6 сарын 5

**6 сарын 5** нь Григорийн тооллын жилийн 156 дахь (өндөр жил бол 157 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 209 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
* 1257 - Польшийн Краков хотод хотын статус олгожээ. 
* 1283 - Наплийн дайн: Арагоны хаан III Петрийн адмирал Ниаполитаны флотыг устган сөнөөж, Салерногийн Чарльзыг олзлов. 
* 1644 - Манж Чин гүрний хаан Шүнзийн цэргүүд Бээжин хотыг булаан эзэлж улмаар Мин гүрэн мөхжээ. 
* 1817 - Хойд Америкийн их нууруудын хотгорт уурын хөдөлгүүрт анхны хөлөг онгоц "Фронтенак" явж эхэлжээ. 
* 1832 - Францын эзэн хаан I Луй Филиппийг түлхэн унагаах зорилготой Зургаадугаар сарын бослого дэгдэв. 
* 1837 - Бүгд найрамд Техас улсын Хьюстон хот байгуулагдав. 
* 1849 - Дани улсад батлагдсан шинэ Үндсэн хуулиар тус улс Хэмжээт эрхт хаант улс болжээ. 
* 1851 - Боолчлолыг эсэргүүцэгч, зохиолч Харрьет Битчир Стоу боолчлолыг эсэргүүцэж, хүчтэй шүүмжилсэн "Том авгын өрөө" цуврал зохиол "National Era" сонинд хэвлэгдэж эхэлжээ. Уг цуврал 10 сарын турш нийтлэгдсэн юм. 
* 1862 - Сайгоны тунхгаар Вьетнамын өмнөд хэсэг Францын мэдэлд шилжив. Үүнийг эсэргүүцсэн босогчдын удирдагч Труонг Дин Европчуудын түрэмгийллийн эсрэг хөдөлгөөнөө үргэлжлүүлэхээр болжээ. 
* 1864 - Америкийн иргэний дайн: Генерал Девид Хантераар удирдсан Холбоотны арми Виржиниа мужийн Пьедмонтод Эх газрын армийг буулган авч, 1000 цэргийг баривчлав. 
* 1873 - Занзибарын султан Баргхаш бин Саид Их Британи руу илгээдэг боолын худалдаа, түүнийг дагасан кластерыг бүрэн хаав. 
* 1893 - Массачюсетс мужийн Нью Бедфорд хотод төрсөн эцэг, хойд эхээ хороосон Лиззи Борденыг шүүх хурал эхэлжээ. 
* 1900 - Боерын хоёрдугаар дайн: Британийн цэргүүд Приториа хотыг эзлэн авав. 
* 1912 - Жалханз хутагт Дамдинбазар Баядын нутагт хүрэлцэн ирэв.
** Баруун хязгаарт энэ өдөр хязгаарын сайд Гончигдамба дайны байдал тогтоож, цэрэг дайчилгаа зарлажээ.
* 1915 - Дани улс эмэгтэйчүүдийн сонгох, сонгогдох эрхийг хуульчлав. 
* 1916 - АНУ-ын Дээд шүүхийн шүүгчээр Луй Брандейс сонгогдов. Ингэснээр уг суудалд суусан анхны еврей гаралтай хүн болсон юм. 
** Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Османы эзэн гүрний эсрэг Арабын хувьсгал эхлэв. 
* 1917 - Дэлхийн нэгдүгээр дайн: АНУ-ын засаг захиргаа цэргийн насны эрсийг цэрэгт татах ажиллагааг эхлүүлжээ. 
* 1941 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Хятадын Чонцин хотод хорт хийн бөмбөг хаяж 4000 хүн өртжээ. 
* 1942 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: АНУ-ын засаг захиргаа Болгар, Унгар, Румын улсад дайн зарлав. 
* 1944 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Нормандын эрэг дээрх бууны үйлдвэр дээр Британийн армийн 1000 гаруй бөмбөгдөгч онгоц бөмбөг хаяжээ. 
* 1945 - Холбоотны хяналтын зөвлөл дайны дараах Германы засгийн эрхийг гартаа авав. 
* 1947 - Харвардын их сургуульд АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Жорж Маршалл дайны хөлд нэрвэгдсэн Европ тивд эдийн засгийн туслалцаа үзүүлэхийг дэлхий дахинд хандан уриалав. 
* 1949 - Тайландын парламентад Орапин Чайякан сонгогдож, тус улсад парламентын гишүүн болсон анхны эмэгтэй хүн болов. 
* 1956 - Алдарт дуучин Элвис Пресли Мильтон Беригийн шоунд оролцож "Hound Hog" дуугаа дуулж, бүжгийн хөдөлгөөн нь шуугиан тарив. 
* 1959 - Сингапурын анхны Засгийн газар тангараг өргөж ажилдаа оров. 
* 1963 - Британийн Дайны асуудал эрхэлсэн сайд Жон Профюмо бэлгийн хүчирхийлэлтэй холбоотой асуудлаас үүдэн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөв. 
** Ираны шах Мохаммад Реза Пахлави шинэчлэлийн хөдөлгөөний хүрээнд шашны удирдагч Аяатолла Рухолла Хомейниг баривчлах зарлиг буулгав. Үүнийг эсэргүүцсэн олон нийт эсэргүүцлийн жагсаал өрнүүлж, зарим хотод танк, тусгай цэргүүд оруулжээ.
* 1967 - Зургаан өдрийн дайн: Ираилын тал Египетэд гэнэтийн цохилт өгөв. Египетийн зэвсэгт хүчин хил дээр цэргүүд байршуулсан нь ийнхүү агаарын дайралт хийх шалтгаан болжээ. 
* 1968 - АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Роберт Ф.Кеннедигийн амь насанд Палестины харьяат Ширхан Ширхан гэгч халдав. 
* 1975 - Зургаан өдрийн дайнаас хойш хаагдан, хэвийн үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон Суецийн суваг хэвийн ажиллагаандаа шилжжээ. 
** Их Британид Европын эдийн засгийн нийгэмлэгт элсэн орох эсэхээр бүх нийтийн санал асуулга зохион байгуулав. 
* 1981 - АНУ-ын Өвчний хяналт сэргийлэлтийн төвөөс хүний дархлааны системд ноцтой аюул учруулах нэгэн төрлийн халдварт өвчний тухай шинжлэх ухааны нийтлэл гаргав. Энэ нь ХДХВ/ДОХ-ын талаар анх удаагаагаа олон нийтэд танилцуулсан нийтлэл байжээ. 
* 1983 - Оросын усан замын "Александр Суворов" онгоц Уляновскийн төмөр замын гүүрийг мөргөж ачааны галт тэрэгтэй мөргөлдөж 100 гаруй хүн амь үрэгдэв. Ачааны галт тэрэг хөлөг онгоцыг мөргөж ноцтой гэмтээсэн ч хэсэг хугацааны дараа засварлан эргээд үйлчилгээнд нэвтэрсэн байдаг. 
* 1984 - Цэнхэр од ажиллагаа: Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Индира Гандигийн зарлигаар Сикх хөдөлгөөний "Алтан сүм"-ийг эзлэх ажиллагаа эхэлжээ. 
* 1989 - Тиананьмений талбайн бослогын үеэр Танкийн цувааг зогсоож буй эрийг гэрэл зургийн хальснаа буулгав. Үүнээс хэдхэн хормын дараа танкийн цуваа бослогыг хүчээр дарсан билээ. 
* 1997 - Бүгд найрамдах Конго улсад иргэний дайн дэгдэв. 
* 1998 - АНУ-ын Мичиган мужийн Флинт хотод "Женерал Моторс" компанийн угсрах цехийн ажилчид ажил хаяв. Хөдөлмөрийн хөлс, цагийг эсэргүүцсэн уг хөдөлгөөн бусад таван үйлдвэрт тархаж дөрвөн долоо хоног үргэлжилсэн юм. 
* 2000 - Бүгд найрамдах ардчилсан Конго улсын Кисангани хотод зургаан хоног үргэлжилсэн дайн дэгдэв. Дайнд Уганда, Рванда улсын цэргүүд оролцсон байна. Тулааны уршгаар Кисангани хотын тал хувь нь сүйджээ. 
* 2003 - Пакистан болон Энэтхэг улсад цаг уурын хэм огцом халав. Цаг уурын хэмжилтээр агаарын хэм цельсийн 50 хэмд хүрч халсан байна. 
* 2004 - Францын нийслэл Парис хотод анх удаагаа ижил хүйстэн хос хуримлав. 
* 2006 - Серби улс Серби-Монтенегрогийн холбооноос гарч тусгаар тогтнолоо зарлажээ. 
* 2009 - Перу улсын Багуа хотод 65 хоног үргэлжилсэн уугуул иргэдийн тайван жагсаалыг дарах цэргийн ажиллагааны үеэр 31 хүн амиа алдав. 
* 2017 - Монтенегро улс НАТО буюу Умард Атлантын цэргийн эвслийн 29 дэх гишүүнээр элсэв. 
** Бахрейн, Египет, Ливи, Саудын Араб, Йемен, Арабын нэгдсэн Эмирт гэсэн арабын зургаан улс бүс нутгийг тогтворгүй болгож байна гэж үзэн Катартай дипломат харилцаагаа таслав.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1596 - Голландын "Алтан үе"-ийн зураач Петер Утуайл (1660 онд нас барсан)
* 1862 - Нобелийн шагналт Шведийн хараа зүйч Аллвар Гулсстранд (1930 онд нас барсан)
* 1883 - Английн нэрт эдийн засагч, дэг сургууль үндэслэгч Жон Мейнард Кейнс (1946 онд нас барсан)
* 1892 - Олимпын хүрэл медальт Эстонийн хүндийн өргөгч Йан Киккас (1944 онд нас барсан)
* 1898 - Испанийн нэрт яруу найрагч, зохиолч Федерико Гарсио Лорка (1936 онд нас барсан)
* 1900 - Нобелийн шагналт Английн физикч Деннис Габор (1979 онд нас барсан)
* 1928 - Академийн наадмын шагналт найруулагч Тони Ричардсон (1991 онд нас барсан)
* 1934 - Олимпын мөнгөн медальт Исландын гурвын харайгч Вирхьямир Эйнарссон (2019 онд нас барсан)
* 1938 - Олимпын аварга, хүрэл медальт, Европын гурван удаагийн аварга Герамны халхалттай гүйгч Карин Балцер (2019 онд нас барсан)
* 1939 - Канадын 16 дахь Ерөнхий сайд Жое Кларк
* 1942 - Экваторын Гвиней улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Теодоро Обианг Нгуема Мбасого 
* 1945 - Олимпын хүрэл медальт, Пан Америкийн аварга Америкийн гүйгч Жон Карлос
* 1946 - "Формула 1" уралдааны "Уиллиамс" багийг үндэслэгчдийн нэг Патрик Хед 
* 1953 - Холливудын "Эмблин" кино компанийг үндэслэгч Катлийн Кеннеди 
* 1956 - Нэрт саксофонч Кенни Жи
* 1958 - Коморос улсын Ерөнхийлөгч Ахмед Абдалла Мохамед Самби 
* 1959 - Дэлхийн хошой мөнгөн медальт Вернер Шильдхауер 
* 1961 - Олимп, дэлхийн хүрэл медальт, Европын аварга Германы долоон төрөлтийн тамирчин Анке Бемер 
* 1967 - Олимпын аварга Америкийн ойрын зайн гүйгч Жое ДеЛоч 
* 1971 - Нэрт жүжигчин Марк Уолберг 
* 1973 - Олимпын мөнгө, хүрэл медальт, Дэлхийн хошой аварга, Европын долоон удаагийн аварга Бельгийн нэрт жүдоч Гелла Вандекавейе
* 1992 - Олимпын хошой, дэлхийн таван удаагийн аварга Австралийн усанд сэлэгч Эмили Сийбом
* 1998 - Олимп, Европын аварга ОХУ-ын уран гулгагч Юлия Липницкая

## Нас барсан алдартнууд 
* 1017 - Японы эзэн хаан Санжо (976 онд төрсөн)
* 1316 - Францын хаан X Луй (1289 онд төрсөн)
* 1383 - Оросын их гүн Дмитрий Суздаль (1324 онд төрсөн)
* 2004 - АНУ-ын 40 дэх Ерөнхийлөгч Роналд Рейган (1911 онд төрсөн)
* 2017 - Кот Дивуарын хөлбөмбөгч Чейк Тиоте (1986 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр 
*  Үндсэн хуулийн өдөр 
*  Аавуудын өдөр 
*  Чөлөөлсөн өдөр 
*  Ерөнхийлөгчдийн өдөр

Дэлхийн байгаль орчны өдөр
----

0605
#05