Леннарт Мери

**Ле́ннарт Ме́ри** (бүтэн овог нэр нь — **Леннарт-Георг Мери** (эстони. *Lennart-Georg Meri*; 1929 оны 3-р сарын 29-нд Эстоний Таллин хотод төрсөн — 2006 оны 3-р сарын 14-нд Таллин хотод нас барсан) — эстоний зохиолч, найруулагч бөгөөд төрийн зүтгэлтэн. 1992-2001 онуудад Эстони улсын Ерөнхийлөгч. Мери бол Эстоний тусгаар тогтнолыг сэргээх хөдөлгөөний удирдагчдын нэг байсан. 

## Намтар 
Леннарт Мери 1929 оны 3-р сарын 29-нд Таллин хотод Эстонийн дипломатч, хожим нь Шекспирийн зохиолыг Эстон хэл рүү орчуулсан Георг Мери, эх нь Эстоний швед эмэгтэй Алис-Брижитта Энгманн нарын ууган хүүхэд болон мэндэлжээ. Леннарт бага насандаа Эстони улсаас гарч, гэр бүлийнхээ хамт нэг орноос нөгөө улс руу нүүж, дөрвөн өөр хэлний есөн өөр сургуульд сурч байжээ. Түүний хамгийн сайхан дурсамжууд нь Парисын Жансон-де-Сайли лицейд сурч байсан үе гэдэг юм. Леннарт Мери төрөлх Эстон хэлнээсээ гадна Фин, Франц, Герман, Англи болон Орос гэсэн таван хэлээр чөлөөтэй ярьдаг байжээ.

Гэсэн хэдий ч 1940 оны 6-р сард Эстони улс Зөвлөлт Холбоот Улсад нэгдэх үед гэр бүл нь Таллин хотод амьдарч байв. 1941 онд Леннарт Меригийн гэр бүлийг бусад ижил хувь тавилантай мянга мянган Эстони, Латви, Литвачуудын хамт Сибирь рүү цөллөгджээ. Сибирьт 12 настайдаа Леннарт Мери гэр бүлээ тэжээхийн тулд мод бэлтгэгчээр ажиллаж байжээ. Цөллөгийн үеэр Леннарт төрөлх Эстони хэлтэйгээ ижил хэлний гэр бүлд багтдаг эргэн тойрныхоо бусад Финно-Угор хэлийг сонирхох болжээ. Тархан суурьшсан Финно-Угорын ард түмний угсаатан, соёлын хамаатан садан нь түүний амьдралын туршид бүтээлийн гол сэдэв болж иржээ.

Меригийн гэр бүл амьд үлдэж, Эстони руу буцаж ирсэн бөгөөд Леннарт Мери 1953 онд Тартугийн Их Сургуулийн Түүх, хэлний факультетийг онц дүнтэй төгссөн. Зөвлөлт Холбоот Улсын бодлогоос болж түүнийг түүхчээр ажиллах боломжгүй болсон тул 1953-1955 онд Мери Ванемуйне театрт утга зохиолын хэлтсийн эрхлэгч, 1955-1961 онд Эстонийн радиод найруулагчаар ажиллаж байсан юм. 

1958 онд Төв Азийн Тэнгэр уулын нуруу болон Каракум цөлийн эртний ислам шашинтнуудын төвүүдээр аялсныхаа дараа Леннарт Меригийн бичсэн анхны номыг уншигчид халуун дотноор хүлээн авчээ. Эцгийгээ Зөвлөлтийн эрх баригчид гурав дахь удаагаа баривчилсны дараа Леннарт Мери зохиол бичих замаар амьжиргаагаа залгуулж чаджээ. Сургуулиа орхиж, таксины жолоочоор ажиллахаас өөр аргагүй болсон дүүгийнхээ тусламжтайгаар тэрээр сургуулиа амжилттай төгсөж байхдаа ээжийгээ тэжээж байсан ажээ. Финланд-Унгарын хамтарсан "Сүүн замын салхи" (эстони: *Linnutee tuuled*) киног Зөвлөлт Холбоот Улсад хориглосон боловч Нью-Йоркийн кино наадмаас мөнгөн медаль хүртжээ. Түүний кино, зохиолуудыг Финландын сургуулиудад сургалтын материал болгон ашиглаж байгаад 1986 онд Леннарт Мерид Хельсинкийн Их Сургуулийн хүндэт докторын зэрэг олгосон байна. 1963 онд тэрээр Зөвлөлт Эстонийн Зохиолчдын Эвлэлийн гишүүн болжээ. 1970-аад онд тэрээр Финландын Утга зохиолын нийгэмлэгийн хүндэт гишүүнээр сонгогджээ. Тэрээр германы Эрих Ремарк, английн Хэнри Грэм Грин, оросын Александр Солженицын нарын бүтээлүүдийг Эстони хэл рүү орчуулж байсан юм.

Л.Меригийн хамгийн алдартай бүтээл болох "Мөнгөн үүрийн туяа" (эстони: Hõbevalge) нь 1976 онд хэвлэгдсэн байж магадгүй юм. Энэ нь Эстони болон Балтийн тэнгисийн бүс нутгийн түүхийг дахин сэргээн бүтээхийг оролдсон юм. Бусад уран бүтээлүүдийнхээ нэгэн адил Мери баримтат эх сурвалж, шинжлэх ухааны судалгаа, төсөөллийг хослуулсан байдаг.

Леннарт Мери нь Барууны орнуудтай соёлын харилцаа холбоог сайжруулах, Эстонийн оюутнуудыг гадаадад суралцахаар илгээх зорилгоор 1988 онд "Эстонийн хүрээлэн" (Eesti Institutut) төрийн бус байгууллага үүсгэн байгуулсан.

## Улс төр 
Хорин гаруй жилийн турш үгүйсгэсний эцэст Зөвлөлтийн засаг захиргаа 1970-аад оны сүүлээр Леннарт Мерид "Төмөр хөшигний" цаана гарахыг зөвшөөрсөн бөгөөд тэрээр Финланд руу гарах боломжийг ашиглан чөлөөт ертөнцөд Эстони улсын оршин тогтнолыг сануулж байв. Тэрээр улс төрчид, сэтгүүлчид болон гадаадад дүрвэсэн Эстоничуудтай нягт холбоо тогтоосон бөгөөд Эстонид фосфатын чулуулаг уурхайг олборлох Зөвлөлтийн төлөвлөгөөний эсрэг гадаадад эсэргүүцэл илэрхийлсэн анхны Эстони хүн байв.

Байгаль орчны эсэргүүцлийн жагсаал удалгүй Зөвлөлтийн засаглалын эсрэг ерөнхий бослого болж өргөжсөн бөгөөд үүнийг Эстонийн сэхээтнүүдийн удирдсан "Ая дуутай хувьсгал" гэж нэрлэдэг болсон. Леннарт Меригийн "Эстончууд найдвар төрсөн" хэмээх илтгэл нь үндэстний оршин тогтнолд анхаарлаа хандуулж, гадаадад өргөнөөр цуурайтаж байв. 1988 онд Мери Эстонийн Ардын Фронтын үүсгэн байгуулагчдын нэг болжээ.

1990 онд болсон анхны коммунист бус олон намын сонгуулийн дараа Мери Эстоний Гадаад хэргийн сайдаар томилогджээ. Тэрээр Копенгаген, Нью-Йорк, Парис, Берлин, Москва хотуудад болсон ЕАБХАБ-ын бага хурал, мөн Балтийн тэнгисийн орнуудын зөвлөлийн үүсгэн байгуулах бага хуралд идэвхитэй оролцсон. Тэрээр мөн Америк, Европын төрийн тэргүүнүүд болон гадаад хэргийн сайд нартай хэд хэдэн удаа уулзалт хийсэн бөгөөд Брюссель дэх НАТО-гийн төв байранд үг хэлсэн Зүүн Европын анхны дээд хэмжээний зочин болжээ.

Финланд улсад суугаа Эстони улсын Элчин сайдаар богино хугацаанд ажилласны дараа тэрээр 1992 оны 10-р сарын 6-нд Эстони улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч болсон. Леннарт Мери нь "Эх орны Холбоо" Pro Patria Union-ы нэр дэвшигч байв. Леннарт Мери 1992 оны 10-р сарын 6-нд Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөсөн. 4 жилийн дараа 1996 оны 9-р сарын 20-нд тэрээр хоёр дахь бөгөөд эцсийн удаа дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон юм.

2005 оны дунд үед толгой хүчтэй өвдсөний дараа Леннарт Мерид тархины хавдар оношлогдож, 8-р сард мэс засалд орсон юм. Түүний хавдар нь хортой гэдгийг илрүүлж, 2006 оны 3-р сарын 14-ний өглөө нас баржээ.

2009 онд Таллин хотын нисэх онгоцны буудлыг түүний дурсгалд зориулж Леннарт Меригийн нэрэмжит болгосон байна.