open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арсен Жулфалакян

thumb|left|Хөх өмсгөлтэй нь Арсен
**Арсен Левони Жулфалакян** (армениар Արսեն Լևոնի Ջուլֆալակյան) — 1987 оны 5 сарын 8-нд Ленинакан (одооны Гюмри) хотод төрсөн, сонгомол барилдааны 74 кг жингийн олимпын мөнгө (2012), ДАШТ-ий алт (2014), мөнгө (2010), хүрэл (2011, 2013)медальт Армени улсын бөх. 

Ангилал:Арменийн бөх
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга
Ангилал:Бөхийн европын аварга
Ангилал:Арменийн олимпын оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Арменичууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Артур Боруц

**Артур Боруц** (; 1980 оны хоёрдугаар сарын 20-нд Седльце хотод төрсөн) — Польшийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Борнмут» болон Польшийн шигшээд хаалгачаар тоглодог.

## Замнал 
## Амжилт 
;Багийн
 **«Лехия»**
* Польшийн аварга: 2001/02
* Польшийн лигийн цомын эзэн: 2001/02
* Польшийн цомын дэд байр: 2003/04

 **«Селтик»**
* Шотландын аварга **(3)**: 2005/06, 2006/07, 2007/08
* Шотландын цомын эзэн: 2006/07
* Шотландын лигийн цомын эзэн **(2)**: 2005/06, 2008/09
;Хувийн
* Шотландын Премьер лигийн сарын шилдэг тоглогч: 2006 оны 12 сар

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Артур Боруц 

Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Погонь Седльце багийн тоглогч
Ангилал:Лехия багийн тоглогч
Ангилал:Дольцан багийн тоглогч
Ангилал:Селтик багийн тоглогч
Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Борнмут багийн тоглогч
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Польшийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

**Польш улсын хөлбөмбөгийн шигшээ баг** (польск. *Reprezentacja Polski w piłce nożnej*)- Польш улсын нэрийн өмнөөс хөлбөмбөгийн олон улсын тэмцээнүүдэд оролцдог баг.

## Түүх
## Бүрэлдэхүүн
## Шагналууд
## Эшлэл
## Цахим хуудас 
* Албан ёсны цахим хуудас  

Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

Хөлбөмбөг
Фиорентина ХББ

**Фиорентина** ( – *Associazione Calcio Firenze Fiorentina* – Флоренцийн хөлбөмбөгийн Фиорентина холбоо) буюу **Флоренцийн Фиорентина**, **Фиорентина ХББ**, **Фиорентина баг** — Итали улсын Тоскан мужийн Флоренц хотод байдаг, Италийн хөлбөмбөгийн дээд лигт тоглож буй мэргэжлийн хөлбөмбөгийн баг. 1926 онд байгуулагдсан.

Фиорентина баг хоёр удаа (1955–56, 1968–69) Италийн аварга, зургаан удаа Италийн цомын эзэн болсон.

## Түүх
## Тоглогчид
## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:Тосканагийн хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:1926 онд байгуулагдсан
Шотландын Премьер лиг

**Шотландын Премьер лиг** () — Шотландын хөлбөмбөгийн дээд лиг юм. 1890 оноос түүхтэй Шотландын хөлбөмбөгийн лиг 1998 онд нэршил болон системээрээ Шотландын Премьер лиг, Шотландын хөлбөмбөгийн лиг хоёр хуваагдан 2013 оныг хүртэл лигийн тоглолтоо явуулж байв. Одоо Шотландын мэргэжлийн хөлбөмбөгийн лиг гэсэн нэгдсэн нэртэй болсон байгаа. 
## Эшлэл 
## Холбоос 
*
Натаниэл Клайн

**Натаниэл Эдвин Клайн** (, *1991 оны дөрөвдүгээр сарын 5-нд Лондон хотод төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Саутхемптон хамгаалагч юм. Клайн нь 2012 оны 7 сарын 19-нд одоогийн багтайгаа 4 жилийн гэрээ байгуулан ирсэн.

## Эшлэл
## Холбоос
*Натаниэл Клайний профайл
*

Ангилал:Седльцед төрсөн
Ангилал:1991 онд төрсөн
Ангилал:Английн тамирчин
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Саутхемптон (хөлбөмбөгийн баг)

**Хөлбөмбөгийн Саутхемптон баг** () — Английн хөлбөмбөгийн баг бөгөөд *хутагтууд* хочтойгоор Английн цомын тэмцээнд 1976 онд аваргалж, өдгөө Премьер лигийн гишүүн баг юм. Английн зүүн эргийн Хэмпшир хошууны хамгийн том Саутхемптон хотод нэгэн сүмийн дэргэд 1885 онд байгуулагдаж байжээ.
## Түүх
## Тоглогчид
## Эшлэл
## Холбоос
*The Saints Hub

Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг
Ангилал:Премьер лигийн баг
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн цомын эзэн
Бэллимена

**Бэллимена** (; Ирланд хэл: Baile Meánach) нь Хойд Ирландын Антрим хошууны Бэллимена дүүргийн хамгийн том хот юм. 2001 оны тооллогоор 28717 хүн амтай байв.

## Холбоос
*Ballymena Borough Council


Ангилал:Умард Ирландын суурин
Үл хөдлөх хөрөнгө

**Үл хөдлөх хөрөнгө-**д газар болон түүнээс салгаж үл болох барилга байгууламжууд хамаарна.
Стивен Дэвис

**Стивен Дэвис** (, *1985 оны нэгдүгээр сарын 1-нд Хойд Ирландын Бэллимена хотод төрсөн*) нь Хойд Ирландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Саутхемптон болон Хойд Ирландын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм.

## Эшлэл
## Холбоос
*Стивен Дэвис
*

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:Умард Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Умард Ирландчууд
Седльце

**Седльце** (польшоор Siedlce, дуудлага нь ) — Польш улсын зүүн хэсгийн нэгэн хот бөгөөд 2014 оны тоо баримтаар 76,585 хүнтэй.

## Зураг 

File:Ratusz Miejski .JPG
File:Siedlce, Sąd Okręgowy.jpg
File:Siedlce, Poczta Polska.jpg
File:UM w Siedlcach.JPG
File:Kościół Św.Stanisława.JPG
File:Siedlce, ulica Kilińskiego.jpg

Ангилал:Польшийн хот
Адам Лаллана

**Адам Дэвид Лаллана** (, *1988 оны тавдугаар сарын 10-нд Английн Сент-Олбанс хотод төрсөн*) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Ливерпүүл болон Английн шигшээд тоглодог.
## Товчхон
Өсвөрийн Борнмут багаас 2000 онд одоогийн баг болох Саутхемптонд ирсэн тэрээр 2006 оны долоодугаар сард насанд хүрэгчдийн багийн бүрэлдэхүүнд багтаж 2006 оны наймдугаар сарын 23-нд Йовил Таун багийг 5-2 харьцаагаар буулган авсан Лигийн цомын тоглолт анхны нь тоглолт байжээ. 2008 оны дөрөвдүгээр сарын 28-нд Лаллана Вест Бромвич Альбионы эсрэг тоглолтонд мэргэжлийн карьер дахь анхны гоолоо хийж байсан билээ.

2013 оны дөрөвдүгээр сарын 11-нд Саутхемптонтой таван жилийн гэрээг байгуулахдаа аль хэдийн багийн ахлагч болсон байсан юм.

2014 оны долоодугаар сарын 1-нд Ливерпүүлд 25 сая фунтээр элсэв.
## Шигшээ
Лалланаг 2012 оны есдүгээр сарын 10-нд Английн шигшээ 2014 оны ДАШТ-ий сонгонд Украйнтай тоглоход гараалуулсан. Улмаар ДАШТ-ий хэсгийн тоглолтуудад оролцсон. 
## Амжилт
;Саутхемптон
* Жонстон Пэйнтийн цомын эзэн: 2010
* Нэгдүгээр лигийн дэд байр: 2010/11
* Лигийн АШТ-ий дэд байр: 2011/12
;Хувийн
* Нэгдүгээр лигийн бэлгэдлийн баг - АХХ: 2010/11
* Лигийн АШТ-ий - АХХ: 2011/12
* Премьер лигийн бэлгэдлийн баг - АХХ: 2013/14
## Эшлэл
## Холбоос
* Саутхемптон - Профайл
* 
* Адам Лаллана

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Англичууд
Виктор Ваньяма

**Виктор Мугабе Ваньяма** (; 1991 оны зургаадугаар сарын 25-нд Найроби хотод төрсөн) — Кенийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Саутхемптон» болон Кенийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
## Замналын товчоон 
Ваньяма 2013 оны долоодугаар сарын 11-нд «Саутхемптон» багт 12.5 фунт стерлингээр элссэнээр Зүүн Африк тивээс премьер лигт хөл тавьсан 'анхны Кени тоглогч' болсон.

Түүнчлэн 2012 оны УЕФА Аваргуудын лигт «Селтикийн» тоглогч байхдаа «Барселонын» эсрэг гоолдож, 'Кенийн нэрийг дуурсгаж' байв.

## Амжилт 
 **«Селтик»**
* Шотландын аварга: 2011/12, 2012/13
* Шотландын цомын эзэн: 2012/13

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:Кенийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин 
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Беерсхот багийн тоглогч
Ангилал:Селтик багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Кеничүүд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Клинт Иствүүд

**Клинтон Иствүүд, бага** (, 1930 оны тавдугаар сарын 31-нд төрсөн) нь Америкийн кино жүжигчин, кино найруулагч бөгөөд хөгжмийн зохиолч юм. Америкийн кино академийн таван шагнал буюу Шилдэг найруулагч, Шилдэг бүтээл тус бүр хоёр удаа, Ирвинг Г. Талбергийн нэрэмжит шагналыг хүртэж кино урлагт оруулсан нөр их хөдөлмөрөө 2009 онд үнэлүүлэн Үндэсний одонгоор шагнуулсан байдаг.

## Товч намтар
Клинт Иствүүд 1930 оны тавдугаар сарын 31-нд Сан-Францискод мэндэлжээ. Кино урлагт анхлан хөл тависан жилүүддээ вестерн төрлийн киноны эерэг дүрд тоглож байв. Харин найруулагч Сержио Леонетой хамтрах болсоноор нэр алдарт хүрэх замаа нээсэн гэхэд болно.
[thumb|left|Клинт Иствүүд [1981 онд.]]

1960-1980 оны туршид вестерн адал явдалт кинонуудын ихэнхи төлөв дуу цөөтэй байдаг гол дүрүүдээрээ Клинт Иствүүд Холливүүдийн хамгийн алдартай жүжигчин болсон билээ. 1993 оноос буюу сүүлийн жилүүдэд найруулагчийн ажлаар уран бүтээлээ туурвиж 1992 болон 2004 онд Оскарын Шилдэг найруулагч болсон юм.

Төр засгаас хөдөлмөр бүтээлээ үнэлүүлсэн тухайд 2009 оны арваннэгдүгээр сарын 13-нд гуравдугаар зэргийн Алдрын легион одонгоор, түүнчлэн Ерөнхийлөгч Николя Саркозигийн зарлигаар Францын Дээд шагналаар шагнагдсан.
## Бүтээлүүд
## Шагналууд
## Сонирхолтой баримтууд
**Ирээдүй рүү буцсан нь* цувралын хоёрдугаар ангид Марти Макфлай Биффтэй уулзахаар очиход Биффийн зурагтаар Клинт Иствүүдийн тоглосон *Атга алт* киноноос сумнаас хамгаалсан төмөр хуягаа тайлж буй хэсэг гарч байдаг. Харин гуравдугаар ангид Марти 1885 оны Зэрлэг Өрнөдөд өөрийгөө "Клинт Иствүүд" гэж танилцуулан мөн төмөр хуягны үзэгдэлтэй хэсгийг дуурайн харуулдаг ба "Иствүүдийн хавцал" болон "Иствүүдийн гудамж" гэж гардаг. 
**Ранго* хүүхэлдэйн киноны үйл явдал мөн Иствүүдийн уран бүтээлтэй холбоотой байдаг.

## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Киноны хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Калифорнийн засаг дарга
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Сезар шагналтан
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (командлагч)
Ангилал:Бүгд Найрамдах Намын гишүүн (АНУ)
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1930 онд төрсөн
Жек Николсон

**Жон Жозеф Николсон** (, *1937 оны дөрөвдүгээр сарын 22-нд* Нью-Йоркод төрсөн) нь Америкийн кино жүжигчин, найруулагч, зохиолч юм. Сэтгэл мэдрэлийн өвчтэй хүний хар талыг харуулсан цөөнгүй дүрүүдээр уран бүтээлчийнхээ гайхамшигт авъяасыг харуулсан Холливудын домогт жүжигчдийн нэг төлөөлөл юм. Оскарын шагналд 12 удаа нэр дэвшиж улмаар *Хөхөөний үүрэн дээгүүрх нислэг* (1975), *Сайны туйл* (1997) зэрэг кинонуудад бүтээсэн дүрүүдээрээ Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн эзэн болж байв. Харин 1983 онд *Дотно үгс* киногоор хүртсэн Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн шагналыг нь оролцуулбал Дэниел Дэй-Льюис, Уолтер Бреннан нарын хамт Оскарын олон удаагийн эзэн юм. Николсоны тоглосон *Дэмий сэлгүүцэгч* (1969) киноны Жорж Хэнсон, *Сүүлчийн томилолт* (1973) киноны Билли Баддаски, *Хятад хороолол* (1974) киноны Ж. Ж. Жэйк Гиттс, *Хөхөөний үүрэн дээгүүрх нислэг* (1975) киноны Рэндл Патрик Макмёрфи, *Гялбаа* (1980) киноны Жек Торренс, *Шууданч хонхыг хоёр удаа дардаг* (1981) киноны Фрэнк Чэмберс, *Улаанууд* (1981) киноны Южин О'Нил, *Дотно үгс* (1983) киноны Гарретт Бридлав, *Бэтмэн* киноны Жокер, *Сайны туйл* (1997) киноны хурандаа Натан Р. Жессеп, *Хоффа* (1992) киноны Хоффа, *Чоно* (1994) киноны Уилл Рэнделл, *Шмидтийн тухай* (2002) киноны Уоррен Шмидт, *Одогсод* (2006) киноны Фрэнк, *Хүслийн жагсаалт* (2007) киноны Эдвард Коул зэрэг олон олон дүрүүдийг онцлох нь зүйтэй.

## Тоглосон кинонууд 
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Jack_Nicholson|24x24px Wikiquote (en) — **Жек Николсон**
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Нью-Йорк хотын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1937 онд төрсөн
Ирландуудыг гадуурхах дайсагнах үзэгдэл

X зууны үеэс эхлэн эртний Англи ба Ирланд үндэстнүүд нь дайсагнасан хөршүүдийн байдалтайгаар оршиж иржээ. Энэ нийгмийн үзэгдэл тэдний дунд их бага хэмжээгээр олон зууны туршид өрнөж эдгээр үндэстнүүд Америкт цагаачилж очисон ч үргэлжилсээр ирсэн байна. Хэдийгээр XX зуун гарсаар хууль ёс илүү хүчтэй хэрэгжиж эхэлсэн ч одоо болтол ялангуяа Англид Ирландуудын эсрэг элдэв гадуурхах үзэгдлүүд тодорхой бага хэмжээгээр гардаг байна. 

АНУ-д 1910 оны үеийг хүртэл Ирланд үндэстнүүдийг албаар хамгийн хүнд хортой ажилд авдаг тэднийг бусдаас илүү гадуурхах үзэгдэл элбэг оршиж байв. Англи гаралтай бизнесийн эзэд хаалган дээрээ "Ирланд хүн ажилд авахгүй!" (No Irish Need Apply!) сануулгыг хадсан байх нь энгийн үзэгдэл байжээ. 

Ирландад Аянчид (Irish Travelers) нэртэй маш нүүдэлчин маягийн амьдралын хэмнэлтэй үндэсний цөөнх байдаг тэднийг мөн Ирландын үндэсний олонх ба бусад Их Британчууд одоо болтол ихээр гадуурхаж элдвээр дарамталдаг байна. 

## Бичлэг
# 2013 оны 3 сард Ирландын Аянчид омгийнхон ялгварлан гадуурхалтын эсрэг жагссан нь.

# Ирландын Аянчид омгийнхон илүү ялгварлан гадуурхалд өртсөөр байна Ал Жазийрагийн мэдээ.

Ангилал:Расизм
Семипалатинскийн цөмийн туршилтын талбай

**Семипалатинскийн цөмийн туршилтын талбай** нь Семипалатинск-21 гэдэг нэртэй бөгөөд ЗХУ-ын үед цөмийн зэвсгийн туршилт хийж байсан гол туршилтын талбай юм. Энэ талбай нь Эрчис мөрнөөс урагш, Казахстаны умард нутагт оршино. Талбайн газар зүйн солбицлол нь: 50° 7′ 0″ N, 78° 43′ 0″ E. ЗХУ нь 1949-1989 онд энд 456 туршилт хийсэн байна. 1991 оноос хаагдсан байна. 

Ангилал:Цөмийн зэвсгийн туршилтын талбай
Ангилал:ЗХУ-ын зэвсэгт хүчин
Ангилал:Семей
Ангилал:Дорнод Казахстан
Лоб нуурын туршилтын талбай

Хятадын цөмийн туршилтын гол талбай нь Шинжаан-Уйгурын өөртөө засах орны Малан дахь Лоб нуурын цөмийн туршилтын талбай юм. Энэ талбайн газар зүйн солбицлол нь 40° 10′ 0″ N, 90° 35′ 0″ E. Энд 45 цөмийн туршилт хийсэн бөгөөд үүнээс 23-ыг агаар мандалд, 22 туршилтыг газар доор тус тус хийжээ.  

Ангилал:Цөмийн зэвсгийн туршилтын талбай
Ажу жанжин

**Ажу** буюу **Ачу** нь (1234–1287) нь Их Монгол Улсын Юань улсын цэргийн жанжин, ерөнхий сайд. Тэрээр Монгол урианхайн Жарчуд овгийн хүн бөгөөд түүний өвөг эцэг нь Монголын алдарт жанжин Сүбээдэй ба эцэг нь Урианхадай жанжин билээ.

## Эшлэл 
Ангилал:Иx Монгол Улсын жанжин
Ангилал:Юань улсын жанжин
Ангилал:Иx Монгол Улсын зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1227 онд төрсөн
Ангилал:1287 онд өнгөрсөн
Севан нуур

**Севан** (армени: Սևանա լիճ, дуудлага: *Sevana lich*) — Армени улсын болон Кавказ нутгийн хамгийн том, цэнгэг устай нуур.

Севан нуур Армени улсын төв хэсэг, Гехаркуник мужийн нутагт далайн түвшнээс дээш 1896 метр өндөрт 1243 км² (Армени орны 5%) газар тогтжээ. Эрэг нь 260 км урт, гүнзгий хэсэгтээ 79.7 м гүн. 28 гол горхи цутгаж, ганц Храздан гол эх авдаг. 

Урьдын түүхэнд армени хэлээр "Гехаркуни", "Гехама цов" (Гехамын тэнгис), грекээр "Лихнитис", азербайжанаар "Гокча" (Хөх усан) гэх мэтээр дуудагдаж байсан. Өнөөгийн нэр "хар Ван" (Ван гэдэг нь арменийн түүхэнд холбогдолтой Туркийн нуур) гэсэн утгатай.

Сүүлийн хэдэн арван жил Севан нуурын ус эрс багасч байгаа.

Sevanavanq5.jpg|Севан арал дээр IX зуунд баригдсан "Севаннаванк" сүм
Sevan beach.jpg|Севан хотын эрэг
Lake Sevan beach at Best Western Bohemian Resort.JPG|Аялал жуулчлалын эрэг
Eastern shore of Lake Sevan 01.JPG|Зүүн эрэг
Lake Sevan.jpg|Севаннаванк сүмээс

## Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур
Ангилал:Арменийн нуур
Левон Аронян

**Левон Григори Аронян** (армениар Լևոն Գրիգորի Արոնյան) — энэ цагийн дэлхийн шилдгүүдийн нэг, Арменийн их мастер шатарчин. 2005 онд улсынхаа оны шилдэг тамирчнаар шалгарч, 2009 онд улсынхаа гавьяат тамирчин цол хүртсэн. Маш оновчтой довтолдог.

## Зураг

Зураг:Levon Aronian grandmaster 08 19 2007.jpg
Зураг:Aronian01.jpg

Ангилал:Арменийн шатарчин
Ангилал:Германы шатарчин
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:Ереваны тамирчин
Ангилал:Ереваны хүндэт иргэн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Арменичууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Владимир Крамник

**Владимир Борисович Крамник** (1975 оны 6-р сарын 25-нд ЗХУ-ын Краснодарын хязгаарын Туапсе хотод төрсөн) — энэ цагийн дэлхийн шилдэг шатарчдын нэг, Оросын их мастер шатарчин, Орос улсын гавьяат тамирчин. 2000-2007 оны хооронд дэлхийн аваргын алдрыг эзэмшсэн. 

Эцэг нь уран барималч, зураач, эх нь хөгжмийн багш. Евгений гэж нэг ахтай өссөн байна. Тэрээр 3 настайдаа шатар тоглож эхэлсэн байна. 11 настайдаа Ботвинник-Каспаровын шатрын сургуульд орсон. 

25 настай Крамник 2000 оны 11-р сарын 4-нд Лондон хотноо Гарри Каспаровыг ялж "сонгодог" дэлхийн аварга болсон байна. 2007 онд Мехикод Вишванатан Анандыг барахгүй аварга цолоо алдсан байна. 

Г.Каспаров түүнийг "нягт нямбай тоглодгоороо Карповтой адил" гэж нэгэнтээ хэлжээ.

Тэрээр 1982-1984 онуудад Краснодар хотод сүүлд Оросын гавьяат дасгалжуулагч болсон Орест Николаевич Аверкины сурагч байсан. 

2019 оны 1-р сарын 29-нд албан ёсоор шатрын тэмцээнд орохгүй болсоноо зарласан байна.  

## Зураг

Зураг:Vladimir Kramnik.jpg|1993 он
Зураг:Vladimir Kramnik 2005.jpg|2005 он
Зураг:London Chess Classic 2010 Kramnik 04.jpg|2010 он

Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:Оросын шатарчин
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Вишванатан Ананд

**Вишванатан Ананд** (тамилаар விசுவநாதன் ஆனந்த்; 1969 онд төрж, Мадраст өссөн) — 2000-2002 онд FIDE / ФИДЕ буюу Олон улсын Шатрын холбооны хувилбараар дэлхийн шатрын аварга, 2007 оноос 2017 он хүртэл 17 дахь дэлхийн аварга, их мастер, Энэтхэгийн шатарчин. 

## Намтар 
Түүнийг 6 настай байхад эх нь анх шатар зааж өгчээ. 1983 онд 14 настайдаа Энэтхэгийн залуучуудын аварга шалгаруулах тэмцээнд 9-өөс 9 оноо авч түрүүлж, 1984 онд олон улсын хэмжээний мастер цолыг хүртсэн хамгийн залуу энэтхэг тамирчин болжээ. 

16 настайдаа тэрээр Энэтхэгийн шатарын аварга болж, дараа нь дахин хоёр удаа аварга болж байжээ. 1987 онд тэрээр залуучуудын дэлхийн аварга цолыг хүртсэн анхны Ази хүн болсон. 1988 онд тэр Энэтхэгийн анхны олон улсын их мастер болсон. Түүний уг амжилтын ачаар шатарын спорт эх оронд нь дахин их дэлгэрч эхэлсэн.

1980-аад оны сүүлчээс тэрээр дэлхийн хамгийн өндөр түвшинд тоглож эхэлсэн байна. 1991 оны 1-р сард тэрээр Реджио Эмилиад болсон тэмцээнд тэр үеийн хамгийн хүчтэй шатарчид болох Гарри Каспаров, Анатолий Карпов нарыг ялж түрүүлсэн. Мөн 1991 оны 8-р сард ширүүн тэмцэлд дэлхийн аваргын төлөө өрсөлдөж буй хүмүүсийн шөвгийн наймд Анатолий Карповт 3,5:4,5-аар ялагдсан. Тэмцээний явц болон Энэтхэгийн залуу их мастерын үзүүлбэр тухайн үед олныг гайхшруулж байсан: туршлагатай Карпов шинээр ирсэн тамирчинтай амархан харьцах ёстой гэж үзэж байсан юм. 

Ананд 2000 онд Шэньян (Хятад), 2002 онд Хайдарабад (Энэтхэг) хотод болсон ФИДЕ-гийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд хоёр удаа түрүүлсэн. Ананд "Шатрын Оскар"-ын шагналыг 1997, 1998, 2003, 2004, 2007, 2008 онд зургаан удаа хүртэж байжээ.

Ананд маш түргэн боддог, сайн хамгаалдаг. Тиймдээ ч шатрын бүх төрлөөр дэлхийн аварга болжээ. 2008 онд Крамник, 2010 онд Топалов, 2012 онд Гельфандтай халз тоглож аваргаа хамгаалсан.

## Анандын шатарын цол хэргэмүүд 
* 1983 онд Энэтхэгийн 14 нас хүртлэх залуучуудын аварга
* 1985 онд 16 настайдаа Олон улсын хэмжээний мастер
* 1985 онд 16 настайдаа Энэтхэгийн аварга
* 1987 онд Дэлхийн залуучуудын аварга
* 1988 онд Их мастер
* 2000 онд ФИДЕ-гийн дэлхийн аварга
* 2000, 2002 онд ФИДЕ-гийн цомын эзэн
* 2003, 2017 онд ФИДЕ-гийн хурдан/ рапид шатарын дэлхийн аварга
* 2007 онд Дэлхийн аварга

## Зураг

Зураг:Viswanathan Anand 1992 Manila.jpg|1992 он
Зураг:Anand-Kasparov 2000-06-24 Frankfurt.jpg|2000 он
Зураг:London Chess Classic 2010 Anand 04.jpg|2010 он

## Цахим холбоос 
Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:Энэтхэгийн шатарчин
Ангилал:Ражив Ганди Кхел Ратна шагналтан
Ангилал:Аржуна шагналтан
Ангилал:Падма Вибхушан одон шагналтан
Ангилал:Падма Шри шагналтан
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Ченнайн хүн
Ангилал:Энэтхэгчүүд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Харри Маркополос

**Харри Маркополос** (, 1956-10-22-нд төрсөн) нь АНУ-ын санхүүгийн шинжээч ба санхүүгийн гэмт хэргийг мөрдөгч бие даасан шинжээч юм. Харри нь АНУ-ын санхүүгийн түүхэнд хамгийн том үнэт цаасны нарийн пирамид луйвар болох Берни Мадофын удирддаг санг илрүүлж, 2000-2005 онуудад 5 удаа АНУ-ын Үнэт Цаасны Хороонд (SEC) хандаж гэмт хэргийг илрүүлснээ мэдээлсэн боловч гэмт хэргийг баталсан хариуг авч чадалгүйгээр АНУ-ын болон олон улсын 16500 иргэн байгууллагын хадгаламжийг 20-иод жил луйвардсан 65 тэрбум долларын гэмт хэргийг илрүүлж чадсан шинжээч юм.  Энэ том луйврын хохирогсдын дунд АНУ-ын Холливудын одод ба алдарт кино найруулагч Стивен Спилберг хүртэл орсон байна.

## Бичлэг
Харри Маркополосын ярилцлага.

## Эшлэл
Ангилал:1956 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын санхүүгийн шинжээч
Веселин Топалов

**Веселин Александров Топалов** (1975 онд төрсөн) — Болгарын шатарчин, их мастер.

## Зураг

Зураг:
Зураг:Veselin Topalov Sofia Airport 24.10.2005.pic-01.jpg|2005 он
Зураг:VeselinTopalov12.jpg|2012 он

Ангилал:Болгарын шатарчин
Ангилал:Русегийн хүн
Ангилал:Болгарчууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Накамүра Хикарү

**Накамүра Хикарү** (японоор 中村光, 19‍87 онд төрсөн) — АНУ-ын шатарчин, их мастер.

## Зураг

Зураг:Nakamura0301 041.jpg|2003 он
Зураг:Nakamura hikaru 20081119 olympiade dresden.jpg|2008 он
Зураг:HikaruNakamura12.jpg|2012 он

Ангилал:АНУ-ын шатарчин
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Невадагийн туршилтын талбай

**Невадагийн туршилтын талбай** (англи. *Nevada Test Site*) гэж нэрлэдэг АНУ-ын цөмийн туршилтын талбайг 1951 оноос эхлэн өнөөдрийг хүртэл ашиглаж байна. Туршилтын төвийн газар зүйн солбицлол: 37° 7′ 0″ N, 116° 3′ 0″ W.  Туршилтын талбай газар нутаг 3500 км² бөгөөд энд нийт 928 удаагийн цөмийн туршилт (үүний 828 нь газар доорх) хийсэн байна. 

Нэг килотонны хүчтэй анхны цөмийн туршилтыг 1951 оны 1-р сарын 27-нд хийсэн. Газар доорх цөмийн туршилтууд 1992 оны 9-р сарын 23-ныг хүртэл үргэлжилсэн бөгөөд маш бага хэмжээний дэлбэрэлтүүд өнөөг хүртэл үргэлжилсээр байна.  

Ангилал:Цөмийн зэвсгийн туршилтын талбай
Ангилал:Невадагийн зэвсэгт хүчний байгууламж
Ангилал:Пуужин хөөргөх талбай
Ангилал:Най тойрог
Ангилал:АНУ-ын эрчим хүчний яам
Ангилал:Невадагийн тээврийн барилга байгууламж
Пүнге-ри цөмийн туршилтын талбай

**Пүнге-ри цөмийн туршилтын талбай** () нь Хойд Солонгосын Хойд Хамгён мужийн Килжү дүүрэгт оршдог байна. Энд 2006, 2009, 2013 онуудад цөмийн зэвсгийн туршилт хийж байсан. Талбайн газар зүйн солбицол: 41°16'00"N 129°06'00"E. 

Ангилал:Цөмийн зэвсгийн туршилтын талбай
Ангилал:Умард Солонгосын цөмийн зэвсгийн програм
Ангилал:Умард Хамгён
Борис Гельфанд

**Борис Абрамович Гельфанд** (1968 онд төрсөн) — эхлээд ЗХУ, дараа нь Израилын х болсон шатарчин, их мастер.

## Зураг

Зураг:
Зураг:Boris Gelfand.jpg|2006 он
Зураг:Boris Gelfand (2013).JPG|2013 он

Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:Беларусийн шатарчин
Ангилал:Израилын шатарчин
Ангилал:Шатрын ном зохиогч
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Израилын хүн
Ангилал:Беларусьчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Александр Грищук

**Александр Грищук** (1983 онд төрсөн) — Оросын шатарчин, их мастер.

## Зураг

Зураг:Grischuk,Alexandr 1992 Duisburg.jpg|1992 он
Зураг:Alexander Grischuk grandmaster.jpg|2005 он
Зураг:AlGrischuk09.jpg|2009 он

Ангилал:Оросын шатарчин
Ангилал:Москвагийн тамирчин
Ангилал:Оросын шатрын улсын аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Сергей Карякин

**Сергей Карякин** (1990 онд төрсөн) — Украиных байж байгаад 2009 оноос Оросын иргэн болсон шатарчин, их мастер.

## Зураг

Зураг:Sergej Karjakin.jpg
Зураг:Karjakin Torino2006.jpg|2006 он
Зураг:SKarjakin12.jpg|2012 он

## Цахим холбоос 
Ангилал:Украины шатарчин
Ангилал:Оросын шатарчин
Ангилал:Оросын хүн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Шахрияр Мамедьяров

**Шахрияр Гамид оглы Мамедьяров** (Şəhriyar Həmid oğlu Məmmədyarov, 1985 онд төрсөн) — Азербайжаны шатарчин.

## Зураг

Зураг:Mamedyarov Shakhriyar 3 cropped.jpg|2006 он
Зураг:Shahriyar Mammadyarov.jpg|2006 он
Зураг:Mamedyarov 2010 Dortmund.jpg|2010 он
Зураг:Shakhriyar Mamedyarov 2013(2).jpg|2013 он

Ангилал:Азербайжаны шатарчин
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Азербайжанчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Фабиано Каруана

**Фабиано Луижи Каруана** (Fabiano Luigi Caruana, 1992 онд төрсөн) — Италийн шатарчин, их мастер.

## Зураг

Зураг:FabianoCaruana.jpg|2007 он
Зураг:FabianoCaruana10.jpg|2010 он
Зураг:Fabiano Caruana 2013(2).jpg|2013 он

Ангилал:Италийн шатарчин
Ангилал:АНУ-ын шатарчин
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Италичууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Магнус Карлсен

**Свен Магнус Ээн Карлсен** (норвеги. *Sven Magnus Øen Carlsen*, 1990 оны 11-р сарын 30-нд төрсөн) — Норвегийн Хант Улсын шатарчин, их мастер, 16 дахь дэлхийн (2013—2023), түүхэн дахь хамгийн хүчтэй шатарчдын нэг гэгддэг. 

## Намтар 
Магнус Карлсен нэг Хеллен эгч, Ингрид (1994 онд төрсөн) болон Сигна (1996 онд төрсөн) гэх хоёр эмэгтэй дүүтэй.

Карлсенд 5 настай байхад нь шатар тоглохыг газрын тосны компанийн инженер эцэг Хенрик Карлсен (2100 орчим үнэлгээтэй) зааж өгчээ. Карлсен 8 настайгаасаа шатрын спортоор илүү нухацтай суралцаж эхэлсэн: тэрээр шатрын ном уншиж, тэмцээнд оролцож, өдөрт 3-4 цаг интернетээр блиц шатар тоглодог байсан ажээ.

2000 оноос Карлсен олон улсын хэмжээний мастер Торбёрн Рингдал Хансены удирдлаган дор бэлтгэл сургуулилтаа хийж эхэлсэн бөгөөд 2002 оноос түүнийг Симен Агдестейн дасгалжуулж эхэлсэн. Ирээдүйн дэлхийн аваргад Петр Хайне Нильсен мөн тэмцээний бэлтгэлд байнга тусалдаг байсан юм.

Магнус нь багаасаа л шатар сайн тоглодог байсан бөгөөд хамгийн залуудаа их мастер (13 нас 148 өдөр) болсон хүн юм. Тэрбээр 2013 онд Вишванатан Анандыг буулган авч дэлхийн аварга болсон ба 2014, 2016, 2018 онуудад аваргаа хамгаалаад байна. Мөн 2014, 2015, 2019 онд түргэн тоглолтын, 2014, 2017, 2018, 2019 онд блиц шатрын дэлхийн аварга болжээ.

Түүний тоглох арга байдлын хувьд гараагаа маш олон төрлөөр хийдэг ба энэ нь өрсөлдөгчдөө түүний эсрэг тоглоход бэрх болгодог аж. Багадаа довтлох дуртай байсан ч том болохын хэрээр олон талт тоглогч болсон.

Магнус Карлсен шатрын спортоос гадна хөл бөмбөг, цанаар гулгах, теннис, сагсан бөмбөг тоглох дуртай ажээ. Тэрээр испаний Реал Мадрид хөлбөмбөгийн багийн шүтэн бишрэгч бөгөөд 2013, 2014 оны 12-р сард багийнхаа тоглолтуудад бэлгэдлийн гарааны цохилтыг хийж байсан.  

Түүнийг 2004 онд  "*The Washington Post*" сонин "Шатрын Моцарт" гэж нэрлэсэн байдаг.

## Зураг

Зураг:Magnus Carlsen simultan-dscn0443-2.jpeg|2004 он
Зураг:Magnus_Carlsen_08.jpg|2008 он
Зураг:Magnus Carlsen (2012).jpg|2012 он

Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:Норвегийн шатарчин
Ангилал:Норвегийн шатрын улсын аварга
Ангилал:Норвегийн оны шилдэг тамирчин
Ангилал:Норвегичууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Базарын Хатанбаатар

**Базарын Хатанбаатар** (1973 оны 2-р сарын 25-нд Шарын голын Уурхайчин тосгонд төрсөн) — Монголын шатарчин, их мастер, гавьяат тамирчин, Олон улсын хэмжээний мастер. 

Уугуул нутаг Завхан аймаг, Алдархаан сум.

1989 оны намар Улаанбаатар хотод зохиогдсон “Тоншуул” сэтгүүлийн нэрэмжит 7-р тэмцээний “Б” ангилалд нь түрүүлсэн учир дараа жилийн олон улсын тэмцээнд шууд оруулахаар шийдвэрлэжээ.

Тэр улсын аварга шалгаруулах 31 дэх тэмцээнд 18 настайдаа түрүүлж энэхүү амжилтаа 8 удаа давтжээ.

## Шагнал 
1991 онд спортын мастер, 1993 онд олон улсын хэмжээний мастер, 1996, 1999 оны Монгол улсын шилдэг тамирчин, БТС-ын тэргүүний ажилтан, 1999 онд их мастер болж зэрэг ахисан. 2005 онд Монгол улсын гавьяат тамирчин цолоор шагнуулсан.

2018 оны 8-р сарын 10, 11, 12-ны өдрүүдэд Монгол Улсын гавьяат тамирчин анхны Их мастер, Ази тивийн аварга, Шатрын олимпын хошой хүрэл медальт Б.Хатанбаатарын нэрэмжит шатрын аварга шалгаруулах тэмцээн Шарын гол суманд зохион байгуулагдсан.  

## Цахим холбоос 
* mongolchess.com – Б.Хатанбаатар
* fide.com – Khatanbaatar, Bazar
* hiimori.mn – МУ-ын шатрын АШТ-ний эрэгтэй ангилалд 8 удаа түрүүлсэн Б.Хатанбаатар

Ангилал:Монголын шатарчин
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Шарынголын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1973 онд төрсөн
Баярсайханы Гүндаваа

**Баярсайханы Гүндаваа** (1989 онд төрсөн) — Монголын шатарчин, их мастер.

Зураг:
Зураг:
Зураг:

## Цахим холбоос 
* fide.com – Gundavaa, Bayarsaikhan
* hiimori.mn – Монгол улсын шатрын Дөчин дөрөв дэх аварга Баярсайханы ГҮНДАВАА
* mongolchess.mn – Спортын мастер буюу түүнээс дээш цолтой эрэгтэй шатарчид

Ангилал:Монголын шатарчин
Ангилал:Монголын шатрын улсын аварга
Ангилал:Өвөрхангайнхан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Дашзэвэгийн Шаравдорж

**Дашзэвэгийн** (Дашзэгвийн) **Шаравдорж** — 1974 онд төрсөн Монголын шатарчин, их мастер.

Зураг:
Зураг:
Зураг:

## Цахим холбоос 
* mongolchess.com – Д.Шаравдорж
* fide.com – Sharavdorj, Dashzegve
* mongolchess.mn – Спортын мастер буюу түүнээс дээш цолтой эрэгтэй шатарчид

Ангилал:Монголын шатарчин
Ангилал:Алтайн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1974 онд төрсөн
Гордон Бэнкс

**Гордон Бэнкс** (, *1937 оны арванхоёрдугаар сарын 30-нд Шеффилд хотод төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин, хаалгач юм. Тэр 1966 оны дэлхийн аварга юм. Түүнчлэн 1962, 1970 оны дэлхийн аваргад байсан ба Олон улсын хөлбөмбөгийн түүх, статистикийн хорооноос түүнийг XX зууны хоёр дахь домогт хаалгач (Льв Яшины удаад) гэж тодорхойлжээ.

## Эшлэл
## Холбоос
*Албан ёсны цахим хуудас
*
*ФИФА Классик
*FA.com Профайл

Ангилал:1937 онд төрсөн
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:ФИФА 100
Мишель Платини

**Мишель Франсуа Платини** (, *1955 оны зургаадугаар сарын 21-нд Жёф хотод төрсөн*) нь Францын хөлбөмбөгчин (XX зууны домогт арвын нэг), дасгалжуулагч, спортын нэрт зүтгэлтэн (Европын хөлбөмбөгийн холбооны даргаар 2007 оны 1 сарын 26-наас хойш) бөгөөд 1984 оны Европын аварга юм.
## Амжилтын товчоон
### Шигшээ багийн амжилт
* Европын аварга: 1984
* ДАШТ-ий Хүрэл медаль: 1986

### Клубийн амжилт
* Цомтой багуудын цомын эзэн: 1984
* Европын цомын эзэн: 1985
* Европын Супер цомын эзэн: 1985
* Тив хоорондын цомын эзэн: 1985
* Европын цомын дэд байр: 1983.
* Францын аварга: 1981
* Францын цомын эзэн: 1978
* Италийн аварга: 1984, 1986
* Италийн цомын эзэн: 1983

### Хувийн амжилт 
* Дэлхийн шилдэг хөлбөмбөгчин: 1984, 1985 (World Soccer).
* «Алтан бөмбөг» Европын шилдэг хөлбөмбөгчин: 1983, 1984, 1985 (Франц).
* «Алтан бөмбөг» Европын шилдэг хөлбөмбөгчин: 1983, 1984, 1985 (Onze Mondial).
* «Серебряный мяч» второй футболист Европы: 1977 (Onze Mondial).
* «Хүрэл бөмбөг» Европийн шилдэг хөлбөмбөгчин (III байр): 1977, 1980 (France-Football).
* Францын Оны шилдэг хөлбөмбөгчин: 1976, 1977.
* Италийн аваргын Шилдэг мэргэн бууч: 1983, 1984, 1985.
* Европын аваргын Шилдэг мэргэн бууч: 1984
* Европын аваргын түүхэн дэх Шилдэг мэргэн бууч: 9 гоол
* Алдрын Легион: 1985 — Шевалье, 1988 — Офицер
* ФИФА 100

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
*

*FIFA "Classic Players" biography – fifaworldcup.yahoo.com, FIFA – Retrieved November 2006.
*Sports-Reference.com profile.
*Michel Platini – Goals in International Matches – www.rsssf.com – by José Luis Pierrend, RSSSF.
* "Fiche de Michel Platini" – career summary – www.lequipe.fr – ''L'Equipe'' newspaper, 2006.

Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Кувейтийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн тэргүүн
Ангилал:Европын Хөлбөмбөгийн Холбооны ерөнхийлөгч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Францын олимпын оролцогч
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:ФИФА 100
Ангилал:Австрийн Бүгд Найрамдах Улсын төлөөх гавьяаны их мөнгөн хүндэт тэмдгийн шагналтан
Ангилал:Европын оны шилдэг хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн Европын аварга
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Тигран Петросян

**Тигран Вартанович Петросян** (1929-1984) — 1963-19‌‌69 оны хооронд дэлхийн аварга цолыг эзэмшсэн ЗХУ-ын шатарчин.

Зураг:Anefo 910-9356 Hoogovenschaaktoernooi.jpg|1960 он
Зураг:Tigran Petrosian World Chess Champion.jpg|1975 он
Зураг:Statue Tigran Petrosian.JPG|Ереванд байгаа хөшөө

## Цахим холбоос 
* hiimori.mn – Дэлхийн шатрын Ес дэх аварга ТИГРАН ПЕТРОСЯН

Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:ЗХУ-ын шатрын аварга
Ангилал:Хүндэт Тэмдэг одон шагналтан
Ангилал:Тбилисийн хүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Арменичууд
Ангилал:1929 онд төрсөн
Ангилал:1984 онд өнгөрсөн
Анатолий Карпов

**Анатолий Евгеньевич Карпов** (1951 онд төрсөн) — 1975–1985 оны хооронд дэлхийн аварга цолыг эзэмшсэн ЗХУ-ын шатарчин.

Зураг:Zesde Niemeyer Jeugdschaaktoernooi te Groningen. Antoni Karpov (Rusland),, Bestanddeelnr 920-9514.jpg|1967 он
Зураг:Anatoly Karpov 1979.jpg|1979 он
Зураг:Karpov, Anatoly (Flickr).jpg|2006 он

Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:ЗХУ-ын шатрын аварга
Ангилал:Оросын шатарчин
Ангилал:Оросын шатрын дасгалжуулагч
Ангилал:Шатрын ном зохиогч
Ангилал:ОХУ-ын Төрийн Думын гишүүн
Ангилал:Нэгдсэн Орос Намын гишүүн
Ангилал:Филателист
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:Лениний одон шагналтан
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1951 онд төрсөн
Михаил Таль

**Михаил Нехемьевич Таль** (латви. Mihails Tāls, 1936 оны 11-р сарын 9-нд Латвийн Рига хотод төрсөн- 1992 оны 6-р сарын 27-нд Москва хотод нас барсан) — 1960–1961 оны хооронд 8 дахь дэлхийн шатарын аварга цолыг эзэмшсэн латви гаралтай ЗХУ-ын шатарчин.

## Намтар 
Михаил Нехемьевич Таль 1936 оны 11-р сарын 9-нд Латвийн Рига хотод еврей гэр бүлд төржээ. Түүний эцэг Нехемия Мозусович, эх Ида Григорьевна Таль нар үеэлүүд байсан байна. Эцэг Нехемия Мозусович (Мозесович) Таль (1896-1957) нь Латвийн алдартай мэдрэлийн ерөнхий эмч байв.

Төрсөн цагаасаа эхлэн Михаил баруун гартаа гурван хуруутай байв. Зургаан сартайдаа тэр хүнд хэлбэртэй менингитээр өвчилж байжээ.

Тэрээр гурван настайгаасаа уншиж сурсан бөгөөд 4 настайдаа математикт сайн болж 5 настайдаа толгойдоо гурван оронтой тоог үржүүлдэг байжээ.

1941 онд Талийн гэр бүлийг Юрла тосгонд (одоо Пермийн хязгаарын Коми-Пермяк дүүрэг) нүүсэн байна. Тэд 1945 он хүртэл Юрла хотод амьдарч байжээ. Михаил долоон настай байхад аав нь түүнд шатар тоглохыг анх заажээ.

Михаил Таль Рига хотын 22-р дунд сургуульд суралцаж, 1944 оноос эхлэн Рига хотын Пионерийн ордны шатрын дугуйланд дасгалжуулагч мастер  Янис Крузкопс байжээ. Тал 10 настайдаа Рига хотын залуучуудын клубт түрүүлж, 13 настайдаа Латвийн ЗХУ-ын залуучуудын шигшээ багийн гишүүн, 17 настайдаа Бүгд найрамдах Латви улсын аварга болж, мастер цол хүртжээ. ЗХУ-ын багийн аварга шалгаруулах тэмцээнд (1953) тэрээр 2-р самбарт 1, 2-р байрыг хувааж, ЗХУ-ын спортын мастер цолны төлөө тоглох эрхийг авч, Беларусийн олон удаагийн аварга Владимир Сайгинтай (1954) тоглож ялсан.

23 настай Тал 1960 онд хамгийн залуу дэлхийн аварга болсон бол зөвхөн 1985 онд түүний амжилтыг Гарри Каспаров  22 настайдаа 13 дахь аварга болж эвдсэн байна. Шинэ аваргыг Ригад олон хүн хүндэтгэлтэйгээр угтаж авсан. Талийн амжилтыг тэрээр Ботвинникт тохиромжгүй тоглолт тулгасантай холбон тайлбарлаж байв.

Таль аваргын хувьд Лейпцигийн 14-р олимпиадад (1960) Фишертэй тоглож, Стокгольмд болсон олон улсын тэмцээнд түрүүлсэн (1961). Хариу тоглолтонд Тал шилдэг тоглогч М.М.Ботвинникт хожигдсон - түүнд 10 хожигдож, ердөө 5 хожиж, 6 тоглолт тэнцээгээр өндөрлөсөн. Ийнхүү Таль ганцхан жил дэлхийн аварга байсан. Удалгүй титэм авсан Ботвинник 1963 онд Т.Петросянтай хийсэн тоглолтод хожигдож титмээ өгчээ.

Зураг:Mikhail Tal 1961 Oberhausen.jpg|1961 он
Зураг:Hoogovenschaaktoernooi, de Rus M. Tal, Bestanddeelnr 920-9788.jpg|1968 он

#### Гадаад холбоос
* hiimori.mn – Дэлхийн шатрын Найм дахь аварга МИХИАЛ ТАЛЬ

Ангилал:Шатрын ном зохиогч
Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:Латвийн шатарчин
Ангилал:ЗХУ-ын гавьяат тамирчин
Ангилал:Хүндэт Тэмдэг одон шагналтан
Ангилал:ЗХУ-ын Ард түмний найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Ригагийн тамирчин
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Латвичууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Ангилал:1992 онд өнгөрсөн
Excitebike

**Excitebike** (; ) нь 1984 оны 11 сарын 30-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-т зориулсан видео тоглоом юм.

Ангилал:1984 оны компьютерын тоглоом
Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом
Ангилал:Уралдаант тоглоом
Ангилал:Commodore 64-т зориулсан тоглоом‎
Ангилал:Game Boy Advance-д зориулсан тоглоом
Ангилал:NES-д зориулсан тоглоом‎
Ангилал:NEC PC-8801-д зориулсан тоглоом‎
Ангилал:Nintendo 64-т зориулсан тоглоом
Ангилал:Nintendo Entertainment Analysis & Development
Ангилал:Nintendo Research & Development 1
Ангилал:Sharp-X1-д зориулсан тоглоом‎
Ангилал:Virtual Console-д зориулсан тоглоом
Balloon Fight

**Balloon Fight** (; ) нь 1985 оны 1 сарын 22-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-д зориулсан видео тоглоом юм.

## Цахим холбоос 
* 

## Эшлэл 
Ангилал:1984 оны компьютерын тоглоом
Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом
Ангилал:Game Boy Color-т зориулсан тоглоом
Ангилал:Платформер
Ангилал:MSX-т зориулсан тоглоом
Ангилал:NES-д зориулсан тоглоом
Ангилал:Nintendo Research & Development 1
Ангилал:NEC PC-8801-д зориулсан тоглоом
Ангилал:Sharp-X1-д зориулсан тоглоом
Ангилал:Virtual Console-д зориулсан тоглоом
Зүрхэнд шингэсэн намар

thumb|Киноны зурагт зар
«**Зүрхэнд шингэсэн намар**» (가을동화, Autumn in My Heart) — 2000 онд Өмнө Солонгос улсад солонгос хэлээр бүтсэн олон (16) бүлэгт кино.
## Уран бүтээлчид 
 **Гол дүрийн жүжигч нар**
* Сун Сын-хонь — *Юнь Жүнь-со* 
**  Чуй Ү-хёг — *бага насанд*
* Сун Хе-гю — *Юнь/Чуй Ынь-сү* 
** Мүнь Гынь-ён — *бага насанд*
* Вонь Бинь — *Хань Тэ-сог*

* Хань Чэ-ён — *Чуй/Юнь Шинь-э*
* Хань На-на — *Шинь Ю-ми*
* Чон Дун-хуань — *Жүнь-согийн аав*
* Сонь-ү Ынь-сүг — *Жүнь-согийн ээж*
* Ким Хэ-сүг — *Ынь-сүгийн ээж*
 **Арын албаныхан**
* "KBS" телевиз — *кино бүтээж цацсан* 
* У Сү-ёнь — *зохиолыг бичсэн*
* Юнь Сог-ху — *найруулагч* 
* Чон Ил-ён — *киноны "Reason", "Киду" (기도, Prayer) дууг дуулсан*
* Чуй Тэ-вонь — *хөгжмийн зохиолч*

## Тайлбар 
Ангилал:2000 оны кино
Ангилал:Өмнөд Солонгосын телевизийн цуврал
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино
Леньер Домингес

**Леньер Домингес  Перес** (Lenier Domínguez Pérez, 1983 онд төрсөн) — Куба шатарчин, их мастер.

Зураг:
Зураг:
Зураг:

Ангилал:Кубын шатарчин
Ангилал:АНУ-ын шатарчин
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:Хаванагийн хүн
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Кубачууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Руслан Пономарёв

**Руслан Пономарёв** (Руслан Пономарьов, 1983 онд төрсөн) — Украины шатарчин, их мастер.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Украины шатарчин
Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (5-р зэрэг)
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Теймур Ражабов

**Теймур Ражабов** (Teymur Rəcəbov, 1987 онд төрсөн) — Азербайжаны шатарчин, их мастер.

Зураг:Radjabow teimur 20081119 olympiade dresden.jpg|2008 он
Зураг:TRadjabov12.jpg|2012 он
Зураг:

Ангилал:Азербайжаны шатарчин
Ангилал:Бакугийн хүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Азербайжанчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Александр Морозевич

**Александр Морозевич** (1977 онд төрсөн) — Оросын шатарчин, их мастер.

Зураг:Alexander Morozevich grandmaster.jpg|2005 он
Зураг:Alexander Morozevic.jpg|2008 он
Зураг:

## Цахим холбоос 
* Александр Морозевичийн цахим хуудас

Ангилал:Оросын шатарчин
Ангилал:Оросын шатрын улсын аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Василь Иванчук

**Василь Иванчук** (Василий Иванчук, 1969 онд төрсөн) — Украины шатарчин, их мастер.

Зураг:Iwantschuk wassili 20061029 berlin bundesliga.jpg|2006 он
Зураг:VIvanchuk.jpg|2007 он
Зураг:

Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:Украины шатарчин
Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (4-р зэрэг)
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Леко Петер

**Леко Петер** (Петер Леко, Lékó Péter, 1979 онд төрсөн) — Унгарын шатарчин, их мастер.

## Зураг 

Зураг:Leko,Peter 1992 Duisburg.jpg|1992 он
Зураг:Peter Leko 06 08 2006.jpg|2006 он
Зураг:PeterLeko13.jpg|2013 он

## Шагнал 
* Унгар Улсын Гавьяаны одон

Ангилал:Унгарын шатарчин
Ангилал:Унгар Улсын Гавьяаны одон шагналтан (рыцарь)
Ангилал:Унгарчууд
Ангилал:1979 онд төрсөн
Гата Камский

**Гата Камский** (татараар Ğata Kamskiy, 1974 онд төрсөн) — Америк улсын шатарчин, их мастер.

Зураг:Kamskiy.jpg|2004 он
Зураг:Gata Kamsky.jpg|2006 он
Зураг:

Ангилал:АНУ-ын шатарчин
Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Татарууд
Ангилал:1974 онд төрсөн
Хөгөлтийн Даваа

**Хөгөлтийн Даваа** () нь Халимагийн алдарт зохиолч, яруу найрагч хүн. Хөгөлтийн Даваа нь 1922 онд Их Дөрвөд аймгийн Гахайн Авга нар хотод (одоогийн Яшалтан район) багш хүний гэр бүлд мэндэлсэн байна. 14 настайгаасаа ан хийж, шүлэгч тэрлэж эхэлсэн бөгөөд  "Лениний ачууд", "Улаан багачууд" гэдэг ном болгон хэвлүүлсэн байна. 

Х. Даваа нь Халимагийн Багшийн их сургуульд элсэн суралцаж, их сургуулиа амжилттай дүүргэсэн бөгөөд цэрэгт мордож дайнд оролцож явсан байна. Тэрээр зөвлөлтийн цэрэгт байхдаа Монгол нутагт ирж байжээ. Тэрээр орос, халимаг хэлээр зохиол бүтээлээ бичиж, нийтлүүлдэг байсан бөгөөд монгол орны уншигчдийн сайн мэдэх "Шуурга сөрсөн цэцэг" гэх зохиолыг бичсэн билээ. Их зохиолч 2006 оны Мичин сарын 17-ний өдөр таалал төгсчээ.

Ангилал:Халимаг ястан
Ангилал:Монголын зохиолч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Оросын хүн
Ангилал:1922 онд төрсөн
Ангилал:2006 онд өнгөрсөн
Сурьма

**Сурьма** нь олон нэртэй. Сурьма гэдэг үг нь турк гаралтай үг бөгөөд *түрхэц* гэсэн утгатай. Сурьмагийн гялтгануурын гялалзсан хар нунтаг болох сурьмагийн (III) сульфид Sb2S3-г МЭӨ II мянган жилийн хавьцаа нүүр будахад хэрэглэж байсан байна. Стибиумыг (Сурьмагийн химийн хэллэг) анх том Плини хэрэглэж байжээ. Сурьма нь амархан бутардаг, мөнгөлөг цагаан өнгөтэй, металл гялгатай, цахилгаан дамжуулдаг, 631 градуст хайлдаг, 1635 хэмд буцалдаг бодис юм. Сурьмаг агаарт халаахад шатаж оксид Sb2O3-г үүсгэдэг. Арвисхимичид сурьмагийн нэгдлүүдийг идэвхтэй судалсан. Арвисхимич Василий Валентин XV-XVI зуунд анх удаа сурьмагийн хуурмаг болон түүний бусад давсуудаас (SbCl3 г.м)-г гарган авсан байдаг

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:5-р үеийн элемент
Ангилал:Эрдэс
Ангилал:Тригональ талст систем
Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент
Майкл Адамс

**Майкл Адамс** (Michael Adams, 1971 оны 11-р сарын 17-нд Их Британий Труро хотод төрсөн) - Английн шатарчин, 1989 онд их мастер. 1989, 1997, 2010, 2011, 2016, 2018 болон 2019 оны Их Британий аварга. 

Тэрээр дунд сургуулиа төгсөөд 17 настайдаа мэргэжлийн шатарчин болсон. 

1989 онд Адамс Их Британий аврага шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэн. 1997 онд М.Адамс, Мэтью Садлерын (Matthew Sadler) хамт дахин Их Британий аврага болсон. 

Ангилал:Английн шатарчин
Ангилал:Шатрын улсын аварга
Ангилал:Англичууд
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1971 онд төрсөн
Цэгмэдийн Батчулуун

**Цэгмэдийн** (Цэгмидийн) **Батчулуун** (1987 оны 2-р сарын 4-нд Баянхонгор аймгийн Өлзийт суманд төрсөн) — Монгол Улсын гавьяат тамирчин, Монголын шатарын аврага, Олон улсын хэмжээний мастер, их мастер. 

Батчулуун 5 настайдаа анх “Ирээдүй” шатрын клубт дэд мастер Д. Сэржмядагаар шатрын “А” заалгаж “аварга болох аяны зам” – даа гарчээ. Тэрээр өсвөрийн шатарчдын улсын аврага шалгаруулах тэмцээний 6 удаагийн аварга бөгөөд сүүлийн үед явагдах болсон шилдэг мастеруудын тэмцээнүүдэд шагналт байранд тогтмол шалгарч байгаа шатарчин юм.

Батчулуун 2001 онд спортын мастер, 2006 онд олон улсын шатрын холбооны мастер цол тус тус хүртсэн нь залуу шатарчин. Олон улсын хэмжээний мастер, гавьяат дасгалжуулагч  Пүрэвийн Жигжидсүрэнгийн шавь. 

Тэрээр улсын аварга шалгаруулах шигшээ тэмцээнд 6 удаа хүч оюунаа сорьж 2006 онд улсын аваргын алтан медаль авч 2005, 2007 онуудад хүрэл медаль хүртэн тогтвортой амжилт гаргаж ирсэн. 

ФИДЕ мастер Ц.Батчулуун 2006 онд Итали улсын Турин хотод зохиогдсон дэлхийн шатрын 37-р олимпиадад эх орон, шатарчин нөхдөө төлөөлөн 1-р ширээнд амжилттай тоглосон юм. Мөн өсвөрийн шатарчдын Азийн аврага шалгаруулах 1998 оны тэмцээнд шагналт 4-р байр эзэлжээ. Батчулуун өдгөө МУҮИС – ийн МКС – ын оюутан байсан.

Өдгөө АНУ-д амьдарч байгаа. 

## Цахим холбоос 
* mongolchess.com – Ц.Батчулуун
* fide.com – Batchuluun, Tsegmed
* mongolchess.mn – Монгол улсын шатрын Дөч дэх аварга Цэгмэдийн БАТЧУЛУУН
* mongolchess.mn – Спортын мастер буюу түүнээс дээш цолтой эрэгтэй шатарчид

Ангилал:Монголын шатарчин
Ангилал:Монголын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Радио Студио 54 Нетворк

**Радио Студио 54 Нетворк** (Studio 54 Network) нь сонирхогчийн радио холбоо.

Радио Студио 54  Нетворк, есвел Студио 54 Нетwорк, Лоцри, Цалабриа-д суурилсан Италийн хувийн радио станц юм. Мессина, Реггио Калабриа, Вибо Валентиа, Катанзаро, Косенза, Цротоне, Лецце, Потенза болон Салерно): хорт хий ялгаруулалтын өмнөд Италийн таван бүс нутагт есөн аймагт ФМ дээр Студио 54 Нетворк хүрнэ. Програмчлалын 28 Өдөр тутмын шинэчлэлтүүд бүхий, хөгжмийн Үзсэн дамжуулах, бодит цагийн мэдээллийг тодорхойлогддог.

Радио Студио 54 Нетворк нь 1985 онд анх байгуулагджээ.

Радио Студио 54 Нетворкнд Итали Улсыг албан ёсоор төлөөлдөг.

Ангилал:Итали
Брюс Уиллис

**Уолтер Брюс Уиллис** (, 1955 оны гуравдугаар сарын 19-нд төрсөн) нь Америкийн кино жүжигчин, найруулагч, зохиолч, хөгжимчин, дуучин юм. Түүний эцэг Дэвид Уиллис Америк хүн бол эх Марлин Герман хүн байсан бөгөөд хүүгээ Баруун Германы Райнланд-Пфальц мужид төрүүлжээ.

Тэрээр найруулагч Жон Мактирнаны *Хатуу самар* цувралын Жон МакКлейний дүрээр дэлгэцийн урлагт бүрэн байр сууриа олсон ба ихэнхи төлөв адал явдалт, тулаант, зөгнөлт кинонуудад тоглосон байдаг билээ.

## Бүтээлүүд
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 
* 
* Bruce Willis at Emmys.com

Ангилал:1955 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Эмми шагналтан
Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Идар-Оберштайны хүн
Тим Роббинс

**Тимоти Фрэнсис Роббинс** (, *1958 оны аравдугаар сарын 16-нд төрсөн*) нь Америкийн кино жүжигчин, найруулагч, продюсер, зохиолч, нийгмийн зүтгэлтэн, хөгжимчин юм.

Түүний бүтээсэн алдартай дүрүүд нь *Дархэмийн бух* (1988), *Мөрийтэй тоглоомчин* (1992), *Орлогч Хадсакер* (1994), *Шоушенкийн шоронгоос оргосон нь* (1994) болон *Нууцлаг мөрөн* (2003) кинонуудад тоглогджээ.
## Шагналууд 
* 1993 — Алтан бөмбөрцөг — Хөгжимт инээдмийн киноны Шилдэг эрэгтэй гол дүр, *Мөрийтэй тоглоомчин* киногоор
* 2004 — Оскар — Шилдэг эрэгтэй туслах дүр,  *Нууцлаг мөрөн* киногоор
* 2004 — Алтан бөмбөрцөг — Шилдэг эрэгтэй туслах дүр, *Нууцлаг мөрөн* киногоор
* 2004 — Гильд — Шилдэг эрэгтэй туслах дүр, *Нууцлаг мөрөн* киногоор

## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:SАG-Award шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Квентин Тарантино

**Квентин Жером Тарантино** (, *1963 оны гуравдугаар сарын 27-нд Теннесси мужийн Ноксвилл хотод төрсөн*) нь Америкийн кино найруулагч, продюсер, зохиолч, жүжигчин юм. Тарантино бол орчин үеийн кино урлагийн гоц төлөөллийн нэг билээ. Түүний бүтээлүүдэд өгүүллийн хүүрнэл байдлаар дүрүүд нь тусгагддаггүй бөгөөд үйл явдал нь зангилаа нь дүрүүдийн гаж үйлдэл, өс хонзон, аллагаар илрэн гардаг билээ. Оскар, Каннын кино наадам, Алтан бөмбөрцөг зэрэг Холливүүдын хамгийн нэр хүндтэй шагналуудаас гол гол шагналыг *Хямд зохиол* (англи. *Pulp Fiction* , 1994) хүртэж кино найруулагчийн байр сууриар нь дэлхийд түгээж өгсөн юм. *Галзуу ноход* (англи. *Reservoir Dogs,* 1992), *Жеки Браун* (англи. *Jackie Brown,* 1997), *Биллийг устга* (англи. *Kill Bill,* 2003-2004), *Үхлийн баталгаа* (2007), *Адгийн новшнууд* (англи.*Inglourious Basterds,* 2008), *Жанго эрх чөлөөгөө олсон нь* (англи. *Django Unchained,* 2012) зэрэг кино шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан бүтээлүүд дээр найруулагчаар ажиллажээ.

## Оскарын шагнал
;1995 — Оскар
* Шилдэг зохиол — *Хямд зохиол*
;2012 — Оскар
* Шилдэг зохиол — *Эрх чөлөөгөө олсон Жанго*

## Эшлэл
## Холбоос
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Quentin_Tarantino|24x24px Wikiquote (en) — **Квентин Тарантино**
* 

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1963 онд төрсөн
2013 оны сонирхогчдын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн

**2013 оны сонирхогчдын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** нь Казахстаны нийслэл Алматы хотод 2013 оны аравдугаар сарын 14-нөөс 26-ны хооронд зохион байгуулагдана.

## Холбоос
*Албан ёсны цахим хуудас

#