open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мазерати

**Мазерати** ( []) нь Италийн Модена хотод төвтэй автомашин үйлдвэрлэгч юм. Тус аж ахуйн нэгж нь 1914 онд Болоньяд байгуулагджээ. Компанийн маркийн тэмдэг нь гурван сэрээ.

1950-иад онд Мазерати нь автомашины уралдаанд нэлээд амжилт гаргасны дотор 1957 оны Формула 1 уралдаанд Хуан Мануэль Фанжиог нисгэгчээр авч оролцон автомашины дэлхийн аварга болж байв. Мазерати нь угтаа Ферраритай өрсөлдөгчийн харьцаатай боловч 1997 оноос 2005 оныг хүртэл Фиат Крайслер Автомобайлс (ФКА) концерн доторх Ферраригийн охин компани болж үйл ажиллагаагаа явуулж байв. ПСА ба ФКА нэгдэн, Стеллантис концерныг шинээр байгуулсны дараа Мазерати нь тус концерны нэгэн марк болж байна.

## Түүх 
### Гэр бүлийн компани 
1914 оны арванхоёрдугаар сарын 1-нд Болоньяд «Алфиери Мазерати Хувьцаат Компани» (*Società Anonima Officine Alfieri Maserati*) нэртэйгээр анх гэр бүлийн компани болон байгуулагдав. Компанийг нь үүсгэн байгуулагч нь Алфиери Мазерати бөгөөд сүүлд түүний гурван төрсөн дүү бас нэмэгдсэн байдаг. 

Карло (1881–1910), Биндо (1883–1980), Алфиери (1887–1932) Марио (1890–1981), Этторе (1894–1990), Эрнесто Мазерати (1898–1975) нь бүгд Ломбард мужийн Вогера хотод төржээ. Тэдний эцэг нь төмөр замын инженер мэргэжилтэй нэгэн байв. Зураач мэргэжилтэй Марио Мазератиг эс тооцвол ах дүү Мазерати бүгд техникт сонирхолтой болж өсцгөөв.

1898 онд Карло Мазерати анхныхаа мотоциклийг зохион бүтээсэн ба түүгээрээ тэр хэд хэдэн уралдаанд оролцсон байна. XX зууны эхээр тэр Фиатад туршилт ба уралдааны автомашины жолоочоор ажиллах болсон ба энэ үеэрээ тэр хааяа хааяа Винченцо Ланчатай бас хамтран ажиллаж байжээ. Карло 1903 онд Изотта Фраскинид, 1907 онд Бианкид, 1909 онд Юниор автомашины үйлдвэр зэрэгт ажиллаж байв. 1910 онд Карло Мазерати сүрьеэ өвчний улмаас нас нөгчив.

## Зургийн цомог 

1947 Maserati A6 fl.jpg|«Мазерати А6», 1947 он
1958 Maserati 3500 GT coupé - white - fvr.jpg|«Мазерати 3500 GT», 1960 он
Maserati GranTurismo front 20071104.jpg|«Мазерати Гран Турисмо», 2007 он
Maserati MC20 003.jpg|«Мазерати MC20», 2020 оноос хойш

## Цахим холбоос 
* Мазерати дэлхий даяар

## Эх сурвалж 

Ангилал:Италийн автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:Маркийн нэр
Ангилал:Фиат
Ангилал:Формула-1-баг
Ангилал:Формула-1-хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч
Ангилал:Болоньягийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны баг
Ангилал:Болоньягийн спорт
Ангилал:1914 онд байгуулагдсан
Францын Институт

**Францын институт** буюу **Францын хүрээлэн** () нь Францын таван үндэсний академийг нэгтгэсэн шинжлэх ухааны гол албан ёсны байгууллага юм.  

# **Францын Академи** (франц. *Académie française*) Францын хэл, уран зохиолыг боловсронгуй болгох зорилгоор 1635 онд Кардинал Ришельегийн удирдлага дор байгуулагдсан  нь 40 гишүүнээс бүрддэг.    
# **Францын Бичээс, Дүрслэх Уран Зохиолын Академи** (франц. *Académie des inscriptions et belles-lettres*) анх 1663 оны 2 дугаар сард Жан-Батист Колбер байгуулсан.  XIV Луи хааны дурсгалд зориулж хөшөө, медалийн бичээс бүтээхээр хожим нь хүмүүнлэгийн үйлсийг нэгтгэжээ. Түүх, археологи, хэл шинжлэл академийн 1701 оноос хойших албан ёсны статустай болсон. 55 франц, 40 гадаад гишүүнээс гадна 50 франц, 50 гадаад харьяалалтай сурвалжлагч гишүүнтэй. 
# **Францын Шинжлэх Ухааны Академи** (франц. *Académie des sciences*) Математик, байгалийн ухаан, анагаах ухааны чиглэлээр Жан-Батист Колберын санал болгосноор XIV Луи 1666 онд байгуулсан .    
# **Францын Дүрслэх Урлагийн Академи** (франц. Académie des Beaux-Arts) Францын уран зургийн академи , Францын Хөгжмийн академи, Францын архитектурын академийг нэгтгэж 1803 онд байгуулагдсан.  1816 оноос хойш академийн албан ёсны статустай болж, өдгөө зураг авалт, гэрэл зургийн хэсгүүд нэмэгджээ. 57 суудалтай ч 2010 оны 1-р сарын 1-ний байдлаар 48 суудал нь эзэнтэй.    
# **Францын Ёс суртахуун, улс төрийн шинжлэх ухааны академи** (франц. Académie des Sciences morales et politiques) 1795 онд байгуулагдсан, 1803 онд татан буугдаж, 1832 онд сэргээгдсэн; одоогоор философи; ёс суртахууны шинжлэх ухаан ба социологи; хууль тогтоомж, нийтийн эрх зүй, хууль зүй; улс төрийн эдийн засаг, статистик, санхүү; түүх, газарзүй; ерөнхий гэсэн хэсгүүдтэй.

Францын институтын гол үйл ажиллагаа нь шинжлэх ухааны материалыг хэвлэн нийтлэх, номын сан, музей, барилга байгууламж, хөшөө дурсгалын засвар үйлчилгээ, мөн ойролцоогоор 1000 орчим өөр сан, үндэсний боловсролын тогтолцоотой харилцан үйлчлэх явдал юм. Францын Хүрээлэнгээс шагнал, буцалтгүй тусламж олгодог бөгөөд 2006 оны нийт дүн нь ойролцоогоор 12 сая евро байжээ. Хүрээлэнд “Canal Académie” хэмээх интернет радио сувгийг байгуулжээ. Бүх академийн ерөнхий хуралдааныг улиралд нэг удаа зохион байгуулж, ерөнхий асуудлыг хэлэлцдэг. Академи бүрийн хуралдаанаар шийдвэрлэдэг шинэ гишүүдийн сонгуулийн үр дүнг Францын Ерөнхийлөгч баталдаг байна.

## Цахим холбоос
*Албан ёсны цахим хаяг: https://web.archive.org/web/20081125055411/http://www.institut-de-france.fr/rubrique_-les_chanceliers_de_l_institut.html?arbo=46&page=257


Ангилал:Үндэсний академи
Ангилал:Францын боловсролын хүрээлэн
Ангилал:6-р арондисман (Парис)
Ангилал:1795 онд байгуулагдсан
Адгийн цагаан нуур

**Адгийн цагаан нуур** () нь Баянхонгор аймгийн Жинст, Баацагаан сумдын нутаг дахь Нууруудын хөндийд оршдог, тогтмол, шорвог устай, жижиг нуур юм. Хэмжээгээрээ Нууруудын хөндийн нууруудаас хамгийн бага нь ба Байдрагийн гол цутгадаг.
 
Эргэн тойрон нь говь цөлийн байдалтай ба хур тунадас бага ордог. Үүнээс болж нуурын ус ихээхэн татарсан ба бараг ширгэж үгүй болсон аж.  

Нуурын  баруун урд талд Баацагаан сумын Оройн бууц хэмээх баг бий.

## Мөн үзэх
* Монгол орны томоохон нуурууд

Ангилал:Азийн нуур
Ангилал:Монголын нуур
Ангилал:Баянхонгор аймгийн нуур
Ангилал:Монгол дахь Рамсарын ус, намгархаг газар
Түйн гол

**Түйн гол** (ᠲᠦᠢ ᠶᠢᠨ ᠭᠣᠤᠯ) нь Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай савд багтах ба Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт сум буюу Хангайн нуруунаас эх авч, аймгийн хилийн наагуур урссаар  Нууруудын хөндий дэх  Орог нуурт цутгадаг. Томоохон цутгал гэвэл Шаргалжуут гол билээ.

Голын эрэг голдирлын дагуу Баянхонгор аймгийн төв Баянхонгор хот, Эрдэнэцогт, Өлзийт, Жинст, Богд зэрэг сумдын төв байх агаад бас бус багууд байрлана.

Уул уурхайн үйл ажиллагаа, дулаарал, говийн уур амьсгал, бага хур тунадас зэргээс шалтгаалан голын ус багассаар байгаа юм.

Түйн голын ойролцоо Сартах уул (2119 м) байдаг.

Ангилал:Баянхонгор аймгийн гол мөрөн
Их сургуулийн номын сан

**Их сургуулийн номын сан** нь ямарваа нэгэн их сургуульд төвлөрсөн үйлчилгээт байгууламж бүхий номын сан юм. Номын сан нийтийн, сургалтын, эрдэм шинжилгээний болон бусад төрөлтэй байдаг. Их сургуулийн номын сан нь энэхүү заалтаас харахад сургалт, эрдэм шинжилгээний номын сангийн төрөлд багтана. 

## Их сургуулийн номын сан Монгол улсад 
2018 оны байдлаар Монгол улсад их дээд сургуулийн 101 номын сан үйл ажиллагаа явуулж байв. Монгол улсын их дээд сургуулийн номын сангаас дурдвал:
* Монгол Улсын Их сургуулийн номын сан, 
* Шинжлэх Ухаан Технологийн Их сургуулийн номын сан,
* Монгол Улсын Боловсролын их сургуулийн номын сан

## Эх сурвалж 
Ангилал:Номын сангийн төрөл
!
Нетта Барзилай

**Нетта Барзилай** (еврей. נטע ברזילי‎; 1993 оны 1 сарын 22-нд төрсөн) — нь **Netta** хэмээх нэрээр танигдсан Израилын дуучин. Хакошав Хабагийн 5-р улиралд ялснаар 2018 оны Евровижн дууны тэмцээнд улсаа төлөөлөх эрхээ авсан. 2018 оны 5 сарын 12-нд тэрээр Португалын Лиссабон хотод болсон Евровижн дууны тэмцээнд "Toy" дуугаараа түрүүлж, Израилын 4 дэх ялалтыг авчирсан (өмнө нь 1978, 1979, 1998 онуудад ялж байсан).

## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:Израилын хөгжимчин
Ангилал:Израилын дуучин
Ангилал:Израилчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
1955 оны Формула-1

**1955 оны Автомашины Дэлхийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээн** буюу орчин үед Формула 1-ийн ДАШТ хэмээн нэрлэгдэх уралдаан нь автомашины дэлхийн аварга шалгаруулах зургаа дахь удаагийн улирал байв. Энэ тэмцээний хүрээнд арван нэгэн уралдааныг 1954 оны нэгдүгээр сарын 16-наас есдүгээр сарын 11-ний хооронд зохион явуулах байсан хэдий ч Ле Маны 24-цагийн уралдааны ослын улмаас дөрвөн их шан явагдаагүй юм.

Олон Улсын Автомашины Холбооны хүндэт нэр болох *«Европын Их Шан»* нэрийг энэ онд Монакогийн Их Шанд олгов.

1955 оны улиралд өмнөх оныхтой адил Мерседес баг илт давуу байсны дээр энэ багт тухайн үеийн супер одууд болох Аргентины нисгэгч Хуан Мануэль Фанжио ба Их Британийн нисгэгч Стирлинг Мосс нартай гэрээтэй байв. Дэлхий хошой аварга Альберто Аскаритай гэрээ хийсэн Ланча баг түүнд ихээхэн найдлага тавьжээ. Гэвч энэ улирлын Формула 1 уралдаан сүйрэлд өртсөн жил байлаа. Монакогийн гран пригээс хойш дөрөв хоногийн дараа Аскари хувиараа нэгэн спорт тэрэгтэй туршилтын жолоодлого хийж яваад осолдон нас барсан бөгөөд үүнээс шалтгаалан Ланча Формула 1-д оролцох оролцоогоо зогсоов.

## Цахим холбоос 
* Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас, 1955 оны улирлын дүн
Дэмчигжавын Загдсүрэн

**Дэмчигжавын Загдсүрэн** (1958 онд Завхан аймгийн Нөмрөг суманд төрж, 2021 оны 4 сарын 21-нд нас барсан) нь Монгол Улсын Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, анагаахын ухааны доктор, спортын эмч, спортын зүтгэлтэн бөгөөд 2001-2019 онд Монголын Үндэсний Олимпын Хорооны (MYOX) ерөнхийлөгчөөр ажиллажээ.

## Боловсрол 
* 1978 онд Анагаах Ухааны Дунд Сургууль
* 1990 онд Анагаах Ухааны Их Сургууль
* 1995 онд Словак улсад анагаах ухааны дээд курс
* 1996 онд БНХАУ-ын Бээжин хотод олон улсын допингийн шинжилгээний курс
* 2003 онд ХБНГУ-ын Франкфурт хотод Спортын удирдлагын курс

## Бүтээн Байгуулалт
* Олимпын цагаан ордон (Olympic House): 2001-2002 онд МҮОХ-г өөрийн байртай болгож ашиглалтад оруулсан. Олимпын цагаан ордонд олимпын музей, номын сан, лаборатори, спортын холбоодууд үйл ажиллагаагаа явуулдаг

## Эшлэл
Ангилал:Монголын эмч
Ангилал:Монголын спортын хүн
Ангилал:Монголын Үндэсний Олимпын Хорооны ерөнхийлөгч
Ангилал:Нөмрөгийн хүн
Ангилал:1958 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Патрис Талон

**Патрис Гиом Атанасе Талон** (, 1958 оны 5 сарын 1-нд төрсөн) нь 2016 оны 4 сарын 6-наас хойш Бенин улсын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж буй улс төрч, бизнесмэн юм.

2021 оны 9 -р сард дотно дайсан болсон улс төрийн холбоотнууд Патрис Талон, Томас Бони Яай нар Котону дахь Марина ордонд уулзав. Энэхүү бооцооны үеэр Томас Бони Яай Патрис Талонд "улс төрийн хоригдлуудыг суллах" тухай хэд хэдэн санал хүсэлт ирүүлжээ.

Ангилал:Бениний ерөнхийлөгч
Ангилал:Бениний бизнесмен
Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн
Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:Бенинчүүд
Ангилал:1958 онд төрсөн
III Целестин

**III Целестин** (; 1106 оны орчим&nbsp;– 1198 оны 1 сарын 8), жинхэнэ нэр нь **Жакинто Бобоне** - , нь 1191 оны 3 сарын 30, эсвэл 4 сарын 10-нээс насан эцэс хүртлээ Католик сүм болон Папын улсыг тэргүүлсэн хүн.

## Эшлэл
Ангилал:Пап
Ангилал:Италичууд
Ангилал:12-р зуунд төрсөн
Ангилал:1198 онд өнгөрсөн
Хүнчүн

**Хүнчүн** (, ) нь БНХАУ-ын Гирин мужийн зүүн захад орших, Яньбянь Солонгос Өөртөө Засах Тойргийн хошууны энтэй хот юм. Хойд Солонгос (Умард Хамгён муж) болон Орос (Приморийн хязгаар)-той хаяа залгах тус хотын 5,145 хавтгай дөрвөлжин километр нутагт 271,000 гаруй хүн оршин суудаг. 785–793 онд Бохай улсын дорнод нийслэл байсан Дунгён энд байрлаж байв.

Хотын нэр нь манж хэлнээс гаралтай. ().

## Эшлэл
Ангилал:Гириний суурин
Галгас

**Галгас** овог нь дөрвөн ойрадын хошууд аймгийн ноёдын ургийн овог. 15-р зууны эхээр Хорчин аймгаас хэсэг албатаа авч салж нүүгээд чоросын Тогоон тайшийг түшиж нутаглах болсон хорчины Өрөгтөмөр тайжийн аймгийг хошууд, харин түүний хүү Дүүрэн дөчингийн гурван хүү Төмөр, Төгүдэй, Чинсан нарын үеэс овгийн нэрийг галгас болгож **"гурван эцэг галгас"** гэх нэршил үүссэн. 

Тод бичгийн сурвалж, төвөд болон хятад сурвалжийн үндсэн дээр эдүгээ хүртэл Хөхнуурын Хошууд монголчуудын дунд уламжлагдан ирсэн аман түүх, зүйр цэцэн үг болон ерөөлийн үг зэрэг ардын аман зохиолыг шинжилж үзэхэд овгийн нэрийн утгыг галтай холбож "галаас авшиг авсан", "галаас төрсөн" гэж үздэг. Одоо болтол, тус овгийнхоны хойчис Өвөр Монголын Алшаа болон Хөх нуур, Шинжаан зэрэг газарт амьдарч байна. Одоогоор Монгол Улсад энэхүү ургийн овогтой 10 хүрэхгүй хүн амьдардаг.

## Эшлэл 
Ангилал:Монгол овог аймаг
2000 оны Формула-1

**2000 оны Формула-1-дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн**  нь Формула 1-ийн дэлхийн аваргын 51 дэх улирлын тэмцээн ба нийт 17 гран при уралдаан болжээ. Улирлын тэмцээн гуравдугаар сарын 12-оос аравдугаар сарын 22-ны хооронд явагдсан. Энэ улиралд 1991 оноос хойш оролцоогүй байсан АНУ-ын гран-при шинээр нэмэгдэв.

Михаэль Шумахер гурав дахь удаагаа Формула 1-ийн дэлхийн аварга болов. Энэ нь түүний Феррари багт орсноос хойш хүртсэн анхны аварга цол бол харин Феррари баг 1979 оноос хойш тасалдаад байсан аварга цолоо батлав. Зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг Феррари хоёр дахь жилдээ дараалан хүртэв.

## Техникийн дүрмийн шинэчлэл 
Энэ улиралд Ү10 цилиндр бүхий 3000 см³ багтаамжтай хөдөлгүүрийг зөвшөөрчээ. 1998 оноос хойш Ү8 цилиндрт хөдөлгүүрийг ямар ч баг ашиглаагүй тул энэ нь одоо байгаа дүрмээ зөвхөн шинэчилсэн хэрэг байв. Мөн түүнчлэн бүх Формула 1-ийн хөдөлгүүрийг энэ жилээс эхлэн ердийн шатахуун түгээх станцын бензинтэй төстэй бензинийг ашиглах ёстой болгов.
## Уралдааны зам 
1991 оноос хойш байхгүй байсан АНУ-ын гран-при буцаж ирснээр энэ улирлын тэмцээний тоо 17 болж өсөв. Индианаполис Мотор Спидвэйг уралдаан болох газраар сонгосон нь зүгээр ч нэг хэрэг байсангүй, харин ч 1960-аад оныг хүртэл Формула-1-ДАШТ-ний нэгэн улалжлалт хэсэг байсан Индианаполис 500 уралдааныг буцаан ирүүлсэн явдал байлаа. Өмнөхөөс ялгаатай нь зууван дугираг замыг бүхлээр нь биш зөвхөн хэсэгчлэн бэлдсэн зам байв.
## Баг 
Стюарт баг сүүлийн гурван жилийн хугацаанд зөвхөн Форд компанийн хөдөлгүүрийг ашиглаж байсан ба энэ улиралд хөдөлгүүр нийлүүлэгч концерн энэ багийг худалдан авч Ягуар Расинг гэх нэрээр бүртгүүлжээ.

Үүнтэй төстэй байдлаар Рено улирал эхэлснээс хойш хэдхэн хоногийн дараа Бенеттоныг авч, анхандаа нэрийг нь солихоос татгалзсан байна.

## Дэлхийн аваргын үнэлгээ 
### Жолоочийн үнэлгээ 
### Зохион бүтээгчийн үнэлгээ 
## Цахим холбоос 
* Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас, 2000 оны улирлын дүн

Ангилал:2000 оны моторт спорт
Синди Нобл

**Синди Жо Нобл** (, 1958 оны 11 сарын 14-нд төрсөн) нь Америкийн сагсан бөмбөгчин эмэгтэй. АНУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 1984 оны зуны олимпоос алтан медаль хүртсэн. Нобл 2000 онд Сагсан бөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн алдрын танхимд нэрлэгджээ. 

Нобл Охайо муж улсын Кларксбургт төрсөн бөгөөд Теннессийн их сургуульд суралцаж байв.

## Оюутны лигийн үзүүлэлт
Эх сурвалж

## Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн олимпын аварга
Ангилал:Охайогийн хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Долцонгийн Дондог

**Долцонгийн Дондог** (1956 оны 2 сарын 12-нд Төв аймгийн Баян суманд төрж, 2021 оны 4 сарын 20-нд нас барсан) нь Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр 3 удаа (2000, 2004, 2008) сонгогдож ажилласан улс төрч юм.

## Намтар
Дондог 1972 онд Төв аймгийн Баян сумын найман жилийн дунд сургууль, 1974 онд Зуунмод хотын 10 жилийн дунд сургууль, 1979 онд Улсын багшийн их сургуулийг физик-математикийн багшийн  мэргэжлээр төгссөн. Улмаар 1989 онд Намын дээд сургууль төгсөж, улс төрийн дээд боловсрол эзэмшжээ.

Тэрбээр 1979-1984 онд Төв аймгийн Зуунмод хотын 10 жилийн дунд сургуульд физик- математикийн багшаар ажиллаж байгаад намын ажилд шилжиж, 1984-1987 онд Төв аймгийн МАХН-ын хорооны зааварлагч, 1989-1990 онд аймгийн МАХН-ын хорооны улс төрийн хэлтсийн ахлах зохион байгуулагч, хэлтсийн дарга, 1990-1992 онд аймгийн МАХН-ын хорооны дэд даргаар ажиллажээ. Дараа нь 1992-1996 онд Төв аймгийн ЗДТГ-ын Зохион зааварлах хэлтсийн орлогч дарга, 1996-2000 онд аймгийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, 1997-2000 онд аймгийн МАХН-ын хорооны даргын албыг хашиж байв.

## Шүүх хурал
Д.Дондог 2008 оны УИХ-ын сонгуульд зарцуулах хөрөнгөө олж авахын тулд туслах Д. Сайнбаяр болон бусад хүнтэй үгсэн барилга барих газар олж өгнө гэж бусдыг залилсан гэх хэргээр 2014 оны 8 сарын 14-нд анхан шатны шүүхээс 10 жил 1 сар чанга дэглэмтэй хорих ангид хоригдох ял сонссон. Улмаар давж заалдан, хэргийг мөрдөн байцаалтад буцаалган, батлан даалтад гарч байв.

## Шагнал
*Ардын хувьсгалын 70, 80 жил, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн хүндэт медаль
*Хөдөлмөрийн хүндэт медаль
*Алтан гадас одон (2003)
*Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон (2008)

## Эшлэл
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Баяны хүн
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:1956 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
V Мурад

**V Мурад** (осман. مراد‎ / *Beşinci Murat*; турк. *Murad V* ; 1840 оны 9-р сарын 21-нд Стамбулд төрсөн– 1904 оны 8-р сарын 29-нд Стамбулд нас барсан) - Османы эзэнт гүрний 33 дахь Султан. 1876 оны 5 сарын 30-наас 8 сарын 31 хүртэл богино хугацаанд буюу 93 хоног засагласан бөгөөд хаан ширээг түүний дүү II Абдул Хамид залгамжлан авсан. 

## Намтар 
V Мурад султан I Абдул Межидийн ууган хүү байсан. 

Тэрээр хаан ширэнээс буугаад үлдсэн амьдралаа шилтгээн дахь гэрийн хорионд өнгөрүүлжээ.

Ангилал:Стамбулын хүн
Ангилал:Осман овог
Ангилал:Османы султан
Ангилал:Туркийн чөлөөт өрлөгчин
Ангилал:20-р зууны чөлөөт өрлөгчин
Ангилал:1840 онд төрсөн
Ангилал:1904 онд өнгөрсөн
Үже хаан

**Үже хаан** (хятадаар:烏介可汗) бол Уйгурын хаант улсын 13 дахь хаан юм. Тэр бол Бао-и хааны хүү билээ. Киргиз аймгийн Арэ ханы довтолгооноор Уйгурын төрт улс мөхөж, Уйгур улсын баруун талд байсан Пан тегин тэргүүнтэй 15 овгийн хүн ард Карлукийн зүг нүүсэн бол, төв болон зүүн талд байсан 13 овгийн хүн ард, Онги голын орчимд нүүж очоод, Уйгур улсын Бао-и хааны хүү Үжег хаанд өргөмжилсөн. 
## Хаанчлалын үе
Тэрбээр 841 онд Енисейн Киргизийн довтолгооны дараа 13 овог аймгийн дэмжлэгтэйгээр хаан цолыг хүртжээ. Хаан болсон даруйд Киргизэд олзлогдсон Чүндэ хааны хатан Тайхэ гүнжийг суллан авч, Тайхэ гүнжээр зуучлуулж, Тан улсад хаан болсноо хүлээн зөвшөөрүүлэхийг зорьжээ. 
Үже хаан болон уйгур ноёд Тан улсын Жөньү хотыг (одоогийн Өвөр Монголын Хөх хот орчмын нутаг) хүн ард, газар нутгийн хамтаар түр хугацаагаар өгч, хүчээ сэлбэх боломж олгохыг хүсэн, үүндээ Тайхэ гүнжийг татан оролцуулав. Харин Тан улсын Үзун хааны зарлиг буухад, Уйгурын хүн ард хилийн гадна үлдэж, Тайхэ гүнжийг Чанань хотод ирж, нөхцөл байдлыг тайлагнахыг шаарджээ. Үүний улмаас Уйгурын хаан, ноёд эсэргүүцэж, Тан улсын хилийн хот тосгод руу довтолж дээрэм тонуул хийж, Тан улсад шахалт үзүүлэхийг оролдон, Тяньдө хотыг (одоогийн Өвөр Монголын Баяннуур аймгийн нутаг) зээлүүлэхээр гуйж элч илгээв. Харин Тан улсын тал тэдний хийсэн үйлдлийг зэмлэн буруушааж, өмнөх шаардлагаа дахин тавив. Мөн Үзун хаан зарлигаар уйгуруудыг дайлах их цэргийг Ши Шюныг ерөнхий захирагчаар томилж, Шато түрэг аймгийн ноён Ли Гуочан дэд жанжин болгож хойд зүгт илгээв. 
  
843 оны 2-р сард Үже хаан Жөньү хот руу довтлоход, Ши Шюн, Ли Гуочан нарын хятад, түрэг цэргийн хүч сөрөг довтолгоон хийв. 843 оны 2 сарын 13 нд Тан улсын цэргийн жанжин Хө Чинчао, Чиби Тун нарын удирдсан 6000 нүүдэлчин угсаатны цэргүүд шөнийн харанхуйг ашиглан Уйгурын цэргийн хуаранд довтолж, Тайхө гүнжийг олзлон, Уйгурын хааны их цэргийг бут ниргэв. Харин Үже хаан цөөн цэргийн хүчээ авч зугтаж чадсан ч 846 онд Алтайн нурууны орчимд Тан улсад дагаар орсон уйгур ноён Ли Сыжунд алуулсан. Ли Сыжун бол Уйгурын Чундэ хааны хүү **Ормизд тегин** юм.  
Үже хааныг түүний дүү Энянь залгамжилжээ.

Ангилал:846 онд өнгөрсөн
Ангилал:Уйгурын Хаант Улс
Борис Яковлевич Владимирцов

**Борис Яковлевич Владимирцов** (1884.07.08-нд Калуга хотод төрсөн- 1931.08.17-нд Ленинград хотын ойролцоо Сиверскаяд нас барсан) - Оросын монгол судлаач, ЗХУ-ын ШУА-ийн академич (1929). Монгол хэл, уран зохиол, түүх, монгол судлаач.

Бурханы шашинтан болсон.

Тэрбээр В. Л. Котвич, А. Д. Руднев, В. В. Радлов, В. В. Бартольд, Ф. И. Щербатский, И. А. Бодуэна де Куртенэ нарын сурагч байсан.

Владимирцов 1909 онд Санкт-Петербургийн Их сургуулийн Дорно дахины хэлний факультетыг Хятад-Манжийн ангиллаар төгсөөд Их сургуульдаа монгол, халимагийн уран зохиолын тэнхимд ажиллахаар үлдсэн. 

1911 онд холбогдох шалгалтуудыг амжилттай өгсний дараа магистрын зэрэг хамгаалж, оюутан байхаасаа эхэлсэн дөрвөд, баяд, захчин аялгын талаар мэдээлэл цуглуулахаар Баруун Монголын Ховдын хязгаарт очсон байна. 

Б.Владимирцов 1913 оноос 1915 оны намар хүртэл Баруун ба Төв Монголоор аялж хэл шинжлэл, угсаатны зүйн судалгаа хийжээ. 

Тэрбээр Санкт-Петербург хотод монгол аялгуу, аялга, монгол тууль, бөө мөргөл, бурхан шашны талаарх материал, түүнчлэн монгол, ойрд номнуудын томоохон цуглуулгатай буцаж ирэв. Эрдэмтэн хэвлэлд бэлтгэж эхэлсэн бөгөөд тэр үед их сургуульд лекц уншиж, Шинжлэх ухааны академийн Азийн музейн Монгол-Ойрд гар бичмэлийн цуглуулгыг эмхэлж цэгцэлж эхэлжээ. 1918 оны 12-р сард Владимирцовт профессор цол олгосон байна. 

1925 онд БНМАУ-ын нутаг дэвсгэрт орших Бага Хэнтий, Хэрлэн голын бүс нутгаар аялж, 1926 онд Улаанбаатар, Бээжинд аялсан байна. Б.Я.Владимирцов 1926 онд Монгол Улсад эрдэм шинжилгээний томилолтоор ирсний үр дүнд монголчуудын хэл шинжлэл, угсаатны зүйн талаарх эрдэм шинжилгээний үнэт бүтээл болох "Халхын Цогт тайжийн хадны дээрх бичээсүүд" өгүүллийг хэвлүүлжээ.

1929 онд тэрбээр монгол хэл шинжлэлийн түүхэн дэх "Монгол хэл ба халх аялгууны харьцуулсан дүрэм" хэмээх томоохон чухал судалгааны ажлын эхний хэсгийг хэвлүүлэв. 

Түүний "Монголчуудын нийгмийн систем" хэмээх дуусгаж амжаагүй ажлыг нас барсны дараа 1934 онд хэвлүүлсэн байна.

Тэрээр 1931 оны 8 дугаар 17-нд нас барсан. Санкт-Петербург хотод Смоленскийн оршуулгын газар нутаглуулжээ. 

## Бүтээлүүд 
«Общественный строй монголов. Монгольский кочевой феодализм» (1934 год)

* *Владимирцов Б. Я.* Работы по истории и этнографии монгольских народов. — М.: Восточная литература, 2002. — 560 с. — (КОВ: Классики отечественного востоковедения). — 1000 экз. — .
* *Владимирцов Б. Я.* Работы по литературе монгольских народов. — М.: Восточная литература, 2003. — 608 с. — (КОВ: Классики отечественного востоковедения). — .
* *Владимирцов Б. Я.* Работы по монгольскому языкознанию. — М.: Восточная литература, 2005. — 952 с. — (КОВ: Классики отечественного востоковедения). — 800 экз. — .

Ангилал:Дорно дахин судлаач
Ангилал:Монголч эрдэмтэн
Ангилал:Угсаатан судлаач
Ангилал:Хэл зүйч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1884 онд төрсөн
Ангилал:1931 онд өнгөрсөн
1999 оны Формула-1

**1999 оны Формула-1-Дэлхийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээн** нь Формула 1-ийн дэлхийн аваргын 50 дахь улирлын тэмцээн юм. Нийт 16 гран при уралдааныг 1999 оны гуравдугаар сарын 7-оос аравдугаар сарын 31-ний хооронд зохион явуулжээ.

Дэлхийн аварга цолоо хамгаалж буй Мика Хаккинен энэ цолоо баталж чадсан бөгөөд хоёр дахь удаагаа жолоочийн дэлхийн аварга цолыг хүртэв. Зохиол бүтээгчийн дэлхийн аварга цолоо МкЛарен баг хамгаалж чадсангүй, харин Феррари баг 16 жилийн дараа дахин дэлхийн аварга болжээ. Ферраригийн нисгэгч Михаэль Шумахер энэ улирлын найм дахь уралдаан буюу Их Британийн Сильверстоун авто тойруулга дээр осолд орон бэртсэн тул түүнээс хойш зургаан их шанд оролцож чадаагүй юм.

## Дүрмийн өөрчлөлт 
### Дүрэм 
Техникийн дүрмээр нугарах уян тэнцвэржүүлэгчийн хийцийг хорьсон ба урд дугуйны хээний ховил гурав байсныг дөрөв болгон тоог нь нэмэгдүүлэв. Аюулгүй байдлын үүднээс дугуйны гарнуудыг (дугуйг тогтоох эд анги) нэмэлт бэхэлгээгээр бэхлэх, бүтнээр салган гаж авах хийц бүхий жолоочийн суудал ба толгойны түшлэгтэй байхаар журамлав.
### Дугуй 
Өнгөрсөн улирлын дуусангуут Гүүдиэр концерн дугуй нийлүүлэхээ зогсоож буйгаа мэдэгджээ. Тиймээс энэ улиралд бүх баг Бриджстоуны дугуйгаар хангагдахаар болов.

## Багууд ба жолооч
## Цахим холбоос 
* Формула-1-ийн албан ёсны цахим хуудас, 1999 оны улирлын дүн

Ангилал:1999 оны моторт спорт
Хоолойн гол

**Хоолойн гол** нь Завхан аймгийн Тэлмэн, Нөмрөг сумдад оршдог Тэлмэн нууранд цутгадаг байнгын урсацтай жижиг гол юм.

Ангилал:Завхан аймгийн гол мөрөн
Энянь хаан

**Энянь хаан** (хятадаар:遏捻可汗) (?-848) бол Уйгур улсын хаан цолыг залгамжилсан сүүлчийн язгууртан юм. Үже хаан Ли Сыжунд алуулсны дараа түүний дүү хаан болсон гэж Хятадын түүхэнд бичигдэн үлджээ. 
* 846 онд Уйгурын 5000 орчим өрхийг авч, Кумоси аймгийн ноён Ши Шелантай холбоо тогтоож, түүний газар нутагт нутаглав. 
* 847 оны зун Тан улсын жанжин Жан Жун-ү цэрэг удирдаж тэдний нуугдсан Кумоси аймгийн нутагт довтлон орж, Кумосиг эзлэхэд Энянь өөрийн ардаа авч Шивэй аймгийн нутаг руу зугтав.
* 848 онд Тан улсын Сюаньзун хаан Энянь хааны зүгт элч илгээж, Энянийг Юй мужид хүрч ирэн, найрамдал тогтоох санал тавьжээ. Энэ явдалд итгэсэн тэрбээр цөөн бараа бологчдын хамтаар Юй мужид очиход Жан Жон-үгийн тушаалаар Энянь хааныг барьж алах урхи бэлдсэн байсныг мэдэж, 12 цэрэг, хатан, хүүгийн хамт баруун зүгт зугтжээ. Харин түүний цаашдын намтар бүрхэг байдаг. 5000 өрх уйгурууд Шивэй аймгийн нутагт үлдэж, тэдний дунд шингэжээ.        

Ангилал:Уйгурын Хаант Улс
Ангилал:8-р эсвэл 9-р зуунд төрсөн
Ангилал:9-р зуунд өнгөрсөн
Италийн тусгаар тогтнолын гуравдугаар дайн

**Италийн Тусгаар Тогтнолын Гуравдугаар Дайн** () нь Италийн хаант улс ба Австрийн Хаант Улсын хооронд өрнөсөн дайн юм. Энэ дайн нь Прусс-Австрийн дайнтай цаг хугацааны хувьд нэг үед болсон ба дайн дууссаны дараа Австрийн бүрэлдэхүүнд байсан Ломбард-Венетогийн хаант улсыг Францад өгсөн боловч үүний дараа бүх ард түмний санал асуулгаар Францаас Италид шилжүүлсэн байдаг. Энэхүү хүн ам ихтэй, ихэнх нь хөрөнгөтөн Венето мужийг Италид өгсөн нь Италийн нэгдэлд чухал алхам болсон юм. 

## Зэвсэгт хүчний нөхцөл байдал 
Дайн эхлэхэд Италийн зэвсэгт хүчний нэгдэлд саад болж байсан хүчин зүйлүүд нь Сардинийн хаант улс ба Хоёр Сицилийн хаант улсын зэвсэгт хүчин байв. Учир нь Италийн хаант улсыг 1861 онд байгуулахад түүний бүрэлдэхүүнд орсон эдгээр хаант улсууд нэгдэхээсээ өмнө хоорондоо дайтаж байсан тул нэгдсэн хаант улсад орсноор, аль нь алинаасаа тушаал авч, гүйцэтгэх дэг журам тодорхой биш байв. Үүн дээр Италийн хаант улс үүссэн даруй Сицилийн дээрэмчдийн үйл ажиллагаа цэцэглэсэн бас нэг зовлон байв. Эдгээр дээрэмчдээс илүү хүчтэй бас нэгэн тэмцэл байсан нь 1861 онд нэгдсэн ханы тэнгисийн зэвсэгт хүчний цэргүүдийн (*Regia Marina*) асуудал байлаа.

## Дайны явц 
1866 оны дөрөвдүгээр сарын 8-нд Италийн засгийн газрыг төлөөлөн генерал Ла Мармора Берлинд ирэн, тухайн үед Пруссийн ерөнхий сайд байсан Отто фон Бисмарк нар зэвсэгт хүчний холбоотон болох гэрээнд гарын үсгээ зурцгаав. Францаар зуучлуулан, Венийн тэргүүлэгчидтэй төвийг сахих хэлэлцээр хийх гэсэн ч олигтой ахиц гарахгүй байсан тул Итали, Прусс хоёр Австрид дайн зарлав. Пруссийн хувьд ч тэр Италийн хувьд ч тэр үндэстнээрээ нэгдсэн улс болох гэсэн замд нь Австри л тээг болж байна гэж үзжээ.

Итали гурван замаар Австри луу давшив. Ломбард мужаас Австрийн бэхлэлтийн дөрвөн булан болох Мантуа-Пескиера дел Гарда-Верона-Леньяго руу; Эмилиа-Романьягаас Венето руу; Альпийн нурууны Тренто хот орчмоор давшлаа. Гэвч дайн эхэлснээс хойш Итали хоёр ч томоохон тулалдаанд ялагдал хүлээсэн ба ганцхан Бецеккагийн дэргэдэх тулалдаанд л ялалт байгуулав. 

Көниггрецийн дэргэдэх тулалдаанаар Прусс ялалт байгуулсан тул Австри аргагүйн эрхэнд бууж өгөв. 1866 оны наймдугаар сарын 12-нд Фриулийн Кормонст Австри ба Италийн хооронд дайныг зогсоох хэлэлцээр хийн гарын үсгээ зурцгаажээ.

## Зургийн цомог 

Venezia che spera di Andrea Appiani.jpg|Андреа Аппиани: Италийн нэгдлийн төлөө зовнисон нь
Soerensen Seeschlacht bei Lissa 1866 Rammstoss.jpg|Лиссагийн тэнгисийн тулалдаан
Bataille de Bezzeca.jpg|Бецеккагийн дэргэдэх тулалдаан

## Ном зүй 
* 
* Konrad Sturmhoefel: *Illustrierte Geschichte der neuesten Zeit.* Band IX und X. Otto-Spamer-Verlag, Leipzig 1897.

## Эх сурвалж 
Ангилал:Тусгаар тогтнолын дайн
Ангилал:19-р зууны дайн
Ангилал:Европын дайн
Ангилал:Италийн түүхэн дэх дайн
Ангилал:Австрийн зэвсэгт хүчний түүх
#3
Ангилал:1866 оны зөрчилдөөн
Балжиннямын Намбар

**Рашааны Намбар** хэмээн алдаршсан **Балжиннямын Намбар** (1933-2021 оны 4 сарын 19) нь Монгол Улсын Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан цолтой эмч, эрдэмтэн юм.

Тэрбээр 1933 онд Архангай аймгийн Чулуут суманд төрж, сумынхаа бага сургууль, Архангай аймгийн төв Цэцэрлэг хотын арван жилийн сургуулийг тус тус дүүргээд 1951 онд Улаанбаатар хотноо Анагаах ухааны дээд сургуульд элсэн орж, 1957 онд хүний их эмчийн мэргэжил эзэмшин төгсжээ.

Намбар Улсын төв эмнэлэг, “Хужирт”, “Жанчивлан”, “Улаанбаатар” зэрэг рашаан сувиллуудад эмчлэгч эмч, тасгийн эрхлэгч, ерөнхий эмч, МҮЭ-ийн Төв зөвлөл, ”Оргил” рашаан сувилал, “Рашаан судлалын үндэсний төв” зэрэг газруудад ажиллаж байв. Мөн "Монголын рашаан сувилал" нийгэмлэгийн гүйцэтгэх захирал, Дэлхийн болон олон улсын рашаан ашиглалтын нийгэмлэгийн гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүнээр тус тус сонгогдон ажиллаж байв.

## Бүтээл
*Рашаан сувиллын эмчилгээ
*Хүн амд үзүүлэх рашаан сувиллын эмчилгээний хэрэгцээ, норматив
*Монгол орны рашааны цогцолбор судалгаа
*Улаанбаатарын нүүрс хүчлийн хийт рашааны орд
*Монгол орны зарим рашаан
*Шаргалжуутын усан болор рашаан
*Тэргүүн буюу Жанчивлин рашаан
*Рашаан сувиллын эмчилгээний хоол
*Рашааны анагаах увидас
*Эмчилгээний шаврын ид шид
*Нөхөн сэргээх физик эмчилгээ
*Эмчилгээний хоолны тус дэм
*Монгол орны рашааны газрын зураг (монгол, англи хэлээр)

## Шагнал
*Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан (2000)

## Гэр бүл
Түүний хүү нь Монгол Улсын 3 дахь ерөнхийлөгч Намбарын Энхбаяр юм.

Ангилал:Монголын эмч
Ангилал:Монголын эрдэмтэн
Ангилал:Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан шагналтан
Ангилал:Чулуутын хүн
Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Эдийн засгийн сэтгүүл зүй

**Эдийн засгийн сэтгүүл зүй** бол нийгэмд болж буй бизнес, эдийн засаг, санхүүгийн үйл ажиллагаа, өөрчлөлтийг хянах, бүртгэх, дүн шинжилгээ хийх, тайлбарлах сэтгүүл зүйн нэг хэсэг юм. Эдийн засгийн сэтгүүл зүйн тусгах сэдвүүд нь эдийн засагтай холбоотой арилжааны бүхий л үйл ажиллагааг бүрэн хамардаг.

Сэтгүүл зүйн энэ салбар нь арилжаа худалдаа буюу бизнесийн салбартай холбоотой хүмүүс, газар нутаг, асуудлуудын талаар мэдээ, нийтлэлийг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр түгээж байдаг. Ихэнх сонин, сэтгүүл, радио, телевизийн мэдээний нэвтрүүлэг нь эдийн засгийн мэдээ нийтлэлийн булан, нүүр агуулсан байдаг. Эдийн засгийн буюу бизнесийн дэлгэрэнгүй, гүнзгий сэтгүүл зүй нь бизнес, санхүүгийн сэтгүүл зүйд тусгайлан зориулсан хэвлэл, радио, телевизийн сувгуудад гардаг. 

## Түүхэн тойм 
Эдийн засгийн сэтгүүл зүй буюу Бизнесийн сэтгүүл зүй нь дундад зууны эхэн үеэс эхлэлтэй. Тухайн үеийн алдартай худалдааны гэр бүлүүд хоорондоо харилцан ойлголцоход тусалдаг байсан гэж үздэг.  

1700 оны үед Робинзон Крузо хэмээх туужаараа алдартай Даниэл Дефо нь бизнес, эдийн засгийн мэдээг нийтэлж эхлэв. 

1882 онд Чарльз Доу, Эдвард Жонс, Чарльз Бергстрессер нар Уолл Стрийт орчмын хөрөнгө оруулалтын ордонд мэдээ дамжуулдаг утасны үйлчилгээг эхлүүлжээ. 

1889 онд бизнес эдийн засгийн мэдээ нийтлэл бүхий Уолл Стрийт Журнал хэвлэгдэж эхлэв. 

Алдарт сэтгүүлч Ида Тарбелл өөрийгөө бизнес эдийн засгийн сурвалжлагч гэж үздэггүй байсан ч 1902 онд Стандарт Ойл компанийн талаар мэдээлсэн нь олон мянган бизнес эдийн засгийн сэтгүүлчид компаниудыг өнөөдрийг хүртэл хэрхэн сурвалжилж буйн загварыг гаргаж өгсөн гэж үздэг байна. 

1990-ээд онд бизнесийн хамрах хүрээ нэр хүндтэй болж, хөрөнгийн зах зээлд илүү их хөрөнгө оруулалт хийжээ. Уолл Стрийт Журнал бол бизнес эдийн засгийн сэтгүүлзүйн нэгэн тод жишээ бөгөөд Америкийн Нэгдсэн Улсдаа шилдэгт тооцогдоно.

## Гадаад холбоос 
Өөрчлөгч клуб
Ангилал:Сэтгүүл зүй
__FORCETOC__
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Халифа бин Хамад Аль Тани

Шейх **Халифа бин Хамад бин Абдулла бин Яссим бин Мохаммед Аль Тани**  (1932 оны 9 сарын 17 –  2016 оны 10 сарын 23; ) нь Катарын эмир байв. 1972 оны 2 сарын 27-нд эмирт өргөмжлөгдөж, 1995 оны 6 сарын 27-нд хүү Хамад бин Халифа хаан ширээг нь булааж авах хүртэл хашжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Катарын эмир
Ангилал:Катарын ерөнхий сайд
Ангилал:Катарын сангийн сайд
Ангилал:Угаалгын одон шагналтан (өргөмжит хүлэг баатрын их загалмай)
Ангилал:Гэгээн Михаил ба Георгийн одон шагналтан (их загалмайн хүндэт хүлэг баатар)
Ангилал:Катарчууд
Ангилал:1930 онд төрсөн
Ангилал:2016 онд өнгөрсөн
Викториа Сваровски

**Викториа Сваровски** (, 1993 оны наймдугаар сарын 16-нд Инсбрук хотод төрсөн) Австрийн поп дуучин ба телевизийн хөтлөгч юм.

## Амьдрал ба мэргэжил 
Викториа Сваровски нь Александра ба Паул Сваровскийн охин юм. Тэрбээр Паулина гэх нэртэй нэг охин дүүтэй. Түүний ээж нь сэтгүүлч мэргэжлээрээ ажилладаг бол аав нь гэр бүлийнхээ компанид ажилладаг. Викториа анх 2009 онд Германы хошин урлагийн жүжигчин Марио Бартын телевизийн шоунд оролцон, *«Get Gone»* хэмээх дууг дуулан тайзан дээр гарчээ. 17 настайдаа Сони Мюзик дээр бичлэг хийх гэрээнд гарын үсгээ зурж байв. 2010 оны арваннэгдүгээр сард түүний анхны сингл *«One in a Million»* худалдаанд гарчээ.

2010 онд үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд хөрөнгө оруулагч Вернер Мюрцтай харилцаатай байв. Хосууд 2017 оны тавдугаар сарын 20-нд хуримаа хийжээ.

## Уран бүтээл 
### Сингл 
* *One in a Million* (2010 он)
* *There’s a Place for Us* (2010 он)
* *Voyeur* (2011 он)
* *My Heart Is Your Heart* (2016 он)
### Хамтарсан 
* *Beautiful* (feat. Prince Kay One, 2014 он)

## Цахим холбоос 
* Викториа Сваровскийн албан ёсны цахим хуудас
* *Гала сэтгүүлийн цахим хуудсан дахь Викториа Сваровскийн тухай мэдээлэл*
* *РТЛ-Телевизийн цахим хуудсан дахь Викториа Сваровскийн тухай мэдээлэл*
* 

## Эшлэл 
Ангилал:Австрийн поп дуучин
Ангилал:Германы телевизийн нэвтрүүлэгч
Ангилал:РТЛ-ийн хүн
Ангилал:Австричууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Роналд Роусон

**Роналд Роусон Роусон** (, 1892 оны 6 сарын 17 &ndash; 1952 оны 3 сарын 30) нь Английн хүнд жингийн боксчин, 1920 оны зуны олимпын аварга.

## Амжилт
Тэрбээр 1920, 1921 онуудад Их Британийн сонирхогчдын боксын хүнд жингийн аваргаар тодорсон. 1920 онд Бельгийн Антверпен хотод зохиогдсон зуны олимпын хүнд жингийн ангилалд (79.38&nbsp;кг=175&nbsp;фут) өрсөлдөж, шигшээд Данийн Сөрэн Петерсенийг буулган авч түрүүлжээ.

Роусон мэргэжлийн бокст ороогүй боловч Жэк Блүүмфилд хэмээх мэргэжлийн боксчинтой хандивын үзүүлэх тоглолт хийж, 3-р үед хүнд цохилтоор ялагдаж байсан удаатай .

## Эшлэл
## Цахим холбоос
*Olympic profile

Ангилал:1892 онд төрсөн
Ангилал:1952 онд өнгөрсөн
Ангилал:Их Британийн олимпын аварга
Ангилал:Их Британийн боксчин
Ангилал:Боксын олимпын аварга
Ангилал:Английн боксын улсын аварга
Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч
Ангилал:1920 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Их Британичууд
Бадамдоржийн Ганбат

**Бадамдоржийн Ганбат** нь (1953 онд төрж, 2021 онд нас барсан) Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Төрийн шагналт хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч, ая зохиогч, удирдаач хүн юм. 

## Намтар 
Б.Ганбат 1953 онд Улаанбаатар хотноо төрсөн. Нийслэлийн Ерөнхий боловсролын 5 дугаар дунд сургууль, Багшийн сургуулийн хөгжмийн ангид тус тус суралцан төгсжээ. 

Б.Ганбат нь Багшийн сургуульд суралцах хугацаандаа нэгэн үеийн оюутнууд болох Ц.Нацагдорж, Н. Жанцанноров, Б. Шарав, Х. Билэгжаргал, Ц.Чинзориг нартай хамтран Монголын анхны цахилгаан хөгжмийн хамтлагийг байгуулж байжээ.

1973 онд Барилгачдын соёлын ордонд хөгжимчин, хөгжмийн багшаар ажиллаж байв. 

1974 онд Улсын филармонийн “Баянмонгол” чуулгад гоцлол хөгжимчнөөр уригдан тасралтгүй 46 жил тууштай ажиллажээ. Амьдралынхаа сүүлийн 30 жилд нь чуулгын Ерөнхий удирдаачийн албыг хашсан байна. 

## Уран бүтээл 
Б.Ганбатын зохиосон 800 гаруй хөгжим, дууны бүтээл болон хөгжмийн найруулга хийжээ. 

### Жазз хөгжмийн бүтээлээс 
* “Эгшиглэ, эгшиглэ гитар минь”
* “Ангийн охин чамдаа”
* “Хүлээлтийн дуу”,
* ”Захиа”
* “Дэрэнгийн хар азарга” 
* “Хамаг Монгол” зэрэг дуунууд
* “Жалам харын явдал” 
* “Дөрвөн настай халиун” 
* “Энхийн давлагаа” 
зэрэг хөгжмийн найруулга, бүтээлүүд багтдаг.

## Гавьяа шагнал 
* 1999 онд “Алтан гадас” одон
* 2005 онд Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
* 2019 онд Монгол Улсын Төрийн шагнал

Ангилал:Монголын хөгжимчин
Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Чикүма

**Чикүма хот** () Японы Нагано аймгийн хойд хэсэгт оршино. 2019 оны 3 сарын 01-ний байдлаар 22,018 өрхийн 59,381 оршин суугчтай байв. Гүйлсээрээ алдартай. 2003 оны 9 сарын 1-нд хуучнаар Коошокү хот, Сарашина хошууны Камиямада суурин, Камишина хошууны Тогүра суурингууд нэгдэж бий болжээ.

Ангилал:Нагано аймгийн коммун
Ангилал:Нагано мужийн суурин
Ангилал:Японы хот
III Клеоменес

]]
**III Клеоменес** () нь НТӨ 235-222 онд төр барьсан Спартагийн 2 ханы нэг юм. Тэрбээр эцэг I Леонидасыг залгамжилж,  Спартад улс төрийн шинэчлэл хийхийг зорьж байсан хэмээн түүхэнд үлджээ.

НТӨ 229-222 онд Клеоментес Сикионы Аратусын удирдсан Ахейн холбоотой дайтаж байсан бөгөөд НТӨ 222 онд Селласийн тулалдаанд ялагдсанаар Птолмейн Египет руу дүрвэжээ. Гэвч Птолмейг нас барсны дараа залгамжлагч нь Клеоментесыг гэрийн хорионд оруулсан бөгөөд Клеоментес НТӨ 219 онд хэсэг нөхдийн хамт гэрийн хорионоос оргож, бослого гаргахаар оролдсон боловч олны дэмжлэгийг аваагүй тул амиа хорложээ.

Ангилал:Спартагийн хан
Ангилал:Спартагийн цэргийн зүтгэлтэн
Ангилал:Агиади
Ангилал:Эртний Грекчүүд
Ангилал:МЭӨ 254 онд төрсөн
Ангилал:МЭӨ 219 онд өнгөрсөн
I Жэймс (Шотландын хаан)

**I Жэймс** (1394 оны 7 сарын сүүл1437 оны 2 сарын 21) 1406-1437 онд Шотландын хаан байв. Эцэг III Роберт, эх Аннабелла Драммонд нарын 3 дахь буюу отгон хүү болон Данфермлин Аббид төржээ. Том ах Ротесэйн гүн Дэвид авга ах Албанийн гүн Робертод олзлогдоод байх үедээ сэжигтэй байдлаар нас барсан бол нөгөө ах Роберт нь багадаа энджээ. Жэймсийн аюулгүй байдалд санаа зовсон эцэг эх нь 1405/6 оны өвөл түүнийг Франц руу илгээхээр төлөвлөж байв. 1406 оны 2 сард Жэймсийн бараа бологчид Дугласын 4-р гүн Арчибалдыг дэмжигчдийн довтолгоонд өртсөний дараа Жэймс Фирт оф Форт дахь Басс Рок цайзад хоригдов. Тэндээ 3-р сарын дунд хүртэл байсны эцэст Франц руу аялах хөлөг онгоцонд суужээ. Гэсэн ч 3 сарын 22-нд Английн далайн дээрэмчид хөлөг онгоцыг олзолж, хунтайжийг IV Хенрид тушаав. III Роберт 4 сарын 4-нд нас нөгчсөнөөр 11 настай Жэймс албан ёсоор өргөмжлөгдөөгүй ч Шотландын хаан болсон хэдий ч 18 жилийн турш эрх чөлөөгүй, олзонд байсан юм.

Жэймс Английн хааны ордонд сайн боловсрол эзэмшиж, V Хенри болон Английн засаглалд хүндэтгэлтэй ханддаг болж өсчээ. Шотландын хаан сайн дураараа Хенрийн Францад хийсэн 1420 – 1421 оны аян дайнд оролцсон байна. Түүний үеэл Мурдок Стюарт мөн 1402 оноос хойш Англид олзонд байсан ч 1416 онд Нортамберландын 2-р гүн Хенри Перситэй солигдон нутаг буцжээ. Жэймс 1424 оны 4 сард суллагдахаасаа өмнө Сомерсетын 1-р гүн Жон Бюфортын охин Жоан Бюфорттой гэрлэжээ. V Хенрийн талд Францад байлдаж, Шотландын хүчинтэй тулалдаж байсан түүнийг шотландчууд тийм ч таатай хүлээж авсангүй.

Байр сууриа бэхжүүлэхийн тулд Жэймс 1425 онд зарим язгууртны эсрэг урьдчилан довтолж, Мурдок гүн болон түүний хөвгүүдийг цаазаар авав. 1428 онд Арлуудын лорд Александр, 1431 онд Дугласын гүн Арчибалд, 1434 онд Марчийн гүн Жоржийг толгой дараалан баривчилжээ. Жэймс 1437 оны 2 сарын 20-ноос 21-нд шилжих шөнө авга ах, Атоллын гүн Волтер Стюартын зохион байгуулсан төрийн эргэлт хийх оролдлогын үеэр алагджээ. Хатан Жоан шархадсан хэдий ч зугтан гарч, Эдинбург цайзад байсан хүү II Жэймс дээрээ очиж чадсан аж.

## Эшлэл
Ангилал:1394 онд төрсөн
Ангилал:1437 онд өнгөрсөн
Ангилал:Данфермлиний хүн
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:Шотландын хаан
Ангилал:Ротесэйн херцог
Ангилал:Каррикийн гүн
Ангилал:Угаалгын Рыцарь
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Лондоны цайз дахь хоригдол
Ангилал:Дундад зууны Шотландын түүх
Ангилал:15-р зууны ноёрхогч
Моник ван дер Ли

**Моник ван дер Ли** (, 1973 оны 11 сарын 7-нд Хеерхюговаардад төрсөн) нь дэлхийн аварга, Европын 4 удаагийн аварга, Нидерландын жүдочин эмэгтэй.

Ван дер Ли олимпын наадамд ганц удаа, 1992 онд оролцсон ч эхний даваанаасаа хасагджээ. 1995 онд дэлхийн аварга болж, 1996 оны 5 сард Европын аварга болсон боловч тэрбээр +72кг-ийн жингийн дэлхийн аварга Анжелик Сериесед дийлдсэнээр 1996 оны олимпын шигшээ багт багтаж чадаагүй, өнөөх Сериесе нь ч өвдөгний гэмтлийн улмаас олимпод оролцоогүй юм.

1996 онд Ван дер Ли багийн тамирчид болох Ирен де Кок, Анита Стапс нарын хамтаар дасгалжуулагч Питер Оомс тэдэнд бэлгийн дарамт үзүүлдэг байсан гэж гомдол гаргасан бөгөөд шүүх хурлын үр дүнд тэдний гомдлыг үндэслэлтэй гэж үзэн Оомст 4 сар тэнсэн харгалзаж, 180 цаг нийтэд тустай хөдөлмөр эрхлэх ялаар шийтгэсэн бол Нидерландын Жүдогийн Холбооны ёс зүйн комисс дасгалжуулагчийн эрхийг 3 жилээр хасаж байв.

## Эшлэл
* 
* Palmares of Van der Lee at sportuitslagen.org

Ангилал:Нидерландын жүдоч
Ангилал:Нидерландын жүдогийн дасгалжуулагч
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн европын аварга
Ангилал:Нидерландын жүдогийн улсын аварга
Ангилал:Нидерландын олимпын оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Нидерландчууд
Ангилал:1973 онд төрсөн
Ли Калхун

**Ли Күйнси Калхун** (, 1933 оны 2 сарын 23 &ndash; 1989 оны 6 сарын 21) нь 110 метрийн халхалттай гүйлтийн олимпын хошой аварга, АНУ-ын хөнгөн атлетикч юм.

## Намтар
Миссиссиппи муж улсын Лаурелд төрсөн Ли Калхун Хойд Каролинагийн төв их сургуулийг төлөөлж 1956, 1957 онуудад Үндэсний Коллежийн Биеийн Тамирын Холбооны 12 ярдын халхалттай гүйлтийн аварга болсон. Мөн Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны 1956, 1959 оны 110 метрийн, 1959 оны 120 ярдын халхалттай гүйлтийн аварга болжээ.

1956 оны зуны олимпод Калхун гайхалтай амжилт үзүүлэн, шигшээ уралдаанд хувийн дээд амжилтаа бараг 1 секундээр ахиулан 13.5 секундын амжилттайгаар алтан медаль хүртэв. Ингэхдээ барианы өмнө шунгаснаар багийн анд Жак Дэвисээс мөрөө барианы шугамд түрүүлэн хүргэсэн. Энэ аргыг Калхун Дависаас сурсан гэдэг.

1958 онд Калхун *Сүйт залуу ба бүсгүй* телевизийн цуврал шоунаас бэлэг авсан хэргээр эрхээ хасуулж, 1960 оны олимпод оролцох эсэх нь бүрхэг болов. Гэсэн ч Ромын олимпын өмнөхөн 13.2 секунд гүйж дэлхийн дээд амжилтыг давтан, түрүүлэх хамгийн өндөр магадлалтай тамирчин гэгджээ. Улмаар олимпод 13.98 секунд гүйж, багийн анд Вилли Мэйгээс 0.01 секундын зөрүүтэйгээр барианд орсноор олимпод 2 дахиа түрүүлжээ.

Зодог тайлсны дараа их сургуулийн гүйлтийн дасгалжуулагч болсон Калхун эхлээд Грамблинг мужийн их сургууль, дараа нь Иелийн их сургууль, эцэст нь Баруун Иллинойн их сургуульд ажиллаж байв. Тэрбээр 1976 оны зуны олимпод туслах дасгалжуулагчийн хувиар оролцсон.

Калхун 1974 онд АНУ-ын үндэсний хөнгөн атлетикийн алдрын танхимд сонгогджээ.

Ли Калхун 56 насандаа Пеннсильвани муж улсын Эрид нас нөгчсөн юм.

## Эшлэл
*New York Times Obituary
*Sports Reference
*USATF Hall of Fame Bio

Ангилал:110 метрийн саадтай гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын 110 метрийн саадтай гүйгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:1956 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:Хойд Каролинагийн Төв Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:1989 онд өнгөрсөн
Самбалхүндэвийн Алтангэрэл

**Самбалхүндэвийн Алтангэрэл** (1943 онд төрж, 2021 оны 4 сарын 23-нд нас барсан) нь Монгол Улсын Төрийн шагналт, Зөвлөх инженер цолтой геологич хүн юм.

## Намтар
Алтангэрэл 1943 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотод төрж, 1952 оноос Улаанбаатар хотын 11 болон 6-р сургуульд суралцан, 1962 онд дунд сургуулиа төгсжээ. Улмаар МУИС-ийн геологийн ангид элсэн орж, 1970 онд ашигт малтмалын эрэл, зураглалын геологич инженер мэргэжил эзэмшив.

1974 оноос Барилгын материалын экспедицид инженер-геологич, ангийн дарга, ерөнхий инженер, 1982 оноос Төвийн геологийн экспедицийн, 1994 оноос Геологи, шинжилгээний “Алмаас ХК”-д ерөнхий геологич, 1996-1997 онуудад Монголын геологийн алба, Геологи-эрдэс баялгийн хүрээлэнд төслийн хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга, 1998 оноос Геологийн судалгааны төвд Монгол-Германы техникийн хамтын ажиллагааны “Чулуулаг ба эрдэс материалын судалгаа”, “Металл бус ашигт малтмалыг илрүүлэх, судлах” төслүүдийн  группийн Монголын талын удирдагч, ерөнхий геологич, 2001 оноос АМХЭГ-ын Геологийн мэдээллийн төвийн Төрөлжсөн мэдээллийн сангийн группт ахлах инженерээр ажиллаж байсан.

1970 оноос эхлэн  барилгын материалын  эрдэс түүхий эдийн ба металл бус ашигт малтмалын геологийн судалгаа хийж ирсэн ба 1970-2016 онуудад 50 гаруй ордод эрэл-хайгуулын ажлыг гардан хийж, тэдгээрийн нөөцийн тооцоо бүхий тайлангуудыг зохиож батлуулжээ.

## Шагнал
*Монгол улсын Тэргүүний геологич
*ЗХУ-ын Геологийн яамны Хүндэт жуух
*Ардын хувьсгалын 70 жилийн ойн хүндэт медаль
*Алтан гадас одон
*Монгол Улсын Төрийн шагнал (2018) - "Монголын геологи ба ашигт малтмал" 8 боть цуврал бүтээлийг хамтран бүтээсний төлөө.

## Эшлэл
Ангилал:Монголын геологич
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Цэцэрлэгийн (хот) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1943 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Эрдэнэ-Уул

**Эрдэнэ-Уул** (, , 1971 онд төрсөн) нь Өвөр Монголын зохиолч, яруу найрагч. Монгол хэлээр уран бүтээлээ туурвидаг.

Бага сургуулийн багш байсан Эрдэнэ-Уул 1992 оны 2 сард 2 найзтайгаа Шинжаанаар дамжин Монгол Улс руу дүрвэх гэж оролдоод баригдаж, хөдөлмөр засан хүмүүжүүлэх төвд 8 сар хоригджээ. Суллагдсаныхаа дараа шүлэг яруу найраг бичих болж, уран бүтээлээрээ дамжуулан Өвөр Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэж иржээ.

1999 онд "Шоронгийн гаднах хоригдол" бүтээл хэвлүүлсний тул дахин баривчлагдав. Уг номын хавсралт болгож, Өмнөд Монголын хүний эрхийн нөхцөл байдлын талаар БНХАУ-ыг шүүмжилсэн 1997 оны Европын парламентын тогтоолын монгол орчуулгыг хавсаргасан байжээ.

2003 онд Хонконгод 4 дэх шүлгийн түүвэр болох "Шүлэгчийн нүд анихгүй"-г хэвлүүлсэн.

2010 оны 12 сарын 16-нд "Тусгаар тогтнолын өмнө" бүтээлдээ Өмнөд Монголын тусгаар тогтнолын асуудлын талаар илэрхийлсэн тул хууль бус хэвлэлийн хэргээр баривчлагдаж, 2011 оны 1 сарын 24-нд суллагдсан.

## Бүтээл
*Унага
*Цавьдар
*Үүлэн
*Халиун
*Шиврээ
*Шоронгийн гаднах хоригдол
*Шүлэгчийн нүд анихгүй
*Тусгаар тогтнолын өмнө

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Өвөр Монголын яруу найрагч
Ангилал:Өвөр Монголын зохиолч
Ангилал:Өвөр Монголын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөн
Ангилал:Ордосын хүн
Ангилал:Хятадын зохиолч
Ангилал:Хятадын яруу найрагч
Ангилал:1971 онд төрсөн
Сергей Сергеевич Разов

**Сергей Сергеевич Разов** (1953 оны 1 дүгээр сарын 28-нд төрсөн) - Зөвлөлтийн болон Оросын дипломатч, ОХУ-ын дипломат албаны гавьяат ажилтан (2013).

1975 онд ЗХУ-ын ГХЯ-ны Москва хотын Олон улсын харилцааны дээд сургууль төгссөн. Англи, хятад, польш хэлтэй. 

## Намтар 
Сургууль төгсөөд ЗХУ-аас БНХАУ-д суугаа Худалдааны төлөөлөгчийн газар, ЗХУ-ын Коммунист намын Төв хорооны Олон улсын харилцааны хэлтэс, Гадаад хэргийн яамны төв аппарат, гадаад дахь ДТГ-т ажиллаж байсан. 

* 1990—1992 онд ЗХУ-ын ГХЯ-ны Алс Дорнод, Энэтхэг-хятадын бүс нутгийн Удирдах газрын дарга.
* 1992—1996 онд ***ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд***.
* 1996—1999 онд ОХУ-ын ГХЯ-ны ТУХН-ын газрын 3 дугаар газрын захирал.
* 1999—2002 онд ОХУ-аас БНПольш Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд. 
* 2002—2005 онд ОХУ-ын Гадаад хэргийн орлогч сайд. 
* 2005—2013 онд ОХУ-аас БНХАУ-д суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд. 
* 2013 оны 5 дугаар сараас ОХУ-аас БН Итали улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд.

Эдийн засгийн ухааны доктор. 1992 онд Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд дипломат цол хүртсэн.

## Гэр бүл
Эхнэр, хүү, охинтой.

Ангилал:Оросын дипломатч
Ангилал:Монгол дахь Оросын элчин сайд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Аамир Хан

**Мохаммед Аамир Хуссайн Хан** (1965 оны 3 сарын 14-нд төрсөн) нь Энэтхэгийн найруулагч, кино бүтээгч, телевизийн ток шоу хөтлөгч юм. 40 орчим жил хинди киноны салбарт хүчин зүтгэсэн тэрбээр Энэтхэгийн кино урлагийн хамгийн нөлөө бүхий, алдартай хүмүүсийн нэг билээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Aamir_Khan|24x24px Wikiquote (en) — **Аамир Хан**

Ангилал:Энэтхэгийн кино жүжигчин
Ангилал:Дуу оруулагч
Ангилал:Энэтхэгийн кино найруулагч
Ангилал:Падма Бхушан одон шагналтан
Ангилал:Падма Шри шагналтан
Ангилал:Жүжигчин хүүхэд
Ангилал:Энэтхэгчүүд
Ангилал:1965 онд төрсөн
Хөүп Лэнг

**Хөүп Элиз Росс Лэнг** (, 1933 оны 11 сарын 28&nbsp;– 2003 оны 12 сарын 19) нь Америкийн театр, кино, телевизийн жүжигчин байв.

Лэнг 1957 онд *Пэйтон Плэйс* киноны Селена Кроссын дүрийг бүтээсний төлөө "Алтан бөмбөрцөг", "Оскар"-ын шилдэг туслах эмэгтэй дүрийн шагналд нэр дэвшиж байв. 1969 болон 1970 онуудад *Сүнс ба хатагтай Муир* хошин цувралын Каролин Муирийн дүрээрээ Эмми шагналыг хошин цувралын шилдэг эмэгтэй гол дүрийн төрлөөр хүртжээ.

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* 
* 

Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:2003 онд өнгөрсөн
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Рийд коллежийн төгсөгч