Монгол орны уур амьсгалд тохиромжтой органик хүнсний ногоог тариалах.

Монгол нь Евразийн төв хэсэгт оршдог далайд гарцгүй орон юм. Уур амьсгал нь эрс тэс, агаарын
температур, хур тунадасны хэмжээ нь хэт их хэлбэлтзэлтэй. Жилийн дундаж агаарын температур
нь -8° C-аас 6° C хооронд хэлбэлздэг бөгөөд жилийн хур тунадасны хэмжээ нь говийн бүсэд 50
мм хангайн бүсэд 400 мм байдаг. Монгод 2009, 2014 онд хийсэн уур амьсгалын өөрчлөлтийн
үнэлгээ нь бэлчээрийн мал аж ахуй, хур тунадаснаас хамааралтай хөдөө аж ахуйд тулгуурласан
эмзэг экосистем, хотжилтын хүн ам нь өсөн нэмэгдэж байгаа чиг хандлагыг харуулж байна. Энэ нь
Монгол орны нийгэм-эдийн засгийн хөгжил нь уур амьсгалын өөрчлөлтөд эмзэг байдгийг харуулж
байна.

МАА-н үйл ажиллагааны ач холбогдол, уламжлалт хөдөө аж ахуйтай (уламжлалт хүнсний ногоо:
байцаа, лууван, төмс гэх мэт) байгаа, мөн зарим үед Улаанбаатар хотод тариалдаг боловч ихэвчлэн
Хятад улсаас импортолдог нь хүнсний ногоо дутагдалтай байгааг нотолж байна. Цаашилбал,
цаг уурын хүнд нөхцөлд жилд тариалах хугацаа нь гадаа бол 3 сарын турш, зуны хүлэмжийг
ашиглахад дээд тал нь 5-6 сар байдаг. Монголд ашиглагддаг хүлэмжийн ихэнх хэсэг нь полиэтилен
материалаар бүрхэгдсэн мод, эсвэл металл хүрээтэй байдаг. Эдгээр хүлэмжүүд нь гараар хийсэн
эсвэл Солонгосын туннелийн хэрэгсэл хүлэмж оруулж ирж буй компаниас худалдан авсан байдаг.
Энэ төрлийн хүлэмж нь дулааныг хадгалах, уур амьсгалын өөрчлөлтөөс хамгаалсан зуны улиралд
өргөст хэмх, улаан лооль зэрэг хүнсний ногоог тариалдаг. Гэсэн хэдий ч энэ нь зөвхөн зуны улиралд
3-4 сарын хугацаанд л ашиглагдах боломжтой бөгөөд зуны улиралд хэт халуун байдаг.

Нарны хүлэмж нь хүлэмжийн нэг төрөл юм. Энэ нь гурван ханатай, хагас дээвэртэй, урд
хэсгийг нь полиэтилен материалаар бүрсэн нүүртэй байна. Энэ төрлийн хүлэмжийг зуны улирлаас
бусад үед нь хүйтэн цаг агаартай боловч нартай өдрүүдийн тоо их байдаг (Монгол, Өвөр Монгол,
Гималайн бүс, Төв Ази, Канад) орнуудад тохиромжтой.

Эрчим хүчний гол эх сурвалж болох нарыг ашиглах нь ЖЭРЭС, Сэргээгдэх эрчим хүч байгаль
орчны эв санааны нэгдлийн бүлгэмийн гол үзэл баримтлалын нэг юм. ЖЭРЭС нь нарны эрчим
хүчийг ашиглан 8 сар хүртэлх ургац авах хугацааг уртасгах зорилгоор орон нутгийн өвөрмөц
нөхцөлд дасан зохицсон Нарны энергийг ашиглах хүлэмж (НЭАХ)-ийг хэрэгжүүлж байна.

Нарны энергийг ашигладаг хүлэмж нь өргөн хэрэглэгддэг материалаар барьсан 3 хана болон
нарны эрчим хүчийг өдөрт урд талаар хучигдсан полиэтилен материалаараа шингээж, шөнийн
цагаар шингээж авсан энергээ ашиглан дулаанаа барьдаг. Хана нь шуурганаас хамгаалах, дулааныг
хадгалахуйц бүтэцтэй байдаг. Урд хэсэгт байрлах нүүр нь хэт ягаан туяаны тогтворжуулсан
полиэтиленээр бүрхэгдсэн бөгөөд энэ нь бүх төрлийн цэцэрлэгт хүрээлэнгүүдэд тохирсон байдаг.

Энэ нь нарны эрчим хүчийг цуглуулах, хадгалах, хадгалсан энергээ халаалтын зориулалтаар
ашиглах боломж олгодог. Өөрөөр хэлбэл хэрэгжүүлэхэд хялбар, ажиллуулахад амархан, хадгалахад
хялбар байдаг бөгөөд бусадтай харьцуулахад харьцангуй хялбар байдаг.

Энэхүү шинэлэг, үр дүнтэй арга хэрэгсэл нь цаг уурын хэлбэлзэл, урьдчилан таамаглах
боломжгүй нөхцөл байдлын нөлөөллийг багасгаж, тариаланчдад хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийг
(хүнсний ногоо, цэцэг, жимсний мод) төрөлжүүлж, жимс ногоо, суулгацыг улирал болгон тариалах,
хавар, намрын улиралд навч, үндэслүүлэх боломжийг олгодог. Юуны түрүүнд энэ нь эрт суулгалтыг
хийснээр жилд хэдэн удаа өндөр ургац авах боломжийг бий болгодог.