open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дмитрий Язов

**Дмитрий Язов** (орос. *Дми́трий Тимофе́евич Я́зов,* 1924 оны 11-р сарын 8-нд ЗХУ-ын Омск мужийн Калачинскийн дүүрэг, Покровская волост, Язово тосгонд төрсөн - 2020 оны 2-р сарын 25-нд Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлтийн цэргийн удирдагч бөгөөд ЗХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд (1987-1991). ЗХУ-ын маршал (1990). ЗХУ-ын Коммунист намын Төв Хорооны Улс төрийн товчооны гишүүнд нэр дэвшигч (1987-1990). ЗХУКН-ын Төв Хорооны гишүүн (1987-1991). ЗХУ-ын Ерөнхийлөгчийн зөвлөлийн гишүүн (1990). ЗХУ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлийн гишүүн (1991). Улсын онцгой байдлын хорооны гишүүн (1991). Аугаа эх орны дайнд оролцогч.

Тэрээр ЗХУ-ын маршалуудын хамгийн залуу нь (төрсөн жилээр) байсан бөгөөд цол олгосон өдрөөр ЗХУ-ын хамгийн сүүлчийнх нь байв. 

## Намтар 
Д.Язов 1924 онд Омск мужийн Язово тосгонд тариачин Тимофей Яковлевич Язов (1902—1933), Мария Федосеевна Язова (1904—?) нарын гэрт төрсөн. 

Тэрээр 1941 оны 11-р сард Улаан армид элсэн ороод 1942 оны 8-р сараас Зөвлөлтийн Аугаа эх орны дайны Волхов, Ленинградын фронтод винтовын взводын командлагчаар тулалдсан. Ленинградыг хамгаалах, Балтын тэнгис дэх Зөвлөлтийн цэргүүдийн довтолгооны ажиллагаанд, Германы цэргүүдийн Курландын бүлгийг бүслэхэд оролцсон. 1944 онд Бүх Холбооны Коммунист (Большевик) Намд элсэв.

1945 оны Ялалтын дараа түүнийг Улаан армийн явган цэргийн офицеруудын мэргэжил дээшлүүлэх курст явуулж, 1946 онд төгсөөд винтовын ротын захирагчаар томилогдов. 1953 онд хошууч цолтойгоор оройн сургууль, 1956 онд М.В.Фрунзегийн нэрэмжит Цэргийн академийг алтан медальтай төгссөн байна.

1967 онд Жанжин штабын Цэргийн академийг төгссөн. 1967 оны 10-р сараас Өвөрбайгалийн цэргийн тойргийн 122-р харуулын мотобуудлагын дивизийн командлагч, хошууч генерал (1968.02.22). 1971 оны 3-р сараас Крым дахь 32-р армийн корпусын командлагч, дэслэгч генерал (1972.12.15). 1973 оны 1-р сараас ЗСБНАзербайжан Улсад байрладаг 4-р армийн командлагч (төв байр нь Баку хотод). 1974 оны 5-р сараас ЗХУ-ын Батлан хамгаалах яамны боловсон хүчний ерөнхий газрын 1-р газрын дарга. 1976 оны 10-р сараас Алс Дорнодын цэргийн тойргийн командлагчийн нэгдүгээр орлогч, хурандаа генерал (1977.10.28).

1979 оны 1-р сараас Чехословак дахь хүчний төв бүлгийн командлагч. 1980 оны 12-р сарын 30-наас Төв Азийн цэргийн тойргийн командлагч, армийн генерал (1984.02.06). 1984 оны 6-р сараас Алс Дорнодын цэргийн тойргийн командлагч, зарим хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр Алс Дорнодод алба хааж байхдаа Ким Ир Сентэй ойр нөхөрлөж байсан гэдэг. 1987 оны 1-р сараас Боловсон хүчний ерөнхий газрын дарга (ГУК) - ЗХУ-ын Батлан хамгаалахын сайдын боловсон хүчний асуудал эрхэлсэн орлогч.

ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн 1987 оны 5-р сарын 30-ны өдрийн зарлигаар ЗХУ-ын Батлан хамгаалахын сайдын албан тушаалд томилогдсон.

Ангилал:ЗХУ-ын маршал
Ангилал:ЗХУ-ын батлан хамгаалахын сайд
Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1924 онд төрсөн
Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Мөрийтэй тоглоом

**Мөрийтэй тоглоом** (франц. *jeu de hasard*, шууд утгаараа "санамсаргүй тоглоом")- мөнгө болон бусад материаллаг зүйлийг хожих зорилготой тоглоом юм. Хожих нь тухайн тоглогчдын мэдлэг, ур чадвараас үл хамаарч аз туршсан явдал болдог юм. 

## Онолын онцлогууд 
Хэдийгээр аз туршсан тоглоом бүрийн үр дүн нь азаас хамаардаг ч урт хугацааны тоглоомуудын үр дүн нь тодорхой статистикийн хэв маягт захирагддаг. Тоглоом хуурагдаагүй байсан ч рулет болон бусад казиногийн операторууд урт хугацаанд үргэлж хождог байна. Үүнийг тоглоомын дүрмээр тодорхойлдог. Жишээлбэл, рулет дээр улаан эсвэл хар дээр буух магадлал 50%-иас бага байдаг, учир нь тойрогт улаан, хар өнгөнөөс гадна нэгээс гурван ногоон 0 (тэг) сектортой байдаг. 

Тоглоом "шударга" эсвэл "хор хөнөөлгүй" байх нөхцөлийг тодорхойлох, өөрөөр хэлбэл бүх талуудад ялах яг ижил боломжийг олгох, мөн тоглоомыг олон тооны давталтаар тоглоход нэг тал тодорхой ашиг олох нөхцлийг тодорхойлох нь магадлалын онолтой холбоотой математикийн нарийн судалгааны сэдэв юм. 

## Тоглоомын донтолт, хамаарал 
Мөрийтэй тоглоом тоглох зуршил нь хүний ​​сэтгэлзүйн донтолтыг үүсгэдэг байна. Энэ донтолт нь явсаар нийгмийн болон эрүүл мэндийн асуудал болдог байна. Эрсдэлт хүчин зүйлсийн нэг нь хувийн шинж чанар юм: сэтгэл хөдлөлийн тогтворгүй байдал, өөрийгөө хянах чадваргүй болох зэрэг.

Донтох нь сэтгэл гутралын эмгэгүүд өөрөөсөө дагуулдаг байна. Судлаачид ухамсрын өөрчлөлтийн шинж тэмдэг, ялангуяа тоглоомд гүн орж, эргэн тойрны бодит байдлаас тусгаарлагдаж, тоглоомд бүх анхаарлаа төвлөрүүлэх зэргийг тэмдэглэдэг байна.

Мөрийтэй тоглоомын сөрөг үр дагавартай тэмцэх нь дэлхийн бараг бүх улс орны захиргааны болон эрүүгийн хуулиуд олон жил чиглэгдсээр ирсэн юм. Нийгмийн маш их хор хөнөөлтэй талууд нь хүн амын хялбар замаар орлого олох хүсэл эрмэлзэлд хүргэдэг. Энэ нь заримдаа хурдан баяжихыг амлаж байгаа боловч ихэнхдээ хараат байдал, ядууралд хүргэдэг; бусдын зардлаар эрсдэлд орох уруу таталт, үр дүнд нь шамшигдуулах, завших гэмт хэргийн хэмжээ нэмэгдэх; мөрийтэй тоглоомын луйврын хөгжил, бусдын зардлаар амьдардаг хүмүүсийн тоо нэмэгдсээр байгаа юм.

## Шашны байр суурь 
Христийн шашин мөрийтэй тоглоомыг таашаадаггүй бөгөөд ийм тоглоомууд нь хурдан бөгөөд үндэслэлгүй ашиг олох хүсэл эрмэлзлийг өдөөдөг бөгөөд үүнийг сүмийн зүгээс нийгмийн сөрөг үр дагаварт хүргэж болзошгүй гэж үздэг. Мөрийтэй тоглоом нь Үнэн алдартны болон Католик шашинд лам хуврагийг огцруулах үндэслэл болдог байна. 

Бурханы шашинд Бурхан багш мөрийтэй тоглоом бол гэр бүл салан нурах, ядуурах, бусдын хүндэтгэлийг алдахад хүргэдэг зан үйлийн нэг хэлбэр гэж хэлсэн байдаг. Хэрэв аливаа үйлдэл нь хүний шунал болон хамааралт байдлыг нэмэгдүүлдэг бол энэ нь Буддын шашны ёс заншилтай үндсээрээ зөрчилддөг гэдгийг 14-р Далай лам онцолж хэлсэн байдаг. Мөрийтэй тоглоом бол "гурван хор" (шунал, үзэн ядалт, төөрөгдөл)-ийг бэхжүүлэх арга гэж үздэг.
Сухуми

**Сухуми** (абхаз. *Аҟәа*, /*а́куа*/, гүрж. სოხუმი, /*соху́ми*/), бую **Суху́м** (мөн **А́куа** бую **Соху́ми** гэдэг) — Абхаз дахь хамгийн том хот. Хэсэгчилсэн байдлаар хүлээн зөвшөөрөгдсөн Бүгд Найрамдах Абхаз улсын нутаг дэвсгэрийг де факто хянадаг засаг захиргааны дагуу нийслэл бөгөөд Бүгд найрамдах улсын ач холбогдолтой хот юм. Өмнө нь энэ нь ЗСБНАбхаз Улсын нийслэл байсан.

## Түүх 
736 оноос хойш уг суурин нь Абхазын хаант улсын нэг хэсэг байж Цхуми гэж нэрлэгддэг байсан бөгөөд тэнд Цхуми Эриставийн төв болжээ.

Дундад зууны үед Цхуми хот нь Гүржийн хаант улсын нэг хэсэг байв.

Тамара хатан хааны үед Цхуми Эриставийн тэргүүн Шервашидзегийн феодалын гэр бүлийн төлөөлөгч байв. 12-13-р зууны Арабын газар зүйч Абу-л-Фида энэ хотыг Гүржийн хот гэж дурдсан байдаг.

1330 онд Английн Доминикан, Ромын Католик шашны хамба лам Пьетро Жеральди Цхуми хотод суурьшсан бөгөөд тэрээр гэрчлэлдээ тус хотод гүрж, мусульман, еврейчүүд байсан гэж дурджээ.

1454 онд Зүүн Хар тэнгисийн бүс нутгийг хяналтдаа байлгах сонирхолтой Османы султан II Мехмед тухайн үед Мингрелийн мэдэлд байсан Сухумийг эзлэн авчээ. 16-р зуунаас хойш Абхазын нутаг дэвсгэр Түрэгийн мэдэлд байсан. 1578 онд тэд хотыг эзлэн авч Сухум-Кале гэж нэрлэж байжээ.

18-р зууны сүүлчээс 1864 он хүртэл тус хот нь Абхазын вант улсын нийслэл байв. Абхазчууд цайзыг туркүүдээс эргүүлэн авч, Абхазын эрх баригч ван байнгын оршин суух газраа нүүлгэжээ. 1805 онд Абхазын эрх баригч ван Келешбей Шервашидзе-Чачба улсаа Орост нэгтгэх шийдвэр гаргаж 1810 оны 2-р сарын 17-нд Абхазыг Орост нэгтгэх тухай тунхаг бичигт гарын үсэг зурсан байна. 

1877-1878 оны Орос-Туркийн дайны үеэр Турк Оросоос Хар тэнгисийн эргийг булаан авахыг оролдсон. 1877 оны 5-р сарын 2-нд Туркийн флот хотыг бөмбөгдөж, цэргүүдийг буулгаж эхэлснээр Оросын гарнизон ухарчээ. Мөн оны 8-р сарын 20-нд генерал Бабич, Алхазов, Шелковников нарын отрядууд Сухумийг эргүүлэн эзлэн авсан.

1903 онд тус хот нь Оросын Кавказ дахь ерөнхий командлагчид шууд захирагддаг тусгаар тогтносон Сухум дүүргийн төв болжээ.

1921 оны 3-р сарын 2-нд Зөвлөлт-Гүржийн дайны үеэр Гүржийн цэргүүд Сухум дахь хяналтаа алджээ. 1921 оны 3-р сарын 4-нд Сухум хотод Зөвлөлт засгийн эрх тогтоосон юм.

1990-ээд оны эхээр Сухуми нь Гүрж-Абхазын мөргөлдөөний гол төвүүдийн нэг байв.

## Хүн ам 
2011 оны хүн амын тооллогоор хотын оршин суугчид 62 914 байсан. Үүнээс:

* абхазууд — 42 342 (67,3 %),
* оросууд — 9288 (14,8 %),
* армянууд— 6192 (9,8 %),
* гүржүүд— 1755 (2,8 %),
* грекууд — 645 (1,0 %).

## Тээвэр 
Логистикийн хувьд хот нь зөвхөн Оросын хотуудтай холбогддог, Донын Ростов, Краснодар, Черкесск, Нальчик, Сочи зэрэг хотууд руу автобусны үйлчилгээ байдаг.

Тус хот төмөр замаар Москва, Санкт-Петербург, зуны улиралд Белгород, Самара, Псков хотуудтай холбогддог. 2025 оны 5-р сарын 1-нд Оросын төмөр зам ХК (РЖД)-ийн аялал жуулчлалын "Диоскурия" цахилгаан галт тэрэг Имеретинский Курорт - Сухуми чиглэлд явдаг байна. 

Хотоос зүүн өмнө зүгт 18 км зайд "Сухум" нисэх онгоцны буудал байрладаг.

Хотод мөн далайн боомт ажилладаг.
Абхаз хэл

**Абхаз хэл** (өөрийгөө нэрлэсэн - apswa bəzʃʷa, apswa) нь Абхаз, Турк, түүнчлэн Ойрхи Дорнодын бусад орнуудад (Иордан, Сири, Ирак), Орос, Барууны орнуудад ярьдаг Абхазчуудын хэл юм. Энэ нь Абхаз-Адыгегийн гэр бүлийн Абхаз-Абаза салбар хэл юм.

Үүнтэй холбоотой хэл нь Абаза, Адыгей, Кабардино-Черкес, Убых (одоо устаж үхсэн хэл болсон) хэл юм.

Ангилал:Кавказын хэл
Ангилал:Гүржийн хэл
Ангилал:Оросын хэл
Тбилисийн их сургууль

Иванэ Жавахишвилийн нэрэмжит **Тбилисийн их сургууль** (гүрж. თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, англи. *Tbilisi State University*) — Гүржийн 1918 онд байгуулагдсан ууган бөгөөд шинжлэх ухаан, соёлын төв болсон дээд боловсролын байгууллага. 

## Түүх 
1917 онд Гүржийн Үндэсний Их Сургууль байгуулах нийгэмлэг байгуулагдав. Гүржийн их сургуулийг байгуулах гол санаачлагч нь түүхч Иванэ Жавахишвили гэж тооцогддог бөгөөд үүсгэн байгуулагчдын дунд дорно дахины судлаач Георгий Ахвледиани, түүхч Шалва Нуцубидзе, сэтгэл судлаач Дмитрий Узнадзе, хэл шинжлэлийн эрдэмтэн Акаки Шанидзе нар багтжээ.

Их сургууль 1918 оны 2-р сарын 8-нд Гүржийн Ариун хаан Давид (1073-1125)-ын дурсгалыг хүндэтгэх өдөр нээгдсэн. 1918 оны 2-р сарын 12-нд Иванэ Жавахишвили "Эртний Гүржийн түүх, гүн ухааны уран зохиол, амьдрал дахь хувь хүн ба түүний үүрэг" сэдэвт анхны лекцээ уншсан байна. 

Их сургуулийг философи гэсэн нэг факультетээр нээгдсэн. Дунд боловсролтой бүхнийг элсэлтийн шалгалтгүй, хүйс, яс үндэс болон шашны хязгаарлалтгүйгээр элсүүлж авсан. 360 орчим оюутан элсүүлсэн байна. Анхны ректор нь химич Пётр Меликишвили байсан бөгөөд 17 багш (7 профессор, 5 орлогч, 2 шинжлэх ухааны захирал, 3 багш)-аас бүрдсэн байв.

## Орчин үе 
Ректор Роин Метревели (1991 оноос хойш, 1992 онд ректороор дахин сонгогдсон) тус их сургуулийн 1926 онд алдсан бие даасан байдлыг ргээв.

2006-2010 онуудаар тус сургуулийн ректороор Георгий Хубуа ажиллаж байсан. 2010 оны 12-р сарын 27-нд Александр Квиташвили их сургуулийн ректор болжээ.

Тбилисийн их сургууль нь хууль, эдийн засаг, хүмүүнлэг, анагаах ухаан, нийгэм, улс төрийн шинжлэх ухаан, нарийн шинжлэх ухаан, байгалийн шинжлэх ухаан гэсэн 7 факультеттай. Тус их сургууль нь Гүржийн орон нутагт 5 салбар салбартай.

Тус их сургууль нь 35 мянга орчим оюутан, 5 мянга орчим ажилтантай. 1989 оноос хойш Сухумид салбар ажиллаж, 2007 онд бие даасан их сургууль болсон.

Ангилал:Гүржийн их сургууль
Цагаан феминизм

**Цагаан феминизм** гэдэг нь тодорхой феминист үзэл, үйлдлийг дүрсэлдэг нэр томьёо бөгөөд энэ нь үндэсний цөөнх, ядуу эмэгтэйчүүд, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн амьдралын туршлага, нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, тэднийг тусгахгүй байгаа явдлыг шүүмжилдэг. Энэхүү нэр томьёо нь ихэвчлэн шүүмжлэл хэлбэрээр хэрэглэгддэг бөгөөд феминизм нь зөвхөн хүйсийн үзлээр хязгаарлагдаж, бусад хавчигдмал байдал (жишээлбэл, арьс өнгө, анги давхарга, бэлгийн чиг баримтлал гэх мэт)-ыг орхигдуулж байгаа хэмээн үздэг.

Цагаан феминизм нь үндэсний цөөнхийн эмэгтэйчүүдийн туршлагыг тусгаагүй, эсвэл тэдний дуу хоолойг алгассан, цөөнх эмэгтэйчүүдийн асуудлыг ганц тэнхлэгийн хүрээнд авч үздэг гэж шүүмжлэгддэг. Тодруулбал, цагаан феминизм нь дийлэнхдээ цагаан арьстай, дундаж ангийн, хетеросексуал, эрүүл биетэй эмэгтэйчүүдийн эрх мэдэл, эрх ашгийн төлөө төвлөрдөг. Энэ нь барууны нийгэм дэх феминизмийн анхны давлагаануудад ажиглагдаж байсан ба тухайн үед дундаж ангийн эмэгтэйчүүдийн эрх чөлөөг чухалчилдаг байжээ.

Цагаан феминизм гэх нэр томьёо нь сүүлийн үед гарч ирсэн ч, уг ойлголтын шүүмжлэл нь АНУ-д хэдийнэ урт хугацааны түүхтэй. Энэхүү ойлголт нь сүүлийн жилүүдэд, ялангуяа 2010-аад оноос хойш улам их хэрэглэгдэх болж, үндэсний хэмжээний яриа хэлэлцүүлэгт өргөнөөр орж ирсэн. Гэсэн ч зарим хүмүүс энэ нэршлийг буруугаар хэрэглэгддэг, цагаан феминистүүдийг дайрах зорилгоор ашигладаг хэмээн шүүмжилдэг.

Ангилал:Феминизм
Гетеросексуал байдал

**Гетеросексуал байдал**

Гетеросексуал байдал гэдэг нь эсрэг хүйстэнтэй үүсгэдэг романтик сэтгэл татагдал, бэлгийн татагдал эсвэл бэлгийн харилцааг хэлнэ. Бэлгийн чиг баримжааны хувьд гетеросексуал байдал нь “сэтгэл хөдлөл, романтик болон/эсвэл бэлгийн татагдлын урт хугацааны хэв маяг” гэж тодорхойлогддог. Энэ нь мөн тухайн хүний энэ төрлийн татагдал, түүнд хамаарах зан авир, мөн ижил сонирхолтой хүмүүсийн нийгмийн хүрээлэлд хамаарах мэдрэмжийг илтгэнэ. Гетеросексуал хүнийг энгийнээр “стрэйт” гэж нэрлэдэг.

Бисексуал болон гомосексуал чиг баримжаатай хамт, гетеросексуал байдал нь бэлгийн чиг баримжааны гурван үндсэн ангиллын нэг юм. Дийлэнх соёл, нийгэмд хүмүүс гетеросексуал бөгөөд хамгийн нийтлэг бэлгийн үйлдэл нь гетеросексуал харилцаа байдаг.

Шинжлэх ухааны хувьд бэлгийн чиг баримжааны яг тодорхой шалтгаан нь тогтоогдоогүй боловч генетик, дааврын болон хүрээлэн буй орчны олон хүчин зүйлийн нэгдэлтэй холбоотой гэж үздэг. Энэ нь хүний сонголт биш гэж үздэг. Хэдийгээр бүх нийтийн дэмжлэг авсан нэгэн онол байхгүй ч шинжлэх ухаанчид биологийн шалтгаанд суурилсан онолуудыг илүүд үздэг. Ялангуяа эрэгтэйчүүдийн хувьд, нийгмийн бус, биологийн хүчин зүйлс илүү их нотолгоотой байдаг.

Гетеросексуал буюу гетеросексуал байдал нь ихэвчлэн хүний хувьд хэрэглэгддэг боловч, энэхүү зан байдал нь бусад хөхтөн амьтад болон амьтдын дунд ч ажиглагддаг. Учир нь энэ нь үржилд зайлшгүй шаардлагатай юм.
Соёлын олон янз байдал

Соёлын олон янз байдал гэдэг нь социологи , улс төр , ярианы хэлэнд ашигладаг бөгөөд олон соёлыг хослуулан оршин тогтнох явдал юм. Социологи болон өдөр тутмын хэрэглээнд энэ нь ихэвчлэн нэг төрлийн нийгэмд олон төрлийн угсаатны болон соёлын бүлгүүд оршдог гэдэгтэй ижил утгатай үг юм. Энэ нь олон соёлын уламжлал оршин байдаг холимог үндэстний нийгэмлэг (Нью-Йорк, Лондон, Хонг Конг, Парис гэх мэт) эсвэл нэг улс байж болно.
Улс төрийн шинжлэх ухааны үүднээс авч үзвэл соёлын олон талт байдлыг соёлын олон талт байдлыг үр дүнтэй шийдвэрлэх төрийн чадвар гэж тодорхойлж болно. Олон соёлт үзэл нь улс төрийн философийн хувьд харилцан адилгүй үзэл суртал, бодлогыг агуулдаг.
Олон огтлолцол

**Олон огтлолцол** 

Олон огтлолцол нь нийгмийн бүлгүүд болон хувь хүмүүсийн нийгэм, улс төрийн үнэмшил, танигдах байдлаас үүдэлтэй ялгаварлан гадуурхалт болон давуу эрхийн өвөрмөц хослолоос үүсэх байдлыг ойлгоход чиглэсэн социологийн аналитик хүрээ юм. Үүнд хүйс, каст, нас, арьсны өнгө, угсаа, нийгмийн анги, бэлгийн чиг баримжаа, шашин, хөгжлийн бэрхшээл, өндөр нам, жин зэрэг олон хүчин зүйл багтдаг. Эдгээр нийгмийн танигдах шинжүүд нь нэгэн зэрэг эрх мэдлийг олгож ч болно, дарлаж ч болно. Гэсэн ч олон огтлолцлын практик хэрэглээг нотлох чанартай тоон судалгаа хангалтгүй хийгдсэн байдаг.

Олон огтлолцол нь феминизмын анхны хоёр үеийг тэлдэг. Эдгээр нь ихэвчлэн цагаан арьст, дунд ангийн эмэгтэйчүүдийн туршлагад төвлөрч байв. Харин олон огтлолцлын феминизм нь өнгөт арьст эмэгтэйчүүд, ядуу эмэгтэйчүүд, цагаач эмэгтэйчүүд болон бусад бүлгүүдийн ялгаатай туршлагыг харгалзан үздэг бөгөөд “цагаан феминизмаас” ангид байхыг зорьдог.

"Олон огтлолцол" гэх нэр томьёог Кимберл Креншоу 1989 онд нэрлэсэн. Тэрбээр эрх мэдлийн системүүд нь нийгэмд хамгийн их гадуурхагдаж буй хүмүүсд хэрхэн нөлөөлдөгийг тайлбарласан. Эрдэмтэд болон идэвхтнүүд энэ хүрээг нийгмийн болон улс төрийн тэгш байдлыг хангахад ашигладаг. Энэ хүрээнд, хар арьст эмэгтэйчүүдэд учрах ялгаварлан гадуурхалт нь зөвхөн хүйс болон арьсны өнгийн хавсарсан хэлбэр бус, харин илүү нарийн нийлмэл дарамт байдлаар тайлбарлагддаг. Жишээлбэл, ядуу эсвэл цагаач өнгөт арьст эмэгтэйчүүдийн гурав дахин хавсарсан гадуурхал энэ хүрээнд судлагддаг.
Америкийн хөгжимт жүжиг, драмын академи

**Америкийн хөгжимт жүжиг, драмын академи** (, AMDA) нь Нью-Йорк хот болон Калифорни мужийн Лос-Анжелес хотод байрладаг хувийн урлагийн сургууль бөгөөд уран сайхны чиглэлийн сургалт явуулдаг консерватори юм. Энэ сургууль нь мэргэжлийн тайзны урлагийн чиглэлээр магистрын зэрэг, бакалаврын зэрэг, дэд зэрэг болон гэрчилгээ олгодог. AMDA нь WASC Ахисан Түвшний Коллеж, Их Сургуулиудын Комиссоор (WSCUC) магадлан итгэмжлэгдсэн байгууллага юм.

AMDA нь 1964 онд Филип Бёртон болон Нью-Йоркийн театрын уран бүтээлчдийн санаачилгаар үүсгэн байгуулагдсан. 1970 он гэхэд анхны байршил болох Зүүн 23-р гудамж дахь байр нь багтаамж хүрэлцэхгүй болж, Гринвич Виллиж дэх Бликер гудамж руу нүүжээ. Үүний дараа дахин тэлэлт хийгдэж, Ансониа байранд шилжсэн байна. 1990-ээд онд Линкольн Төвийн ойролцоо шинэ байр нээж, одоогийн Нью-Йорк дахь гол салбар болжээ.

2003 онд сургууль баруун зүг рүү тэлж, Лос-Анжелес хотын Вайн Тауэр барилгад AMDA Los Angeles салбарыг нээжээ. AMDA-ийн Лос-Анжелес дахь салбар нь удирдлага, хичээлийн анги танхим, олон театр болон сургалтын зориулалттай тайз, кино, телевиз, эвлүүлгийн байгууламж, номын сан, AMDA кафе, кампусын талбай зэрэг олон төрлийн байгууламжтай.
Огтлолцол (феминизм)

**Огтлолцол** нь бүлгүүд болон хувь хүмүүсийн нийгмийн болон улс төрийн үнэмшил нь ялгаварлан гадуурхалт болон давуу талын өвөрмөц хослолыг хэрхэн бий болгодгийг ойлгох социологийн шинжилгээний хүрээ юм. Эдгээр хүчин зүйлүүдэд хүйс, каст, хүйсийн ялгаа, угсаа, үндэс угсаа, анги давхарга, бэлгийн чиг баримтлал, шашин, хөгжлийн бэрхшээл, өндөр, нас, жин зэрэг орно. Эдгээр огтлолцон давхцаж буй нийгмийн үнэмшлүүд нь хүчирхэгжүүлэх болон дарамтлах хоёр талтай байж болно. Гэсэн хэдий ч огтлолцлын практик хэрэглээг батлах эсвэл няцаах чанартай тоон судалгаа бага хийгдсэн байна.

Огтлолцол нь анх цагаан феминзм болон эрэгтэйчүүд давамгайлсан хар арьстнуудын чөлөөлөх хөдөлгөөний үр дүнд арьс өнгөөр ялгаварлах үзэл, хүйсээр ялгаварлах үзэл болон эсрэг хүйстэнд татагдахыг нормальчлах зэрэг "огтлолцсон дарамтууд"-ыг авч үзсэнээр бий болжээ. Улмаар цагаан арьст, эсрэг хүйстэндээ татагддаг, дундаж давхаргын эмэгтэйчүүдийн нөхцөл байдалд төвлөрсөн феминизмийн эхний болон хоёр дахь давлагааны хамрах хүрээг өргөжүүлсэн юм. Ийнхүү өнгөт арьст эмэгтэйчүүд, ядуу эмэгтэйчүүд, цагаач эмэгтэйчүүд болон бусад бүлгүүдийн туршлагыг хамруулах болсон огтлолцсон феминизм нь эмэгтэйчүүдийн өөр өөр туршлага, үнэмшлийг хүлээн зөвшөөрснөөр цагаан феминизмээс ялгарахыг зорьдог.

"Огтлолцол" гэсэн нэр томьёог Кимберли Крэншоу 1989 онд нэрлэсэн. Тэрээр эрх мэдлийн огтлолцсон системүүд нийгмийн хамгийн их гадуурхагдсан хүмүүсийг хэрхэн нөлөөлдөг тухай тайлбарласан. Идэвхтнүүд болон эрдэмтэд энэ хүрээг ашиглан нийгмийн болон улс төрийн тэгш байдлыг дэмждэг. Огтлолцол нь гадуурхалтын тэнхлэг тус бүрийг тусгаарлан авч үздэг аналитик системийг эсэргүүцдэг. Энэ хүрээнд, жишээлбэл, хар арьст эмэгтэйчүүдийн эсрэг гадуурхалтыг зөвхөн эмэгтэйчүүдийг үзэн ядах болон арьс өнгөөр ялгаварлахтай холбож тайлбарлах боломжгүй. Энэ нь илүү нарийн төвөгтэй асуудал юм. Огтлолцол нь мөн адил гурвалсан дарамт зэрэг сэдвүүдийг хамардаг бөгөөд энэ нь ядуу эсвэл цагаач өнгөт арьст эмэгтэй байхтай холбоотой дарамтыг илэрхийлдэг.

Ангилал:Феминизм
IV Кажимир

**IV Кажимир Ягеллончик** (польш. *Kazimierz Jagiellończyk*; 1427 оны 11-р сарын 30-нд Польшийн хаант улсын Краков хотод төрж, 1492 оны 6-р сарын 7-нд Литвын Их херцогт улсын Гродно хотод нас барсан) — 1440 оны 6-р сарын 29-нөөс Литвын Их херцогт улсын херцог, 1447 оны 6-р сарын 25-наас Ягеллон угсааны Польшийн хаан.

Польшийн хаан II Владислав Ягелло, Холшагийн Зофиа нарын хүү түүнийг 1440 онд Вильнюс хотод Литвийн Их херцогт өргөмжилжээ.

Түүнийг өргөмжилсөн даруй Смоленскийн бослого дэгдэж, хотын иргэд Литвын Их херцогт улсаас тусгаар тогтнолоо сэргээх оролдлого гаргав. 12 настай Их херцог Смоленскийн ойролцоо томоохон армийг цуглуулахад хувь нэмрээ оруулсан бөгөөд эцэст нь босогчид бууж өгсөн юм.

Литвийн харьяат иргэдийн эсэргүүцлийн улмаас Кажимир Польшийн титмийг хүлээн авахыг удаан хугацаанд зөвшөөрөөгүй ч польшууд өөр хааныг сонгох вий гэж эмээж, 1447 онд зөвшөөрч, титэм авчээ. Ийнхүү Польшийн хаант Улс ба Литвийн Их херцогт улс хоорондын холбоо сэргээсэн байна. 

1468 онд Их Ордны бүрэлдэхүүнд орсны дараа Казимирын холбоотон Ахмат хан өөрийн захиргаанд Алтан Ордын задарсан ханлигуудыг нэгтгэх, Зүүн хойд Оросын Алтан Ордоос хараат байдлыг сэргээх чиглэлийг баримталж байсан.

Ангилал:Литвын их херцог
Ангилал:Краковын хүн
Ангилал:1427 онд төрсөн
Ангилал:1492 онд өнгөрсөн
Ангилал:Польшийн ноёрхогч
Ангилал:Польшийн хан
Ангилал:Ягеллон
Ангилал:Мөрөвч одонгийн хүлэг баатар
Польш-Литвын холбоо

**Польш-Литвын холбоо** — Польшийн хаант улс, Литвын Их гүнт улс хоёрын XIV—XVI зууны цэрэг улс төрийн холбоо байсан юм. Энэ холбоо сүүлдээ 1569 онд нэгдсэн Польшийн Бүгд найрамдах улс болжээ.  1386—1392, 1447—1492, 1501—1569 онд Польш, Литва улсууд нэг хаантай байсан бөгөөд бусад үед энэ холбоот улсыг угсаа залгамжлагч нар удирдаж байжээ. 1440—1444 онд Польш-Унгарын холбоо, 1490—1526 онд Польш-Литвын Ягеллон угсааныхны удирдлага дор Чех-Унгарын холбоо байсан.

Польшийн Хаант улс ба Литвын Их Гүнт улсууд Гедиминасын удирдлага дор Галисия-Волины өвийг хуваах үеэс эхлэн өөрсдийн ашиг сонирхлыг харилцан зохицуулж ирсэн. Өмнөд хэсэгт Татар-Туркийн аюул занал, хойд хэсэгт Загалмайтны дайчдын тэлэлт зэрэг хүчин зүйлс бодитойгоор хоёр улсыг нэгтгэж байжээ. Холбоотны харилцааг дараах холбоод албан ёсоор бүрдүүлсэн юм. Үүнд:

* 1385 он - *Кревын холбоо*- Ягайло Польшийн хаан болж, Польшийн хаант улс ба Литвын Их Гүнт Польш-Литвын холбоот цэрэг-улс төрийн холбоо байгуулагдав.
* 1401 он - *Вильнюс-Радомын холбоо*- Ягелло, Витаутас хоёрын хооронд Витаутасыг Их Гүнт гэж хүлээн зөвшөөрч, Польшийн хаантай холбоотой түүний вассаль байр суурийг хүлээн зөвшөөрсөн гэрээ.
* 1413 он - *Городелийн холбоо* -Польшийн вангуудын эрхийг Литвын Их Гүнт улсын католик язгууртнуудад сунгав.
* 1432 он - *Гродногийн холбоо* нь Вильнюс-Радомын холбоотой бараг ижил нөхцөлөөр байгуулагдсан.
* 1499 он - *Краков-Вильнюсийн холбоо*.
* 1501 он - *Мельникийн холбоо* -Польшийн хаант улс, Литвын Их Гүнт улсыг нэг муж болгон нэгтгэх тухай заасан боловч Их Гүнт улсын Сейм зөвшөөрөөгүй.
* 1569 он - *Люблины холбоо* -Үүний үр дүнд Польш-Литвын хамтын нөхөрлөл үүссэн байна.

Ангилал:Литва-Польшийн харилцаа
Ангилал:Польшийн түүх
Ангилал:Литвын түүх
Хууль ба эдийн засаг

**Хууль ба эдийн засаг**

Хууль ба эдийн засаг буюу хуулийн эдийн засгийн шинжилгээ нь микроэдийн засгийн онолыг хууль зүйн шинжилгээнд ашиглахыг хэлнэ. Энэ салбар АНУ-д 1960-аад оны эхээр үүссэн бөгөөд Чикагогийн эдийн засгийн сургуулийн Аарон Дайректор, Жорж Стиглер, Роналд Коуз зэрэг эрдэмтдийн судалгаанаас эхтэй. Хууль ба эдийн засгийн чиглэл нь эдийн засгийн ойлголтуудыг ашиглан хуулийн нөлөөг тайлбарлах, эдийн засгийн үр ашигтай эсэхийг үнэлэх, ямар хууль батлагдахыг урьдчилан таамаглахад ашигладаг.

Хууль ба эдийн засгийн хоёр үндсэн салбар байдаг: нэг нь неоклассик эдийн засгийн онолыг ашиглан хуулийн эерэг ба ёс зүйн шинжилгээг хийх, нөгөө нь хуулийн байгууллагууд болон институцуудын шинжилгээг эдийн засаг, улс төр, нийгмийн үр дагавруудтай уялдуулан хийхэд чиглэдэг.

**Үүсэл**

Хууль ба эдийн засгийн түүхэн үндэс нь сонгодог эдийн засагчдын бүтээлээс эхтэй. Тэд нь орчин үеийн эдийн засгийн онолын үндсийг тавьсан. 18-р зуунд Адам Смит хууль тогтоомжийн эдийн засгийн үр нөлөөг авч үзсэн бол, Дэвид Рикардо Британийн "Corn Laws"-ыг хөдөө аж ахуйн бүтээмжийг бууруулдаг гэж эсэргүүцсэн. Фредерик Бастиагийн “Хууль” ном нь хууль тогтоомжийн санаандгүй үр дагаврыг шинжилсэн. Гэсэн хэдий ч хуульд эдийн засгийн дүн шинжилгээ хийх явдал нь 1900-аад оны үеэс эхтэй харьцангуй шинэ ойлголт юм.
Тооцооллын сургалтын онол

Компьютерын ухаанд “**тооцооллын сургалтын онол**” (эсвэл зүгээр л сургалтын онол) гэдэг нь хиймэл оюун ухааны нэг салбар бөгөөд машин сургалтын алгоритмуудыг зохиох болон шинжлэн судлахтай холбоотой. Машин сургалтын онолын үр дүнгийн ихэнх нь индуктив сургалтын нэг төрөл болох хяналттай сургалттай холбоотой байдаг. Хяналттай сургалтын үед алгоритмд ямар нэг хэрэгтэй байдлаар тэмдэглэгдсэн жишээнүүдийг өгдөг. Жишээлбэл, жишээнүүд нь мөөгний тайлбар байж болох бөгөөд шошгууд нь тухайн мөөг идэж болох эсэхийг илэрхийлнэ. Алгоритм эдгээр урьдчилан шошгологдсон жишээнүүдийг ашиглан ангилагч (classifier) нэртэй нэгэн функцийг бүтээдэг. Энэ ангилагч нь өмнө нь алгоритмд өгөгдөөгүй шинэ жишээнүүдэд ч шошго оноох чадвартай байна. Хяналттай сургалтын алгоритмын зорилго нь шинэ жишээнүүд дээр гаргах алдааны тоог багасгах зэрэг ямар нэг гүйцэтгэлийн хэмжүүрийг оновчтой болгоход оршдог.

Ангилал:Тооцон бодох шинжлэх ухаан
Байесын магадлал

**Байесын магадлал** (/ˈbeɪziən/ — “Бэйзиэн” эсвэл /ˈbeɪʒən/ — “Бэйжэн” гэж дуудна) гэдэг нь магадлалын ойлголтын нэгэн тайлбар бөгөөд ямар нэгэн үзэгдлийн давтамж (frequency) эсвэл хандлага (propensity)-аар бус, харин тухайн зүйлд хандах мэдлэг дээр үндэслэсэн зөв зүйтэй хүлээлт эсвэл хувийн итгэл үнэмшлийн тоон илэрхийлэл гэж үздэг. Байесын тайлбарыг пропозицын логикийг өргөтгөсөн хэлбэр гэж ойлгож болно. Энэ нь үнэн эсвэл худал эсэх нь тодорхойгүй таамаглал дээр үндэслэн логик дүгнэлт хийх боломжийг олгодог. Байесын хандлагын хувьд, тухайн таамаглалд магадлал оноодог, харин фриквенцийн (frequentist) таамаглалын аргачлалд бол таамаглалыг магадлал оноохгүйгээр шууд шалгадаг. Байесын магадлал нь нотолгоонд суурилсан магадлалын ангилалд хамаарна. Тодруулбал, ямар нэг таамаглалын магадлалыг үнэлэхдээ анхны магадлал (prior probability)-ыг тогтоож, дараа нь шинэ холбогдох мэдээлэл буюу нотолгоо гарч ирэх үед дараах магадлал (posterior probability) болгон шинэчилдэг. Байесын тайлбар нь энэ тооцоог хийх стандарт аргууд болон томьёоллыг санал болгодог.

Ангилал:Математикийн гүн ухаан
Ангилал:Шинжлэх ухааны онол
Ангилал:Магадлалын онол
Пропозицын логик

**Пропозицын логик** нь логикийн нэгэн салбар юм. Үүнийг мөн **мэдэгдлийн логик, өгүүлбэрийн логик, пропозицын исчислэл, өгүүлбэрийн исчислэл**, эсвэл заримдаа **тэг дугаарын логик** (zeroth-order logic) гэж нэрлэдэг. Зарим тохиолдолд анхны түвшний пропозицын логик гэж нэрлэдэг ч энэ нь анхны түвшний логик (first-order logic)-той андуурагдаж болохгүй. Энэхүү логик нь үнэн эсвэл худал байж болох мэдэгдлүүд (propositions) болон тэдгээрийн хоорондын харилцаа, мөн тэдгээрт үндэслэн үндэслэлтэй дүгнэлт хийх аргачлалыг судалдаг. Хэд хэдэн мэдэгдлийг хооронд нь холбож нэгдмэл өгүүлбэр буюу нийлмэл мэдэгдэл (compound propositions) үүсгэдэг. Энэ үед логик холбоосууд ашиглагддаг бөгөөд тэдгээр нь дараах функцүүдийг илэрхийлдэг: Хослол (conjunction), Сонголт (disjunction), Хамаарал (implication), Хоёр талын хамаарал (biconditional), Үгүйсгэл (negation)

Зарим эх сурвалжид эдгээрээс гадна өөр логик холбоосууд ч багтсан байдаг. Пропозицын логик нь анхны түвшний логикоос ялгаатай нь логикийн бус объектоор (жишээлбэл хувь хүмүүс), тэдгээрийн талаарх предикатуудаар, эсвэл тоон хэмжүүрүүдээр (quantifiers) ажилладаггүй. Гэхдээ пропозицын логикийн бүх үндсэн хэрэгслүүд нь анхны түвшний болон өндөр түвшний логикуудад багтдаг. Энэ утгаараа, пропозицын логик нь анхны түвшний болон өндөр түвшний логикийн суурь болдог.

Ангилал:Аналитикийн гүн ухаан
Ангилал:Булийн алгебр
Пропозицын томьёо

Пропозицын логикт, **пропозицын томьёо** нь синтаксын хувьд зөв бүтэцтэй томьёоны нэг төрөл юм. Хэрэв пропозицын томьёонд орсон бүх хувьсагчийн утгууд өгөгдсөн байвал, энэ нь цорын ганц үнэн утгыг тодорхойлдог. Пропозицын томьёог мөн пропозицын илэрхийлэл, өгүүлбэр, эсвэл өгүүлбэрийн томьёо гэж нэрлэж болно. Пропозицын томьёо нь “тав нь гурваас их” гэх мэт энгийн пропозицууд, эсвэл p болон q гэх мэт пропозицын хувьсагчдыг, NOT, AND, OR, эсвэл IMPLIES гэх мэт холбоосууд эсвэл логик операторууд ашиглан бүтээдэг; жишээлбэл: (p AND NOT q) IMPLIES (p OR q)

Математикт, пропозицын томьёог ихэвчлэн товчлоод “пропозиц” гэж нэрлэдэг, гэвч илүү нарийн авч үзвэл, пропозицын томьёо нь пропозиц биш харин пропозицыг илэрхийлдэг албан ёсны илэрхийлэл юм — энэ нь хэлэлцэж буй албан ёсны объект бөгөөд яг л “x + y” гэдэг илэрхийлэл нь утга биш, харин утгыг илэрхийлдэгтэй адил юм. Зарим нөхцөлд энэ ялгааг хадгалах нь чухал байж болох юм.

Ангилал:Булийн алгебр
Алексей Венедиктов

**Алексей Венедиктов** (орос. *Алексе́й Алексе́евич Венеди́ктов,* 1955 оны 12-р сарын 18-нд ЗХУ-ын Москва хотод төрсөн) — Оросын түүхч, сурган хүмүүжүүлэгч, сэтгүүлч, радио болон телевизийн хөтлөгч, редактор, хэвлэл мэдээллийн менежер бөгөөд нийгмийн зүтгэлтэн.

Алексей Венедиктов анх сургуулийн түүхийн багшаар ажлын гараагаа эхлүүлсэн бөгөөд 1980-аад оны сүүлээр сэтгүүл зүйн салбар руу шилжсэн. 1990 онд тэрээр "Эхо Москвы" радио станцад сурвалжлагчаар ажилд ороод 1998-2022 онд тус радиогийн ерөнхий редактороор ажилласан. Түүний удирдлага дор “Эхо Москвы” Оросын хамгийн нөлөө бүхий, алдартай радио станцуудын нэг болжээ. 2015 оны 10-р сараас хойш тэрээр "Дилеттант" түүхийн тухай сэтгүүлийн эзэн болжээ.

А.Венедиктов үг хэлэх эрх чөлөө, хүний эрхийн асуудлаарх олон нийтийн зөвлөл, хороодын гишүүн байсан. 2019 оноос хойш Алексей Венедиктов Орос улсад сонгуулийн санал хураалтыг цахимаар явуулах асуудлыг идэвхтэй дэмжиж байсан юм. 

2022 онд "Эхо Москвы" радио хаагдсаны дараа тэрээр хэвлэл мэдээллийн салбарт үргэлжлүүлэн ажиллаж байна. 

## Намтар 
Алексей Венедиктов 1955 оны 12-р сарын 18-нд Москва хотод төрсөн. Тэрээр бага, залуу насаа Москва хотын "Покровские Ворота" (хотын төв) орчим өнгөрөөсөн байна.

Дунд сургуулиа дүүргээд Москвагийн Улсын Сурган хүмүүжүүлэх дээд сургуулийн түүхийн тэнхимийн оройн ангид суралцахын хажуугаар шуудан хүргэгчээр ажиллаж байжээ. 1978 онд дээд сургуулиа төгсөөд олон жил дунд сургуулийн түүхийн багшаар ажилласан байна.

Тэрээр 1990 оны 8-р сараас "Эхо Москвы" радио станцад ажилд орсон байна. Тэрээр сонины тоймч, сурвалжлагч (ялангуяа Ерөнхийлөгч Борис Ельцин, Дээд Зөвлөлийн хооронд мөргөлдөөн гарах үед Цагаан ордонд байсан), дараа нь улс төрийн тоймч болж, мэдээллийн албыг удирдаж, эцэст нь 1998 оны 2-р сард радиогийн эрхлэгчээр сонгогджээ.

Тэрээр 2002 оноос "Эхо-ТВ" телевизийн ерөнхийлөгч болсон. 2004 оны байдлаар тэрээр "Эхо Москвы" ZAO-ийн 18% эзэмшиж байжээ.

2008 оны 8-р сард Ерөнхий сайд В.Путин хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн 35 захирлдыг (түүний дотор Венедиктов) Сочи дахь байрандаа дуудаж уулзах үеэр Венедиктовт хатуу зэмлэлийг өгсөн. “Эхо Москвы” радиогийн Гүржийн дайныг сурвалжилж байгаа нь Путинд таалагдаагүй юм.

2022 оны 3-р сарын 5-нд Удирдах зөвлөлийн шийдвэрээр Венедиктовыг тус станцын ерөнхий редакторын албан тушаалаас чөлөөлөв. Дараа нь "Эхо Москвы" хаагдсаны дараа радио станцын редакц (Венедиктовыг оруулаад) YouTube сувагт "Живой Гвоздь" (Амьд хадаас) нэвтрүүлэг гаргаж эхлэв.

Өнөөгийн буюу 2025 оны байдлаар А.Венедиктов ажил эрхлээгүй тэтгэвэрт суугч статустай байгаа юм.

Ангилал:Оросын сэтгүүлч
Ангилал:Оросын түүхч
Ангилал:Оросын багш
Ангилал:Москвагийн хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Дагийрагчаагийн Банзрагч

**Дагийрагчаагийн Банзрагч** (1936 онд Хөвсгөл аймгийн Галт суманд төрсөн) - Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин цолтой дуучин юм.

1964-1966 онд Хөгжим бүжгийн дунд сургуульд оройгоор суралцаж 7-р анги төгссөн бөгөөд 1975-1978 онд Улаанбаатар хотод Марксизм-Ленинизмийн их сургуулийг төгссөн юм.

1961-1965 онд Барилгын авто тээврийн 1-р баазад жолооч, 1965 оноос эхлэн тухайн үеийн УАДБЧ (Үндэсний Урлагийн Их театр)-д дуучнаар ажиллах болсон юм.

Д. Банзрагч нь Ардын болон зохиолын олон сайхан дууны урын сантай бөгөөд “Гарын арван хуруу”, “Гайхмаараа”, “Эрүү цагаан болжмор”, “Дөрвөн уул”, “Цэцэг нуур”, “Наран эрдэнэ эх орон”, “Таван булгийн төлчин”, “Хөдөө нутаг сайхан”, “Ариун цагаан хөдөлмөр”, “Сансарт хүртэл дуудлаа”, “Намрын хонгор салхи”, “Алтан шар зам”, “Саальчин бүсгүй” зэрэг 200 гаруй дууг амилуулан дуулсан юм. 

Мөн өөрийн шавь хөгжимчин Ц.Цэрэнхорлоо, Г.Гантуяа, дуучин О.Володя, Борхүү нарт зөвлөгөө, сургамжаа өгч байлаа. Тэрээр ЗХУ, БНАГУ, БНУАУ, БНСЧСУ, БНПАУ, БНСВУ, Азербайджан, БНХАУ, Лаос, Камбож зэрэг улсуудад эх орноо төлөөлөн урлагийн тоглолтод оролцсон юм. Д.Банзрагч өөрийн уран бүтээлээрээ дуучин УГЖ Д.Самбуу, бүжигчин Ц.Чимэдцэрэн нарын хамт тайлан тоглолт хийж байв. Тэрээр өөрийн орны бүх аймаг, сум, САА, бригад, сууринаар урлагийн бригад ахлан олон удаа тойрон явсан юм.

Д. Банзрагч нь 1973 онд БНМАУ-ын Гавьяат жүжигчин цолоор шагнагдсан билээ

## Эх сурвалж
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Галтын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Анхны түвшний логик

**Анхны түвшний логик** (мөн **предикат логик, предикат исчислэл**, эсвэл **тоон илэрхийллийн логик** гэж нэрлэдэг) нь математик, философи, хэл шинжлэл, болон компьютерын шинжлэх ухаанд ашиглагддаг албан ёсны системүүдийн цуглуулга юм. Анхны түвшний логик нь логикийн бус объектуудын хувьд тоон илэрхийлэгч бүхий хувьсагчдыг ашигладаг бөгөөд хувьсагч агуулсан өгүүлбэрүүдийг ашиглахыг зөвшөөрдөг. “Бүх хүн үхдэг” гэх мэт пропозицын оронд, анхны түвшний логикт “бүх x хувьд, хэрвээ x нь хүн бол, x нь үхдэг” хэлбэртэй илэрхийлэл байж болно. Энд “бүх x” нь тоон илэрхийлэгч, x нь хувьсагч, харин “… нь хүн” болон “… нь үхдэг” гэдэг нь предикатууд юм. Энэ нь тоон илэрхийлэгч болон харилцаа ашигладаггүй пропозицын логикоос ялгаатай болгож байна; энэ утгаараа, пропозицын логик нь анхны түвшний логикийн суурь болдог. Тодорхой сэдвийн тухай онол жишээлбэл, множестийн онол, бүлгийн онол, эсвэл арифметикийн албан ёсны онол нь ихэвчлэн анхны түвшний логик дээр үндэслэдэг бөгөөд дараах зүйлсийг хамарсан байдаг: тоон илэрхийлэгч хувьсагчид хамрах тодорхой хэлэлцүүлгийн хүрээ, тухайн хүрээнээс өөртөө хандсан тооны хязгаартай функцүүд, тухайн хүрээн дээр тодорхойлогдсон тооны хязгаартай предикатууд, мөн эдгээрт хамаарах гэж үздэг аксиомуудын цуглуулга. “Онол” гэдэг ойлголтыг заримдаа илүү албан ёсны утгаар, зүгээр л анхны түвшний логик дахь өгүүлбэрүүдийн цуглуулга гэж ойлгох нь бий.

Ангилал:Математикийн логик
Шарль Морис де Талейран-Перигор

**Шарль Морис де Таллейран-Перигор** (франц. *Charles Maurice de Talleyrand-Périgord*; 1754 оны 2-р сарын 2-нд Парис хотод төрж, 1838 оны 5-р сарын 17-нд Парис хотод нас барсан) – Беневентогийн хунтайж, Францын улс төрч, дипломатч, Луи-Филиппийн үеэс эхлээд гурван засгийн үед Францын Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байсан. Улс төрийн хуйвалдааны нэрт мастер. "Талейран" гэх түүний нэр нь заль мэх, овжин зарчимгүй байдал гэсэн санаатай ижил утгатай болжээ.

Ангилал:Францын дипломатч
Ангилал:Францын гадаад хэргийн сайд
Ангилал:Францын ерөнхий сайд
Ангилал:Францын улс төрч
Ангилал:Францын язгууртан
Ангилал:Парисын хүн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1754 онд төрсөн
Ангилал:1838 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францын элчин сайд
Ангилал:Эвслийн дайн дахь Францын хүн
Ангилал:Испанийн алтан нэхий хүлэг баатрын одон шагналтан
Ангилал:Католик шашны сүмээс хөөгдсөн хүн
Ангилал:Францын хувьсгалын хүн
Максимильен Робеспьер

**Максимильен Мари Исидор де Робеспьер** (франц. *Maximilien Marie Isidore de Robespierre*; 1758 оны 5-р сарын 6-нд Аррас төрж, 1794 оны 7 сарын 28-нд Парис хотод нас барсан) - Францын хувьсгалч, хуульч, Францын хувьсгалын хамгийн алдартай, нөлөө бүхий улс төрийн зүтгэлтнүүдийн нэг юм.

1789 онд Ерөнхий мужуудын хуралд гурав дахь төлөөллийн гишүүнээр сонгогдсон тэрээр удалгүй боолчлолыг болон цаазаар авах ялыг халах, бүх нийтийн сонгуулийн эрхийг дэмжиж 1789 оны Ассемблейд ардчиллын удирдагчдын нэг болжээ. Ззарчмуудаа тууштай баримталж байсан нь удалгүй түүнд "худалдагдашгүй" (франц. ''L'Incorruptible*) гэсэн нэр авчирсан. Якобины клуб байгуулагдсан цагаас нь гишүүн байсан тэрээр клубийн хамгийн алдартай, тэргүүлэгч байжээ. 

Тэрээр 1792 онд Австритай хийсэн дайныг эсэргүүцэгч байсан. Хаант засаглалыг унагаж, бүгд найрамдах улсыг тунхаглахыг дэмжсэн бөгөөд Парисын коммуны гишүүн, Үндэсний Ассемблейд (конвент) сонгогдсон байна. 1793 оны 5-р сарын 31-ээс 6-р сарын 2-ны бослогын дараа тэрээр 1793 оны 7-р сарын 27-нд Францын хувсгалын үеийн Нийгмийн аюулгүй байдлын хорооны (франц. *Comité de salut public'') гишүүн болж, харийн хаант засаглалуудын эвслийн эсрэг дайн болон иргэний дайны нөхцөлд хувьсгалт засгийн газар байгуулахад оролцсон юм.

Парисын коммуны бослого гарсны дараа түүнийг конвент хууль бус хэмээн зарлаж, дараагийн өдөр нь буюу 1794 оны 7-р сарын 28-нд 21 дэмжигчийн хамт шүүх, мөрдөн байцаалтгүй цаазалжээ.

Ангилал:Францын хувьсгалч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1758 онд төрсөн
Ангилал:1794 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францын зохиолч
Ангилал:Францын өмгөөлөгч
Ангилал:Францын гүн ухаантан
Ангилал:Францын улс төрч
Данзандаржаагийн Онон

**Данзандаржаагийн Онон** (1962 онд Төв аймгийн Сэргэлэн суманд төрсөн) - Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, тод манлай уяач.

Тэрээр гаргасан амжилтаараа Монгол Улсын Тод манлай уяач, Монгол Улсын гавьяат малчин, Хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн бөгөөд 40 гаруй түрүү, 80 шахам айраг хүртээд байгаа өнөө цагийн шилдэг уяач юм.

## Намтар 
Д.Онон 1960-70-аад онд хөдөө өссөн хүүхдүүдийн бага насаа өнгөрүүлдэгтэй адил морь мал дагаж өнгөрөөсөн байна. Сургуулиа төгсөж мал дээр нэг хэсэг гараад жилийн дараа цэрэгт явж ирээд мал маллаж хурдан морины хорхойтон болжээ. Төв аймгийн урд талд 5-р хороонд амьдардаг ажаа нь өвөл болохоор морь тэжээлгэдэг байжээ. Цэрэгт явтлаа сумынхаа сайн адуучид болох Гомбожав, Дожоо гэх адуучдын адуу малд явдаг байсан. 

10 гаруй жил маллаж байтал, хувьчлал болжээ. Тухайн үеийн сайн адуучид тэдний суманд их байжээ. Уяаны эрдэм, соёлоор бусад аймгаас арай илүү байсан гэдэг. Тухайн үед сум, аймгийн наадам гэж болдоггүй зөвхөн улсын наадамд хурдан хүлгээ сойдог байжээ. Түүний том хүү Ононгийн Батбилэг нь 1989 оны Улсын баяр наадамд уясан морийг унаж аман хүзүүдсэн ажээ. 

Д.Онон уяач сүүлийн жилүүдэд Дорнод аймгийн Баян сумын нутагт оршин сууж байгаа.

Ангилал:Монголын малчин
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Монгол улсын тод манлай уяач
Ангилал:Сэргэлэний (Төв) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Дмитрий Богомолов

**Дмитрий Богомолов** (орос.  *Дмитрий Васильевич Богомолов,* 1890 оны 6-р сарын 6-нд Санкт-Петербург хотод төрж, 1938 оны 5-р сарын 7-нд Москва мужийн «Коммунарка»-д эрх баригчдад будуулан хороогдож нас барсан) — Зөвлөлтийн дипломатч, Польш (1927—1929) болон Хятадад (1933—1937) Зөвлөлтийн бүрэн эрхт төлөөлөгч байсан. 1938 онд буудан хороогдсоны дараа сүүлд 1957 онд цагаатгасан байна. 

## Намтар 
Д.В.Богомолов Санкт-Петербург хотод ажилчны гэр бүлд төржээ. Гурван жилийн бага сургууль, дараа нь хотын дөрвөн жилийн сургууль төгссөн. 1910 онд цэргийн албанд татагдахаасаа өмнө банканд бичиг хэргийн ажилтан байсан. Энэ үеэр гимназийн курсийн шалгалт өгч тэнцсэн. 1911 онд тэрээр ахлагч цолтой цэргийн албыг орхиж, Владивосток руу явж, бичиг хэргийн ажилтан, нягтлан бодогчоор ажилласан. Тэр өөрөө боловсролдоо анхаарч, бие дааж хятад хэл сурсан. Дэлхийн нэгдүгээр дайны эхэн үед түүнийг армид дайчилсан байна. 1915 оны 8-р сард тэрээр шархдаж, германчуудад олзлогдож, дайн дуустал тэндээ байжээ.

1918 онд тэрээр Петроград руу буцаж, Оросын Коммунист (б) намд элсэж, Украины Суртал ухуулгын Ардын Комиссариат руу илгээгджээ. Иргэний дайны үеэр Нестор Махногийн цэрэгт олзлогдож байжээ.

1920 онд Дмитрий Богомолов Одесс хотод РСФСР-ын Гадаад хэргийн ардын комиссариатын мэдээллийн товчоонд, дараа нь Москва дахь Украины төлөөлөгчийн газарт алба хаасан байна.

Тэрээр 1922 оноос хойш гадаадад дипломат албанд ажиллаж байсан: 1922 онд Австри улсад дайнд олзлогдогсдыг эх оронд нь буцаах асуудлаарх Украины төлөөлөгчөөр оролцож, мөн оны 11-р сард Берлин дэх Украины төлөөлөгчийн газрын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар томилогдон ажиллаж байв.

1923 оны 5-р сараас Австри дахь ЗХУ-ын төлөөлөгчийн газрын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар, 1924 оны 12-р сараас Их Британи дахь төлөөлөгчийн газрын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар томилогдон ажиллаж байсан. 

1927 оны 9-р сарын 17-нд Д.Богомоловыг Польш дахь бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр томилсон. Энэ хугацаанд тэрээр хувьсгалаас өмнө Польшоос гаргаж авсан архив, соёл, түүхийн үнэт зүйлсийг эргүүлэн авчрах ажлыг хөнгөвчилсөн. 

1929 оны 12-р сараас 1932 оны 11-р сар хүртэл Богомолов Лондон дахь төлөөлөгчийн газрын зөвлөхөөр ажиллаж байв.

1933 оны 2-р сарын 20-нд Хятадад суугаа Зөвлөлтийн бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр томилогдон ажиллаж байсан. 

1937 оны 10-р сарын 13-нд түүнийг Москвад буцаж ирээд байхад нь "Зөвлөлтийн эсрэг алан хядах байгууллага"-д оролцсон хэмээн буруутгаж баривчилжээ. Улмаар 1938 оны 5-р сарын 7-нд ЗХУ-ын Цэргийн шүүхийн зарлигаар цаазаар авах ял оноож, тэр өдөр нь ялыг гүйцэтгэсэн байна. Түүнийг нас барсны дараа 1957 оны 7-р сарын 13-нд ЗХУ-ын Цэргийн дээд шүүхээс цагаатгасан байна.

Ангилал:ЗХУ-ын дипломат төлөөлөгч
Ангилал:Санкт-Петербургийн хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1890 онд төрсөн
Ангилал:1938 онд өнгөрсөн
Игорь Рогачёв

**Игорь Рогачёв** (орос. *И́горь Алексе́евич Рогачёв,* 1932 оны 3-р сарын 1-нд ЗХУ-ын Москва хотод төрж, 2012 оны 4-р сарын 7-нд ОХУ-ын Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлтийн дипломат болон Оросын Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд цолтой дипломатч. Түүхийн шинжлэх ухааны доктор. 1992-2005 онуудад ОХУ-аас Хятадад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд. 2005-2012 онуудад Амур мужаас ОХУ-ын Холбооны Хурлын Холбооны Зөвлөлийн гишүүн байсан.

## Намтар 
* 1949-1955 онд - ЗХУ-ын Москва хотын Олон улсын харилцааны дээд сургуульд сурч төгссөн.
* 1956-1961 онд - БНХАУ дахь ЗХУ-ын Элчин сайдын яамны ажилтан.
* 1961-1965 онд - ЗХУ-ын Гадаад хэргийн яамны ажилтан.
* 1965-1969 онд - АНУ дахь ЗХУ-ын Элчин сайдын яамны ажилтан.
* 1969-1972 онд - БНХАУ-д суугаа ЗХУ-ын Элчин сайдын яамны зөвлөх.
* 1971-1972 онд - Зөвлөлт-Хятадын хилийн асуудлыг зохицуулах хэлэлцээрт засгийн газрын төлөөлөгчдийн гишүүн.
* 1972-1978 онд - ЗХУ-ын Гадаад хэргийн яамны төв аппаратын ажилтан.
* 1978-1983 онд - ЗХУ-ын ГХЯ-ны Зүүн өмнөд Азийн газрын дарга.
* 1983-1986 онд - ЗХУ-ын ГХЯ-ны Алс Дорнодын 1-р хэлтсийн дарга, ЗХУ-ын ГХЯ-ны Удирдах зөвлөлийн гишүүн.
* 1986-1992 онд - ЗХУ/ОХУ-ын Гадаад хэргийн дэд сайд. ЗСБНХУ, АНУ-ын хооронд байгуулсан Далайн орон зайг хязгаарлах шугамын тухай хэлэлцээрийн ажлын хэсгийг ахалж байсан.
* 1986-1987 онд - ЗХУ-ын ГХЯ-ны Азийн социалист орнуудын хэлтсийн дарга.
* 1987-1991 онд - Хилийн асуудлаарх Зөвлөлт-Хятадын хэлэлцээрт ЗХУ-ын засгийн газрын төлөөлөгчдийн тэргүүн.
* 1988-1991 онд - Камбожийн асуудлаарх олон улсын хэлэлцээрт ЗХУ-ын төлөөлөгчдийн тэргүүн.
* 1991 онд ЗХУ-ын Ерөнхийлөгчийн Өмнөд Солонгос дахь тусгай төлөөлөгч.
* 1991 онд - ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн тусгай төлөөлөгч, Умард Солонгосод суугаа Тусгай үүрэг гүйцэтгэгч Элчин сайд.
* 1992 -2005 онд - ОХУ-аас БНХАУ-д суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд.
* 2003-2004 онд - Умард Солонгосын цөмийн асуудлыг шийдвэрлэх зургаан талт Бээжинд болсон хэлэлцээрт Оросын төлөөлөгчдийн орлогч дарга.
* 2005-2012 онд - ОХУ-ын Холбооны Хурлын Холбооны Зөвлөл дэх Амур мужийн засаг захиргааны төлөөлөгч, Холбооны Зөвлөлийн Олон улсын харилцааны хорооны гишүүн, Холбооны Зөвлөлийн Мэдээллийн бодлогын комиссын гишүүн.
* 2012 онд 80 насандаа Москва хотод нас барсан.

Ангилал:ЗХУ-ын дипломат төлөөлөгч
Ангилал:Оросын дипломатч
Ангилал:Москвагийн хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1932 онд төрсөн
Ангилал:2012 онд өнгөрсөн
Александр Игумнов

**Александр Игумнов** (орос. *Алекса́ндр Васи́льевич Игу́мнов,* 1761 онд төрж, 1834 оны 10-р сарын 24-нд Эрхүү хотод нас барсан) — Оросын эзэнт улсын төрийн албан хаагч, орчуулагч, монгол хэл мэддэг дорно судлаач зохиолч.

## Намтар 
Гадаад Монголтой хиллэдэг Хиагтын Кударин тосгонд төрсөн. Түүний эцэг төрийн албан хаагч байсан бөгөөд Хиагт, Бээжин, Өвөрбайгалын хязгаарт алба хааж байжээ.

1771-1777 онуудад тэрээр Сэлэнгинск дэх Сэлэнгийн хилийн албаны орчуулагч нарын сургуульд суралцсан. Хиагтын хилийн конторт орчуулагчаар ажиллаж байгаад 1781, 1782 онуудад Оросын сүм хийдийн төлөөлөгчдийг дагалдаж Бээжинд очиж байжээ. Номлолын дараа тэрээр Москвад нэрт худалдаачин Никита Демидовын гэрт амьдарч байсан ажээ. 1791 онд тэрээр Эрхүү рүү нүүжээ. Тэрээр Хятадтай хилийн зөрчилдөөний асуудалд оролцож зохицуулж чадсан бөгөөд үүний төлөө төрийн албан тушаал дэвшиж байсан юм. 

Шулуун шударга зангаасаа болж албан тушаал ахидаггүй байсан тул олон удаа ажлаа өөрчлөх шаардлагатай байсан гэдэг. 1793-1795 онд Нерчүү хотын доод шүүхийн хэлтэст, 1795-1798 онд Эрхүү хотын доод шүүхэд алба хааж байжээ. Тэрээр нутгийн хүн амын ёс заншил, уламжлалыг сайн мэддэг байсан. 1797 онд тэрээр Эрхүү мужид хуримтлагдсан их өрийн талаас илүү хувийг буцааж цуглуулж чадсан. 1798 онд Эрхүүгийн нэхмэлийн үйлдвэрт зориулж буриадуудаас ноос авах ажлыг зохион байгуулж байжээ. 1799-1804 онд Байгал нуурын цаадах суурин газруудыг удирдаж байжээ.

1805 онд гүн Юрий Головкины тэргүүлсэн дипломат Элчин сайдын яамны бүрэлдэхүүнд багтаж байсан. 

1809 онд тэрээр тэтгэвэрт суугаад Дээд-Үд хотод суурьшиж буриад хүүхдүүдийг сургах ажил эрхэлдэг байв. 1819 онд Александр Игумнов Дээд-Үдийн мөрдөн байцаах комиссын гишүүнээр томилогдож, 1822 онд хотын шүүхийн шүүгч болжээ.

Тэрээр дараа нь Эрхүү рүү нүүж Дорнод Сибирийн генерал-губернаторын буриад, монголчуудтай зөрчилдөөнтэй байдлыг шийдвэрлэх бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр томилогдсон байна. Эрхүү хотод мөн орчуулагчаар ажиллаж, монгол хэлний толь бичиг зохиож, гар бичмэлийг нь Эрхүүгийн гимназид гэрээслэн үлдээсэн. Библийн Ариун судар номуудыг мөн монгол хэлнээ орчуулсан байна.

Александр Игумнов Эрхүү хотод монгол хэлний сургууль, дараа нь Эрхүүгийн теологийн /шаашны/ семинарт монгол хэлний анги нээн байгуулжээ. Тэрээр Эрхүүгийн семинарт монгол хэлийг үнэ төлбөргүй заадаг байсан юм.  Орост анх удаа "Монгол-Орос хэлний их толь бичиг"-ийг эмхтгэсэн хүн. Тэрээр Зүүн Сибирийн амбан захирагчийн орчуулагчаар ажиллаж байжээ. Казанийн их сургуулийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.Н.Мусин-Пушкин түүнээс Юзеф Ковалевскид монгол хэл заахыг хүссэн байна. Улмаар А.Игумнов нь Юзеф Ковалевскийг Өвөрбайгалын нутгаар аялахад дагалдан явж байсан ажээ.

Тэрээр монгол хэл маш сайн мэддэг байсан бөгөөд олон хүн түүний мэдлэгийг өөрийн зохиол, бүтээлийн ажилдаа ашигладаг байсан. Тэрээр монголчуудын тухай, буддын шашин гэх мэт олон гар бичмэл үлдээжээ.

Александр Игумнов өөрийн цуглуулсан номын сангаа гүн Павел Шиллинд зарсан байна. 

Түүнийг 1834 оны хавар нас барахад Эрхүү хот дахь Иерусалимын оршуулгын газар нутаглуулжээ.

Ангилал:Оросын монголч эрдэмтэн
Ангилал:1761 онд төрсөн
Ангилал:1834 онд өнгөрсөн
Юрий Головкин

Гүн **Юрий Головкин** (орос. *Ю́рий Алекса́ндрович Голо́вкин,* 1762—1846) — Оросын Эзэн хааны хууль тогтоох байгууллагын болон Төрийн зөвлөлийн гишүүн, Хятад бөгөөд Австрид суусан Оросын Элчин сайд. Төрийн канцлер Гавриил Головкины элэнц хүү. Оросын Головкин угсааны сүүлчийн хүн. 

## Намтар 
Юрий Головкин Францад 1762 онд төрсөн бөгөөд Европод боловсрол эзэмшсэн байна. Сүүлд Оросын эрх баригчдын урилгаар Оросын төрийн албанд зүтгэсэн ажээ. 1787 онд Юрий Головкин хатан хаан II Екатеринаг Крым руу аялахад дагалдан явжээ. Тэрээр хэд хэдэн дипломат үүрэг гүйцэтгэсэн. 1796 оны 12-р сард эзэн хаан I Павел түүнийг сенатороор томилжээ. Дараа нь   I Александр түүнийг Худалдааны сайдаар (1800-1820) томилон ажиллуулсан байна. 1804 оны 2-р сарын 27-ноос 2-р зэргийн төрийн албан хаагч байсан бөгөөд 1805 оны 2-р сарын 17-нд Хятадад суух онцгой эрхт Элчин сайдаар томилогдон явсан байна. Элчин сайдын яамны бодит зорилго нь Орос, Хятадын хооронд худалдааны харилцааг тогтоон хөгжүүлэх, Амар мөрнийг Орост авах явдал байжээ. Элчин сайдын яам нь маш олон, 300 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй байсан бөгөөд үүнд цэргийн хүмүүс, албан тушаалтнууд, эрдэмтэн судлаачид, үнэн алдартны шашны лам нар байв. Уг элч төлөөлөгчдөд зориулж тусгай дүрэмт хувцас бий болгосон байна. Гадаад харилцааны яамны дүрэмт хувцас нь мөнгөн хатгамалтай, цэргийн сэлэм зүүсэн, дуулга хэлбэртэй малгай зэрэгтэй байжээ. 

Юрий Головкины тэргүүлсэн элч төлөөлөгчдийн үйл хэрэг бүтэлтэй болоогүй юм. Оросын элч төлөөлөгчдийн тоо хэтэрхий их олон байгааг Хятадын засгийн газраас эсэргүүцлийн бичиг өгсөн тул цөөлөхөөс өөр аргагүйд хүрчээ. Элч төлөөлөгчид Ар Монголын **Өргөөд** хүрч ирэхэд Ю.Головкиныг хүлээн авах ёслолын журмаар Эзэн хааны өмнө газар сөгдөж мэхийн ёслох шаардлага тавьсан тул түүнийг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй гэж үзээд Сибирь руу буцсан түүхтэй. Энэ бүтэлгүйтэл нь эзэн хаан I Александрын дургүйцлийг төрүүлж, гүн Юрий Головкиныг жил орчим хугацаанд буюу 1806 оны 12-р сард хүртэл Санкт-Петербург руу ирүүлэхгүй Эрхүү хотод байлгасан байна. 

1816 он хүртэл Ю.Головкин ажлаас чөлөө авч, гадаадад амьдарч байжээ. Ажилдаа буцаж ирээд тэрээр Штутгарт, Венад (1819-1822) элчээр ажиллаж байсан бөгөөд дараа нь дахин 9 жилийн чөлөө авсан байна.

Ангилал:Оросын дипломатч
Ангилал:1762 онд төрсөн
Ангилал:1846 онд өнгөрсөн
Ангилал:Оросын эзэнт гүрний дипломат төлөөлөгч
Ангилал:19-р зууны дипломатч