open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абрахам де Муавр

**Абрахам де Муавр** (, 1667 оны 5 сарын 26-нд Францын Шампэйн мужийн Витри-ле-Франсуа-д төрж, 1754 оны 11 сарын 27-нд Английн Лондонд нас барсан) нь Францын математикч, комплекс тоо ба тригонометрийн холбоог илтгэсэн де Муаврын томъёо болон нормаль тархалт, магадлалын онолын судалгааны ажлуудаараа алдаршсан эрдэмтэн юм. Тэрээр Исаак Ньютон, Эдмунд Халли, Жэймс Стирлинг нартай нөхөрлөдөг байв. 

Де Муаврын магадлалын онолоор бичсэн *Боломжийн сургаал* хэмээх ном нь мөрийтэй тоглоомчдод ихээхэн үнэлэгддэг аж. Де Муавр мөн *n*-р Фибонначчийн тооны *&phi;*-гийн *n* зэргээр илэрхийлсэн дөхөлтийг гаргаж авдаг Бинэгийн томъёог анх олсон хүн билээ.

Ангилал:18-р зууны математикч
Ангилал:18-р зууны статистикч
Ангилал:Францын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Францын цагаач
Ангилал:Францын математикч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1667 онд төрсөн
Ангилал:1754 онд өнгөрсөн
Скиф

[300px|thumb|Дундад [Зүүн Иран бүлгийн хэл|Зүүн Иран хэлүүдээр ярилцагч овог аймгуудын тархалт. НТӨ I зуун.]]
[thumb|300px|Scythians shooting with the|[Скиф нум|Скиф нумаар харваж буй скифүүд. Керчь (хуучнаар Пантикапей), Украин, НТӨ IV зуун.]]
**Скиф** () буюу **Понтын Скифүүд** нь НТӨ IX-VIII зууны үед Төв Азиас одоогийн Украин, Өмнөд Оросын нутаг дэвсгэр болох Понтын тал нутаг руу нүүж ирсэн эртний Зүүн Ираны морьтон нүүдэлчин ард түмэн бөгөөд НТӨ III зуун хүртэл тэнд амьдарч байжээ.

Морин дээр чадварлаг дайтаж тулалддаг скифүүд НТӨ VIII зуунд Евразийн баруун хэсгийн тал нутагт ноёрхож байсан агафирс, киммеричүүдийг шахан зайлуулсан. НТӨ VII зуунд скифүүд Кавказын нурууг давж киммеричүүдтэй хамтран Баруун Ази руу байнга довтолж байв.

НТӨ VI зуунд скифүүд мидийчүүдэд хөөгдөн Баруун Азиас гарсан аж. Тэд Понтын тал руу буцаж ирсэн бөгөөд хожим НТӨ III-II зуунд сарматуудад эзлэгджээ. НТ III зуун гэхэд скифүүдийн сүүлчийн үлдэгдэл готуудад эзлэгдсэн байсан ба Дундад зууны эхэн үед скифүүд Понтын тал нутагт дараа дараагаар нүүж ирсэн янз бүрийн ард түмнүүдэд уусаж шингэсэн ажгуу.

Скифүүд үгүй болсны дараа эрт, дундад, түрүү орчин үеийн зохиогчид тэдний нэрийг өөрсөдтэй нь холбоогүй тал нутгийн янз бүрийн ард түмнүүдийг нэрлэхэд ашигласан байдаг.

Ангилал:Өрнөд Азийн түүх
Ангилал:Нүүдэлчид
Ангилал:Aзийн түүхэн угсаатан
Ангилал:Европын түүхэн угсаатан
Ангилал:Евразийн тал
Ангилал:Кавказын түүх
Ангилал:Морьтны соёл
Тулаги ба Гавуту-Танамбогогийн тулалдаан

**Тулаги ба Гавуту-Танамбогогийн тулалдаан** (, ) нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны Номхон дайны байлдааны ажиллагааны үеэр Японы Эзэн Хааны Флот болон Холбоотны (голдуу АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн хүчин) хооронд болсон хуурай газрын тулалдаан юм. 1942 оны 8 сарын 7-ноос 9-нд Соломоны арлуудад Холбоотны цэргүүд буусан Гуадалканалын ажиллагааны хүрээнд болжээ.

Уг тулалдаанаар АНУ-ын хошууч генерал Александр Вандегрифтийн удирдсан Тэнгисийн цэргийн хүчнийхэн амжилттай газардаж, Японы тэнгисийн цэргийн хүчнийхэн тэнгисийн цэргийн баазаа бариад байсан Тулаги, Гавуту, Танамбого арлуудыг эзэлж авчээ. Уг тулалдааны үеэр тэнд байрлаж байсан Японы тэнгисийн цэргийн хүчнийхэн тооны хувьд дутуу байсан бөгөөд бараг бүх хүнээ алджээ.

Яг үүнтэй зэрэгцээд Холбоотнууд ойролцоо орших Гуадалканалд баригдаж байсан Японы Агаарын цэргийн хүчний баазыг эзлэх зорилгоор мөн десант буулгажээ. Тулаги, Гавутуд тулалдаж, Япончуудын хүчийг саармагжуулсны үр дүнд Гуадалканал дахь ажиллагаа онцын эсэргүүцэлгүй болж өнгөрчээ. Ийнхүү Тулаги, Гуадалканалд Холбоотны цэргүүд бууснаар Холбоотон болон Японы хооронд Соломоны арлуудын бүст 6 сарын турш үргэлжилсэн Гуадалканалын ажиллагаа эхэлсэн юм.

## Эшлэл
Ангилал:Номхон далайн дайны тулалдаан
Ангилал:Газардлагын ажиллагаа
Ангилал:Гуадалканалын төлөөх тулалдаан
Ангилал:1942 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Төв муж (Соломоны арлууд)
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны АНУ-ын зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Австралийн зэвсэгт хүчний түүх
Жак Эрбран

**Жак Эрбран** (, 1908 оны 2 сарын 12 – 1931 оны 7 сарын 27) нь Францын математикч юм. Тэрээр Парист төрж, Исер мужийн Ла Берардед ууланд авирч байгаад унаж нас баржээ. Эрбран дөнгөж 23-хан насалсан боловч "залуу үеийн хамгийн агуу математикч" гэж түүнийг Хельмут Хассе, Ричард Курант нарын проффессорууд нь үнэлдэг байв.

Математик логик, талбарын ангийн онолын салбарт судалгаа хийдэг байсан тэрээр рекуррент функцийн ойлголтыг анх оруулж ирсэн юм. *Эрбраны теорем* гэдэг нэртэй 2 янзын теорем байдаг. Нэг нь түүний докторын зэрэг горилсон бүтээлд бичигдсэн, баталгааны онолын салбар дахь теорем бол нөгөө нь Эрбран-Рибэгийн теоремын нэг хагас нь юм. Түүнчлэн математикт гомологи алгебрт хэрэглэгддэг Эйлерийн характеристикийн нэг хэлбэрийг Эрбраны коэффициент гэж нэрлэдэг.

## Мөн үзэх
*Эрбраны огторгуй
*Эрбраны суурь
*Эрбраны структур
*Эрбраны теорем
*Эрбран-Рибэгийн теорем
*Эрбраны коэффициент

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* 

Ангилал:20-р зууны математикийн логик судлаач
Ангилал:20-р зууны математикч
Ангилал:Францын математикч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1908 онд төрсөн
Ангилал:1931 онд өнгөрсөн
Юншээбүү

**Юншээбүү түмэн** нь Юань улсын үед үүссэн овог бөгөөд Батмөнх Даян хааны үеийн зургаан түмний нэг нь юм. Юншээбүү түмэн нь Харчин, Асуд, Юншээбүү гэсэн гурван аймгаас бүрдэж байв. 
## Бүтэц, зохион байгуулалт
Юншээбүү түмэн  
* Асуд
* Харчин
* Шарнууд
* Тав аймаг
* Даландаганад
* Хонхотан
* Шувуучин
* Нумчин
* Буриад
* Барга
зэрэг арваас доошгүй овгоос бүрдэж байжээ 

* **ХАРЧИН** нь Ханбалик буюу Юань улсын нийслэлд алба хааж байсан Кипчакийн харуулын цэргүүд болон ард иргэдээс бүрдсэн Хаанд айргаар алба барьдаг хүмүүсээс  гаралтай. Зарим судлаачид Огузууд буюу Аргу Түрэгүүдийн дэд бүлэг болох өнөөгийн  Иран, Афганистан дахь түүхэн Хорасан нутгийн Халажаас ч гэсэн хэсэгчлэн үүсэлтэй гэж маргадаг.

* **ШАРНУУД** нь Урианхай, Найман, Буриад зэрэг овог аймгуудаас бүрдсэн эрээвэр хураавар шинжтэй овог байсан. Шарнуудын зарим Монголжсон уйгуруудыг шарнууд гэж байжээ.  Юншээбүүгийн Шарнууд нь Алан, Кипчакуудыг дагаж Юань улсын ордонд үйлчилж байжээ.

* **ШУВУУЧИН, НУМЧИН** нар нь Юншээбүүгийн уугуул овгууд байсан. Шувуучин нар  бол хаад ноёдын шонхор шувууг сургадаг арчилдаг ажил эрхэлдэг хүмүүс байсан бол Нумчин нар бол  Хааны Нумын урчууд байсан. Шибагучин, Нумчин нар нь ажил мэргэжлийн онцлогоор нийлсэн олон үндэстэн угсаатнаас бүрэлдсэн овог.

* **БУРИАД, БАРГА** нар нь Монголын баруун тал руу нүүж ирж Ойрадуудын холбоонд нэгдсэн. Хожим нь Болай тайш Ойрадуудтай тулалдах үедээ Буриад, Баргын ард түмнийг  Харчинд нэгтгэж авсан.

* **ТАВ АЙМАГ** нь 1217 онд Чингис хаан цаашид Алтан улстай байлдахыг Мухулай ноёнд зарлигдаж, Жалайр, Хонгирад, Ихирэс, Мангуд, Уруд гэсэн таван аймгийн цэргийг захируулан үлдээсэн нь Юань улсын үед Таван аймаг хэмээх нэршил үүссэн гэж үздэг. Юань гүрний үед тав аймаг нь эртний Киданчуудын нутагт нүүдэллэн ирж нутгийн 10 мянган өрх Киданчуудтай нийлжээ. 15-р зуунд Тав аймгийг Уруудын Орчу удирдан баруун өмнөд Монгол руу нүүж ирж Харчинтай нийлснээр Зүүн Монголчуудын баруун түмний Юншээбүүд нэгдсэн.

* **ДАЛАНДАГАНАД, ХОНХОТАН** нарыг Даян хааны эцэг Баянмөнх жононгийн харьяат хүмүүс байсан гэж үздэг. Бэгэрсэн тайш Даландаганад, Хонхотан нарыг Юншээбүү түмний бүрэлдэхүүнд нэгтгэсэн. Даландаганадуудыг Тангудын удам, Хонхотанууд нь Нирун  Монголчуудын нэг салбар овог байв. Юншээбүү нар нь Батмөнх Даян хаан, Мандухай сэцэн хатны үед дарагдаж бие даан бүлгээр оршин тогтнохгүй болж бусад түмэнд хуваагдаж сарнижээ.

Юншээбүү нарын удам одоо үед Өвөр Монгол болон Монгол улс, ОХУ-ын Буриад нарын дотор өргөн тархсан.
Ангилал:Монгол овог аймаг
Теософийн Нийгэмлэг

[thumb|right|Нийгэмлэгийн сүлд/эмблем. [Хас, Дэвидийн од, Анх буюу амьдралын түлхүүр, Ум болон Уроборосоос бүрдэнэ.]]
**Теософийн Нийгэмлэг** () гэдэг нь оюун санааны зарчмуудыг улам хөгжүүлэн дэлгэрүүлэх, Үнэнийг буюу Теософийг (**Тео**логи ба Фило**софи** гэсэн үгнүүдийн эхний болон сүүлийн үеийг нийлүүлэн нэрлэжээ) эрж хайх зорилоготойгоор анх 1875 онд үүсэн бий болсон байгууллага. Tеософи нь одоог хүртэл идэвхтэй байгаа итгэл бишрэлийн систем ажгуу.

Ангилал:Теософи
Теософи

**Теософи** () гэдэг нь шашны философи ба далд ухааны (мистисизм) тухай онол, сургаал юм байна. Үүсгэн байгуулагчид нь Елена Петровна Блавацки (1831–1891), Хенри Стиль Олкотт (1832–1907), Виллиам Кюан Жаж (1851–1896) нар бөгөөд 1875 онд Нью-Йорк хотод Теософийн Нийгэмлэгийг үүсгэн бий болгожээ.
Юникод

**Юникод** () гэдэг нь дэлхийн ихэнх бичлэгийн системд хэрэглэгддэг текстүүдийг зохицуулж, хоорондын уялдаа холбоог хангаж байдаг, тооцоолон бодох аж үйлдвэрийн стандарт юм. Нийтлэг дүрсүүдийн цуглуулгын стандарттай холбоотойгоор хөгжүүлэгддэг бөгөөд ***Юникод стандарт*** гэсэн ном хэвлэгдэн гардаг. Өдгөө гараад буй Юникодын сүүлчийн хувилбар нь 90 цагаан толгойн 107,000 гаруй тэмдэгтийг багтаасан байдаг. Үүнд тэдгээр дүрсийн харагдах байдал, код тайлах арга, тэмдэгтийн кодлолын стандартууд, том, жижиг үсгийн тодорхойлолтууд, компьютерын файлд хадгалагдах мэдээллүүд, холбоотой бусад мэдээллүүд орно.
Юникодын хөгжүүлэлтийг хариуцдаг ашгийн төлөө бус байгууллага болох Юникод Концорциум нь одоо оршин байгаа тэмдэгтийн кодлолын бүхий л системүүдийг өөрсдийн стандарт болох Юникод Шилжүүлэлтийн Формат буюу UTF системээр сольж, компьютерын орчинд олон хэлтэй ажиллахад гардаг хүндрэл бэрхшээлүүдийг арилгахыг зорьж буй.

Тэдний хүчин чармайлтын үр дүнд өдгөө ихэнх компьютерын програмын нутагшуулалт Юникод стандартын дагуу хийгдэх болжээ. XML, Java програмчлалын хэл, Microsoft .NET Framework болон орчин үеийн үйлдлийн системүүд бүгд Юникодыг ашиглаж байна.

Юникодыг олон янзын тэмдэгтийн кодлолын схемд ашиглаж болдог. Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг тайлал нь UTF-8, UTF-16 болон хэрэглээнээс хасагдаж эхэлж буй UCS-2 болно.

## Цахим холбоос 
* Юникод консорциумын албан ёсны цахим хуудас 

## Эшлэл 

Ангилал:Тэмдэгтийн кодчилол
Ангилал:Өгөгдлийн формат
Шүдэт халим

**Шүдэт халим** (**Odontoceti**) нь Халимтаны багийн дэд баг бөгөөд кашалот, алуурчин халим, далайн гахай зэрэг амьтад багтана. Уг дэд багийн халимнууд бусад халим шиг сахалтай биш, шүдтэй байдаг нь нэрнээс нь харахад ойлгомжтой.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Халим
Жулиа Гиллард

**Жулиа Эйлин Гиллард** (, 1961 оны 9 сарын 29-нд төрсөн) нь 2010-2013 онд Австралийн 27 дахь Ерөнхий сайдаар ажилласан улс төрч юм.

## Эшлэл 
Ангилал:Австралийн ерөнхий сайд
Ангилал:Австралийн шадар сайд
Ангилал:Австралийн боловсролын сайд
Ангилал:Австралийн Лейбор Намын гишүүн
Ангилал:Австралийн өмгөөлөгч
Ангилал:Австралийн одон шагналтан (компаньон)
Ангилал:Австраличууд
Ангилал:1961 онд төрсөн
Кундун

***Кундун*** () нь Мелисса Матисоны зохиолоор Мартин Скорсезегийн найруулж, 1997 онд дэлгэцнээ гаргасан кино юм. Төвөдийн улс төр, оюун санааны удирдагч Далай ламын амьдрал, сургаалийн тухай өгүүлдэг кино болно. Насанд хүрсэн Далай ламын дүрийг уг кинонд Далай ламын том ач Дэнзэн Түдэв Цэрэн тогложээ.

"Кундун" () гэдэг нь төвөд хэлээр "оршихуй" гэсэн утга бүхий, Далай ламын нэг бүтээлийн нэр юм.  *Кундун* кино нь төстэй сэдэв бүхий *Төвөдөд өнгөрүүлсэн 7 жил* киноны нээлтээс хэдхэн сарын дараа гарсан. Уг кино 1998 оны Оскарын шагналд 4 төрлөөр нэр дэвшиж байв.

## Гадны холбоосууд 
* 
* 

## Эшлэл 
Ангилал:1997 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Түүхийн кино
Ангилал:Буддын шашин кинонд
Энрике Боланос

**Энрике Хосе Боланос Гейер** (, 1928 оны 5 сарын 13-нд төрсөн) нь Никарагуа улсын 82 дахь ерөнхийлөгчөөр 2002 оны 1 сарын 10-наас 2007 оны 1 сарын 10 хүртэл ажилласан улс төрч юм. Тэрээр Испани, Герман гаралтай бөгөөд Масаяд төржээ.

Боланос Америкийн Нэгдсэн Улсад боловсрол эзэмшиж, Сент-Луйс Их Сургуулийг 1962 онд дүүргэжээ.

Тэр 1980-аад онд засгийн эрхийг барьж байсан Сандинистуудын дэглэмийг эсэргүүцдэг байсан тул богино хугацаагаар шоронд хоригдож байсан. Түүний гэр бүлийнхэн хөвөнгийн фермтэй байсан боловч тэр үед Сандинистын засаг захиргааныхны анхны хөрөнгө хураалтын үеэр хураагджээ.

Боланос өмнөх ерөнхийлөгч Арнольдо Алеманы үед дэд ерөнхийлөгчөөр 3 жил ажилласан. 2001 оны 11 сарын 4-нд болсон ерөнхийлөгчийн сонгуулиар тэр өрсөлдөгч Сандинист Үндэсний Чөлөөлөх Фронт намын Даниэл Ортегаг ялж, 2002 оны 1 сарын 10-нд тангараг өргөсөн юм.

Тэрээр Бүгд Найрамдах Улсын Төлөө Эвслийг (APRE) байгуулах хүртлээ Үндсэн Хуульт Либерал Намын (PLC) гишүүн байв. Боланос засаглалынхаа эхний жилүүдэд нэр хүнд нь өндөр хэвээр байсан өмнөх ерөнхийлөгч, ҮХЛН-ын тэргүүн Арнольдо Алеманы эсрэг, авлигын эсрэг кампанит ажил өрнүүлсэн тул нөлөө бүхий Либерал Намынхан түүнээс зайгаа барьж, тэрээр улс төрийн тавцанд ганцаардах болжээ. Гэтэл өөрөө хамаатныхаа хүнд төрийн өндөр алба хашсан нэрээр их хэмжээний цалин өгч байсан нь илэрч, нэр хүнд нь унаснаар 2006 оны 11 сарын 5-нд явагдсан сонгуульд Даниэл Ортегад ялагджээ.

Ангилал:1928 онд төрсөн
Ангилал:Никарагуачууд
Ангилал:Никарагуагийн улс төрч
Ангилал:Никарагуагийн ерөнхийлөгч
II Эришум

**II Эришум** нь МЭӨ 1815 оноос МЭӨ 1809 оныг хүртэл  хаан ширээнд суусан Ассирийн хаан байв. 6-хан жил хаанчилсны эцэст I Шамши-Ададад хаан ширээгээ алджээ.

Ангилал:Ассирийн хан
Ангилал:МЭӨ 19-р зуунд төрсөн
Ангилал:МЭӨ 19-р эсвэл 18-р зуунд өнгөрсөн
Ландау-Раманужаны тогтмол

Математик дахь **Ландау-Раманужаны тогтмол** () гэж тооны онолын салбарт байдаг тогтмол вм. Хангалттай их *x* тооны хувьд *x*-ээс бага эерэг бүхэл тоонууд дунд 2 бүхэл тооны квадратуудын нийлбэрээр илэрхийлэгдэх тоонуудын эзлэх хувь нь дараах тоотой ойролцоогоор тэнцүү байна:

:x/{\sqrt{\ln(x)}}.

Энэхүү харьцааны тогтмолыг Ландау-Раманужаны тогтмол гэх бөгөөд Эдмунд Ландау, Шриниваса Раманужан нар тус тусдаа олсон ажээ.

Илүү нарийвчлалтайгаар тодорхойлбол, хэрэв *N*(*x*) нь *x*-ээс бага, 2 бүхэл тооны квардартуудын нийлбэрээр илэрхийлэгдэх эерэг бүхэл тоонуудын тоо гэвэл,
:\lim_{x\rightarrow\infty} \frac{N(x)\sqrt{\ln(x)}}{x}\approx 0.76422365358922066299069873125.

## Цахим холбоос 
* 
* 

Ангилал:Аналитик тооны онол
Ангилал:Онцгой тоо
Ангилал:Шриниваса Раманужан
Андрей Михневич

**Андрей Анатольевич Михневич** (, ; 1976 оны 7 сарын 12-нд Бабруйскт төрсөн) нь Беларусийн бөөрөнцөг түлхэлтийн тамирчин юм. Хувийн дээд амжилт болох 22.09 метрийн амжилтаа 2010 онд үзүүлсэн. Тэрээр улсынхаа танхимын АШТ-ий үеэр 21.81&nbsp;м шидэж,  Беларусийн дээд амжилт тогтоожээ.

Тэрээр олон улсын тэмцээнүүдэд 1999 оноос оролцож эхлэн, 2000 оны зуны олимпод оролцож, олимпын дэвжээнд анх хүчээ сорьсон байна. Гэвч 2001 онд сэргээшийн шинжилгээнд унаж, 2 жилээр эрхээ хасуулсан бөгөөд эргэж ирэнгүүтээ 2003 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлжээ. Михневич 2004 оны Афины олимп, 2005 оны ДАШТ-д шагналын тавцанд гарч чадаагүй.

2006 оноос формондоо орж, Хөнгөн атлетикийн танхимын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн, Европын АШТ-ээс тус тус мөнгөн медаль зүүжээ. Улмаар 2007 оны ДАШТ, 2008 оны Бээжингийн олимпоос хүрэл медаль хүртсэнээр олимпын медальтнуудын эгнээнд багтсан байна.

Түүний эхнэр Наталья Михневич мөн ижил бөөрөнцөг түлхэлтийн тамирчин бөгөөд Бээжингийн олимпын мөнгөн медальтай.

## Хувийн дээд амжилт
*ОУХАХ-ны сайт дахь профилиос авав.

## Эшлэл
Ангилал:Беларусийн бөөрөнцөг түлхэгч
Ангилал:Бөөрөнцөг түлхэлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга
Ангилал:Беларусийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Беларусийн олимпын оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт
Ангилал:Сэргээш Беларусьд
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Беларусьчууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Интернасьонал (хөлбөмбөгийн баг)

**Хөлбөмбөгийн Интернасьонал баг** () нь Бразилын хөлбөмбөгийн баг бөгөөд Риу-Гранди-ду-Сул мужийн «Порту-Алегри» хотод 1904 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд байгуулагдсан баг билээ.

## Амжилтууд
### Олон улсын
***ФИФА Клубүүдийн ДАШТ**
****Түрүү (1)**: 2006

### Дотоодын
**Сериа А**
* **Түрүү (3):** 1975, 1976, 1979
* *Хоёрдугаар байр (5):* 1987, 1988, 2005, 2006, 2009
**Бразилын цом**
* **Түрүү (1):** 1992
* *Хоёрдугаар байр (1):* 2009

## Эшлэл
## Холбоос
* Албан ёсны вэбсайт
* Хөгжөөн дэмжигчдийн вэбсайт
* Хөгжөөн дэмжигчдийн вэбсайт


Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Порту Алегрийн байгууллага
Ангилал:1909 онд байгуулагдсан
Коринтианс (хөлбөмбөгийн баг)

**Хөлбөмбөгийн Коринтианс баг** () нь Бразилын хөлбөмбөгийн баг бөгөөд Сан-Паулу мужаас гаралтай улсынхаа шилдэг багуудын нэгд зүй ёсоор тооцогддог баг билээ. 1910 оны есдүгээр сарын 1-нд Португал, Итали болон Испанийн гаралтай ажилчин ангийн хэсэг хүмүүс тус багийг байгуулсан гэх боловч багийн мөрдөж ирсэн дүрмийн дагуу Аргентин улсын харьяат тоглогчдоос бусдыг эгнээндээ элсүүлдэггүй ажээ. Өөрөөр хэлбэл тус багийн нийт тоглогчдын 99 хувь нь Бразил тоглогчид юм. 

ФИФА Клубүүдийн ДАШТ-ий 2006 оны аварга баг Коринтианс нь Сан-Паулудоо л гэхэд 30 сая хөгжөөн дэмжигчтэй гэх бөгөөд хөлбөмбөгийн спортын ертөнц дэх багуудын хувьд атаархам үзүүлэлт байх нь лавтай.

## Шагналууд (66) 
### Албан ёсны шагналууд (41) 
#### Олон улсын тэмцээн (ФИФА): (2) 
*ФИФА Клубүүдийн ДАШТ: 2000, 2012

#### Дотоодын (БАШТ): (9) 
*Бразилын АШТ: 1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017

*Бразилын 2 лигийн АШТ: 2008

*Бразилын цом: 1995, 2002, 2009
#### Мужийн АШТ: (30) 
*Сан-Паулу мужийн АШТ: 1914, 1916, 1922, 1923, 1924, 1928, 1929, 1930, 1937, 1938, 1939, 1941, 1951, 1952, 1954, 1977, 1979, 1982, 1983, 1988, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2009, 2013, 2017, 2018, 2019
*Ялагдалгүй аварга болсон онууд: 1914, 1916, 1929, 1938 болон 2009 оны Паулистагийн лиг
*Хоёрдугаар байр: 1918, 1921, 1925, 1936, 1942, 1943, 1945, 1946, 1947, 1955, 1962, 1966, 1968, 1974, 1984, 1987, 1991, 1993, 1994, 1998, 2005

## Эшлэл 
## Холбоос 
### Албан ёсны вэбсайт 
*Албан ёсны вэбсайт , , 

### Коринтианс багтай холбогдолтой вэбсайтууд 
*Acervo SCCP - all matches and history of Corinthians
*Committee for Preservation of Corinthians' Memories
* Timao Web - News of Corinthians
*Book - Top 10 Idols

Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:1910 онд байгуулагдсан
Тоби Магуайр

**Тобиас Винсент Магуайр** (англи. *Tobias Vincent Maguire*;, 1975 оны 6-р сарын 27-нд Калифорни мужийн Санта Моника хотод төрсөн) нь Америкийн жүжигчин бөгөөд Хүн-аалз цуврал киноны «Хүн-аалз/Питер Паркер» дүрээрээ эчнээ танил болсон билээ.

Түүний гол дүрд нь тоглосон Хүн-аалз 1 (2002), Хүн-аалз 2 (2004), Хүн-аалз 3 (2007) кинонууд нь нийтдээ 2,496,346,518 долларын ашиг олсон юм.

Ихэр мэт төрхт жүжигчин Жейк Жилленхалтай хамтран тоглосон «Ах дүүс» киногоороо Магуайр 2009 оны Алтан бөмбөрцөг кино наадмын «Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн» номинацид нэр дэвшиж байсан бол «Гайхалтай эрчүүд» кинонд бүтээсэн Жеймс Лирийн дүрээрээ «Торонтогийн Кино наадмын» "Шилдэг туслах дүрийн", «Хүн-аалз 1» киногоороо хөгжмийн сувгийн MTV телевизийн "тусгай шагнал", «Хүн-аалз 2» киногоороо Оскар, Эмми, Грэмми зэрэг шагналуудын удаад орох «Сатурны» "Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн" шагналыг хүртэж байв. 

## Тоглосон кинонууд 
## Эшлэл 
## Холбоос 
* 

Ангилал:1975 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Америкчууд
Санта-Моника

**Санта-Моника** () нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни мужийн баруун хэсэг, «Лос-Анжелес тойргийн (каунти)» хот юм. Тус хот нь «Санта-Моника» хэмээх булан Номхон далайн буланд орших бөгөөд баруун хойд талаараа «Палисадес», хойд талаараа «Бринтвүүд», зүүн хойд талаараа «Баруун Лос-Анжелес», зүүн талаараа «Мар Виста», зүүн өмнөд талаараа «Венис» Лос-Анжелес хотын дүүргүүдээр хүрээлэгддэг.

Санта-Моника хотын одоогийн нутаг дэвсгэрт дээр үед «Тонгва» овог аймгаас нүүдэллэн ирсэн Индианчууд нүүдэллэн суурьшдаг байсан бөгөөд 1769 оны наймдугаар сарын 3-нд Испанийн эрэлчин Гаспар де Портола аялалын туршид эрэг дээр буудаллан амсхийх үестээ гэгч хотын суурийг тавьжээ.

Санта-Моника нь өргөрөгийн 34°1’19", уртрагийн 118°28’53"-д орших ба нийт талбайн хэмжээ 41.2 км² ба үүнээс хуурай газрын эзлэх хувь хэмжээ 21.4 км², усны эзлэх хувь хэмжээ 19.8 км² ажээ.

Хүн амын 78,29 хувь нь цагаан арьстан, 3,78 хувь нь африк-америк гаралтай бол 0,47 хувь индиан, 7,25 хувь нь ази, 0,10 хувь нь Номхон далайн арлуудын уугуул иргэд, 13,44 хувь нь латин америк гаралтай хүмүүс тус тус эзэлдэг байна.

## Цахим холбоос 
* Санта-Моника хот
* Санта-Моникагийн хэлэлцээрүүд болон дугуй ширээний уулзалтууд
* Santa Monica Chamber of Commerce
* 

## Эшлэл 

Ангилал:Калифорнийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Тэнгисийн сувиллын газар
Ангилал:1886 онд байгуулагдсан
Спиритуализм

**Спиритуализм** () нь монотеист (ганц бурхант) шүтлэгийн систем буюу шашин бөгөөд гол шаардлага нь хүн дүрст биш харин Тэнгэр Бурханд итгэх итгэл юм. Нэгэн гол ялгарах шинж нь сүнсний ертөнцөд оршиж байсан үхэгсдийн сүнснүүд "зуучлагч"-идтай холбоо барьж чаддаг ба тэдгээр зуучлагч нь дараа нь хойд насны амьдралын тухай олж авсан мэдээллээ дамжуулдаг гэдэгт итгэдэг.Харин энэ нь Spirituality(Спиритуалити)гэсэн ойлголтоос өөр юм.

Спиритуализм нь 1840-өөс 1920-оод оны үед ялангуяа Англи хэлт орнуудад ид оргил үедээ хүрчээ. 1897 оны үед АНУ ба Европт 8 сая гаруй итгэгч сүсэгтэнтэй байсан ба тэдний ихэнх нь дунд болон дээд давхрагын хүмүүс татагдан орсон байлаа. Энэ үед түүнтэй адилтгах шүтлэг нь Европ тив болон Латин Америкт **Спиритизм** гэж нэртэй байжээ.

Тус шашин нь ямар нэг дагаж мөрдөх ном сударгүй, албан ёсны байгууллагагүй ч хагас зуун жил цэцэглэн хөгжсөн ба хоорондоо тогтмол хугацаатай гарч байсан хэвлэлээр холбогдох, ховс болон онгодын тухай лекц яриануудад оролцох, цуглалт уулзалт хийх болон сайтар бэлтгэгдсэн төлөөлөгч, шашин номлогчдын арга хэмжээнүүдэд оролцож байв. Олон алдар цуутай Спиритуалист эмэгтэйчүүд байсан бөгөөд дагалдагчдын ихэнх нь боолчлолыг устгах, эмэгтэйчүүдийн санал өгөх эрхийг дэмжигчид байсан байна.

Ангилал:Шашны шинэ хөдөлгөөнүүд
Ангилал:Спиритуализм
Оозэки

**Оозэки** () гэдэг нь Японы мэргэжлийн сүмогийн дээрээсээ хоёр дахь цол юм. Ёкозүна цол бий болохоос өмнө хамгийн том цол нь байв.

Баруун, зүүн жигүүрт дор хаяж нэг оозэки байх ёстой байдаг бөгөөд оозэки байхгүй болсон тохиолдолд тухайн жигүүрийн ёкозүнаг банзүкэд ёкозүна-оозэки гэж бичдэг. Харин тухайн жигүүрт ёкозүна ч бичигдээгүй бол сэкивакэ, эсвэл комүсүбиг оозэки болгон цол ахиулдаг байжээ, гэхдээ ийм тохиолдол сүүлийн жилүүдэд огт гараагүй. Эдо эриний үед оозэки байхгүй болбол зүгээр л биеэр том, сайхан галбиртай бөхийг оозэки гэж банзүкэд бичдэг, тэд нь ихэнхдээ барилдахдаа тааруу байдаг байсан тул "канбан оозэки" буюу "үзүүлэнгийн оозэки" гэгддэг байв.

Банзүкэгийн зөвлөлөөс хэн нэгэн бөхийг шинээр оозэки болгох шийдвэр гаргасны дараа тусгай элч томилон, ёкозүна төрөхөд хийдэгтэй бараг ижил "цол ахисныг мэдээлэх ёслол" хийдэг байна. Ингэсний дараа шинэ банзүкэ гарахыг хүлээлгүйгээр, оозэкигийн эрхийг эдэлж эхэлдэг. Шинэ ёкозүна болгох шалгуурыг Ёкозүнагийн зөвлөлийн дотоод журманд тодорхой заасан байдаг бол шинээр оозэки болгох шалгуурын тухай тогтсон хэм хэмжээ байхгүй. Гэхдээ хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр, сэкивакэ буюу комүсүби цолтойгоор сүүлийн 3 башод барилдаж, нийт 33 буюу түүнээс олон давсан байх нь сүүлийн жилүүдэд баримталж буй шалгуур болж буй гэж мэдээлдэг. Оозэки болсноор сарын цалин нь 657 мянган иенээр нэмэгдэж, Рёогокү Кокүгикан ордонд өөрийн машинаар ирж, машинаа зогсоолд нь тавих, мөн онгоцоор нисэхэд нэгдүгээр зэрэглэлийн суудал ашиглах гэх мэт эрх эдлэнэ (2010 оны байдлаар).

Оозэки цолыг 1 башод муу барилдаад л алдаж байсан жишээ эрт цагт тохиолдож байсан боловч 1927 оноос 2 башо дараалж муу барилдвал оозэки цолыг нь хураадаг жишиг тогтжээ. Явцын дунд 1958 - 1969 оныг хүртэл 3 башо дараалан муу барилдсан тохиолдолд хурааж байсан боловч хэтэрхий зөөлдөж байна гэж үзээд хуучин системдээ буцан орж, харин оозэки цолоо хураалгасан бөх дараагийн башод 10 буюу түүнээс олон давбал оозэки цолыг нь эргүүлэн өгдөг дүрэмтэй болсон байна. Энэхүү дүрмээр оозэки цолоо эргүүлэн авч чадсан Миэноүми, Таканонами, Мүсоояма, Точиазүма нарын 4 бөх л бий. Мөн тэмцээний явцад гэмтэл авсан тохиолдлыг муу барилдсанд тооцдоггүй байснаа 2003 онд халжээ.

Муу барилдвал цолоо алдах нөхцөл байдалд орсон буюу өмнөх тэмцээнд муу барилдсан оозэкиг кадобан гэдэг.

## Амжилт
### Оозэки цолтойгоор хамгийн олон башод барилдсан бөхчүүд
:*↑ нь ёкозүна болж цол ахисан, ↓ нь сэкивакэ болж цол буурсан, тэмдэггүй нь оозэки цолтойгоо зодог тайлсан, эсхүл одоо оозэки цолтойгоо байгаа.

Ангилал:Сүмо
Төмөрийн улс

**Төмөрийн эзэнт гүрэн** бол XIV-XVI зууны үед Мавереннахр, Иран, Өмнөд Кавказын бүс нутагт оршин тогтнож байсан улс юм. Энэ улсыг Монголын Барулас овгийн эмир Төмөр байгуулжээ. Төмөрийн эзэнт гүрний хаад нь Өгэдэй хааны угсааны Сюрьгатмишь, Махмуд нар байв. Эдгээр хаадыг Доголон Төмөр өргөмжилсөн бөгөөд ямар ч эрх мэдэлгүй бэлгэ тэмдгийн шинжтэй хаад байсан юм. Улсын бүх эрхийг Төмөр атгах бөгөөд эмир цолтойгоор улсаа удирдаж байлаа. Доголон Төмөрийн нас барсны дараа Төмөрийн эзэнт гүрэн эзлэгдсэн орнуудын ард түмний бослого, дотоодын тэмцлээс болж задран бутарчээ. XVI зууны эхэн үед Алтан ордны улсаас нүүж ирсэн узбекүүд Төмөрийн угсааныхныг бут цохисноор Төмөрийн эзэнт гүрэн бүрмөсөн мөхсөн болой.

## Гарал үүсэл, угсаатны хамаарал 
Төмөрийн эзэнт гүрний үүсэл нь Монголын нүүдэлчин аймаг Барласаас улбаатай бөгөөд тэд Чингис хааны армийн бүрэлдэхүүнд багтан тулалдаж явжээ. Монголчууд Төв Азийг эзэлсний дараа Барлас аймгийнхан одоогийн Узбекистанд суурьшиж нутгийн түрэгүүдтэй холилдсон тул Төмөрийн үед барласууд зарим талаар түрэгжсэн байв. Түүнчлэн Цагадайн улсын баруун хэсгийн Исламын шашинд орсон түрэг, монгол угсаатнууд Исламын шашин дэлгэрэхээс өмнө Төв Азид ноёрхож байсан Персийн соёлын нөлөөнд орсон байжээ.. Персийн утга зохиол нь Төмөрийн эзэнт гүрний элит хэсгийнхнийг Перс-Исламын соёлд ороход нь нөлөөлж байв.

Төмөрийн улсын ордны эмэгтэйчүүд монгол ёс заншилтай байсан ба Төмөр хааны үед албан хэрэгцээнд монгол, түрэг аль аль хэлийг ашигладаг, монгол бичгээр захиа бичин илгээдэг байв. Мавереннахрын монголчууд өөр угсаатны ёс заншилд орон монгол соёлоо гээж эхэлсэн боловч бүрмөсөн уусаагүй байв. Дундад зууны монгол эрчүүд гэзэг тавьдаг заншилтай байсан ба Төмөр хаан хүүгээ шийтгэхдээ гэзгийг нь тайрсан нь хүүгээ монголд үнэнч бус байсан гэж үзэж байсныг нь илэрхийлж байжээ.

1506 онд Төмөрийн эзэнт гүрэн унасны дараа аавын талаасаа Төмөрийн, эхийн талаасаа Чингис хааны удмын Бабур 1526 онд Афганистан, Энэтхэгт Моголын эзэнт гүрэнг байгуулсан түүхтэй. 17-р зуун гэхэд Моголын эзэнт гүрэн Энэтхэгийн ихэнх нутгийг хяналтдаа байлгаж байсан боловч 18-р зуунд хүч нь суларч Английн нөлөөнд орж эхэлжээ. 1857 онд II Бахадур Шах Энэтхэгийн бүх хүчийг нэгтгэж англичуудын эсрэг тулалдсан ч ялагдаж  Бирм рүү цөлөгдсөнөөр Энэтхэгийн хойг бүхэлдээ Британийн эзэнт гүрний мэдэлд орж Их Могол Улс бүрмөсөн мөхжээ.

Төмөрийн эзэнт гүрний явуулсан дайн тулаануудын үр дүнд Персийн соёлын төв нь Самарканд, Херат болон хувирч, Төмөрийн эзэнт гүрний хүч чадлын билэг тэмдэг болон мандаж байв.

## Соёл 
Төмөрийн эзэнт гүрэн нь хэдийгээр Монголын Барлас овгоос гаралтай ч Туркестан, Хорасанд төвлөрсөн, түрэг, Персийн соёлын нөлөөнд орсон, Исламын шашинтай улс байжээ. 

## Эшлэл 
## Гадаад холбоос 
*britannica.com

Ангилал:Афганистаны түүх
Ангилал:Узбекистаны түүх

Ангилал:Исламын хант улс
Ангилал:Төв Азийн түүх
Ангилал:Перс
Ангилал:1370 он
Хөлбөмбөгийн Бундеслиг

**Германы Хөлбөмбөгийн Бундеслиг** буюу **Хөлбөмбөгийн Бундеслиг**/цаашид Бундеслиг гэх/ () нь Герман улсын хөлбөмбөгийн өндөр зэрэглэлийн лигийн тэмцээн юм. Германы хөлбөмбөгийн багууд «лигийн тогтолцоогоор» тоглодог бөгөөд **18** баг амжилтаасаа шалтгаалан дэвшин орж ирэх болон доод лиг болох Хоёрдугаар Бундеслиг рүү улирах шатлалаар хувьсч байдаг. Бундеслигийг 1963 онд байгуулагдсанаас нь хойш 50 баг өдгөөг хүртэл гишүүн багаар өөр хоорондоо өрсөлдөж байв. Байерн Мюнхен баг 1970-аад оноос хойш энэхүү лигт өндөр амжилтыг үзүүлсээр хамгийн сүүлд 2022/23 оны улиралд түрүүлэн 33 дахь түрүүгээ авсан нь лигийн түүхэн амжилтад тооцогдож буй. Тус багийн түрүүлээгүй бусад улиралд нь Хамбург, Боруссиа Дортмунд, Вердер Бремен, Боруссиа Мёнхенгладбах болон Штутгарт зэрэг багууд түрүүлж байлаа. Европтоо гуравдугаарт эрэмбэлэгдэх Бундеслигийн тоглолт бүрийг дунджаар 41,802 хөгжөөн дэмжигчид үздэг гэх ба энэ үзүүлэлтээрээ Энэтхэгийн Премьер лиг болон Америкийн Үндэсний хөлбөмбөгийн лиг зэрэг лигүүдийн удаад бичигддэг.

Лигийг анх Германы хөлбөмбөгийн холбоо байгуулсан авч өдгөө Германы хөлбөмбөгийн лиг () үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулдаг тогтолцоотой.

Германы Бундеслигийн улирал наймдугаар сард эхэлж дараа оны тавдугаар сарыг хүртэл үргэлжлэх ба өвлийн улиралд зургаан долоо хоног завсарладаг уламжлалтай (арванхоёрдугаар сарын дунд үеэс нэгдүгээр сарын сүүл хүртэл). Тоглолтууд нь орон нутгийн цагаар Бямба (долоон тоглолт зэрэг 15:30 цагт эхэлдэг) болон Ням (хоёр тоглолт зэрэг 17:00 цагт эхэлдэг) гаригуудад явагдах хуваарьтай.

## Аварга болж байсан багууд 
Германы аварга шалгаруулах тэмцээнд нийт 43 баг түрүүлж байжээ. Бавариа Мюнхен 33 түрүү авсан гэдгээрээ бусад багуудаа тэргүүлж буй. Түүний удаад Динамо Берлин (10; Оберлигийн түрүү) болон Нюрнберг (9).

*Бундеслиг* дэх түрүүний тоогоороо Бавариа Мюнхен (21), Боруссиа Мёнхенгладбах (5), Вердер Бремен (4) багууд эхний гуравт бичигддэг бол Боруссиа Дортмунд, Хамбург болон Штутгарт багууд тус бүр 3, Кёльн болон Кайзерслаутерн багууд Мюнхен 1860, Айнтрахт Франкфурт, Нюрнберг болон Вольфсбург багууд тус бүр 1 түрүү тус тус авч байв.

Бавариа Мюнхен одоо түрүүнийхээ тоогоор тэргүүлж буй.

## 2010-11 оны улирлын Германы Бундеслигийн гишүүн багууд 
## 2010-11 оны улирлын Хоёрдугаар Бундеслигийн гишүүн багууд 
## 1964 оныг хүртэлх Германы АШТ-үүдэд аваргалж байсан багууд 
## Эшлэл 
## Холбоос 
* Германы бүхий л багуудыг газрын зургаар
*  
* DFB — Deutscher FuЯball Bund (Германы хөлбөмбөгийн холбоо)

; Түүх
* Германы Бундеслиг — 1963 оноос хойш лигийн үр дүнгүүд.
* Германы Бундеслиг : үзүүлэн — 1963 оноос хойш лигийн аваргууд, түүний удаад орсон багууд.


Бундеслиг
Ангилал:Германы Бундеслиг
Ангилал:1962 онд байгуулагдсан
ASCII

thumb|right|300px|ASCII-н тэмдэгтүүд
**American Standard Code for Information Interchange** (*Америкийн мэдээллийн солилцооны стандарт код*) буюу **ASCII** нь англи хэлний цагаан толгойн дараалал дээр тулгуурласан тэмдэгтийн кодлолын схем юм.

ASCII-гаар компьютерт, санах ойн(8 битээр) нийт 128 ширхэг ялгаатай тэмдэгтийг кодлох боломжтой байдаг. Тэмдэгтийн код 0..127 завсарт оршино.

## Тэмдэгтүүд 
0-31 хүртэлх кодыг удирдах кодууд гэдэг. Удирдах код нь ямар нэг тэмдэгт илэрхийлэхгүй (дүрслэгдэх тэмдэгт байхгүй), харин ямар нэгэн үйлдлийг төлөөлнө. Ж.нь 8 гэсэн код курсорыг зүүн гар тийш нэг шилжүүлэх, 12 гэсэн код дэлгэц цэвэрлэх үйлдлийг заах гэх мэт.

Санах ойд тэмдэгт ASCII-кодоороо хадгалагдана. Гэтэл ASCII-код бол хүснэгтэд байрлах дугаар. Ө.х. санах ойд тэмдэгтийн хэлбэр дүрс нь хадгалагддаггүй ажээ. Компьютерт өөрт нь байдаг тэмдэг дүрслэгч (character generator) хэмээх хэрэгсэл хадгалагдсан ASCII-кодоор ямар тэмдэгт болохыг таньж компьютерын дэлгэц, эсвэл цаасан дээр хэвлэдэг байна.

Дэлхийн олон орны цагаан толгой 256-аас их тэмдэгттэй байдаг. Ийм цагаан толгой ASCII-хүснэгтэд багтахгүй. Үүнээс улбаалан тэмдэгтийг 2 байтаар кодлох аргачлал орчин үед бий болжээ.

## Extended ASCII Хүснэгт 
Extended ASCII хүснэгтийн эхний 128 нүд (0-127 хүртэлх) үл өөрчлөгдөх байнгын "эзэн"-тэй болон стандартчилагдаж, харин үлдсэн 128 нүд (128-255 хүртэлх) стандартчилагдаагүй байна. Үүнээс улбаалан, эхний 128 тэмдэгт нь адил боловч, сүүлийн 128 тэмдэгт нь янз бүр байх өөр өөр ASCII-хүснэгтүүд гарч ирдэг. 

Тухайлбал том, жижиг латин үсгүүд, араб цифрүүд ба бусад тэмдэгтүүд стандарт хэсэгт орсон учраас латин үсгээр бичсэн текст дурын компьютер дээр "эвдрэлгүй" гарах жишээтэй. Гэтэл кирилл үсгүүд стандартчилагдаагүй учраас зарим ASCII-хүснэгтийн 128-255 хэсэгт огт ороогүй байж болно, заримд нь орсон байж болно. Хэрэв орсон байлаа гэхэд өөр өөр хүснэгтэд өөр өөр кодтой байж болно. Ж.нь Windows ба MS-DOS үйлдлийн системийн ASCII-хүснэгтүүдийн кирилл үсгийн код адилхан биш.

## Гадаад холбоос 
* A history of ASCII, its roots and predecessors by Tom Jennings (October 29, 2004) (accessed 2005-12-17)
* The ASCII subset of Unicode
* The Evolution of Character Codes, 1874-1968
* Scanned copy of American Standard Code for Information Interchange ASA standard X3.4-1963

Ангилал:Кодлолын схем
Спиритуалити

**Спиритуалити** () гэдгийг оюун ухааны туйлын бодит байдал буюу өөрийн дотоод мөн чанар, амьдралын цаад утга учрыг олох гэсэн дотоод сэтгэлийн арга, зам мөр гэж дүгнэж болох юм. Энэ үгийг Монгол хэлээр **Оюун санааны амьдрал**, **Сэтгэл зүрхний амьдрал**, **Тэнгэрлэг байдал** болон **Сүнслэг амьдрал** гэх мэтээр нэрлэдэг.

Спиритуал () буюу оюун-санааны дадлага сургуулилтад: бясалгал (Бхавана,Bhavana), залбирал ба бодол эргэцүүлэл орох ба эдгээр нь хувь хүний  сэтгэлийг хөгжүүлэхэд зориулагдсан байдаг. Эдгээр дасгал, дадлууд нь туршлагыг биеэр амсах буюу үзэх, илүү тод томруун бодит байдалтай холбогдож нийтлэг илүү өргөн хүрээтэй Би болон бусад хувь хүмүүс, хүмүүсийн холбоо нэгдэл, байгаль, сансар болон амьдрал оршин байхын хөдөлгөгч эх үүсвэр зэргийг өөрийн Би гэх үзлээс илүүд үзэх байдал руу хөтлөдөг. Спиритуалити нь хүнд урам зориг өгөх,амьдралын чиг баримжаа олж авах эх үүсвэр болж чаддаг нь туршлагаас харагддаг.  Энэ нь мөн оюун-санаан дахь итгэл бишрэл хийгээд орчлонгийн жам ёс болон түүний ер бусын мөн чанарыг хамарсан ойлголт болно.

## Эх сурвалж
Залбирал

[thumb|*Залбирч буй Мариа Магдалена*. [Ари Шеффер (1795-1858)-ийн бүтээл.]]

**Залбирал** гэдэг нь шашны дадал сургууль, шүтэн бишрэх, даатгах хүний үйл ажиллагаа бөгөөд аливаа нэг бурхан, тэнгэр, сахиус, болон сүнстэй холбогдох гэсэн хүсэл зоригийг өдөөн, эрж хайх зориудын сургуулилалт ажгуу. Залбирал нь хувь хүний болон хамтын байж болох ба түүнийг нийтийн дунд болон хувь тусдаа газар хийж болдог. Үгээр болон дуу аялгуугаар залбирлыг илэрхийлж болно. Залбирлыг үг болон хэлээр илэрхийлэхэд энэ нь янз бүрийн хэлбэртэй буюу тарни шившлэг, магтаал дуулал, итгэл бишрэлийн илэрхийлэл, эсвэл залбирч буй хүндээ хандсан аяндаа урсан гарах үг хэллэг  зэрэг байж болдог. Мөн түүнчлэн гуйж хүссэн залбирал, айлтгах, талархлаа илэрхийлсэн болон мөргөж, магтах залбирал зэрэг өөр өөр хэлбэр агуулгатай залбирлууд байдаг. Залбирал нь ямар нэг сахиус шүтээн, сүнс, талийгаач бологсод, эрхэм дээд санаа зорилго зэрэг рүү чиглэсэн байх бөгөөд мөргөн залбирах, зөвлөгөө зааварчилга хүсэх, нүглээ наманчлан илчлэх болон өөрийн сэтгэл бодлоо уудлах зорилготой. Ийнхүү хүмүүс өөрийн болон бусдын  ашиг тусын тулд янз бүрийн шалтгаанаар залбирдаг ажгуу. Бүх л голлох шашинд залбирал ямар нэгэн байдлаар хэрэглэгддэг. Зарим нь залбирлыг ёс жаягтай зан үйлд оруулах буюу нарийн дараалал дэг журам шаардах болон хэн залбирч болох ба болохгүй байх гэх мэт байхад зарим нь бол хэрэгцээ гарвал хэн ч хэзээ ч  хийж болно гэж үздэг.Шинжлэх ухааны судалгаанууд залбирлыг голчлон өвчтэй болон гэмтэж бэртсэн хүмүүст үзүүлэх нөлөөллийнх нь талаар судалсан байдаг. Сахиус шүтээнд хандан бие махбодыг эдгээх , залбиран гуйсан залбирлын үр нөлөөг цэгнэсэн асар олон, хоорондоо зөрчилдсөн  дүгнэлтүүд бий. Мөн судалж буй арга замуудыг нь зориуд зохион байгуулсан гэсэн шүүмжлэлүүд нэлээд байдаг байна. 

Ангилал:Шашин
Ангилал:Оюунлаг байдал
Дениз Льюис

**Дениз Льюис** OBE (, 1972 оны 8 сарын 27-нд Английн Вэст Бромвичид төрсөн) нь Их Британийн хөнгөн атлетикч бөгөөд долоон төрөлтөөр 2000 оны Сиднейн олимпод аваргалсан тамирчин юм.

## Хувийн дээд амжилт
*100 м халхалттай гүйлт - 13.13 с
*200 м - 24.10 с
*800 м - 2:12.20 с
*Өндрийн харайлт - 1.87 м
*Уртын харайлт - 6.69 м
*Бөөрөнцөг түлхэлт - 16.12 м
*Жад шидэлт - 51.13 м
*Долоон төрөлт - 6831 оноо
Энэ амжилтаараа бүх цаг үеийн шилдэг тамирчдын жагсаалтын 22-т бичигддэг бөгөөд Их Британи болон Хамтын нөхөрлөлийн орнуудын дээд амжилт юм.

## Хувийн амьдрал 
Льюис поп хамтлаг Олл Сэйнтсийн хуучин менежер, хошин шогийн жүжигчин Том О'Коннорын хүү Стив Финантай гэрлэж, Лорин, Райан, Кэйн хэмээх 3 хүүхэдтэй болжээ.

## Цахим холбоос 
*

Ангилал:Их Британийн долоон төрөлтийн тамирчин
Ангилал:Долоон төрөлтийн олимпын аварга
Ангилал:Долоон төрөлтийн европын аварга
Ангилал:Их Британийн олимпын аварга
Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:Вест Бромвичийн хүн
Ангилал:1972 онд төрсөн
Марианы арлууд

бий.]]

**Марианы арлууд** () нь Номхон далайн баруун хойд хэсэгт, хойд өргөргийн 12 - 21 хэмийн хооронд, зүүн өргөргийн 145 хэмийн дагуух, 15 галт уулаас бүрэлдэн, нум хэлбэртэй тогтсон олтриг юм. Хойд талд нь Япон, өмнө талд нь Шинэ Гвиней, баруун талд нь Филиппиний тэнгис оршино. Марианы бүлэг арлуудын хамгийн өмнөд үзүүр нь Гуам болно. Арлыг 17-р зууны үеийн Испанийн хатан хаан Австрийн Мариа Аннагийн нэрээр нэрлэсэн бөгөөд Испаничууд колоничилж байв. 

Изү-Боонин-Марианы нум гэгдэх геологийн системийн нэг хэсэг болох тус арлуудын хойд хэсэг нь 5 сая жилийн өмнө, өмнөд хэсэг нь 30 сая жилийн өмнө үүсчээ. Номхон далайн тавцан баруун тийш шилжиж, ирмэгээрээ дэлхийн хамгийн олон идэвхтэй галт уул бүхий Марианы тавцангийн доогуур шургаж орсны улмаас бий болсон. Энэхүү хоёр тавцангийн шургалтын үр дүнд, Марианы арлуудын яг зүүн талд дэлхийн далайн хамгийн гүн, дэлхийн төвд хамгийн ойрхон орших цэг болох Марианы хонхор үүсчээ.

Марианы арлуудыг Микронезийн бүлэг аралд хамруулдаг. Засаг захиргааны хувьд Марианы арлууд нь АНУ-ын харьяа нутаг дэвсгэр болох Гуам, мөн Хойд Марианы арлуудын хамтын нөхөрлөл гэсэн 2 үндсэн хэсэгт хуваагддаг.


Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арлын бүлэг
Ангилал:Германы Шинэ Гвиней
Ангилал:Номхон далайн арлын бүлэг
Ангилал:Микронезийн арлын бүлэг
Ангилал:Филиппин дэх Испанийн колоничлолын түүх
Ангилал:Японы түүх
УЕФА Европын лиг

**УЕФА-гийн цом** (өмнө нь **УЕФА Хот хоорондын Фэйрс цом**) нь Европын хөлбөмбөгийн холбооноос жил бүр явагддаг зохион явуулдаг 1971 оноос эхлэлтэй Европын хөлбөмбөгийн клубүүдийн хооронд явагддаг тэмцээн юм. Европын хөлбөмбөгийн клубүүдийн хооронд явагддаг тус тэмцээн нь УЕФА Аваргуудын лигийн тэмцээний удаад ордог билээ. Оролцохын тулд клубүүд нь тухайн жилийн тэмцээний өмнөх улиралд дотоодын лигүүддээ амжилттай тоглосон байх учиртай.

*УЕФА-гийн цом* нэршил нь 2009 оны зургаадугаар сард буюу *2009-10* оны улирал эхлэхийн өмнө *Европын лиг* болон өөрчлөгдсөн болно. 

Хот хоорондын Фэйрс цом () тэмцээн дээр үндэслэгдсэн байх ба 1999 онд УЕФА Цомтой багуудын цомын тэмцээн нь дангаар зохион байгуулагдахаа больж УЕФА-гийн цомтой нэгдэж байв. *2004-05* оны улиралд тэмцээнийг явуулахдаа багуудыг хэсгүүдэд хуваан хэсгээсээ шалгарсан багууд хасагдах шатны тоглолт хийдэг болгосон бол 2009 онд УЕФА Интертото цомын тэмцээн нэгдэн харьцангуй өргөн цар хүрээтэй тэмцээн болж, үүнийгээ дагаад ч шалгуур нь ч өндөрссөн байна.

Испаниийн Атлетико Мадрид баг энэ тэмцээний аварга цолыг хамгаалан тоглож байгаа бөгөөд тэд Английн Фулхэм багийг 2010 оны тавдугаар сарын 12-нд шигшээ тоглолтонд ялж Европын лигт анх удаагаа түрүүлж байлаа.

Хамгийн олон түрүүг Италийн Интернационале, Ювентус болон Английн Ливерпүүл багууд тус бүр гурван удаа авч байжээ.

## Сонгон шалгаруулалт 
Дотоодын лигтээ болон цомын тэмцээнд үзүүлсэн амжилтаараа холбоод бүрээ төлөөлөн гурван баг сонгон шалгаруулалтын шатны тоглолтуудад оролцох эрхтэй. Сан-Марино, Андорра болон Лихтенштайн зэрэг орнуудаас нэг баг оролцох дүрэмтэй. Ийн дөрөвдүгээр шатанд 160 баг бүрдэж 37 хэсэгт дөрөв дөрвөөрөө хуваагдан өрсөлдөх ба нэгээр гарсан багууд болох 37 баг цааш лигийн цомын тэмцээнээс эрх авсан 10 багийн хамтаар тоогоо тэгшитгэж 12 хэсэгт хуваагдан Европын лиг эхлэдэг. Багууд хэсэгтээ 6 тоглолтыг (талбай дээрээ 3, айлын талбай дээр 3) хийж эхний хоёроор шалгарсан хоёр баг хасагдах шатанд оролцох эрхтэй болно.

Хасагдах шатнаас шалгарсан 24 баг дээр Аваргуудын лигийн хэсгийн тоглолтын дараа хэсэгтээ гурваар шалгарсан 8 баг нэмэгдэн найман хэсэгт хуваагдан Европын цомын тэмцээний тоглолтын дүрмийн (хэсэгтээ өөр хоорондоо хоёр хоёр тоглолт хийх) дагуу тоглолтоо явуулах учиртай. Шигшээ тоглолт нь нэг тоглолтоор ялагчаа тодруулна.

## Эшлэл 
## Холбоос 
*UEFA RANKINGS AND MORE...
*


Европын лиг
Мартин Иранек

**Мартин Иранек** (, 1979 оны 5 сарын 25-нд Прагад төрсөн) нь Чехийн хөлбөмбөгч бөгөөд одоо Бирмингем Сити багт тоглодог.

## Клубийн амжилт
### Спартак Москва
Спартак Москва баг 2004 онд Режжинагаас Иранекийг авахаар болж, €4.7 сая еврогийн гэрээ байгуулжээ. Тэр Локомотив Москва багтай хийсэн тоглолтод анх тус багийн бүрэлдэхүүнд багтаж талбайд гарсан. Иранек Спартакийн бүрэлдэхүүнд 6 жил тоглохдоо үндсэн бүрэлдэхүүнд байнга багтдаг байлаа. Түүний Спартакт үзүүлсэн амжилтууд, ур чадвар нь томоохон багуудын сонирхлыг татаж, Ливерпүүл, Ювентус, Бавари Мюнхен, Тоттенхэм Хотспур багууд түүнийг багтаа элсүүлэхээр хөөцөлдөж байв. Иранек 2009–2010 оны улиралд багийнхаа ахлагчийн үүргийг гүйцэтгэжээ.

### Бирмингем Сити
2010 оны 8 сарын 31-нд Иранек Английн Премьер лигийн Бирмингем Сити багтай нэг жилийн гэрээ байгуулсан. Лигийн цомын 3-р тойрогт МК Донс багтай хийсэн тоглолтын үндсэн бүрэлдэхүүнд багтаж, Бирмингем Сити баг дахь гараагаа эхэлсэн. Уг тоглолтод Бирмингем Сити өрсөлдөгчөө 3–1 харьцаагаар хожжээ.

## Шигшээ баг
Иранек анх 2002 онд шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд багтаж Польшийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтод оролцсон. Тэрээр шигшээ багийнхаа хамтаар Евро 2004, 2006 оны ДАШТ-д оролцжээ. Гэмтлийн улмаас Евро 2008-д оролцож чадаагүй.

## Эшлэл 
## Гадны холбоос 
Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Чехийн хөлбөмбөгчин
Унгарын волейболын эрэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг

**Унгарын волейболын эрэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг** нь Унгар улсыг төлөөлдөг баг юм. Унгарын Волейболын Холбоо удирдан зохицуулж, олон улсын тэмцээнүүдэд оролцуулдаг.

1947 онд Олон Улсын Волейболын Холбоонд элссэнээр тус холбооны тэмцээн уралдаанд оролцох болсон. Олимпын наадамд 1 удаа 1964 онд оролцож, 6-р байр эзэлсэн. Дэлхийн цомд мөн 1 удаа 1965 онд оролцож, 7-р байр эзэлсэн. ДАШТ-д 8 удаа оролцож, 1952 онд 5-р байр эзэлж байсан нь хамгийн шилдэг амжилт нь юм. Европын АШТ-д 11 удаа оролцсон бөгөөд хамгийн сүүлд 2001 онд оролцсоноос хойш олон улсын томоохон тэмцээнд оролцох эрх авч чадахгүй байгаа.

Унгарын
Ангилал:Унгарын волейбол
волейбол
Валкири (кино)

***Валкири*** () нь 2008 онд дэлгэцнээ гарсан, Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн Нацист Германд болсон үйл явдлын тухай харуулсан, АНУ-д бүтээгдсэн түүхэн триллер кино юм. 1944 онд Германы армийн офицерууд Адольф Хитлерийг алж, үндэсний онцгой байдлын төлөвлөгөө болох "Валкири ажиллагаа"-г ашиглан улс орныг хяналтдаа авахаар оролдсон 7 сарын 20-ны хуйвалдааны тухай өгүүлдэг. *Валкири*-г Юнайтед Артистс студийн найруулагч Брайан Сингер найруулж, гол хуйвалдагчдын нэг болох хурандаа Клаус фон Штауффенбергийн дүрийг кино од Том Круйз бүтээжээ. Гол дүрүүдэд Круйзаас гадна Кеннет Браннаг, Билл Найи, Кэрис ван Хутен, Эдди Иззард, Теренс Стамп, Том Вилкинсон нар тоглосон.

Германчууд сэжиглэнгуй ханддаг саентологийн туршлага бүхий Круйзыг уг дүрд тоглуулах болсон явдал нь тус улсын улс төрчид, фон Штауффенбергийн гэр бүлийнхний эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Тиймээс эхэндээ кино бүтээгчид Герман дахь зураг авалтаа хийхэд хүндрэл учирч байсан ч кино зохиолд хамааралтай, Берлиний түүхэн Бендлерблок зэрэг газруудад зураг авалтаа хийж чаджээ. Учир нь Германы сонингууд, кино бүтээгчид дэлхийн олон нийтэд фон Штауффенбергийн хуйвалдааны тухай мэдүүлэхэд уг кино туслана гэж үзсэн тул дэмжжээ.

## Эшлэл 
Ангилал:2008 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Германы кино
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайн кинонд
Ангилал:Зэвсэгт хүчний намтарчилсан кино
Ангилал:Дайны кино
Ангилал:Клаус Шенк фон Штауффенберг
Ангилал:Адольф Хитлер
Караурус

***Караурус*** (***Karaurus***, *толгой-сүүл* гэсэн утгатай) нь одоогийн Казахстаны нутагт Юрийн галавын үед амьдарч байсан, саламандрын мөхсөн төрөл юм. Одоогоор мэдэгдээд буй хамгийн эртний саламандруудын нэг.

*Караурус* нь 20 см урттай, анатомийн хувьд орчин үеийн саламандруудтай маш төстэй байв. Цэнгэг усанд сэлж, усны эмгэн хумс, өт, хавч, шавьжаар хооллодог байсан байж магадгүй.

## Эшлэл
* Parker, Steve. Dinosaurus: the complete guide to dinosaurs. Firefly Books Inc, 2003. Pg. 87

Ангилал:Саламандрууд
Доод түвшний програмчлалын хэл

**Доод түвшний програмчлалын хэл** гэдэг нь компьютерийн системийн командаас ямар нэг хийсвэрлэл байхгүй програмчлалын хэл.

## Нэгдүгээр үе 
Нэгдүгээр үеийн програмчлалын хэл буюу *1GL* нь машины хэл. Компьютерт мэдээлэл боловсруулах үйлдлийг ба төхөөрөмжүүдийг хооронд нь холбох үүргийг процессор гүйцэтгэнэ. Ингэхдээ, урьдчилан тодорхойлогдсон хэсэг бүлэг командын тусламжтайгаар гүйцэтгэдэг. Эдгээр командыг машины командууд (machine commands) гэх бөгөөд бүгд харгалзан өөр өөрийн гэсэн кодтойгоор Санах ойд байрлаж байдаг. Энэ кодуудын цогцыг машины хэл (machine language) гэнэ. Машины хэлээр програм зохиохыг доод түвшний програмчлал гэнэ. Харин програм гэдэг нь тодорхой машины командуудын дараалал.

Машины хэлээр програмчлах үед санах ой, регистр, процессорын командууд гээд түүний бүх нөөцийг хэрэглэгч бүрэн хянах боломжтой. Мэдээж програм шууд компьютерын хэлээр бичигдсэн байх тул компьютерт туйлын ойлгомжтой, нийцтэй байдаг. Гэтэл нөгөө талаас ийм програмыг хүн уншиж ойлгоход маш төвөгтэй болно. Тухайн нэг машины команд ямар кодтой байдгийг сайн мэдэх хэрэгтэй болно. Энэ нь машины хэлээр томоохон програм бичих боломжийг үгүй болгодог.

## Хоёрдугаар үе 
Үүний улмаас, доод түвшний програм бичих процессыг хялбарчлах зорилгоор бүр 1950-иад оноос ассемблерын хэл (assembler language) хэмээх програмчлалын хэлийг ашиглах болжээ. Энэ хэлийн онцлог нь машины командуудыг богино англи маягийн үгээр төлөөлүүлэн сольсон явдал юм. Ингэснээр, машины хэлээр бол учиргүй тоон цуваа болох байсан програм уншиж ойлгоход дөхөмтэй, тодорхой үгнүүдээс тогтсон текст болж хувирдаг. Ө.х. ассемблерын програмын мөр болгон цаанаа машины нэг командад харгалзах боломжтой. Доорхи жишээнд, a=5 ба b=3 байхад c=a+b үйлдлийг хийж, үр дүнг дэлгэцэнд хэвлэх програм машины болон ассемблерын хэл дээр хэрхэн бичигдсэнийг харуулжээ. Ассемблерын текст хүн харахад арай ойлгомжтой байгаа нь илт. Гэхдээ түүнийг машины хэл рүү хувиргаагүй цагт компьютерт ойлгомжгүй хэвээр байх болно. Хувиргахын тулд ассемблер (assemblers) хэмээх тусгай хөрвүүлэгч програмыг ашиглана. Хэрэв процессорууд хоорондоо ялгаатай бол харгалзах машины командууд нь мөн өөр өөр байдаг. Тиймээс машины хэл ба түүний үгчилсэн “хувилбар” болох ассемблерын хэл нь мөн ялгаатай болж таарна. Тухайлбал энд үзүүлсэн жишээ IBM PC төрлийн компьютерт тохирох аж.

Зураг:machine_code_sample.jpg

Машины болон ассемблерын стандарт хэл гэж байхгүй. Энэ нь эдгээр хэлээр бичсэн програмыг универсал бус, локал шинжтэй (компьютерээс хамаарсан) болгож байгаа юм. Гэхдээ, нийцэх компьютертэйгээ гүнзгий доод түвшинд буюу аппаратын түвшинд шууд харьцдаг учраас санах ойд эзлэх зай бага, биелэх хугацаа хурдан г.м. сайн талтай. Харин програм бичих процесс нь өөрөө маш төвөгтэй, их хөдөлмөр орсон, програм зохиож буй хүн компьютерын архитектур, ажиллах зарчмыг дээд зэргээр мэдэх шаардлагатай. Ийм учраас машины болон ассемблерын хэлийг гүнзгий буюу доод түвшний програмчлалын хэлнүүд гэдэг.

Ангилал:Программчлалын хэлний сэдэв