фредерик (1912 онд нас барсан)
* 1843 - Оросын ботаник-физиолог Климент Тимирязев (1920 онд нас барсан)
* 1844 - АНУ-ын 24 дэх Дэд Ерөнхийлөгч Гаррет Хобарт (1899 онд нас барсан)
* 1865 - Их Британийн хаан V Жорж (1936 онд нас барсан)
* 1873 - Нобелийн шагналт Герман гаралтай Америкийн фармалогич Отто Лоев (1961 онд нас барсан)
* 1899 - Нобелийн шагналт Унгар гаралтай Америкийн биофизикч Георг фон Бекеси (1972 онд нас барсан)
* 1906 - Францын өнгөт арьст нэрт жүжигчин Жозефин Бейкэр (1975 онд нас барсан)
* 1910 - Америкийн дэлгэцийн нэрт жүжигчин Паулетт Годдард (1990 онд нас барсан)
* 1924 - Нобелийн шагналт Шведийн неврофизикч Торстен Вайсел 
* 1929 - Нобелийн шагналт Швейцарын микробиологич Вернер Арбер
* 1930 - Тив болон дэлхийн аварга Иранын чөлөөт бөхийн тамирчин Аббас Занди (2017 онд нас барсан)
* 1931 - Кубын удирдагч, 18 дахь Ерөнхийлөгч Рауль Кастро Рус 
** Олимпын хоёр удаагийн алтан медальт Америкийн гүйгч Линди Реминио (2018 онд нас барсан)
* 1933 - Бахрейн улсын хаан Иса бин Сальман Аль Халифа (1999 онд нас барсан)
* 1950- Сьюзи Кватро, америкийн рок хөгжимчин, дууны зохиолч, продюсер, жүжигчин.
* 1960 - Папуа Шинэ Гвиней улсын анхны эмэгтэй шүүгч Катерин Давани (2016 онд нас барсан)
* 1961 - Олимпын хоёр алт, нэг мөнгөн медальт Америкийн гимнастикч Петер Видмар 
* 1967 - Америкийн сэтгүүлч, CNN сувгийн хөтлөгчдийн нэг Андерсон Купер 
** Олимп, дэлхийн дөрвөн алтан медальт, Европын 14 алтан медальт Унгарын усанд сэлэгч Тамас Дарни 
* 1971 - Италийн хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Луйжи Ди Бажжо 
* 1979 - Дэлхийн аварга Колумбын спорт алхагч Луйз Фернандо Лопез
** Дэлхийн хошой хүрэл, Европын мөнгөн медальт Их Британийн ойрын зайн гүйгч Кристиан Малколм 
* 1982 - Олимпын хошой аварга, нэг хүрэл, дэлхийн гурван алт, нэг хүрэл, Танхимын дэлхийн аваргын дөрвөн алт, нэг мөнгө, Европын аварга, нэг мөнгөн медальт ОХУ-ын нэрт тулгууртай харайгч Елена Исинбаева 
* 1985 - Сенегалын хөлбөмбөгч Паписс Сиссе 
** Польшийн хөлбөмбөгч Лукаш Пишчек 
* 1986 - Доминиканы сагсанбөмбөгч Ал Хорфорд
** Олимпын хүрэл медальт Мика Кого 
** Францын нээлттэй тэмцээний 13, Америкийн нээлттэй тэмцээний дөрөв, Уимбледоны хоёр, Австралийн нээлттэй тэмцээний нэг удаагийн аварга, Испанийн нэрт теннисч Рафаэл Надал
* 1989 - Дэлхийн найман удаагийн аварга Америкийн усанд сэлэгч Кейти Хофф 
* 1992 - Германы хөлбөмбөгч Марио Гёце

## Нас барсан алдартнууд 
* 1826 - Оросын түүхч, яруу найрагч Николай Карамзин (1766 онд төрсөн)
* 1875 - Францын алдарт хөгжмийн зохиолч Жорж Бизе (1838 онд төрсөн)
* 1924 - Австрийн нэрт зохиолч, хуульч Франц Кафка (1883 онд төрсөн)
* 1928 - Бүгд найрамдах Хятад улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Ли Юаньхонг (1864 онд төрсөн)
* 1946 - Зөвлөлтийн төр нийгмийн зүтгэлтэн Михаил Калинин (1875 онд төрсөн)
* 1963 - Олимпын аварга Францын хүндийн өргөгч Эдмонд Декоттинье (1893 онд төрсөн)
** Ромын пап XXIII (1881 онд төрсөн)
* 1964 - Нобелийн шагналт Финландын зохиолч Франс Эмиль Силанпа (1888 онд төрсөн)
* 1975 - Японы 39 дэх Ерөнхий сайд Сато Эйсакү (1901 онд төрсөн)
* 1977 - Нобелийн шагналт Английн физиологич Арчибалд Хилл (1886 онд төрсөн)
* 1989 - Иран улсын Дээд удирдагч Рухолла Хомейни (1902 онд төрсөн)
* 2009 - Америкийн жүжигчин, холимог тулаанч Девид Каррадин (1936 онд төрсөн)
* 2016 - Америкийн нэрт боксчин Мохаммед Али /Кассиус Марселлус Клей Жр./ (1942 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр 
*  Эдийн засагчдын өдөр
* Дэлхийн дугуйны өдөр

----

0603
#03