open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Михаил Салтыков-Щедрин

**Михаил Салтыков-Щедрин** (орос. *Михаи́л Евгра́фович Салтыко́в-Щедри́н,* жинхэнэ овог нь *Салтыко́в*, нууц нэр *Никола́й Щедрин*; 1826 оны 1-р сарын 15-нд Оросын хаант улсын Тверь мужид төрсөн— 1889 оны 4-р сарын 28-нд Санкт-Петербург хотод нас барсан) —Оросын XIX зууны  хошин шогийн өгүүлэл, үлгэрийн алдартай зохиолч, сэтгүүлч, төрийн зүтгэлтэн. Рязань болон Тверь хотын орлогч дарга байсан. 

## Бүтээлүүд 
### Романууд 
* Нэгэн хотын түүх (орос. История одного города, 1869—1870)
* Монрепо орогнол (орос. Убежище Монрепо, 1878—1879)
* Головлёвууд (орос. Господа Головлёвы, 1875—1880)
* Орчин үеийн (орос. Современная идиллия, 1877—1883)
* Пошехоны нөхөр (орос. Пошехонская старина, 1887—1889)

### Үгэрүүд 
* Зэрлэг нударган баян (орос. Дикий помещик, 1869)
* Тариачин эр хоёр генералыг тэжээсэн тухай өгүүлэл (орос. Повесть о том, как один мужик двух генералов прокормил, 1869)
* Ухамсар алга болсон нь (орос. Пропала совесть, 1869)
* Игрушечного дела людишки (1880)
* Ядуу чоно (орос. Бедный волк, 1883)
* Ухаант загас (орос. Премудрый пискарь, 1883)
* Зоригт туулай (орос. Самоотверженный заяц, 1883)
* Зоригтой даргын үлгэр (орос. Сказка о ретивом начальнике, 1883)
* Хатаасан загас (орос. Вяленая вобла, 1884) 
* Буян ба гай (орос. Добродетели и Пороки, 1884)
* Өөдрөг үзэлт загас (орос. Карась-идеалист, 1884)
* Тэнэг (орос. Дурак, 1885)
* Либерал (1885)

### Жүжиг 
* Пазухины үхэл (орос. Смерть Пазухина, 1857 бичсэн, хаалттай байгаад 1889 онд тайзнаа тавьсан)
* Сүүдрүүд  (орос. Тени, 1862—1865, 1914 онд тавьсан)
Шогун (2024 оны олон ангит кино)

**«Шогун»** (япон. 将軍 *шоогүн*, англи. *Shōgun*) — Түүхэн үйл явдлын тухай Канад, Америкийн телевизийн олон ангит уран сайхны кино. Жеймс Клавеллын (англи. *James Clavell,* 1921 —1994) түүхэн зохиолоор Рэйчел Кондо, Жастин Маркс нарын бүтээсэн кино юм.

Америкийн "FX" кабелийн телевиз 2018 онд уг киноны 10 ангийг захиалжээ. Кино зургийг Канадад 2021 оны 9-р сараас 2022 оны 4-р сар хүртэл авсан. Эхний хоёр ангийн нээлт 2024 оны 2-р сарын 27-нд болсон. 

Эхлээд мини-цуврал хэлбэрээр бүтээгдсэн боловч эхний ангиуд амжилттай болсон тул дахин хоёр улирал болгож сунгахаар шийдсэн байна.

2024 онд "Шогун" кино 76 дахь удаагийн Эмми шагнал гардуулах ёслолын 25 номинацын 18-д нь түрүүлж, анхны анги нь шилдэг драмын цуврал төрөлд шалгарсан япон хэлээрх анхны цуврал болж, хамгийн олон ангит киноны нэг анги болж, шинэ дээд амжилт тогтоов. 

Уг бүтээлд голдуу япон жүжигчид тоглодог бөгөөд ярианы ихэнх хэсэг нь япон хэлээр ярьдаг байна.

## Уран бүтээлчид 
Зохиолч- Жеймс Клавелл

Гүйцэтгэх продюсерууд:

* Эдвард Л.Макдоннелл
* Жастин Маркс
* Рейчел Кондо
* Эндрю Макдональд
* Аллон Райч
* Майкл Де Лука
* Микаэла Клавелл

Продюсерууд:

* Эрин Смит
* Санада Хироюки 
* Миягава Эрико
* Жейми Кей Уилер
* Том Винчестер

Дүрүүдэд:

* Санада Хироюки
* Космо Жэрвис
* Саваи Анна
* Асано Таданобү
* Хира Такэхиро
* Томми Бастоу 
* Никайдо Фүми
Макино Шоозоо

**Макино Шоозоо** (япон. 牧野省三, англи. *Shōzō Makino,* 1878 оны 9-р сарын 22-нд Киото хотод төрж, 1929 оны 7-р сарын 25-нд нас барсан) — Японы кино найруулагч, продюсер бөгөөд кино зохиолч. Түүнийг Японы кино урлагийг үндэслэгч гэж үздэг. Үүнээс гадна Макино Масахиро, Мацүда Садацүгү зэрэг дөрвөн хүү нь бүгд кино урлагт хүчээ үзсэн байна. Японы алдарт жүжигчин Цүгава Масахико, Нагато Хироюки нар түүний ач зээ нар нь юм. Мөн жүжигчин Минамида Ёоко бол ач охин юм. 

Макино бол Японы анхны мэргэжлийн найруулагч бөгөөд япон үндэсний кино урлагийг илэрхийлэх шинэ арга хэрэгслийг ашиглан шинэчилсэн хүн юм.

## Намтар 
1878 онд Киото мужийн нэгэн жижиг хотод төрсөн Макино Шоозоогийн эцэг эх нь гэрлээгүй байсан тул хууль бус хүүхэд байсан боловч эцэг эх нь хамтран амьдардаг байжээ. Түүний эцэг цэргийн хүн, эх нь эхэндээ гэрийн эзэгтэй байсан боловч 1901 оны 9-р сарын 1-нд гэр бүлийн 300 квадрат метр талбайд бага зэрэг засвар хийсний дараа тэрээр театр нээжээ. 22 настай Шоозоо жүжигт тоглохоос гадна эхдээ театрыг удирдахад нь тусалдаг байсан. 

1908 онд урлагийн шинэ хэлбэр гарч ирэх үед ах дүү Ёкота Шокай, Ёкота Эйносүкэ хоёр продюсер Макино Шоозоог кино урлагт хүчээ сорихыг урьжээ. Тэрээр "Хонноожи сүмийн тулаан" (1908) богино хэмжээний анхны киног найруулсан юм. Шоозоо аялагч театрт ажиллаж байсан жүжигчин Оноэ Мацүносүкэг сайн жүжигчин гэж олж хараад кинондоо тоглохыг урьж, үндэсний кино урлагийн анхны од болгож чадсан байна. 1912 онд ах дүү Ёкотагийн студи зэрэг хэд хэдэн компанийг нэгтгэсний үр дүнд "Никкацү" хэмээх шинэ кино компани байгуулагдаж, Макино Шоозоо үргэлжлүүлэн ажиллаж, жил бүр 60-80 богино хэмжээний кино бүтээж байв. Түүний ихэнх кинонд Оноэ Мацүносүкэ тоглосон байна. 

1919 онд тэрээр «Микадо» хэмээх жижиг компани байгуулсан. 1923 онд продюсерын "Makino Film Productions" компани байгуулж өөрөө найруулагчаар ажилласан бөгөөд сайн кино продюсер болохоо харуулсан.  "Makino Film Productions" олон түүхэн бөгөөд орчин үеийн тухай амжилттай кинонууд бүтээжээ.

Макино Шоозоо зүрхний дутагдалаар 1929 оны 7-р сарын 25-нд нас барсан ажээ.

Ангилал:Японы кино найруулагч
Ангилал:Киотогийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1878 онд төрсөн
Ангилал:1929 онд өнгөрсөн
Шикокү

**Шикокү** (япон. 四国, «дөрвөн муж») — Японы томоохон арлууд дотроос газар нутаг, хүн амаараа 4-рт ордог арал бөгөөд муж юм. Японы Хоншүү аралтай Шикокү арал 3 гүүрээр холбогддог.

Шикокү бүс нь Шикокү арал болон түүний эргэн тойрон дахь олон арлуудаас бүрдэх, ойролцоогоор 18,806 хавтгай дөрвөлжин километр (7,259 кв миль) талбайг эзэлдэг бөгөөд Эхимэ, Кагава, Коочи, Токүшима гэсэн дөрвөн аймгаас бүрддэг.

Арлын урт нь 225 км буюу 139.8 миль, өргөн нь 50-150 км буюу хамгийн өргөн хэсэгтээ 31.1 км-93.2 миль юм. 3.8 сая хүн амтай тус арал нь Японы дөрвөн гол том арлаас хамгийн бага хүн амтай нь юм. Энэ арал нь Хоншүүгийн өмнөд, Кюүшюгийн зүүн хойд хэсэгт байрладаг.

Засаг захиргааны хувьд 4 аймагт хуваагддаг.

Шикокү нь түүхэндээ нэлээд тусгаарлагдсан байсан тул Японы анхны шинж чанарыг, ялангуяа ургамалжилт, архитектурын зарим арга барилын хувьд удаан хугацаанд хадгалсаар ирсэн. Буддын шашны олон сүм энд байдаг.
Константин Голстунский

**Константин Голстунский** (орос. *Константи́н Фёдорович Голсту́нский,* 1831 оны 6-р сарын 14-нд Васильсурск тосгонд төрсөн—1899 оны 7-р сарын 4-нд Санкт-Петербургт нас барсан) — оросын монгол судлаач. Петербургийн Их сургуулийн гавьяат профессор. Төрийн жинхэнэ зөвлөх (1878).

## Намтар 
Константин Голстунский 1831 оны 6-р сарын 14-нд Нижгород мужийн Васильсурск тосгонд татарын сурвалжит гаралтай гэр бүлд төржээ. Татар үндэстэн.

Тэрээр Казань хотын гимназид сурч 1849 онд төгсөөд Казанийн их сургуульд суралцсан. 1853 онд Казанийн их сургуулийн түүх, филологийн факультетийг төгсөөд Казань хотын гимназийн монгол хэлний багшаар ажиллаж байсан. Улмаар Оросын эзэнт гүрний нийслэл рүү нүүж, Санкт-Петербургийн их сургуульд ажиллах болжээ.

1856 онд Константин Голстунскийг халимаг хэлтэй танилцахаар Астрахань, Ставрополь мужуудын нүүдэлчид рүү илгээжээ.

1883 оноос Санкт-Петербургийн их сургуулийн энгийн профессор. 1880 онд Ойрадын эх бичвэр, орчуулгыг бүрэн багтаасан бүтээл ("1640 оны Монгол-Ойрадын хууль тогтоомж, Галдан-хүн-Тайжийн нэмэлт зарлиг, Халимагийн хаан Дондук-Дашигийн дэргэдэх Ижил мөрний халимагуудад зориулан боловсруулсан хууль" докторын диссертаци") хэвлүүлсэн. 160 орчим өгүүллэг бүхий энэхүү Монголчуудын түүхийн дурсгалын тайлбарын хамт хэвлүүлжээ. Голстунский халимаг хэлний үгсийн сан, буддын шашны нэр томьёог боловсруулсан томоохон Монгол-Орос толь бичиг, мөн үндсэн “Орос-Халимаг толь бичиг”-ийг зохиожээ. Тэрээр оросын шашны удирдлагын даалгавараар олон тооны шашны номыг монгол хэл рүү орчуулсан. Мөн Оросын Гадаад яамны Азийн хэлтэст орчуулагчаар ажиллаж байсан.

Николай Рерихийн гэрт зочилдог байсан. Түүний аяллын тухай түүхүүд, дорнын ард түмний зан заншил, ёс суртахууны тухай түүхүүд нь залуу Н.К.Рерихэд нөлөөлсөн гэдэг.

Константин Федорович Голстунский 1899 оны 7-р сарын 4-нд таалал төгсөв.

## Бүтээл 
* Монгольско-русский словарь, т. 1-3, СПб, 1893-95: литогр. переизд, Л. ,1938.
* Монголо-ойратские законы, 1640, СПб, 1880.
* Русско-калмыцкий словарь, СПб, типография Академии наук, 1860, IV, 136 стр.
Сун Чинлин

**Сун Чинлин** (хятад. уламж. 宋慶齡, хялбар. 宋庆龄, пиньинь *Sòng Qìnglíng*; англи. Soong Ching-ling, 1893 оны 1-р сарын 27-нд төрсөн—1981 оны 5-р сарын 29-нд нас барсан) — Хятадын улс төрийн зүтгэлтэн. Тухайн үеийн Гоминдан намын ерөнхий сайд, Бүгд Найрамдах Хятад улсын ерөнхийлөгч Сунь Ятсений гурав дахь эхнэрийн хувьд түүнийг "хатагтай Сун Ятсен" гэж дууддаг байсан. Тэрээр Сүн гэр бүлийн гишүүн байсан бөгөөд ах, эгч нарынхаа хамт Хятадын улс төрд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. 1949 онд Бүгд Найрамдах Хятад Ард ​​Улсыг тунхагласны дараа тэрээр шинэ засгийн газарт БНХАУ-ын дэд дарга (1949–1954; 1959–1975), Үндэсний Их Хурлын Байнгын хорооны дэд дарга, Ардын их хурал (1954–1959; 1975–1981) дарга зэрэг хэд хэдэн нэр хүндтэй албан тушаал хашиж байжээ. 1950-иад оны эхээр тэрээр гадаадад айлчилж, олон улсын арга хэмжээнд эх орноо төлөөлөн оролцож байжээ.

## Намтар 
1913 онд АНУ-д сургуульд сураад Хятадад эргэн ирээд Хятадын 1911 оны хувьсгалын удирдагч, Гоминдан үүсгэн байгуулагч Сунь Ятсены нарийн бичгийн даргаар ажиллаж эхэлжээ. 1915 оны 10-р сарын 25-нд Японд Сунь Ятсентэй гэрлэсэн байна. Тэрээр Христийн шашинтан байсан ч өөрөөс нь 26 насаар ах байсан Сунь Ятсентэй гэрлэхийг эцэг эх нь эрс эсэргүүцэж байсан ажээ.

1926 онд болсон Гоминданы хоёрдугаар их хурлаар Сун Чинлин намын Төв хорооны гишүүн, эмэгтэйчүүдийн салбарын даргаар сонгогджээ. 1927 онд Гоминдан ба Хятадын Коммунист Нам хоёр хуваагдсаны дараа тэрээр Зөвлөлт Холбоот Улс руу явсан. 1929 онд тэрээр Империалистын эсрэг лигийн II бага хурлын хүндэт даргаар сонгогдов. 1931 онд тэрээр Хятадад буцаж ирээд буяны чиглэлээр ажиллаж байсан.

Тэрээр Чан Кайши улс төрийн өрсөлдөгчөө хавчиж байгааг эрс эсэргүүцэж байв. 1932 онд Хятадын хүний ​​эрхийн холбоог үүсгэн байгуулжээ. 1939 онд Япон-Хятадын дайны үеэр тэрээр Хятадын батлан ​​хамгаалах лигийг үүсгэн байгуулжээ.

1948 онд тэрээр Гоминдан намаас зүүний салбар салан тусгаарласны үр дүнд байгуулагдсан жижиг нам болох Гоминданы Хувьсгалт Хорооны хүндэт даргаар сонгогджээ. Иргэний дайнд коммунистууд ялсны дараа тэрээр БНХАУ-д амьдарч байжээ. 1951 онд тэрээр гадныханд зориулсан сар тутмын "Хятадын бүтээн байгуулалт" (хожим нь China Today) сэтгүүлийг үүсгэн байгуулжээ. 

Гэвч Хятадын Соёлын хувьсгалын үеэр хатуу шүүмжлэлд өртсөн. 

1968 онд ерөнхийлөгч Лю Шаоциг цэвэрлэсний дараа тэрээр болон Дун Биву дэд ерөнхийлөгчөөр 1972 он хүртэл Хятадын төрийн тэргүүнээр ажиллаж, Дун ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгчээр томилогдов. Сун Чинлин Соёлын хувьсгалын улс төрийн үймээн самууныг даван туулсан боловч 1976 оноос хойш ил бага гардаг байсан. Сун 1976-1978 онд Бүх Хятадын Ардын Төлөөлөгчдийн Их Хурлын Байнгын хорооны даргын үүрэг гүйцэтгэгчээр ажиллаж байгаад ерөнхийлөгчийн алба татан буугдсанаар дахин төрийн тэргүүний үүрэг гүйцэтгэх болжээ. 1981 оны 5-р сарын 16-нд хамгийн сүүлд өвдөх үеэр “БНХАУ-ын хүндэт Ерөнхийлөгч” гэсэн тусгай цол хүртээд 1981 оны 5-р сарын 29-нд 88 настайдаа нас барсан байна.
Хулгана

**Хулгана** нь жижиг биет мэрэгч амьтан юм. Шовх хошуу, жижиг бөөрөнхий чих, биеийнхээ урттай адил хайрстсан сүүл, олон тоогоор хурдацтай өсөх чадвараараа онцлог. Бидний хамгийн сайн мэдэх төрөл зүйл нь энгийн гэрийн хулгана (Mus musculus) юм. Хулганыг гэрийн тэжээвэр амьтан болгох тохиолдол бий ч голдуу хоол хүнс, оромж хайн хүн суурьшсан газарт урилгагүй, хор хөнөөл дагуулан үүрлэдэг байна.

Хулгана хархнаас биеийн хэмжээгээрээ ялгагдана. Харх, хулгана гэсэн нийтлэг нэр томъёо нь ангилал зүйн хувьд хэт ялгаатай биш юм.

Гэрийн тэжээвэр амьтан болгон зардаг хулгана нь ердийн гэрийн хулганаас хэмжээнээсээ эрс ялгаатай байдаг. Энэ нь зэрлэг байгаль дахь үржлийн болон хүрээлэн буй орчины ялгаатай холбоотой юм. Хулганын бас нэгэн түгээмэл төрөл бол лабораторийн цагаан хулгана юм. Тэд нэгэн хэвийн биеийн болон зан авирын шинж чанар агуулдгаараа шинжлэх ухааны судалгаанд ашиглахад маш тохиромжтой байдаг.

Муур, зэрлэг нохой, үнэг, махчин шувууд, могой болон зарим төрлийн шавьж хулганыг ангуучлан иддэг хэдий ч тоо толгой нь маш их хэвээр байсаар байдаг. Хулгана нь бараг бүх орчинд дасан зохицох чадвартай ба үүниийхээ ачаар дэлхий дээр амьдарч буй хөхтөн амьтдын хамгийн амжилттай оршин тогтнодог овгийн нэг юм.

Зарим нөхцөлд хулганыг хор хөнөөлт амьтан гэж үздэг. Ийм төрлийн амьтад нь ургац талбайг сүйтгэж, өвчин тараадаг тул ийнхүү нэрлэгддэг ажээ. Хулгана нь ялгадсаар өвчин тарааж, шимэгч хорхойн тээгч болдог. Хойд Америкт хулганын ялгадастай тоосоор амьсгалах нь хантавирустай холбогдсон ба цаашлаад уушгины хантавирусын хам шинж (HPS) үүсгэдэг байж болзошгүй гэж үздэг байна.

Шөнийн амьтан гэгдэх хулгана хараа муутай боловч сонсголын мэдрэмж нь ихэд сайн хөгжсөн. Хоол хүнс олох, махчин амьтдаас зайлсхийх чадвар нь голдуу үнэрлэх мэдрэмжээсээ хамаардаг.

Зэрлэг байгальд хулганууд нарийн нүхэн үүр ухдаг. Эдгээр нүхнүүд нь урт орц, гудамтай бөгөөд зугтах хонгилоор хүртэл тоноглогдсон байх тохиолдол бий. Нэгэн зүйлийн хувьд нүхний дотор загвараа гаргах чадвар нь генетикийн шинж чанар байдаг байна.


Ангилал:Амьтан судлал
Ангилал:Хөхтөн
Эртний Грек хэл

**Эртний Грек хэл** (грек. ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα [γλῶττα], hē Hellēnikḗ glôssa [glôtta]) нь МЭӨ 1500 оноос МЭӨ 300 он хүртэлх эртний Грек болон эртний ертөнцөд хэрэглэгдэж байсан грек хэлний нэгэн хэлбэр юм. Энэ нь ихэвчлэн дараах үеүүдэд хуваагддаг: Микений Грек (МЭӨ 1400–1200), Харанхуй эрин (МЭӨ  1200–800), Архаик эрин (МЭӨ 800–500), Сонгодог үе (c. МЭӨ 500–300).

Хэлний хөгжлийн янз бүрийн үеүүдийг онцолдог:  Прото-Грек (МЭӨ XX-XVII зуун), Микен (МЭӨ XVI-XII зуун), Пост-Микен (МЭӨ XI-IX зуун), Архаик (МЭӨ VIII-VI зуун), Сонгодог ( МЭӨ V-IV зуун), Эллинист (МЭӨ III зуун - МЭ IV зуун).

Эртний Грек хэл нь Хомер болон 5-р зууны Афины түүхч, жүжгийн зохиолч, философичдын хэл байв. Энэ нь англи хэлний үгсийн санд олон үг нэмсэн бөгөөд Сэргэн мандалтын үеэс хойш барууны орнуудын боловсролын байгууллагуудын стандарт судлагдахуун байсаар ирсэн.  

Эллин хэлний гэр бүлийн гарал үүсэл, анхны хэлбэр, хөгжил нь тухайн үеийн нотлох баримт дутмагаас үүдэн сайн судлагдаагүй хэвээр байна. Нийтлэг Прото-Индо-Европ хэл (Эртний Грек хэлтэй төстэй хэл) ба сонгодог үеээс салбарлан ямар грек аялгууд байсан байж болох талаар хэд хэдэн онол байдаг. Тэдгээр нь ерөнхий ижил бүтэцтэй боловч зарим нарийн ширийн зүйлээрээ ялгаатай. Энэ үеийн цорын ганц түүхэн баталгаажсан аялга бол Микений Грек хэл боловч түүний түүхэн аялга, тухайн үеийн түүхэн нөхцөл байдалтай уялдаж байгаа нь иймэрхүү хэлний бүлгүүд урьд нь ямар нэгэн хэлбэрээр хэдийнээ оршин тогтнож байсныг харуулдаг байна.

Эрдэмтэд эртний Грекийн үеийн гол аялга бүлгүүд МЭӨ 1120 оноос хойш Дорианы довтолгооны үед үүссэн гэж үздэг бөгөөд тэдний анхны цагаан толгойн үсэг МЭӨ 8-р зуунд гарч ирсэн гэж үздэг. 

Энэ үеийн грекчүүд бүх Грекийн ард түмнийг дорианчууд, аеолианчууд, ионианчууд (Афинчуудыг оруулаад) гэсэн гурван үндсэн бүлэгтэй гэж үздэг бөгөөд тус бүр өөрийн гэсэн онцлогтой, өвөрмөц аялгатай байдаг.

Дундад зууны үед энэ хэл нь Византийн утга зохиолын хэлний загвар болж, Сэргэн мандалтын үед Баруун Европт сонгодог статустай болж, бичгийн уламжлалд чиглэсэн хэлээс ялгаатай нь орчин үеийн Грек хэл ярианы хэл болж илүү хөгжсөн байна. 

## Орчин үе 
Одоогийн байдлаар эртний грек хэлийг Бельги дэх ахлах сургууль, Нидерланд, Германы гимнази сургуулиудад заадаг хэвээр байгаа бөгөөд Грекийн дунд, ахлах сургуульд мөн суралцдаг байна. Эртний грекийн сонгодог, түүнчлэн хэсэгчлэн эртний (Гомер) үеийн орчуулсан уран зохиол нь Европ, Хойд Америкийн соёлын салшгүй хэсэг болжээ.

Өнөөдөр эртний Грекийн үгсийн сан нь Латин хэлтэй хамт орчин үеийн олон улсын үгсийн сан, ялангуяа шинжлэх ухаан, шинжлэх ухаан-техникийн нэр томъёоны үндэс суурь болж байна.
Moon Music

***Moon Music*** (Бүтэн нэр: ***Music of the Spheres Vol. II: Moon Music***) нь Британы рок Coldplay хамтлагийн гаргасан 10дах студи цомог юм. Энэхүү цомог нь хамтлагийн 2021 онд гаргасан *Music of the Spheres: From Earth with Love* цомгийн үргэжлэл болж гарсан. Эдгээр цомгууд нь хамтлагийн Music of the Spheres World Tour аялан тоглолтийг голлох төрх болж үргэжилж байна. Энэ цомог дээр Burna Boy, Little Simz, Elyanna, Tini, Ayra Starr зэрэг уран бүтээлчид оролцсон.
Хэсэгчилсэн мэдээгүйжүүлэлт

**Хэсэгчилсэн мэдээгүйжүүлэлт** (англ. Local anesthesia) нь биеийн тодорхой хэсэгт мэдрэхгүй болгох аливаа үйлдэл бөгөөд ерөнхийдөө тухайн хэсгийн өвдөлтийг намдаах, тухайлбал хэсэгчилсэн бусад мэдрэхүйд нөлөөлж болох ч өвдөлтийг мэдрэх чадваргүй болгох зорилготой. Энэ нь өвчтөнүүдийн өвдөлт, зовуурийг багасган мэс засал, шүдний эмчилгээ хийлгэх боломжийг олгодог. Хийсвэр хагалгаа гэх мэт олон тохиолдолд энэ нь аюулгүй бөгөөд ерөнхий мэдээгүйжүүлэлтээс давуу байдаг. 

Дараах нэр томьёог ихэвчлэн сольж хэрэглэдэг:

*Хэсэгчилсэн мэдээгүйжүүлэлт нь шууд утгаараа биеийн жижиг хэсэг, тухайлбал шүд, арьсны хэсэгчилсэн мэдээ алдуулалт юм. 
*Бүсчилсэн мэдээ алдуулалт нь хөл, гар гэх мэт биеийн илүү том хэсгийг мэдээ алдуулах зорилготой. 
*Холимог мэдээгүйжүүлэлт нь хэсэгчилсэн болон бүсчилсэн мэдээ алдуулалтын олон төрлийн арга техникийг хамардаг.

Ангилал:Анагаах ухаан
Ангилал:Мэс засал
Ангилал:Мэдээгүйжүүлэлт
Леонид Шинкарёв

**Леонид Шинкарёв** (орос. *Леони́д Ио́сифович Шинкарёв,* 1930 оны 11-р сарын 13-нд ЗХУ-ын Украины Донецск мужийн Макеевка тосгонд төрж, 2022 оны 11-р сарын 4-нд Швейцарт нас барсан) — Зөвлөлтийн болон Оросын сэтгүүлч, зохиолч, тойрон аялагч.

## Намтар 
1954 онд Горькийн (Нижний Новгород) их сургуулийн түүх, филологийн ангийг төгссөн. Тэрээр Горькийн мужийн Кошелиха тосгонд дунд сургуулийн багшаар ажлын гараагаа эхэлж, "Арзамасын үнэн" сонины ажилтан байсан бөгөөд Алс Дорнодод "ТАСС" агентлагийн Приморскийн салбар, бүс нутгийн "Красное знамя" (Улаан туг) сонинд таван жил ажилласан. 

Дараа нь тэрээр "Известия" сонинд 34 жил ажиллаж, түүний дотор Зүүн Сибирь, БНМАУ, БНАСАУ, зүүн өмнөд Африк (Мозамбик, Мадагаскар, Зимбабве, Замби, Танзани, Лесото, Свазиланд, Маврики, Сейшелийн арлууд гэх мэт) сонины сурвалжлагчаар ажилласан. 1980-1990-ээд онд Москва дахь тусгай сурвалжлагч байсан.

1985-1988 онд Монголд ТАСС агентлаг болон "Известия" сонины сурвалжлагчаар ажиллаж байсан.

Тэрээр “Нравы и быт Монголии”, "Цэдэнбал Филатова хоёр. УБ 2004 он" хэмээх Ю.Цэдэнбалын тухай номууд бичсэн. 

Шинкарёв Энэтхэгийн далайд халуун орны загас барих "Нора" туна загас агнуурын хөлөг онгоцонд Зөвлөлтийн анхны загас агнуурын экспедицээс (1961) эхлэн олон тооны аялал, экспедицүүдэд оролцсон. Тэрээр Сибирийн Лена мөрний эхээс эх хүртэл, (1967), Витим (1969), Вилюй (1973), Алдан (1975), Колыма (1977), Сэлэнгэ (1980) зэрэг сэтгүүлчдийн экспедицийг удирдаж байв. "Хойд туйл-15" хөвөгч станц, Амазоны индианчууд, Калахари цөлийн бушменууд, Тасманийн уугуул иргэдтэй танилцаж байжээ.

ЗХУ-ын Зохиолчдын эвлэлийн гишүүн. Москвагийн зохиолчдын эвлэлийн гишүүн. ЗХУ, ОХУ-ын Сэтгүүлчдийн эвлэлийн шагналын эзэн. Амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд буюу 1996 оноос тэрээр Швейцарын Цюрих хотод гэр бүлийнхээ хамт амьдарч байгаад 2022 онд нас баржээ.

Ангилал:Оросын сэтгүүлч
Ангилал:Оросын зохиолч
Ангилал:Оросын аялагч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1930 онд төрсөн
Ангилал:2002 онд өнгөрсөн
Монгол 2024 оны Зуны Олимпод

Монгол Улс 2024 оны 7 сарын 26-наас 8 сарын 11-ний хооронд Парист болсон 2024 оны Зуны Олимпод оролцсон. 1964 оноос хойш Лос-Анжелесийн 1984 оны Зуны Олимпоос бусад Зуны Олимпын наадам болгонд Монголын баг тамирчид оролцсон.

Жүдоч Бавуудоржийн Баасанхүү тэмцээний эхний өдөр мөнгөн медаль хүртэж, Монголын цорын ганц медальтан болсон.

## Медальтнууд 
| width="78%" align="left" valign="top"|  

 
| width="22%" align="left" valign="top"|

| width="22%" align="left" valign="top"|

| width="22%" align="left" valign="top" |

## Тамирчид 
Наадамд оролцох тамирчдын тоог доор харуулав.

## Байт харваа
Хятадын Ханжоу хотод болсон 2022 оны Азийн Наадамд Монголын нэг харваач үзүүлсэн амжилтаар эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан харвааны төрөлд өрсөлдөх болзол хангасан.

## Бокс 
Монгол Улсаас хоёр боксчин Олимпын наадамд оролцсон. Хятадын Ханжоу хотод болсон 2022 оны Азийн Наадамд Оюунцэцэгийн Есүгэн (эмэгтэйчүүдийн хөнгөн жин) шигшээ болон хагас шигшээд шалгарч, тус тусын ангилалдаа эрхээ баталгаажуулсан. Тайландын Бангкок хотод болсон 2024 оны Дэлхийн Боксын Олимпын эрх олгох 2-р тэмцээнд Мөнхцэцэгийн Энхжаргал (эмэгтэйчүүдийн 54 кг) квотын тойрогт ялснаар эрхээ авсан.

## Бөх 
Монгол Улсаас дараах ангилалд есөн бөх Олимпын наадамд эрхээ авсан. Долгоржавын Отгонжаргал, Энхсайханы Дэлгэрмаа нар Сербийн Белград хотод болсон 2023 оны ДАШТ-д эхний таван байрт шалгарч, олимпод оролцох эрхээ авсан; Киргизстаны Бишкект болсон 2024 оны Азийн Олимпын эрх олгох тэмцээнд гурван бөх тус тусын жингийн төрлийн хагас шигшээний барилдаанд ялснаар наадмын эрх авсан; ба Туркийн Истанбулд болсон 2024 оны ДАШТ-д гурван бөх оролцох эрхээ авсан.

;Чөлөөт

## Буудлага
Монголын буудлагын тамирчид 2022, 2023 оны ОУБСХ-ны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн, 2023, 2024 оны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн, 2024 оны ОУБСХ-ны Дэлхийн Олимпын эрх олгох тэмцээнд үзүүлсэн амжилтаар дараах төрлүүдэд оролцох квотын эрхээ авсан.

## Жүдо 
Монгол Улсаас ОУЖХ-ны дэлхийн чансааны жагсаалт болон Ази тивийн квотоор арван жүдочид шалгарсан.

;Холимог баг

## Унадаг дугуй 
### Засмал замын 
Монгол Улс Олимпын наадмын эрэгтэй засмал замын уралдаанд ДДХ-ны эрэмбээр квотыг баталгаажуулж нэг эрэгтэй тамирчин оролцуулсан.
 

## Усанд сэлэлт 
2024 оны Парисын Олимпод Монгол Улс хоёр усанд сэлэгч илгээсэн.

## Хөнгөн атлетик 
Монголын хөнгөн атлетикийн тамирчид 2024 оны Олимпод оролцох эрхийн оноог (эсвэл гүйлт ба харайлтын уралдааны цаг) эсвэл дэлхийн чансааг (тус бүр дээд тал нь 3 тамирчин) давж, оролцох стандартыг давсан.:

;Гүйлт, харайлтын төрөл

## Хүндийн өргөлт 
Монгол Улсаас Олимпын наадамд нэг хүндийн өргөлтийн тамирчин оролцсон. ОУХМ Мөнхжанцангийн Анхцэцэг эмэгтэйчүүдийн 81 кг-ын жинд ОУХӨХ-ны Олимпын эрх олгох чансаагаар эхний аравт шалгарсан.

## Бусад Монголчууд 
## Мөн үзэх
*Монгол 2024 оны Зуны Паралимпод
*Монгол 2024 оны Залуучуудын Өвлийн Олимпод

## Эх сурвалж 
Ангилал:Улс, орон 2024 оны Зуны Олимпод
2024
Ангилал:2024 он Монголын спортод
Шатрын Их хөлөг (ном)

**Шатрын Их хөлөг** бүтнээр "Шатрын Их хөлөг: Америкийн тэргүүлэх байр суурь ба түүний геостратегийн зайлшгүй шаардлага" (англи. *The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives*) — Польш гаралтай америкийн улс төрийн зүтгэлтэн, улс төр судлаач Збигнев Бжезинскийн 1997 онд бичсэн алдартай улс төрийн геополитикийн тухай ном. 

Энэхүү ном нь АНУ-ын геополитикийн хүчин чадал, 21-р зуунд энэ хүчийг хэрхэн хэрэгжүүлэх стратегийн тухай ном юм. Збигнев Бжезински Евразийн талаарх АНУ-ын геополитикийн стратегид судалгааны гол анхаарлаа хандуулдаг байсан. Бжезински Еврази тивд тэргүүлэх байр суурь нь үнэн хэрэгтээ дэлхий даяар тэргүүлэх байр суурь эзэлдэг гэж үздэг бөгөөд АНУ-ын хамгийн чухал стратегийн зорилго нь Төв Ази болон Зөвлөлтийн дараах орон зайд нөлөөгөө өргөжүүлэх явдал гэж үзэж байсан тухай юм. 

Ирээдүйн хүчний хуваагдлын тухай ярихдаа тэрээр Украиныг Оросын эзэнт гүрний сүүлчийн түшиц газар гэж үзэж байгаа бөгөөд зөвхөн Украиныг ОХУ-ын бүрэлдэхүүнээс эцэслэн гаргаж, барууны талыг баримтлагч улс төрийн элитийг тэнд бий болгох нь АНУ-д үүнийг хийх боломжийг олгоно. Бжезинскийн үзэж байгаагаар Украингүй Орос улс Евразийн эзэнт гүрэн байхаа болино гэж үзсэн. Гэхдээ Орос улс ардчилсан шинэчлэл хийвэл Европын холбоо, НАТО-д элсэх ёстой гэж үздэг байв.

Зохиогч зарим улсуудыг геополитикийн төвүүд гэж үздэг бөгөөд тэдгээрийн эрх мэдэл нь чухал байршлаас нь үүдэлтэй гэжээ. Дараах улсууд энэ шалгуурт багтдаг: Украин, Азербайжан, Өмнөд Солонгос, Турк, Иран.  

З.Бжезински НАТО-г Дорнод руу тэлэх санааг дэмжиж байв.
2024 оны Зуны Паралимп

**2024 оны Зуны Паралимп** (), нь 17 дахь Зуны Паралимпын наадам бөгөөд Олон Улсын Паралимпын Хорооны удирдлага дор явагддаг олон төрлийн параспортын олон улсын тэмцээн юм. Наадам 2024 оны 8 сарын 28-наас 9 сарын 8-ны хооронд Францын Парист болсон бөгөөд спортын 22 төрөлд 549 медалийн тэмцээн болсон. Тинь, Альбервильд болсон 1992 оны Өвлийн Паралимпын дараа Франц хоёр дахь удаагаа Паралимпын наадмыг зохион байгуулсан бол Парис анх удаа Зуны Паралимпыг зохион байгуулсан явдал юм. Франц мөн 2024 оны Зуны Олимпыг зохион байгуулсан.

## Эх сурвалж 
## Гадаад холбоос 
* Парис 2024 Албан ёсны нүүр хуудас


Ангилал:Зуны Паралимп жил жилээр
Жамсрангийн Бямбасүрэн

**Жамсрангийн Бямбасүрэн** (1976 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) Хил хамгаалах ерөнхий газрын дарга, Бригадын генерал, Элчин сайд. 

## Намтар 
* 1994-1998 онд Цэргийн их сургуулийн /хуучнаар/ Хилийн цэргийн дээд сургууль, 
* 2001-2004 онд ОХУ-ын Холбооны аюулгүй байдлын албаны Хилийн академи,
* 2009 онд мөн академийн дээд курс, 
* 2013-2016 онд ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын академийг тус тус төгссөн.

#### Ажилласан байдал 
# 1998-2000 онд хилийн 0146 дугаар ангид заставын орлогч, заставын дарга, 
# 2000-2001 онд Хил хамгаалах ерөнхий газрын Хил хамгаалалтын хэлтэст оператив жижүүрийн офицер, 
# 2001-2004 онд ОХУ-ын Холбооны аюулгүй байдлын албаны Хилийн академид сонсогч, 
# 2004.07-2004.11 сард Хил хамгаалах ерөнхий газрын Хил хамгаалалтын газарт шалган нэвтрүүлэх албаны офицер, 
# 2004-2005 онд хилийн 0184 дүгээр ангид захирагчийн 1 дүгээр орлогч, штабын дарга,  
# 2005-2007 онд Хил хамгаалах ерөнхий газрын Тамгын хэлтэст тогтоол шийдвэрийн биелэлт, дотоод ажил хариуцсан ахлах офицер, 
# 2007-2008 онд мөн газрын Захиргааны удирдлагын газарт Ажлын албаны дарга, даргын зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга, 
# 2008-2009 онд мөн газрын Тамгын хэлтсийн дарга, 
# 2009-2012 онд хилийн 0286 дугаар ангийн захирагч, 
# 2012-2013 онд хилийн 0151 дүгээр ангийн захирагч, 
# 2013-2016 онд ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын академид сонсогч, 
# 2016 оны 7 дугаар сараас Хил хамгаалах ерөнхий газрын Хил хамгаалалтын хэлтсийн дарга, Захиргааны удирдлага эрхэлсэн дэд дарга, 
# 2019 оны 5 сараас Хил хамгаалах ерөнхий газрын тэргүүн дэд дарга бөгөөд Хилийн цэргийн штабын дарга, 
# 2020 оны 1-р сараас  Хил хамгаалах ерөнхий газрын дарга,
# 2021 оны 12-р сараас Монгол Улсаас Лаос улсад суугаа Элчин сайд.
Юмбуугийн Сандаг

**Юмбуугийн Сандаг** (1939 онд Улаанбаатар хотод төрсөн-  нас барсан)- Монголын дипломат, Элчин сайд.

## Намтар 
1966 онд ЗХУ-ын Москва хотын Олон улсын харилцааны дээд сургууль төгссөн.

1966 оноос БНМАУ-ын Гадаад явдлын яам, БНГвиней Улс, БНА Алжир улс, ЗХУ-д суугаа ЭСЯ-нд атташе, 3,2,1-р нарийн бичгийн дарга.  

1977 онд ЗХУ-ын ГХЯ-ны дэргэдэх Дипломатын академи төгссөн.

1988-1991 онд БНАЛаос Ард улсад суугаа суугаа Элчин сайд,

1991-1997 онд ГХЯ-ны төв аппаратад ажилласан. 

1997-2001 онд БНКазУлсад суугаа Элчин сайд,

2006 онд Ону бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд цолоор шагнуулсан.
Дэндэвийн Цэрэндорж

**Дэндэвийн Цэрэндорж** (1920 онд Түшээт хан аймагт өнөөгийн Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын нутагт төрсөн- 1987 онд Улаанбаатар хотод нас барсан) -Монгол Улсын дипломат.

## Намтар 
1938 онд БНМАУ-ын Үйлдвэр, барилгын яаманд боловсон хүчний хэлтсийн дарга.

1946 онд Гадаад явдлын яамыг бэхжүүлэхэд шилжин ирж ахлах референт болсон.

1952-1953 онд БНМАУ-аас БНХАУ-д суугаа анхны Элчин сайдын яаманд зөвлөх.

1958-1960 онд ЗХУ-ын Коммунист намын дээд сургуульд сурч төгссөн.  

1962-1966 онд Монгол Улсаас БНАрдчилсан Вьетнам Улсад суугаа Элчин сайд.

1976-1979 онд БНСоциалист Вьетам улсад суугаа Элчин сайд.
Сансрын хөлөг

**Сансрын хөлөг** гэдэг нь сансар огторгуйд нисэх, ажиллах зориулалттай тээврийн хэрэгсэл юм. Сансрын хөлгүүдийг харилцаа холбоо, дэлхийн ажиглалт, цаг уур, навигаци (байршил зүй), сансрын колоничлол, гариг судлал, хүн ба ачаа тээвэрлэлт зэрэг олон зорилгоор ашигладаг. Нэг үе шаттай, тойрог замд ажилладаг тээврийн хэрэгслээс бусад бүх сансрын хөлөг бие даан сансарт гарч чадахгүй бөгөөд хөөргөх төхөөрөмж (зөөгч пуужин) шаарддаг.

Тойрог замаас доогуурх нислэгийн үед сансрын хөлөг сансарт нэвтэрч, дараа нь дэлхийг бүтэн тойрох хангалттай эрчим хүч, хурдыг олж авалгүйгээр гадаргуу руу буцаж ирдэг. Харин тойрог замын нислэгийн хувьд сансрын хөлөг дэлхийг эсвэл бусад тэнгэрийн биетүүдийн эргэн тойронд хаалттай тойрог замд ордог. Хүн тээгч сансрын хөлөг нь хүмүүсийг эхлэх цэгээс  эсвэл тойрог зам дах тодорхой байршилаас (сансрын станцууд) багийн гишүүн эсвэл зорчигч болгон тээвэрлэдэг бол роботын сансрын нислэгт ашиглагддаг сансрын хөлөг нь бие дааж эсвэл телероботоор ажилладаг. Шинжлэх ухааны судалгаанд ашигладах робот хөлгийг “сансрын хайгуул хөлөг” гэнэ. Гариг биетийг тойрон тойрог замд байсаар байх робот сансрын хөлөгийг “хиймэл дагуул” гэнэ. Одоогийн байдлаар "Пионер 10 ба 11", "Вояжер 1 ба 2", "Шинэ Тэнгэрийн Хязгаар" зэрэг цөөхөн хэдэн од хоорондын хайгуул хөлөг манай нарны аймгаас гарах замдаа явж байна.

Тойрог замын сансрын хөлөг нь ахин ашиглагдахуйц эсвэл нэг удаагийх ​​байж болно. Ихэнхийг нь нэг удаа л хөөргөх боломжтой. Ахин ашиглах боломжтой, дэлхийд буцаж буудаг сансрын хөлгүүдийг далавчгүй сансрын капсул болон далавчит сансрын онгоц гэж 2 хувааж болно. SpaceX Dragon болон Space Shuttle гэх мэт хөлгүүдийг хэд хэдэн удаа хөөргөх боломжтой. Сүүлийн жилүүдэд олон сансрын агентлагууд дахин ашиглах боломжтой сансрын хөлөгийн хөгжүүлэлтэд анхааран ажиллаж байна.

Хүн төрөлхтөн бид сансарт нисч чадсан ч тойрог замд хөлөг хөөргөх технологи цөөхөн улсад байдаг нь: Орос (Роскосмос), АНУ (НАСА), Европын сансрын агентлагийн гишүүн орнууд, Япон (JAXA), Хятад (CNSA), Энэтхэг (ISRO), Тайвань (TSA), Израиль (ISA), Иран (ISA), Хойд Солонгос ( НАДА) болно. Үүнээс гадна хэд хэдэн хувийн компаниуд тойрог замд хөөргөх технологийг төрөөс хараат бусаар боловсруулан хөгжүүлж байна. Ийм компаниудын хамгийн тод жишээ бол SpaceX болон Blue Origin юм.
Ангилал:Сансар судлал
Ангилал:Тээврийн хэрэгсэл
Үй олноор хөнөөх зэвсэг

**Үй олноор хөнөөх зэвсэг** (англи. *Weapons of mass destruction*, орос. *Оружие массового уничтожения*) -бага зэргээр ашигласан ч их хэмжээний сүйрэл, хохирол учруулах, тэр ч байтугай байгаль орчин, улс орнуудад нөхөж баршгүй хохирол учруулах чадвартай зэвсгийн төрлийг нэгтгэсэн нэр томъёо юм.

Үндсэндээ зөвхөн **цөмийн**, **химийн** болон **биологийн зэвсгийг** үй олноор хөнөөх зэвсэг гэж ангилдаг юм. 

Гэсэн хэдий ч шинжлэх ухаан, технологийн хөгжил нь устгалын цоо шинэ арга хэрэгслийг бий болгож байгаа бөгөөд энэ нь үр нөлөөгөөрөө өнөөгийн үй олноор хөнөөх зэвсгийн загваруудаас дутуугүй байгаа юм. Ийм шинэ бүтээгдэхүүнд жишээлбэл, уламжлалт бус шинэ физик зарчимд суурилсан зэвсгийг хамааруулж байна. 

## Улс төрийн нөхцөл байдал 
Аливаа улс үй олноор хөнөөх зэвсгийн аль нэг төрлийг ашиглах нь нийт соёл иргэншлийн хувьд үр дагаврыг урьдчилан таамаглахад хэцүү байдал үүснэ гэж үздэг байна. Иймээс үй олноор хөнөөх бүх төрлийн зэвсгийг үйлдвэрлэх, түгээх, ашиглахыг хориглохын төлөө улс, улс төрийн нам, олон нийтийн байгууллага, хөдөлгөөнүүд тэмцэл өрнүүлдэг юм. 

Үй олноор хөнөөх зэвсгийг бий болгох судалгаа, ажлыг хөгжүүлснээр оролцогч улс орнууд төдийгүй дэлхийн хэмжээнд дайны аюул ихээхэн нэмэгдэхэд хүргэсэн. Зарим тохиолдолд үй олноор хөнөөх зэвсэг нь эсрэгээрээ энх тайвны баталгаа болдог байна. Тухайлбал, цэргийн хүчин чадал багатай улс нь түрэмгийлэгчийн эсрэг үй олноор хөнөөх зэвсэг хэрэглэнэ гэж сүрдүүлж, улмаар түрэмгийлэгчийг бут ниргэх хохирол учруулах замаар илүү хүчирхэг гүрнийг түрэмгийллээс таслан зогсоох чадвартай байдаг. Хүйтэн дайны үед НАТО болон Варшавын гэрээний орнууд хооронд энх тайвныг харилцан баталгаатай устгах аюул заналхийллээр зогсоож байсан.
IPv4

Pv4 нь Интернет протоколын анхны хувилбар юм (IP), 1970-аад онд анх боловсруулсан. Энэ нь 32 битийн хаягийг ашигладаг бөгөөд энэ нь нийт 4.3 тэрбум өвөрмөц хаягийг ашиглах боломжийг олгодог. Өнөөдөр IPv4 өргөн хэрэглэгдэж байгаа ч интернетийн хурдацтай өсөлтийн улмаас ашиглах боломжтой хаяг нь дуусч байна
Нэмүү өртөг

**Нэмүү өртөг** (англи. *Added value*) гэдэг нь тухайн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний зах зээлийн үнээс тухайн компаниас гарсан зардлыг хассан (нийлүүлэгчээс худалдан авсан түүхий эд, материал, үйлчилгээний өртөг) үнэ юм.

Хувьцааны санхүүгийн шинжилгээнд "***нэмүү өртөг***" нь "***нэмэгдсэн өртгөөс***" ялгагдах ёстой. Үүнийг дараах томъёогоор тооцоолсон хувьцаа эзэмшигчийн үнэ цэнийн хэмжүүр болгон ашигладаг.

***Нэмэгдсэн өртөг*** гэдэг нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний зах зээлийн үнэ ба түүний бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн нийлбэр үнийн зөрүүг тооцоход зориулагдсан санхүүгийн эдийн засгийн нэр томъёо юм. Энэ нь тодорхой борлуулалтын нэгжийн эрэлт нийлүүлэлтийн харьцаанд харьцангуй илэрхийлэгддэг байна. Энэ нь үйлдвэрлэлийн эдийн засаг, санхүүгийн дүн шинжилгээний зах зээлийн тэнцвэрт байдлыг илэрхийлдэг. Нэмэгдсэн өртөг гэдэг нь зөвхөн зах зээл дээр байгаа борлуулалтын тодорхой зүйлийн өөрчлөлтийн явцад олсон санхүүгийн ашгийг хэмждэг нягтлан бодох бүртгэлийн нэмүү өртгийн нэр томъёоноос ялгаатай.

Нэмүү өртөг = Бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэ - худалдаж авсан материал, эд ангиудын өртөг. 

Нэмүү өртөг тухайн бүтээгдэхүүний эцсийн борлуулалтын үнэ болон тухайн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхэд ашигласан шууд ба шууд бус орцын зөрүү гэж тодорхойлж болно. Мөн энэ нь хэрэглэгчдийн нүдэн дэх бүтээгдэхүүний үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх үйл явц (албан ёсоор үнийн санал  "value proposition" гэж нэрлэдэг) гэж хэлж болно.
Жагваралын Бүрэнбэх

**Жагваралын Бүрэнбэх** (1946 ? онд Архангай аймгийн Хашаат суманд төрсөн) -Монгол Улсын Ардын жүжигчин, хөгжмийн удирдаач.

## Намтар 
Тэрээр Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд 13 хүүхэдтэй айлд төрөөд Жагварал гэж хүнд өргүүлээд айлын ганц хүү болж өссөн. 

Хөгжим бүжгийн дунд сургууль төгссөн. 

1963 онд Драмын театрт жүжигчнээр орсон

1969-1972 онд УБДС-ийн Хөгмийн удирдаачин анги нээгдэхэд алдарт Жамьянгийн Чулууны удирдлага дор сурч төгссөн.

1973-1979 онд ЗХУ-ын Ленинград хотын Римский-Корсаковын нэрэмжит Хөгжмийн их сургуулийг И.А.Миссины удирдлага дор дуурь, симфонийн удирдаач мэргэжлээр суралцаж төгссөн.

1979 оноос эхлэн УДБЭТ-т удирдаачаар, 2015 оны 9-р сараас эхлэн Ерөнхий удирдаачаар ажиллаж байсан.

Дэлхийн болон үндэсний дуурь, балет, симфони урлагийг хөгжүүлэх, дэлгэрүүлэх, удирдаачийн дэг жаягийг төлөвшүүлэн бий болгох, залуу уран бүтээлчдийг сурган хүмүүжүүлэх, Монголын хөгжмийн урлагийг гадаад орнуудад сурталчлан таниулахад оруулсан хувь нэмрийг үнэлж, Үндэсний дуурь бүжгийн эрдмийн театрын удирдаач Жагваралийн Бүрэнбэхэд 2018 онд Ардын жүжигчин цол хүртээжээ. 

## Бүтээл 
Тэрээр олон дуурь, балетыг өөрийн болон гадаадын театрын тайзнаа удирдсан. ОХУ-ын Буриадын нийслэл Улаан-Үд хотын Дуурь бүжгийн эрдмийн театрт Пётр Чайковскийн “Евгений Онегин”, Жорж Бизе-гийн “Кармен”, Жузеппе Верди-гийн “Трубадур” дууриуд, “Монголын хөгжмийн зохиолчдын шилдэг бүтээлүүд”, “Рахманиновын симфоний бүжиг” зэрэг концертыг, ОХУ-ын Красноярск хотын дуурийн театрт Жакомо Пуччини -гийн “Тоска”, Ж.Бизе “Кармен”, Ж.Верди “Трубадур” дууриуд, Новосибирск хотын театрт Жакомо Пуччини -гийн “Тоска” дуурийг амжилттай удирдсан. Мөн БНАСАУ-ын симфони оркестрт “Монголын хөгжмийн зохиолчдын бүтээлүүд”, ОХУ-ын Владивосток хотын Номхон далайн оркестртой П.И.Чайковский “1-р концерт” зэрэг тоглолтуудыг удирдан тоглуулж өндөр үнэлэлт авсан байна.

Мөн ОХУ-ын Красноярск хотын дуурийн дуулаачдын олон улсын уралдаан, К.И.Базарсадаевын нэрэмжит олон улсын уралдаануудын шүүгчээр уригдаж ажилласан. Түүнчлэн 2008 онд БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны нийслэл Хөх хотын радио телевизийн найрал дуутай хамт Хөх хот, Гуанжу зэрэг хотуудад аялан тоглолт хийж, 2010 онд БНСУ-ын симфони оркестртой “Романс”, Францын Лион хотод “Монголын болон сонгодог хөгжим” зэрэг тоглолтууд хийжээ.

Тэрээр мөн "Нийслэл хүү" уран сайханы киноны гол дүр болох Батхишигт тоголсон юм. 

Тэрээр  “Удирдаачийн ур зүйн үндэс”, “Хөгжмийн нэр томьёоны толь” гэсэн хоёр ном гаргасан.
Баяндэлгэрийн Жамсран

**Баяндэлгэрийн Жамсран** (1933 онд Сүхбаатар аймгийн Халзан сумын нутаг Алтай гэдэг газар төрсөн- 1991 онд нас барсан) -Монгол Улсын кино найруулагч, жүжигчин.

## Намтар 
Б.Жамсран айлын гурван хүүхдийн отгон нь болж төржээ. Улаанбаатар хотод багшийн сургуульд сурч байгаад сургуулиа орхин урлагийн хүн болохоор сэтгэл шулууджээ. Тэрээр 1953 онд Урлагийн ажилтны мэргэжлийг шалгах комиссоос Улсын 4-р зэргийн жүжигчний үнэмлэх авчээ. 

Тэрээр 1951 онд анх Дорнод аймгийн театрын найруулагч байгаад ирсэн гайхамшигт жүжигчин Дэндэвийн Чимэд-Осорын шавь болсон байна.  1956-1957 онд “Мосфильм” үйлдвэрт найруулагч В.Петровын шавь болж “Поединик” /Өрсөлдөөн/ кинонд нь ажиллаж кино найруулах мэдлэг, дадлагыг олжээ. 

Монгол кино үйлдвэрт туслах найруулагчаар томилогдсон байна. Ирсэн даруйдаа “Гурван найз”, ”Ардын элч” кинонд туслах болон олны хэсэгт оролцон тоглож байсны дээр Жамьянгийн Бунтартай хамтран Ш.Гаадамбын “Элбэг дээл” өгүүллэгээр сэдэвлэн уран сайхны киноны зохиол бичсэн нь Урлагийн Хэрэг Эрхлэх Хорооны 1959 оны 39 тоот тушаалаар зөвшөөрөгдөж анхны киногоо туслах найруулагч байхдаа хийх болжээ. Равжаагийн Доржпаламын “ Сэтгэлийн дуудлагаар”,  “Нөмрөг хадны цуурай”, Бадрахын Сумхүүгийн “Хил дээр”, “Төөрсөөр төрөлдөө” зэрэг кинонд туслах найруулагчаар ажилласны дараа уран сайхны киноны ерөнхий найруулагчаар томилогдсон юм. 

### Найруулсан кино 
# Элбэг дээл                                              1960 он
# Үүрээр                                                     1961 он
# Хөхөө гэрлэх дөхлөө                                1962 он
# Аман хуур                                               1963 он
# Нийслэл хүү                                            1968 он
# Тулалдааны өмнө                                    1972 он
# Тууврын замд                                         1979 он
# Ингэх гээд байсан юм                             1983 он

### Тоголсон кино 
* Нандин Эрдэнэ   -                                  Чулуун

* Шинэ жил
* Хуучин сүмийн нууц    -                          Содном
* Гурван найз
* Үүрээр

* Хүний мөр      -                                         Сүрьеэ
* Эргүүлэг      -

Б.Жамсран үүнээс гадна олон кинонд тоглосон бөгөөд гадаадын 30 орчим киноны орчуулгын найруулагчаар ажиллаж олон арван дүрийн дууг оруулсан юм.
Эрээн нуур

**Эрээн нуур**- Монгол Улсын Говь-Алтай аймгийн Жаргалан сумын нутагт орших дөрвөн талаараа элсэн манханаар хүрээлэгдсэн хосгүй үзэсгэлэнт нуур бөгөөд Завхан голын усаар тэжээгддэг байна. 

Эрээн нуур далайн түвшингээс дээш 1450.5 метрт оршдог, 4 км.кв талбай эзэлдэг байна. Эрээн нуурыг тойрон хүрээлэх элсэн манханы цаад талд хангайн бүсийг санагдуулахаар цэцэг ногоо алаглаж, зэгс, бургасанд нь усны шувууд цуглаж орчин тойрны байгалийн үзэмжийг улам нэмэгдүүлдэг. Говь-Алтайчууд “Хөвсгөлийг Монголын Швейцарь гэж ярьдаг бол говь нутгийн Швейцар нь Эрээн нуур юм аа хө” хэмээн хошигнодог. Эрээн нуур бол элсэнд дарагдалгүй тогтсон, нуурын ус руу элс нуран орсон ч булингартдаггүй өвөрмөц тогтоцтой ажээ. Салхитай өдөр элсний ширхэг бүхэн салхиар туугдан нүүр нүдгүй шуурч, элсэн манханууд нь нүүж байх шиг санагддаг хэрнээ Эрээн нуурын ус маш тунгалагаар мэлмэрч байдаг нь сонин. Ангаж цангаж яваа явуулын хүмүүс Эрээн нуурыг хараад зэрэглээнээс ус ургаад гараад ирэв үү хэмээн гайхширдаг ажээ. Аагим халуун хуурай элсэн дунд цэв цэнхэр тунгалаг нуур байна гэдэг нь өвөрмөц ертөнц юм.

Нуураас баруун тийш 6 км зайд танан цагаан өнгөөр гялтганан цайрах цагаан давс, малын хужир бүхий Дөрөө нуур элсэн манханаар тусгаарлагдаж оршино. Нуурын баруун талын хөндий болон арын их элсэн манханы орчинд хар сүүлт, цагаан зээр, чоно, үнэг, мануул, хярс байдаг. Урин дулаан цагт олон зүйлийн усны шувууд нуур усанд нь цуглаж, орчин тойронд нь таван хошуу мал багширч нуурын үзэсгэлэнг улам нэмнэ.

Байгалийн содон тогтоц болох Эрээн нуурын тухай дотоод гадаадын гийчид шагшин магтахын зэрэгцээ 10 гаруй дуу, шүлэг зохиогдсоноос нутгийн уугуул яруу найрагч Д.Лхагвасүрэнгийн шүлэг, УГЖ Л.Тэрбишийн хөгжим “Эрээн нуур” дууг УГЖ Г.Жанчив, УГЖ Д.Банзрагч нар дуулж түгээсэн байна. 

Нуурыг түшиглэн "Эрээн нуур" жуулчны бааз ажилладаг. Улаанбаатар хотоос 1150 км, Алтай хотоос хойд зүгт 150 км, Улиастай хотоос баруун зүгт 110 км-ийн зайд оршдог. Тус бааз нь Монголын их элсэн дунд орших үзэсгэлэнт Эрээн нуур, Завхан гол 1-5 км, дархан цаазат Хасагт Жаргалан ууланд орших “Монгол Утай” хэмээх Хүнхэрийн амралтаас 70 км, Түрэгийн үеийн хүн чулуун хөшөө, Хүйсийн говиос 80 км, Хангайн нурууны ноён оргил Отгонтэнгэр уулаас 145 км-ийн зайтай.
Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Нам

**Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Нам** (герман. *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei* — *NSDAP*; Нацист нам) — 1920-1945 он хүртэл Германд оршин тогтнож байсан, нацизмын үзэл суртал бүхий улс төрийн хэт үндсэрхэг үзэлтэй, фашист улс төрийн нам юм. 1921-1945 онд тус намын удирдагч нь Адольф Хитлер байв. 1933 оны 1-р сараас хойш Германы эрх баригч нам болсон, 1933 оны 7-р сараас нацист Германы цорын ганц хууль ёсны нам байв.

1945 онд Герман дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялагдсаны дараа А.Хитлерийн эсрэг эвслийн холбоотнуудын байгуулсан Эзлэн түрэмгийлэх хяналтын зөвлөлийн шийдвэрээр тус намыг татан буулгажээ. Нюрнбергийн шүүх хурлаар тус намын удирдлагыг гэмт хэрэгтэн хэмээн хүлээн зөвшөөрч, Үндэсний социализмын үзэл суртлыг Дэлхийн 2-р дайны гол шалтгаануудын нэг гэж үзсэн. 

## Үзэл баримтлал 
Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Намын үзэл баримтлал нь 1919-1945 онд Германы тоталитар, хэт баруун болон хэт даврагч, арьс өнгөөр ​​ялгаварлан гадуурхах, антисемит үзэлтэй нацизм (Үндэсний-социалист) болох хөдөлгөөн байв.

Үзэл суртлын үндэс суурийг намын удирдагч Адольф Хитлерийн "Миний тэмцэл" (герман. *Mein Kampf*, 1925-1926), Альфред Розенбергийн "ХХ зууны домог" (1930) болон бусад номуудад тусгасан байдаг.
Францын Засгийн газар

**Францын Засгийн газар** (франц. *Gouvernement de la République française* ) - Францын Ерөнхий сайдын тэргүүлдэг Сайд нарын зөвлөл юм. Францын Үндсэн хуулийн дагуу Засгийн газар нь улс орныхоо бодлогыг тодорхойлж, хэрэгжүүлдэг бөгөөд засаг захиргаа, зэвсэгт хүчин түүний мэдэлд байдаг. Засгийн газар парламентын өмнө хариуцлага хүлээдэг. Сайдын албыг хашиж байгаа сайд нь парламентын гишүүн байх, үндэсний чанартай албан тушаал хаших, мэргэжлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй байдаг.

Францын Үндсэн хуулийн 48 дугаар зүйлд заасны дагуу Францын Үндэсний Ассамблей (парламент) долоо хоногт нэгээс доошгүй чуулганы хуралдааныг, тэр дундаа ээлжит бус чуулганы үеэр Засгийн газрын гишүүд  Үндэсний Ассамблейд сонсол хийж асуултад хариулахад зориулдаг байна.

## Засгийн газрыг бүрдүүлэх буюу тараах тухай 
Францын Ерөнхийлөгч Ерөнхий сайдыг томилдог. Ерөнхий сайд танихмын сайд нарын нэрийг түүнд өргөн мэдүүлдэг бөгөөд Ерөнхийлөгч үүнийг хүлээн авах эсвэл татгалзах эрхтэй боловч Засгийн газар парламентын итгэл хүлээх ёстой байдаг. Францад "***Засгийн газар***" (франц. *Gouvernement,* Ерөнхий сайдаар ахлуулсан Сайд нарын танхим (1958 оны Францын Үндсэн хуулийн 21-р зүйл), ***Сайд нарын Зөвлөл*** (франц. Conseil des ministres, тэргүүлдэг) Ерөнхийлөгч тэргүүлдэг (1958 оны Францын Үндсэн хуулийн 9-р зүйл) гэсэн хоёр хоорондоо ялгаа ойлголт байдаг. Засгийн газар нь ерөнхийлөгчид хамааралгүй зохицуулалттай эрх мэдлийг хэрэгжүүлдэг (үлдэгдэл зарчмын дагуу) бгөөд Парламентын өмнө хариуцлага хүлээдэг байна.
Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчний Хуурай замын цэрэг

**Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчний Хуурай замын цэрэг** (монгол:) нь Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчнийг бүрдүүлэгч гол цөм бөгөөд 1992-2016 онд "Ерөнхий зориулалтын цэргийн хүчин" нэртэйгээр зохион байгуулагдаж байгаад 2016 оны 9 сарын 1 нд УИХ-аар батлагдсан Батлан хамгаалахын салбарын багц хуулийн хүрээнд "Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчний Хуурай замын цэрэг" болж шинэчлэгдсэн.  

## Зэвсэглэл 
## Холбоос 
* Хуурай замын цэргийн командлалын веб хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Зэвсэгт хүчин
Ангилал:Хуурай замын цэрэг
Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчний Агаарын цэрэг

**Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчний Агаарын цэрэг** (монгол бичиг:) нь Монгол Улсын Зэвсэгт Хүчний агаарын орон зайг хамгаалах үүрэгтэй салбар. 1992 оноос Агаарын довтолгооноос хамгаалах хүчин, Нисэх хүчин гэх тусдаа салбар байсныг 2016 оны Батлан хамгаалахын салбарын багц хуулийн өөрчлөлтөөр Монгол Улсын Засгийн Газрын 2016 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдрийн 191 дүгээр тогтоолыг үндэслэн Батлан хамгаалахын сайдын 2016 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрийн Н/32 тоот тушаалаар "Зэвсэгт хүчний Агаарын цэрэг" байгуулагдсан. 

## Зэвсэглэл 
## Эшлэл 
Ангилал:Зэвсэгт хүчин
Ангилал:Зэвсэгт хүчин цэргийн төрлөөр
Францын Парламент

**Франц улсын Парламент** (франц. *Parlement français*) — Францын хууль тогтоох байгууллага (парламент).

## Бүрэлдэхүүн 
Орчин үеийн Францын парламент нь доорх хоёр танхимаас бүрдэнэ.

# Францын Сенат (франц. *Sénat*)  -Дээд танхим (chambre haute)
# Францын Үндэсний Ассемблей (франц. Assemblee nationale) -Доод танхим (chambre basse). 

Танхим тус бүр өөр өөр газар чуулдаг:

Сенат - Люксембургийн ордонд

Үндэсний Ассемблей - Бурбоны ордонд

Гэхдээ Дээд, доод хоёр Танхим Үндсэн хуулийн бүтэц зохин байгуулалттай холбоотой асуудлаар Францын Парламентын нэгдсэн Конгресс (*Congrès du Parlement français*) зарлаж чуулдаг байна.

## Түүх 
Парламент
Парламент
Ангилал:Парламент улс орноор
Парламент
Ангилал:Хууль тогтоох засаглал улс орноор
Францын Сенат

**Францын Сенат** (франц. *Sénat*)) нь орчин үеийн Францын парламентын дээд танхим бөгөөд Францын хууль тогтоох байгууллагын нэг бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Үүний эсрэгээр парламентын доод танхим болох Үндэсний ассемблэй нь ширүүн мэтгэлцээнгүй, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр анхаарал хандуулдаггүй гэдгээрээ онцлог юм.

## Сонгууль ба бүрэдэхүүн, 
Сенат бол Францын парламентын дээд танхим юм. Францын Үндсэн хуулийн 24-р зүйлд заасаны дагуу Сенат нь бүх нийтийн шууд бус сонгуулийн эрхээр сонгогддог бөгөөд Францын нутаг дэвсгэрийн нийгэмлэгийн парламентад төлөөллийг хангах ёстой.

Одоогийн Сенат 348 гишүүн буюу сенатораас бүрддэг. Сенаторууд дор хаяж 18 нас хүрсэн (2011 оноос хойш) байх ёстой бөгөөд 6 жилийн хугацаатай (2003 онд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар 9 жил байсныг багасгасан) тэнхимийн түвшинд (Франц 101 хэлтэст хуваагддаг) сонгуулийн санал хураалтаар сонгогддог. коллеж.  Үүнд:

* бүс нутгийн болон хэлтсийн зөвлөхүүд;
* хотын зөвлөлийн төлөөлөгчид.
Бямбын Жигжид

**Бямбын Жигжид** (Архангай аймгийн Жаргалант суманд 1945 оны 2-р сарын 5-нд төрсөн2) -Монгол Улсын Төрийн зүтгэлтэн, Дэд бүтцийн сайд, Монгол Улсын Аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан, Хөдөлмөрийн баатар.

## Намтар 
Тэрээр 10 хүүхэдтэй малчин эцэг Янживын Бямба, эх Пүрэвийн Галсан нарын хоёр дахь хүүхэд болж 1945 онд төрсөн. Жаргалант сумын бага сургууль төгсөж, Эрдэнэмандалын 10 жилийн дунд сургуулийг онц дүнтэй дүүргэсэн. 

1964-1969 онд ЗХУ-д Уралын Политехникийн дээд сургуулийн Үйлдвэрийн дулаан хангамж мэргэжлээр сурч төгссөн байна. 

1969 онд Ээлжийн диспетчерээс ажлын гараагаа эхлүүлж 1970 онд Улаанбаатар хотын Дулааны шугам сүлжээний газрын ерөнхий инженер, 

1984 онд НАААҮЯ-ны орлогч сайдаар томилогдсон. 

1990 оны 9-р сард Ерөнхий сайд Д.Бямбасүрэнгийн Засгийн газарт Түлш эрчим хүчний яамны сайдаар томилогдсон. 

1992 онд П.Жасрайн Засгийн газрын Эрчим хүч, геологи, уул уурхайн яамны сайд, 

1996 онд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг НААҮ-ийн газрын даргаар томилогдсон. 

2000 оноос Н.Энхбаярын Засгийн газарт Дэд бүтцийн яамны сайд, Монгол-Туркийн, Монгол Улс-ОХУ-ын, Монгол-БНХАУ-ын Засгийн газар хоорондын комиссын даргаар ажиллаж, салбарын сайд хүртэл дэвшин, дэд бүтцийн салбарт 50 гаруй жилийн хөдөлмөрөө зориулжээ. 

2010 оноос “Монголын, Азийн супер сүлжээ” нийгэмлигийн ерөнхийлөгч, Эрчим хүчний барилга угсралт, засварчдын холбооны тэргүүн.

## Бүтээл 
Тэрбээр “Мянганы зам”, “Эрчим хүчний нэгдсэн систем”, “Монголын холбоо, мэдээллийг хөгжүүлэх дунд хугацааны стратеги”, “100 мянган нарны гэрэл” зэрэг богино, дунд, урт хугацааны томоохон төсөл, хөтөлбөр санаачлан, удирдан хэрэгжүүлсэн.

Үүний зэрэгцээ Тайшир, Дөргөний усан цахилгаан станц байгуулах, баруун бүсийг эрчим хүчний төвлөрсөн системд холбох, малчид, алслагдсан газарт ажиллаж амьдарч байгаа иргэдийг сэргээгдэх эрчим хүчээр хангах, төв суурин газруудыг авто замаар холбох ажлыг амжилттай удирдан эдийн засгийн хүндрэл бэрхшээлтэй үед үндэсний авто замын сүлжээг өргөжүүлэх ажлыг санаачлан эхлүүлсэн байна.

Мөн 21 аймгийг холбосон холбоо мэдээллийн хурдны сүлжээ бий болгож, орон нутагт телевиз, ФМ радиогийн олон суваг, үүрэн холбооны сүлжээ барьж байгуулах ажлыг зохион байгуулсан, Нийслэлийн цэвэр усны найдвартай эх үүсвэр бий болгох, Дундговь, Архангай, Говь-Алтай, Ховд, Өвөрхангай зэрэг аймагт төвлөрсөн усан хангамж, цэвэр, бохир усны шугам сүлжээ, цэвэрлэх байгууламж байгуулах ажлыг үр дүнтэй хэрэгжүүлж, Монгол Улсын хөгжил цэцэглэлтэд жинтэй хувь нэмэр оруулсан тул Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээв.