Бундесверийн Цэргийн Түүхийн Музей

**Бундесверийн Цэргийн Түүхийн Музей** (Герман: *Militärhistorisches Museum der Bundeswehr (MHMBw)*) нь ХБНГУ-ын зэвсэгт хүчний цэргийн түүхийн музей юм. Байршил нь Дресдений ойролцоох Албертштадт гэх хотод байрладаг. Энэ музей нь Германы зэвсэгийн технологийн хувьсал, өөрчлөлт болон тус улсын түүхэнд холбоотой дайн байлдаан зэргийн үзмэрийг дэлгэн тавьсан.

## Барилга 
Музейн барилгыг 1873-1876 оны хооронд цэргийн хуарангийн зориулалтаар барьж ашиглаж байгаад 1897 онд музей болгосон. Анх 18-19 дүгээр зууны германы цэргийн зэвсэг, түүхийг харуулсан байснаа он жилийн явцад Дэлхийн нэг хоёрдугаар дайн, хүйтэн дайны үеийн дайн тулаан, цэргийн зэвсэгийн үзмэрийг нэмэх мэтээр өөрчлөгдөж байсан. 1989 онд хоёр Герман нэгдснээр тус музейг хаасан. 2011 оны 10 сард "Бундесверийн Цэргийн Түүхийн Музей" нэртэйгээр шинэ бүтэц, үзмэртэйгээр дахин үүд хаалгаа нээсэн. Музейн барилгын талбай нь 14000 метр квадрат, гадна дотор нийт талбай нь 20000 гаруй метр квадрат болдог нь тус улсын хамгийн том цэргийн музей болоход нөлөөлсөн.  

## Түүхийн тойм 
1876 онд музейн барилгыг цэргийн ангийн зориулалтаар баригдаж, хорь гаруй жил Албертштадт хотын цэргийн агуулахаар ашиглаж байгаад 1897 оноос музей болгожээ. Музей байх хугацаандаа олон удаа нэрээ сольж байсан. 

* Саксоны Хааны Армийн Музей (1897-1923); 
* Саксоны Армийн Музей (1923-1938); 
* Вермахтын Армийн Музей (1938-1945); 
* Ардчилсан Герман Улсын Армийн Музей (1972-1989); 
* Дресдений Цэргийн Түүхийн Музей (1989) 

1945 оны 2 сарын 13-14-ны өдөр Дресден хотыг Их Британи, АНУ-ын арми бөмбөгдөхөд уг музейн барилга хотын төвөөс зайдуу алслагдсан байсан нь ямар нэгэн дайралтанд өртөлгүйгээр тэсч гарахад нөлөөлж, дайны дараа ч 1989 онд хаагдах хүртлээ үргэлжлүүлэн үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулсан. 2011 онд цэргийн түүх, үзмэрийг шинээр дэлгэн харуулсан.  

## Дотоод зохион байгуулалт 
Музей нь дайн, армийг алдаршуулахын оронд дайн, хүчирхийллийн шалтгаан, үр дагаврыг харуулахыг хичээдэг. Дайны хүний бүрэлдэхүүн хэсэг, оролцсон хүмүүсийн итгэл найдвар, айдас, хүсэл тэмүүлэл, эр зориг, дурсамж, хүсэл эрмэлзэлд гол анхаарлаа хандуулдаг. Музей нь зочдод цэргийн түүхийн талаар мэдээлэл өгөхийн зэрэгцээ асуулт асууж, шинэ хариулт хайхад нь урамшуулах зорилготой юм. Жуулчид музейг хоёр аргаар үзэх боломжтой: сэдэвчилсэн хэсэг, он цагийн аялал. Нэмж дурдахад музейд Цэргийн технологийн түүх, гар буу, дүрэмт хувцас, ялгах тэмдэг, дэг журам, урлаг, зургийн архив, бичлэг, номын сан зэргийг харуулсан. 

### Цэргийн зэвсэг 
800 гаруй газар, агаар, тэнгисийн цэргийн техник, 1000 гаруй төрөл бүрийн буу, пуужин зэрэг зэвсэгийн цуглуулгатай. 

### Галт зэвсэг 
Винтов, карабин, пулемёт мэтийн 4250 нэгж галт зэвсэг; олон төрлийн гар буу 3250 гаруй; хутга, жад, илд зэрэг хүйтэн зэвсэг 1700 гаруй нэгж байна.  

### Дүрэмт хувцас 
Германы түүхийн бүхий л цаг үеийн 70000 орчим цэргийн дүрэмт хувцасууд байдаг.  

### Урлагийн бүтээл 
Цэргийн түүхтэй холбоотой урлагийн бүтээлийн цуглуулга байдаг. Уран зураг 1100, баримал 500, гар бичмэл 12000 болон алдартай уран бүтээлчдийн цуглуулгаас бүрдэнэ. 

### Зургийн архив 
Зургийн архивт хадгалагдсан цаасан гэрэл зураг, зураг, гэрэл зургийн ил захидал, зургийн цомог, зургийн негатив, Германы болон олон улсын цэргийн түүхийн слайдуудын цуглуулга байдаг. Германы зэвсэгт хүчний өдөр тутмын амьдралыг голчлон харуулсан энэ хэсэгт бараг сая орчим олдвор байрладаг. Зургууд нь өнгөрсөн ба одоо үеийн зэвсэгт хүчний бүрэлдхүүн, техник хэрэгсэл, сургалтыг архивлаж байна. Мэргэжлийн зургуудыг үзүүлж байгаа бол дэлхийн хоёр дайны үеийн гэрэл зураг сонирхогчид ч мөн адил. Энэ хэсэгт Вилли Росснер, ЗХУ-ын дайны үеийн гэрэл зурагчин Г.Самсонов нарын Дрезден хотын гэрэл зургууд онцгой анхаарал татаж байна.

### Баримт 
Цуглуулгын цуглуулгад 17-р зуунаас өнөөг хүртэлх цэргийн түүхийг харуулсан болно. Цуглуулгад цэргийн зориулалттай 150,000 орчим объект хадгалагдаж байна. Эдгээрт цэргийн паспорт, өдрийн тэмдэглэл, захидал зэрэг цэргүүдийн хувийн бичиг баримтууд багтаж, цэргийн амьдралыг цогцоор нь авч үзэх боломжтой. Зурагт хуудас, карт, ухуулах хуудас, сонин, сэтгүүлийн цуглуулгад онцгой анхаарал хандуулдаг. Цэргийн амьдралыг нүдээр харсан хүмүүстэй хийсэн өргөн хүрээний ярилцлагыг багтаасан аудио хэсэг ч бас энэ хэсэгт бий. Эдгээр нь тухайн үеийн улс төрийн харилцааны стратеги, нийгмийн үнэт зүйлсийн талаарх хувийн хэтийн төлөвийг өгдөг.

### Номын сан 
Музейн номын сан нь музейн сан хөмрөгийг дэлгэн харуулах төдийгүй судалгаа, шинжлэх ухааны ажил, сургалтын төв юм. Үүнд 45000 гаруй бичиг баримт, 1000 гаруй түүхэн, үнэ цэнэтэй ном, сэтгүүл багтжээ. Номын сан дотор 1851 оноос өнөөг хүртлэх үеийн 36 мянган боть монографи, 16-р зуунаас 1850 он хүртэлх 1000 гаруй ховор ном, Прусс, Саксоны армийн 7500 орчим баримт бичиг, сонин, сэтгүүлүүд байдаг. Цэргийн албан хаагчид болон номын сангийн ажилтнууд номын санг ашиглах боломжтой. Цэргийн алба хаагчид хугацаанаас нь өмнө утсаар эсвэл бичгээр өргөдөл гаргавал уншлагын танхимд орох эрхтэй.

## Цагийн хуваарь, үнэ ханш 
### Цагийн хуваарь 
* Даваа гарагт 10:00-21:00 
* Мягмараас Ням гараг хүртэл 10:00-18:00 
* Лхагва гарагт амарна.

### Билетийн үнэ 
* Байнгын үзэсгэлэн: тогтмол: € 5, хямдрал: € 3 
* Тусгай үзэсгэлэн: тогтмол: € 5, хямдрал: € 3 
* Хосолсон тасалбар: энгийн: € 7, хямдрал: € 4 
* Жилийн тасалбар: ердийн € 15, хямдрал: € 10 
* EC болон кредит картаар төлбөр хийх боломжтой. ХБНГУ-ын зэвсэгт хүчний албан хаагч, насанд хүрээгүй хүүхэд үнэ төлбөргүй эсвэл хямдарсан үнээр үзэх боломжтой.

## Гэрэл зураг 

Файл:Bundeswehrmuseum Dresden 35.jpg|Зэвсэг техникүүд
Файл:IS2 Dresden 1.jpg|ЗХУ-ын ИС-2 танк
Файл:German military uniforms (Reichswehr and III Reich)- Dresden.jpg|Нацистын үеийн дүрэмт хувцас
Файл:BRDM-2 NPA.JPG|БРДМ-2 хуягт машин 
Файл:GSFG Display case.JPG|Герман дахь Зөвлөлтийн цэргийн булан
Файл:Flagge grossadmiral km.JPG|Хааны тэнгисийн цэргийн их адмиралын байлдааны туг
Файл:Bundeswehrmuseum Dresden 7bis.jpg|Германы анхны шумбагч онгоц Брандтаучер
Файл:Faule Magd - Dresden.jpg|1450 оны үеийн үхэр буу

## Холбоотой мэдээлэл 
* Бундесвер
* Германы Танкийн Музей

## Эшлэл 
Ангилал:Германы музей
Ангилал:1897 онд байгуулагдсан