Юрий Кузьмин

**Юрий Васильевич Кузьмин** (1954 оны 3-р сарын 7-нд ЗХУ-ын Зөвлөлтийн Автономит Буриад-Монгол Улсын Корсаково тосгонд төрсөн) — оросын түүхч, монгол судлаач, Монголын орчин үеийн түүхийн мэргэжилтэн, Түүхийн ухааны доктор (1998), профессор.

## Намтар 
1954 онд ЗХУ-ын Зөвлөлтийн Автономит Буриад-Монгол Улсын Корсаково тосгонд ажилчны гэр бүлд төрсөн. Эцэг нь Зөвлөлт Якутын гавьяат геологич, Лениний одонтон Василий Григорьевич Кузьмин.

Тэрээр дунд сургуулиа төгсөөд Эрхүүд үйлдвэрт ажиллаж, нэгэн зэрэг ДОСААФ-ын радио инженерийн сургуульд сурч, гуравдугаар зэргийн радио операторын мэргэжилтэй болжээ. 1971 онд Эрхүүгийн Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн тэнхимийн оройн ангид элсэн орсон.

1972-1974 онд ЗХУ-ын Зэвсэгт хүчинд алба хааж, Зөвлөлт Азербайжаны Баку хот дахь цэргийн штабын радио холбооны төвд алба хааж байжээ. Дорны улс орнуудын түүх, соёлыг энэ үеэр анх сонирхож эхэлсэн гэдэг. 

1980 онд Эрхүүгийн улсын их сургуулийн түүхийн ангийг төгссөн. Суралцах хугацаандаа БНМАУ-д түүх, археологийн практикт хамрагдсан нь Монголын тухай цаашдын шинжлэх ухааны сонирхлыг сэдрээсэн байна. 

1985-2000 онд - ОХУ-ын Эрхүүгийн улсын их сургуулийн олон улсын факультетийн ахлах багш, дэд профессор, профессор.

1986 онд Ленинградын Улсын Их Сургуульд түүхийн шинжлэх ухааны доктор, профессор Л.А.Березны шинжлэх ухааны удирдлаган дор “1921-1940 оны БНМАУ-ын капиталист бус хөгжлийн талаарх орчин үеийн нийгмийн сэтгэлгээний үндсэн асуудлуудын тухай” сэдвээр түүхийн шинжлэх ухааны дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан байна. 

1998 онд Эрхүүгийн Улсын Их Сургуульд “Оросын нийгэм-улс төрийн сэтгэлгээ дэх Монгол ба Урианхайн асуудал (19-р зууны сүүл - 20-р зууны 30-аад он)” сэдвээр түүхийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан.

2000 оноос - Байгаль нуурын эдийн засаг, хуулийн их сургуулийн (одоогийн Байгаль нуурын Улсын их сургууль) Дэлхийн эдийн засгийн тэнхимийн профессор. 2008 онд тус Их сургуулийн Дэлхийн эдийн засгийн факультетэд оюутан, магистрант, аспирант, докторантуудад зориулсан Монгол Улсыг судлах шинжлэх ухаан, мэдээлэл, зөвлөх төвийг зохион байгуулж, удирдаж байсан.

Үүний зэрэгцээ 2004-2014 онд  Эрхүүгийн Их сургуулийн Багшийн дээд сургуулийн Дэлхийн түүхийн тэнхимийн профессороор ажиллаж байсан. Тэрээр 2007-2013 онд Эрхүүгийн Их сургуулийн Багшийн дээд сургуулийн Хүмүүнлэгийн ухааны тэнхимд ажиллаж байхдаа Олон улсын Ази судлалын төвд (орос. Международный центр Азиатских исследований, товч.МЦАИ) шинжлэх ухааны удирдагч байсан. 

## Шагнал 
2014 онд түүнийг Монгол Улс төрийн дээд "Алтан гадас" одонгоороо шагнасан. 

## Эрдмийн бүтээлүүд 
* *Кузьмин Ю. В.* Монголия и «Монгольский вопрос» в общественно–политической мысли России (конец XIX — 30–е гг. XX вв.). Иркутск, 1997. 232 с.
* *Кузьмин Ю. В.* П. А. Бадмаев: дипломат, политик, предприниматель. Иркутск, 2002. 108 с.
* *Кузьмин Ю. В.* Иркутское монголоведение 1725—2004 гг.: исследователи и книги. Иркутск, 2004. 117 с.
* *Кузьмин Ю. В.* Экономика и культура Монголии на рубеже веков. Иркутск, 2004. 106 с.
* *Кузьмин Ю. В.* Восточные проекты доктора П. А. Бадмаева. Иркутск, 2006. 184 с.
* *Кузьмин Ю. В., Свинин В. В.* История изучения Монголии в Иркутске. Иркутск, 2006. 137 с.
* *Кузьмин Ю. В.* Монголия и Китай начала XX века в оценках российской военной разведки. Улан-Батор, 2007. 162 с.
* *Кузьмин Ю. В.* Монголия и Китай начала XX века в оценках российских военных исследователей. Иркутск, 2007. 132 с.
* *Кузьмин Ю. В., Свинин В. В.* Иркутская школа монголоведения (XVIII—XX вв.). Иркутск, 2014. 436 с.
* *Кузьмин Ю. В.* Доктор П. А. Бадмаев: учёный, дипломат, предприниматель. Москва, 2014. 182 с.
* *Кузьмин Ю. В. и др.* Концептуальные вопросы российско-монгольских отношений в первой половине XX века. Улан-Батор—Иркутск, 2016. 360 с.
* *Кузьмин Ю. В., Суходолов А. П.* Монголия и русско-монгольские отношения первой половины XX века: проблемы истории и историографии. Иркутск, 2016. 318 с.
* *Кузьмин Ю. В., Суходолов А. П.* История Монголии и её международных отношений в XX веке в работах монгольских и российских исследователей. Иркутск, 2018. 232 с.
* *Кузьмин Ю. В., Цэрэн Н.* Эпистолярное наследие академика Б. Ринчена. Иркутск, 2021. 180 с.
* *Кузьмин Ю. В. и др.* Национальные интересы России и Монголии в треугольнике Россия—Монголия—Китай: проблемы, противоречия и сценарии. Иркутск, 2021. 466 с.
* *Кузьмин Ю. В. и др.* Монголия — Россия: век независимости — век сотрудничества. Иркутск, 2021. 230 с.
* *Кузьмин Ю. В., Козырская И. Е.* Россия — Монголия — Китай: сотрудничество, вызовы, противоречия. Иркутск, 2023. 242 с.