3 сарын 22

**3 сарын 22** нь Григорийн тооллын жилийн 81 дахь (өндөр жил бол 82 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 284 өдөр үлдэж байна. Өдөр шөнө тэнцдэг өдөр юм. 

## Онцлох үйл явдал 
* 238 - Ромын хаан ширээнд II Гордиан суужээ. 
* 1508 - Арагоны хаан II Фердинанд Испанийн эзэнт гүрний ахлах газарзүйчээр Америго Веспуччиг томилов. 
* 1622 - Одоогийн Виржини мужийн Жеймстаун хотод амьдардаг байсан нутгийн уугуул 347 иргэнийг Английн эзлэн түрэмгийлэгчид буудан хороожээ.
* 1630 - Массачусетийн хошууны колонийн захиргаа хөзөр, шоо, хөзрийн ширээ зэргийг хууль бус гэж үзэв.
* 1713 - Хойд Каролина мужийг Европын орнууд хуваан захирах болжээ.
* 1739 - Ираны хаан Надер Шах Энэтхэгийн Дели хотыг эзлэн түрэмгийлж улмаар олон арван үнэт эрдэнэ, Пикокын титэм зэргийг хулгайлан одов.
* 1772 —Ангилд  боолчлолыг хууль бус гэж зарласан. 
* 1784 - Тайландын Ват Фра Каев хотод Маргад эрдэнийн Будда бурханыг шилжүүлэн байршуулж, аравнайлжээ. 
* 1829 - Их Британи, Франц, Оросууд Лондонгийн протоколыг баталж Грекийн хилийн зурвасыг тогтоов.
* 1871 - Хойд Каролина мужийн амбан захирагч Уиллиам Вүүдс Холденг албан тушаалаас нь огцруулав. Ингэснээр АНУ-ын засаг захиргаа удирдлагын нэгжийн түүхэнд анх удаа хугацаанаасаа өмнө огцорсон захирагч болсон байна. 
* 1872 - Аливаа нэгэн ажил, албан тушаал хүйсийн тэнцвэрийг хуульчилсан АНУ-ын анхны мужаар Иллиной муж тодорчээ.
* 1873 - Испанийн Үндэсний ассемблей Пуэрто-Рикогоос боол зөөвөрлөхийг хориглов. 
* 1882 —АНУ-ын Конгресс олон эхнэртэй байхыг хориглов.
* 1894 - Хоккейн спортын түүхэнд Стенлигийн цомын төлөөх анхны плей-оффын тоглолт эхлэв.
* 1916 - Хятадын түүхэн дэх сүүлчийн эзэн хаан Юань Шикай эрх ямбаасаа татгалзаж, Бүгд найрамдах Хятад улс шинээр эмхлэгдэн байгуулагджээ. 
* 1933 —"Дахау" Нацист германы анхны концлагерь байгуулагдсан.
* 1939 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Нацистийн Герман Литвын Мемель хотыг эзлэв. 
* 1942 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Британийн эзэн хааны тэнгисийн цэрэг Италийн цэргийн эсрэг Газар дундын тэнгист хоёр дахь тулаанаа эхлүүлжээ.
* 1943 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Одоогийн Беларусын Хатинь тосгоныг Германы цэргүүд галдан шатаав.
* 1945 - Египетийн нийслэл Каир хотод Арабын лиг байгуулагджээ.
* 1960 - Лазерын туяаны анхны патентыг Артур Леонард Шавлоу, Чарльз Хард Таунес нар авав.
* 1972 - АНУ-ын Конгресс Хүний эрхийн тэгш байдлын тухай хуулийг соёрхон баталж, улмаар АНУ-ын бүх муж даяар хэрэгжүүлэхээр болжээ.
* 1975 - АНУ-ын Алабама мужийн Декатур хотод байрлах "Браунс Ферри" цөмийн цахилгаан станцад гал гарав. 
* 1978 - Агаарт олсон дээр явдаг Карл Валленда Пуэрто-Рикогын Сан Хуан хотын зэргэлдээ зочид буудлын хооронд олс татан ээлжит үзүүлбэрээ үзүүлж байгаад унаж амиа алджээ.
* 1981 - Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан Союз-39 сансрын нислэгээр огторгуйн уудамд ниссэн Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа нь сансарт ниссэн дэлхийн 101 дахь, Азийн хоёр дахь,  Монголын анхны болоод цорын ганц хүн болов.
* 1982 - АНУ-ын сансар судлалын "Шаттл" хөлгийн гурав дахь нислэгээр Колумбиа хөлөг онгоц хөөрчээ.
* 1992 - Албани улсад сонгууль болж Албанийн коммунист нам ялагдал хүлээж, Ардчилсан нам ялалт байгуулжээ. Ингэснээр тус улс коммунизм нуран унасан юм. 
* 1993 - Компьютерийн технологийн "Интел" корпораци "Пентиум" чипийн анхныхыг худалдаанд гаргав. Анхны "Пентиум" 60 мегагерцын хурдтай, 100+ дүрсний үзүүлэлттэй, 64 байтын багтаамжтай байжээ.
* 1995 - Сансанрт 438 хоног байж рекорд тогтоосон Оросын сансрын нисэгч Валерий Поляков эх дэлхийдээ газардав. 
* 1997 - Дэлхийн уран гулгалтын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 14 нас 9 сартай Тара Лапински түрүүлж тус тэмцээний түүхэн дэх хамгийн залуу аварга болжээ. 
* 2004 - Палестинийн Хамас бүлэглэлийг үндэслэн байгуулагч Ахмед Яссин, хоёр бие хамгаалагч, бусад энгийн иргэдийн хамт Газын зурваст амиа алдав. Израилийн нисэх хүчин Газын зурваст агаарын цохилт өгсөн нь амиа алдах гол шалтгаан болжээ.
* 2013 - Тайлан Бен Ме дэх Мьянмарын дүрвэгсдийн түр лагерьт гал гарч 37 хүн амиа алдан, 200 хүн гэмтэж, бэртэв.
* 2016 - Бельгийн нисэх буудал болон Маелбик/Маальбекын метроны буудалд цуврал дэлбэрэлт болсоны улмаас 32 хүн амиа алдан, 316 хүн шархаджээ.
* 2017 - Их Британийн нийслэл Лондон хот дахь Парламентын ордны гадаа террорист халдлага болж дөрвөн хүн амиа алдаж, 20 хүн шархдав.
* 2019 - АНУ-ын Хууль зүйн яамны Ахлах зөвлөх Роберт С.Муеллер 2016 онд болсон АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд АНУ-ын Засгийн газар холбогдсон байж болзошгүй тухай мэдээллийг АНУ-ын Конгресст мэдээлжээ. 
** Гана улсын нийслэл Аккра хотын хойд хэсэгт орших Китампо тосгонд хоёр автобус осолдож 50 гаруй хүн амь насаа алдав.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1212 - Японы эзэн хаан Хорикава-Го (1235 онд нас барсан)
* 1394 - Монгол гаралтай Персийн одон оронч Үлүгбэх (1449 онд нас барсан)
* 1797 - Германы эзэн хаан I Виллиам (1888 онд нас барсан)
* 1814 - "Эрх чөлөөний хөшөө"-ний загварыг гаргасан уран барималч Томас Кроуфорд (1857 онд нас барсан)
* 1857 - Францын 14 дэх Ерөнхийлөгч Поль Думе (1932 онд нас барсан)
* 1868 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Роберт Эндрьюс Милликан (1953 онд нас барсан)
* 1896 - БНХАУ-ын анхны Шадар сайд Хе Лонг (1969 онд нас барсан)
* 1912 - Академийн наадмын шагналт жүжигчин Карл Малден (2009 онд нас барсан)
* 1918 - Гайана улсын дөрөв дэх Ерөнхийлөгч Чедди Жаган (1997 онд нас барсан)
* 1924 - "USA Today" сонинг үндэслэгч, сэтгүүлч Аль Нойхарт (2013 онд нас барсан)
** Пуужингийн туршин нисгэгч, анхны хиймэл дагуулыг зохион бүтээлцсэн, Лениний шагналт Евгений Осташёв (1960 онд нас барсан)
* 1931 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Бартон Рихтер 
* 1933 - Ираны анхны Ерөнхийлөгч Адолхассан Банисадр 
* 1937 - Олимпын хоёр, Европын хоёр удаагийн аварга Германы гүйгч Армин Хари 
* 1941 - Мауритиус улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Гассах Утийм 
* 1945 - Академийн наадмын шагналт кино зохиолч Эрик Рот 
* 1955 - Латвийн долоо дахь Ерөнхийлөгч Валдис Затлерс
* 1957 - Греммийн наадмын шагналт дуучин, жүжигчин Стефани Миллс
* 1974 - Америкийн сагсанбөмбөгч Маркус Кемби
* 1976 - Америкийн жүжигчин Рийз Уидерспүүн

## Нас барсан алдартнууд 
* 1685 - Японы эзэн хаан Сай-Го (1638 онд төрсөн)
* 1832 - Германы суут зохиолч Йоханн Вольфганг фон Гёте (1749 онд төрсөн)
* 1955 - Югославын ерөнхий сайд Иван Субашич (1892 онд төрсөн)
* 2001 - "Ханна-Барбера" компанийг үндэслэн байгуулалцсан, хүүхэлдэйн кино бүтээгч Уиллиам Ханна (1910 онд төрсөн)
* 2010 - Нобелийн шагналт Шотландын биологич Жеймс Блак (1924 онд төрсөн)
 
## Тэмдэглэлт өдөр 
* Дэлхийн усны өдөр 
*

----

0322
#22