Барилгын салбарын судалгаа

[right|thumb|250px|[Ландшафт төлөвлөлт нь хот төлөвлөлтийн чухал хэсэг.]]

**Барилгын салбарын судалгаа** нь барилгатай холбогдох шинлэх ухааны судалгаа юм. Барилгын салбарын судалгаа нь 2 чиглэлд хуваагдана: *ерөнхий барилгын судалгаа* ба *барилгын түүхийн судалгаа*. **Ерөнхий барилгын судалгаа**нд барилгын ба түүний төлөвлөлтийн шинжлэх ухаан- техникийн, зориулалтын болон барилгын эдийн засгийн судалгаа хамаарна. **Барилгын түүхийн судалгаа** гэдэгт тухайн нэг барилгын голчлон хийц болон техникийн талаас нь авч үзсэн түүхэн судалгаа ба архитектурын түүх, урлагийн түүхийн судалгаа багтана.

## Ерөнхий барилгын судалгаа 
### Ухагдахуун 
*Ерөнхий барилгын судалгаа*ны зорилго нь шинэ барилгын материал болон түүний хэрэглээг турших ба нэвтрүүлэх, барилгын шинэ төрөл ба аргуудыг турших болон нэвтрүүлэх мөн сууцны барилгыг аль болох амьдралд ойртуулан сайжруулах зорилготой.

### Агуулга ба түүх 
*Ерөнхий барилгын судалгаа* нь гол нь сууцны барилгын өртгийг бууруулах чиглэгддэг бөгөөд сүүлийн үед мөн эрчим хүчний хэмнэлттэй, хүрээлэмжид ээлтэй барилгад чиглэх болсон.

Германд барилгын судалгааг засгийн газраас албан ёсоор дэмждэг ба хамгийн чухал байгууллага нь Fraunhofer-Informationszentrum Raum und Bau- барилгын мэдээллийн төв юм. Эрчим хүчний хэмнэлттэй барилгын талаарх судалгаа хийдэг тусгай байгууллага нь Дармштадт хотын Сууц ба хүрээлэмжийн институт болно.
Австри улс нь ХБНГУ- ын мөн адил барилгын судалгааг засгын газраас нь албан ёсоор дэмждэг.

### Салбар 
Дараах салбаруудад барилгын судалгаа явагдана:
* Барилгын эдийн засаг
* Барилгын техник
* Барилгын физик
* Хийц төлөвлөлт
* Барилгын хийц
* Төслийн төлөвлөгөө
* Зориулалт
* Хэрэглээ
* Социологи ба хот төлөвлөлтийн асуултууд
* Туршилтын барилгуудыг үнэлэх ба хэрэгжүүлэх
Ер нь барилгын судалгааг онолын ба практикийн гэж ангилана.

### Зорилго, үүрэг ба хэрэглээ 
Барилгын судалгаа нь дараах зорилготой:
* Барилгын хийцийг сайжруулах ба хөгжүүлэх
* Барилга дахь гэмтлээс зайлсхийх
* Барилгын явцыг сайжруулах
* Барилгын салбар дахь нээлтийг хөгжүүлэх
Эрчим хүчний хэмнэлттэй, тулхтай барилгажилтыг хөгжүүлэх нь амин чухал юм. Үүний зэрэгцээ хөгжлийн бэрхжээлтэй иргэдэд зориулсан саадгүй сууц, ахмадуудын сууцыг шинжлэх ухааны ба хэрэглээний барилгын судалгаанд харгалзан үзэх шаардлагатай.

## Барилгын түүхийн судалгаа 
Энэ хэсэг нь архитектур болон урлагийн түүх, хийц талаас нь тухайн нэг барилгыг судлахаас гадна хот төлөвлөлтийн хүрээнд цогцолбор барилгуудыг судална. Баримтжуулах ба үнэлэх арга нь классик археологиос үүсэлтэй.
### Ухагдахуун 
Түүхийн шинжлэх ухаанууд болох археологи, түүх дурсгалт газрын хамгаалалт, урлаг ба архитектурын түүхэнд ерөнхийдөө барилгын түүхийг судалгаа судална.

### Үйл явц 
Барилгын түүхийн судалгаа нь судалгааны зорилгыг тодорхойлох, архивын баримтуудыг судлахаас эхэлнэ. Техникийн ажлын эхэнд барилгын хэмжилт явагддаг. Үр дүнд нь масштабтай барилгын зураг хийгдэнэ. 

Дараагийн шатанд барилгын хэсэглэлүүдийг тодорхойлж, өрөөнүүдийг ангилна. Барилгын зураг, фото ба тэмдэглэлээр уг барилгыг аль болох нарийвчлан баримтжуулдаг. Өрөөнүүдийн хана, тааз ба шалны материал ба байдлыг, мөн барилгын хэсэглэл тус бүрийн тэмдэглэгээг хийнэ. Архивын эх барилгын ба архитектурын зураглалууд болон бүх л эртний баримтууд нь барилгын судлаачид тусалдаг. 

Бүх судалсан баримтуудыг үндэслэн тухайн барилгыг сэргээн засварладаг.

### Хэрэглээ 
Тухайн барилгыг судалсаны дараах олж авсан мэдлэгийг олон талаар ашиглах боломжтой.
* Архитектурын түүхийн олон талын шинэ мэдлэгтэй болох
* Аль хэсэг нь түүхийн чухал ач холбогдолтойг үнэлэх
* Дараа үеийнхэнд баримтуудаар дамжуулан мэдлэгийг үлдээх
* Түүхэн дэх хийц бүтээцийн  статикийн нарийн мэдлэгийг олж авах

## Барилга судлаач 
Барилга судлаач нь хүлээн зөвшөөрөгдсөн аргаар мэргэжлийн түвшинд барилгын классик ба түүхийн судалгааг хийнэ. Ер нь барилгын судлаачид нь арихтектор, зөвлөх инженер, социологич, хот төлөвлөгчь урлаг судлаач ба барилгын физикчид байдаг. 

Барилгын судлаач мэргэжлийн гүнзгийрүүлсэн сургалтаар эсвэл практикаас олж авна. Герман Улсад барилгын түүхийн судлалаар мэргэжил дээшлүүлэх боломжтой.

## Нэмж унших 
### Ерөнхий барилгын судалгааны талаар: 
* *Kurzberichte aus der Bauforschung*; Hrsg.: Fraunhofer-Informationszentrum Raum und Bau IRB, Stuttgart (erscheint zweimonatlich) ISSN 0177-3550; Fraunhofer IRB Verlag 
* Publikationen des Instituts für Bauforschung im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek
* Publikationen der Arbeitsgemeinschaft für zeitgemäßes Bauen e.V. im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek
* Publikationen der Forschungsgesellschaft für Wohnen, Bauen und Planen im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek
* Selk, Dieter [Hrsg.]: *50 Jahre Arbeitsgemeinschaft für Zeitgemäßes Bauen e.V.*, Kiel : ein Rückblick ; 1946 - 1996; Kiel 1996
* Mitteilungen des Instituts für Bauforschung e.V. Hannover, ab 1949
* Triebel, Wolfgang: „*Die Mittel und Wege der Bauforschung*“; in: Bundesbaublatt, September 1955, 4. Jahrgang Heft 9, Seite 418-419
### Барилгын түүхийн судалгааны талаар: 
* Эхлэн суралцагчдад зориулсан гарын авлагууд:
** Michael Petzet, Gert Mader: *Praktische Denkmalpflege*. Stuttgart, Berlin und Köln 1993 (Dort insbesondere der zweite Teil von Gerd Mader)
**Georg Ulrich Großmann: *Einführung in die historische Bauforschung.* (zugl. Habilitationsschrift Hannover 1992/94), Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 1993,  ISBN 3-53420772-6
*Эртний барилгууд:
** Wolfram Hoepfner: *Das Pompeion und seine Nachfolgerbauten*, de Gruyter, Berlin 1976 (Kerameikos, Bd. 10) ISBN 3-11-005906-1
* Дундад зууны үеийн барилгууд:
** Stadt Regensburg (Hrsg.), Das Deggingerhaus in Regensburg, München 1994
* Орчин үеийн барилгууд:
** Norbert Huse (Hrsg.), Mendelsohn. Der Einsteinturm. Die Geschichte einer Instandsetzung, Stuttgart 2000

## Гадаад холбоос 
* Fraunhofer- барилгын мэдээллийн төв
* Барилгын судалгааны институт
* Цаг үетэй нийцүүлэн барих- хөдөлмөрийн нийгэмлэг
* Швейцарь Улсын барилгын судалгаа
* Бадэн-Вюрттэмбэрг муж дахь барилгын судалгаа
* Вена дахь барилгын ерөнхий судалгааны нийгэмлэг
* Барилгын түүхийн судалгааны талаар бичвэрийг германаар татаж авах
* Koldewey-Нийгэмлэг
* Бадэн-Вюрттэмбэрг мужийн барилгын түүхийн судалгаа

## Мөн үзэх 
* Нэртэй барилга судлаачдын жагсаалт
* Дурсгалт газрын хамгаалалт
* :Ангилал:Барилга судлаач
* Нийгмийн орон сууцны барилгажилт


Ангилал:Барилгын дэд салбар
Ангилал:Орон сууцны зах зээл
Ангилал:Түүх дурсгалт газрын хамгаалалт
Ангилал:Археологийн мэргэжлийн салбар
Ангилал:Архитектурын түүх