open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Изет Хайрович

**Изет Хайрович** (; 1991 оны наймдугаар сарын 4, Бругг) — Босни хөлбөмбөгчин, Германы «Вердер» болон Босни ба Херцеговины шигшээн хагас хамгаалагч.

2014 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Туркийн «Галатасарайд» 3.5 сая еврогоор элсэж, 4.5 жилээр гэрээлжээ. 2014 оны ДАШТ-д анзаарагдсан «Галатасарайн» Хайровичийг 2014 оны долдугаар сарын 10-нд «Вердер» элсүүлжээ.

2012 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд Швейцарийн өмнөөс Тунисийн эсрэг дебют тоглолтоо хийсэн бол 2013 оны есдүгээр сарын 13-нд Босни ба Херцеговины өмнөөс Словакийн эсрэг дебют тоглолтондоо гоолдсон юм.

## Амжилт 
** «Грассхоппер»**
* Швейцарийн цомын эзэн (1): 2012/2013
** «Галатасарай»**
* Туркийн цомын эзэн (1): 2013/2014

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 

Ангилал:Босни ба Херцеговины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Грассхоппер багийн тоглогч
Ангилал:Галатасарай багийн тоглогч
Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч
Ангилал:Босничууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Левин Озтунали

**Левин Мете Озтунали** (; 1996 оны гуравдугаар сарын 15, Хамбург) — Германы хөлбөмбөгчин, «Вердерийн» хагас хамгаалагч.

Турк эцэг, Герман эхтэй Озтуналиг «Хамбургийн» академид сайтар бэлтгэжээ. Бундеслигийн солилцоо наймааны 2014/2015 оны өвлийн цонхоор «Вердертэй» 2016 он хүртэл гэрээ байгуулжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Профайл - Kicker 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч
Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Туркууд
Ангилал:1996 онд төрсөн
Кевин Гросскройц

**Кевин Гросскройц** (; 1988 оны долдугаар сарын 19, Дортмунд) — Германы хөлбөмбөгчин, «Боруссиа Дортмундын» хагас хамгаалагч.

14 настай «Боруссиа» академийн сурагч Кевин Ален хотын «Рот-Вайсс» академид элссэн 2006 оны есдүгээр сарын 16-нд Бременийн «Вердерийн» эсрэг 78-р минутанд Ларс Тоборгийг сэлгэн мэргэжлийн дебют тоглолтоо хийжээ. 2007/2008 онд хамгаалалтанд түлхүү байрласан ч 35 гараалахдаа 12 бөмбөгөөр айлын хаалгыг мялаасан Гросскройц «Рот-Вайссаасаа», цаашлаад II Бундеслигээс онцгойрч, 2009/2010 оны улирал эхлэхтэй зэрэгцээд дортмундын «Боруссиад» багтсан юм. 2009 оны наймдугаар сарын 8-нд «Кёльний» эсрэг (**1**:0) дебют тоглолтоо хийсэн түүхтэй. 2010 оны арваннэгдүгээр сарын 29-нд 2014 оны долдугаар сар хүртэл гэрээ сунган байгуулав. «Боруссиаг» лигт аваргалахад Гросскройц найман гоол, долоон ашигтай дамжуулалтаар дэмнэжээ.

2010 оны тавдугаар сарын 13-нд Мальтийн эсрэг нөхөрсөг тоглоход (**3**:0) тэр шигшээн анхны тоглолтоо хийж байв. Германы шигшээ ДАШТ-д оролцох бүрэлдэхүүнээ 2014 оны зургадугаар сард зарлахад Гросскройц багтав.

## Амжилт 
**Багийн**

 «**Боруссиа Дортмунд**» 
* Германы аварга (**2**): 2011, 2012
* Германы цомын эзэн (**1**): 2012
* Германы супер цомын эзэн (**2**): 2013, 2014
* **Нийт: 5 цом**

**Шигшээ**

 Германы шигшээ
* Дэлхийн аварга (**1**): 2014

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Рот-Вайсс Ален багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Эрик Дурм

**Эрик Дурм** (; 1992 оны тавдугаар сарын 12, Пирмазенс) — Германы хөлбөмбөгчин, Дортмундын «Боруссиа» болон Германы шигшээн хамгаалагч.

Шигшээдээ 2014 оны зургадугаар сарын 1-нд Камеруны эсрэг (2:2) дебют тоглолтоо хийсэн Дурмийг удаахь өдөр нь ДАШТ-2014 тэмцээнд оролцуулахаа албаныхан мэдэгдэв. Тэмцээний бүхий л тоглолтуудад сэлгээнээс гараалах шинжтэй байв.

## Амжилт 
**Багийн**

 «**Боруссиа Дортмунд**»
* Германы супер цомын эзэн (**2**): 2013, 2014
* **Нийт: 2 цом**

**Шигшээ**

 Германы шигшээ
* Дэлхийн аварга (**1**): 2014

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Боруссиа»

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Милош Йойич

**Милош Йойич** (; 1992 оны гуравдугаар сарын 19, Стара-Пазова) — Сербийн хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» багийн хагас хамгаалагч.

2012 оны есдүгээр сарын 15-нд Сербийн «Партизаны» өмнөөс «Хайдук Кулагийн» эсрэг мэргэжлийн дебют тоглолтоо хийж байжээ. «Боруссиа Дортмунд» түүнтэй 2014 оны нэгдүгээр сарын 31-нд 4.5 жилээр гэрээлэхдээ 2 сая фунт зарцуулжээ. 2014 оны хоёрдугаар сарын 15-нд «Боруссиагийн» анхны бөмбөгөө «Айнтрахт Франкфуртын» эсрэг хийсэн юм. 

Йойичийг Себрийн шигшээ 2013 оны аравдугаар сарын 11-нд Японтой нөхөрсөг тоглохдоо анх сойж, бас гоолдуулжээ.

## Амжилт 
**Багийн**

 «**Партизан**»
* Сербийн аварга (**1**): 2012/13

 «**Боруссиа Дортмунд**»
* Германы супер цомын эзэн (**1**): 2014

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:Сербийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Телеоптик багийн тоглогч
Ангилал:Партизан Белград багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Сербичүүд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Тимо Хорн

**Тимо Хорн** (; 1993 оны тавдугаар сарын 12, Кёльн) — Германы хөлбөмбөгчин, Бундеслигийн «Кёльнд» хаалгачаар тоглодог.

10 настайгаасаа академид нь боловсорсон төрөлх хотынхоо багтайгаа 2010 онд мэргэжлийн анхны гэрээ байгуулжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Кёльн»

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Йонас Хектор

**Йонас Хектор** (; 1990 оны тавдугаар сарын 27, Заарбрюккен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Кёльний» хамгаалагч.

Йонас Бундеслигт дебют тоглолтоо 2014 оны наймдугаар сарын 23-нд «Хамбургийн» эсрэг хийжээ.

Германы шигшээ түүнийг 2014 оны арваннэгдүгээр сарын 7-нд бүрэлдэхүүндээ дуудаж, Евро-2016 тэмцээний сонгонд Гибралтар болон Испанийн эсрэг гараалуулсан юм. 

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профиль на Soccerway 
* 
* Профиль на National Football Teams 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Доминик Марох

**Доминик Марох** (; 1987 оны гуравдугаар сарын 4, Нюртинген) — Словенийн хөлбөмбөгчин, «Кёльн» болон Словенийн шигшээн хамгаалагч.

2008 оны зургадугаар сарын 21-нд «Ройтлингенээс» «Нюрнбергийн» II багт элссэн. «Нюрнбергийн» анхны тоглолтоо 2008 оны арваннэгдүгээр сарын 7-нд «Франкфуртийн» эсрэг хийсэн бол анхны бөмбөгөө 2008 оны арваннэгдүгээр сарын 23-нд «Гройтер Фюртийн» эсрэг шигтгэсэн ажээ. Бундеслигийн дебют тоглолтоо 2009 оны наймдугаар сарын 8-нд «Шалькегийн» эсрэг хийсэн түүхтэй. «Кёльн» түүнийг 2012 оны зургадугаар сарын 8-нд хоёр жилийн гэрээгээр элсүүлсэн.

Германы шигшээд багтахаар зорьсон ч бүтэлгүйтсэн тул Словенийн шигшээд тоглох хүсэлтээ хоёр дахь удаагаа буюу 2012 онд гаргасанаар наймдугаар сарын 15-нд Румыны эсрэг дебют тоглолтоо сэлгээнээс хийж байлаа.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Словенийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Ройтлинген багийн тоглогч
Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Словеничүүд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Кевин Виммер

**Кевин Виммер** (; 1992 оны арваннэгдүгээр сарын 15, Вэлс) — Австрийн хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» багийн хамгаалагч. 

Тэрбээр «Кёльнд» 250,000 еврогоор 2012 онд элсчээ. Дебют тоглолтоо  «Айнтрахт Брауншвейгийн» эсрэг (1:**0**) хийсэн бол гоолоо 2013 оны арваннэгдүгээр сарын 29-нд «Санкт-Паулигийн» эсрэг хийжээ.

Английн «Тоттенхэмд» 2015/2016 оны зуны наймааны цонх нээгдэхтэй зэрэгцэн элсэх урьдчилсан гэрээг Виммер 2015 оны гуравдугаар сарын 20-нд 4.3 сая фунтээр байгуулав.

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Статистика на soccerway
* 

Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:ЛАСК багийн тоглогч
Ангилал:Карлсруэ багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Вэлсийн хүн
Ангилал:Австричууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Даниэль Хальфар

**Даниэль Хальфар** (; 1988 оны нэгдүгээр сарын 7, Маннгейм) — Германы хөлбөмбөгчин, «Кёльн» багийн хагас хамгаалагч.

Мэргэжлийн анхны тоглолтоо «Кайзерслаутерний» өмнөөс «Бавари Мюнхений» эсрэг 2005 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд хийж байлаа. 2013 оны зун «Кёльнд» гурван жилийн гэрээгээр элссэн.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Мюнхен 1860» 
* 
* Профайл - *Fussballdaten.de* 
* Профайл - *Weltfussball.de* 
* Профайл - *Kicker.de* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Кайзерслаутерн багийн тоглогч
Ангилал:Арминиа багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Душан Швенто

**Душан Швенто** (; 1985 оны наймдугаар сарын 1, Ружомберок) — Словакийн хөлбөмбөгчнин, Германы «Кёльн» болон Словакийн шигшээн хагас хамгаалагч.

«Ред Булл Зальцбург» 2009 оны зургадугаар сарын 16-нд Швентог 2 сая еврогоор элсүүлээд гурван жилийн гэрээ байгуулжээ. 2014 оны долдугаар сарын 1-нд «Кёльнтой» тодорхойгүй гэрээгээр нэгдсэн. 

## Амжилт 
**Багийн**

 «**Славиа**»
*  Чехийн лиг — 2007/2008
*  Чехийн лиг— 2008/2009

 «**Ред Булл**»
*  Австрийн лиг — 2009/2010
*  Австрийн лиг — 2011/2012
* Австрийн цомын эзэн — 2011/2012, 2013/2014

**Хувийн**

* Чехийн лигийн шилдэг гадаад тоглогч — 2006
* Петр Дубовскийн нэрэмжит шагнал — 2006

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Үзүүлэлт - soccerway
* Профайл - Ред Булл
* 

Ангилал:Словакийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Ружомберок багийн тоглогч
Ангилал:Славиа Праг багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Ред Булл Зальцбург багийн тоглогч
Ангилал:Австрийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Словакчууд
Ангилал:Чехословакчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Энтони Ужа

**Энтони Ужа** (; 1990 оны аравдугаар сарын 14, Угбоколо) —  Нигерийн хөлбөмбөгчин, Германы «Вердер» болон Нигерийн шигшээн довтлогч.

## Замнал
2011 оны нэгдүгээр сар, Английн III лигийн «Суиндон Таун», «Саутхемптон» багуудын саналаас татгалзсан Ужа наймааны цонх хаагдах өдөр Испанийн Ла лигийн «Реал Мальорка» багийн саналыг татгалзаад Норвегийн «Лиллестрём» багийн саналыг зөвшөөрчээ. Чингээд 2011 оны гуравдугаар сарын 3-нд улирлын анхны тоглолтондоо «Стабекийн» эсрэг (**7**:0) дөрвөн гоол оруулжээ. Улирлын төгсгөлд 42 гараанд 32 гоолдон Данийн «Кобенхавн», «Брённбю» зэрэг олон багийн саналд дарагдсан түүнийг Германы «Майнц 05» олзуурхан хоёр улирлын гэрээ байгуулж амжжээ. «Майнц» төдий л идээшээгүй Ужаг 2012 оны зун «Кёльнд» зээлэв. 2012/2013 болон 2013/2014 онд багаа чирсээр Бундеслигт дэвшүүлсэн гавяатан бол чадварлаг довтлогч Ужа байлаа. Тэр энэ хугацаанд «Кёльний» 68 тоглолтонд 24 бөмбөг айлын хаалганд хийснээр 2014/2015 онд дээд лигт багийн гол ачааг нэр төртэй үүрэх болов. «Вердер» 2015 оны тавдугаар сарын 5-нд Ужаг дөрвөн жилийн гэрээгээр элсүүлсэнээ мэдэгдэв.

2013 онд Нигерийн шигшээ Холбоодын цомд түүнийг оролцуулахаар шийджээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - fussballdaten.de
* Профайл - altomfootball.no

Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Лиллестрём багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч
Ангилал:Нигеричүүд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Маттиас Леман

**Маттиас Леман** (; 1983 оны тавдугаар сарын 28, Ульм) — Германы хөлбөмбөгчин, «Кёльн» багийн хагас хамгаалагч.

## Амжилт
:«**Кёльн**»
* II Бундеслиг — 2013/2014
* II Бундеслиг — 2009/2010
* II Бундеслиг — 2011/2012

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч
Ангилал:Алеманиа Ахен багийн тоглогч
Ангилал:Санкт-Паули багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Славомир Пешко

**Славомир Конрад Пешко** (; 1985 оны хоёрдугаар сарын 19, Ясло) — Польшийн хөлбөмбөгчин, «Кёльн» болон Польшийн шигшээн хагас хамгаалагч.

«Кёльний» хуучин Английн «Вулверхэмптон Уондерерсийн» шинэ дасгалжуулагч Столе Сольбаккен Пешког бүтэн улирал зээлээр тоглуулахаар 2012 оны наймдугаар сарын 9-нд гэрээлэв. 2012 оны аравдугаар сард шөрмөсний гэмтлээс улбаалан гурван сар талбайд гарахааргүй болов. Улирал өндөрлөхөд «Вулверхэмптон» дивизион улирч, Пешко «Кёльндоо» буцжээ. Италийн «Парма» 2013/2014 онд түүнийг зээлэхээр 2013 оны долдугаар сарын 31-нд тохиролцсон ч «Кёльн» явуулахаа болив Тухайн улиралд бүрэлдэхүүнээрээ давшсаар Бундеслигт дэвшсэн.

Поль, Ирландын нөхөрсөг тоглолт 2008 оны арваннэгдүгээр сарын 19-нд болоход (**3**:2) Пешко анх гараалжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл
* 

Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Висла Плоцк багийн тоглогч
Ангилал:Лех багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Вулверхэмптон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Кевин Фогт

**Кевин Фогт** (; 1991 оны есдүгээр сарын 23, Виттен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Кёльн» багийн хагас хамгаалагч.

2004—2010 онд академид нь бэлтгэгдсэн Фогт «Бохумынхаа» өмнөөс Бундеслигийн бүтэн дебют тоглолтоо 2009 оны дөрөвдүгээр сарын 18-нд Боруссиа Дортмундийн» эсрэг (**0**:2) хийжээ. 

«Аугсбург» 700,000 еврогоор 2012 онд түүнийг элсүүлсэн. 

«Кёльн» гурван жилээр Фогтийг элсүүлсэнээ 2014 оны тавдугаар сарын 26-нд зарласан ба 1.5 сая евро өмнөх багт шилжүүлжээ. 2014 оны аравдугаар сарын 14-нд «Боруссиа Дортмундийг» талбайдаа ялахад 40-р минутанд нээлтийн болон дебют гоолоо оруулав.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Кевин Фогт - *fc-koeln.de*

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Бохум багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Адам Матушик

**Адам Матущик** (, ; 1989 оны хоёрдугаар сарын 14, Гливице) — Польшийн хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» болон Польшийн шигшээн хагас хамгаалагч.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - *Weltfussball.de*
* Профайл - *Fussballdaten.de*
* 

Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Айнтрахт Брауншвайг багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Фортуна Дюссельдорф багийн тоглогч
Ангилал:Заглембе Любин багийн тоглогч
Ангилал:КХК Юрдинген 05 багийн тоглогч
Ангилал:Мерцигийн хүн
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Павел Ольковский

**Павел Ольковский** (; 1990 оны хоёрдугаар сарын 13, Озимек) — Польшийн хөлбөмбөгчин, «Кёльн» багийн хамгаалагч.

2010 оны долдугаар сард «Катовицед» 1 жилээр зээлэгдсэн. «Горник Забже» түүнтэй 2011 оны долдугаар сард гурван жилийн гэрээ байгуулав. «Кёльн» түүнийг үнэгүй наймгаар 2014 оны долдугаар сарын 1-нд элсүүлсэн.

2013 оны арваннэгдүгээр сарын 19-нд шигшээдээ анхны гараагаа Ирландын эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд хийсэн.
## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
*  

Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Нестор Махно

**Нестор Иванович Махно** (* 1888 оны 11 сарын 7-нд Украины Гуляйполе хотод төрсөн; † 1934 оны 7 сарын 6-нд Парист нас барсан) - оросын иргэний дайны үеийн украин гаралтай анархистуудын удирдагч нарын нэг бөгөөд украины зарим хэсэгт өөрийн нөлөөг тогтоосон байв.

## Намтар 
Эцэг -Иван Родионович Махно (Михненко) (1846—1889), эх Евдокия Матвеевна Махно (Передерий) нар тариачид байжээ. Тэрээр 4 ахтай 1 эмэгтэй дүүтэй байжээ. 

Нестор Махно бичиг сурснаас өөр ямар ч боловсролгүй 2-р ангийн боловсролтой байсан. Тэрээр тодорхой нэг боловсрол болон мэргэжил эзэмшээгүй багаасаа хар бор ажил эрхэлж байгаад 16 настайдаа дээрмийн анархи бүлгийн хүрээнд халдлагад оролцож, цагдаа нарыг хороолцсон. 1910 онд дүүжлүүлэх ялтай хэрэг үйлдсэн ч, насанд хүрээгүй тул насан туршдаа хоригдох ял авсан. 1911 онд Москвагийн Бутырская шоронд хоригдож байсан. Шоронд байхдаа алдартай анархист үзэлтэн Петр Аршинов, Григорий Котовский нартай танилцаж франц хэл, улс төр, түүх, математик сурчээ.

1917 оны 3-р сард бүх нийтийн өршөөлөөр суллагдсан байна. Оросын иргэний дайны үед Украинд өөрийн талын багагүй хүчийг цуглуулж чадсан ба улаан, цагаантантай аль алинтай нь дайсан болон холбоотон болж байсан буюу улс төрийн тоглолт хийж байсан боловч эцсийн эцэст улаантанд бут цохиулан румынд зугатан гарчээ. 

Хилийн чанадад цагаач байхдаа бараг хэнд ч анзаарагдамгүй байсаар Парист нас барж, түүнийг оршуулах хэн ч байхгүй байсан тул хотын захиргааны зардлаар оршуулжээ.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Махновщина
Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгалын хүн
Ангилал:Анархизмын хүн
Ангилал:Оросын иргэний дайны хүн
Ангилал:Партизан хүн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1888 онд төрсөн
Ангилал:1934 онд өнгөрсөн
Оосако Юүя

**Оосако Юүя** (; 1990 оны тавдугаар сарын 18, Касэда) — Японы хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» болон Японы шигшээн довтлогч.

«Мюнхен 1860» багт 2014 оны нэгдүгээр сарын 6-нд элссэн ч зургадугаар сард «Кёльнд» явжээ.

## Амжилт 
### Багийн 
; Кашима Антлерс
* Японы аварга (**1**) : 2009
* Эзэн хааны цомын эзэн (**1**) : 2010
* Жей-лигийн цомын эзэн (**2**) : 2011, 2012
* Японы супер цомын эзэн (**2**) : 2009, 2010
* Сүрүга банкны нэрэмжит лигийн аварга (**2**) : 2012, 2013

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - fifa.com
* Профайл - soccerway.com
* 
* Профайл - espn.com

Ангилал:Японы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Японы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Кашима Антлерс багийн тоглогч
Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Хятад дахь Хэн нь Хэн бэ?

**Хятад дахь Хэн нь Хэн бэ?** (, ) — Японы Засгийн газраас эрхлэн хэвлүүлэн гаргаж байсан намтрын лавлах. Энэхүү ном нь Хятадын Гоминдаан, Коммунист нам болон Вань Зинвейн тоглоомын засгийн газрын 325 улс төр, цэргийн болон урлаг, шинжлэх ухааны зүтгэлтэн хүний намтруудын эмхтгэл ном. Номыг 1941 оны 2 сард хэвлэсэн бөгөөд өнөөдөр тухайн үеийн төлөөллийг судлах үнэт эх сурвалж болдог. 

## 1~50 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 26~50 
|}

## 51~100 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 76~100 
|}

## 101~150 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 126~150 
|}

## 151~200 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 176~200 
|}

## 201~250 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 226~250 
|}

## 251~300 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 276~300 
|}

## 301~343 
| width="50%" align="left" valign="top" |
### 326~343 
|}

Ангилал:19-р зууны Хятадын түүх
Ангилал:20-р зууны Хятадын түүх
Ангилал:Намтрын лавлах бүтээл
Ангилал:Япон хэлээрх утга зохиол
Ангилал:Лавлах
Ангилал:Хятад-Японы харилцаа
Жодовжав

хүн бөгөөд Өвөр монголын  Шилийн гол аймгийн Шулуун хөвөөт цагаан хошууны уугуул ажээ.

## Нэр
Түүхэн эх сурвалжуудад түүнийг дараах байдлаар нэрлэсэн байдаг:
*Жодобжаб эсвэл Жодобжабу- Монгол бичигд бичиглэснийг галиглан уншсан хэлбэр  Тэрээр 1912оны 3-р сард цэргйин хүчээр довтлон Дарьгангыг эүэлсэн боловч Богд хаант Монгол Улсын цэргүүдэд бутцохигдон 8-р Сарын 28-долзлогдон Нийслэл хүрээ(өнөөдрийн Улаанбаатар)нд хүргэгджээ. Жодовжавыг 1915 он хүртэл хорьж байгаад Хиагтын гэрээ (1915)ний дагуу  нутаг буцаасан байна. Өвөрмонголд буцаж ирсэний дараа түүнийг Юан Шикайн засгийн газар өндөр үнэлж дэслэгч генерал цол олгосон байна. Тэрээр цаашид албан тушаал ахисаар Цахар мужийн тэргүүн амбан болсон байна. Гэвч  1936 оны эхээр түүний дотны анд болон зөвлөх Ням-Осор японы түрэмгийлэлийн эсрэг болон монголын үндсэрхэг үзэлтнүүдийн золиос болжээ. Үүний хариуд Жодовжав нь монголын үндсэрхэг үзэлтнүүдэд тааламжгүй байгаагаа харуулан япончуудтай хатран ажиллаж эхэлсэн. тухайн оны 2-р сард тэрээр Ли Шоушины хамт  Цахар мужийн зүүн  хошуунг эзлэг хяналтаа тогтоосон байна. Тэр оны 11-р сард Суйюаны тулалдаанд оролцжээ. Түүнийг Пао Юэчин (包悦卿)ий хамт  1937 онд Монголын өөрийгөө хамгаалах цэргийн *Паоантуй* (*Pao An Tui* 蒙古保安隊) орлогчоор томилжээ .

Жодовжавыг 1945 оны чөлөөлөх дайн ы үед олзлогдон Улаанбаатарт хүргэгдэн шоронд нас барсан байна.

## Эшлэл
## Намтар
*
*
*
*

Ангилал:Мэнжян
Ангилал:Хятадын генерал
Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Ангилал:Монгол ноён
Ангилал:Манжийн амбан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1870 онд төрсөн
Ангилал:1945 онд өнгөрсөн
Луис Уильямс

**Луис Тайрон «Лу» Уильямс** (; 1986 оны аравдугаар сарын 27, Теннесси, Мемфис) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-гийн «Торонто Рэпторс» багт тоглодог. 2005 оны драфтаар №45 болон «Филадельфия Севенти Сиксерст» хуваарилагдаж байв. Реппер дуучин Бау Ваугийн найз.

## Замнал
«Филадельфия 76-ийн» өмнөөс 2011/2012 онд бүх л гараандаа сэлгээнээс оролцон 14.9 оноо дунджилсан Уильямс НБА-гийн шилдэг зургаа дахь тоглогчийн сунгаанд аман хүзүүджээ.

«Атланта Хокс» 2012 оны долдугаар сарын 12-нд түүнтэй гэрээ байгуулав. Энд бэртлээс шалтгаалан төдий л амжилттай тоглоогүй.

2014 оны зургадугаар сарын 30-нд «Торонто Рэпторст» элссэн. 2014 оны арваннэгдүгээр сарын 22-нд хувийн дээд 36 оноогоо «Кливленд Кавальерсийн» эсрэг (**110**:93) авчээ. 15.5 оноо, 2.1 дамжуулалт, 1.9 самбар, 1.1 таслалтыг 25.2 минутанд дунджилсан Уильямсийг 2015 оны дөрөвдүгээр сарын 20-нд НБА-гийн шилдэг зургаа дахь тоглогчоор алдаршуулав.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* Үзүүлэлт 

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Филадельфи Севенти Сиксерс багийн тоглогч
Ангилал:Атланта Хокс багийн тоглогч
Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Янник Герхардт

**Янник Герхардт** (; 1994 оны гуравдугаар сарын 13, Вюрзелен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Кёльний» хагас хамгаалагч. Тэрээр мэргэжлийн анхны гараагаа 2013 оны долдугаар сарын 20-нд II Бундеслигт «Динамо Дрездений» эсрэг хийж байлаа.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1994 онд төрсөн
Золбингийн Шижээ

**Золбингийн Шижээ** (1901-1941 он) 1901 онд Хойд Шинжааны Ил тарвагатай хэмээх газарт төрсөн. Ардын хувьсгалын партизан. 1924-1928 онд Москвад Дорно дахины хөдөлмөрчдийн коммунист их сургууль /КУТВ/-Д суралцан төгссөн. 1928-1930 онд ДХГ-ын даргаар, 1930 оноос МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байв. 1937 онд улс төрийн хилс хэрэгт баривчлагдан 1941 онд Москвад дээд хэмжээгээр шийтгүүлж, 1963 онд цагаатгагджээ.

Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Монголын их хядлагын хэлмэгдэгч
Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1901 онд төрсөн
Ангилал:1941 онд өнгөрсөн
Доржжавын Лувсаншарав

**Доржжавын Лувсаншарав** (1900 — 1941) —  1932.VI. 30-1937 онд МАХН-ын адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг байсан. Их хэлмэгдүүлэлтэд Чойбалсангийн хамт идэвхийлэн оролцсон хүний нэг юм. 

## Эшлэл 
Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Монголын их хядлагын хэлмэгдэгч
Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн
Ангилал:Хөвсгөлийнхөн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1900 онд төрсөн
Ангилал:1941 онд өнгөрсөн
Хас-Очирын Лувсандорж

**Хас-Очирын Лувсандорж** (1910 онд Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуу, одоогийн Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын нутаг Цац гэх газар төрсөн; 1937 оны 11 дүгээр сарын 16-нд хилс хэргээр цаазлуулсан) нь БНМАУ-ын улсын бага хурлын гишүүн, улс төрч байв.

## Намтар
1923-1926 онд Нийслэл Хүрээн дэх Шавийн яамны дэргэдэх бага сургуульд суралцаж төгссөн. 1936-1937 онд ЗХУ-д Дорно дахины хөдөлмөрчдийн эв хамтын дээд сургуульд суралцаж байжээ. МАХН-д 1932 онд элссэн. 1926 оноос Богд хан уулын аймгийн Зүүнбүрэн хан уулын хошууны тамгын газарт бичээч, 1928-1931 онд мөн хошууны ХЗЭ-ийн 18 дугаар товчлох хорооны нарийн бичгийн дарга, Богд хан уулын аймгийн аймгийн ХЗЭ-ийн хорооны зохиолын хэлтсийн эрхлэгч, 1931-1933 онд Сэлэнгэ аймгйин ХЗЭ-ийн хорооны анхны дарга, 1933 оноос Сэлэнгэ аймгийн намын хорооны даргаар тус тус ажиллаж байжээ. 1934 оны 10 дугаар сарын 6-наас 1936 оны 8 дугаар сарын 15 хүртэл МАХН-ын Төв Хорооны тэргүүлэгч гишүүн ., Намын Төв Хорооны нарийн бичгийн даргаар (адил эрхтэй гурван нарийн бичгийн даргын нэг) сонгогдон ажиллаж байсан. 1934-1936 онд “Намын байгуулалт” сэтгүүлийн эрхлэгчээр хавсран ажиллаж байв. МАХН-ын 9 дүгээр их хурлаас Намын Төв Хорооны гишүүн, БНМАУ-ын 7 дугаар их хурлаас Улсын Бага Хурлын гишүүнээр сонгогдсон. 1936 онд Аж үйлдвэрийн гавьяаны нэгдүгээр зэргийн одонгоор шагнагджээ.

## Хэлмэгдүүлэлт
Түүнийг 1937 оны 9 дүгээр сарын 11-нд хувьсгалын эсэргүү хэрэгт холбогдуулан баривчилж, 11 дүгээр сарын 16-нд буудан алах ял оногдуулж, ялыг мөн өдөр гүйцэтгэсэн. Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дэргэдэх Цагаатгах ажлыг эрхлэх комиссын 1962 оны 2 дугаар сарын 13-ны өдрийн 80 дугаар хурлын тогтоолоор Х.Лувсандоржийг цагаатган иргэний нь нэр төрийг сэргээн тогтоосон байна..

## Эшлэл 
Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:БНМАУ-ын Улсын Бага хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын их хядлагын хэлмэгдэгч
Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн
Ангилал:Сэлэнгийнхэн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1910 онд төрсөн
Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Ажвагийн Данзан

**Япон** хэмээх **Ажвагийн Данзан** (1895—1932) нь 1923 оны 1 сарын 12-ноос 1924 оны 8 сарын 31-нд МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан хүн.

Тэрээр 1895 онд Түшээт хан аймгийн нутагт, малчны гэрт төрсөн бөгөөд 1916 онд Японоор аялж байсан учир, Солийн Данзангаас ялгах "Япон Данзан" гэх хочтой болжээ.

Данзан 1921 онд Монгол Ардын Намд элсэж, 1922-1923 онд Төв хорооны дэд дарга, 1923-1924 онд Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдон байсан. 1924-1925 онд дахин дэд даргаар ажиллаж байгаад ЗХУ (1925-1926), Хятад (Бээжин, Шанхай, Тяньжинь, Наньжин, Харбин, 1926-1928)-д дипломат ажлаар томилогдон сууж байлаа. 1929-1931 онд Судар бичгийн хүрээлэнд ажиллаж байгаад 1932 онд Японы тагнуул, хувьсгалын эсэргүү гэгдэн баривчлагджээ. Данзан шүүх хурлаа хүлээж амжилгүй, 1932 онд шоронд нас нөгчсөн юм.

Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Орос дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Хятад дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1895 онд төрсөн
Ангилал:1932 онд өнгөрсөн
Банзаржавын Баасанжав

**Банзаржавын Баасанжав** (1906 онд Ховдын хязгаарын Мянгад хошуу буюу өнөөгийн Ховд аймгийн Мянгад суманд төрж; 1940 онд нас барсан) МАХН-ын адил эрхтэй 3 Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн даргын нэгээр 1936 оны аравдугаар сарын 7-оос 1940 оны хоёрдугаар сарын 22-н хүртэл ажилласан. Их хэлмэгдүүлэлтэнд өртөж улс төрийн хэргээр хэлмэгдэж 1940 онд шоронд цаазлуулж нас барсан байна. 

## Намтар 
Б.Баасанжав 1906 онд одоогийн Ховд аймгийн Мянгад суманд нутаг Үүргэсний бууц гэдэг газар төржээ. Тэрбээр 1923 онд Монголын Хувьсгалт Залуучуудын Холбоонд (МХЗХ) гишүүнээр элссэн ба 1927 оноос 1928 оныг хүртэл Улаангомын ойролцоо дунд сургуулийн багшаар ажиллажээ. 1928 оноос тэр зөвхөн МХЗХ-ны ажлаа гардан хийх болсноор аймгийн намын хорооны нарийн бичгийн дарга болсон байна. 

1930 онд Б.Баасанжав Монгол Ардын Хувьсгалт Намд гишүүнээр элссэн бөгөөд үүнээс нэг жилийн хойно Улаанбаатар хот руу томилогдон, эхлээд МАХН-ын Төв Хороонд сургагчаар, дараа нь 1932 оноос 1936 оныг хүртэл Ховд аймаг дахь МАХН-ын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажилласан байна.

1936 оны аравдугаар сард МАХН-ын тэргүүлэгчдийн гишүүн ба МАХН-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдов. Үүний зэрэгцээ тэрбээр Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн дарга байв.

## Хилсээр цаазлуулсан нь 
1939 оны 12-р сард Х. Чойбалсан ба сангийн сайдын орлогч дарга Ю. Цэдэнбал нар Москва руу Зөвлөлтийн удирдагч Иосиф Сталинтай уулзахаар явжээ. Сталин ЗХУ-ын удирдагчид тухайн үед 23 настай Ю.Цэдэнбалыг МАХН-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгосон ба улмаар энэ хүсэлтээ биелүүлэх эрмэлзэлтэй байгаагаа тэдэнд дуулгав. Чойбалсан буцаж ирэнгүүтээ Б.Баасанжавыг хувьсгалын эсэргүү хэмээн баривчлан, 1940 оны хоёрдугаар сард дээрх үндэслэлээр цаазалсан аж. Үүнээс хоёр сарын дараа Цэдэнбал МАХН-ын Х Их Хурлаар (1940 оны гуравдугаар сарын 20-ноос дөрөвдүгээр сарын 5) Намын Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогджээ.

## Цагаатгасан нь 
Б.Баасанжавыг 1957 онд цагаатгасан аж. 1969 онд нийтлэгдсэн МАХН-ын албан ёсны түүхийн баримтад түүнийг төрийн томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг байсныг дурдаад, хяналтаа алдсан Дотоод Явдлын Яамны шийдвэрүүдийн хохирогч болж, зүй бусаар цаазлуулсан хэмээн цагаатгасан аж.

## Эшлэл 
Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Хэлмэгдэгч
Ангилал:Монголын их хядлагын хэлмэгдэгч
Ангилал:Ховдын хязгаарын хүн
Ангилал:Ховдынхон
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1906 онд төрсөн
Ангилал:1940 онд өнгөрсөн
Бүдрагчаагийн Даш-Ёндон

**Бүдрагчаагийн Даш-Ёндон** (Хөвсгөл аймгийн Цэцэрлэг сумын Согоот багийн нутагт 1946 онд төрсөн) -монголын улс төрийн зүтгэлтэн, шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, Монгол улсын Ардын багш юм. 

Тэрбээр 1968 онд Монгол Улсын Их Сургуулийг төгсөж түүхийн багшийн мэргэжил эзэмшжээ. Их сургуулиа төгсөж, сургуульдаа багшилж байгаад МАХН-ын төв хороонд зааварлагч, Намын дээд сургуульд орлогч захирал, МАХН-ын төв хорооны хэлтсийн орлогч эрхлэгч, хэлтсийн эрхлэгч, Улаанбаатар хотын намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, 1991-1996 онд МАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, дарга, 1997 оноос Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн улс төрийн бодлогын зөвлөх, 2001-2005 онд Болгар улсад суугаа Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд, 2007 оноос МАХН-ын даргын зөвлөхөөр ажиллаж байна.

## Бүтээл
**Цаг үе: Сэтгэл, бодрол, философи*
**Монголын хөгжлийн философи*
**Үйлсээрээ мөнхөрсөн Б. Ширэндэв*

Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монголын түүхч
Ангилал:Монголын философич
Ангилал:Болгар дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан
Ангилал:Монгол улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1946 онд төрсөн
Тайж

**Тайж** нь хан буюу ноёны угсаа залгамжлагч, алтан ургийн үе удмынхны цол. 

Тайж нарыг 5 хэсэгт хуваах бөгөөд эдгээрт, 
#Боржигон тайж нар Бодончарын үүсгэсэн Алтан урагаас гаралтай бөгөөд дотор нь **төрөл тайж**, **харъяат тайж** хэмээн хоёр хуваана. Төрөл тайж гэдэг нь Чингис хааны шууд удмын тайж нар, харъяат тайж гэдэг нь Чингис хааны дүү Хавт Хасар, Бэлгүдэй, Тэмүгэ отчигин ноён нарын үр хойчис юм. 
#Цорос тайж нар Бөртэ чонын 12 дугаар үеийн ач Дува сохороос төрсөн **Доной**, **Догшин**, **Эмнэг**, **Эрх** хэмээх 4 хөвгүүний нэг Донойн удмаас үүсчээ. 
#Хойд тайж нар XII-XIII зууны үед нэг түмэн ойрадыг захирч явсан Худуга бэхи ноёны үр хойч юм. 
#Урианхай тайж нар Чингис хааны есөн өрлөгийн нэг Зэлмэгийн үр хойчоос үүсчээ. 
#Торгууд тайж нар Хэрэйдийн Тоорил ханы үр удам явсаар торгууд тайж нарын өвөг дээдэс болсон аж.
Чин улсын үед Боржигин овгийн тайж нарыг Тэргүүн, дэд, гутгаар, дөтгөөр гэсэн 4 дэс болгожээ. Тэргүүн зэргийг тайж нар нь зарим үед хошууны засаг ноён болж, бусад нь хамжлага бүхий засаг бус ноён болж, зарим ядуурсан нь **хохь тайж**, тойн болж байжээ.

## Үгийн гарал 
Тайж гэсэн үг нь хятадаар 太子 (tàizǐ) гэдгээс гаралтай бөгөөд “тэнгэр угсааны” гэсэн утгатай үг, XIY-XYI зууны үед монгол хэлэнд өргөн хэрэглэх болжээ. 

## Холбоотой мэдээлэл
* Монгол ноёдын цол хэргэм

Ангилал:Монголын цол
Ангилал:Цол
Петер Пекарик

**Петер Пекарик** (; 1986 оны аравдугаар сарын 30, Жилина) — Словакийн хөлбөмбөгчин, Германы «Херта» болон Словакийн шигшээн хамгаалагч.

2008/2009 онд улирлын хагаст гялалзсан Пекарикийг «Вольфсбург» элсүүлж, 2009 оны нэгдүгээр сард гэрээлжээ. Туркийн «Кайсериспор» түүнийг 2011 оны наймдугаар сард бүтэн улирал зээлэхээр тохиролцов. Туркээс ирээд «Хертатай» нэгдэв.

Пекарик шигшээдээ Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын эсрэг 2006 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд тоглоход нь анх гараалж байлаа. 2010 онд ДАШТ-д оролцжээ.

## Амжилт 
* Словакийн аварга: 2006/07
* Германы аварга: 2008/2009
* II Бундеслигийн аварга: 2012/13

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Херта»
* 
* Профайл - *Fussballdaten.de*
* Профайл - *Weltfussball.de*

Ангилал:Словакийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Словакийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Дубница багийн тоглогч
Ангилал:Жилина багийн тоглогч
Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч
Ангилал:Кайсериспор багийн тоглогч
Ангилал:Херта багийн тоглогч
Ангилал:Словакчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Пер Сильян Шельбред

**Пер Сильян Шельбред** (; 1987 оны зургадугаар сарын 16, Тронхейм) — Норвегийн хөлбөмбөгчин, Германы «Херта» багийн хагас хамгаалагч.

«Хамбург» түүнийг 2011 оны наймдугаар сард 500 мянган еврогоор элсүүлжээ. 2013/2014 онд зээлэгдсэн «Хертатайгаа» нэг жилийн гэрээ 2013 оны есдүгээр сарын 1-нд байгуулсан юм

Тэрээр Норвегийн шигшээд 2007 оны гуравдугаар сарын 28-нд Мальтийн эсрэг анхны дебют тоглолтоо хийсэн. 2014 оны есдүгээр сарын 3-нд Английн эсрэг талбайд нь тоглохдоо Шельбред багаа ахлан оролцов. 

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - Хамбург
* Профgal е transfermarkt.de

Ангилал:Норвегийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Норвегийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Русенборг багийн тоглогч
Ангилал:Хамбург багийн тоглогч
Ангилал:Херта багийн тоглогч
Ангилал:Норвегичууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Нико Шульц

**Нико Шульц** (; 1993 оны дөрөвдүгээр сарын 1, Берлин) — Германы хөлбөмбөгчин, «Хертагийн» хагас хамгаалагч.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *HerthaBSC.de*
* Профайл - *kicker.de* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Херта багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Петер Нимайер

**Петер Нимайер** (; 1983 оны арваннэгдүгээр сарын 22, Хёрстель) — Германы хөлбөмбөгчин, «Херта» багийн хагас хамгаалагч.

«Хертад» 2010 оны наймдугаар сарын 9-нд зээлээр ирж, II Бундеслигт хүчээ сорих болжээ. Нимайер 2010 оны аравдугаар сарын 4-нд «Алеманиа Ахений» эсрэг тоглохдоо мэргэжлийн анхны эмэгтэй шүүгч Бибиана Штайнхаусын мөрөнд хүрэх гэж байгаад зүүн хөхөнд санамсаргүй хүрч, шуугиан дэгдээж байв.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - fussballdaten.de 
* Профайл - weltfussball.de
* Профайл - «Херта»

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Твенте багийн тоглогч
Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч
Ангилал:Херта багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Буриад-Монгол Улс

**ЗСБНӨЗ Буриад-Монгол Улс** (оросоор Бурятская АССР; *Буриад-Монголын Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Улс*) нь ЗСБНХОУ ба ЗХУ-уудын бүрэлдэхүүнд байсан өөртөө засах улс байсан юм. Тус улс нь 1923 оноос 1992 он хүртэл оршин тогтнох хоорондоо, 1958 оныг хүртэл *Буриад-Монголын ЗСБНӨЗУ* нэртэй байв. Буриад-Монгол улсын нийслэл нь Улаан-Үд хот байсан. Буриад Монгол улс нь өөртөө Уст Орд, Байгал нуур, Агын тойрог цаашлаад Өвөрбайгалийн хязгаарыг багтааж тусгаар улс болох сонирхолтой байв. Оросын коминустууд 1937 онд үндэсний үзэлтэй олон зуун Буриадыг хоморголон устгаж улсын нэрнээс Монгол гэдэг үгийг хасчээ. Хожим нь Ага, Уст ордыг Буриадаас тасалж Эрхүү, Өвөрбайгалийн хязгаарт нэгтгэжээ.

Ангилал:Буриад
Буриад-Монгол Улс
Буриад-Монгол Улс
Ангилал:Монголын түүхэн улс
Роман Бюрки

**Роман Бюрки** (; 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд, Мюнзинген) — Швейцарын хөлбөмбөгчин, Германы «Боруссиа Дортмунд» болон Швейцарын шигшээн хаалгач.

«Фрайбург» Бюркийг 2014 оны тавдугаар сарын 24-нд элсүүлжээ. Хоёрдугаар хаалгачаар байсхийж байгаад Оливер Бауманныг «Хоффенхаймд» одоход үндсэн болж дэвшсэн юм.

2015 оны зургадугаар сарын 14-нд On 14 «Боруссиа Дортмундтай» гэрээлсэн.

2014 оны арваннэгдүгээр сарын 19-нд Польш, Швейцари нөхөрсөг тоглоход (2:2) Бюрки 90 минутаар анхны гараагаа хийж байв.
 
## Амжилт 
* Швейцарын цомын эзэн (1): 2013

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Профайл - *weltfussball.de*
* 

Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Янг Бойз багийн тоглогч
Ангилал:Тун багийн тоглогч
Ангилал:Шаффхаузен багийн тоглогч
Ангилал:Грассхоппер багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Швейцарчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Марк Торрехон

**Марк Торрехон Мойя** (; 1986 оны хоёрдугаар сарын 18, Барселона) — Испанийн хөлбөмбөгчин, Германы «Фрайбург» багт хамгаалагчаар тоглодог. Эмэгтэй дүү — Марта шигшээн хөлбөмбөгчин.

Испанийн «Расинг Сантандер» 1.6 сая еврогоор элсүүлсэн Торрехонтойгоо 2009 оны долдугаар сарын 17-нд 4 жилийн гэрээ байгуулжээ. Улмаар 2011/2012 онд дээд лигээс улирсан «Расинг Сантандераасаа» Германы «Кайзерслаутернд» гурван жилийн гэрээгээр элсэв. Торрехон 2014 оны наймдугаар сарын 27-нд «Фрайбургт» тодорхойгүй үнээр элсчээ.

## Амжилт 
* УЕФА-гийн цомын эзэн 2006/07

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - BDFutbol 
* Профайл - transfermarkt 
* Профайл - «Расинг» 

Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч
Ангилал:Расинг Сантандер багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Испаничууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Оливер Зорг

**Оливер Зорг** (; 1990 оны тавдугаар сарын 29-нд, Энген) — Германы хөлбөмбөгчин, «Фрайбургийн» хамгаалагч. «Дортмунд», «Фрайбургийн» 2014 оны есдүгээр сарын 13-ны өдрийн Бундеслигийн тоглолтонд (3:**1**) Зорг үндсэн цагийн төгсгөлд нэр төрийн ганц бөмбөг оруулав.

2014 оны тавдугаар сарын 13-нд Герман, Польш нөхөрсөг тоглоход өөрийн дебют тоглолтоо үндсэн бүрэлдэхүүнээс хийв.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* Профайл - *Kicker*

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Кристиан Гюнтер

**Кристиан Гюнтер** (; 1993 оны хоёрдугаар сарын 28-нд, Филлинген-Швеннинген) — Германы хөлбөмбөгчин, Бундеслигийн «Фрайбургт» зүүн жигүүрийн хамгаалагчаар тоглодог. 2014 оны арваннэгдүгээр сарын 8-нд «Шалькег» ялахад (**2**:0) анхны бөмбөгөө оруулсан.
 
Гюнтер 2014 оны тавдугаар сарын 13-нд Польшийн эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд 82-р минутанд Оливер Зоргийг сэлгэн шигшээн анхны гараагаа тэмдэглүүлжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Себастьян Лангкамп

**Себастьян Лангкамп** (; 1988 оны нэгдүгээр сарын 15, Шпайер) — Германы хөлбөмбөгчин, «Херта» багийн хамгаалагч. Ах — Матиас Лангкамп хөлбөмбөгчин.

Мэргэжлийн анхны гараагаа Бундеслигт «Штутгартийн» эсрэг «Карлсруэгийн» өмнөөс 2009 оны гуравдугаар сарын 1-нд хийжээ. 2013/2014 оны Бундеслигт тоглохоор «Хертад» элссэн.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - KSC.de 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Карлсруэ багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Ангилал:Херта багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Хийн урсгал судлал

**Хийн урсгал судлал** буюу **Пневматик** гэдэг үг нь (эртний грек хэлээр  *pneuma* πνεῦμα „амьсгал, салхи“) даралтат хийг ашиглан шинжлэх ухаан болон техникт механик ажил гүйцэтгэхийг хэлдэг. 

## Ерөнхий ойлголт
Хийн урсгал судлал нь  бүх л техникийн хэрэглээнд даралттай хийг ашиглан ажил гүйцэтгэхийг нэрлэдэг. Үүний эсрэгээр, ажлыг гүйцэтгэхдээ шингэнийг ажлын медиум болгон хэрэглэхийг гидравлик хэмээн тодорхойлдог.

Орчны агаарыг шахсаныг даралттай хий (хуучнаар: шахсан агаар) гэж нэрлэнэ. Даралттай хийг олон төрлийн зорилготойгоор хэрэглэж болох ба жишээлбэл бодисыг цааш нь дамжуулах идэвхитэй хий (үүний жишээнд тээвэрлэх хий эсвэл будаг шүрших), эсвэл ямар нэг технологийн (жишээ нь хатаалт) процессийн хий болгон хэрэглэх мөн түүнчлэн шалгах хий болгон хэрэглэнэ. 

Энгийн хэрэгцээний даралтат хийн төхөөрөмжүүд нь 6 бар хэт даралтанд (харьцангуй даралт) ажиллах бөгөөд энэ нь агаарын даралтаас долоо дахин илүү даралттай гэсэн үг юм. Өндөр даралтын түвшин шаардах хийн хэрэглээнд 18 бар хүртэл өндөр даралтын хүч шаардагдах ба үүнд ашиглах эд хэсэг нь тухайн даралтыг тэсвэрлэж чадах тусгай (жишээлбэл шланк, холбоос эд хэсэг гэх мэт) эд ангийг хэрэглэнэ. Зарим нэг онцгой тохиолдолд 40 бар хүртэл даралттай хийг ашиглах шаардлагатай байдаг (жишээ нь ПЭ- ундааны савны үйлдвэрлэл). 

Даралттай хийн төхөөрөмжүүд нь бүгд дөрвөн хэсэг системээс бүрдэнэ: Даралтат хий үүсгэх, даралтат хийг бэлтгэх, даралтат хийг хуваарилах болон түүний жинхэнэ хэрэглээ. Даралттай хийг орчны агаарыг соруулан компрессороор шахан үүсгээд дараа нь бэлтгэх ажил болох шүүх болон хатаалт хийнэ. Үүний дараа даралттай хийн сүлжээгээр (хоолой- болон шланкаар хийсэн дамжуулаx хоолойнууд) дамжин түүнийг хэрэглэх газар аваачин техникт хэрэглэнэ.

## Удирдаx систем (Хавхлаг)
Шингэний техникт хавхлагийг ерөнхийд нь тохируулагч гишүүд гэж нэрлэх ба энэ нь ажлын гишүүдийг удирдах үүргийг гүйцэтгэнэ. Дараах эд хэсгийн бүлгүүд байдаг:
*даралтын хавхлаг
*тусгай хавхлаг (жнь: пропорционал хавхлаг)
*хаалтын хавхлаг
*урсгалын хавхлаг
*замын хавхлаг


Ангилал:Акторик
Жонатан Шмид

**Жонатан Шмид** (; 1990 оны зургадугаар сарын 22, Страсбург) — Францын хөлбөмбөгчин, Германы «Хоффенхаймийн» хагас хамгаалагч. Австри эцэгтэй тэрээр 2008 оноос Германд хөлбөмбөгөөр бэлтгэгдэх болжээ. 2008/2009 онд «Фрайбургийн» академид элссэнээр амжилтаа ахиулах болжээ.

Жонатан 2015 оны зун «Хоффенхаймд» 3,5 сая еврогоор элсэв.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Хоффенхайм багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Юлиан Шустер

**Юлиан Шустер** (; 1985 оны дөрөвдүгээр сарын 15, Битигхайм-Биссинген) — Германы хөлбөмбөгчин, «Фрайбургийн» хагас хамгаалагч—ахлагч.

2007 оны аравдугаар сарын 27-нд «Байер Леверкузений» эсрэг мэргэжлийн анхны тоглолтоо хийсэн.

2008 оны долдугаар сард «Фрайбургийн» эгнээнд нэгдсэн.

2014 оны хоёрдугаар сарын 18-нд гэрээгээ тодорхойгүй хугацаагаар сунгав.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Саша Ритер

**Саша Ритер** (; |гуравдугаар сарын 23]], Лар) — Германы хөлбөмбөгчин, «Фрайбургт» тоглодог.

Ритер мэргэжлийн анхны гараагаа II Бундеслигийн «Фрайбургаас» 2002 онд эхэлсэн ба 23 лигийн  тоглолтонд нь оролцож цом өргөснөөр 2003/2004 онд Бундеслигт дэвшсэн билээ. 

«Вольфсбургт» 2007 оны долдугаар сард 500,000 еврогоор элсэв. «Вольфсбург» Бундеслигт аваргалсан 2008/2009 онд Ритер 28 тоглолтонд 2 гоолдсон юм.

2011 оны долдугаар сард «Кёльнд» 2.8 сая еврогоор элсчээ. Английн «Фулхэм» түүнийг бүтэн улирал зээлэхээр 2012 оны долдугаар сарын 6-нд тохиролцов. Улмаар «Фулхэмийн» өмнөөс анхны бөмбөгөө 2013 оны гуравдугаар сарын 3-нд «Сандерлендийн» талбайд тэнцэхэд (2:2) оруулжээ. 

2014 оны зургадугаар сарын 26-нд «Фрайбургтаа» эргэн ирсэн юм.

Герман, Данийн 2010 оны наймдугаар сарын 11-ний тоглолтонд (2:2) Ритер Андреас Бекийг 56-р минутанд сэлгэн анхны гараагаа хийжээ.

## Амжилт 
* II Бундеслигийн аварга: 2002/03
* Германы аварга: 2008/09

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *Fussballdaten.de*
* Профайл - *Weltfussball.de*
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Кёльн багийн тоглогч
Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Нильс Петерсен

**Нильс Петерсен** (; 1988 оны арванхоёрдугаар сарын 6, Вернигероде) — Германы хөлбөмбөгчин, «Фрайбургийн» довтлогч.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Карл Цейсс багийн тоглогч
Ангилал:Энерги Коттбус багийн тоглогч
Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч
Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Зүүн Германы иргэн
Ангилал:1988 онд төрсөн
Майк Франц

**Майк Франц** (; 1986 оны аравдугаар сарын 14, Заарбрюкен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Фрайбург» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.

2008 оны долдугаар сард «Саарбрюккенээс» «Нюрнбергт» элссэн.

2014 оны зургадугаар сарын 13-нд «Фрайбургтай» нэгдсэн. 2015 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд «Кёльнийг» ялахад (**1**:0) Франц 37-р минутанд Оливер Зоргийн дамжуулалтаар хожлын цор ганц гоолыг оруулсан юм.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 

* 
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Саарбрюккен багийн тоглогч
Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Менсур Муйжа

**Менсур Муйжа** (; 1984 оны гуравдугаар сарын 28, Загреб) — Босни-Хорватын хөлбөмбөгчин, Германы «Фрайбург» болон Босни ба Херцеговины шигшээн хамгаалагч.

«Фрайбург» Хорватын АШТ-ий 135 тоглолтонд «Загребийг» төлөөлөн тоглосон түүнийг 2011 оны нэгдүгээр сарын 12-нд 2014 он хүртэл элсүүлэхээр тохиролцов. 2014 оны тавдугаар сарын 12-нд гэрээгээ хоёр жилээр сунгажээ.

Босни, Шведийн эсрэг тоглолтондоо Муйжаг дуудаж, сарын дараа буюу зургадугаар сарын 3-нд сорьжээ. 2014 оны ДАШТ-д Нигери (1:**0**), Аргентиний (2:**1**) эсрэг гарааны бүрэлдэхүүнд багтаж байв. Тухайн ДАШТ шигшээн түүхэнд анхны оролцоо байсан билээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Фрайбург» 
* 
* Профайл - *Fussballdaten.de* 
* 

Ангилал:Хорватын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Босни ба Херцеговины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Загреб багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Босничууд
Ангилал:Югославын хүн
Ангилал:1984 онд төрсөн
Эрдэнэт үйлдвэртэй холбоотой хэрэг

**Эрдэнэтийн уулын баяжуулах үйлдвэр** буюу ГОК-ийн захирал байсан Ш.Отгонбилэг нь захирал байх үедээ үйлдвэрийн хөрөнгийг хэрхэн ямар хяналтгүйгээр хувийн зорилгоор ашигласан болон бусдад ашиглуулсан тухай үнэн баримтууд түүнийг захирлаас хүчээр огцруулсаны дараа ил тодорхой болж эхэлсэн. тухайлбал Монгол улсын өмч болох Эрдэнэтын зэс-молибдений орд,түүнийг олборлож байгаа и уурхай, Уулын баяжуулах үйлдвэр зэрэг нь "Эрдэнэт концерн" гэсэн нэртэй Ш.Отгонбилэг гэдэг хувь хүнйи өмч болсон байсан ньтөрийн өмчийн хорооны шалгалтаар ил болсон байна. Үүнээс гадна хангамж нэрээр чанаргүй, тухайн үед хоцрогдсон эсвэл ашиглахаа болсон маш олон төрлийн бараа материал багаж, техник, тоног төхөөрөмжүүдийг  зах зээлийн үнээс хэд дахин илүү үнээр, хатуу валютаар авч байсан нь үйлдвэрийн агуулахыг дүүргэсэн бөгөөд 20-40 жилийн үйлдвэрийн хэрэгцээг хангахаар байсан бйана. Үүнээс гадна хувь хүн болон байгууллагуудад хандив, тусламж нэрээр үйлдвэрийн мөнгийг зарцуулсан гээд ихээхэн хэмжээний хөрөнгөтэй холбоотой ашиглаж шамшигдуулсан  хэргүүд байжээ. Ш.Отгонбилэгийг ажлаас халан холбогдох байгууллагад хэргийг нь шалгуулахаар шийдвэрлэсэн 1997 онд Ш.Отгонбилэг ажлаа хүлээлгэн өгөлгүй тамга тэмдэгээ аван зугатан алга болж Монгол улс даяар эрэн сурвалжлагдаж байсан. Гэвч тухайн үеийн Монгол улсынерөнхийлөгч Б.Багабанди түүнийг өөрийн өргөөнд нуун хаацайлсан ба дараа улстөрчдийн хар тохиролцооны дагуу Ш.Отгонбилэгтэй холбоотой хэргүүд замхрасан түүхтэй

## Мөн үзэх
## Эх сурвалж
Ангилал:20-р зууны эрүүгийн хэрэг
Ангилал:Монгол дахь эрүүгийн хэрэг
Чеченүүдэд алдсан 10 сая долларын хэрэг

Худалдаа хөгжлийн банкны хувьчлал ид яригдаж байх үед ОХУ-ын “Альфа” гэх банкны төлөөлөгч гэх хоёр чечень хүн Монголд иржээ. Тэд уг банкийг хамтран худалдаж авах саналаа Монгол Банкны ерөнхийлөгч Чулуунбат, Ерөнхий сайд Н.Энхбаяр нарт тавьсан байна. Урьдчилгаа болгон хоёр талаасаа арав арван сая доллар гаргах санал гаргаж. Манай хоёр саналыг уухайн тас зөвшөөрч Монгол банкнаас 10 саяыг шилжүүлчихэж. Бас ОХУ-ын хүнсний захыг махаар хангах гэрээ ч хийгээд авч. Үүнийхээ шанд ОХУ-ын Москва хотноо Кутузовын гудамжинд байрлах том байшинг чеченүүдээсээ авч Н.Энхбаярын төрсөн дүү Энхтуяад бэлэглэж орхисон байна. Тэгсэн нөгөө хоёр чечень нь манай хоёрыг хулхидаад 10 сая доллар аваад алга болчихож. Мэдээж тэр 10 саяаасаа дээрх байшинг авч өгсөн биз. Ингээд хэрэг мандаж. Манай элчингийнхэн Кутузовын гудамжинд байх нөгөө байрыг ядаж олж авья гээд очсон чинь Энхтуяа байраа зараад сураггүй болчихсон байна. Ингээд 10 сая доллар сох дутах нь тэр. Одоо ч эргэж төлөгдөөгүй

## Мөн үзэх
## Эх сурвалж
Ангилал:20-р зууны эрүүгийн хэрэг
Ангилал:Монгол дахь эрүүгийн хэрэг