Персийн булангийн дайн

**Персийн булангийн дайн** (1990 оны 8 сарын 2 – 1991 оны 2 сарын 28) буюу **Персийн булангийн нэгдүгээр дайн**,
буюу **Персийн булангийн хоёрдугаар дайн**  гэгддэг бөгөөд Иракийн удирдагч Саддам Хусэйний *Бүх дайны эх*'  гэдэг бүр энгийнээр Цөлийн шуурга ажиллагаа ч гэдэг энэ дайн 1990 оны 8 дугаар сарын 2-нд Кувейтийг эзэлсэн Иракын хүчийг Кувейтээс гаргах зорилгоор Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын өгсөн зөвшөөрлөөр 34 улсаас бүрдсэн Эвслийн хүчийн Иракийн эсрэг явуулсан эцсийн ажиллагааг хэлдэг.  

Эвслийн цэргийн хүчийн дийлэнхийг Америкийн Нэгдсэн Улс бүрдүүлсэн бөгөөд, Саудын Араб, Нэгдсэн Вант Улс, Египет мөн ихээхэн хүч оролцуулжээ. Нийт 60 тэрбум орчим ам.долларын зардлын 40 тэрбумыг нь Саудын Араб гаргасан.

Иракийн арми Кувейтийг эзлэхэд олон улс даяар буруушааж, НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн гишүүд нэн даруй эдийн засгийн хориг арга хэмжээ авч, АНУ, НВУ, Канад дайнд бэлтгэж эхэлсэн. Кувейтээс Иракийн цэргийг гаргах эхний мөргөлдөөн 1991 оны 1 дүгээр сарын 17-нд НҮБ-ээс тогтоосон эцсийн хугацаа дуусахад Иракийн цэргийг агаараас бөмбөгдсөнөөр эхэлсэн. Үүний дараа 2 дугаар сарын 23-нд хуурай замаар эвслийн цэрэг давшиж, Кувейтийг чөлөөлж, Иракийн нутаг дэвсгэр рүү орсноор эвслийн хүчний бүрэн ялалтаар өндөрлөсөн юм. Эвслийн хүч хуурай замын ажиллагаа эхэлснээс хойш 100 цагийн дараа давшилтаа зогсоож, гал зогсоох тухай мэдэгдсэн. 

Агаарын болон хуурай газрын тулалдаан Ирак, Кувейтийн нутаг дэвсгэрээс гадна, Саудын Арабын хил залгаа нутагт өрнөсөн боловч Ирак Саудын Араб дахь цэргийн байгууламжууд болон дайнд оролцоогүй Израиль руу скад пуужин харважээ. Сүүлийн энэ үйлдэл нь Израилийг өдөн хариу арга хэмжээ авахуулж улмаар эвслийн бүрэлдхүүнд орсон Арабын улсуудыг эвслээс салган тогтворгүйжүүлэх оролдлого байсан.

Иракийн хүч Кувейтийг эзлэн авсны дараа, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жорж Буш АНУ-ын Арми, Тэнгисийн цэргийн хүч, Тэнгисийн явган цэргийн корпус, Агаарын цэргийн хүч, Эргийн хамгаалалтын анги нэгтгэлүүдийг Саудын Араб руу татаж Цөлийн хамгаалалтын ажиллагааг эхлүүлэн, бусад улс орныг цэргийн хүчээ Персийн булан руу илгээхийг уриалжээ. НҮБ-ын эвсэл байгуулах хүчин чармайлт амжилттай болж, Цөлийн шуурга ажиллагаа 1991 оны 1 дүгээр сарын 16-нд эхлэх үед, 12 улс тэнгисийн цэргийн хүчээ илгээн, Саудын Араб, Персийн булангийн бусад улс орон болон 6 нисэх онгоц тээгч бүхий АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн асар том хүчтэй нэгдсэн. 

Найман улс хуурай замын цэрэг илгээж, Бахрейн, Кувейт, Оман, Катар, Саудын Араб, Арабын Нэгдсэн Эмират Улсаас бүрдсэн бүсийн цэргийн хүч болон АНУ-ын Армийн 17 хүнд, 6 хөнгөн бригад, Тэнгисийн цэргийн хүчний 9 хороо, асар том ар тал, хангалтын хүчтэй нэгдэв. Дөрвөн улс байлдааны онгоц илгээж, Кувейт, Катар, Саудын Арабын бүсийн агаарын цэргийн хүч, болон 2.430 нисэх онгоц бүхий АНУ-ын Агаарын цэргийн хүч, Тэнгисийн цэргийн хүч, Тэнгисийн явган цэргийн корпусын нисэх ангитай нэгджээ.

Ирак цөөн байлдааны завь, пуужинтай байсан боловч 1,2 сая хуурай замын цэрэг, 5.800 танк, 5.100 хуягт, 3.850 артиллертай байсан нь хуурай газар давамгайлж байв. Ирак мөн 750 сөнөөгч ба бөмбөгдөгч онгоц, 200 бусад онгоц, пуужин ба агаараас хамгаалах боловсронгуй системтэй байв.

Цөлийн шуурга ажиллагаа нь АНУ-ын агаар, газрын ажиллагаагаа нэрлэсэн нэр бөгөөд дайныг буруугаар ийн нэрлэх нь олонтаа байдаг.

## Эшлэл 
### Кинонууд 
* *Dawn of the World*
* *Bravo Two Zero*
* *Courage Under Fire*
* *The Finest Hour*
* *Jarhead*
* *Lessons of Darkness*
* *Live from Baghdad*
* *The Heroes of Desert Storm*
* *Towelhead*
* *Three Kings*
* *The Manchurian Candidate*

### Уран зохиол 
* *Glass (Pray the Electrons Back to Sand)*
* *The Fist of God (by Frederick Forsyth)*
* *To Die In Babylon* by Nick Livingston
* *Hogs* dime novel series by James Ferro

### Видео тоглоомууд 
* *Operation Desert Storm* (1991)
* *Super Battletank* (1992)
* *Gulf War: Operation Desert Hammer* (1999)
* *Conflict: Desert Storm* (2002)
* *Conflict: Desert Storm 2* (2003)
* *Patriot* (1993)
* *Desert Combat Battlefield 1942 mod (2002?)
* *Silent Thunder (computer game)* (1998?)
* *Desert Strike: Return to the Gulf'' (1992)

## Гадны холбоос 
* An intro to the Persian Gulf War
* Gulf War Guide - Iraq, USA, UK Operation Desert storm War site with special features on the Gulf War.
* Saddam Hussein & the invasion of Kuwait.
* CBC Digital Archives - The 1991 Gulf War
* List of Desert Storm POWs


Ангилал:Азийн дайн
Ангилал:20-р зууны дайн
Ангилал:Туркийн зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Нэгдсэн Улсын дайн
Ангилал:Францын дайн
Ангилал:Египетийн зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Сирийн зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:1990 оны зөрчилдөөн
Ангилал:1991 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Британи-Иракийн харилцаа