open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Монголын музейн жагсаалт

**Монголын музейн жагсаалт** — Монгол улсад байгаа музейн нэрийг жагсаан бичив:

## Улаанбаатар
* Монголын Үндэсний түүхийн музей
* Монголын Дүрслэх урлагийн музей
* Монголын театрын музей
* Монголын Байгалийн Түүхийн Музей
* Чойжин ламын сүм музей
* Богд хааны ордон музей
* Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей
* Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музей
* Олон улсын оюун ухааны музей
* Монголын угсаатны зүйн гэр музей
*Цагдаагийн музей
*Монгол цэргийн музей
*Чингис хаан үндэсний музей
*Г.К.Жуковын гэр музей
*Улаанбаатар хотын музей

## Бусад аймаг орон нутагт 
* Эрдэнэт үйлдвэрийн музей
* Данзанравжаа судлалын музей /Сайншанд/
*Хар хорины музей /Өвөрхангай аймаг/
*Төв аймгийн музей
*Завхан аймгийн музей
*Говь-Алтай аймгийн музей
*Дорноговь аймгийн музей
*Дундговь аймгийн музей
*Булган аймгийн музей
*Сэлэнгэ аймгийн музей
*Хөвсгөл аймгийн музей
*Өмнөговь аймгийн музей
*Ховд аймгийн музей
*Архангай аймгийн музей
*Увс аймгийн музей
*Сүхбаатар аймгийн музей
*Хэнтий аймгийн музей
*Дорнод аймгийн музей
*Өвөрхангай аймгийн музей
*Баян-Өлгий аймгийн музей
*Баянхонгор аймгийн музей
*Орхон аймгийн музей

## Лавлах бичиг 
## Цахим холбоос 
* Данзанравжаа судлалын музей


музей
музей
Цхинвали

**Цхинвали** () — Гүрж улсаас салан тусгаарласан Өмнөд Осети орны нийслэл хот.

Өмнөд Осетийн өмнөд хэсэгт, Гүржийн нийслэл Тбилисиэс 100 км зайтай оршдог.

Цхинвали Кавказын нурууны далайн түвшнээс 870 м өндөрт байдаг. 17.46 км² газар нутагтай, 32,180 хүнтэй (2019).

Хүн амын олонх нь осети ястан. Мөн гүрж, орос, армени, украин зэрэг үндэстэн амьдардаг.

## Зураг

Tskhinvali._Rudnev,_D_1886.jpg|1886 оны суурин
Tskhinval_after_Georgian_attack4.jpg|2008 оны бөмбөгдөлт
Palm Sunday procession in Tskhinvali 2.jpg|2009 оны шашны баяр

## Эшлэл
Ангилал:Өмнөд Осетийн суурин
Ангилал:Өвөр Картлийн суурин
Ангилал:Их Кавказын нуруу
FNC Entertainment

**FNC Entertainment** (Сол: FNC 엔터테인먼트) нь дуучин, продюсер Han Seong-ho-гийн 2006 онд үүсгэн байгуулсан Өмнөд Солонгосын энтертайнмент агентлаг юм.

Үүсгэн байгуулагч *Han Seong-ho* нь Христэд итгэгч бөгөөд Библи номонд гардаг "2 **f**ish a**n**d 5 **c**ake" буюу хоёр загас таван талхаар олон мянган хүнийг хооллодог Есүсийн түүхээс санаа авч, олон хүнийг дуу хөгжмөөр тэтгэнэ гэсэн утгаар нэрээ өгчээ. 

Анх *FNC Music* нэртэй байсан ч, 2012 онд *FNC Entertainment* болгон өөрчилж, энтертайнмент бизнесийн салбараа өргөжүүлж эхэлсэн. 2012 оны 1 сард Cheongdam-dong-д өөрсдийн компанийн албан ёсны төв оффисыг байгуулсан байна. 

## Охин компаниуд 
* FNC Entertainment Japan
* FNC Global Training Center
* Love FNC Foundation (official CSR салбар)
* FNC Story
* FNC B (HOW Entertainment-тэй хамтарсан үйлдвэр)
* FNC Investment
* FNC Production (өмнө нь Genie Pictures гэгддэг байсан)

### Үйл ажиллагаагаа зогсоосон охин компаниуд 
* FNC Academy (2024 онд FNC Entertainment-ын худалдан авсан)
* SM Life Design Group (хуучнаар "FNC Add Culture"; 2018 онд SM Entertainment-ын худалдан авсан)
* Film Boutique (2019 онд HB Entertainment-ын худалдан авсан)
* FNC W (2024 онд FNC Entertainment-ын худалдан авсан 
**Shin Hye-jeong (2012–2023)
**Im Do-hwa (2012–2024) 
* AOA Black
**Youkyung (2012–2016)
* N.Flying
**Kwon Kwang-jin (2013–2018)
* Honeyst (2017–2019)
* Cherry Bullet (2019–2024) 
**Mirae (2019)
**Kokoro (2019) 
**Linlin (2019)
**Haeyoon (2019–2024) 
**Jiwon (2019–2024) 
**Remi (2019–2024) 
**May (2019–2024) 
* Innovator

### Жүжигчид 
* Han Eun-seo
* Huh Ji-won (Cherry Bullet) (2019–2024)
* Jin Seo-yul
* Jin Ye-ju
* Jo Jae-yoon (2014–2019)
* Jung Eugene (2018–2022)
* Jung Hye-sung (2015–2018)
* Jung Jin-young (2015–2022)
* Jung Woo (2015–2019)
* Kim Chul-min
* Kim Min-seo (2014–2017)
* Kim Won-hee 
* Kwak Dong-yeon (2012–2020)
* Kwon Da-hyun
* Kwon Mina (2012–2019)
* Lee Chae Yun
* Lee Da-hae (2014–2016)
* Lee Elijah (2016–2017)
* Lee Hae-woo
* Lee Seung-joo
* Lee Se-young (2017–2019)
* Park Doo-sik (2016–2019)
* Park Gwang-hyun
* Shin Hye-jeong
* Shin Ian
* Shin Yi June
* Yoon Jin-seo (2012–2020)

### Энтертайнер 
* Jeong Hyeong-don (2015-2021)
* Ji Suk-jin (2015–2016)
* Kim Ah-yoon
* Kim Yong-man (2015-2021)
* Noh Hong-chul (2015-2024)
* Song Eun-i (2012–2019)
* Yoo Jae-suk (2015–2021)

## Телевизийн бүтээл 
### Драм 
### Шоу нэвтрүүлэг 
### Кино 
## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөгжмийн лэйбел
Японы газар зүйн туйлын цэгийн жагсаалт

**Японы газар зүйн туйлын цэгийн жагсаалт** — Япон улсын газар зүйн туйлын цэгийг жагсаан бичив:

## Зүг чигээр 
## Газрын байцаар 
## Сурвалж бичиг 
Ангилал:Японы газар зүй
Ангилал:Газар зүйн туйлын цэг
Тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар

**Тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар** (мөн **улсын дугаар**, **автомашины улсын дугаар**) нь албан ёсны бүртгэлийн дугаар буюу шалгах пайзыг хэлэх бөгөөд үүнийг зам тээвэр хариуцан зөвшөөрөл олгох байгууллагаас тээврийн хэрэгсэлд олгодог дугаар эсвэл үсэгт дугаар бүртгэлийн нэршил. Тус дугаарыг тээврийн хэрэгсэлд пайз хэлбэрээр зүүн хэрэглэхээс гадна тухайн тээврийн хэрэгслийн баримт дээр ч бас бичиж тэмдэглэнэ.

Цөөн хэдэн улсын тээврийн хэрэгслийн дугаарыг жишээ болгон харуулав:

1996 California license plate 6FGR999 Flickr - woody1778a.jpg|АНУ-ын Калифорни мужийн тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар
GERMANY, BERLIN 1999 with BERLIN FRAME and BMW PREFIX - Flickr - woody1778a.jpg|Германы тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар
Canada Federal license plate 78579.jpg|Канадын тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар
Plak Moğolistan 2001.png|Монгол Улсын тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар
НІГЕРІЯ НОМЕР 2012.gif|Нигерийн тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар
License plate in Russia.svg|ОХУ-ын тээврийн хэрэгслийн улсын дугаарын үлгэр
AA-229-AA ref License plate of France.png|Францын тээврийн хэрэгслийн улсын дугаарын үлгэр
Chinese license plate Beijing 京K•P8922.jpg|Хятадын тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар

## Цахим холбоос
Евро ШАҮП

**Евро ШАҮП** (англ. *European New Car Assessment Programme*; мн. *Европын шинэ автомашины үнэлгээний програм*) нь европын замын тээврийн хөдөлгөөний яамд, автомашины клубууд болон даатгалын холбоодын нийгэмлэг бөгөөд түүний төв нь Брюссельд байрладаг.

Зөвхөн нэг жилийн дотор үйлдвэрлэсэн автомашинуудыг л хооронд нь харьцуулах боломжтой. 2009 оноос хойш тээврийн хэрэгслийн нийт аюулгүй байдалд тав хүртэл одоор үнэлгээ өгдөг (урьд нь тээврийн хэрэгсэл бүр хэд хэдэн ангилалд тав хүртэл одны үнэлгээ авч болдог байв) болсон. Евро ШАҮП нь Глобал ШАҮП-н нэг гишүүн ба автомашины аюулгүй байдалд дэлхий даяар үйл ажиллагаа явуулдаг холбоо юм.

## Ерөнхий ойлголт
Евро ШАҮП-ын мөргөлдөлтийн туршилт нь дөрвөн хэсгээс бүрдэх ба нууцлалтай технологиор төрөл бүрийн хэмжүүрээр хувилан үнэлгээ өгдөг. Үүнд: тээврийн хэрэгсэлд сууж байгаа насанд хүрэгчдийн хамгаалалт, явган зорчигчийн хамгаалалт, тээврийн хэрэгслийн урд талын суудалд суух хүүхдийн хамгаалалт болон тухайн тээврийн хэрэгслийн ослоос урьдчилан сэргийлэх, аюулгүй байдлын онцлог орно. Туршилтанд орсон тээврийн хэрэгсэл нь европын холбооны бүх улсад цувралаар тоноглодог аюулгүйн тоноглолтой байна. Тиймээс жишээ нь зарим нэгэн оронд зөвхөн нэмэлт төлбөртэйгээр захиалах боломжтой аюулгүйн систем болох гурван цэгийн бүсийг чангалан татагч зэрэг байхгүй байх тохиолдол бий.

### Тээврийн хэрэгсэлд сууж байгаа насанд хүрэгчдийн хамгаалалт
Энэ туршилт нь дөрвөн тусдаа мөргөлтийн хэсгээс бүрдэнэ. 

Offset урд талын мөргөлт гэж нэрлэгдэх туршилтын үед туршиж байгаа тээврийн хэрэгсэл нь 64 км/ц-ийн хурдтайгаар хөнгөнцагаан хашлагыг 40%-иар хаасан байдлаар мөргөнө. Энэ нь хоёр ижил тэрэг аль аль нь 55 км/ц-н хурдтайгаар урд урдаасаа ирэн мөргөлдөхийг загварчлан шалгаж байгаа юм.

## Гишүүд
## Цахим хуудас 
* Евро ШАҮП-н цахим хуудас
* Евро ШАҮП-н гүйцэтгэсэн албан ёсны тооцоо- болон туршилтын үр дүн (англиар)

## Зүүлт, тайлбар 
Ангилал:Тээврийн хэрэгслийн аюулгүй байдал
Нанометр

**Нанометр** (лат. *nanos* — маш жижиг, Эртний грек. μέτρον — хэмжүүр, хэмжигч; олон улсын тэмдэглэл: **nm**) нь метрийн системийн уртын хэмжээний нэгж бөгөөд Олон Улсын Хэмжүүрийн Байгууллагаас баталгаажуулж хэрэглэдэг. Үүний хэмжээ нь 1 метрийн 1 тэрбумны нэгтэй тэнцүү болно (0.000000001 м). Шинжлэх ухааны тэмдэглээнд 1 × 10−9&nbsp;м гэж бичнэ, инженерчлэлийн тэмдэглээнд 1 E−9 м гэж бичнэ. Мөн &nbsp;м гэсэн тэмдэглэгээ байдаг. 1 нанометр нь 10 ангстромтой тэнцүү.  

Нанометрийг ихэвчлэн нанотехнологийн салбар болон энгийн нүдэнд харагдахгүй гэрлийн долгионы урттай холбож үздэг. Энэ нь жижиг уртыг хэмжих хамгийн түгээмэл хэрэглэгддэг нэгжүүдийн нэг юм. Нанометрийг мөн хагас дамжуулагч үйлдвэрлэлийн технологийг тодорхойлоход хамгийн түгээмэл ашигладаг байна.  

Хэрэв нэг устөрөгчийн молекулыг хоёр Бор радиус гэж үзвэл нэг нанометр нь ойролцоогоор нэг шугаман дотор байрлуулсан 10 устөрөгчийн молекулын бүтэцтэй тэнцүү байна.  

Хүний мэдэрч буй харагдах гэрлийн долгионы урт нь 380-760 нм хооронд хэлбэлздэг (ийм цацрагийн өнгө нь нил ягаанаас улаан хүртэл хэлбэлздэг).

Орчин үеийн дэвшилтэт микрочип үйлдвэрлэлийн технологиуд 7-20 нм хэмжээтэй элементүүдээр ажилладаг бөгөөд 5 нм элементүүд рүү шилжиж байгаа бөгөөд ирээдүйд тэдгээрийг 2 нм болгон бууруулахаар төлөвлөж байна.

Ангилал:Хэмжилтийн нэгж
Ангилал:Уртын нэгж
Ангилал:СИ-системийн нэгж
Ситроэн

(1919-1921)]]
**Ситроэн** (, ***Citroën***) нь францын автомашин үйлдвэрлэгч юм. Ситроэн С.А. нь Пежо С.А.-н охин компани бөгөөд ПСА Пежо Ситроэн групп гэж нэрлэдэг. 2014 онд ДС Автомобилес нэрээр үүсч бий болсон марк нь Ситроэн С.А.-н дээд зэрэглэлийн-дэд марк болж явдаг. 

Ситроэний үйлдвэрлэх автомашины жагсаалтанд энгийн жижиг тэрэг, жижиг транспортероос эхлээд лимузин, дээд ангиллын автомашин хүртэл байдаг. 2014 онд Ситроэн (ДС-н хамтаар) нь дэлхий даяар 1.303.706 тээврийн хэрэгслийг борлуулжээ.

Ситроэн нь 2003 оноос 2012 он хүртэл Ралли ДАШТ-нд найман удаа түрүүлэн  үйлдвэрлэгчийн цомыг хүртсэн. Ситроэний жолооч Себастьен Лёб нь 2004-2012 он хүртэл есөн удаа түрүүлэн жолоочийн цомыг хүртжээ. Эдгээр амжилтаараа Ситроэн нь Ралли спортын түүхэн дэх хамгийн олон жолоочийн аварга цолыг, үйлдвэрлэгчийн цомоороо хоёрт жагсдаг өндөр амжилт гаргасан үйлдвэрлэгч юм.

## Түүх 
### Үүссэн ба эхний бүтээгдэхүүн 
Ситроэнийг Андре Ситроэн үндэслэн байгуулжээ. Компанийн бэлгэдэл эмблем нь тэдний үндсэн үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүн болох сум хэлбэрт шүд араанаас гаралтай давхар налуу шүд араа юм. Андре Ситроэн нь 1900 онд Польшоор аялах замдаа араа шүдлэгч машиныг үйлдвэрлэх технологийн патентийг авахаар өргөдөл гаргасан ба тус машинаар 1820 онд зохион бүтээсэн өнцгөн шүдтэй араат дугуйг үйлдвэрлэх санаатаай байв. 

1915 онд үйлдвэрлэлээ өөрчлөн тоноглоод, дэлхийн нэгдүгээр дайнд зориулан шрапнель гранатыг 23 сая ширхэгийг үйлдвэрлэсэн байна. Энэ үйлдвэрлэл нь тэдэнд шаардлагатай байсан суурь хөрөнгийг авчирсан бөгөөд 1919 онд дайн дуусангуут европод цувралаар анх удаа Ситроэн Тип А гэх загварын автомашиныг цувралаар үйлдвэрлэв. Энэ тэргэнд цувралаар угсарсан нөөц дугуй болон цахилгаан стартер нь тухайн үедээ онцгой эд ангийн тоонд ордог байлаа.

## Цахим хуудас 
* Ситроэний албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл

Ангилал:Францын автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:Урьдын трактор үйлдвэрлэгч
Ангилал:Парисын үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж
Ангилал:Хэрэглээний автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:Цахилгаан бензин хосолсон автомашин үйлдвэрлэгч
Академийн зэрэг

**Академийн зэрэг** гэдэг нь их, дээд сургуулийн сургалтыг амжилттай төгссөн төгсөгчдөд олгоx ба ямар төгсөлтийн зэрэгтэй төгсөж байгааг илэрхийлэх нэршил юм. Академийн зэргийг дээд боловсрол эзэмшин төгсөлтийн шалгалтаа амжилттай өгсөний дараа гэрчилгээгээр олгон баталж өгдөг. 

Сурах хугацаа нь дундажаар дөрвөөс таван жил байх ба үүнийг дүрмийн сургалтын хугацаа гэж нэрлэх боловч бодит байдалд энэ хугацаа нь ихээхэн зөрөөтэй байх тохиолдол элбэг.


Ангилал:Академи
Төрсний гэрчилгээ

**Төрсний гэрчилгээ** нь хүний төрөлтийг нэр, хүйс, төрсөн газар, төрсөн өдөртэй нь тодорхойлсон албаны тодорхойлолт юм. Үүнээс гадна гэрчилгээ олгох үеийн хуулийн эцэг, эхийг (заавал төрсөн эцэг, эх байх албагүй, жишээ нь өргөмөл хүүхэд байж болох учир) бүртгэнэ. Төрсний гэрчилгээг ихэнх улс оронд тухайн суурингийн иргэний бүртгэлийн газраас олгодог. 

Шинээр төрсөн хүүхдийг эцэг, эх нь оршин суугаа газрынxаа, эсвэл хүүхдийн өөрийнх нь төрсөн газрын (сум, дүүргийн, улсын) иргэний бүртгэлийн байгууллагад бүртгүүлэх ёстой ба төв суурин газарт  15, хөдөө орон нутгийн алслагдсан сум, багт 30 хоногийн дотор багтан бүртгүүлэх шаардлагатай.

## Монгол
Төрсний гэрчилгээний агуулга:
* бүртгэлийн дугаар
* регистрийн дугаар (тухайн жилд бүртгэсэн бүртгэлийн дугаарын араас төрсөн өдрийн хамтаар регистрийн дугаарыг бүрдүүлнэ)
* ургийн овог
* эцэг эсвэл эхийн нэр
* хүүхдийн нэр
* төрсөн он сар өдөр
* төрсөн газар
** бүртгүүлсэн байгууллага
** бүртгэсэн огноо
* эцгийн регистрийн дугаар
** ургийн овог
** эцэг эсвэл эхийн нэр
** эцгийн нэр (бүртгүүлж буй төрсөн хүүхдийн эцгийн нэр)
* эxийн регистрийн дугаар
** ургийн овог
** эцэг эсвэл эхийн нэр
** эxийн нэр
* төгсгөлд нь бүртгэсэн байгууллагын нэр, тамга байна.

## Мөн үзэх
* Ургийн бичиг
* Нас барсны тодорхойлолт

## Цахим хуудас
## Эшлэл
Ангилал:Гэрчилгээ
Ангилал:Гэр бүлийн эрх зүй
Ангилал:Төрөлт
Тан Жунзун

**Жунзун хаан Ли Шиань** нь Тан улсын 4 дэх хаан бөгөөд 684 оны 1 сараас 2 сарын хооронд засаглаж байгаад огцорсон юм. 690 онд түүний төрсөн эх У Зытянь нь хаан болсны дараа, 698 онд **Жоу улс**ын хунтайж болжээ. 705 онд У Зэтянь огцорсон тул дахин хаан болсон. Тэрээр 6 жил хаан байгаад нас барсан. 

==Эшлэл===

Ангилал:Тан улсын хаан
Ангилал:7-р зууны ноёрхогч
Ангилал:8-р зууны ноёрхогч
Ангилал:656 онд төрсөн
Ангилал:710 онд өнгөрсөн
Тан Рүйзун

**Рүйзун хаан Ли Дань** бол Гаозун хаан Ли Жи, У Зытянь нараас төрсөн отгон хүү юм. 684-690, 710-712 онд хаан сууж байсан. 

## Эшлэл 
Ангилал:Тан улсын хаан
Ангилал:7-р зууны ноёрхогч
Ангилал:8-р зууны ноёрхогч
Ангилал:662 онд төрсөн
Ангилал:716 онд өнгөрсөн
2007 оны аймгуудын наадам

## Шинээр цол хүртсэн бөхчүүд 
### Аймаг, цэргийн арслан цолтнууд 
### Аймаг, цэргийн заан цолтнууд 
### Аймаг, цэргийн харцагууд 
### Аймгийн начин цолтнууд 
#### Аймаг, цэргийн цол хүртсэн  бөхчүүдээс цолоо ахиулан Улсын цол хүртсэн амжилтыг нь хүснэгтлэвэл: 
#
Тан Гаозун

**Тан Гаозун** нь Тан улсын гурав дахь эзэн хаан юм. Тэр бол Тайзун хаан Ли Шиминий Жансун хатнаас төрсөн отгон хүү юм. Түүний хоёр ах нар нь хаан ширээг булаан авах гэж байгаад шийтгэл авсан. Ингээд түүний энэрэнгүй зөөлөн сэтгэлтэй, намуун дөлгөөн зантай байсан учраас хунтайж болгосон. Түүний хаанчлалын жилүүдэд Когурё, Пэгжэ, баруун Түрэг зэрэг улсуудыг эзлэн авсан. Энэ үе нь Тан улсын оргил үе нь байсан. Гэсэн хэдий ч эцгийнхээ бага татвар У овогтыг өөрийн татвар эм, улмаар их хатан болгосноор Тан улсын алтан үеийг дуусгавар болгох эхлэлийг тавьсан нь том алдаа болж үлдсэн юм. 

=Гэр бүл=
## Эцэг эх
* Эцэг: Тан Тайзун хаан
* Эх: Жансун хатан
## Хатад
* **Ван овогт хатан** (650-655)
* У Мэйнян, (655-683), 4 хүү, 2 охин төрүүлж өгсөн.
### Татварууд
* **Шяо шүфэй татвар**, Сүжиэ ван, Иян гүнж, Сюаньчэн гүнжийг төрүүлсэн. 655 онд У Зытяньд хорлогдсон.
* **Лиү овогт татвар**, Ли Жун хунтайжийг төрүүлсэн. У Зытяньд хорлогдсон.
* **Жэн татвар**, Сяо вангийн эх.
* **Ян татвар**, Шанжин вангийн эх.
* **У Шүнь татвар**, У Зытяньд алуулсан.
* **Хэлань татвар**, У Зытяньд алуулсан.
### Хүүхэд
* **Ли Жун** (李忠) (643-665), 646 онд Чэнь ван болсон. 652 онд хунтайж болсон. 656 онд суудлаасаа буусан. 656 онд Лян ван болсон. 660 онд ван цолоо хураалгаж, 665 онд цаазлуулсан. 
* **Ли Шяо** (李孝), 650 онд Шюдао ван болсон. 654 онд үхсэн. 664 онд Юань Дал ван цолоор нэхэн өргөмжилсөн.
* **Ли Шаньжин**(李上金), 650 онд Ци ван болсон. 684 онд Би ван болсон. 684 онд Зэ ван болсон. 690 онд алуулсан.
* **Ли Сүжиэ** (李素節) (645-690), 650 онд Юн ван болсон. 656 онд Шюнь ван болсон. 676 онд Пуян ван болж зэрэг дэв буурсан. 684 онд Гэ ван болсон. 684 онд Шю ван болсон. 690 онд алуулсан.
* **Ли Хун** (李弘) (652-675), 653 онд Дай ван болсон. 656 онд хунтайж болсон. 675 онд алуулсан. Дараа нь Шяожин хаан гэж нэхэн цоллож, тахилын нэрийг Изун гэж өгсөн.  
* **Ли Шянь** (李賢) (653-684), 672 онд нэрийг сольж Ли Дэ (李德) болгов. 674 онд дахин хуучин хэвээр болгов. 655 онд Лү ван болсон. 661 онд Пэй ван болсон. 672 онд Юн ван болсон. 675 онд хунтайж болсон. 680 онд огцорсон. 684 онд алуулсан. 
* **Ли Сиань** (李顯) (655-710), 677 онд Ли Жэ (李哲) гэж солиод 698 онд дахин Ли Сиань болгов. 700 онд У Сиань (武顯) гэж нэрлээд, 705 онд хуучин хэвээр болгов. 656 онд Жоу ван болгов. 677 онд Ин ван болсон. 680 онд хунтайж болсон. 684 онд 1 сар хаан суугаад огцорсон. Дараа нь Лүлин ван цол өгөөд цөлсөн. 698 онд Жоу улсын хунтайж болсон. 705 онд дахин хаан болсон. 
* **Ли Дань** (李旦), (662-716), 669 онд Ли Лүнь (李輪) болгож нэр сольсон. 678 онд дахин Ли Дань болсон. 690 онд У Лүнь (武輪) гэж солиод, 698 онд У Дань (武旦) болгов. 705 онд Ли Дань гэж нэрлэв. 662 онд Инь ван болсон. 666 онд Юй ван болсон. 669 онд Жи ван болсон. 675 онд Шян ван болсон. 678 онд Юй ван болсон. 684 онд Тан улсын хаан болсон. 690 онд огцорсон. 698 онд Шян ван болсон. 710 онд дахин хаан болсон. 
* **Аньдин гүнж**, У Зэ Тяний охин. Эх нь өөрөө алсан гэж сурвалжид бичдэг.
* **И Ян гүнж**
* **Шуаньчэн гүнж**, хожим Гао Ань гүнж цолоор өргөмжлөгдсөн.
* **Тайпин гүнж**, 713 онд алуулсан.

## Эшлэл 
Ангилал:Тан улсын хаан
Ангилал:7-р зууны ноёрхогч
Ангилал:628 онд төрсөн
Ангилал:683 онд өнгөрсөн
2014 оны Ховд аймгийн наадам

Монгол Улсын үндэсний  их баяр-наадам, Хүннү гүрний 2223 жил, Их Монгол Улс байгуулсны 808 жил, Ардын хувьсгалын 93 жилийн ой, Ховд аймгийн баяр наадам  7-р сарын 6-7-нд боллоо. Ховд аймгийн баяр наадмаар Ховд аймгийн Мөст сумын харьяат  Монгол улсын хүчит заан Ц.Мягмарсүрэн, Мянгад сумын харьяат улсын харцага Г.Алтангэрэл нараар манлайлуулсан 256 бөх баяр хүч авхаалж самбаагаа сорин барилдлаа.

### Шөвгийн бөхчүүд 
### Барилдааны дүйз 
**Тавын даваа**

1.    Ц.Мягмарсүрэн у/з **- Б.Уртнасан** с/з 

2.    Н.Батзаяа ун - **М.Анхжаргал** с/з 

3.    С.Багахүү у/н **- Х.Алтангэрэл** с/з 

4.    Б.Баянмөнх а/а  -  **Г.Хишигбат** с/з 

5.    **Б.Бат-Өлзий** а/х -  Б.Сосорбарам с/з 

6.    **Б.Тайван**а/х  - Н.Амараа с/з 

7.    Ц.Адъяа а/н/н  **- Ц.Заяатүшиг** с/з 

8.    Ч.Эрдэнэсайхан а/н/н **- Г.Энхбилэг** а/н 

**6-ИЙН ДАВАА**

1.    **Б.Бат-Өлзий** а/х - Х.Алтангэрэл с/з

2.    **Б.Тайван** а/х - Г.Хишигбат с/з

3.    **Г.Энхбилэг** а/н - Ц.Заяатүшиг с/з

4.    Б.Уртнасан с/з -  **М.Анхжаргал** с/з

**7-ИЙН ДАВАА**

1.    **Б.Бат-Өлзий** а/х    - М.Анхжаргал с/з

2.    **Б.Тайван** а/х  - Г.Энхбилэг а/н

**8-ИЙН ДАВАА**

1.    Б.Бат-Өлзий а/х   **- Б.Тайван** а/х

/үзүүрлэсэн/           /түрүүлсэн/

#
Шаравтар лидэр

**Шаравтар лидэр** цэцэг нь Монгол орны эмийн ховор ургамалд тооцогддог. 

Лидэр нь шаравтар лидэр, үнэгэн сүүлхэй лидэр гэсэн хоёр зүйл ордог. Гонзгойвтор өндөгөрхүү юм уу, зууван илтсээс тогтсон өдлөг навчистай, тавиас далан см өндөр иш, мөчрийнхөө оройд цайвар шаргал өнгийн баг цэцэг бүхий шаравтар лидэр ургана.  

Шар лидэр цэцэгт ургамал нь үндсэндээ алкалоид, навчиндаа гликозид, амин дэм С, цэцгэндээ эфирийн тос агуулсан байдаг. Шаравтар лидэрийн үндсийг дорно дахины эмнэлэгт дотрын зарим өвчин болон халуун намдаах, тайвшруулахад өргөн хэрэглэж иржээ. Энэ ургамлын үндэсний хандыг төлийн уушигны өвчин анагаах, эх малын хаг саатахад хэрэглэдэг. 

## Тархац 
Шаравтар лидэр нь Монгол дагуур, Дорнод, монголын хээр тал, толгодын хажуу, нуур, голын эрэг дагаж ургадаг. Хусан төглийн хормойгоор тааралдана. 

## Анаагаах ухаанд 
Шаравтар лидрийн үндсийг дорно дахины эмнэлэгт дотрын өвчин эдгээх халуун намдаа тайвшруулах зэрэгт өргөн хэрэглэж иржээ. Ургамлын үндэсний хандыг төлийн уушгины өвчин анагаах их малын хага саатахад хэрэглэдэг.  

Ангилал:Ургамал
Ангилал:Эмийн ургамал
Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
2009 оны Ховд аймгийн наадам

## Аймгийн наадам 
### Оршил 
### Шөвгийн бөхчүүд 
### Барилдааны дүйз 
#
Лодойдамбын Галбадрах

**Лодойдамбын Галбадрах** (1959 оны 3 дугаар сарын 20-нд Улаанбаатар хотноо төрсөн) нь Монголын дипломат, Элчин сайд бөгөөд Төрийн соёрхолт, алдарт зохиолч Ч.Лодойдамба, Ардын жүжигчин Ч.Долгорсүрэн нарын хүү юм.

## Боловсрол
1967-1977 онд Ерөнхий боловсролын 1-р дунд сургууль. 

1977-1978 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Их сургууль /орос хэлний бэлтгэл/.

1978-1983 онд ЗХУ-ын Москва хотын Олон Улсын харилцааны дээд сургууль. 

1994 онд АНУ, Хавай муж дахь Олон улсын аюулгүй байдлын сургалтад хамрагдсан.  

## Ажил
1983-1986 онд Монгол Улсын Гадаад харилцааны яамны Ази, Номхон далайн хэлтсийн атташе.

1986-1990 онд Монгол Улсын Гадаад харилцааны яамны Олон улсын байгууллагын газрын 3-р нарийн бичгшийн дарга,

1990-1993 онд Монгол Улсын Гадаад харилцааны яамны Олон улсын байгууллагын газрын захирал,

1993-1997 онд Монгол Улсын анхны Ерөнхийлөгч П.Очирбатын гадаад бодлогын зөвлөх,

1997-2001 онд Монгол Улсаас БНСУ-д суугаа Элчин сайд,

2002-2005 онд Монголын Ардчилсан намын даргын зөвлөх, 2004 онд УИХ-д Говь-Алтай аймагт нэр дэвшиж байсан.

2006-2008 онд Монгол Улсын Барилга, хот байгуулалтын яамны Санхүү, хөрөнгө оруулалт, гадаад хамтын ажиллагааны газрын захирал,

2008-2012 онд Монгол Улсын Зам, тээвэр, хот байгуулалтын сайдын зөвлөх,

2013-2015 онд Монгол Улсын ГХЯ-ны Тусгай үүрэг гүйцэтгэгч Элчин сайд, 

2015-2021 онд Монгол Улсаас БНАЛАУ-д суугаа Элчин сайд.

2021 оноос тэтгэвэртээ сууж 2023 оноос ГХЯ-ны Ахмадын хорооны дарга. 

2018 онд Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд дипломат цол хүртсэн.  

## Гэр бүл
Гэр бүл, гурван охинтой.

Англи, орос хэлтэй.

Ангилал:Монголын дипломатч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1959 онд төрсөн
2006 оны Ховд аймгийн наадам

Ховд аймаг үүсэн байгуулагдсаны 75 жилийн ойн баяр наадамд хүчит 128 бөх барилдан уран мэхийг уралдуулан барилджээ.

#### Шөвгийн бөхчүүд 
#### Барилдааны дүйз 
# **а.н Г.Алтангэрэл** - с.з Б.Бадарч
\ түрүүлсэн \         \ үзүүрлэсэн \

#
Баялгийн хараал

**Баялгийн хараал **гэдэг нь байгалийн арвин нөөц баялагтай, ялангуяа эрдэс чулуулаг болон түлш зэрэг дахин сэргээгддэггүй баялаг ихтэй орнууд нөөц багатай орнуудтай харьцуулахад эдийн засгийн өсөлт бага, ардчилсан засаглал сайн хөгжөөгүй, хөгжлийн хувьд сул байх хандлагатай байдгийг илтгэсэн ойлголт юм.

## Ашигласан материал 
Ангилал:Хөгжлийн эдийн засаг
Гидравлик хөдөлгүүр

thumb|Гидравлик моторын залгах тэмдэглэгээ
thumb|Гидравлик мотор

Гидравлик моторын (заримдаа ***гидромотор*** ч гэж нэрлэдэг) үндсэн үүрэг нь гидравлик энергийг (даралт * эзэлхүүн) механик ажил болгон хувиргах. Энэ төрлийн мотор нь маш олон янзын төрөл байдаг бөгөөд тэдгээрийг ерөнхий ажиллагааны зарчмаас хамааруулан тогтмол- эсвэл тохируулгатай даралтын мотор гэж хувааж болно.

## Онцлог шинж чанар
Гидростатикийн хөтлөгч моторуудын эргэлтийн тоо болон эзэлхүүний урсгал хоёрын хоорондын хатуу хамааралтай ба үүнийг хооронд нь сэлгэн залгах боломжтой. Энэ яг л гидравлик насостой адил (жишээ нь араат насос) хийцтэй. Эдгээрийн ажиллаx зарчим нь тосны урсгалаар тээвэрлэгдэн ирсэн энерги нь арааны шүдэн дээр ирэн даралт болон нөлөөлсөний үр дүнд буцаад эргэлтийн энерги болон хувирна. Энэ төрлийн хөтлөгчийг хөтлөгч мотор болон тээвэрлэгч туузан дамжуулагчид хэрэглэдэг. Хэвтээ тэнхлэг дагуу үйлчлэх цилиндрт мотортой хийц нь тогтмол болон хувьсаx эзэлхүүний шилжүүлэгчтэй байдаг. Ийм төрлийн гидравлик моторыг шороо ухагч машины хөтлөгч тэнхлэгээр ашигладаг бөгөөд ихэнх тохиолдолд үүнийг гидростатик хөтлөгч гэж нэрлэдэг.
Гидродинамик моторын бий болгосон эргэлтийн момент нь ихэвчлэн эргэлтийн тооноос хамааралгүйгээр удирдах боломжтой.
Гидравлик моторын дээд момент гидравлик шингэний даралтаар тодорхойлогдоно. Тосны хэрэглээг эргэлтийн тоо тодорхойлох бөгөөд энэ нь орж ирж байгаа шингэний эзэлхүүний урсгалаас шууд хамааралтай.

## Ерөнхий хийц загвар
Ерөнхий хийцийн хувьд аксиал цилиндрт мотор, радиал цилиндрт мотор, араат дугуй насос болон сэнсэн хэлбэртэй гэх мэт бий.

Ангилал:Гидравлик
Ангилал:Флүид хүчний машин
Есүсийн Нийгэмлэг

**Есүсийн Нийгэмлэг** буюу Иезут нь Христ итгэлийн Ромын католик шашны санваартнуудын бүлгэм юм. Үндэслэгч нь Испанийн Лояла нутгийн Гэгээн Игнатий. Есүсийн Нийгэмлэгийн удирдах төв нь Итали улсын Ром хотод оршдог, дэлхий даяар 17000 гаруй гишүүнтэй.

Ангилал:Христийн санваартан
Ёндонгийн Отгонбаяр

**Ёндонгийн Отгонбаяр** (1965 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монголын улс төрч, дипломатч, түүхч. Булган аймгийн Хангал сумын уугуул.

## Боловсрол
1982 онд нийслэлийн 10 жилийн 52 дугаар дунд сургууль,

1989 онд ЗХУ-ын Москвагийн Олон улсын харилцааны дээд сургууль,

1995 онд БНЭУ-д Маркетинг, менежментийн сургууль,

2000 онд ОХУ-ын ГХЯ-ны дэргэдэх Дипломатын академийг тус тус төгссөн

2005 онд Москвагийн олон улсын харилцааны дээд сургуульд докторын зэрэг хамгаалсан.  

Дипломатч, Олон улсын харилцааны магистр, түүхийн ухааны доктор. 
## Эрхэлж байсан ажил, албан тушаал
1982-1983 онд Ардын армийн 282 дугаар ангид байлдагч,

1989-1991 онд Гадаад хэргийн яаманд атташе, I нарийн бичгийн дарга

1991-1996 онд Монгол Улсаас БНЭУ-д суугаа Элчин сайдын яаманд II нарийн бичгийн дарга,

1996 онд Гадаад харилцааны яамны Олон улсын байгууллагын хэлтэст I нарийн бичгийн дарга,

1996 онд НҮБ-ын Байнгын төлөөлөгчийн газарт төлөөлөгч,

1997-2000 онд Баянгол зочид буудал ХК-ий ерөнхий менежер, гүйцэтгэх захирал

2000-2001 онд Гадаад хэргийн яамны Бодлого, төлөвлөлтийн газарт I нарийн бичгийн дарга,

2001-2004 онд Ерөнхий сайд Н.Энхбаярын Гадаад бодлогын зөвлөх,

2004-2008 онд МАХН-ын Удирдах зөвлөлд нарийн бичгийн дарга, Ерөнхий нарийн бичгийн дарга,

2007-2008 онд Улаанбаатар хотын МАХН-ын хорооны дарга.

2008-2012 онд Боловсрол, Соёл, Шинжлэх ухааны сайд.

2012-2016 онд УИХ-ын гишүүн, 

2016-2017 онд Боловсрол, Соёл, Шинжлэх ухаан, Спортын дэд сайд.

2017-2022 онд Монгол улсаас АНУ-д суух Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд.

2022 оноос "Мэргэн сайд Агданбуугийн Амар сан"-гийн тэргүүн

## Хувь хүн
Тэрээр орос, англи, хинди, урду, франц хэлний мэдлэгтэй.

## Бүтээлүүд 
#Монголын тусгаар тогтнолын товчоон цуврал: Талд ассан түймэр /1900-1915/. 2014 он
#Монголын тусгаар тогтнолын товчоон цуврал: Ээдрээт цагийн бичээс /1915-1924/. 2015 он
#Монголын тусгаар тогтнолын товчоон цуврал: Дэлхийн их хувьсгалын сүүдэрт /1924-1933/. 2015 он
#Монголын тусгаар тогтнолын товчоон цуврал: Тусгаар тогтнолын үнэ цэнэ /1934-1946/. 2016 он
#Түүхэн эрхмүүдийн цадиг цуврал: Чин ван Ханддорж. 2016 он
#Түүхэн эрхмүүдийн цадиг цуврал: Дашийн Дамба 2017 он 
#Түүхэн эрхмүүдийн цадиг цуврал: Жалханз хутагт Дамдинбазар 2019 он 
#Түүхэн эрхэмүүдийн цадиг цуврал: Агданбуугийн Амар 2021 он 
#Монголын гээгдсэн түүх 2022 он 

Ангилал:1965 онд төрсөн
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монголын дипломатч
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын шинжлэх ухааны сайд
Ангилал:АНУ дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Монголчууд
Гэгээн Петр, Паулын цогчин дуган

**Гэгээн Петр, Паулын цогчин дуган** нь Монгол дахь католик шашны тэргүүн, хамба ламын сэнтий орших, Элч нарын эрх мэдэлд суурилсан шашны засаг захиргааны гол сүм юм. 

## Түүх
2002 онд Сербийн уран барилгач Предак Ступарийн зураг төслөөр баригдсан. Цогчин дуганы хэв шинжийн хувьд өрнийн болон монгол хэв шинжийг хослуулсан онцлогтой. Монгол гэр хэлбэртэй боловч хийцийн хувьд Ромын католик шашны сүм хийдийн үзэмж, зохион байгуулалтыг бүрэн агуулсан байдаг.

2003 онд Ариун Сэнтийн төлөөлөгч, Эрхэмсэг кардинал Крешенцио Сепе уг цогчин дуганыг адисласнаар Монгол дахь католик шашны албан ёсны цогчин дуган болсон. 

Гэгээн Петр, Паулын цогчин дуганд гол сүмийн мөргөл, шашны үйл ажиллагаанаас гадна 2011 онд католик их сургуулийн дэмжлэгтэйгээр Гэгээн Мариа буяны эмнэлэгийг байгуулан ажиллаж байна. Мөн католик шашны олон улсын хүмүүнлэгийн Каритас Монгол байгууллага үйл ажиллагаа явуулдаг.

Тус цогчин дуганы барилга нь Улаанбаатар хотын барилга байгууламжууд, тэр дундаа шашны сүм хийдийн хувьд томоохонд тооцогдоно. Гэгээн Петр, Паулын цогчин дуган нь мөргөлийн гол сүм, дуган, сургалтын өрөө, тоглолтын танхим болон ногоон байгууламж, автомашины зогсоолтой. 

## Онцлох үйл явдлууд
2003 онд Гэгээн хутагт, Пап II Иоанн Павелийн лүндэнгээр Монгол дахь католик шашны тэргүүн Вэнсэслао Падиллаг Гэгээн Петр, Паулын цогчин дуганд хамба ламаар өргөмжлөх ёслол зохион байгуулагдаж, Монгол Улс дахь католик шашны засаг захиргааны статусыг нэг шатлалаар нэмэгдүүлсэн.

2016 оны 8 дугаар сарын 28-нд анхны монгол санваартны хэргэм хүртэх ёслол Гэгээн Петр, Паулын цогчин дуганд зохион байгуулагдсан. Тус ёслолд монгол болон олон улсын сүсэгтнүүд, сэтгүүлчид оролцсон бөгөөд Папын нунц Освалдо Падилла, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Шашны бодлого эрхэлсэн зөвлөх, Засгийн газрын төлөөлөгчид, нийслэл дүүргийн удирдлагууд, гадаадаас БНСУ-ын Дэжон хотын шашны хүрээний тэргүүн хамба тэргүүтэй санваартнуудын төлөөлөл хүрэлцэн ирсэн.

Ангилал:2022 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улаанбаатарын барилга байгууламж
Ангилал:Монголын христийн шашин
Ангилал:Азийн сүмийн барилга
VI Адриан

**VI Адриан** (, 1459 &ndash; 1523 оны 9 сарын 14, жинхэнэ нэр нь ** Адриан Флоренсзоон Буйенс ван Утрехт**, ) нь Ромын хамба лам, дэлхийн католик шашны тэргүүн байв. Нидерландад төрсөн.

Ангилал:1459 онд төрсөн
Ангилал:1523 онд өнгөрсөн
Ангилал:Пап
XXIII Иохан

XXIII Иохан (лат. Ioannes XXIII ита. Giovanni XXIII, жинхэнэ нэр нь Анжело Жузеппе Ронкалли) нь Ромын Пап юм. 1958 оны 10 сараас эхлэн 1963 онд нас барах хүртлээ Ромын католик сүмийг тэргүүлсэн. 

Анжело Жузеппе нь Ломбарди тосгонд 14 хүүхэдтэй айлын 4 дэх хүү болон мэндэлсэн. 1904 онд Ромын католик шашны санваартны хэргэм хүртсэн бөгөөд Франц Улсад суух Папын нунц, Болгар, Грек, Турк улсад дипломат төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан. 1953 онд Пап XII Пио түүнийг Венец хотын Патриархаар томилжээ. 

1958 онд 76 настайдаа Ватиканы нууц зөвлөгөөнд оролцож Ромын тэргүүн хамбаар сонгогдсон. Папын сэнтийд залрахдаа Иохан гэсэн нэр сонгож авсан нь сүүлийн 500 жилд сонгогдоогүй нэр болсон. Католик сүмийг тэргүүлж байх хугацаандаа олон янзын шашны шинэтгэлийн бодлого хэрэгжүүлж байсан. Түүний санаачилгаар 1962-1965 оны хооронд Ватиканы II Дээд Хуралдааныг зохион байгуулсан нь XX зууны Католик сүмийн хамгийн чухал үйл явдал болжээ.

Пап XXIII Иохан Ватиканы II Дээд Хуралдааныг санаачилан нээн хуралдуулсан боловч дуусгаж чадалгүй 1963 оны 6 сарын 3-ны өдөр ходоодны хорт хавдар өвчнөөр нас барсан. 2013 оны 7 сарын 5-нд Пап Францис түүнийг гэгээнтнээр өргөмжилсөн.


Ангилал:Пап
Ангилал:Ватиканы төрийн тэргүүн
Ангилал:20-р зууны гэгээнтэн
Ангилал:Григорийн одон шагналтан
Ангилал:Алтан Шпорн одон шагналтан
Ангилал:Балцаны шагналтан
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан
Ангилал:Пий одон шагналтан
Ангилал:Силвестер одон шагналтан
Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай)
Ангилал:Венецийн патриарх
Ангилал:Турк дэх Апостолын нунц
Ангилал:Франц дахь Апостолын нунц
Ангилал:Еврейчүүдийг аврагч
Ангилал:Ватиканы иргэн
Ангилал:Бергамогийн хүн
Ангилал:Италичууд
Ангилал:1881 онд төрсөн
Ангилал:1963 онд өнгөрсөн
Пак Бу-гом

**Пак Бу-гом** () - Өмнөд Солонгосын **жүжигчин**

## Бага нас 
1993 оны зургадугаар сарын 16-нд Сөүл хотод төрсөн, Пак Бу-гом нь гурван хүүхэдтэй айлын отгон хүү юм. Түүнийг бага сургуулийн 4 дүгээр ангид байхад ээж нь нас барсан. Түүний нэр нь "үнэт илд" (寶劍) гэсэн утгатай үг юм. Тэрээр таван настай байхдаа анх төгөлдөр хуур тоглож сурч эхэлсэн бөгөөд анх дуучин, ая зохиогч болохыг хүсч байжээ.

Сөүл Хотын Мугдун дунд сургууль, Шинмуг ахлах сургуулийг төгссөний дараа тэрээр Мёнжи их сургуулийн Кино ба Хөгжмийн судлалын тэнхимд суралцаж жүжигчний мэргэжил эзэмшсэн. 2015 онд тэрээр Англи, Франц, Итали, Швейцарь хот руу их сургуулийн соёлын солилцооны хөтөлбөрт хамрагдсан байна.

Жүжигчин Пак Бу-гом нь Христэд итгэгч бөгөөд сайн дурынхны хамт сүмд төгөлдөр хуур тоглодог.

## Дэлгэцийн бүтээл 
### Бүрэн хэмжээний кино
### Телевизийн олон ангит кино 
### Цэнгээнт нэвтрүүлэг 
### Дууны клип 
### Хөтлөгч 
## Цахим холбоос 
* Park Bo-gum (Twitter)
* Park Bo-gum (Weibo)
* Park Bo-gum at Blossom Entertainment 
* Official Korean Fansite 
* Official Japanese Fansite 
* Park Bo-gum (IMDB)
## Эшлэл 
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Ханджамц хатан

Ханджамц нь Дөрвөдийн Далай тайшийн охин, Эзэн Чингис хааны алтан ураг болох Түшээт хан Гомбодоржийн хатан юм. Монгол дахь шарын шашны тэргүүн, Анхдугаар Богд Жавзандамба буюу Занабазарын эх хэмээн ард олноо алдаршин, дээдлэгдэж иржээ. Тэрбээр Занабазар, Чахундорж, Сидшир хэмээх гурван хүү төрүүлсэн. Улмаар гурван хүү нь эх Ханджамцыг үгүй болсоны хойно түүний дурсгалд зориулж, Хонсимбодисадвагийн сүмийг бариулжээ. Мөн тэд Эрдэнэ зуугийн хэрэмний гадна талд эх Ханджамцын шарилыг оршуулсан суварга бүтээлгэсэн нь өдгөө ч хадгалагдан үлджээ.

Ангилал:17-р зуунд төрсөн
Ангилал:17-р зуунд өнгөрсөн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Занабазар
Банчин Богд

**Банчин Богд** эсвэл **Панчен лам** нь Буддын шашны Шар малгайтны урсгал буюу Гэлүгбагийн ёсны их багш, гэгээнтэн, оюун санааны удирдагч юм. Шарын шашин түгэн дэлгэрсэн Төвөд, Монгол, Хятад газар оронд Далай лам, Богд гэгээн, Банчин Богд гэсэн шашны ном эрдэм гүнзгий судалсан гурван хутагт байдгийн нэг нь гэж үздэг. Төвөдийн сэтгэгч Богд Зонхавын үүсгэсэн Бурханы шашны буяны ёсын (шарын шашны) тэргүүн юм.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Буддын шашны цол
Сундуйн Батболд

**Сундуйн Батболд** (1968 оны 03-р сарын 12-ны өдөр төрсөн) улс төрч юм. С.Батболд 2002 оноос хойш дөрвөн удаа Улсын Их Хуралд сонгогдож байсан бөгөөд 2016 оноос Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчаар томилогдон ажиллаж байгаад 2018 онд өөрийн хүслээр албан тушаалаасаа чөлөөлөгджээ.

## Товч намтар 
#### Боловсрол 
Су.Батболд 1975-1985 онд Төв аймгийн Зуунмод хотын Нэгдүгээр дунд сургуулийг төгссөн, ХААДС-ийг 1990 онд инженер-багш мэргэжлээр дүүргэсэн ажээ. 1995 онд Төрийн захиргаа, удирдлагын хөгжлийн институтийг удирдлагын арга зүйч, зохион байгуулагч, менежер мэргэжлээр, 2000 онд Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн техникийн ухааны магистр, 2010 онд Монгол Улсын их сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүй мэргэжлээр тус тус төгссөн. Удирдлагын академийн удирдахуйн ухааны докторант.

#### Ажил эрхлэлт 
Сундуйн Батболд нь 1990 оноос хойш намын болон олон нийт, төрийн ажил эрхэлж байна. 1990-1993 онд Төв аймгийн Нэгдлийн холбооны зөвлөлд ерөнхий инженер, 1993-1995 онд
Төв аймгийн ЗДТГазрын Хүнс, хөдөө аж ахуй, байгаль орчны хэлтэст eрөнхий инженер, 1995-1997 онд Төв аймгийн ЗДТГазарт Хүнс, хөдөө аж ахуй, байгаль орчны хэлтсийн дарга, 1997-1998 онд Төв аймгийн ЗДТГазарт Төрийн захиргаа удирдлагын хэлтсийн орлогч дарга, 1998-2000 онд Төв аймгийн ЗДТГазарт Нийгмийн бодлогын хэлтсийн дарга, 2000-2002 онд Төв аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, 2002-2016 онд Монгол Улсын Их Хурлын Гишүүн, 2004-2005 онд Улсын Их Хурлын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга, 2005-2006 онд Засгийн Газрын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, 2006-2007 онд
Засгийн Газрын гишүүн, Монгол Улсын сайд, Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга, 2011-2012 онд, Монгол Улсын Их Хурал дахь Монгол Ардын Намын бүлгийн дэд дарга, 2014-2015 онд Улсын Их Хурлын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны дарга, 2016 оноос 2018 онд 
Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчаар ажилласан.

Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга
Ангилал:Монголын засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Удирдлагын Академийн төгсөгч
Ангилал:Зуунмодын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Пиетро Паролин

**Пиетро Паролин** нь Ватикан Улсын Төрийн нарийн бичгийн дарга юм. Католик шашны кардинал хэргэмтэй санваартан, мэргэжлийн дипломат. 2013 оны 10 сарын 15-наас эхлэн Төрийн нарийн бичгийн даргаар томилогдон ажиллаж байна.

## Бага нас, амьдралын гараа
Пиетро Паролин Итали улсын Виченца мужийн Скиавон хотод мэндэлсэн. Эцэг нь дэлгүүрийн менежер, эх нь бага сургуулийн багш байсан. Пиетро нэг эгч, нэг ахтай. Түүнийг 10 настай байхад эцэг нь автомашины ослоор нас баржээ.  1980 оны 4 сарын 27-нд католик шашны санваартны хэргэм хүртэж улмаар Григорийн их сургуульд шашны хууль судлалаар эрдмийн зэрэг хамгаалсан, мөн Ватиканы Дипломатын Академид суралцсан. 1986 оноос буюу 31 настайгаасаа эхлэн Ариун Сэнтийн дипломат албанд орж 20 гаруй жил  ажилласан, Нигер болон Мексик улсад Папын нунцаар томилогдож байсан. Мексикт ажиллаж байх хугацаандаа Ариун Сэнтий болон Мексикийн хооронд албан ёсны харилцаа тогтоох талаар анхаарч үр дүнд хүрч байсан.

Ромд ажиллах хугацаандаа Испани, Андорра, Итали, Сан Марино улсыг хариуцаж байсан. Кардинал Пиетро Паролин унаган итали, франц хэлтэй, испани хэлээр чөлөөтэй ярьдаг. 

## Зургийн цомог
## Эшлэл
Ангилал:21-р зууны кардинал
Ангилал:Кардиналын төрийн нарийн бичгийн дарга
Ангилал:Венесуэл дэх Апостолын нунц
Ангилал:21-р зууны Ромын Католик шашны хамба
Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (одтой командлагч)
Ангилал:Ацтекийн Бүргэд одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Холбооны Германы Их Гавьяаны Загалмай одон шагналтан
Ангилал:Румыны Од шагналтан (колланэ)
Ангилал:Гэгээн Маврикий ба Лазарын одон шагналтан (офицер)
Ангилал:Италичууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Гэгээн Ширээт Улс

**Гэгээн Ширээт Улс** (, ) нь Ватиканыг удирдах шашны хэмжээгүй эрхт засаглалын тогтолцоо юм. Олон улсын эрх зүйн дагуу бүрэн хүлээн зөвшөөрөгдсөн статустай. Анх Христийн тооллын I зууны үед Христийн сайн мэдээг түгээх, сүсэгтнүүдийг удирдах зорилгоор бий болсон. Өдгөө дэлхий даяар орших бүх католик сүм, байгуулагуудыг нэгтгэн удирдаж байна. 

Гэгээн Ширээт Улс нь Ромын Папын удирдлагын дагуу католик шашны хамба болон санваартнаар дамжуулан үйл хэргээ хэрэгжүүлдэг. Удирдах тогтолцоо нь Христийн сургааль, католик шашны номлол дээр тулгуурладаг.

1929 онд Латераны гэрээгээр Италиас тусгаар тогтносон Ватикан улс байгуулагдснаар тус улсын удирдах бүрэн эрхт субъект болсон.

Гэгээн Ширээт Улс нь дэлхий даяар орших бүх католик сүмийн үйл ажиллагаа, санваартан, хамба томилох, шашны үйл ажиллагаа явуулах НҮБ болон олон улсын байгууллагуудад Ватикан улсыг төлөөлөх, дэлхийн улс орнуудтай албан ёсны дипломат харилцаа тогтоох эрх мэдлийг хэрэгжүүлнэ.

Ватикан улс нь Гэгээн Ширээт Улсаар дамжуулан засаглалын үйл ажиллагаа болон дипломат харилцааны асуудлыг хэрэгжүүлнэ.

## Нэр томьёоны тухай 
*Sancta Sedes* гэдэг нь грек хэлний  буюу ариун/гэгээн, латин хэлний sedes буюу сэнтий, хаан ширээ гэх үгээс гаралтай. Католик шашинд Христийн 12 шавь нарын анх сайн мэдээг дэлгэрүүлж амьдарч байсан газруудыг "Элч нарын сэнтий" гэж нэрлэдэг бөгөөд Ватиканд орших Гэгээн Ширээ нь анхны Пап хэмээгддэг Гэгээн Петрийн сэнтий учир онцгойлон ингэж нэрлэжээ. Гэгээн тус бүр өөрийн тэргүүн цогчин дугантай байдаг бөгөөд Гэгээн Ширээт оршдог тэргүүн цогчин дуган бол Латераны Гэгээн Иоханы цогчин дуган юм.


Ангилал:Гэгээн Петр
Ангилал:Олон улсын эрх зүй
Ангилал:Ватикан
Холбогч эд

Холбогч эд нь, эд эрхтнүүдийг холбох сүлжээний үүрэгтэй мөн хамгаалж бэхлэж байдаг
мезодермээс гаралтай,биеийн 50%г бүрдүүрдэг. Тэжээлийн,тулгуурын,боож баглах,сорви үүсгэх,дулаан зохицуулах,хамгаалах үүрэгтэй.

Шүдний салбарт холбоос эд нь шүднүүдийг хооронд нь болон ясжмаг эд ба түүшин сэртэнг холбосон багц холбогч эдэн ширхэгүүдийг гэнэ.
Латераны гэрээ

**Латераны гэрээ** нь Ариун Сэнтий болон Итали улсын Засгийн газар хооронд байгуулсан гэрээ юм.

1870 оноос хойш үүсээд байсан Итали болон Ариун Сэнтий-н "Ромын Асуудал"-ыг хууль ёсоор шийдвэрлэсэн байна. Ромын католик сүмийн эрх, давуу эрх, Италийн хаант улс дахь түүний байр суурийг тодорхойлсон байна.

1929 оны 2-р сарын 11-нд Латеран Төлөөлөгчийн ордонд (Palazzo Laterano) Кардинал Пьетро Гаспарри, хаан Виктор Эммануэль III-ын нэрийн өмнөөс Италийн Ерөнхий сайд Бенито Муссолини нар гарын үсэг зурсан. 1929 оны 5-р сарын 23-нд соёрхон батлах тухай мэтгэлцээн Сенатад эхэлж, 5-р сарын 25-нд санал хураалтаар өндөрлөсөн байна. 
Ангилал:Олон улсын эрх зүйн гэрээ
Ангилал:Ариун Сэнтий
Ангилал:Италийн түүх
Ангилал:Ватиканы улс төр
Страсбург

**Страсбург** нь Бүгд Найрамдах Франц Улсад орших хот юм. Тус хотод Европын Холбооны Парламентын төв байр оршино.

## Газар зүй 
### Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Страсбург хотын цахим хуудас 


Ангилал:Доод Райн департаментын коммун
Ангилал:Гранд Эстийн суурин
Ангилал:Францын мужийн нийслэл
Ангилал:Францын аймаг
Ангилал:Райн мөрний суурин
Ангилал:Европ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Франц дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн хот
Ангилал:Францын их сургуулийн хот‎
Ангилал:Францын хот
Хоёрдугаар сарын хувьсгал

**Оросын 1917 оны Хоёрдугаар сарын хувьсгал** ( 1917 года) нь Хаант Орос Улсын хаант засаглалыг 1917 онд түлхэн унагасан хувьсгал юм. Энэхүү хувьсгалын нэр нь тухайн үед Орост хүчин төгөлдөр байсан Юлийн цагалбараар тооцогддог бөгөөд энэ цагалбарын дагуу тус хувьсгал нь 1917 оны 2-р сарын 23-нд эхэлсэн аж. Григорийн цагалбараар бол энэ нь гуравдугаар сарын 8 юм. Хувьсгал гарах шалтгаан нь Дэлхийн нэгдүгээр дайны улмаас бий болсон эдийн засгийн болоод зэвсэгт хүчний доройтол, ард түмний амьжиргааны дорд түвшин, ялангуяа хүнсний бүтээгдэхүүний хомсдол, мөн түүнчлэн 1905 оны Оросын хувьсгалаас улбаалсан улс төрийн ба зохион байгуулалтын асуудлуудаас үүдэлтэй юм. Хоёрдугаар сарын хувьсгалын үр дүн нь оросын II Николай хаан ширээнээс бууж, Романовынханы хаанчлалыг дуусгасан явдал байсан юм.

1917 оны Хоёрдугаар сарын хувьсгал нь Петроградын ажилчид ба Петроград гарнизоны цэргүүдийн засгийн газрын эсрэг олон нийтийн эсэргүүцэл бослого болж Оросын хаант засаглалыг түлхэн унагаж, Георгий Львов гүн тэргүүтэй Оросын түр Засгийн газар байгуулж Орос дахь бүх хууль тогтоох, гүйцэтгэх эрх мэдлийг түүний гарт төвлөрүүлэхэд хүргэсэн юм.

Түр засгийн газар улс төрийн хоригдлуудад өршөөл үзүүлэх, иргэний эрх чөлөөг хангах, цагдааг “ардын цэрэг”-ээр сольж, орон нутгийн засаг захиргааг шинэчлэх тухай зарласан.

Бараг нэгэн зэрэг хувьсгалт ардчилсан хүчнүүд зэрэгцээ эрх мэдлийн байгууллага болох "Петроградын Зөвлөл"-ийг байгуулсан нь давхар эрх мэдлийн нөхцөл байдалд хүргэсэн байна.

1917 оны 3-р сарын 1 (14)-нд Москвад, мөн 3-р сарын турш улс даяар шинэ засгийн газар эрх мэдлээ тогтоосон байна. 

1917 оны сүүлчээр Петроград хотод болсон В.Ленин тэргүүтэй 10-р сарын зэвсэгт бослогын үеэр Түр засгийн газрыг түлхэн унагаж, Большевик нам улс төрийн эрхэнд гарсан юм. Энэхүү дараалсан хоёр хувьсгал нь Оросын төрийн бүтцэд эрс өөрчлөлтийг авчирсан байна. Хоёрдугаар сарын хувьсгал нь хаант засаглалыг түлхэн унагахад хүргэсэн бол "Октябрийн хувьсгал" нь Зөвлөлт засгийн эрхийг тогтооход хүргэсэн байна. 

## Цахим холбоос 
Ангилал:Оросын хувьсгал
Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгал
Ангилал:20-р зууны хувьсгал
Ангилал:1917 оны зөрчилдөөн
Ангилал:1917 оны улс төр
Одиссей

**Одиссей** тууль нь эртний Грекийн болон дэлхийн утга зохиолын чухал дурсгал юм. Одиссей нь өнөө үе хүртэл уламжлагдан ирсэн Барууны соёл иргэншлийн хамгийн эртний зохиол юм. Зарим судлаачид уг туулийг Христийн тооллын өмнөх VIII зуунд Грек улсын далайн эргийн муж болох Анатолийд зохиогдсон гэж үздэг.

Энэхүү тууль нь Грекийн домгийн баатар Одиссей нутаг руу буцах замдаа олон янзын саад бэрхшээл, онцгой содон үйл явдлуудтай учирч эрэлхэг зоригтойгоор даван туулж байгаа тухай өгүүлдэг.

Ангилал:Эртний Грекийн шашин
Ангилал:Эртний утга зохиол
Ангилал:Эртний Грекийн утга зохиол
Ангилал:МЭӨ 8-р зууны ном
Фердинанд Вербист

Фердинанд Вербист нь католик шашны санваартан, одон судлаач, зохион бүтээгч юм.

Фердинанд Вербист нь Ромын Папын лүндэнгээр дорно зүгт шашин дэлгэрүүлэхээр томилогдож Манж Чин гүрэнд ирж Энх Амгалан хааны ордонд амьдрах болжээ.

Фердинанд Вербист хятад болон манж хүмүүст католик шашин дэлгэрүүлэхийн хамт шинжлэх ухааны хичээл зааж байсан соён гэгээрүүлэгч юм. Католик санваартан Фердинанд Вербист дэлхий түүхэнд анхны уурын хөдөлгүүрт тэргийг зохион бүтээсэн нь орчин үеийн автомашины үүсэн хөгжих үндсийг тавьжээ.

Ангилал:1623 онд төрсөн
Ангилал:1688 онд өнгөрсөн
Ангилал:Фландерсийн хүн
Ангилал:Бельгийн эрдэмтэн
Ангилал:17-р зууны эрдэмтэн
Ангилал:17-р зууны дипломатч
Ангилал:Орчуулагч
Ангилал:Одон оронч
BMW M1

**BMW M1** нь германы автомашин үйлдвэрлэгч BMW компанийн 1978 оны намраас 1981 оны сүүл хүртэл үйлдвэрлэсэн супер спорт загварын автомашин байв.

## Цахим хуудас
* Der BMW M1 – Sportwagen mit Profil BMW TV. bmw.de (герман хэлээр)

M
Ангилал:Купье
Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны автомашин
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Түүхэн уралдааны автомашин
Библи дэх нутгуудын музей

**Библи дэх нутгуудын музей** (Еврей хэл: מוזיאון ארצות המקרא ירושלים - Muzeon Artzot HaMikra) нь Израилын Иерусалим хотод оршдог археологийн музей бөгөөд Библид дурьдагдсан соёл иргэншил ба улсууд болох Египет, Кананит, Палестин, Арамей, Хитти, Еламит, Фонис, Персийн тухай судалгааг харуулдаг. Музейн зорилго нь он цагийн дарааллаар янз бүрийн улс, соёлыг дэлгэн харуулахад оршино.  

## Цахим холбоос 
* The Bible Lands Museum
* The Bible Lands Museum at ilMuseums.com

Ангилал:Израилын музей
Ангилал:Эртний Ойрх Дорнодын цуглуулга
Ангилал:Иерусалимын боловсрол
Ангилал:Иерусалимын барилга байгууламж
Ангилал:Иерусалимын байгууллага
Ангилал:1992 онд байгуулагдсан
Петер Чилверс

1958 онд 12 настайдаа **Петер Чилверс** анхны дарвуулт завийг бүтээжээ. 
Английн өмнөд хэсэгт орших Hayling арлын залуу хүү байхдаа Чилверс усан спортын төрөлд ихээхэн дуртай байв. Нэгэн өдөр тэрээр өөрийн усны цана серфинг дээрээ далбаа тавьж үзэхээр шийджээ. 

Одоо ч Чилверс виндсерфинг-ийн соёлд үнэтэй хувь нэмэр оруулсаар байна. Тэрээр амьдралын түвшин дорой хүүхдүүдэд зориулж “London East End Windsurfing–ийн Төв”-ийг үүсгэн байгуулсан нь одоо түүний төрөлх тосгон Hayling аралд томоохон хөрөнгө оруулалт болжээ.

Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Андеррайтер

Андеррайтер гэдэг нь үндсэндээ шинээр хувьцаа гаргаж буй компаниас нийтэд санал болгож буй хувьцааг анхдагч зах зээл дээр борлуулах, эсвэл өөрөө худалдан аваад эргүүлэн олон нийтэд худалдах үйл ажиллагаа эрхэлдэг этгээд юм.

Ангилал:Даатгал
Мофа

ий зам тээврийн музей]]
**Мофа** нь (гер.: ***Mo**tor-**Fa**hrrad буюу **Mo**torisiertes **Fa**hrrad*) **моторт унадаг дугуй** буюу **моторжуулсан унадаг дугуй** гэсэн үгээс бүтсэн нийлмэл нэр үг юм.

## Түүх
Анхны моторжуулсан унадаг дугуйг моторт унадаг дугуй хэмээн нэрлэжээ. 1929 онд гарсан дэлхийн эдийн засгийн хямралын үеэр унадаг дугуйнд нэмж угсардаг моторыг зохион бүтээсэн ба үүнийг дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа туслах мотортой унадаг дугуй хэмээн нэрлэж байжээ. Үүнээс дамжин бий болсон педал буюу дөрөөтэй арай хурдан моторжуулсан унадаг дугуйг мопед хэмээн нэрлээд түүний хурд багатай хувилбарыг мофа хэмээн нэрлэх болжээ.

## Швейцари
1961 онд швейцарид *мотортой унадаг дугуй* хэмээх нэршлийг хуулиар бий болгосон бөгөөд анхны энэ төрлийн мофаг орон нутгийн зах зээл дээр Пони Мотос компани үйлдвэрлэн гаргаж байв. Мофа нь тухайн үедээ ажилчид, хөдөө аж ахуйн салбар болон залуусын хэрэглээний салшгүй нэг хэсэг байв. Хүмүүсийн амьжиргааны төвшин дээшилсэн, мөн түүнчлэн дуулга зайлшгүй хэрэглэх зэргээс гадна шинээр бий болсон моторжуулсан унадаг дугуйн өөр нэг хувилбар болох мотороллероос шалтгаалан мофагийн эрэлт хэрэгцээ улам бүр багассан байна.

## Герман
1965 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд Баруун Германд мопедийн доор мофад зориулсан шинэ ангиллыг хуульчлан гаргасан бөгөөд мофаг жолоодохын тулд мопедтэй адил жолооны үнэмлэх шаардлагагүй юм. Энэ хуулийн заалтаар мофа нь нэг мөртэй, нэг суудалтай, дээд хурд нь 25 км/ц-с хэтрэхгүй, хөдөлгүүрийн эргэлт хамгийн ихдээ 4800 мин-1 байхыг заасан байна. Өөрийн гэсэн дизайнтайгаас гадна жолооны үнэнлэх шаардлагагүйгээс хамааралтайгаар мофа нь 1980-аад он хүртэл өргөн хэрэглэгдэж байлаа. Мофаг хамгийн ихээр хэрэглэж байх үед германд нийт 25 үйлдвэрийн 140 гаруй загвар үйлдвэрлэгдэж байж. 1980-д оны сүүлээр мофа нь моодноос гарч түүний үйлдвэрлэл ч эрс багассан байна. Зүүн Германд богино хугацаанд бас л мофаг үйлдвэрлэж байсны тоонд Симсон СЛ1 ордог. Гэхдээ зүүн германд мофаны тусгай ангилал байгаагүй зөвхөн моторжуулсан унадаг дугуйн ангилалтай байгаад тус ангилал нь заавал жолооны үнэмлэх шаарддаг байсан учир тийм өргөн дэлгэр тархаж чадаагүй аж.

## Эшлэл
Ангилал:Моторт дугуйн загвар ангиллаар
Ангилал:Моторжуулсан дугуй
МОФА