open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фенотип

Организмын фенотип гэдэг нь тухайн организмын шинж чанаруудын (эсвэл шинж тэмдгүүдийн) бүхэл бүтэн багц юм.

Энэ нь зөвхөн ‘гадаргуу дээр харж чадах зүйл’ гэсэн үг биш. Харин ч тохиромжтой хэрэгслээр харагдах боломжтой бүх зүйлсийг хэлнэ. Жишээвэл фенотипийн гарцаагүй нэг хэсэг бол цусны бүлэг юм. Тэд зүгээр л хүн рүү харахад харагддаггүй. 

Биологийн чиглэлд фенотип нь генотипээс ялгаатай юм. Энэ нь 1911 онд организмын удамшил болон удамшил юу үүсгэдэг болохын ялгааг тодорхой болгохын тулд Вильгельм Йоханнсен энэхүү санааг дэвшүүлж байсан. Энэхүү ялгаа нь Август Вайсман-ы дэвшүүлж байсан үр хөврөлийн сийвэн (гаметууд эсвэл тэдгээрийн үүдэл эсүүд) ба соматик эсүүд (бие)-н ялгаатай төстэй юм.  

Фенотип нь байгалийн шалгаралд өртдөг тул чухал юм.

"Дарвинаас өнөөг хүртэл ихэнх хувьслын судлаачид бие даасан организмыг сонгон шалгаруулалтын гол объект гэж үзсээр ирсэн. Үнэн хэрэгтээ энэ бол сонгон шалгаруулалтад харагдах бодгалийн  ​​нэг хэсэг болох фенотип юм." Эрнст Майр

Фенотипийг голчлон генээр тодорхойлдог бөгөөд хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлс нөлөөлдөг. Тиймээс организмын геномыг мэдэх нь түүний фенотипийн талаар нарийн таамаглал өгдөггүй.
Замын хөдөлгөөний урсгал

Тээврийн инженерчлэлд замын хөдөлгөөнийг судлах нь зорчигчдын (үүнд явган зорчигчид, дугуйчид, жолоочид, тэдний тээврийн хэрэгслүүд орно) болон дэд бүтцийн (үүнд хурдны зам, тэмдэг, замын хөдөлгөөний хяналтын төхөөрөмжүүд орно) *хоорондын харилцан бие биедээ нөлөөлөх үйлчлэлийг судлах бөгөөд зорилго нь замын хөдөлгөөний сүлжээг илүү оновчтой болгох, замын түгжрэлтийг багасгах, үр ашигтай хөдөлгөөн бий болгоход оршино.* 

Орчин үеийн замын хөдөлгөөний шинжилгээний үндэс нь 1920-иод онд **Фрэнк Найт**ын замын тогтвортой байдал шинжилгээнээс эхтэй бөгөөд 1952 онд Вардропын судалгаагаар улам хөгжсөн. Тооцооллын техникүүдийн хөгжилтэй хамааралгүйгээр бодит нөхцөл байдалд нийцсэн бүх нийтийн онол одоогоор бий болоогүй байна. Одоогийн загварууд нь замын хөдөлгөөнийг урьдчилан таамаглах, түгжрэл үүсэх газруудыг тодорхойлохын тулд туршлага дээр үндэслэсэн болон онолын аргачлалуудыг хослуулан ашигладаг бөгөөд үүнд тээврийн хэрэгслийн хэрэглээ, газрын өөрчлөлт зэрэг хувьсагчдыг харгалзан үздэг.

Замын хөдөлгөөн нь тээврийн хэрэгслийн нарийн төвөгтэй харилцан үйлчлэлээс шалтгаалж, бөөгнөрөл үүсэх, долгионы тархалт зэрэг зан үйлийг үзүүлдэг.Замын хөдөлгөөний гол хувьсагчид нь хурд, урсгал, нягтрал бөгөөд эдгээр нь хоорондоо харилцан хамааралтай байдаг. Чөлөөтэй урсаж буй хөдөлгөөн нь нэг мильд нэг эгнээнд 12-оос цөөн тээврийн хэрэгсэлтэйгээр тодорхойлогддог бол өндөр нягтралтай нөхцөлд тогтворгүй байдал үүсч, зогсолт-эхлэлт бүхий хөдөлгөөн үүсэх магадлалтай. Цаг-хөрсний диаграм зэрэг загвар, диаграммууд нь эдгээр динамикийг дүрслэн харахад(оюун санаандаа тасөөлөх)шинжилгээ хийхэд тусалдаг. Замын хөдөлгөөний шинжилгээг **микроскоп** (тус тусдаа тээврийн хэрэгслийн зан төлөв), **макроскоп** (шингэний динамиктай төстэй загвар), болон **мезоскоп** (тээврийн хэрэгслийн тархалтын магадлалын функцууд) зэрэг өөр өөр түвшинд хийж болно. Хурдны замын багтаамжийн гарын авлагад заасанчлан инженерүүд түлшний зарцуулалт, ялгаруулалт зэрэг хүчин зүйлсийг оруулан замын хөдөлгөөнийг загварчлах, урьдчилан таамаглахад ашигладаг.
Ангилал:макроскоп
Ангилал:мезоскоп
Ангилал:Тээврийн инженерчлэл
Дамжуулах дохио

thumb|250px|Дамжуулах дохио

Харилцаа холбоонд дамжуулалт гэдэг нь аналог эсвэл дижитал дохиог утасгүй, утас, эсвэл шилэн кабелиар дамжуулах процессыг хэлнэ.

Дамжуулах системийн технологиуд нь ихэвчлэн физик давхаргын протоколын үүргүүдийг хамардаг, жишээлбэл модуляци, демодуляци, шугамын кодчилол, тэгшитгэл, алдааны хяналт, битийн синхрончлол болон олонлох гэх мэт, гэхдээ энэ нь дээд давхаргын протоколын үүргүүдийг ч багтааж болно, жишээлбэл аналог дохиог дижитал хэлбэрт шилжүүлэх, өгөгдлийг шахах зэрэг.

Дижитал мессеж эсвэл дижитал хэлбэрт шилжүүлсэн аналог дохиог дамжуулахыг өгөгдөл дамжуулах гэж нэрлэдэг.

Дамжуулалтын жишээнүүд нь хязгаарлагдмал хугацаатай дохиог илгээх явдал юм, жишээлбэл, өгөгдлийн блок эсвэл багц, утасны дуудлага, эсвэл имэйл.
Ойр байдлын шинжилгээ

## ойр байдлын шинжилгээ 
Ойр орчмын шинжилгээ нь географийн зайг төвтэй ашигладаг зайтай шинжилгээний хэрэгслүүд болон алгоритмуудын ангилал юм.[1] Зай нь географийн судалгаа болон зайтай шинжилгээнд үндсэн үзэл баримтлал болдог бөгөөд зайны үрэгдэл, Тоблерийн географийн анхны хууль, орон зайд автомат уялдаа зэрэг зарчмууд шинжилгээний хэрэгслүүдэд орсон байдаг. Тиймээс ойр орчмын аргачлалууд хөдөлгөөн болон харилцан үйлчлэлтэй холбоотой олон төрлийн хэрэглээнд ашиглагддаг.

## Зайны хэмжүүрүүд 
### Үндсэн нийтлэл: Зай 
Бүх ойр орчмын шинжилгээний хэрэгслүүд нь хоёр байршлын хоорондын зайны хэмжүүр дээр тулгуурладаг. Энэ нь энгийн геометрийн хэмжилт гэж харагдаж болно, гэхдээ географийн үзэгдэл болон географийн үйл ажиллагааны шинж чанар нь зай болон зайтай холбоотой хэмжилтүүдийг хэмжих ба илэрхийлэх олон янзын аргачлалуудыг шаарддаг.

Евклидийн зай нь хавтгай гадаргууд хэмжигддэг шулуун шугамын геометрийн зай юм. Географийн мэдээллийн системд, энэ нь Пифагорын теоремыг ашиглан картезийн төсөлтэй координатын системд байршуулсан байршлаас хялбархан тооцоолж болно. Энэ нь зай хэмжих хамгийн энгийн аргачлал боловч бодит географийн хөдөлгөөнүүдийг маш бага хэмжээгээр тусгадаг.

Манхэттенийн зай нь картезийн (хавтгай) координатын системд хоёр байршлын хооронд x болон y тэнхлэгүүдийг дагасан замын дагуу хэмжигддэг зай юм (иймээс Манхэттен зэрэг сүлжээний гудамжны сүлжээгээр явж байгаа мэт харагддаг).
Товуугийн Намсан

1937 оны үхэр жил 1-р сарын 25-нд Завхан аймгийн Баянхайрхан сумын Мараат хэмээх газар малчин ард Товуугийн гуравдугаар хүү болон төрсөн.

Нагац талдаа Ходом арслангийн удамт тэрээр 1954 онд төрөлх сумынхаа баяр наадамд түрүүлж, сумын заан цол хүртэн, бөхийн гараагаа эхлэж байжээ. 

Улсын их баяр наадамд 1960, 1961, 1965 онуудад гурав, 1963, 1964 онуудад тус бүр хоёр давж тухайн үедээ улсын цол хүртэх магадлалтай залуу бөхчүүдийн нэг гэгдэж байв.

1966 оны үерийн жилийн Улсын их баяр наадмын 512 бөхөөс Хөвсгөлийн Ц.Бадамсэрээжид арслангаар тав даван шөвгөрч, “Улсын начин” цол хүртсэн.

1967, 1979 оны Улсын баяр наадмуудад 4 давсан.

1968, 1975, 1977 онуудын Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Орхон аймгийн баяр наадмуудад түрүүлсэн.

Тэрээр биеэр том биш боловч бариа зөрөөн дээр харваж дайран хөлд орох, суйлах зэрэг мэхүүдийг голчлон чадмаг хийдэг, уран барилдаантай бөх юм.

1958 онд Ардын цэргийн албанд татагдан салааны дарга, ангийн хувцасны албаны дарга, спорт хорооны дарга албыг хашиж байсан хошууч цолтой, “Байлдааны гавъяаны улаан тугийн одон”-оор шагнагдаж явсан офицер тэрээр ардын хувьсгалын жилүүдэд Баянхайрхан сумаас төрсөн анхны улсын начин цолтон буй.

Тэрээр 1986 онд Улаанбаатар хотод таалал төгсжээ.

#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Үндэсний бөх

Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Баянхайрхан сум
Галваник тусгаарлалт

**Галваник тусгаарлалт**

Галваник тусгаарлалт нь одоогийн урсгалаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд цахилгаан системийн функциональ хэсгүүдийг тусгаарлах зарчим юм; шууд дамжуулах замыг зөвшөөрдөггүй.

Эрчим хүч эсвэл мэдээллийг хэсгүүдийн хооронд багтаамж, индуктив, цацраг, оптик, акустик эсвэл механик холболт гэх мэт өөр аргаар солилцож болно.

Галваник тусгаарлалтыг хоёр ба түүнээс дээш цахилгаан хэлхээ холбогдсон байх үед ашигладаг боловч тэдгээрийн үндэс нь өөр өөр потенциалтай байж болно. Энэ нь газарын дамжуулагчийг хуваалцаж буй хоёр нэгжийн хооронд хүсээгүй гүйдэл гүйхээс сэргийлж, газрын гогцоог таслах үр дүнтэй арга юм. Галваник тусгаарлагчийг мөн аюулгүй байдлын үүднээс цахилгаанд цохиулахаас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор ашигладаг.

**Арга зүй**

**Трансформатор**

Трансформаторууд нь галваник тусгаарлалтын хамгийн түгээмэл хэрэгсэл байж магадгүй юм. Тэдгээр нь их хэмжээний эрчим хүчийг зөөвөрлөх чадвартай боловсронгуй технологи тул бараг бүх нийтээр эрчим хүчний хангамжид ашигладаг. Тэд мөн Ethernet дахь холбогдсон өгөгдлийн дохиог тусгаарлахад ашиглагддаг. Трансформаторууд соронзон урсгалаар холбогддог. Автотрансформаторыг эс тооцвол трансформаторын анхдагч ба хоёрдогч ороомог нь хоорондоо цахилгаанаар холбогддоггүй. Эвдрэх эрсдэлгүй ороомгийн хооронд найдвартай хэрэглэж болох хүчдэлийн зөрүүг (тусгаарлах хүчдэл) үйлдвэрлэлийн стандартаар киловольтоор тодорхойлно.
Молекулын хэмжээст электронууд

Молекулын хэмжээнд электрон төхөөрөмжүүд. Үүнийг мөн ганц молекулын электроник гэж нэрлэдэг. Энэ нь энгийн молекулууд эсвэл нэг молекулын нанохэмжээтэй цуглуулгыг электрон бүрэлдэхүүн хэсэг болгон ашигладаг нанотехнологийн салбар юм. Ганц молекул нь төсөөлөгдөх хамгийн жижиг тогтвортой бүтэц болохоор (эх сурвалж хэрэгтэй), энэ жижигрүүлэх үйл явц нь цахилгаан хэлхээг багасгах хамгийн дээд  зорилго юм. 
Энэ салбарыг ихэвчлэн "молекулын электроник" гэж энгийнээр нэрлэдэг боловч энэ нэр томьёог бас хол хамааралтай дамжуулагч полимер болон органик электроникийн салбарт хэрэглэдэг бөгөөд молекулын шинж чанарыг ашиглан материалын ихэнх шинж чанарт нөлөөлдөг. Нэр томьёоны ялгаа нь молекулын хэмжээнд электроник нь энд авч үзсэн нэг молекулын нанохэмжээтэй хэрэглээнд хамааралтай гэж санал болгосон.
Үндсэн ойлголтууд
Уламжлалт электроник нь ихэнхдээ бөөн материалаар хийгддэг байсан. 1958 онд зохион бүтээсэн цагаас хойш, интеграл хэлхээнүүдийн гүйцэтгэл болон нарийн төвөгтэй байдал нь хэмжээсийн хэмжээ болон суурилуулсан бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн жижигрэлттэй хамт экспоненциал өсөлтийг үзүүлсээр ирсэн бөгөөд энэ чиг хандлагыг Мурын хууль гэж нэрлэдэг.
Холлын үйлчлэлийн мэдрэгч

**Холл үйлчлэлийн мэдрэгч** (мөн Холл мэдрэгч эсвэл Холл датчик гэгддэг) нь Холл эффект (физикчийн нэрээр нэрлэгдсэн) ашиглан соронзон орны В векторын нэг тэнхлэгийн бүрэлдэхүүн хэсэгтэй пропорциональ хүчдэл үүсгэдэг нэг буюу хэд хэдэн Холл элемент агуулсан аливаа мэдрэгч юм. Эдвин Холл).

Холл мэдрэгчийг ойрын зай, байршил, хурд илрүүлэх, одоогийн мэдрэгч зэрэгт ашигладаг бөгөөд үйлдвэрлэлийн болон хэрэглээний хэрэглээнд түгээмэл байдаг. Жил бүр хэдэн зуун сая Hall мэдрэгч бүхий нэгдсэн хэлхээг (IC) ~50 үйлдвэрлэгч зардаг бөгөөд дэлхийн зах зээл нэг тэрбум доллар орчим байдаг.

Зарчмууд

Холл элементийн хэлхээний тэмдэг Үндсэн өгүүлэл: Холл үйлчлэлийн § Онол

Холл мэдрэгч дээр нэг тэнхлэгийн дагуу тогтмол гүйдлийн хэвийсэн гүйдлийг Холл элементийн хувиргагч гэж нэрлэгддэг нимгэн металл туузаар дамжуулдаг. Холл элементийн эсрэг талд өөр тэнхлэгийн дагуу байрлах мэдрэгчтэй электродууд нь электродын тэнхлэг дээрх цахилгаан потенциалын (хүчдэл) ялгааг хэмждэг. Гүйдлийн цэнэг зөөгч нь урсгалтай перпен.
ДНХ полимераза

**ДНХ полимераза** нь ДНХ-ийн молекулын урьдал бодис болох нуклеозид трифосфатаас ДНХ молекулын нийлэгжилтийг хурдасгадаг ферментийн гэр бүлийн гишүүн юм. Эдгээр ферментүүд нь ДНХ-ийн хуулбарлахад зайлшгүй шаардлагатай бөгөөд ихэвчлэн нэг анхны ДНХ-ийн дуплексээс хоёр ижил ДНХ дуплекс үүсгэхийн тулд бүлгээрээ ажилладаг. Энэ процессын явцад ДНХ полимераз нь одоо байгаа ДНХ-ийн хэлхээг "уншиж" байгаатай таарч тохирох хоёр шинэ хэлхээ үүсгэдэг. Эдгээр ферментүүд нь химийн урвалыг хурдасгадаг

Дезоксинуклеозид трифосфат + ДНХ = пирофосфат + ДНХ + 1 ДНХ полимераза нь ДНХ-ийн хэлхээний гурван үндсэн (3') төгсгөлд нэг нуклеотид болох нуклеотидуудыг нэмдэг. Эс хуваагдах бүрд ДНХ полимеразууд нь эсийн ДНХ-ийг хуулбарлах шаардлагатай байдаг бөгөөд ингэснээр анхны ДНХ молекулын хуулбарыг охин эс бүрт дамжуулж болно. Ийм байдлаар генетикийн мэдээлэл нь үеэс үед дамждаг.

Репликацийг хийхээс өмнө хеликаз хэмээх фермент нь ДНХ-ийн молекулыг нягт нэхмэл хэлбэрээс нь салгаж, нуклеотидын суурийн хоорондох.
Хоол боловсруулах систем

**Хоол боловсруулах систем** нь хоол шингээдэг биеийн хэсэг юм. Энэ бол ходоод гэдэсний систем. Энэ нь хоолыг цусны урсгалд шингээж болох энгийн химийн бодис болгон задалдаг. Энэ нь мөн хаягдал(ялгадас) үүсгэж түрэгдсэн хий, баас, шээс ялгаруулна.
Цусны урсгалаас шим тэжээл нь элэг рүү ордог бөгөөд энэ нь бие махбодид зориулсан нэг төрлийн химийн үйлдвэр юм. Элэг нь шим тэжээлийг тохируулдаг бөгөөд ингэснээр биед хэрэгтэй болно.
Ходоодонд ходоодны хүчлийг нэвтрүүлнэ. Энэ нь үндсэндээ шингэрүүлсэн давсны хүчил юм. Энэ нь урвалж буюу pH түвшинд нь 1.5-3.5 байна. Ходоод нь хүчлээс өөрийгөө хамгаалах салст байдаг.

Хоол боловсруулах систем нь хэрэггүй ( хаягдал ) зүйлийг салгана. Ходоод гэдэсний замын систем нь уруулнаас эхэлж хошногоны нүх буюу анусд дуусна. Амьтад мөлхөгч, шавьж, хөхтөн амьтан, шувуу, загас, хүн гээд бүгд хоол боловсруулах системтэй. Хоол боловсруулах үйл явцад хий гарах нь хэвийн үзэгдэл. Энэ бол илүүдэл хий ялгаруулах байгалийн эх арга юм. 
Хоол боловсруулах систем нь зөвхөн гэдэс биш юм бусад олон эрхтэнүүд хоол шингээхэд нь тусалдаг. Жишээлбэл: Нүүрс ус махыг шингээж бодис болгон задлахад хоол боловсруулах фермент шаардлагатай байдаг. Шингээсэн хоол нь биеийн бусад хэсэгт очиж эрүүлжүүлдэг.
Замын хөдөлгөөний тухай Венийн конвенц

**Замын хөдөлгөөний тухай Венийн конвенц** гэж нэрлэгддэг. Замын хөдөлгөөний тухай конвенц нь олон улсын замын хөдөлгөөнийг хөнгөвчлөх, хэлэлцээрт оролцогч талуудын дунд замын хөдөлгөөний стандарт дүрэм журам тогтоох замаар замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг нэмэгдүүлэх зорилготой олон улсын гэрээ юм. Энэхүү конвенцийг Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Эдийн засаг, Нийгмийн Зөвлөлийн Замын хөдөлгөөний тухай бага хурлаар ( 1968 оны 10-р сарын 7-оос 11-р сарын 8-ны хооронд) тохиролцож, 1968 оны 11-р сарын 8-нд Вена хотод өндөрлөв. Энэхүү бага хурал нь мөн Замын тэмдэг, дохионы конвенцийг боловсруулсан. Энэхүү конвенцид 1993 оны 9-р сарын 3, 2006 оны 3-р сарын 28-нд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. 1971 оны 5-р сарын 1-нд Женев хотод байгуулагдсан Замын хөдөлгөөний тухай конвенцид (1968) нэмэлт, Европын хэлэлцээр байдаг.

Хэлэлцэн тохирогч талууд
Замын хөдөлгөөний тухай Венийн конвенц нь 1968 оны 11-р сарын 8-нд Вена хотод байгуулагдсан. 1977 оны 5-р сарын 21-нд хүчин төгөлдөр болсноос хойш гарын үсэг зурсан орнуудад ("Хэлэлцэн тохирогч талууд ") энэ нь өмнөх замын хөдөлгөөний конвенц, ялангуяа 1949 оны Замын хөдөлгөөний тухай Женевийн конвенц, конвенцийн 48 дугаар зүйлд заасны дагуу. 2022 оны 10-р сарын байдлаар уг конвенцийг 86 орон соёрхон баталсан ч тус конвенцийг соёрхон батлаагүй улсууд Замын хөдөлгөөний тухай 1949 оны Женевийн конвенцид нэгдэн орсон хэвээр байж магадгүй юм.
Урт тээвэрлэгч

урт_тээвэрлэгч

Биологийн хувьд ион зөөвөрлөгч нь биологийн олон янзын функцийг гүйцэтгэхийн тулд ионуудыг (эсвэл бусад жижиг молекулуудыг) биологийн мембранаар дамжуулдаг трансмембран уураг юм. үүрэн холбоо, гомеостазыг хадгалах, эрчим хүч үйлдвэрлэх гэх мэт. Насос, унипортер, антипортер, симпорт зэрэг янз бүрийн төрлийн тээвэрлэгч байдаг. Идэвхтэй зөөвөрлөгч буюу ионы шахуургууд нь янз бүрийн эх үүсвэрээс энергийг хувиргадаг тээвэрлэгч юм. Үүнд: аденозин трифосфат (ATP), нарны гэрэл болон бусад исэлдэлтийн урвалууд нь ионыг концентрацийн градиент хүртэл шахах замаар боломжит энерги болгон хувиргадаг. Дараа нь энэ боломжит энергийг хоёрдогч тээвэрлэгчид, түүний дотор ион зөөгч ба ионы сувгууд ATP синтез гэх мэт эсийн амин чухал үйл явцыг жолоодоход ашиглаж болно.

Энэ хуудас нь голчлон шахуургын үүрэг гүйцэтгэдэг ион зөөвөрлөгчүүдэд зориулагдсан боловч зөөвөрлөгчид молекулуудыг хөнгөвчлөх тархалтаар хөдөлгөх боломжтой. Хөнгөвчилсөн тархалт нь ATP-ийг шаарддаггүй бөгөөд мембранаар хурдан тархах чадваргүй молекулуудад (идэвхгүй тархалт) эдгээр уургийн тээвэрлэгчээр дамжуулан концентрацийн градиентийг бууруулах боломжийг олгодог.

лон зөөвөрлөгчид нь эсийн хэвийн үйл ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай байдаг тул тэдгээрийг эсэд маш сайн зохицуулдаг бөгөөд судлаачид янз бүрийн арга ашиглан судалдаг. Эсийн зохицуулалт, судалгааны аргуудын зарим жишээг өгөх
Хоолны мөөг

thumb| Цагаан мөөг нь хамгийн алдартай, нийтлэг хүнсний мөөг. Ихэвчлэн дэлгүүрт зарагддаг.

thumb|Төрөл бүрийн зэрлэг хүнсний мөөг

thumb| Арилжааны аргаар тариалсан Японы хүнсний мөөгний төрөл зүйл

Хүнсний мөөг нь хэд хэдэн төрлийн макро мөөгөнцөр(дан нүдээр хангалттай том харагдах жимсний бүтэцтэй мөөг)-ийн махлаг жимсний нэг юм. Хүний биед хортой нөлөө үзүүлэхгүй мөн хүссэн амт үнэрээр шалган идэж болно. Ялангуяа тааламжтай амттай мөөгийг “сонгогдсон” гэж тодорхойлдог. Хоолны мөөгийг тэжээллэг чанар, амтаар нь ялган хэрэглэдэг. Мөөг, ялангуяа хатаасан хар мөөг нь унами атлагчийн эх үүсвэр болдог.

Аюулгүй байдлыг хангахын тулд зэрлэг мөөгийг идэх боломжтой гэж үзэхээс өмнө тэдгээрийг зөв тодорхойлох шаардлагатай. Хүнсний мөөгтэй байнга андуурагддаг үхлийн аюултай мөөгнүүдэд Амината овгийн хэд хэдэн зүйл, ялангуяа үхлийн А. паллойдэс багтдаг. Ихэнх хүмүүс идэж болох зарим мөөг нь бусад хүмүүст харшил үүсгэдэг. Хуучин эсвэл зохисгүй хадгалсан бол бусад бүтээгдэхүүнийг муутгаж, хоолны хордлого үүсгэдэг.
Нэмж дурдахад мөөг нь бохирдсон газарт химийн бодисыг шингээж, бохирдуулагч бодис, хүнд металлыг хуримтлуулж, хүнцэл, төмөр, зарим үед үхлийн аюултай зүйлийг өөртөө агуулж байдаг.

Ангилал:Идэж болдог мөөгөнцөр
Ангилал:Хүнсний жагсаалт
Ангилал:Мах орлуулагч
Ангилал:Цагаан хоол
Замын түгжрэл

Замын түгжрэл гэдэг нь тээврийн хурд удааширч, аяллын хугацаа уртсаж, тээврийн хэрэгслийн урт дараалал үүсдэг нөхцөл байдал юм. 1950-аад оноос хойш хотын замын сүлжээнд замын түгжрэл ихээхэн нэмэгдсэн. Замын хөдөлгөөний эрэлт хэрэгцээ хангалттай их байхад тээврийн хэрэгслүүдийн харилцан үйлчлэл нь хөдөлгөөнийг удаашруулж, ингэснээр түгжрэл үүсдэг. Түгжрэл ямар ч тээврийн хэрэгсэлд тохиолдож болох боловч энэ өгүүлэл нь нийтийн зам дээрх автомашины түгжрэлийг авч үзэх болно.

Замын багтаамж (эсвэл замын уулзваруудын багтаамж)-тай ойртох үед хэт их замын түгжрэл үүсдэг. Тээврийн хэрэгслүүд удаан хугацаагаар бүрэн зогссон үед үүнийг замын түгжрэл эсвэл (албан бус) замын саатал эсвэл бөглөрөл гэж нэрлэдэг.

Жолооч нар бухимдаж, замын уур хилэн гаргаж болно. Жолооч болон жолооч төвтэй зам төлөвлөлтийн хэлтсүүд ихэвчлэн түгжрэлийг багасгахын тулд замд өөр нэг эгнээ нэмэхийг санал болгодог. Энэ нь үр дүнгүй: замын багтаамжийг нэмэгдүүлэх нь жолоодлогын эрэлтийг нэмэгдүүлдэг.

Математикт замын хөдөлгөөнийг шингэний динамикийн адил тогтсон цэгээр урсах урсгалаар загварчилдаг.

Шалтгаанууд
Замын түгжрэл нь замын багтаамжаас илүү их зайг шаардсан тээврийн хэрэгслийн урсгалаас үүсдэг; энэ цэгийг ханах цэг гэж нэрлэдэг. Түгжрэлийг үүсгэж, эсвэл улам дордуулж болох хэд хэдэн тодорхой нөхцөл байдал байдаг; тэдгээрийн ихэнх нь тухайн цэг эсвэл тодорхой урттай замын багтаамжийг бууруулах, эсвэл тодорхой хэмжээний хүн эсвэл барааг шаардсан тээврийн хэрэгслийн тоог нэмэгдүүлдэг.
Хувьсах гүйдэл

Хувьсах гүйдэл

Хувьсах гүйдэл гэдэг нь зөвхөн нэг чиглэлд урсдаг тогтмол гүйдлээс ялгаатай нь чиглэлээ үе үе өөрчилж, хэмжээ нь цаг хугацааны явцад тасралтгүй өөрчлөгддөг цахилгаан гүйдэл юм. Хувьсах гүйдэл нь цахилгаан эрчим хүчийг аж ахуйн нэгж, орон сууцанд хүргэх хэлбэр бөгөөд хэрэглэгчид гал тогооны хэрэгсэл, телевизор, сэнс, цахилгаан чийдэнг ханын залгуурт залгахдаа ихэвчлэн ашигладаг цахилгаан эрчим хүчний хэлбэр юм. Хувьсах гүйдэл ба тогтмол гүйдлийн товчлолыг ихэвчлэн гүйдэл эсвэл хүчдэлийг өөрчлөх үед зүгээр л хувьсах ба тогтмол гэсэн утгыг илэрхийлдэг. 

Ихэнх цахилгаан хэлхээн дэх хувьсах гүйдлийн ердийн долгионы хэлбэр нь синус долгион бөгөөд эерэг хагас үе нь гүйдлийн эерэг чиглэлтэй тохирч, эсрэгээр (бүтэн үеийг мөчлөг гэж нэрлэдэг). Гитар өсгөгч гэх мэт тодорхой хэрэглээнд гурвалжин долгион эсвэл дөрвөлжин долгион гэх мэт өөр өөр долгионы хэлбэрийг ашигладаг.  

Цахилгааны утсан дээрх аудио болон радио дохио нь хувьсах гүйдлийн жишээ юм. Эдгээр төрлийн хувьсах гүйдэл нь дуу (аудио) эсвэл зураг (видео) гэх мэт мэдээллийг заримдаа хувьсах гүйдлийн дамжуулагч дохионы модуляцаар дамжуулдаг. Эдгээр гүйдэл нь ихэвчлэн цахилгаан дамжуулахад ашигладаг давтамжаас илүү өндөр давтамжтайгаар хувьсан солигддог.
Трансмембраны уураг

Трансмембраны уураг нь эсийн мембраныг бүхлээр нь хамарсан салшгүй мембраны уургийн нэг төрөл юм. Олон тооны трансмембраны уураг нь тусгай бодисуудыг мембранаар дамжин  зөөх боломжийг гарц болон олгох үүрэгтэй юм. Эдгээр нь мембран дундуур бодисыг шилжүүлэхийн тулд олон удаа томоохон өөрчлөлтөд ордог.  Тэдгээр нь ихэвчлэн ихээр усанд уусдаггүй шинж чанартай бөгөөд усанд хуримтлагдаж тунадаг. Хэдийгээр тэдний заримыг (бета-баррель) нь денатурат бодисыг ашиглан гарган авч болох ч тэд угаалгын нунтаг эсвэл гарган авахад зориулсан туйлын биш уусгагчийг шаарддаг. 

thumb|Трансмембраны уураг

Мембраныг хамарсан пептидийн дараалал эсвэл трансмембраны сегмент буюу жаахан хэсэг нь ихэнхдээ усанд уусдаггүй бөгөөд усаар эмчлэх (гидропат) диаграммыг ашиглан дүрслэгдэж болно. Трансмембраны сегментийн тооноос хамаарч, трансмембраны уураг нь ганц дамжуулалттай болон олон дамжуулалттай гэж ангилагддаг. Зарим бусад салшгүй мембраны уургууд нь монотопик гэж нэрлэгддэг бөгөөд тэдгээр нь мембрантай байнга холбогддог ч түүгээр нь нэвтрэн гардаггүй. 

**Төрлүүд**

Бүтцээр нь ангилах 

Үүнд трансмембраны уургийн хоёр үндсэн төрөл бий: альфа-мушгиа (хеликс) болон бета-баррель. Альфа-мушгиа уураг нь бактерийн эсүүдийн дотоод мембран эсвэл эукариот эсүүдийн сийвэн (плазм)-ийн мембранд үзэгддэг бөгөөд заримдаа бактерийн гадна мембранд байдаг.
Олон улсын харилцааны нийгэмлэг

**Олон улсын харилцааны нийгэмлэг**

Олон улсын харилцааны нийгэмлэг (*ICA*) нь хүний ​​​​болон зуучлалын харилцааны бүхий л талыг судлах, заах, хэрэглэх сонирхолтой эрдэмтдийн эрдэм шинжилгээний холбоо юм.

ICA нь холбоо дотроо болон тухайн салбарыг сонирхож буй бусад хүмүүстэй янз бүрийн сувгаар харилцдаг. Тус холбоо нь 6 томоохон сэтгүүлийг эрхлэн гаргадаг: *Journal of Communication*; Харилцааны онол; Хүний харилцааны судалгаа; The Journal of Computer-Mediated Communication; Харилцаа холбоо, соёл, шүүмжлэл; Олон улсын харилцааны нийгэмлэгийн тэмдэглэл. Гишүүд сар бүр цахим мэдээллийн товхимол хүлээн авдаг. ICA жил бүр бага хурлыг зохион байгуулдаг бөгөөд үүнд дэлхийн өнцөг булан бүрээс 2000 гаруй эрдэмтэд оролцож, олон зуун эрдэм шинжилгээний илтгэл тавигддаг. ICA нь шагнал, нөхөрлөлийн хөтөлбөрөөр дамжуулан тус салбарт оруулсан хувь нэмрийг үнэлдэг.

Олон талт байдал, тэгш байдал, хүртээмжтэй байдлын төлөөх ОУХА-ийн амлалт нь дэлхийн хэмжээнд тулгамдаж буй ээдрээтэй сорилтуудыг шийдэж, нийгмийн шударга ёсны хөтөлбөрийг урагшлуулдаг соёлын харилцааны тэтгэлэгт хөтөлбөрийг дэмжсэнээр илэрхийлэгддэг.

Онолын хувьд энэ холбоо нь байгууллагын нийгмийн хариуцлагын харилцааны янз бүрийн стратегиудыг хооронд нь харьцуулан дотоод нийгмийн хариуцлагын харилцааны ном зохиолыг ахиулдаг.
Симбиотик задрал

Симбиотик задрал нь хүссэн бүтээгдэхүүнийг бий болгохын тулд олон организм (мөөгөнцөр, цууны хүчлийн бактери, сүүн хүчлийн бактери болон бусад) симбиозоор харилцан үйлчилдэг исгэх хэлбэр юм. Жишээлбэл, мөөгөнцөр нь этанол үүсгэж, дараа нь цууны хүчлийн нянгаар хооллодог. Холимог исгэх процесст сахаржуулсны дараа элсэн чихэр исгэхийг эрт дээр үеэс тайлбарласан.

Үүсэл

Энэ нэр томьёоны хамгийн анхны дурдлагыг 1902 онд Женнерийн Урьдчилан сэргийлэх Анагаах Ухааны Хүрээлэнгийн доктор Аллан Макфадиений хэлсэн лекцээс олж болно. Доктор Макфадьен симбиотик исгэхийг "ажиллаж буй организм хоорондын нягт холбоо, нэг организмын үйл ажиллагаа" гэж тэмдэглэсэн байдаг. Нөхөрлөлийн үр дүнд хоёр гишүүн хоёулаа илүү идэвхтэй байхад нөгөөдөө тусалж, үйл ажиллагааг нь өөрчилдөг." Исгэгч бичил биетүүд нь Оросын нүүдэлчин овог аймгуудын сүүг айраг, кумис исгэж байснаас үзэхэд гүн гүнзгий түүхтэй. Японы кожи исгэх (Aspergillus oryzae-г үзнэ үү).

1927 онд доктор Альдо Кастеллани симбиотик исгэхийг "хоёр бичил биетний аль нь ч дангаараа тодорхой нүүрс устай хийтэй исгэх үйл явц үүсгэдэггүй, симбиозоор амьдрах эсвэл зохиомлоор холилдох үед исгэх боломжтой" гэж тодорхойлсон. Жирийн талх нарийн боовны мөөгөнцөр нь хоёр ба түүнээс дээш бичил биетнээс бүрддэг - Saccharomyces ба Bacilli.
Эдийн засгийн өсөлт

**Эдийн засгийн өсөлт**ийг жилд эдийн засгийн үйлдвэрлэсэн бараа, үйлчилгээний зах зээлийн үнийн өсөлт, сайжирсан инфляциас хамааран тодорхойлж болно. Статистикчид энэ өсөлтийг бодит болон нэрлэсэн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний (ДНБ) өсөлтийн хувь гэж хэмждэг.

Үйлдвэрлэсэн барааны үнэд инфляцийн гажуудлыг арилгахын тулд өсөлтийг ихэвчлэн бодит утгаар буюу инфляцийг тохируулсан нөхцөлөөр тооцдог. Эдийн засгийн өсөлтийг хэмжихдээ үндэсний орлогын бүртгэлийг ашигладаг. Эдийн засгийн өсөлтийг дотоодын нийт бүтээгдэхүүний (ДНБ) жилийн өөрчлөлтийн хувиар хэмждэг тул хэмжүүрийн давуу болон сул талуудтай. Улс орнуудын эдийн засгийн өсөлтийн хурдыг хооронд нь харьцуулахдаа ДНБ-ийг хүн амд харьцуулан гаргадаг.

"Эдийн засгийн өсөлтийн хурд" гэдэг нь эхний болон сүүлийн жилийн ДНБ-ий тодорхой хугацааны геометрийн өсөлтийн хурдыг хэлнэ.

Энэхүү өсөлтийн хурд нь тухайн үеийн ДНБ-ий дундаж түвшний чиг хандлагыг илэрхийлдэг бөгөөд энэ чиг хандлагын эргэн тойронд ДНБ-ий хэлбэлзлийг үл тоомсорлодог.

## Нийгмийн сайн сайхан байдал ба эдийн засгийн өсөлт
Нийгмийн сайн сайхан байдал нь эдийн засгийн өсөлттэй нягт уялдаа холбоотой ч, зөвхөн нэг нь нөгөөгөө хангалттай тодорхойлох хүчин зүйл биш юм. Эдийн засаг өсөхийн хэрээр хүмүүсийн амьдралын чанар сайжирч, боловсрол, эрүүл мэндийн хүртээмж нэмэгддэг. Гэвч зөвхөн ДНБ-ий өсөлтөөр нийгмийн сайн сайхан байдлыг хэмжих боломжгүй.

Эдийн засгийн өсөлт нь орлогын тэгш бус байдлыг шийдвэрлэхгүй бол нийгмийн ялгаа улам ихсэж, иргэдийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүй. Тиймээс зөв бодлого хэрэгжүүлэх замаар эдийн засгийн өсөлтийг нийгмийн сайн сайхны тулгуур болгох нь чухал юм. Жишээлбэл, ажлын байр бий болгож, орлогын хуваарилалтыг шударга байлгах нь иргэдэд илүү боломж олгодог.

Нийгмийн сайн сайхан байдал нь зөвхөн эдийн засгийн өсөлтөөс хамаарахаас гадна, нийгмийн үнэт зүйлс, хүний эрх, байгаль орчны тэнцвэр зэрэгт тулгуурлах ёстой. Иймд эдийн засгийн өсөлттэй зэрэгцэн нийгмийн тогтвортой хөгжилд анхаарах нь улс орны ирээдүйд эерэг үр дүн авчирна.

Эцэст нь, эдийн засгийн өсөлт ба нийгмийн сайн сайхан байдал нь харилцан бие биенээ дэмжих ёстой хүчин зүйлүүд бөгөөд зөв бодлого, зөв шийдвэрийн үндсэн дээр энэ уялдааг хангах боломжтой.

Ангилал:Эдийн засаг
Биологийн зохион байгуулалт

*Биологийн зохион байгуулалт* гэдэг нь буурах шатлалыг ашиглан амьдралыг тодорхойлдог цогц биологийн бүтэц, тогтолцооны зохион байгуулалт юм.[1] Үндсэн шатлал нь биосферээс доошоогоо атом хүртэл үргэлжилдэг. Энэ схемийн дээд түвшнийг ихэвчлэн экологийн бүтцийн үзэл баримтлал, эсвэл үйл явц, шаталсан экологи гэж нэрлэдэг.

Шатлалын түвшин бүр нь бүтцийн нарийн төвөгтэй байдлын өсөлтийг илэрхийлдэг бөгөөд гол "объект" бүр нь **өмнөх түвшний** үндсэн нэгжээс бүрддэг.[2] *Бүтэцийн үндсэн зарчим* бол шинэ организм бий болох тухай ойлголт бөгөөд шаталсан түвшин бүрийн шинж чанар, чиг үүрэг нь доод түвшинд байхгүй, **хамааралгүй байдаг.**

Биологийн бүтэц нь шинжлэх ухааны судалгааны олон чиглэл, ялангуяа анагаахын шинжлэх ухааны үндэс суурь болдог. Зайлшгүй шаардлагагүй үед янз бүрийн физик, химийн туршилтын судалгааг өвчин, физиологид (биеийн үйл ажиллагаа) ашиглах нь илүү хэцүү бөгөөд боломжгүй байх. **Жишээ нь**: хэрэв тархи нь тодорхой төрлийн эсүүдээс бүрдээгүй бол танин мэдэхүйн болон ухамсрын мэдрэл судлал гэх мэт салбарууд оршин тогтнох боломжгүй, хэрэв эсийн түвшинд гарсан өөрчлөлт нь бүхэл бүтэн биед нөлөөлж болохыг мэддэггүй байсан бол эм судлалын үндсэн ойлголтууд оршин тогтнох боломжгүй байсан.
Улс төрийн эдийн засаг

Улс төрийн эдийн засаг нь эдийн засгийн тогтолцоо (жишээ нь зах зээл, үндэсний эдийн засаг) болон тэдгээрийн засаглалыг улс төрийн системээр (жишээ нь хууль, институци, засгийн газар) судалдаг улс төрийн шинжлэх ухаан, эдийн засгийн салбар юм.Энэхүү сахилга батын хүрээнд өргөнөөр судлагдсан үзэгдлүүд нь хөдөлмөрийн зах зээл, санхүүгийн зах зээл зэрэг тогтолцоо, түүнчлэн өсөлт, хуваарилалт, тэгш бус байдал, худалдаа зэрэг үзэгдлүүд, эдгээр нь институци, хууль тогтоомж, төрийн бодлогоор хэрхэн тодорхойлогддог зэрэг юм.16-р зуунд үүссэн энэ нь орчин үеийн эдийн засгийн шинжлэх ухааны үндэс суурь юм.Улс төрийн эдийн засгийг орчин үеийн хэлбэрээрээ улс төрийн шинжлэх ухаан болон орчин үеийн эдийн засгийн онолд тулгуурлан салбар хоорондын салбар гэж үздэг.

Улс төрийн эдийн засаг нь 16-р зууны барууны ёс суртахууны философийн хүрээнд үүссэн бөгөөд төрийн баялгийн удирдлагыг судалсан онолын бүтээлүүд; "улс төрийн"гэсэн грек үг нь polity болон "эдийн засаг" гэсэн гэдэг нь үгийн οἰκονομία гэсэн утгатай; өрхийн менежмент.Улс төрийн эдийн засгийн анхны бүтээлүүд нь ихэвчлэн Английн эрдэмтэн Адам Смит, Томас Мальтус, Дэвид Рикардо нартай холбоотой байдаг ч тэдний өмнө Франсуа Кене (1694-1774), Анн-Роберт-Жак зэрэг Францын физикч нар ажиллаж байжээ. Тургот (1727–1781).
Биологич

thumb|Франческо Реди, биологийг үндэслэгч
Биологийн чиглэлээр судалгаа хийдэг эрдэмтнийг биологич гэдэг. Биологичид дэлхий дээрх амьдрал, бие даасан эс, олон эст организм эсвэл харилцан үйлчлэлцдэг популяцийн нийгэмлэгийн аль алиныг нь судлах сонирхолтой байдаг. Тэд ихэвчлэн биологийн тодорхой салбарт(жишээ нь молекул биологи,амьтан судлал, хувьслын хөгжлийн биологи) мэргэшсэн баЙдаг ба судалгааны тодорхой чиглэлүүдтэй(жишээлбэл, хумхаа өвчин эсвэл хорт хавдар-ыг судлах) байдаг байна.
  
 Суурь судалгаанд оролцдог биологичид байгалийн ертөнцийн талаарх мэдлэгээ дээшлүүлэх зорилготой байдаг. Тэд таамаглалыг шалгах зорилготой эмпирик арга буюу шинжлэх ухааны аргыг ашиглан судалгаагаа хийдэг. Тэдний нээлтүүд нь хүний ​​эрүүл мэндэд тустай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зорилготой биотехнологи гэх мэт тодорхой зорилготой байдаг.
Орчин үед ихэнх биологичид бакалавр зэрэг эсвэл хэд хэдэн эрдмийн зэрэгтэй байх ба түүнчлэн магистр, докторын зэрэг ахисан зэрэгтэй байдаг байна. Бусад эрдэмтдийн нэгэн адил биологичид академи, ашгийн бус байгууллага, хувийн аж үйлдвэр, засгийн газар гэх мэт эдийн засгийн янз бүрийн салбарт ажиллах боломжтой.
Давтамжтай тийрэлтэт хөдөлгүүр

Давтамжтай тийрэлтэт хөдөлгүүр импульсийн хөдөлгүүр нь давтамжийн үед шаталт үүсдэг тийрэлтэт хөдөлгүүрийн нэг төрөл юм. Давтамжтай тийрэлтэт хөдөлгүүрийг цөөн эсвэл огт хөдөлдөггүй хэсгүүдээр хийж болох бөгөөд статикаар ажиллах чадвартай (өөрөөр хэлбэл, ихэвчлэн урагшлах хөдөлгөөнөөр оролт руугаа агаарыг хүчээр оруулах шаардлагагүй). Хамгийн сайн жишээг мэддэг бол Нази Германы В-1 Аргус Ас 109-014 нисдэг бөмбөг нисэхэд ашигладаг.

Давтамжтай тийрэлтэт хөдөлгүүрүүд нь тийрэлтэт сэнсний хөнгөн хэлбэр бөгөөд ихэвчлэн шахалтын харьцаа муу байдаг тул бага тодорхой давтамж өгдөг.

Хоёр үндсэн төрлийн давтамжтай тийрэлтэт хөдөлгүүрүүд хоёулаа цуурайтсан шаталтыг ашигладаг бөгөөд өргөжиж буй шаталтын бүтээгдэхүүнийг ашиглан лугшилттай яндангийн тийрэлтэт урсгалыг бий болгож, үе үе түлхэлт үүсгэдэг. Анхных нь нэг хавхлагтай эсвэл үндэсний давтамжтай тийрэлт юм. Энэ нь орж ирж буй агаар дамждаг нэг талын багц хавхлагуудтай. Түлшний хольцыг асаах үед тэдгээр хавхлагууд хаагдах бөгөөд энэ нь халуун хийнүүд нь зөвхөн хөдөлгүүрийн яндангийн хоолойгоор гарч чаддаг тул урагш түлхэх хүчийг үүсгэдэг. Хоёр дахь төрөл нь давтамжтай тийрэлт нь хавхлаггүй байдаг. Энэхүү хөдөлгүүрийн технологийн төрлүүд нь дуу авианы төрлийн давтамжтай тийрэлт эсвэл аэродинамик хавхлагатай давтамжтай тийрэлт байдаг.

Ангилал:Эрчим хүч
Ангилал:Технологи
Олон улсын биохими ба молекул биологийн холбоо

**Олон улсын биохими, молекул биологийн холбоо** (**ОУБМБХ**) () нь биохими, молекул биологийн чиглэлээр ажилладаг олон улсын төрийн бус байгууллага юм. 1955 онд **Олон улсын биохимийн холбоо** (**ОУБХ**) нэртэйгээр байгуулагдсан тус холбоо нь одоогоор 79 гишүүн орон, бүс нутагтай (2020 оны байдлаар). Тус холбоо нь дэлхий даяар биохими, молекул биологийн чиглэлээр судалгаа, боловсролыг дэмжихэд зориулагдсан бөгөөд энэ сэдвийг хөгжүүлэх шатандаа байгаа орон нутагт онцгой анхаарал хандуулдаг.

## Түүх
Биохимийн анхны конгресс 1949 онд Их Британийн Кембриж хотод болсон бөгөөд Герман гаралтай Британийн биохимич Сэр Ханс Адольф Кребсээс санаа авч Дэлхийн 2-р дайны үеэр тусгаарлагдсан биохимичдийг нэгтгэх арга хэрэгсэл болгон зохион байгуулжээ. Тухайн үед биохими нь шинжлэх ухааны салбар болон цэцэглэн хөгжиж, Олон Улсын Шинжлэх Ухааны Зөвлөлийн (ОУШУЗ) нэгдэл болгон хүлээн зөвшөөрөгдөхийг эрэлхийлж байв. Энэхүү конгресс нь биохимийг тусдаа шинжлэх ухаан, нэгдэл гэж хүлээн зөвшөөрөх анхны алхам байв. Энэхүү конгрессын эцсийн хуралдаанаар Олон улсын биохимийн хороог 14 орны 20 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулж, Олон улсын холбооны албан ёсны үндсэн хуулийг бий болгох үүднээс ICSU-г биохимийн олон улсын төлөөлөгч хэмээн хүлээн зөвшөөрөх зорилготой байв. Олон улсын биохимийн олөон ёсны үндсэн хуулийг оль болох хэрдан гаргах үүднээс юм.

## Эшлэл
## Гадаад холбоос
* ОУБМБХ-ны нэршлийн зөвлөмжүүд
Ионы суваг

**Ионы суваг**
Ионы суваг бол нүх сүв үүсгэгч мемебраны уургууд нь ионуудыг сувгийн нүх рүү нэвтрүүлэх боломжийг олгодог. Тэдний үүрэг нь амрах мембраны потенциалыг бий болгох, үйл ажиллагааны потенциал болон бусад цахилгаан дохиог бий болгох замаар эсийн мембран дээрх ионы урсгалыг хаах замаар шүүрлийн болон хучуур эдийн эсүүд дэх ионы урсгалыг хянах, эсийн эзэлхүүнийг зохицуулах зэрэг орно. Ионы суваг нь бүх эсийн мембранд байдаг. ион суваг нь ионофор уургийн хоёр ангиллын нэг бөгөөд нөгөө нь ион тээвэрлэгч юм.
Ионы сувгийг ихэвчлэн биофизик(biophysics), электрофизиологи (electrophysiology) ба фармакологи (pharmacology) хичээлүүд дээр ордог мөн хүчдэлийн хавчаар (voltage clamp), нөхөөсийн хавчаар (patch clamp), иммуногистохими (immunohistochemistry), рентген кристалографи (X-ray crystallography), флюроскопи (fluoroscopy), RT-PCR зэрэг техникийг ашигладаг. Тэдний молекулуудын ангиллыг сувагоник (channelomics) гэж нэрлэдэг.
**Үндсэн шинж чанарууд** 
KcsA калийн сувгийн бүтэц (PDB: 1K4C). Хоёр саарал хавтгай нь липидийн давхар давхаргын нүүрсустөрөгчийн хил хязгаарыг зааж, ANVIL алгоритмаар тооцоолсон. Ионы сувгуудыг бусад төрлийн ион тээвэрлэгч уургуудаас ялгах хоёр онцлог шинж чанар байдаг.
1. Сувгийн ионы тээвэрлэлтийн хурд маш их (ихэвчлэн секундэд 10^6 түүнээс дээш). 
2. Ионууд нь бодисын солилцооны энерги (жишээлбэл, ATP, хамтран тээвэрлэх механизм эсвэл идэвхтэй тээвэрлэлтийн механизм) орц (эсвэл тусламж)гүйгээр ионы концентраци ба мембраны потенциалын функц болох цахилгаан химийн градиентийг доошлуулах сувгуудаар дамждаг
Хүрээлэн буй орчны философи

Хүний байгаль орчны харилцааны талаар "Бид байгалийн тухай ярихдаа юуг хэлээд байна вэ?" "Хүний бус байгаль бидний хувьд эсвэл өөрөө ямар үнэ цэнэтэй вэ?" "Байгаль орчны доройтол, бохирдол, уур амьсгалын өөрчлөлт зэрэг байгаль орчны сорилтод бид хэрхэн нөлөөлөх ёстой вэ?" "Байгаль ертөнц ба хүний ​​технологи, хөгжлийн хоорондын хамаарлыг бид хэрхэн сайн ойлгох вэ?" болон "Байгалийн ертөнцөд бидний байр суурь юу вэ?" Байгаль орчны философи нь байгаль орчны ёс зүй, хүрээлэн буй орчны гоо зүй, экофеминизм, байгаль орчны герменевтик, байгаль орчны теологийг агуулдаг. Байгаль орчны философичдын сонирхдог гол чиглэлүүдийн зарим нь:

• Байгаль орчныг тодорхойлох 
• Байгаль орчныг хэрхэн үнэлэх вэ 
• Ургамал амьтны ёс суртахууны байдал 
• Ховордсон төрөл зүйл 
• Байгаль орчин ба гүн экологи 
• Байгалийн гоо зүйн үнэ цэнэ 
• Дотоод үнэ цэнэ 
• Цөл 
• Байгалийн нөхөн сэргээлт
• Ирээдүйн үеээ авч үлдэх 
• Экофеноменологи (electrophysiology)
Уугуул Иргэдийн Эрхийн Тунхаг

Уугуул иргэдийн эрхийн тунхаг (UNDRIP буюу DOTROIP) нь 2007 онд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагаас баталсан хуулийн хувьд заавал биелүүлэхгүй дүрэм юм. Энэ нь уугуул иргэдийн хувь хүн болон хамтын эрхүүдийг, түүний дотор соёлын болон ёслолын илэрхийлэл, онцлог, хэл, ажил эрхлэлт, эрүүл мэнд, боловсрол болон бусад асуудлаар эзэмшлийн эрхүүдийг  тодорхойлсон байдаг. Тэдний өмчлөл нь оюуны болон соёлын өмчийг хамгаалах эрхийг хамардаг. Тунхаг нь "уугуул иргэдийн өөрсдийн байгууллага, соёл, уламжлалаа хадгалах, бэхжүүлэх, өөрсдийн хэрэгцээ, хүсэл эрмэлзэлтэй нийцүүлэн хөгжүүлэх эрхийг онцолсон." Түүнчлэн "уугуул иргэдийг ялгаварлан гадуурхахыг хориглодог" бөгөөд "тэдэнд хамаарах аливаа асуудалд бүрэн, үр дүнтэй оролцох эрхийг болон эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн талаар өөрсдийн үзэл баримтлалыг эрхэмлэх эрхийг нь дэмждэг."

Тунхгийн зорилго нь улс орнуудыг уугуул иргэдтэй хамтран хөгжлийн асуудал, олон соёлт ардчилал, төвлөрлийг сааруулах зэрэг дэлхийн асуудлуудыг шийдвэрлэхэд уриалах явдал юм.
Эсийн амьсгал

Эсийн амьсгал гэдэг нь эсүүд сахар задлан, ашиглаж болох эрч хүч гаргаж авах үйл явц юм. Эсийн амьсгал нь хоол хүнсийг авч, үүнийг эсийн эрч хүч болгон ашигладаг АТФ (энерги хадгалж, зөөх молекул - аденозин трифосфат) хэмээх химийн нэгдэл үүсгэдэг.

Ерөнхийдөө энэ үйл явц хүчилтөрөгчийг ашигладаг ба үүнийг аэроб амьсгал гэж нэрлэдэг. Энэ нь дөрвөн үе шаттай: гликолиз, холбоос урвал, Кребсийн цикл, ба электрон зөөвөрлөх гинж. Энэ нь эсүүдэд ажиллахад шаардлагатай эрч хүчийг хангах АТФ-ийг үйлдвэрлэдэг. Эсийн амьсгал нь бүх амьд биетнүүдийн эсэнд болдог хэрэгтэй гол үйл явц юм. Амьсгал нь хүчилтөрөгч хэрэгтэй аэроб эсвэл анаэроб гэсэн хоёр төрөл байдаг ; зарим амьд биетүүд аароб болон анаэроб амьсгалын хооронд сольж, хоёуланг нь ашиглаж болдог.

Хэрэв эсүүд хангалттай хүчилтөрөгч авахгүй бол анаэроб амьсгалыг ашигладаг бөгөөд энэ нь хүчилтөрөгчийг ашигладаггүй. Гэвч энэ үйл явц нь сүүн хүчил үүсгэж, хүчилтөрөгч ашигласан үедээс илүү үр дүнгүй байдаг.

Хүчилтөрөгч ашигладаг аэроб амьсгал нь илүү их эрч хүч үйлдвэрлэдэг бөгөөд сүүн хүчил үүсгэдэггүй. Энэ нь бас нүүрстөрөгчийн давхар исэл хэмээх хаягдал бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэдэг бөгөөд энэ нь цусны эргэлтийн системд ордог. Нүүрстөрөгчийн давхар исэл нь уушгинд хүрч, тэнд хүчилтөрөгчөөр солигддог. Амьсгалд оролцдог урвалууд нь Catabolic буюу том молекулуудыг жижиглэж, жижиг болгон, их хэмжээний энерги бий болгох урвалууд багтдаг (ATP). Амьсгал нь эсийн үйл ажиллагааг явуулахад хэрэгтэй химийн энергийг бий болгох эсийн гол түлхүүр үйлдлүүдийн нэг юм. Ерөнхий урвал нь олон био-химийн алхмуудаар, үйл явцаар бий болдог, нэг жишээ нь redox урвал буюу нэгээс нөгөөд электрон дамжуулах үйл явц юм. Ер нь эсийн амьсгал нь ерөнхийдөө огцом шатах урвал ч гэсэн энгийн бус байдал нь гэвэл энэ нь олон тооны урвалаас удаан, тогтвортой байдлаар энерги гардагт байгаа юм.

Аэроб эсийн амьсгалын хялбаршуулсан томъёо нь:

C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + Эрч хүч (АТФ байдлаар)

Үгийн томъёо нь:

Глюкоз (сахар) + Хүчилтөрөгч → Нүүрстөрөгчийн давхар исэл + Ус + Эрч хүч (АТФ байдлаар)
Цөмийн инженерчлэл

Цөмийн инженерчлэл нь цөмийн физикийн зарчмууд дээр үндэслэсэн атомын цөмийн задрал болон бусад дэд атомын физикийн хэрэглээтэй холбоотой инженерийн салбар юм.Үүнд цөмийн задралын систем, цөмийн реактор, цөмийн цахилгаан станц , цөмийн зэвсэг зэрэг бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн харилцан үйлчлэл, засвар үйлчилгээ орно.

Цөмийн инженерчлэл нь мөн цөмийн хайлуулах, эмнэлгийн болон цацрагийн бусад хэрэглээ, цацрагийн аюулгүй байдал, дулааны тээвэрлэлт, цөмийн түлш болон бусад холбогдох технологи, цөмийн тархалт, цацраг идэвхт хаягдал буюу цацраг идэвхт бодисын байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийн судалгааг багтаадаг.

Олон тооны химийн, цахилгаан, механик болон бусад төрлийн инженерүүд цөмийн салбарт ажилладаг бөгөөд олон эрдэмтэн, туслах ажилтнууд ажилладаг. АНУ-д 100,000 орчим хүн цөмийн салбарт ажилладаг. Хоёрдогч салбарын ажлын байрыг оруулаад АНУ-ын цөмийн салбарын дэмжлэгтэй хүмүүсийн тоо 475000 байна.
Виола Амхерд

**Виола Патрисия Амхерд** (герман. *Viola Patricia Amherd*; 1962 оны 6-р сарын 6-нд Швейцарын Вале кантоны Бриг хотод төрсөн) — швейцарын улс төрч, 2019 оноос Швейцарын Холбооны зөвлөлийн гишүүн. 2023 оны 1-р сарын 1-нээс Швейцарын дэд Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож байгаад 2024 оны 1-р сарын 1-нээс тус улсын Ерөнхийлөгч болсон. 

## Намтар 
Виола Амхерд Швейцарын өмнөд нутгийн Бриг хотод 1962 онд төрөөд 1982 онд тус хотод Латин гимназид сурч төгссөн байна. Улмаар 1982-1987 онд Швейцарын Фрибургийн Их сургуулийн (франц. *Université de Fribourg*, герман. *Universität Freiburg*, **UniFr**) эрх зүйн ангид сурч төгссөн ажээ. 1991 оноос төрлөх Бриг хотод хуульч, нотриатчаар ажилласан байна. 

1992 онд төрсөн хотынхоо зөвлөлийн гишүүн болсон. 1996 онд тэрээр хотын дэд ерөнхийлөгч, 2000 онд Бриг хотын захиргааны ерөнхийлөгч болжээ. 2005 оны 5-р сарын 31-ээс 2018 оны 12-р сарын 31 хүртэл тус улсын парламентын доод танхим буюу Швейцарийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүн байсан. 2018 оны 12-р сарын эхээр Виола Швейцарийн Холбооны Зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдож, 12-р сарын дундуур Батлан ​​хамгаалах, Иргэний хамгаалалт, спортын сайдын албан тушаал хашсан. Мөн тэрээр тус яамыг толгойлсон анхны эмэгтэй болж байсан. Тэрээр Вале кантоноос Холбооны Зөвлөлийн гишүүн болсон анхны эмэгтэй юм. 2019 оны 1-р сарын 1-нээс ажил үүргээ гүйцэтгэж эхэлсэн.

2020 оны сүүлээр Швейцарьт Консерватив Ардчилсан болон Христийн Ардчилсан Ардын Нам гэсэн хоёр намын удирдлага нэгдэх шийдвэр гарч улмаар Швейцарын "Төв" нам үүссэн байна. Виола Амхерд мөн энэ намд элссэн бөгөөд тэрээр Швейцарийн Холбооны Зөвлөл дэх энэ намын анхны төлөөлөгч болжээ. 2023 оны 1-р сарын 1-нд тэрээр тус улсын дэд ерөнхийлөгчөөр Ален Берсетийг (Швейцарийн ерөнхийлөгч болсон) сольсон.

Тэрээр 2022 оны 4-р сарын эхээр ОУ-ын Олимпын Хорооны тэргүүнээс Орос, Беларусийн албан тушаалтнуудыг тэмцээнээс хасахыг шаардсан дэлхийн удирдагчдын нэг байв. Энэ нь Оросууд Украин руу довтолж эхэлсний дараа болсон юм. 2023 оны 12-р сарын дундуур Швейцарийн парламент Виола Амхердыг дараа жил нь Ерөнхийлөгчөөр сонгов. "Төв" намын төлөөлөл 2024 оны 1-р сарын 1-нд тус улсын түүхэнд анх удаа Швейцарийн Ерөнхийлөгч болов.

Тэрээр Швейцарын Ерөнхийлөгчийн хувиар 2024 оны 8-р сарын 2-4-нд Монгол Улсад албан ёсоор айлчисан.
2024 оны улсын наадмын бөх барилдаан

Тулгар төрийн 2234 жилийн ой, Их Монгол улсын 818 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд 512 бөх идэрийн жавхааг гайхуулан барилдсанаас Даян аварга Н.Батсуурь түрүүлж, Улсын арслан Б.Орхонбаяр үзүүрлэжээ.

2014 онд Г.Өсөхбаяр, А.Сүхбат нар Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Дархан аварга цолд хүрч байсан бол үүнээс 10 жилийн дараа Монгол Улсын 10 дахь дархан аварга цолтон төрж буй нь Н.Батсуурь юм.

## Хиймэл зүлэг
Үндэсний их баяр наадмын бэлтгэл ажлын хүрээнд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн гадна, дотор талбайг үндсэн хоёр хэсэгт хуваан засвар хийхдээ төв талбайд шинээр тоглолт болон спортын тэмцээнд ашиглах боломжтой ФИФА-ийн шаардлага хангасан зүлэг тавьжээ. Гэвч тухайн зүлэг халтиргаатай байсантай холбоотойгоор наадмын барилдааны үеэр бөхчүүд халтирч унах, гэмтэж бэртэх тохиолдол их гарсан. Тавын даваанд хүч үзэж байсан Улсын заан Б.Пүрэвсайхан халтирснаас гуяны мах нь тасарч, эмнэлэг рүү хүргэгдсэн байна.

Уг асуудалтай холбоотойгоор Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн захирал Ж.Энхжаргалан, бөхчүүдээс уучлалт гуйсан. Мөн Нийслэлийн Засаг дарга Х.Нямбаатар Үндэсний олон нийтийн радио телевизэд өгсөн ярилцлагадаа, "Бороо их орсон. Халтиргаа гулгаа үүссэнийг бид нийтээрээ харсан. Ирэх жилийн наадмыг үндсэн зүлгэн дээр зохион байгуулах бэлтгэл ажил руу оръё гэдэг шийдэлд хүрсэн" гэж мэдэгдсэн байна.

## Шөвгөрсөн арван зургаан бөх
## Эх сурвалж
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Мембраны потенциал

**Мембраны бололцоо** (мөн **трансмембран потенциал** эсвэл **мембраны хүчдэл**) нь биологийн эсийн дотор болон гадна талын цахилгаан потенциалын ялгаа юм. Энэ нь дотоод потенциалаас гаднах потенциалыг хассантай тэнцэнэ. Эсийн мембраныг гаднаас дотор тал руу тогтмол хурдтайгаар (маш бага) эерэг цэнэгийг хөдөлгөхөд шаардагдах энерги (өөрөөр хэлбэл ажил) юм. (Хэрэв цэнэгийн хурдыг өөрчлөхийг зөвшөөрвөл кинетик энергийн өөрчлөлт болон цацрагийн үйлдвэрлэлийг харгалзан үзэх шаардлагатай.)

Мембраны потенциалын ердийн утгууд нь милли вольтоор тодорхойлогддог ба мВ гэж тэмдэглэсэн нь -80 мВ-аас -40 мВ хооронд хэлбэлздэг.
Ийм ердийн сөрөг мембран потенциалын хувьд эерэг цэнэгийг дотор талаас гадна тал руу шилжүүлэхийн тулд эерэг ажил хийх шаардлагатай. Гэсэн хэдий ч дулааны кинетик энерги нь ионуудад боломжит зөрүүг даван туулах боломжийг олгодог. Сонгомол нэвчилттэй мембраны хувьд энэ нь градиентийн эсрэг цэвэр урсгалыг зөвшөөрдөг. Энэ нь нэг төрлийн осмос юм.

Мембран нь тусгаарлагч болон тархалтын саадыг хоёуланг нь гүйцэтгэдэг ионуудын хөдөлгөөн. Трансмембран уураг, ионы тээвэрлэгч эсвэл ионы насос гэж нэрлэдэг. Уураг, ионуудыг мембранаар идэвхтэй түлхэж, концентрацийн градиентийг бий болгодог. Мембран дээгүүр дамждаг ба ионы сувгууд нь ионуудыг мембраны дагуу доош хөдөлгөх боломжийг олгодог.

## Эшлэл
Ангилал:Эсийн үйл явц
Ангилал:Мембраны биологи
Мэдээллийн эдийн засаг

**Мэдээллийн эдийн засаг**

## Мэдээллийн эдийн засаг нь мэдээллийн үйл ажиллагаа, мэдээллийн үйлдвэрлэлд ихээхэн анхаарал хандуулдаг эдийн засаг бөгөөд мэдээллийг хөрөнгийн баялаг гэж үнэлдэг. Энэ нэр томьёог Стэнфордын Их Сургуулийн төгсөх курсын оюутан Марк Порат анх санаачилж, хожим Женерал Мэжик (General Magic)-ийг үүсгэн байгуулагч байсан юм. 
Мануэл Кастелс мэдээллийн эдийн засаг нь үйлдвэрлэлийн эдийн засагтай харилцан хамааралгүй гэж мэдэгджээ. Тэрээр Герман, Япон зэрэг зарим улс орнууд үйлдвэрлэлийн процессыг компьютержүүлж байгааг харуулж байна. Ердийн үзэл баримтлалд мэдээллийн эдийн засгийг ан агнуур, хөдөө аж ахуй, үйлдвэрлэлийн үе шатуудын дараа гарч ирдэг эдийн засгийн "үе шат" эсвэл "үе" гэж үздэг. Энэхүү үзэл баримтлалыг мэдээллийн нийгэмд өргөнөөр ажиглаж болно, энэ нь хоорондоо нягт холбоотой боловч илүү өргөн хүрээтэй ойлголт юм.

Зарим эдийн засагт гарсан өөрчлөлтүүдийн олон шинж чанарууд байдаг. Үйлчилгээний эдийн засаг, өндөр технологийн эдийн засаг, хожуу капитализм, пост-фордизм, дэлхийн эдийн засаг зэрэг нь хоорондоо давхцаж, зөрчилдөөнтэй байдаг хамгийн түгээмэл хэрэглэгддэг нэр томъёо юм. Мэдээллийн эдийн засагтай ойртсон нэр томъёонд мэдлэгийн эдийн засаг орно.
Нийгмийн давхраажилт

**Нийгмийн давхраажилт** гэдэг нь  нийгэм эдийн засгийн хүчин зүйлээр баялаг, орлого, арьс өнгө, боловсрол, угсаа гарал, хүйс, ажил мэргэжил, нийгмийн байдал, эрх мэдэл (нийгмийн болон улс төрийн) зэрэгт үндэслэн хүмүүсийг бүлэг болгон ангилахыг хэлнэ. Энэ нь бүлгүүдийн доторх шатлал бөгөөд тэдгээрийг өөр өөр түвшний давуу эрхээр тодорхойлдог. Иймээс давхаргажилт нь нийгмийн бүлэг, ангилал, газарзүйн бүс нутаг, нийгмийн нэгж дэх хүмүүсийн нийгмийн харьцангуй байр суурь юм.

Орчин үеийн барууны нийгэмд нийгмийн давхаргажилтыг дээд анги, дунд анги, доод давхарга гэсэн гурван нийгмийн ангиллаар тодорхойлдог; эргээд анги бүрийг дээд давхарга, дунд давхарга, доод давхаргад хувааж болно. Түүгээр ч зогсохгүй нийгмийн давхарга нь ураг төрөл, овог, овог, кастын үндсэн дээр эсвэл бүх дөрвийн үндсэн дээр бүрэлдэж болно.

Хүмүүсийг нийгмийн давхаргаар нь ангилах нь язгууртны анги, тариачдын ангиудын нийгэм-эдийн засгийн харилцаанд суурилдаг төрийн, олон төвт, феодалын цогц нийгэмд хамгийн тод илэрдэг. Нийгмийн давхраажилт анх анчин, овог аймаг, хамтлагийн нийгэмд бий болсон уу, эсвэл хөдөө аж ахуй, нийгмийн солилцооны томоохон хэрэгслээс эхэлсэн үү гэдэг нь нийгмийн шинжлэх ухааны маргааны сэдэв хэвээр байна.

## Мөн үзэх
* Элитийн онол
* Жини коеффициент
* Даяарчлал
* Марксизм

## Эшлэл
Ангилал:Нийгмийн анги
Кристаллографи

ын атомын нарийвчлалтай зураг. Илүү тод толбо нь стронцийн атомын багана, бараан толбо нь титан-хүчилтөрөгчийн багана юм.]]

ийн загвар дахь Кикүчи шугамууд]]

**Кристаллографи** буюу **Талст судлал** нь молекул, талст бүтэц, шинж чанарыг судлах шинжлэх ухааны салбар юм. Кристаллограф гэдэг үг нь эртний Грек хэлний  (*krústallos*; "тунгалаг мөс, чулуулаг-болор"),  (gráphein; "бичих") гэсэн үгнээс гаралтай. 2012 оны 7 сард Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага талст судлалын шинжлэх ухааны ач холбогдлыг хүлээн зөвшөөрч 2014 оныг Олон улсын кристаллографийн жил болгон зарласан.

Кристаллографи нь өргөн хүрээний сэдэв бөгөөд рентген кристаллографи гэх мэт олон дэд салбарууд нь өөрөө шинжлэх ухааны чухал сэдэв юм. Кристаллографи нь болрын бүтцийн үндэсээс эхлээд болрын геометрийн математик хүртэл байдаг.

## Нэрт эрдэмтэд
## Мөн үзэх
* Болрын бүтэц
* Рентген кристаллографчлал

## Эшлэл

Ангилал:Хими
Ангилал:Материал судлал
Аналитик социологи

**Аналитик социологи** нь нийгмийг ойлгох стратеги юм. Нийгмийн янз бүрийн практикийн тархалт, тусгаарлах хэв маяг, сүлжээний бүтэц, ердийн итгэл үнэмшил, үйл ажиллагааны нийтлэг арга зам зэрэг макро түвшний чухал баримтуудыг тайлбарлахад чиглэдэг. Энэ нь зөвхөн эдгээр баримтууд бусад макро эдийн засагтай холбогдогдохгүй гэхдээ цэвэрхэн болон тодорхой аргуудаар механизмаар дамжуулан авчирч буй юм. Энэ нь хувь хүний үйлдэл болон харилцаа холбоон дээр төвлөрч зургийн маяг техник-ээс макро эдийн засгийн үр дүнг олох, үүнээс үйлдэл болон харилцаа холбоог төстэй авчирч ашиглах юм. Социологид дүн шинжилгээ хийх нь энэ цаг үеийн хувилгаан болоx Robert K. Merton- ийн сайн мэдэх дунд хүрээний онолын ойлголт юм. 

Дүн шинжилгээ хийх арга барил нь дугуй арааны зөв байрлалаас олдсон ба үүнээс ямар нийгмийн үр дүн авчрах бас энэ нь бодит байдлын амлалтаар хөтлөгдөнө. Туршилтын буруу таамаглалаар хүний урам зориг, танин мэдэхүйн үйл явц , мэдээлэлд нэвтрэх, эсвэл нийгмийн харилцаа нь механизмд нэвтрэх дарамтын тайлбарыг үүрч чадахгүй байх нь тэд хэр сайн үр дүн болон тайлбарыг урьдчилан таамагласан байгаа нь хамаагүй.

## Эшлэл
Ангилал:Нийгэм судлал
Ангилал:Сэтгэл судлалын тусгай салбар