open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Калифорни мужийн их сургууль, Станислаус

Калифорни мужийн их сургууль, Станислаус (Станислаус муж, Стан муж) бол Америкийн нэгдсэн улсын Калифорни мужийн Турлок дахь улсын их сургууль юм. Энэ нь Калифорни мужийн их сургуулийн системийн нэг хэсэг. Энэ нь 1957 онд байгуулагдсан ба 45 бакалаврын зэргийн хөтөлбөр болон 22 магистрын зэргийн хөтөлбөрүүд агуулсан 38 төгсөлтийн хөтөлбөр, 1 докторын зэргийн (Эрдмийн Доктор), 10 гэрчилгээний болон 5 багшлах итгэмжлэлийн хөтөлбөртэй. Станислаус муж нь Испани гаралтай оюутнуудад зориулагдсан байгууллага. 1957 онд Калифорни мужийн хууль тогтоох байгууллага Станислаус мужийн коллежийг Калифорни мужийн их сургуулийн системийн 15 дахь кампус болгон байгуулсан. Турлок хот нь тэр үедээ дээд боловсрол эзэмших эрмэлзлээрээ бус, харин цацагт хяруулаараа илүү алдаршсан байсан учраас Кларк Керр энэхүү явдлыг мужийн их сургуулиуд улс төрийн ашиг сонирхлын нөлөөнд өртөмтгий болсны жишээ болгон өөрийн дурсамжид онцолж байжээ. Энэ нь 1960 оны Калифорни мужийн Дээд Боловсролын Мастер Төлөвлөгөөг гаргасан хэд хэдэн шалтгаануудын нэг болжээ. Станислаус мужийн наадмын талбайд 1960 оны 9 сард бөгөөд 5 жилийн дараа одоогийн байршилдаа нүүж орсон. 1964 онд, энэхүү коллеж нь анх баталгаажиж байв. Их сургууль гэх статус болон одоогийн нэршлээ 1986 онд авчээ. 1974 онд, энэ их сургууль нь өргөтгөсөн хөтөлбөрийг хөрш залгаа орших Сан Хоакин мужийн Стоктон дахь Сан Хоакин Дэлта Коллежийн кампуст байгуулсан.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1957 онд байгуулагдсан
Мосс Ландингийн тэнгисийн лаборатори

**Мосс Ландингийн тэнгисийн лаборатори** (товчлол: **MLML**) нь Калифорни мужийн Мосс Ландинг хотод төвтэй Калифорнийн Улсын Их Сургуулийн Системийн олон кампус бүхий далайн судалгааны консорциум юм.

Мосс Ландингийн тэнгисийн лаборатори нь Сан-Хосен мужийн Их Сургуулийн (SJSU) удирддаг Калифорни мужийн Их Сургуулийн нэг хэсэг бөгөөд Калифорни мужийн Мосс Ландинг хотод байрладаг. Үндсэн барилга нь 8272 Мосс Ландинг зам, 36.79441° N 121.78762° W өнцөгт байрладаг. Тус лаборатори нь 1966 онд байгуулагдсан. Мөн Монтерей булангийн эргийн дунд хэсэгт байдаг бөгөөд энэ нь Америк тивийн баруун эрэг дээрх хамгийн том далайн доорх хавцал болох Монтерей хавцлаас хэдхэн зуун метрийн зайд оршдог. 
Үүний үр дүнд судлаачид уг байгууламжаас завиар нэг цаг хүрэхгүй хугацаанд 1000 метрээс дээш гүнтэй газруудад хүрэх боломжтой болсон. Тус байгууламж нь далайн буцалтгүй тусламжийн коллеж бөгөөд консорциумыг бүрдүүлдэг долоон их сургуулиар дамжуулан тэнгисийн шинжлэх ухааны магистрын зэрэг олгохоос гадна кампусуудын оюутнуудад далайн шинжлэх ухааны бакалаврын болон бакалаврын зэрэг олгох сургалтуудыг санал болгодог. 

## Төсөл 
Мөсний доор навигаци хийх зэрэг дүрслэх чадвартай шумбагч төхөөрөмж нь 2007-2009 онд Антарктидад хайгуул хийх, далайн мөсөн дор робот хийх судалгааны төсөл байсан юм. Далайн тоосонцорыг босоо тээвэрлэх, солилцох хөтөлбөрийг (VERTEX) 1981 онд Доктор Жон Мартин Moss Landing Marine Labs санаачилсан.

Ангилал:Лаборатори
Ангилал:1966 онд байгуулагдсан
Лийдс Беккет их сургууль

**Лийдс Беккет Их Сургууль** (LBU), өмнө нь **Лийдс Метрополитан Их Сургууль** (LMU), түүнээс өмнө **Лийдс Политехник** нэртэй байсан бөгөөд Английн Баруун Йоркширт орших Лийдс хотын нийтийн их сургууль юм. Энэ нь хотын төв болон Хэдингли дүүрэгт байрлах хоёр кампустай. Их сургуулийн түүх 1824 он хүртэл, Лийдсийн Механикийн Институц байгуулагдсантай холбогддог. Лийдс Политехник 1970 онд байгуулагдаж, тухайн үед Лийдсийн Боловсролын Газрын харьяанд байсан боловч 1989 оны 4-р сарын 1-нд бие даасан Дээд Боловсролын Байгууллага болсон. 1992 онд тус сургууль их сургуулийн статусыг авсан. Харин одоогийн нэрээ 2014 оны 9-р сард авсан.

2016–2017 оны байдлаар тус сургуулийн жилийн орлого нь £221.4 сая фунт байсан бөгөөд үүнээс £3.4 сая нь тэтгэлэг, гэрээт ажлаас орж ирсэн, нийт зардал нь £217.1 сая байсан.

## Түүх 
Их сургууль 1824 онд Лийдсийн Механикийн Институц байгуулагдсантай эхлэлтэй. Уг институт дараа нь Шинжлэх Ухаан, Урлаг, Утга Зохиолын Институц болсон бөгөөд 1927 онд Лийдс Технологийн Коллеж хэмээн нэрээ өөрчилсөн. 1970 онд уг коллеж Лийдс Худалдааны Коллеж (1845 онд байгуулагдсан), Лийдс Урлагийн Коллеж (1846), Йоркширийн Боловсрол болон Гэр Ахуйн Эдийн Засгийн Коллеж (1874) нартай нэгдэн Лийдс Политехник болжээ.1976 онд Жэймс Грахам Коллеж болон Лийдсийн Боловсролын Хотын Коллеж (1907 онд байгуулагдсан, Лийдсийн Сургалтын Коллежийн нэг хэсэг байсан) нь мөн Лийдс Политехникт нэгдсэн. 1987 онд тус Политехник нь Хойд Консорциумын анхны гишүүдийн нэг болсон.

Ангилал:Английн их сургууль
Ангилал:1992 онд байгуулагдсан
Камериногийн их сургууль

**Камериногийн их сургууль** нь Италийн Камерино хотод байрладаг. 2011 ба 2012 оны элсэлтээс үзэхэд  10,000  оюутантай Италийн шилдэг их сургуулийн нэгээр тодорчээ. Уг сургуулийг 1337 онд байгуулагдсан гэж үздэг бөгөөд 1723 онд Пап лам албан ёсоор хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд таван факультеттэй.

## Түүх 
1319-22 онд Марке, 1331 оны хавар Камерино хотод амьдарч байсан Пистоиагийн зохиолч, хуульч Сино энэ нутаг дэвсгэрийг хуулийн сургуулиудаар дүүрэн гэж тодорхойлсон. Камерино нь 1205 он гэхэд иргэний хууль, каноник хууль, анагаах ухаан, утга зохиол судлалын чиглэлээр эрдмийн зэрэг олгох сургалтын төв болжээ. Харь үндэстэн III да Вараногийн хүсэлтээр 1367 оны 1-р сарын 29-ний өдрийн XI Грегори папын зарлигийг хотын захиргаа болон ард түмэнд хандан, Камеринод зөвхөн хууль зүйн чиглэлээр, зөвхөн хязгаарлагдмал хугацаанд төлөөлөгчийн эрх бүхий бакалавр, докторын зэрэг олгохыг зөвшөөрөв. Камерино улс төрийн төв болох ач холбогдлоо алдсаны дараа их сургууль 1600 он гэхэд буурч, алга болжээ. 1723 онд Бенедикт XIII теологи, хууль зүй, анагаах ухаан, математикийн факультетуудтай Universitas Studii Generalis-ийг байгуулжээ. 1756 оны 4-р сарын 13-нд Камериногийн зэрэглэлийн хүчинтэй байх хугацааг Ариун Ромын эзэнт гүрний бүх нутаг дэвсгэрт өргөжүүлж, дэд канцлерт палатин цол хүртэв. 1871 онд Италийн вант улсад нэгдсэний дараа тус их сургуулийг "үнэгүй" гэж тунхагласан бөгөөд 1959 онд хүртэл Улсын их сургууль болох хүртлээ үнэгүй хэвээр байжээ.

Ангилал: Италийн их сургууль
Ангилал:1337 онд байгуулагдсан
LUMSA

**LUMSA** (утгачилбал: Чөлөөт Их ариун Мариа Ассунта их сургууль) их сургууль нь 1939 онд Ром хотод байгуулагдсан Ромын Католик шашны хувийн их сургууль юм. Энэ нь Ромын хоёр дахь хамгийн эртний их сургууль бөгөөд Сапиенца их сургуулийн дараа ордог.

Уг их сургууль нь анх 1939 онд Луйжиа Тинканигийн санаачилгаар байгуулсан гэлэнмаа нарын боловсролын байгууллага болох “Istituto superiore di magistero Maria Ss. Assunta” нэртэйгээр эхэлжээ (1939 оны 10-р сарын 26-ны №1760 Хааны тогтоолоор). Тэр ондоо “Libera Università Maria Ss. Assunta” буюу LUMSA нэртэйгээр эмэгтэйчүүдэд зориулсан их сургууль болон шинэчлэгдсэн юм. 1991 оноос эхлэн эрэгтэйчүүдэд ч нээлттэй болсон.

LUMSA бол Католик шашны хувийн их сургууль бөгөөд бүх түвшинд бие даасан удирдлагатай. Италийн албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн боловсролын байгууллага учраас тэнд олгосон диплом нь Италийн улсын их сургуулиудын дипломтой дүйцнэ.

Их сургуулийн удирдлага нь Ерөнхийлөгч, Ректор, хоёр дэд ректор, Ерөнхий захирал болон Ерөнхий зөвлөлийн гишүүдээс бүрдсэн зөвлөлөөр дамжин хэрэгждэг. 2017 оноос хойш Ерөнхийлөгчөөр Кардинал Жованни Лайоло ажиллаж байна.

LUMSA-ийн сургалтын бүтэц нь дөрвөн үндсэн салбарт хуваагддаг. Эдгээр салбаруудаар дамжуулан тус сургууль нийгмийн ухааны төрөл бүрийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг () олгодог. Магистрын түвшинд олон төрлийн хөтөлбөр болон хууль, боловсролын шинжлэх ухааны чиглэлээр хоёр урт хугацааны хөтөлбөр, мөн дөрвөн төрлийн докторын зэрэг () олгодог.

## Эх сурвалж
Ангилал:Италийн их сургууль
Ангилал:1939 онд байгуулагдсан
Ковентри их сургууль

Ковентри их сургууль нь Английн Ковентри хотод байдаг олон нийтийн судалгааны их сургууль юм. Ковентри их сургуулийн гарал үүслийг 1843 онд Ковентри Дизайны сургуультай холбож болох юм. 1970 оноос 1987 он хүртэл Ланчестерийн Политехникийн сургууль, дараа нь 1992 онд их сургуулийн статустай болтлоо Ковентри Политехник гэж нэрлэгддэг байсан.

Ковентри нь тус хотын хоёр их сургуулийн хамгийн том нь бөгөөд нөгөө нь Уорвикийн их сургууль юм. Ковентри их сургуулийн групп нь Ковентри, Скарборо, Лондон, Вроцлав хотуудад кампусуудыг ажиллуулдаг. Энэ нь хоёр үндсэн кампустай: нэг нь дийлэнх үйл ажиллагаа нь байрладаг Ковентри хотын төвд, нөгөө нь Лондонгийн төв хэсэгт бизнес, менежментийн чиглэлээр ажилладаг. Ковентри нь CU-ын дээд боловсролын байгууллагуудыг мөн удирддаг

Ковентри, CU Scarborough болон CU London. Сургууль, тэнхимүүдээс бүрдсэн коллежууд нь 300 орчим бакалаврын болон аспирантурын сургалт явуулдаг. Их сургуулийн хэмжээнд агроэкологи, энх тайвны судалгаанаас эхлээд тээврийн ирээдүй хүртэл янз бүрийн чиглэлээр мэргэшсэн 11 судалгааны төв байдаг. Энэ нь Их Британийн хамгийн хурдацтай хөгжиж буй их сургууль бөгөөд улсын хэмжээнд дөрөв дэх том сургууль юм.

Тус байгууллагын 2022-2023 оны жилийн орлого 480.6 сая фунт стерлинг байсан бөгөөд үүний 17.5 сая фунт стерлинг нь судалгааны тэтгэлэг, гэрээ, 483.4 сая фунт стерлингийн зардал байв.

https://en.wikipedia.org/wiki/Coventry_University(https://en.wikipedia.org) 

Ангилал:Английн их сургууль
Ангилал:1970 онд байгуулагдсан
Калифорнийн Их Сургууль (Домингуз Хиллс)

Домингуз хиллс дахь Калифорнийн их сургууль () бол Калифорни мужийн Карсон хот дахь төрийн өмчит их сургууль юм. 1960 онд үүсгэн байгуулагдсан бөгөөд Калифорнийн их сургуулийн системийн нэг хэсэг. 2020 онд энэхүү их сургууль 17763 сурагчдыг элсүүлэн авч , 15873 (89.4%) төгсөх ангийн оюутан , 1890 (10.6%) бакалаврын зэрэгтнүүд төгсжээ. Сурагчдын хагасыг өөрсдийн гэр бүлээсээ хамгийн анхны коллежд явсан нь гэж тодорхойлдог . CSUDH нь Америкийн баруун хэсгийн эдийн засаг , ёс суртахууны хувьд хамгийн олон төрөлтэй их сургуулиудын нэг юм. Тухайн их сургууль нь Африк гаралтай Америк сурагчдыг элсүүлдэгээрээ ямар ч CSU-ийн оюутны хотхонуудаас хамгийн их хувь эзэлдэг. CSUDH нь 6 төрлийн коллежоороо 53 төрлийн бакалврын зэрэг , 26 төрлийн магистрийн зэргийн хөтөлбөр , олон төрлийн дан хичээл болон хэд хэдэн хичээлээр мэргэшсэн сургалтын магадлан итгэмжлэл , бакалавр магистрын зэргийн гэрчилгээ авах боломж олгодог. 6 коллежууд нь : Урлаг болон хүмүүнлэгийн ухааны коллеж , Бизнесийн удирдлага болон улс төрийн бодлогын коллеж , Боловсролын коллеж , Урт хугацааны олон улсын боловсролын коллеж , Эрүүл мэнд,эрүүл мэндийн үйлчилгээ болон сувилахуйн коллеж , Байгаль зан үйлийн шинжлэх ухааны коллеж. Энэхүү их сургууль нь WASC(Барууны их сургууль коллежуудийн холбоо)-с томилогдсон байна.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1960 онд байгуулагдсан
Кларемонт линкольн их сургууль

**Кларемонт Линкольн их сургууль** () Калифорни мужын Кларемонт хотын хувийн онлайн их сургууль юм.

## Түүх 
2008 оны 3-р сард Кларемонтын теологийн сургуулийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчдийн зөвлөл шашин хоорондын яриа хэлэлцээнд төвлөрсөн их сургууль байгуулахаар санал өгсөн.  "Их сургуулийн төслийн зорилго нь дэлхийн шашны төлөөлөгчид хамтран суралцаж, нийгмийн гол асуудлууд, тэр дундаа шашны хүчирхийллийг шийдвэрлэх боловсролын орчныг бүрдүүлэх явдал байв. 2010 оны 1-р сард Кларемонтын теологийн сургуулийн зөвлөл тус их сургуулийг нэгтгэсэн. Их сургуулийн нэр 2011 оны 5-р сарын 16-нд ил болж, намар нь хичээлүүд нээгдэв.

2014 оны хавар тус их сургууль нь шашин хоорондын анхны төвлөрөлөөс цааш шилжихээр шийдсэн бөгөөд энэ нь хамтын ажиллагаа, иргэний яриа хэлэлцээг дэмжих, нийгмийн гол асуудлуудыг шийдвэрлэх үндсэн зарчимдаа тулгуурласан боловсролын хөтөлбөрүүд болон зэрэглэлүүдийг бий болгож эхэлсэн боловч итгэл, сүнслэг байдал, шашин шүтлэгээс үл хамааран Кларемонт Линколин сургуулийн оюутнуудыг тус тусад нь авахаар шийджээ.  Кларемонт Линкольн сургуулиа зогсоосон Кларемонт Теологийн сургуульд элсэхийг санал болгосноор Кларемонт Линкольн 2016 онд бие даасан магадлан итгэмжлэл авахаар ажиллаж эхэлсэн.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:2011 онд байгуулагдсан
Калифорниа мужийн их сургууль, Чико

Калифорниа мужийн их сургууль, Чико нь Калифорниа муж дахь Чико хотод байрладаг их сургууль юм. 19-р зуунд багш нарийг маш хурдтай өсөж буй улсын их сургуулиудад бэлтгэх зорилготойгоор бусад адил 180 сургуулиудтай адил 1887 онд байгуулагдсан. Зарим сургуулиуд бүр мөсөн хаасан ч зарим нь өөрсдийн талбараа томсгож 20-р зууны эхээр улсын коллеж харин 20-р зууны сүүлээр улсын их сургууль болсон юм.

Калифорниа Их  Сургуулийн системийн 2 дахь хамгийн эртний кампустай их сургууль юм. 2020 оны намрын хичээлийн жил гэхэд  нийт 16,630 оюутнууд элссэн байдаг. Тус сургууль нь 126 бакалаврын хөтөлбөр, магистрын 35 хөтөлбөр, 4 төрлийн багшлах эрх олгодог байна. Чико бол Испани төрлийн байгууллага. 2023 онд АНУ-д болсон News & World Report коллежийн чансааны дагуу Чико сургууль нь "Ахмад дайчдын шилдэг коллеж"-оор 13-т бичигдэж, Улсын шилдэг сургуулиудаар 10-т, Нийгмийн хөдөлгөөнөөр шилдэг гүйцэтгэгчдээр 22-т, Инженерийн бакалаврын шилдэг хөтөлбөрөөр барилгын инженерчлэлээр 70-т, Сувилахуйн чиглэлээр 206-д жагссан. Харин 2022 онд болсон News & World коллежийн чансааны дагуу Чико сургууль нь "Ахмад дайчдын шилдэг коллеж"-оор 17-т, Улсын шилдэг сургуулиудаар 18-д, Нийгмийн хөдөлгөөнөөр шилдэг гүйцэтгэгчдээр 24-т, Инженерийн бакалаврын шилдэг хөтөлбөрөөр 75-т, Сувилахуйн чиглэлээр 251-д жагссан юм.

## Эх сурвалж
Чико
Ангилал:1887 онд байгуулагдсан
Цаг агаар, урьдчилсан мэдээ (сэтгүүл)

Цаг Агаар Ба Уридчилсан Мэдээ(Weather and Forecasti) бол Америкийн Цаг Агаарын Нийгэмлэгээс нийтлэгдсэн шинжлэх ухааны сэтгүүл юм. Үүнд уридчилсан мэдээ ба судалгаааны аргууд байх нийтлэлүүд байдаг. үйл ажиллагааны тоон загваруудын иж бүрдэлийн өөрчилөлтийг тайлагнах ба магдалийн дахин-боловсруулах арга барил бас уридчилсан мэдээний холбоод судалгааны үр дүнг тайлагнах нийтлэлүүд гэх түгээмэл сэдвүүд дурдагддаг.

## Мөн үзнэ үү 
* Шинжлэх ухааны сэтгүүлүүдийн жагсаалт
** Дэлхий ба агаар мандлын шинжлэх ухааны сэтгүүлүүдийн жагсаалт

## Бусад холбоосууд 
* AMS хэвлэлийн сайт
Калифорнийн мужийн их сургууль сан маркос

**Калифорнийн мужийн их сургууль,Сан Маркос**
Калифорнийн мужийн их сургууль ( КМИС эсвэл калийн төв Сан Маркос) бол АНУ-ын Калифорнийн нийтийн их сургууль юм. 1989 онд калифорнын төвийн их сургуулийн системд 21 дэх кампус болж тогтоогдсон.КМИС калифорнийн их сургууль Сан Диэгод 43 баклавруудад зэрэг олгох хөтөлбөр, 24 мастер зэрэглэл олгох хөтөлбөр, 8 кредит хөтөлбөр  бас 1 хамтарсан доктор санал болгосон.www
КМИС бол баруун холбооны сургууль коллеж бас инжинер технологид итгэмжлэл итгэмжлүүлсэн. Тус их сургууль 2024 оны намар нийт 15431сурагчийн бакалаврын элсэлт авчээ. 2024 онд тус их сургууль 284 ажилчид багштай байсан. Калифорнийн коллежийн атлеткийн холбооны гишүүнээр Кал мужийн Сан Маркос NCAA хооронд өрсөлдөж байна.www
Ард түмний болон төрийн удирдагчид мужийн их сургуулийг авчрах оролдлого 1960 оноос эхэлсэн. 1960 онд, CSU системийн толгойлогч Гленн.С. Думке тус хэсэгт их сургуулийн кампус барих маш их хэрэгтэй гэж дүгнэж зарласан.1978 онд мужийн сенамор А.Кравен Виста дахь Линколны ахлах сургуульд 148 сурагчтайгаар нээгдсэн Сан Диэго мужийн их сургуулийн хойд улсийн төрөөс 250,000 доллар хожжээ.www
Шеффилдийн их сургууль

Шеффилдийн их сургууль(түгээмэл нэршлээр Шеффилдийн их сургууль эсвэл TUOS) нь Английн Саут Йоркшир хотын Шеффилд хотод байрлах улсын судалгааны их сургууль юм. Тус сургуулийн түүх нь 1828 онд үүсгэн байгуулагдсан Шеффилдийн Анагаахын сургууль, 1879 оны Фиртийн коллеж, мөн 1884 оны Шеффилдийн Техникийн сургуулиас эхлэлтэй. Эдгээр гурван байгууллагыг 1897 онд нэгтгэснээр Шеффилдийн коллеж үүссэн ба 1905 онд хаан Эдвард VII-ын зарлигаар их сургуулийн статустай болж, Шеффилдийн их сургууль нэртэй болсон.

Шеффилдийн их сургууль нь 50 академик тэнхимтэй бөгөөд таван факультет болон нэг олон улсын факультетэд хуваагддаг. 2023–24 оны хичээлийн жилийн нийт орлого нь 887.9 сая фунт стерлинг байсан бөгөөд үүнээс 185.8 сая нь судалгааны тэтгэлэг болон гэрээнүүдээс орж ирсэн. Зардал нь нийтдээ 651.4 сая фунт стерлинг байжээ. Шеффилд нь Европын хамгийн тэргүүлэх инженерийн их сургуулиудын нэг гэж тооцогддог. HESA-ийн сүүлийн үеийн статистикаас үзэхэд тус сургууль нь хоёр жил дараалан Их Британийн бүх их сургуулиудын дундаас хамгийн их инженерийн судалгааны орлого, зарлагатай байжээ.

Тус сургууль нь анхны "улаан тоосгон" их сургуулиудын нэг бөгөөд Russell Group-ийн үүсгэн байгуулагч гишүүн юм. Мөн Дэлхийн их сургуулиудын сүлжээ (Worldwide Universities Network), Хойд Английн хамгийн судалгааны өндөр түвшний найман их сургуулийн N8 Group, цагаан сарнайгийн их сургуулиудын консорциумын (White Rose University Consortium) гишүүн билээ. QS байгууллагаас сүүлийн арван таван жилийн турш Шеффилдийн их сургуулийг дэлхийн шилдэг 66–105 дугаар байранд үнэлж ирсэн. THE (Times Higher Education) байгууллага 2020 онд тус сургуулийг Европт сургалтын чанараараа 22-р байрт жагсааж байв.
Неро

**Неро Клавдий Цезарь Август Германик** (төрсөн нэр **Луций Домитий Агенобарб**; МЭ 37 оны 12 сарын 15 - МЭ 68 оны 6 сарын 9) бол МЭ 54 оноос МЭ 68 он хүртэл Ромын төрийг барьж байсан эзэн хаан бөгөөд  Юлий-Клавдий династын сүүлчийн хаан юм.

Неро Антиумд МЭ 37 онд Гней Домитий Агенобарб, Залуу Агриппина (Август хааны гуч охин) хоёрын хүү болон мэндэлжээ. Эцэг нь 3 настайд нь нас барсан байна. Түүнийг 11 нас хүрэхэд эх нь Клавдий хаантай гэр бүл болж, Клавдий хаан түүнийг өргөж авчээ. МЭ 54 онд Клавдий хаан таалах төгсөхөд Неро Преторын харуул, сенатын тусламжтайгаар хаан ширээнд суусан байна. Анхандаа хатан эх, гэрийн багш Залуу Сенека болон преторын префект(харуулын захирагч ноён) Секст Афраний Бурр нар хааны зөвлөхөөр ажилллаж байсан боловч Неро хаан яваандаа өөрөө төрийг захирч тэдний нөлөөнөөс ангижрах болжээ. Улмаар тэдний эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл даамжирч хаан төрсөн эхийгээ хороосон байна. Мөн тэрээр Поппея Сабинатай суухын тулд өөрийн хатан Клавдиа Октавиа, хойд дүү Британникыг хөнөөсөн гэх мэдээ Ромын сурвалжуудад бий.

Неро дипломат ажиллагаа, худалдаа, соёлыг хөхүүлэн дэмждэг байжээ. Тэрээр амфитеатр олноор барихыг тушаал болгож, хөнгөн атлетикийн наадам, уралдаан тэмцээнүүдийг дэмжин зохион байгуулдаг байсан юм. Мөн боол, дорд гаралтай хүмүүсийн ажил болох жүжигчин, яруу найрагч, хөгжимчин, тэргээр уралдаачын дүрд хувирч олны өмнө гардаг байсан нь улс иргэдийг цочирдуулдаг байв. Ингэснээр Неро доод давхаргын иргэдийн дунд ихээхэн сайн нэртэй болсон ч нөгөө талаас, эдгээр арга хэмжээнд зарцуулагдсан зардлыг Ромын язгууртнуудаас гаргуулдаг байсан нь тэдний эгдүүцлийг хүргэдэг байжээ.

Неро хаан суухтай зэрэгцэн 52 онд Парфын улсаас өөрийн тавиул I Тиридатыг Их Армен улсын хаанаар өргөмжилжээ. Неро хариуд нь Корбуло жанжинд цэрэг өгч, 58–63 онд 5 жил байлдан ялалт байгуулж Арменыг өөрийн нөлөөнд хэвээр үлдээжээ. Боудика хатан Британид бослого гаргахад Гай Светоний Паулин жанжныг илгээж дарсан байдаг. Мөн Боспорын улсыг 63-68 оны хооронд Ромын эзэнт улсад нэгтгэж, түүнийг хаан байх үед Еврей-Ромын анхны дайн эхэлсэн юм. Хожим нь хаан өргөмжлөгдсөн Гальбын тусламжтай сенатор Гай Юлий Виндекс Неро хааны эсрэг босч, эзгүй шүүх хурлаар (латин: *Trial in absentia*) төрийн дайсан хэмээн зарлаж цаазаар авах ял оноосон байна. Неро Ром хотоос зугтан, 68 оны 6 сарын 9-нд амиа хорлож насыг барснаар Ромын эзэнт гүрэнд иргэний дайн гарсан юм. 69 оныг Ромын түүхэнд Дөрвөн хааны жил хэмээн нэрлэдэг.

Ихэнх Ромын сурвалжид түүнийг эрх мэдлээ хэтрүүлэн ашигласан, дарангуйлагч, завхай хаан байсан гэж зэмлэн тэмдэглэсэн байдаг. Светоны өгүүлснээр Ромын их түймэр бол Алтан ордон (латин: *Domus Aurea*) барих газар султгах гэсэн Неро хааны сэдсэн харгис арга байжээ.

## Эх сурвалж 
## Ном зүй 
* 

Ангилал:Ромын эзэн хаан
Ангилал:1-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Неро
Ангилал:37 онд төрсөн
Ангилал:68 онд өнгөрсөн
Калифорнийн Төрийн Их Сургууль, Лонг Бийч

**Калифорнийн Төрийн Их Сургууль, Лонг Бийч**

Калифорнийн Төрийн Их Сургууль, Лонг Бийч (CSULB), мөн спортын хүрээнд Long Beach State University (LBSU) гэж нэрлэгддэг бөгөөд Калифорнийн Лонг Бийч хотод байрлах олон нийтэд зориулсан сургалтанд чиглэсэн төрийн өмчит их сургууль юм. 322 акр (ойролцоогоор 130 гектар) талбай бүхий кампус нь Калифорнийн Төрийн Их Сургуулийн систем (CSU)-ийн хоёр дахь том кампус юм. Их сургууль нь 2024 оны намар байдлаар 35,843 бакалаврын оюутан, 5,346 төгсөлтийн сургалтын оюутан элсүүлсэн байна.

Төгсөлтийн сургалт нь магистрын зэрэг, дипломын дараах гэрчилгээ болон докторын хөтөлбөрүүдийг хамардаг. CSULB нь "R2: Судалгааны өндөр ачаалалтай докторын их сургуулиуд" ангилалд багтдаг. Их сургууль нь дөрвөн докторын хөтөлбөртэй: Боловсролын удирдлага (Ed.D.), Математикийн ухааны доктор (Ph.D.), Биеийн заслын эмчилгээ (DPT), болон Сувилахуйн ухаанд доктор (DNP).

2023 оны намрын элсэлтийн үед CSULB 79,000 гаруй шинээр элсэгчдийн хүсэлт хүлээн авч, тэдгээрээс 37,000 гаруй нь элсэх эрх авсан. Элсэгчдийн дундаж голч оноо (GPA) нь 3.95 байсан. Магистр болон докторын сургалтад 10,733 хүсэлт ирснээс 3,270 нь элсэх эрх авч, элсэлтийн түвшин 56% байв.

2021 онд **The Wall Street Journal/Times Higher Education** CSULB-г **АНУ-д Оюутны олон төрөлжсөн байдлаар 8-р байранд** эрэмбэлсэн байна.
Калифорниа мужийн Фресногийн улсын их сургууль

Калифорниа мужийн Фресногийн Улсын Их Сургууль (Fresno State) нь Америкийн Калифорниа мужийн Фресно хотод байдаг улсын сургууль бөгөөд Калифорниа мужийн их сургуулиудын системд ордог. 2020 оны намар 25,341 оюутантай байсан. Энэ сургууль нь 60 бакалавр, 45 магистр, 3 докторын хөтөлбөртэй бөгөөд 12 төрлийн дээд шатны сертификат, 2 өөр төрлийн багшийн эрх олгодог. Судалгааны түвшингээрээ “R2: Судалгаа ихтэй докторын сургууль” гэж ангилсан байдаг. Мөн энэ сургууль нь Испани гаралтай оюутнуудад зориулагдсан HSI сургууль бөгөөд AANAPISI буюу Ази болон Номхон далайн арлын гаралтай оюутнуудыг дэмждэг сургууль болох боломжтой. Сургууль дотор планетариум буюу одон орны танхим, үзмийн талбай, дарсны үйлдвэр байдаг ба оюутнууд хийсэн дарс нь 1997 оноос хойш 300 гаруй шагнал авсан. Морин спортын улсын чансаатай багтай бөгөөд багийн гишүүд морьдоо кампус дээр байрлуулж болдог. Мөн 4,600 мкв хэмжээтэй оюутны амралтын төвтэй, Калифорниа мужийн их сургуулиуд дундаа гуравт орох том номын сантай.
Мидлбюри Коллеж

**Мидлбюри Коллеж** нь АНУ-ын Вермонт мужийн Мидлбюри хотод байрлах хувийн, уран сайхан, хүмүүнлэгийн чиглэлээр сургалт явуулдаг дээд боловсролын байгууллага юм. 1800 онд Конгрегацион урсгалын сүсэгтнүүдийн санаачилгаар үүсгэн байгуулагдсан тус сургууль нь Вермонт мужид үйл ажиллагаа явуулсан анхны коллеж бөгөөд их, дээд сургуулийн эхлэл болсон байгууллага юм.
2024 оны намар тус коллежид АНУ-ын бүх 50 муж, 74 орноос нийт 2,760 бакалаврын оюутан элссэн бөгөөд уран сайхан, хүмүүнлэгийн чиглэлийн 45 мэргэжил, инженерийн хос хөтөлбөр санал болгодог.
Бакалаврын сургалтаас гадна Мидлбюри дараах хөтөлбөрүүдтэй:
Мидлбюри хэлний сургуулиуд
Bread Loaf англи хэлний сургууль
Монтерей дахь Олон улсын судлалын Мидлбюри хүрээлэн
C.V. Starr–Middlebury-ийн гадаад дахь салбар сургуулиуд
Мидлбюригийн 31 спортын багийг Middlebury Panthers хэмээн нэрлэдэг бөгөөд тэд NCAA Division III-ийн NESCAC (New England Small College Athletic Conference) тэмцээнд оролцдог.
1965 онд Мидлбюри нь АНУ-ын их дээд сургуулиудаас анх удаа байгаль орчны судлалын мэргэжлийг нэвтрүүлсэн байгууллага юм.
Мидлбюри Коллеж нь Шинэ Английн Дээд Боловсролын Комиссоос (NECHE – New England Commission of Higher Education) албан ёсоор магадлан итгэмжлэгдсэн.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1800 онд байгуулагдсан
Аллиант Олон Улсын Их Сургууль

**Аллиант Олон Улсын Их Сургууль** нь хувь ашгийн төлөө үйл ажиллагаа явуулдаг их сургууль бөгөөд төв кампус нь Сан-Диего хотод байрладаг. Калифорни мужийн Сан-Франциско, Лос-Анжелес, Ирвайн, Сакраменто, Фресно гэсэн таван нэмэлт кампус, Аризона мужийн Финикс хотод нэг кампустай. Их сургуульд ойролцоогоор 4,000 гаруй оюутан суралцдаг бөгөөд үүний 95% нь магистр, докторын хөтөлбөрийн оюутнууд юм. Аллиант 2001 онд Калифорнийн Мэргэжлийн Сэтгэлзүйн Сургууль (CSPP) болон Нэгдсэн Улсын Олон Улсын Их Сургууль (USIU) гэсэн хоёр хуучин байгууллагын нэгдэлээр байгуулагдсан. Үүсгэн байгуулагч байгууллагуудын нэгэн адил Аллиантын бас нэгэн кампус нь Калифорни мужийн Сан Диего хотод байршдаг. 2007 он хүртэл USIU нь Их Британийн хуучин сургуулийн байршилд Европын кампустай байсан бөгөөд энэхүү байршил нь "Харри Поттер" цуврал зэрэг олон киноны зураг авалтанд ашиглагддаг байжээ. 

USIU нь 1924 онд Лиланд Гент Станфордын үүсгэн байгуулсан хувийн аспирантурын Балбо Хуулийн Сургуулийн үргэлжлэл юм. Уг байгууллага нь дараа нь Балбоа Их Сургууль, 1952 онд Калифорни Баруун Их Сургууль болон нэрээ өөрчилсөн. Калифорни Баруун Их Сургууль нь Point Loma-гийн далайн эрэг дэх кампус руу нүүсэн (одоогийн Point Loma Nazarene Их Сургуулийн байршил). 1968 онд сургуулийн нэрийг Нэгдсэн Улсын Олон Улсын Их Сургууль болгон өөрчилж, дэлхийн түвшний их сургууль болох зорилт тавьсан.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:2001 онд байгуулагдсан
Өмнөд Калифорни дахь Америкийн Уламжлалт Их Сургууль

**Өмнөд Калифорни дахь Америкийн Уламжлалт Их Сургууль** ( AHUSC ) нь тусгай эрх олгогдоогүй /магадлан итгэмжлэгдээгүй/ ашгийн төлөө үйл ажиллагаа явуулдаг хувийн их сургууль юм. 2003 онд Калифорни мужид "Херитижийн Их Сургууль" нэртэйгээр байгуулагдсан тус сургууль голчлон ажиллагч насанд хүрсэн суралцагчдад зориулсан боловсролын үйлчилгээ үзүүлдэг. Их сургууль нь Калифорни мужийн Онтарио хотод байршдаг бөгөөд оюутнууд өдрийн цагаар болон амралтын өдрүүдэд ангид ирж суралцах боломжтой. Мөн цахим сургалтын системээр шууд интерактив лекц болон бичлэгээр хадгалагдсан хичээлүүдийг санал болгодог. Тус сургууль нээлттэй элсэлтийн бодлоготой. Тус байгууллага бизнесийн удирдлага, хууль зүйн чиглэлээр бакалавр, магистр, докторын зэрэг, кино судлалын бакалавр, нийгмийн бодлогын магистр, хууль зүйн доктор (J.D.), бизнесийн удирдлагын доктор (DBA) зэрэг диплом олгодог. Гэхдээ энэ нь Калифорни мужийн Хувийн Дээд Боловсролын Бюро (BPPE)-оор хянагддаг ч аккредитацид хамрагдаагүй гэдгийг анхаарах нь чухал. Программд элсэхийн тулд дор хаяж 60 кредит шаардагддаг боловч "Туршлагын сургалтын үнэлгээ" (Experiential Learning Assessment)-ээр илүү дэвшилтэт түвшинд шууд элсэх боломжтой. Энэхүү их сургууль нь уламжлалт бус сургалтын арга барил, ажиллагч насанд хүрсэн хүмүүсийн хэрэгцээнд нийцсэн уян хатан боловсролын системээрээ онцлогтой. Гэсэн хэдий ч магадлан итгэмжлэгдээгүй  байгаа нь төгсөгчдийн гэрчилгээний хүлээн зөвшөөрөлт, цаашдын сургалтанд нөлөөлж болзошгүйг тодотгох нь нь зүйтэй.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:2003 онд байгуулагдсан
Вермонтын нийгмийн ухааны коллеж

**Вермонтын Нийгмийн Коллеж** нь Вермонт муж дахь улсын өмчийн нийгмийн ухааны коллеж юм. Энэ нь Вермонтын хоёр дахь том коллеж бөгөөд семестр бүрт 7,000 орчим оюутан хичээллэдэг бөгөөд Вермонтын Улсын Коллежийн Системийн нэг хэсэг юм. Коллеж нь Вермонт муж даяар 12 салбартай бөгөөд өргөн хүрээний онлайн сургалтын боломжтой. 1970 онд Вермонтын Бүсийн Нийгмийн Коллежийн Комиссийг байгуулсан. Питер Плимптон Смит анхны ерөнхийлөгчөөр томилогдсон. VRCCC Монтпельер хотод 10 хичээл, 50 оюутантайгаар үйл ажиллагаагаа эхэлсэн. 1975 онд CCV Шинэ Английн Сургууль, Коллежуудын Холбооноос аккредитац авсан. 1992 онд CCV өөрийн 13 салбарыг компьютерийн сүлжээгээр холбосон "виртуал кампус"-ыг нэвтрүүлсэн. 1996 онд CCV улс төр судлалын танилцуулга нэртэй анхны онлайн хичээлээ санал болгосон. 1984 онд CCV-ийн төгсөгчдийн тоо 100-аас давж, 12 дахь салбар нь Миддлбюри хотод нээгдсэн. 1993 онд CCV-ийн бүртгэл 5000 оюутанд хүрсэн. 2003 онд 22 ба түүнээс доош насны оюутнууд нийт элсэгчдийн 33 хувийг эзэлж байв. 2010 оны намар CCV Байгаль орчны шинжлэх ухааны шинэ хамтарсан зэргийн хөтөлбөрийг санал болгож эхэлсэн.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1970 онд байгуулагдсан
Азуса Номхон Далайн Их Сургууль

**Азуса Номхон Далайн Их Сургууль** (APU) нь Калифорни мужийн Азуса хотод байрладаг хувийн евангелист судалгааны их сургууль юм. Тус их сургууль нь 1899 онд байгуулагдсан бөгөөд 1900 оны 3-р сарын 3-нд Калифорнийн Уиттиер хотод хичээлүүд нээгдэж, 1939 онд эрдмийн зэрэг олгож эхэлсэн. Их сургуулийн семинар, Теологийн чиглэлийн сургууль нь Веслиан-Арминий сургаалын теологийг баримталдаг. АПУ нь Өмнөд Калифорниа даяар кампус, онлайн болон бүс нутгийн долоон байршилд 100 гаруй туслах, бакалавр, магистр, докторын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Азуса Номхон далайн их сургууль нь гурван коллеж, долоон сургуультай. Акдемик хөтөлбөрүүдийг Хүндэт коллеж, Либерал урлаг, шинжлэх ухааны коллеж, Хөгжим урлагийн коллеж, Леун нягтлан бодох бүртгэлийн сургууль, Их сургуулийн коллеж, шашны болон хэрэглээний шинжлэх ухааны сургууль, Бизнес ба менежментийн сургууль, Боловсролын сургууль, Сувилагчийн сургууль, Теологийн сургуулиас авах боломжтой. APU нь WASC ахлах коллеж, их сургуулийн комиссоор  итгэмжлэгдсэн. Азуса Номхон Далайн Их Сургуулийн эрдэм шинжилгээний нөөцөд Бичгийн төв, Хүртээмжтэй байдлын үйлчилгээ, Туршилтын үйлчилгээ, Сургалтын үйлчилгээ, их сургуулийн номын сан, Математикийн төв, Эрдмийн Амжилтын Төв, Төгсөгчдийн болон Мэргэжлийн Бүртгэлийн ажилтан багтдаг.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1899 онд байгуулагдсан
Павел Сухой

**Павел Сухой** (орос. *Па́вел О́сипович Сухо́й,* белорус. *Павел Восіпавіч Сухі*; 1895 оны 7-р сарын 22-нд Оросын эзэнт гүрэн, Вильнюс мужийн Диненский дүүргийн Глубокое тосгон (одоогийн Витебск муж, Беларусьт) төрсөн - 1975 оны 9-р сарын 15-нд  ЗСБНХУ-ын Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлтийн нисэх онгоц зохион бүтээгч, инженер, техникийн шинжлэх ухааны доктор, Зөвлөлтийн тийрэлтэт болон дуунаас хурдан нисэх онгоцыг үндэслэгчдийн нэг. Павел Сухой 50 жилийн турш Андрей Туполевтай хамтран цэргийн  Сухой Су-7, Су-17, Су-24 зэрэг Зөвлөлтийн олон алдартай нисэх онгоцууд зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн байна. Түүний зохион бүтээсэн онгоцууд дэлхийн өндрийн хоёр дээд амжилт (1959, 1962), хурдны хоёр дээд амжилтыг (1960, 1962) тогтоосон байна.

Ангилал:1895 онд төрсөн
Ангилал:1975 онд өнгөрсөн
Ангилал:ЗХУ-ын инженер
Ангилал:Зөвлөлтийн социалист хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Лениний одон шагналтан
Ангилал:Төрийн шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:Сталиний нэрэмжит шагналтан
Ангилал:Лениний нэрэмжит шагналтан
Ангилал:Оросын эрдэмтэн
Калифорнийн Интеграл Судлалын Хүрээлэн

**Калифорнийн Интеграл Судлалын Хүрээлэн** () бол Сан-Францискод байрладаг хувийн дээд сургууль бөгөөд цөөн хэдэн бакалаврын хөтөлбөртэй. 1968 онд Калифорнийн Азийн Судлалын Хүрээлэн нэртэйгээр байгуулагдсан ба 1980 онд одоогийн нэртэй болсон. 1981 оноос хойш Баруун бүсийн Сургуулиудын Холбоонд албан ёсоор бүртгэгдсэн.

Энд байгаа сургалтууд нь ихэвчлэн сэтгэл судлал, сүнслэг хөгжилтэй холбоотой бөгөөд хүн судлал, нийгмийн өөрчлөлт, манлайлал, сэтгэл зүйн судалгаа гэх мэт чиглэлүүд багтдаг. Сургуулийн нэрэнд байгаа “интеграл” гэсэн нь хүний бие, сэтгэл, оюун ухааныг цогцоор нь авч үзэх ойлголт юм.

1999 оноос хойш тус сургуулийн гол байр нь Сан Францискогийн төв хэсгийн хоёр хорооллын зааг дээр байрладаг. Энэ хүрээлэнгийн үүсгэн байгуулагдсан түүх нь интеграл боловсролын загвар гэгддэг. Анх 1950-аад оны эхээр зүүн соёл, философийг судлах зорилготойгоор байгуулагдсан бөгөөд дараа нь Харидас Чаудхури гэгчийн удирдлага дор илүү хөгжсөн.

Тэрээр энэхүү сургуулийн боловсролын чигт хүнийг бүх талаас нь хөгжүүлэх, материаллаг болон сүнслэг, үнэт зүйлсийг нэгтгэсэн үзэл баримтлалыг оруулсан. Мөн зүүн болон барууны философи, ертөнцийг үзэх үзлийг хослуулсан боловсролын арга барилыг төлөвшүүлжээ.

Интеграл
Ангилал:1968 онд байгуулагдсан
Биола их сургууль

**Биола их сургууль** нь Калифорни мужийн Ла Мирада дахь хувийн, шашны бус, евангелист христийн их сургууль юм. Энэ нь 1908 онд Лос-Анжелесийн Библийн хүрээлэн нэртэйгээр байгуулагдсан. Энэ нь есөн сургуульд бакалавр, магистр, докторын зэрэг олгох 150 гаруй сургалтын хөтөлбөртэй. Биола их сургуулийг 1908 онд Калифорнийн Union Oil компанийн ерөнхийлөгч Лайман Стюарт Лос-Анжелесийн Библийн хүрээлэн нэрээр үүсгэн байгуулсан; Пресвитериан сайд; зохиолч Томас С Хортон; мөн Август Б. Причард; мөн Пресвитериан сайд. 1912 онд тус хүрээлэн Р.А.Торрейг деканаар томилж, 1913 онд Лос Анжелес хотын төвд байрлах Sixth and Hope St-ийн буланд барилга барьж эхэлсэн бөгөөд үүнд 3500 хүний суудалтай танхим, барилгын орой дээр "Jesusbells1111" гэж тунхагласан хоёр том неон самбар (дараа нэмсэн) багтжээ. Барилгын орой дээр "Есүс аварлаа" гэж тунхагласан бөгөөд 11 хонхны дууллыг өдөрт гурван удаа эгшиглүүлдэг байсан. Эртний удирдагчид тус хүрээлэнг Христийн либерал урлагийн коллежид байдаг Христийн шашны боловсролд өргөн хүрээтэй хандахаас илүүтэйгээр оюутнуудыг Библи болон номлол cургахад чиглүүлэхийг хүсдэг байв. Тус хүрээлэн нь хоёр жилийн сургалтын хөтөлбөрийг дүүргэсний дараа диплом санал болгосон. Энэ загвар нь Moody Bible-ийн  институт дээр тулгуурласан.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1908 онд байгуулагдсан
Нью Жерси Хотын Их Сургууль

**Нью Жерси Хотын Их Сургууль** () нь Нью-Жерси мужийн Жерси хотод байрладаг улсын их сургууль юм. 1927 онд байгуулагдсан энэ сургууль нь Бизнесийн сургууль, Урлаг ба Шинжлэх Ухааны коллеж, Боловсролын коллеж, Мэргэжил Судлалын коллеж гэсэн дөрвөн үндсэн нэгжтэй ба Нью-Жерсигийн улсын дээд боловсролын системийн хэсэг юм.

2022 онд тус сургууль санхүүгийн хүнд байдалд орсноор олон хөтөлбөрөө зогсоох шийдвэрт хүрсэн. 2024 он гэхэд санхүүгийн байдал нь тогтворжсон ч хөрөнгө оруулалт хангалтгүй хэвээр байв. 2025 оны эхээр Кэйн их сургууль NJCU-тай нэгдэх санал гаргасан бөгөөд 3-р сарын 5-ны Лхагва гарагт сургуулийн Захирлуудын Зөвлөл сургуулийн ерөнхийлөгчийг нэгдэх санамж бичиг байгуулах эрхтэй гэж шийдвэрлэсэн.

NJCU нь дөрвөн коллежоос бүрддэг. 2022 онд тус сургууль бакалавр болон магистрын олон хөтөлбөрөө цөөлөх болсон. Сургуулийн хамгийн олон оюутантай хичээл бол сэтгэл судлал, сувилахуй, бага насны боловсрол, хөгжим юм. Мөн NJCU-ийн Галаас хамгаалах шинжлэх ухааны хөтөлбөр нь Нью Жерси мужийн цорын ганц их сургуулийн төвшний галаас хамгаалах бакалаврын зэрэгтэй хөтөлбөр юм.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1927 онд байгуулагдсан
Калифорниа Эрүүл Мэндийн Шинжлэх Ухааны Их Сургууль

**Калифорниа Эрүүл Мэндийн Шинжлэх Ухааны Их Сургууль** () нь хувийн , ашгийн төлөө сургууль бөгөөд Калифорни мужийн Кловис хотод байрладаг. 2012 онд байгуулагдсан ба анагаах ухаан болон биомедицин шинжлэх ухааны чиглэлээр академик хөтөлбөрүүдтэй. Остеопат анагаах ухааны коллеж ( College Of Osteopathic, COM)-ийн төгсөгчид Остеопат Анагаах Ухааны Доктор (Doctor of Osteopathic, DO) зэрэг, Био шинжлэл ба Эрүүл Мэндийн Мэргэжлийн коллеж (College Of Bioscience And Health Professions, CBHP)-ийн төгсөгчид Биомедицин Шинжлэх Ухааны Магистр (Master Of Science In Biomedical Science, MSBS) зэрэг хүртэх боломжтой.
Өмнө нь CHSU нь Эм зүйчийн докторын (Pharm.D.) зэрэг олгох хөтөлбөртэй байсан ч энэ хөтөлбөр зогссон. CHSU нь Калифорниа мужийн Төв Хөндийн бүсэд эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүдийн хомсдлыг шийдвэрлэх зорилгоор 2012 онд байгуулагдсан.
Тус сургуулийн анхны академик хөтөлбөр нь 2014 онд эхэлсэн Эмийн Сургууль байсан ба Эм Зүйн Доктор (Pharm.D.) зэрэг олгож байв. 2020 онд CHSU Остеопат Анагаах Ухааны Коллежийг байгуулж, тус бүс нутагт анх удаа анхан шатны тусламжийн эмч нарыг бэлтгэж эхэлсэн. 
2022 онд Биошинжлэл ба Эрүүл Мэндийн Мэргэжлийн Коллеж шинээр байгуулагдаж, Биомедицин Шинжлэх Ухааны Магистрын зэрэг олгох болсон. CHSU байгуулагдахаас өмнө Фресно хот нь АНУ-ын хувьд анагаахын сургуульгүй хамгийн том хот байсан.
UCSF-ийн дэргэдэх Фресногийн Нийгмийн Эрүүл Мэндийн Төвийн анагаахын сургалтын хөтөлбөр нь 1975 оноос хойш Сан Хоаккины хөндийд эмчийн хомсдлыг шийдвэрлэхээр ажиллаж ирсэн ч энэ нь 2018 он хүртэл UCSF-ийн Анагаах Ухааны Сургуулийн салбар болон хөгжөөгүй байв.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:2012 онд байгуулагдсан
Солонгосын олон Нийтийн Удирдлагын Хүрээлэн

Солонгосын Олон Нийтийн Удирдлагын Хүрээлэн (KIPA) нь БНСУ-ын төрийн ивээн тэтгэлгээр байгуулагдсан судалгааны хүрээлэн бөгөөд 1991 оны аравдугаар сард байгуулагдсан. Тус хүрээлэн нь зөвхөн төрийн удирдлагын өнөөгийн асуудлуудыг судлахаас гадна түүхэн асуудлуудыг ч мөн судалдаг. Жишээлбэл, 2009 онд нэгэн судлаач Сэжон хааны үед (15-р зуун) олон нийтийн зарцуулалтын үр нөлөөний талаарх семинарын илтгэл тавьж байсан.

2009 оны арванхоёрдугаар сард, шинэ хүрээлэнгийн захирал Бак Ёнг-гёк Солонгосын Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооноос харьяалагддаг судалгааны багийг хүрээлэнгээс гаргаж, татан буулгасан. 2010 оны зургаадугаар сард, тэд Ли Мёнг-багийн засгийн газрын зохицуулалтын шинэчлэлийн талаар семинар зохион байгуулсан.

2017 оны гуравдугаар сард, тус хүрээлэн Америкийн Төрийн Удирдлагын Нийгэмлэгийн уулзалтын үеэр хүлээн авалт зохион байгуулж, үндсэн судалгааны хэлтсүүд болон тэдгээрийн чиг үүргийг (жишээлбэл, Үнэлгээний хэлтэс, Олон Улсын Хамтын Ажиллагааны Төв, Олон Нийтийн Аюулгүй Байдал ба Нийгмийн Эв Нэгдлийн Судалгааны Хэлтэс) танилцуулсан.

Солонгосын Олон Нийтийн Удирдлагын Хүрээлэн нь хамтарсан судалгаа болон зочин судлаачийн хөтөлбөрүүдийг санал болгодог бөгөөд АНУ, ОХУ, Кот-д’Ивуар, Япон, Узбекистан зэрэг олон оронтой хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулсан байдаг.
Ангилал:Судалгааны хүрээлэн
Вермонт мужийн их сургууль

## Вермонтын Улсын Их Сургууль
Вермонтын Улсын Их Сургууль (Vermont State University буюу VTSU) нь АНУ-ын Вермонт мужид байрлах олон нийтийн (төрийн өмчийн) их сургууль бөгөөд Castleton их сургууль, Northern Vermont их сургууль болон Vermont Техникийн коллежийг нэгтгэн байгуулсан. Вермонтын төрийн өмчит дээд боловсролын системийг нэгтгэх зорилгоор энэхүү нэгтгэл 2020 оны арванхоёрдугаар сард анх санал болгогдсон. Их сургууль нь Шинэ Английн Дээд Боловсролын Хороогоор (NECHE) магадлан итгэмжлэгдсэн.

Вермонтын Улсын Их Сургууль нь дараах таван хотод орон нутгийн (оюутны дотуур байртай) кампустай: Castleton, Johnson, Lyndon, Randolph, болон Williston. Мөн тус их сургууль нь муж даяар есөн жижиг сургалтын төв, түүнчлэн Аляска, Нью-Хэмпшир, Висконсин зэрэг мужуудад салбар төвүүд ажиллуулдаг.

VTSU нь дэд бакалавр, бакалавр, магистрын зэрэг олгох сургалтууд явуулдаг. Castleton, Johnson болон Lyndon кампусууд нь либерал урлагийн боловсрол (өргөн хүрээний ерөнхий боловсрол) санал болгодог бол Randolph болон Williston дахь кампусууд нь техникийн хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Оюутнууд онлайн болон бусад кампусаас хосолмол (hybrid) хэлбэрийн хичээл сонгох боломжтой.

2023 онд тус их сургууль 33 хүртэлх багш болон түүнтэй адил тооны бүтэн цагийн захиргааны ажилтныг цомхотгохоо зарласан.
Нью Жерсигийн коллеж

## Нью Жерсигийн Коллеж
Нью Жерсигийн Коллеж (The College of New Jersey буюу TCNJ) нь АНУ-ын Нью Жерси мужийн Юинг Тауншип хотод байрлах төрийн өмчийн их сургууль юм. Энэ нь Нью Жерсигийн төрийн өмчит дээд боловсролын системийн нэг хэсэг юм. 1855 онд “Нью Жерсигийн Улсын Багшийн Сургууль” нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд TCNJ нь тус мужид байгуулагдсан анхны “багшийн сургууль” буюу сургалтын чиглэлийн коллеж байсан бөгөөд АНУ-д тав дахь нь байв. Анх Трентон хотын төвд байршиж байсан ч 1930-аад оны эхэн үед одоогийн байршил болох хөрш Юинг Тауншип руу нүүжээ.

Үүсгэн байгуулагдсанаасаа хойш тус сургууль хэд хэдэн удаа нэрээ өөрчилсөн бөгөөд хамгийн сүүлд 1996 онд “Трентон Улсын Коллеж” нэрийг “Шинэ Жерсигийн Коллеж” болгон өөрчилсөн. Энэ байгууллага нь долоон сургуулиас бүрдэх бүтэцтэй бөгөөд бүгд бакалаврын зэрэг олгодог бол зарим нь магистрын зэрэг олгох хөтөлбөрүүдтэй. Сургуулийн ерөнхий боловсролын шаардлагын хүрээнд либерал урлагийн (өргөн хүрээний) боловсролд онцгой анхаарал хандуулдаг.

TCNJ нь 289 акр (117 га) газрыг хамарсан, моддоор хүрээлэгдсэн кампустай бөгөөд ихэнх барилгууд нь Жоржийн үеийн колони загварыг сэргээсэн архитектурын хэв маягаар баригдсан. Долоон сургуулиар дамжуулан 50 гаруй төрлийн либерал урлаг болон мэргэжлийн хөтөлбөрийг санал болгодог. Үүнд дараах сургуулиуд багтана: Урлаг ба Харилцаа Холбоо; Бизнес; Боловсрол; Инженерчлэл; Хүмүүнлэг, Нийгмийн Шинжлэх Ухаан; Сувилахуйн ухаан, Эрүүл мэнд ба Дасгал хөдөлгөөний шинжлэх ухаан; болон Шинжлэх ухааны сургууль.
Беннингтон коллеж

**Беннингтон коллеж** () нь АНУ-ын Вермонт мужийн Беннингтон хотод байрлах хувийн либерал урлагийн коллеж юм. Энэ коллеж 1932 онд эмэгтэйчүүдийн коллеж хэлбэрээр байгуулагдсан бөгөөд 1969 онд хамтарсан сургалттай болсон. Шинэ Английн Дээд Боловсролын Хороогоор магадлан итгэмжлэгдсэн. 2024 онд коллежийн багш-сурагчийн харьцаа 9:1 байсан бөгөөд ангиудын 63 хувь нь 20-иос цөөн оюутантай байсан. 2024 онд коллеж бакалаврын элсэгчдийн 45.3 хувийг хүлээн авсан бөгөөд элсэгчдийн дундаж голч дүн 3.51 байсан. Коллеж нь шалгалтын оноо заавал өгөхийг шаарддаггүй, Беннингтон нь шалгалтын сонголттой сургууль юм. Шалгалтын оноо өгсөн элсэгчдийн хувьд SAT-ийн дундаж оноо 1260–1370 (нийт 13 хувь нь оноо өгсөн), ACT-ийн дундаж оноо 29–33 (нийт 5 хувь нь оноо өгсөн) байв. 2024 онд U.S. News & World Report сэтгүүл Беннингтоныг Үндэсний Либерал Урлагийн Коллежуудын жагсаалтад 211 сургуулиас 112-т, Хамгийн Инновацилаг Сургуулиудын жагсаалтад 19-т, Нийгмийн Хөдөлгөөний Үзүүлэлтээр Шилдэг Сургуулиудын жагсаалтад 96-д тус тус эрэмбэлсэн.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1932 онд байгуулагдсан
Чамплейн коллеж

**Чамплейн коллеж** () нь АНУ-ын Вермонт мужийн Берлингтон хотод байрлах хувийн коллеж юм. 1878 онд байгуулагдсан Чамплейн коллеж нь кампус дахь бакалаврын хөтөлбөрүүд болон Champlain College Online-оор дамжуулан онлайн бакалаврын хичээлүүдийг санал болгодог ба үүнээс гадна онлайн гэрчилгээ, зэрэг олгох хөтөлбөрүүд болон магистрын зэрэгтэй хөтөлбөрүүдийг 80 гаруй чиглэлээр санал болгодог.

Чамплейн коллеж нь Берлингтоны кампустаа 3,060 бакалаврын оюутныг АНУ-ын 40 муж болон 18 улсаас элсүүлдэг. Коллеж нь кампустаа 29 бакалаврын зэрэг олгох хөтөлбөртэй бөгөөд үүнд дэд бакалавр болон бакалаврын хөтөлбөрүүд багтдаг. Мөн онлайн хэлбэрээр 25 бакалаврын гэрчилгээний хөтөлбөртэй. Түүнчлэн тус сургууль нь кампуст болон онлайн хэлбэрээр суралцаж болох 24 магистрын зэрэг олгох хөтөлбөртэй.

2011 оны ангиас эхлэн ерөнхий боловсролын хичээлүүд нь салбар хоорондын үндсэн хөтөлбөр  хэлбэрээр заагдаж эхэлсэн. Хичээл бүр нь гурваас дөрвөн өөр салбар чиглэлийг нэгтгэн, төрөл бүрийн уран зохиол болон нээлттэй хэлэлцүүлгийн сэдвүүдийг ашиглан заагддаг. Нэгдүгээр курсийн хичээлүүд нь хувь хүнийг төвд нь тавьдаг бол, хоёрдугаар курс нь нийгэмлэг, гуравдугаар курс нь дэлхий дахины сэдвүүдэд төвлөрдөг. “Уран илтгэл зүй”, “Өөрийн тухай ойлголт”, “Нийгэмлэгийн тухай ойлголт”  зэрэг хичээлүүдээр дамжуулан оюутнууд либерал урлаг ба шинжлэх ухааны чиглэлээр суурь мэдлэг эзэмшдэг.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1878 онд байгуулагдсан
Стоктон их сургууль

**Стоктон их сургууль** нь АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Галлоуэй хотхонд байрлах, улсын их сургууль юм. Энэ нь Нью-Жерси мужийн улсын дээд боловсролын системд багтана. Энхүү их сургууль нь АНУ-ын Тусгаар тогтнолын тунхаглалд Нью-Жерсийн төлөөлөгчдийн нэг болж гарын үсэг зурсан Ричард Стоктоны нэрээр нэрлэгдсэн юм. 1969 онд үүсгэн байгуулагдсан Стоктон нь, анхны ангиа 1971 онд хүлээн авсан. 1971 онд сургуулийн нээлтийн үеэр хичээлүүд Атлантик Ситийн Мэйфлоуэр зочид буудалд орж эхлээд, мөн ондоо Галловэй хотхоны кампус нь ашиглалтад оржээ. Стоктон сургуульд 10,000 орчим оюутан суралцдаг бөгөөд Дундад Мужуудын Дээд боловсролын комиссоос итгэмжлэгдсэн билээ. Тус их сургуулийн 2 дахь кампус нь Атлантик Ситид байдаг. 

## Эрдэм судлгаа 
Стоктоны эрдэм шинжилгээний хөтөлбөрүүд нь эрүүгийн эрх зүй, сэтгэл зүй, байгалийн шинжлэх ухаан, биологи, бизнес, түүх, уран зохиол зэрэг чиглэлээр суралцах боломжийг олгодог. Нэмэлтээр Тооцооны шимжлэх ухаан, аялал жуулчлал ба үйлчилгээний менежмент, Дотоодын аюулгүй байдал зэрэг шинэ салбаруудын сургалтуудыг санал болгодог. Стоктон мөн физик эмчилгээний докторын зэргийн хөтөлбөрийг санал болгодог. Стоктон их сургууль нь сурагчийн өөрөө удирдах зөвлөл зэрэг 130 орчим оюутны клуб, дугуйлантай юм.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1969 онд байгуулагдсан
Чуннам Их Сургууль

**Чуннам үндэсний их сургууль** () нь Өмнөд Солонгосын Тэжон хотод байрладаг, Солонгосын үндэсний шилдэг арван их сургуулийн нэг юм.

## Түүх
Чуннам үндэсний их сургууль 1952 онд байгуулагдсан бөгөөд уриа нь *Бүтээлч байдал, хөгжил, нийгэмд үйлчлэх явдал* юм. Солонгосын хойгийн төв хэсэгт байршилтай тус сургууль нь Дэдог R&D тусгай бүс, олон үүрэг бүхий захиргааны хот, БНСУ-ын Арми, Нисэх Хүчин, Тэнгисийн Цэргийн Хүчний төв штабын ойролцоо байрлана. 

## Коллежууд ба тэнхимүүд
### Хүмүүнлэгийн ухааны коллеж
Хүмүүнлэгийн ухааны коллеж нь хэл шинжлэл, ухааны чиглэлээр хөтөлбөрүүд санал болгодог.

### Нийгмийн ухааны коллеж
Нийгмийн ухааны коллеж нь 1990 оны 3-р сарын 1-нд Хүмүүнлэгийн болон Хууль зүйн коллежоос тусдаа нэгж болон байгуулагдсан.

### Хөдөө аж ахуй, амьдралын шинжлэх ухааны коллеж
Хөдөө аж ахуй, амьдралын шинжлэх ухааны коллеж нь 1952 онд байгуулагдсан.

### Мал эмнэлгийн коллеж
Одоогийн мал эмнэлгийн коллеж нь 1991 оны 3-р сард Хөдөө аж ахуй, амьдралын шинжлэх ухааны коллежийн харьяа Мал эмнэлгийн тэнхимээс шинэчлэгдэн байгуулагдсан.

### Боловсролын коллеж
Боловсролын коллеж нь 2009 оны 3-р сарын 1-нд байгуулагдсан боловч их сургууль 1970 оноос хойш багш бэлтгэх сургалт явуулж ирсэн.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын их, дээд сургууль
Ангилал:1952 онд байгуулагдсан
Калифорнийн Их Сургууль (Мерсед)

**Калифорнийн Их Сургууль (Мерсед)** (, UC Мерсед буюу хэл ярианд UCM гэдэг) нь олон нийтийн харьяалалтай, судалгааны их сургууль юм. Калифорнийн Мерсед хотод байрладаг. 2005 онд байгуулагдсан, Калифорнийн Их Сургуулийн (UC) арван кампусын нэг юм. Үндсэн кампус нь UC  хамгийн шинэ кампус юм. Үндсэн кампус нь Мерсед хотоос таван миль хойд зүгт, Йосемити нуурын ойролцоо байрладаг. Үндсэн кампус нь 1,026 акр (415 га) талбайтай. Их сургуулийг хүрээлэн буй орчныг хамгаалсан, байгалийн талбайнуудтай. UC Мерседийг байгуулсан нь Сан Хоакин хөндийд хүн амын өсөлтийг дэмжих, дээд боловсролыг илүү хүртээмжтэй болгох зорилготой байв. UC Мерсед нь бакалавр, төгсөлтийн дараах, мэргэжлийн гэх гурван сургуулиас бүрддэг. Удаан хугацааны турш хүлээгдэж буй анагаах ухааны сургууль нь Сан Хоакин хөндийд эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхийн тулд UCSF Фреснотой хамтран байгуулагдаж байна. Анхны анагаах ухааны барилга 2026 онд нээгдэхээр төлөвлөгдөж байгаа бөгөөд Сан Хоакин хөндийн (SJV) PRIME+ хөтөлбөрийн гэр болно. Энэ нь дөрвөн жилийн бакалаврын сургалтыг дөрвөн жилийн анагаах ухааны сургуультай хослуулсан хөтөлбөр юм. UC Мерсед нь 60 гаруй бакалаврын болон 18 магистр/доктор, мэргэжлийн зэрэг олгодог бөгөөд 2023 оны намар 8,000 гаруй бакалавр, 700 магистр/докторын оюутан UCM-д суралцаж байв.

Мерсед
Ангилал:2005 онд байгуулагдсан
Тэнгисийн цэргийн магистр болон докторын сургууль

**Тэнгисийн цэргийн магистр болон докторын сургууль** (ТЦМБДС, ) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Тэнгисийн цэрэгт харьяалагддаг ба Калифорни мужийн Монтерей хотод байрлах, Улсын бакалаврын дараах боловсрол олгох буюу магистр болон докторын боловсрол олгох сургууль юм. Энэхүү сургууль нь АНУ Зэвсэгт хүчин болон Батлан хамгаалалтын ажилчид, олон улсын түншүүдэд 70 гаруй чиглэлээр доктор магистрын зэрэг олгодог. 1909 онд анх байгуулагдсан тус сургууль нь докторын дараах судалгааны түвшинд суралцаж буй хүмүүст ашигтай санал тавьдаг, тэрхүү санал нь Үндэсний Академаар дамжуулан Үндэсний Судалгааны Хүрээлэнгийн судалгааны хөтөлбөрт оролцох юм.

1909 оны 6-р сарын 9-ны өдөр Тэнгисийн цэргийн Нарийн бичгийн дарга Жорж Фон Л.Майер Мэрилэндийн Аннаполис хотод тэнгисийн инженерийн сургууль байгуулах тухай 27-р тушаалд гарын үсэг зурсан. Харин 1912 оны 10-р сарын 31-нд тус сургуулийг АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн академи буюу бакалаврын дараах хэлтэс гэж нэрийг нь өөрчлөх 233-р тушаалд гарын үсэг зурсан байдаг. Энэхүү тушаалын дагуу буу зэвсэг, цахилгааны инженерчлэл, радио телеграф, тэнгисийн цэргийн зааварлагч, иргэний инженерчлэл чиглэлээр суралцах боломжтой курсүүдийг байгуулж, тэнгисийн инженерчлэлийн хөтөлбөрөө үргэлжлүүлэв.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1909 онд байгуулагдсан
Клэрмонт МакКенна Коллеж

**Клэрмонт МакКенна коллеж** (CMC) нь АНУ-ын Калифорни мужийн Клэрмонт хотод байрлах хувийн хүмүүнлэгийн ухааны сургууль юм. Тус сургууль төрийн удирдлага, эдийн засаг, олон нийтийн асуудал, санхүү, олон улсын харилцаанд суурилсан хөтөлбөртэй.

CMC нь Claremont Colleges-ийн консорциумын гишүүн юм. 1946 онд зөвхөн эрэгтэйчүүдэд зориулсан коллеж болон байгуулагдсан бөгөөд 1976 онд эрэгтэй, эмэгтэй хамтарсан сургууль болсон.

Сургуулийн гол анхаарал нь бакалаврын боловсрол дээр төвлөрдөг. Гэвч 2007 онд тус сургууль Роберт Дэйгийн Эдийн засаг, Санхүүгийн сургуулийг байгуулж, санхүүгийн магистрын зэрэг олгож эхэлсэн.

CMC нь улс төрийн консерватив чиг баримжаатай багш нарынхаа үзэл бодлоороо төстэй хүмүүнлэгийн сургуулиудаас ялгардаг.

2019 оны байдлаар тус сургуульд 1,338 бакалавр болон магистрын оюутан суралцаж байсан.

CMC нь NCAA-ийн III дивизионы Өмнөд Калифорнийн Их Дээд Сургуулийн Спортын Хуралд (SCIAC) Harvey Mudd коллеж болон Scripps коллежийн хамтарсан спортын багт оролцдог.

Алдартай төгсөгчдийн дунд улс төрч, санхүүчид, түүний дотор тус сургуулийн томоохон ивээн тэтгэгч болох Henry Kravis багтдаг.

Сургуулийн архитектурын хэв маяг нь 1940-өөд онд түгээмэл байсан “Калифорнийн модерн” загвар юм.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1946 онд байгуулагдсан