open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
12 сарын 25

**12 сарын 25** нь Григорийн тооллын жилийн 359 дахь (өндөр жил бол 360 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 6 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 336 он - Ромд Зул сарын баярыг тэмдэглэсэн тухай түүхэн баримтад дурджээ.
* 1000 он -  Ариун I Иштван Унгарын хаанаар өргөмжлөгдсөн.
* 1559 он - кардинал Жованни Анжело Медичи Ромын IV Пио Пап ламаар сонгогдсон.
* 1917 он - Украинд Зөвлөлт засаг тунхаглагдсан.
* 1932 он - Хятадын Ганьсү мужид 7.6 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болсны улмаас 275 хүн амиа алджээ.
* 1946 он - ЗХУ-д Игорь Курчатовын удирдлага дор Европт анх удаа цөмийн реактор ашиглалтад оруулсан.
* 1949 он - Японы цэргийн гэмт хэрэгтнүүдийн эсрэг Хабаровскийн шүүх хурал эхэлсэн (12-р сарын 30 хүртэл үргэлжилсэн).
* 1979 он - Зөвлөлтийн цэргүүд Афганистанд анх орсон. Цэргүүдийг тээвэрлэж байсан цэргийн Ил-76 онгоц Кабулын дэргэд осолдож, 47 хүн амь алдсан нь Афганистаны дайны эхний золиос болсон байна.
* 1989 он - Румыны хувьсгал болж 1965-1989 оны хооронд тэргүүлсэн Николае Чаушескуг эхнэрийн хамт буудан хороов.
* 1991 он - Михаил Горбачёв ЗХУ-ын ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас огцоржээ.
* 2003 он - Бенин улсын Котон хотод “Боинг 727” онгоц осолдож, 140 хүн амь үрэгдэв.
* 2010 он - Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд талд (Европоос АНУ-ын хооронд) хоёр долоо хоног үргэлжилсэн ер бусын мөсөн бороо эхэлжээ.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1918 - Египетийн (1970—1981) ерөнхийлөгч Анвар Садат (1981 онд алуусан) 
* 1981 - Монгол улсын бүжгийн "Улаан Сарнай" хамтлагийн багш, дасгалжуулагч Балхүүгийн Номингэрэл 

## Энэ өдөр нас барагсад 
* Карел Чапек (1890 онд төрсөн), Чехийн зохиолч.

## Тэмдэглэлт баярууд 
* Христийн мэндэлсэн өдөр. Энэ баярыг Христийн шашинтай улсууд тэмдэглэн өнгөрүүлдэг.
* БНХАУ-д Үндсэн хуулийн өдөр.
* Мозамбикт Гэр бүлийн өдөр.
* Туркэд Эрх чөлөөний өдөр
* Уурхайчдын баяр.

----

1225
#25
12 сарын 26

**12 сарын 26** нь Григорийн тооллын жилийн 360 дахь (өндөр жил бол 361 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 5 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1898 — Мари Кюри, Пьер Кюри нар ради олсон тухайгаа мэдэгдсэн.
* 1974 — «Салют-4» сансрын станц хөөрсөн.
* 1978 —  автомашины "Парис-Даккар" анхны уралдаан эхлэв.
* 2012 — БНХАУ-д Бээжин — Гуанжоу хурдны төмөр замын хөдөлгөөн нээгдэв.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1893 — Мао Зэдун (1976 онд нас барсан) Хятадын социалист хувьсгалын удирдагч, БНХАУ-ыг үндэслэгч, Хятадын Коммунист намын дарга (1943—1976).
* 1949 — Михаил Боярский, Оросын тайз, дэлгэцийн жүжигчин, дуучин.

## Тэмдэглэлт баярууд 
## Энэ өдөр нас барагсад 
----

1226
#26
12 сарын 27

**12 сарын 27** нь Григорийн тооллын жилийн 361 дахь (өндөр жил бол 362 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 4 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
## Энэ өдөр төрөгсөд 
*1988 - 2pm хамтлагийн Taecyeon

## Тэмдэглэлт баярууд 
## Энэ өдөр нас барагсад 
----

1227
#27
12 сарын 28

**12 сарын 28** нь Григорийн тооллын жилийн 362 дахь (өндөр жил бол 363 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 3 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1810 онд Британийн “Элизабет” хөлөг онгоц Ирландын эрэг орчим далайн шуурганд сүйрч, 400 орчим далайчин амиа алдсан байна.
* 1869 онд АНУ-ын Охайо мужид Уильям Семпл зажилдаг бохийг анх удаа патентжуулжээ.
* 1895 онд Германы физикч Вилгельм Конрад Рентген рентгений туяаг нээсэн тухай анх удаа зарласан байна. 
* 1908 онд Италийн Сицилид газар хөдөлсний улмаас 75 мянга гаруй хүн амиа алдав.
* 1943 онд ЗХУ-ын Дээд зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн Халимагийн Бүгд Найрамдах Автономит Улсыг татан буулгах тухай зарлигийн дагуу Дотоодын хэргийн Ардын комиссарын цэрэг халимагуудыг Сибирь, Алс Дорнод руу хүчээр нутаг заах ажиллагааг явуулжээ. Энэ ажиллагаанд 91919 халимаг хүн өртжээ.
* 2011 онд Умард Солонгост удирдагч Ким Жон Илийг оршуулах ёслол болсон.
* 2014 онд Явын тэнгист Индонезийн иргэний агаарын тээврийн “Indonesia AirAsia” компанийн “Airbus A320” онгоц осолдож, 162 хүн амиа алдав.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1856 — Вудро Вилсон (1924 онд нас барсан), АНУ-ын 28 дахь Ерөнхийлөгч (1913—1921).
* 1897 — Иван Конев (1973 онд нас барсан), Зөвлөлтийн цэргийн жанжин, ЗХУ-ын Маршал, ЗХУ-ын хошой баатар.
* 1954 — Дензел Вашингтон, Америкийн жүжигчин, кино найруулагч бөгөөд продюсер, 2 удаагийн «Оскар» болон 3 удаагийн «Алтан бөмбөрцөг» шагналтан.
* 1955 — Лю Сяобо (2017 онд нас барсан), Хятадын хүний эрхийг хамгаалагч Нобелийн энхтайвны шагналтан (2010).
* 1968 — Хошидэ Акихико, Японы сансрын нисэгч.
* 1990 — Маркос Алонсо, Испанийн хөлбөмбөгчин.

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 1925 — Сергей Есенин (1895 онд төрсөн), Оросын алдарт яруу найрагч.
* 1945 — Теодор Драйзер (1871 онд төрсөн), Америкийн зохиолч, нийтлэгч.
* 2025 — Брижит Бардо (1934 онд төрсөн), Францын кино жүжигчин.

## Тэмдэглэлт баярууд 
* Олон улсын Киноны өдөр
* Испани улсад Инээдмийн баярын өдөр
* Халимаг улсад Халимагийн ард түмний цөллөгийн хохирогчдын дурсгалыг хүндэтгэх өдөр

----

1228
#28
12 сарын 29

**12 сарын 29** нь Григорийн тооллын жилийн 363 дахь (өндөр жил бол 364 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 2 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1911 - Монголчууд Манж Чин гүрнээс тусгаар тогтнож, Богд хаант Монгол улс байгуулагдав.
* 1845 —Техас АНУ-ын 28 дахь муж болсон.
* 1911 - Монголчууд Манж Чин гүрнээс тусгаар тогтнож, Богд хаант Монгол улс байгуулагдав.
* 1845 — Техас стал 28-м штатом США.
*1922 — ЗСБНХУ байгуулагдсан тухай Гэрээг (Орос, Украин, Беларусь, Ар Кавказ) үзэглэжээ.
*1972 — “L-1011” онгоц Эверглейдс-д осолдов.
*1977 — ОХУ-ын Дотоодын цэргийн «Витязь» тусгай отряд байгуулагджээ.
*1989 — Вацлав Хавел Чехословакийн Ерөнхийлөгч болов.
*1991 — Узбекистанд тусгаар тогтнолын төлөөх бүх нийтийн санал хураалт явагдаж, Ерөнхийлөгчийн сонгууль болжээ. Ислом Каримов Узбекистаны анхны Ерөнхийлөгч болов.
*1996 — Латин Америкийн Гватемал улсад 36 жил үргэлжилсэн иргэний дайн эвлэрлээр дуусжээ.
*2012 — “Ту-204” онгоц Внуковод осолджээ.
*2022 — Бразилд дэлхийн хөлбөмбөгийн 3 удаагийн аврага Пеле нас барж, улс орон даяар үндэсний хэмжээний эмгэнэл зарласан байна.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
## Энэ өдөр нас барагсад 
* 2004 - Америкийн амин хувилахуйн эрдэмтэн Жулиус Аксельрод.
* 2022- Дэлхийн хөлбөмбөгийн 3 удаагийн аврага Пеле. 

## Тэмдэглэлт баярууд 
* Ирландад Үндсэн хуулийн өдөр.

----

1229
#29
12 сарын 30

**12 сарын 30** нь Григорийн тооллын жилийн 364 дахь (өндөр жил бол 365 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 1 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1066 — Гранада дахь еврейчүүдийн хядлага.
* 1806 — Турк улс Орос улсад дайн зарласан.
* 1903 — Чикагод "Ирокез" театрт томоохон түймэр болж, 600 гаруй хүн нас барж, 250 хүн шархаджээ.
* 1941 — Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Зөвлөлтийн цэрэг Керчь, Феодосия, Калуга хотыг чөлөөлөв.
* 1947 — Румыны хаант улс байхаа больж, Бүгд Найрамдах Румын Ард Улс болов.
* 1993 — Израил болон Ватикан улс дипломат харилцаа тогтоожээ.
* 2006 — Иракийн ерөнхийлөгчөөс огцруулан буулгаж авсан Саддам Хусейнийг цаазаар авсан.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1942 — Владимир Буковский (2019 онд нас барсан), зохиолч, улс төрч бөгөөд нийгмийн зүтгэлтэн, ЗХУ-д тэрс үзэлтний хөдөлгөөн үүсгэгчдийн нэг.
*1992 - Өмнөд Солонгосын охидын хамтлаг AOA-ийн Yuna
*1995 - Өмнөд Солонгосын хөвгүүдийн хамтлаг BTS-ийн гишүүн, дуучин, жүжигчин, хөгжмийн зохиолч V (뷔) буюу Ким Тэхён (김테형)
*1995 - Өмнөд Солонгосын хөвгүүдийн хамтлаг Seventeen-ний гишүүн Joshua

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 1916 — Григорий Распутин (1869 онд төрсөн), Оросын II Николай хааны гэр бүлийн ивээлд байсан лам.
* 1968 — Трюгве Ли (1896 онд төрсөн), Норвегийн улс төрч, 1946-1953 онуудад НҮБ-ын анхны ерөнхий нарийн бичгийн дарга байсан.

## Тэмдэглэлт баярууд 
* Словак улсад Бие даасан экологийн муж улс гэж тунхагласан өдөр.
* Мадагаскарын Бүгд найрамдах улсын өдөр.

----

1230
#30
12 сарын 6

**12 сарын 6** нь Григорийн тооллын жилийн 337 дахь (өндөр жил бол 338 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 25 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1865 онд АНУ-д боолчлолын хуулиар хоргилсон.
* 1917 оны энэ өдөр Финландын парламент Оросын бүрэлдэхүүнээс гарах, тусгаар улсын статус авах шийдвэр гаргажээ.

* 1921 оны энэ өдөр Англи-Ирландын хэлэлцээр байгуулагдав. Хэлэлцээрийн дагуу яг нэг жилийн дараа Ирланд тусгаар улс болжээ.

* 1991 оны энэ өдөр Бүгд Найрамдах Болгар улсын шинэ Үндсэн хууль батлагджээ. Мөн оны энэ өдөр Украины зэвсэгт хүчин байгуулагдав.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
## Тэмдэглэлт баярууд 
* Испанид Үндсэн хуулийн өдөр.
* Азербайжанд Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн өдөр.
* Финландад Тусгаар тогтнолын.
* Канадад Эмэгтэйчүүдийн эсрэг хүчирхийллийг эсэргүүцэх.
* Украинд Зэвсэгт хүчний өдөр.

## Энэ өдөр нас барагсад 
----

1206
#06
Согдиана

**Согдиана** (**Оксана Владимировна Нечитайло** () 1984 оны 2 сарын 17-нд төрсөн) нь Узбекистаны дуучин.

Ангилал:Узбекистаны дуучин
Ангилал:Оросын дуучин
Ангилал:Узбекистаны кино жүжигчин
Ангилал:Ташкентын хүн
Ангилал:Узбекчүүд
Ангилал:1984 онд төрсөн
12 сарын 31

**12 сарын 31** нь Григорийн тооллын жилийн 365 дахь (өндөр жил бол 366 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 0 өдөр үлдэж байна.

## Баяр ёслол 
* Олон улс: Аргын тооллын шинэ жилийг угтан баярладаг өдөр

## Үйл явдал 
* 1999 — Борис Ельцин Оросын ерөнхийлөгчийн албанаас бууж, Владимир Путин ерөнхийлөгч үүрэг гүйцэтгэж эхэлсэн.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
[thumb|130px|[Анри Матисс|Матисс зураач]]
* 1491 — Францын далайчин Жак Картье
* 1869 — Францын зураач Анри Матисс
* 1933 — Зөвлөлт, Оросын жүжигчин Семён Фарада
* 1937 — Их Британи, Америкийн жүжигчин Энтони Хопкинс
* 1941 — Шотландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Алекс Фергюсон
* 1965 — Хятадын жүжигчин Гун Ли
* 1973 — Оросын балетчин Николай Цискаридзе
* 1977 — Өмнө Солонгосын дуучин Паг Жэ-сан (PSY)

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 1650 — Манжийн төрийн зүтгэлтэн Доргон
* 1877 — Францын зураач Гюстав Курбе
* 1985 — Зөвлөлт Казахын зохиолч Габит Мусрепов

----

1231
#31
Союз-2

**Союз-2** () нь Зөвлөлт Холбоот Улсын хөөргөсөн, нисэгчгүй сансрын хөлөг бөгөөд дараахан нь хөөргөсөн Союз-3 хөлөгтэй залгагдах төлөвлөгөөтэй байжээ. Хоёр хөлөг ойртсон ч холболт амжилтгүй болсон.

## Эшлэл
Ангилал:Сансрын нислэгүүд
Тори

**Тори** () нь байгальд тохиолддог, цацраг идэвхтэй химийн элемент бөгөөд дэлхийн өнцөг булан бүрт их хэмжээтэй байдаг. Торийн (тэмдэглэгээ **Th**) атомын дугаар 90 бөгөөд атом нь 90 протон, 90 электронтойгоос 4 нь валентын электрон юм. 1828 онд нээгдэж, Норвегийн аянга цахилгааны бурхан Торын нэрээр нэрлэгджээ.

Байгальд тори-232 (100.00%) байдаг. Тори альфа бөөмөө бага багаар алдсаар задардаг. Тори-232-ын хагас задралын хугацаа нь ойролцоогоор 14.05 тэрбум жил. Энэ нь дэлхийн гадарга дээр ураныг бодвол 3-4 дахин удаан гэсэн үг юм. Тори нь монацит элснээс газрын ховор элемент олборлох үед гардаг дайвар бүтээгдэхүүн юм. Хуучин өргөн хэрэглэдэг байсан боловч цацраг идэвхтэйн улмаас хэрэглээ нь багасч байгаа.

Тори-232 нь цөмийн түлш – уран-233-ыг баяжуулахад ашиглагддаг байсан. Туршилтын реакторуудын ихэнх нь өдгөө ашиглагдахаа больсон ч аюулгүй байдал талаасаа цөмийн эрчим хүч гарган авахад тохиромжтой гэдэг утгаар Орос, Энэтхэг, Хятад зэрэг улсуудад хэрэглэсээр байгаа.
  
## Физик шинж чанар 
Цэвэр тори нь агаарт тэсвэртэй, металлын гялалзлагаа хэдэн сараар ч хадгалж чаддаг мөнгөлөг цагаан өнгөтэй метал юм. Тори нь оксидоор бохирдсон үедээ агаарт удаанаар исэлдэж саарал өнгөтэй болох ба эцэст хар бараан өнгөтэй болдог. Торигийн шинж чанар нь оксидоор хэр их бохирдсон бэ гэдгээс хүчтэй хамаарна. Цэвэр тори нь зөөлөн, давтагддаг, сунгаж болдог шинж чанартай. Тори нь 14000С-т талдаа төвтэй куб бүтцээс төвдөө төвтэй куб бүтэц рүү шилждэг. Нунтаг метал тори нь өөрөө аяндаа шатдаг тул маш хянамгай ажиллагаа шаарддаг. Агаарт халаахад метал тори нь ноцож, цагаан өнгийн дөл үүсгэн шатдаг. Тори нь хайлах болон буцлах температурын зөрүү өндөртэй металл юм.
 
## Химийн шинж чанар 
Тори нь устай удаанаар харилцан үйлчилдэг боловч хлорт устөрөгчөөс бусад ихэнх хүчлүүдэд хялбар уусдаггүй. Бага зэрэг фторын ион агуулсан концентрацитай азотын хүчилд уусдаг.

## Цахим холбоос 
* Олон Улсын Торийн Энергийн Байгууллага – IThEO.org
* WebElements.com — Тори
* Европын Цөмийн Нийгэмлэг

## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Ангилал:Цөмийн материал
Ганган хар (1994 оны кино)

***Ганган хар*** () нь Анна Сьюэллийн ижил нэртэй зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн, найруулагч Каролайн Томпсоны анхны бүтээл болох 1994 онд дэлгэцнээ гарсан кино юм. Дүрүүдэд Эндрью Нотт, Шон Бин, Дэвид Тьюлис нар тогложээ. Эх зохиолтойгоо ижилхэнээр, Ганган хар хэмээх морь өөрийнхөө түүхийг өгүүлж буй байдлаар дүрслэгдсэн уг кинонд Ганган харын дууг Алан Камминг оруулжээ. Энэхүү кино нь 1877 онд хэвлэгдсэн, Анна Сьюэллийн сонгодог бүтээлээр хийгдсэн кино дэлгэцийн 5 дахь бүтээл юм. Харамсалтай нь төдийлөн амжилт олоогүй.

## References
## Гадны холбоосууд 
*
* Ганган хар *Allmovie*

Ангилал:1994 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Адал явдалт кино
Ангилал:Британийн кино
Ангилал:Тулаант кино
Ангилал:Морины кино
Ангилал:Ганган хар
Ангилал:Уран зохиолоос дэлгэцийн кино
Липецк

**Липецк** () нь Оросын Холбооны Улсын Липецк мужийн төв бөгөөд Дон мөрний цутгал Воронеж голын эрэгт, Москвагаас зүүн өмнө зүгт 438 км зайд оршино.

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Липецк мужийн суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ангилал:1703 онд байгуулагдсан
Станислава Комарова

**Станислава Станиславовна Комарова** (; 1986 оны 6 сарын 12-нд Москвад төрсөн) нь Оросын усанд сэлэгч юм. 182 см өндөр, 59 кг жинтэй. Тэрээр Афин хотноо зохиогдсон 2004 оны зуны олимпоос 200 метрийн араар даллах сэлэлтийн төрөлд мөнгөн медаль хүртжээ. Харин Бээжингийн олимпод мөнхүү төрөлд хагас шигшээ уралдаанаас хасагдсан аж. 

Комарова орчин үеийн усанд сэлэгчдээс хамгаалах шилгүй сэлдэг цөөхөн сэлэгчдийн нэг юм.

Тэрээр өдгөө Геннаддий Турецкийн удирдлага дор Швейцарийн Тенеро хотод бэлтгэл сургуулилтаа базаадаг. Усан спортын үзэсгэлэнтэй тамирчдын нэгд тооцогддог Комарова мөн загвар өмсөгчөөр ажилладаг.

## Гадны холбоос 
* sports-reference.com

Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:Оросын усанд сэлэгч
Ангилал:Оросын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Усанд сэлэлтийн европын аварга
Унгарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

**Унгарын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг** Унгар улсыг төлөөлөн хөлбөмбөгийн олон улсын тэмцээнүүдэд оролцдог бөгөөд Унгарын Хөлбөмбөгийн Холбоо хамаардаг.

Олимпын гурван удаагийн аварга, 1938, 1954 оны дэлхийн дэд аварга, 1964 оны Европын АШТ-ий хүрэл медальтай, гайхамшигтай түүхтэй баг бол Унгарын шигшээ баг билээ. Унгарчууд 1950-д онд нийтлэг хөлбөмбөгийн тактикийн үндсийг хөлбөмбөгийн спортод нэвтрүүлж, 20-р зууны шилдэг мэргэн бууч Пушкаш Ференцийг бүрэлдэхүүндээ багтаасан Алтан Баг дэлхийн тавцанд ноёлж байлаа. ФИФА Пушкашийн дурсгалд зориулж хамгийн сүүлд бий болгосон шагналаа түүний нэрээр нэрлэжээ. Тэр үед Унгарын шигшээ багийн Эло чансаа түүхэнд хамгийн өндөр буюу 2166-д хүрч байсан бөгөөд 31 тоглолт дараалан ялагдаагүй амжилт нь хөлбөмбөгийн түүхэнд хамгийн олон дараалсан ялагдаагүй цувралуудын нэг юм. Тэрхүү ялагдаагүй цуврал нь 4 жил гаруй үргэлжилсэн бөгөөд зууны тоглолт гэгддэг Английн шигшээ багтай хийсэн тоглолт түүнд нь багтдаг.

Алтан үеэс хойш Унгарын шигшээ баг тун сул тоглолт үзүүлэх болсон ч сүүлийн үед бүх талаараа шинэчлэгдэж буй. 2008 онд Унгарын Хүүхдийн Хөлбөмбөгийн Холбоо байгуулагдаж, залуу үеэ өсгөх талаар ихэд анхаарах болсны үр дүн гарч эхэлж байгаа. Тэд 2010 онд түүхэндээ анх удаа нутагтаа томоохон тэмцээнийг хүлээн авсан бөгөөд  2010 оны футзалын Европын аварга шалгаруулах тэмцээн Будапешт, Дебрецен хотуудад зохиогджээ. Мөн шигшээ баг нь ч гэсэн 2004 оны Европын аварга Грекийг 3–2, 2006 оны дэлхийн аварга Италийг 3–1 харьцаагаар ялж гайхалтай амжилтуудыг үзүүлж байна. Тэд 1986 оноос хойш том тэмцээнд шалгаран оролцоогүй боловч 2008 онд 19 хүртэлх насны шигшээ баг нь Европын АШТ-ий хагас шигшээд шалгарснаас гадна 20 хүртэлх насны шигшээ баг нь 2009 оны дэлхийн АШТ-ээс хүрэл медаль хүртэн, тус улсын шигшээ багийн ирээдүйд амжилт олох найдвар харагдаж байгаа юм.

## Тэмцээнүүдийн түүх 
### Дэлхийн АШТ 
### Европын АШТ
## Цахим хуудас 
## Эшлэл

Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Хөлбөмбөг
Брэндон Ли

**Брэндон Брюс Ли** (, хятад нэр: Ли Гуохао, 李国豪, 1965 оны 2 сарын 1 – 1993 оны 3 сарын 31) нь Америкийн жүжигчин, тулааны урлагийн мастер байв. Тэрээр тулаантай киноны од Брюс Лигийн хүү юм. Тулаантай киноны ирээдүйтэй од гэгдэн, 20-р зуун Фокс компанитай олон кинонд тоглох гэрээ байгуулаад байсан Ли харамсалтай нь Хойд Каролинад *Хэрээ* киноны зураг авалтын үеэр осолдон буудуулж, 28-хан насандаа нас нөгчжээ.

## Бүтээлүүд
## Эшлэл
## Ном зүй
* Baiss, Bridget. *The Crow: The Story Behind The Film*. London: Making of The Crow Inc, 2000. ISBN 1-8700-4854-7.
* Dyson, Cindy. *They Died Too Young: Brandon Lee*. Philadelphia: Chelsea House, 2001. ISBN 0-7910-5858-1.
* Pilato, Herbie J. ''The Kung Fu Book of Caine: The Complete Guide to TV's First Mystical Eastern Western''. Boston: Charles A. Tuttle, 1993. ISBN 0-8048-1826-6.
* Brandon Lee on the Tonight Show

## Гадны холбоосууд
* Брэндон Ли хөдөлгөөн дурсгалын сайт
* 
* 
* 

Ангилал:1965 онд төрсөн
Ангилал:1993 онд өнгөрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Брюс Ли
Ангилал:Хонконгийн хятадууд
Ангилал:АНУ-ын хүн
Андре да Силва

**Андре Домингос да Силва** (, 1972 оны 11 сарын 26-нд Сан-Паулу мужийн Санто-Андред төрсөн) нь Бразилын хөнгөн атлетикч, ойрын зайн гүйгч юм.

Тэрээр 1992, 1996, 2000, 2004 оны олимпод оролцсон бөгөөд АНУ-ын Атлантад болсон 1996 оны зуны олимпод 4 x 100 метрийн буухиа уралдаанд Арналдо да Силва, Робсон да Силва, Эдсон Рибейро нарын хамтаар хүрэл медаль зүүжээ.

4 жилийн дараа Австралийн Сиднейд зохиогдсон 2000 оны зуны олимпод мөн зайд Эдсон Рибейро, Висенте де Лима, Клаудиней да Силва нарын хамтаар мөнгөн медаль хүртжээ.

Түүний 100 м-т үзүүлсэн хувийн дээд амжилт нь 10.06 секунд (1999) бөгөөд 200 м-ийнх 20.15 секунд (2003) юм.

## Цахим холбоос 
*

Ангилал:Бразилын 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Бразилын 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Бразилын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Бразилын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Бразилын олимпын оролцогч
Ангилал:Бразилын панамерикийн наадамд оролцогч
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн панамерикийн наадмын аварга
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн өмнөд америкийн аварга
Ангилал:Бразилчууд
Ангилал:1972 онд төрсөн
Деби Томас

**Дебра Жанин "Деби" Томас** M.D. (, 1967 оны 3 сарын 25-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын уран гулгагч, эмч юм. Тэрээр уран гулгалтын 1986 оны дэлхийн аварга, 1988 оны олимпын хүрэл медальтай бөгөөд тэр үедээ Германы алдарт тамирчин Катарина Виттэй ижилхэн "Кармен" дуурийн аян дээр үзүүлбэрээ үзүүлж, тэдний өрсөлдөөн Карменуудын тулаан гэгдэж байв.

## Амжилт
## Эшлэл
* sports-reference.com

Ангилал:Уран гулгалтын дэлхийн аварга
Ангилал:АНУ-ын уран гулгалтын улсын аварга
Ангилал:АНУ-ын уран гулгагч
Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:АНУ-ын эмч
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Өмнөд Солонгос улс Олимпод

thumb|Зуны олимпын XXIV наадмын сайн дурын ажилтан солонгос бүсгүй

**Бүгд Найрамдах Солонгос Улс** (**Өмнөд Солонгос**) **Олимпын наадамд** анх 1948 онд оролцсоноосоо хойш, 1980 онд зуны олимпыг бойкотлосон, мөн 1952 оны өвлийн олимпод оролцоогүйг эс тооцвол бүх өвөл, зуны олимпын наадамд оролцсоор иржээ.

Өмнөд Солонгосын тамирчид зуны олимпоос 215 медаль хүртсэнээс хамгийн олон алтан медалийг байт харвааны төрлөөр, өвлийн олимпоос 45 медаль зүүснээс ихэнхийг шорт-трэкийн төрлөөр хүртсэн. 1992 онд шорт-трэкийн төрөл олимпын наадамд багтсанаас хойш тус улсын тамирчид хамгийн олон медаль хүртээд буй.

Өмнөд Солонгосын Олимпын Хороо 1946 онд байгуулагдаж, 1947 онд хүлээн зөвшөөрөгджээ.

## Медалийн хүснэгт
### Зуны олимпоор
### Өвлийн олимпоор
### Зуны спортын төрлөөр
### Өвлийн спортын төрлөөр

Ангилал:Олимпын түүх
Кошино Таданори

нь -60&nbsp;кг-ийн жинд барилддаг байсан, Японы жүдоч юм. Тэрээр 1991 онд дэлхийн аварга болж, 1992 оны зуны олимпоос хүрэл медаль хүртжээ. Өдгөө Олон Улсын Бүдогийн Их Сургуульд дэд профессороор ажиллахын сацуу жүдогийн багийн нь ахлах дасгалжуулагчийн үүрэг гүйцэтгэдэг.

## Намтар
Кошино бага сургуулийн 3-р ангиасаа жүдогоор хичээллэж эхэлжээ. Ширанүка дунд сургуулийг дүүргээд Хоккайдо Ширанүка ахлах сургуульд элсэн орсон тэрээр ахлах сургуулиудын улсын АШТ-ээс хүрэл медаль зүүж байсан. 1985 онд Тоокай Их Сургуульд элсэн орж, 1989 онд сургуулиа төгсөөд Тоёо Сүйсан компанид ажиллах болов. Оюутан байхдаа Шоорики цомыг 1986, 87 онуудад хүртсэн аж. Тэрээр 1989-92 онд Коодоокан цомд 4 дараалан, 1989–1991 онд Бүх Японы АШТ-д 3 дараалан түрүүлжээ. 1992 онд олимпоос хүрэл медаль хүртсэнийхээ дараа зодог тайлж, 1993 оноос Олон Улсын Бүдогийн Их Сургуульд туслах багш, жүдогийн багийн нь дасгалжуулагчаар ажиллаж байгаад хожим дэд профессор, ахлах дасгалжуулагч болжээ.

Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Хоккайдо мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Умард Македон улс олимпод

Бүгд Найрамдах Умард Македон Улс тусгаар улсын хувиар олимпын наадамд анх 1996 оны зуны олимпод оролцсон бөгөөд түүнээс хойших бүх зун, өвлийн олимпод оролцжээ. Өмнө нь 1988 он хүртэл македончууд Югославын багт багтан оролцдог байсан. Тус улсын нэрийн маргаантай холбоотойгоор НҮБ-ээс тогтоосон түр нэр болох "Хуучин Югославын Бүгд Найрамдах Македон Улс" хэмээх нэрийг 2018 он хүртэл олимпын наадамд албан ёсоор хэрэглэж байв.

## Медальтнуудын жагсаалт
1996 оноос хойш Умард Македон улсыг төлөөлж оролцсон тамирчдаас одоогийн байдлаар ганц л хүн медаль хүртээд байна..

Гэхдээ Бүгд Найрамдах Социалист Македон Улс (хуучнаар Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын нэг хэсэг)-ын тамирчид Югославын нэрийн өмнөөс олимпод оролцож, хэд хэдэн медаль хүртэж явсан түүхтэй.

## Эшлэл

Ангилал:Олимпын түүх
Маржори Жэксон

**Маржори Жэксон-Нельсон**, AC, CVO, MBE (, 1931 оны 9 сарын 13-нд төрсөн) нь Өмнөд Австралийн захирагч асан, Австралийн хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр спортын замналдаа олимпын хошой, Хамтын нөхөрлөлийн наадмын 7 алтан медаль хүртэж, 10 дэлхийн амжилт тогтоожээ.

## Намтар 
Маржори Жэксон Шинэ Өмнөд Вэльсийн Коффс Харборт төржээ. 1949 онд өмнөх олимпын 100, 200 метрийн зайн аварга Фэнни Бланкерс-Коэнийг хэд хэдэн удаа ялж, нэрээ спорт сонирхогчдод таниулан, өссөн хотынхоо нэрээр "Литговын цахилгаан" гэгдэх болжээ. 

1950 онд Британийн Эзэнт Гүрний наадмаас дөрвөн алтан медаль зүүсэн Жэксон Хельсинкид зохиогдох 1952 оны зуны олимпын гол найдваруудын нэгд тооцогдож байлаа. Тэрээр итгэл алдсангүй, 100 метрт дэлхийн дээд амжилт 11.5-г давтан түрүүлснээс гадна 200 метрт ч хамгийн хурдан нь байж, Австраличуудаас 1896 онд Эдвин Флэк хөнгөн атлетикаар хошой алтан медаль зүүснээс хойш гараагүй байсан гарамгай амжилтыг үзүүлэв. Австралийн эмэгтэйчүүд 4 x 100 метрийн буухиа төрөлд ч түрүүлэх магадлал өндөртэй гэгдэж байсан ч алдаа гаргаж, гурав дахь алтан медалиа зүүж чадаагүй. Уг төрөлд Катерин Хардигаар ахлуулсан Америкийн бүсгүйчүүд 45.9 секундээр дэлхийн дээд амжилт тогтоон түрүүлжээ. 1952 оны сүүлээр буюу 10 сарын 4-нд Японы Гифүд Жэксон 100 метрийн дэлхийн дээд амжилтыг 11.4 болгосон.

1953 онд Жэксон олимпод оролцож явсан дугуйчин Питер Нельсонтой гэрлэсэн. Хожим 1977 онд нөхрөө лейкоз өвчнөөр алдсаны дараа тэрээр Питер Нельсоны лейкозын судалгааны нөхөрлөлийг үүсгэн байгуулжээ.

Маржори Жэксон-Нельсон Сидней хотноо зохиогдсон 2000 оны зуны олимпын нээлтийн ёслолын үеэр олимпын далбааг мандуулсан 8 тугчийн нэг нь байв.

2001 оны сүүлчээр Маржори Жэксон-Нельсон Өмнөд Австралийн захирагчаар томилогдож, 2007 оны 7 сарын 31-нийг хүртэл ажиллажээ.

Сидней хотын олимпын цэцэрлэгт хүрээлэнд түүний нэрэмжит зам бий.

## Эшлэл 
*

## Цахим холбоос 
* Өмнөд Австралийн захирагчийн вэбсайт дахь намтар
* sports-reference.com

Ангилал:Австралийн 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Австралийн 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Австралийн 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:Австралийн олимпын аварга
Ангилал:Австралийн олимпын оролцогч
Ангилал:1952 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Австралийн захирагч
Ангилал:Викториа Хатан Хааны одон шагналтан (командлагч)
Ангилал:Австралийн одон шагналтан (компаньон)
Ангилал:Member des Order of the British Empire
Ангилал:Лондоны хүндэт иргэн
Ангилал:Австраличууд
Ангилал:1931 онд төрсөн
Ани Лорак

**Ани Лорак** (жинхэнэ нэр нь **Каролина Мирославивна Куек**; ) (1978 оны 9 сарын 27-нд төрсөн) нь Украйны дуучин юм.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны сайт
* Албан ёсны фэн-клубийн сайт

Ангилал:Украины дуучин
Ангилал:Украины хөгжимчин
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Бэнчмаркетинг

Хуулбарлах гэдэг бол хамгийн шилдэг туршлага гэж үздэг маркетингийн салбар байдаг. Энэ бол **Бэнчмаркетинг** (). 
Бенчмаркетинг нь өөрийн байгууллагын сул тал, алдаа дутагдлыг хайж олон, амжилттай ажиллахын тулд ижил төрлийн үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагуудын туршлага, ололт амжилтыг судалж дүгнэлт хийн өөрийн зорилгодоо ашиглахыг хэлдэг байна. Бэнчмаркетингийн давуу тал нь судалгааны бодит дүн шинжилгээнд үндэслэх тул эдийн засгийн төлөвлөлтийг хийхэд илүү сайн, хэрэглэгчдийнхээ хүсэл шаардлага хэрэгцээг зөв олж мэдэж чаддаг байна. Мөн тухайн судалгааг сайжруулан өөрийнхөө байгууллагын стратегийг боловсруулахаас гадна өрсөлдөгч байгууллагуудынхаа талаар бүрэн мэдээлэлтэй болж чадах юм. Бэнчмаркетинг хийхийн сул тал нь судалгааны явцад их хэмжээний цаг хугацаа болон хөрөнгө мөнгө зарцуулдаг байна.

Бэнчмаркетинг хийх хэд хэдэн үе шат байна.
* Өөрийн бизнесийн үйл ажиллагаанд нарийвчилсан шинжилгээ хийх
* Бусад өрсөлдөгч компаниудын үйл ажиллагаанд дүн шинжилгээ хийх
* Өөрийнхийг бусдынхтай харьцуулж үнэлгээ өгөх
* Алдагдлыг багасгахад зайлшгүй хийгдэх ёстой шинэчлэлүүдийг тодорхойлох
* Шинэ ба боловсронгуй болсон бизнесийн туршлагыг хэрэгжүүлэх

Ангилал:Маркетинг
Алиби

**Алиби** () нь Украин улсад нэрд гарч буй поп хамтлаг юм. Тус хамтлаг нь 2001 оны 4 сарын 6-наас хойш уран бүтээлээ туурьвиж байна. Гишүүд нь эгч дүүс Варвара (1982 оны 6-р сарын 16-нд төрсөн), Ирина (1983 оны 11-р сарын 10-нд төрсөн) нар юм.

## Гадны холбоос 
* Албан ёсны сайт

Ангилал:Украины хамтлаг
Ангилал:Поп хамтлаг
Өлзийтийн Чулуун

**Өлзийтийн Чулуун** нь 1933-34 онд БНМАУ-ын Дээд Шүүхийн даргаар ажиллаж байсан хүн юм.

Ангилал:Монголын хуульч
Эрчис мөрөн

**Эрчис мөрөн** (; ;  ; Chinese: ''É'ěrqísī hé'' / 额尔齐斯河) нь Сибириэр урсдаг, Обь мөрний хамгийн том цутгал гол юм. Эрчис мөрөнд цутгадаг голуудаас хамгийн том нь Тобол гол болно. Обь-Эрчис нь Азидаа томоохонд орох ай савыг бүрдүүлдэг бөгөөд баруун Сибирь, Алтайн нурууны ихэнх хэсгийг хамардаг. Монголын нууц товчооны 198-р зүйлд "Найманы Хүчүлүг хан улсаа алдаад цөөн хүнтэй дутааж яваа мэргидийн Тогтоатай уулзаж, Эрчис мөрний Бүхдэрмэ гэдэг газар хамтран цэргээ засаж байжээ" гэж дурьдагдсан байдаг. Улмаар "Эрчлэх, эрчлэн урсах" гэсэн үгнээс Эрчис голын нэр үүсчээ.

## Хар Эрчис
Монгол, Хятадын хилээс эх авч Зайсан нуурт цутгадаг Эрчис голын хэсгийг Хар Эрчис гэдэг.

## Газар зүй
[thumb| [Омск хот дундуур урсах Эрчис мөрөн]]
[thumb|[Казахстаны Павлодар орчимд]]

Хятадын Шинжааны нутагт, Монгол Алтайн нуруунаас эх авах Хар Эрчис баруун хойш урсан, Зайсан нуурыг өнгөрөөд баруун Сибирьт Ханты-Мансийскийн орчмоор Обь мөрөнд цутгахаасаа өмнө Ишим гол, Тобол голуудыг өөртөө нэгтгэн, нийт 4248 км замыг туулдаг.

## Эдийн засгийн хэрэглээ
Ачаа болон зорчигч тээврийн хөлөг онгоцнууд мөрний ус хөлдөөгүй байх 4-р сараас 10-р сард мөрнөөр сүлжилддэг. Оросын төрийн өмчит Эрчис Мөрний Тээвэр компанийн төв оффис байрлах Омск хот нь Баруун Сибирь дэх хамгийн том боомт юм. Казахстан-Хятадын хилийн орчимд байх Усть-Каменогорск, Бахтарминск дэх усан цахилгаан станцууд Эрчис мөрний усаар тэжээгддэг. Усть-Каменогорскийн усан цахилгаан станцын даланг гатлах хөлөг онгоцнууд дэлхийн хамгийн гүнзгий 42 метрийн гүнтэй локоор нэвтэрдэг.

1960, 70-аад онд "ашиггүйгээр" Хойд мөсөн далай руу урсан одож буй гол мөрдийн усыг "үр дүнтэй" ашиглахын тулд Дундад Ази руу урсгах төсөл Зөвлөлт Холбоот Улсад хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд үүнд Эрчис мөрний усыг Казахстан, Узбекистан руу урсгах төлөвлөгөө багтаж байлаа. Тэрхүү аварга төсөл хэрэгжээгүй ч Эрчис-Карагандын суваг () 1962 - 1974 онд татагдаж, Казахын хуурай тал хээрийг усаар тэтгэн, тус орны аж үйлдвэрийн төвүүдийн нэг Карагандад хүрэх болсон.

2000-аад онд Хятадын засгийн газар Хар Эрчис - Карамайг холбосон суваг татахаар ярьж эхэлсэн бөгөөд Казахстан, Оросын зүгээс эсэргүүцэлтэй тулгарч буй.

## Түүх
Эрчис мөрний сав газраар Монгол, Түрэг үндэстнүүд эрт дээр үеэс нутаглаж иржээ. 13-р зуунд Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд байсан тус нутагт 15-16-р зуунд Татарын Сибирийн ханлиг оршин тогтнож байлаа. Гэвч 1580-аад онд оросууд Сибирийн ханлигийг мөхөөжээ. 17-р зуунд Ойрадуудын байгуулсан Зүүнгарын хаант улс Оросын өмнөд хөрш болж, Эрчис мөрний дээд биеийг захирч байв. Тэр үед Сибирьт Оросын хотууд олноор байгуулагдаж эхэлсэн бөгөөд 1716 онд Омск, 1718 онд Семипалатинск, 1720 онд Усть-Каменогорск, 1752 онд Петропавловск хотууд бий болжээ.

Манж Чин улс 1750-иад онд Зүүнгарын хаант улсыг эзлэн авч, улмаар Орос-Чингийн хил 19-р зуун гэхэд тогтсон юм.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Шинжааны гол мөрөн
Ангилал:Ханты-Мансийн өөртөө засах тойргийн гол мөрөн
Ангилал:Омск мужийн гол мөрөн
Ангилал:Тюмень мужийн гол мөрөн
Ангилал:Дорнод Казахстаны гол мөрөн
Ангилал:Павлодар мужийн гол мөрөн
Ангилал:Алтайн нуруу
Мандухай хатан (компани)

**Мандухай хатан ХХК** нь Монголын компани юм. Гоо сайхны бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг.

## Түүх
Тус компани анх 1990 онд "Мандухай" пүүс нэртэйгээр байгуулагдан үйл ажиллагаагаа эхэлсэн байна.

## Бүтээгдэхүүн
Нүүр цэвэрлэгч сүүн шингэн, өдрийн болон шөнийн тэжээлийн тос, нүүрэнд иллэг хийх зориулалттай маск, гарын тос, хүүхдийн тэжээлийн тос зэрэг нийт 20 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг.

Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Боржин

right|thumb|225px|Лаузицын болон шар боржин
right|thumb|225px|Саарал боржин

**Боржин** нь пегматик гаралтай гол чулууны нэг бөгөөд өнгөлгөөний чулууны ангилалд багтана. Боржин нь болор, халтмал, молор, биндэрьяа, апатит, ортит, циркон, монацит, колумбит, танаталит, пирохлор, литий, цагаан тугалга, молибденит, титан, уран, хайлуур жонш зэрэг олон эрдсийг агуулдаг.

Том хэмжээтэй хагаралгүй боржинг барилга замын ажилд янз бүрийн зориулалтаар өргөн хэрэглэх ба түүнчлэн хөшөө, урлал чимэглэлийн болон бэлэг дурсгалын зүйлс хийхэд өргөн ашиглана. Боржин нь нүх сүвгүй, ус нэвчдэггүй, бөх бат, хүйтэн даахдаа сайн.

Чанар сайтай боржин ОХУ, Украйн, АНУ, Норвеги, Энэтхэг, Казахстан, Канад, Бразил зэрэг улсад бий. Монгол улс боржингоор баян бөгөөд бүх аймгуудад байдаг. Ягаан, саарал, цайвар, цагаандуу боржин Төв, Өвөрхангай, Хэнтий, Сүхбаатар, Дорнод, Өмнөговь, Дундговь, Дархан-Уул, Ховд, Баян-Өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай, Говьсүмбэр аймгуудын нутагт, улаан боржин Сэлэнгэ, Дорноговь, Хөвсгөлд, хар өнгөтэй боржин Завханд, ногоон өнгөтэй нь Төв, Булган, Хэнтийд байдаг.
Боржин нь өнгөлөхөд гоё толигор болдог бөгөөд улаан, шар, хар, ногоон өнгөтэй нь олон улсын зах зээлд харьцангуй өндөр үнэ хүрдэг.
Дундговь аймгийн Говь-Угтаал, Баянжаргалан сумын нутагт орших Их газрын чулуун уул нь Монголын их боржин бүсийн хамгийн том хэмжээтэй хэсэг юм.

Ангилал:Магмын чулуулаг
Детройт Пистонс

**Дэтройт Пистонс** () баг нь Америкийн Мичиган муж улсын Детройт хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Хойд Америкийн Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорнод бүсийн Централ дивизонд харъяалагддаг. Little Caesers Arena-д гэрийнхээ тоглолтыг хийдэг. Индиана муж улсын Форт Вэйн хотод **Форт Вэйн (Зоонер) Пистонс** нэртэйгээр НБЛ-ийн гишүүн баг болж 1941 онд байгуулсан. 1948 онд НБА-д элссэн ороод, 1957 онд Дэтройт хот уруу нүүсэн. НБА-гийн гурван удаагийн аварга болсон бөгөөд, хамгийн сүүлд 2004 онд аваргын бөгжийг авсан байна. Багийн нэрний утга Бүлүүр буюу Поршин.

## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Арена
## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
## Ахлах дасгалжуулагчид
## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Детройтын спортын клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1941 онд байгуулагдсан
Индиана Пэйсерс

**Индиана Пэйсерс** () баг нь Америкийн Индиана муж улсын Индианаполис хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорно бүсийн Централ дивизонд харъяалагддаг. Пэйсерс нь Консеко Фийлдхаус-т гэрийнхээ тоглолтыг хийдэг. Эзэн Хэрб Симон ВНБА-гийн  Индиана Фэбэр багийг мөн эзэмшдэг байна.

Индиана Пэйсерс нь 1967 онд АБА-гийн анхны гурван багийн нэг бөгөөд гурван удаа түрүүлэн хаанчлалаа тогтоогоод байлаа. 1976 онд АБА болон НБА лигүүд нэгдэхэд тэдний хаанчлал төгсгөл болж, амжилт эрс буурсан байна. Пэйсерс нь Режжи Миллерийг багтаа авснаар 2000 оны финалд шалгарч чаджээ. 2007 оноос хойш дөрвөн улирал плэй-оффт орж чадаагүй боловч 2011 онд орж чадсан. Багийн нэрний утга Жороо морьд.

## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Арена
## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
## Ахлах дасгалжуулагчид
## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Индианаполисын спортын клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1967 онд байгуулагдсан
Милуоки Бакс

**Милуоки Бакс** () баг нь Америкийн Висконсин муж улсын Милуоки хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорно бүсийн Централ дивизонд харъяалагддаг. 1968 онд байгуулагдаж Брэйдли Центерт гэрийнхээ тоглолтыг хийдэг. Буганууд нь гайхамшигтай түүхтэй баг юм: (1971) онд аварга болж, (1971, 1974) онд бүсийн аварга, нийт 13 удаа дивизоноо (1971, 1972, 1973, 1974, 1976, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 2001) тэргүүлсэн байна. Бакст Карим Абдул Жаббар, Оскар Робертсон, Боб Ланийр, Рэй Аллен ба Майкл Редд зэргийн алдартай тоглогчид тоглож байлаа. Багийн нэрний утга Буга.

## Түүх
2019-20 оны улиралд Бакс багийнхаа ээлжит улирлын 56 дахь тоглолтын дараа плей-оффын эрхээ авснаар NBA-аас хойш тоглосон тоглолтын тоо болон хуанлийн огноогоор (2-р сарын 23) плэй-оффт шалгарсан хамгийн хурдан баг боллоо. 1984 онд плей-оффын форматаа өөрчилсөн.

## Эшлэл
## Гадаад холбоос
* Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Милуокийн спортын клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1968 онд байгуулагдсан
Брүүклин Нетс

**Брүүклин Нетс** () нь Америкийн Нью-Жерси муж улсын Ньюварк хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорно бүсийн Атлантик дивизонд харъяалагддаг. Тэд Ньюварк хотын Фрүдэншёл Центерт гэрийнхээ тоглолтыг хийдэг боловч, 2012 онд Нью Йорк хотын Брүүклинд ашиглалтанд орох шинэ ордон уруу нүүхээр төлөвлөөд байгаа. 
## Түүх 
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт 
## Арена 
### Одоогийн бүрэлдэхүүн 
## Ахлах дасгалжуулагчид 
## Шагналууд 
## Эшлэл 
## Гадаад холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:Нью-Йоркийн (хот) спортын клуб
Ангилал:Брүүклиний спорт
Ангилал:1967 онд байгуулагдсан
Филадельфи Севенти Сиксерс

**Филадельфи Севентисиксерс** () нь Америкийн Пеннсилвани муж улсын Филадельфи хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорно бүсийн Атлантик дивизонд харьяалагддаг. НБА-гийн хамгийн урт түүхтэй багуудын нэг болох Сиракюз Нэшналсийн үргэлжлэл юм. Филадельфи хот уруу нүүснээрээ нэрээ солих болж, санал асуулга явуулсан дүнд Волтер Сталбергийн санал болгосон "Севентисиксерс" нэр шалгарсан байна. Энэ нэр нь Английн түрэмгийллээс хамгийн анх Филадельфи тусгаар тогтнолоо зарласан 1776 оноор нэрлэсэн юм. Хэвлэлийнхэн тэднийг "**Sixers**" хэмээн хочлон бичсэн ба багийн удирдлага хоёр нэрийг маркетингдаа ашиглах болжээ.

НБА дотор 76-чууд арвин түүхтэй багуудын нэг бөгөөд НБА-гийн алдарт тоглогчид болох Уилт Чемберлэн, Мозес Мэлоун, Жюлиус Эрвинг, Чарьлз Баркли болон Аллен Айверсон нар тоглож байлаа. Тэд анх Сиракюз Нэшналс нэртэйгээр лигт түрүүлж, нийт гурван удаа аварга болсон. Хоёр дахь удаагаа аварга болоход Чемберлэн, гурав дахь удаагаа аварга болоход Мозес Мэлоун, Жюлиус Эрвинг нар багт байжээ. 2001 онд Айверсоны тусламжтайгаар дахин финалд хүрсэн боловч Л.А. Лэйкерс багт 4-1-ээр хожигдсон юм. 

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас 


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:Филадельфийн спортын клуб
Ангилал:1946 онд байгуулагдсан
Кливленд Кавальерс

**Кливленд Кавальерс** нь () нь Америкийн Охайо муж улсын Кливленд хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорно бүсийн Централ дивизонд харъяалагддаг. 1970 онд байгуулагдсан. Багийн нэрний утга Морьт Цэргүүд.

## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Арена
## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
#
#
#
#
#
#
#
#26# Кайл Корвер
##5 ЖР Смит
##9 Чэйнси Биллапс

==Ахлах дасгалжуулагчид== Тайрон Лью

## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:Кливлендийн спортын клуб
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1967 онд байгуулагдсан
Вернер Маттле

**Вернер Маттле** (, 1949 оны 11 сарын 6-нд төрсөн) нь олимпын хүрэл медальт, Швейцарын уулын цаначин юм. Тэрээр Саппород зохиогдсон, 1972 оны өвлийн олимпоос Жи-Слаломын төрөлд хүрэл медаль зүүжээ. Маттле 1971/72 оны улирлын дэлхий цомд 26, 1974/75 оны улиралд 33-р байр эзэлсэн.

## Эшлэл
Ангилал:Швейцарын уулын цанын улсын аварга
Ангилал:Швейцарын уулын цаначин
Ангилал:Швейцарын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Швейцарын олимпын оролцогч
Ангилал:1972 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:Швейцарчууд
Ангилал:1949 онд төрсөн
Уолтер Каннингэм

**Ронни Уолтер Каннингэм** (, 1932 оны 3 сарын 16-нд Айова, Крестонд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын сансрын нисгэгч, Тэнгисийн явган цэргийн хурандаа юм. Тэрээр 1968 онд Аполло 7 нислэгт оролцож, Апполо сарнаа явагчийг жолоодож байв. Тэрээр НАСА-гийн сансрын нислэгт оролцсон, армийн биш гаралтай гурав дахь хүн (Нил Армстронг, Эллиот Сий нарын дараа) бөгөөд хожим байлдааны онгоцны нисгэгч, физикч, бизнесмэн, илтгэгч болсон. Мөн *Бүх Америкийн хөвгүүд (The All-American Boys)* номыг зохиосноос гадна *Lift-off to Logic* хэмээх радио шоу нэвтрүүлгийг хөтлөж байв.

## Цахим холбоос 
* Хувийн вэбсайт
* Спэйскрафтс сайт дахь намтар

Ангилал:АНУ-ын сансрын нисгэгч
Ангилал:Аполло хөлгийн бүрэлдэхүүн
Ангилал:Үндэсний агаарын тээвэр ба сансрын нислэгийн албаны хүн
Ангилал:АНУ-ын тэнгисийн зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:АНУ-ын тэнгисийн цэргийн корпусын хурандаа
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1932 онд төрсөн
Момент

Классик механикт, **импульс** нь биеийн масс, ба хурдны үржвэрээр илэрхийлэгддэг вектор хэмжигдэхүүн юм. 
Импульсыг P гэж тэмдэглэнэ. 

:\mathbf{p}= m \mathbf{v}\,

Ангилал:Механик
Миннесота Тимбервулвз

**Миннесота Тимберволвес** () нь Америкийн Миннесота муж улсын Миннеаполис хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Баруун хойд харьяалагддаг. 1989 онд Глен Тэйлор үүсгэн байгуулсан. Тимберволвес эхний жилүүддээ Метродоомд тоглолтоо хийдэг байсан. 1990 онд Таргет Центер уруу нүүсэн. Багийн нэрийн утга Саарал чоно.
## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Ордон
## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
## Ахлах дасгалжуулагчид
## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Миннеаполисын спортын клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1989 онд байгуулагдсан
Мариа Чонкан

**Мариа Чонкан** (, 1977 оны 6 сарын 19 &ndash; 2007 оны 1 сарын 21) нь Румыны дундын зайн гүйгч, 2004 оны зуны олимпын хүрэл медальт тамирчин байв. Майеруд төрсөн тэрээр тус олимпын үеэр 800, 1500 метрийн зайд өөрийн хувийн дээд амжилтыг тогтоож байв. Түүний оролцсон хамгийн сүүлчийн томоохон тэмцээн нь 2006 оны танхимын ДАШТ байсан бөгөөд Мариа 800 метрийн зайд урьдчилсан уралдаанаас хасагджээ.

2007 оны 1 сарын 21-нд Грект хийсэн дасгал сургуулилтаа дуусгаад харьж явах замдаа, Болгарын Плевен хотын ойролцоо түүний унаж явсан машин шарваж мод мөргөсөн ослын улмаас тэр дороо амьсгал хураажээ.

## Хувийн дээд амжилтууд
*800 метр - 1:59.44 мин (2004)
*1500 метр - 3:58.39 мин (2004)
*3000 метр - 8:57.71 мин (2002)

## Цахим холбоос 
*
*
*https://web.archive.org/web/20110716142141/http://www.focus-fen.net/index.php?id=n103809

Ангилал:Румыны 800 метрийн гүйгч
Ангилал:Румыны 1500 метрийн гүйгч
Ангилал:Румыны 3000 метрийн гүйгч
Ангилал:Румыны олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Румыны олимпын оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Румынчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Чирэлт (физик)

Шингэний динамикт **Чирэлт** нь биетийн хөдөлгөөний эсрэг зүгт үйлчлэх үрэлтийн хүч юм.  

:\mathbf{F}_D\, =\, -\tfrac12\, \rho\,A\, C_d\, (\mathbf{v}\cdot\mathbf{v})\,  \frac{\mathbf{v}},

where
: \mathbf{F}_D  нь чирэлтийн хүчний вектор,
: \rho  нь шингэний нягт,
**V** нь биетийн шингэнтэй харьцах харьцангуй хурд,
**A**  нь биетийн шингэний өөдөөс эгц өнцөгөөр тусгасан талбай, 
: C_d  нь чирэлтийн коэффициент юм.

Ангилал:Шингэний механик
Ангилал:Физик тоо хэмжээ
Вилиам Шройф

**Вилиам Шройф** (, 1931 оны 8 сарын 2 &ndash; 2007 оны 9 сарын 1) нь Словакийн хөлбөмбөгийн хаалгач бөгөөд Чехословакийн шигшээ багт 39 тоглолт хийсэн.

## Замнал
Тэрээр 1954, 1958, 1962 оны Дэлхийн АШТ-д оролцож, 1962 онд Чехословакийн шигшээ багаа өөрийн гайхалтай тоглолт, найдвартай хаалтын ачаар шигшээ тоглолтод шалгаруулж чадсан юм. Гэвч Бразилтай хийсэн шигшээ тоглолтод өөрийн алдаанаас болж 2 гоол алдан хожигдож байсан. Эхний үед 1-0 харьцаагаар хожиж байсан үед Амарильдог хөндлөн дамжуулалт хийнэ гэж тооцоолон хаалгаа орхин гарахад Бразил тоглогч нарийн булангаар нь өшиглөж гоол оруулжээ. Мөн хоёрдугаар үед нарны өөдөөс харж тоглож байхдаа нүд нь гялбаснаас болж энгийн бөмбөгийг барьж авч чадалгүй алдаж, тэр нь Вавагийн хөл дор очсонооор гоол алдсан. Ийнхүү Вава 2 өөр ДАШТ-ий шигшээ тоглолтод гоол оруулсан тоглогч болсон билээ.

Шройф мөн 1960 оны Европын үндэстнүүдийн цомд (одоогийн Европын АШТ) 3-р байр эзэлсэн Чехословакийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж байв.

Клубийн хувьд Слован Братислава багт ихэнх тоглолтоо хийж, хожим Локомотива Кошице зэрэг багуудад тоглож байгаад зодог тайлжээ.

Ангилал:1931 онд төрсөн
Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Ангилал:Чехословакийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:1962 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Чехословакчууд
Портленд Трэйл Блэйзерс

**Портленд Трэйл Блэйзерс** () нь Америкийн Орегон муж улсын Портленд хотод байрладаг сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Баруун хойд харьяалагддаг. Трэйл Блэйзерс нь 1995 онд Роз Гарден уруу нүүхээсээ өмнө Мемориал Колизейд өөрийн тоглолтоо хийдэг байжээ. 1970 онд Портлэнд хотод байгуулагдсан ба 2011 онд Портлэнд Тимберс баг байгуулагдан МЛС лигт орохоос өмнө Орегон мужид Америкийн мэргэжлийн спортын дээд лигийн цорын ганц байсан юм. 1977-1995 онд баг маш хүчирхэг байсан бөгөөд гэртээ хийсэн 814 тоглолтын билет тасралтгүй бүгд зарагдсан амжилт тогтоосон нь Америкийн мэргэжлийн дөрвөн их спортын дээд амжилт юм.  Ванкувер Гриззлийз баг Мемфис уруу, Сиэтл Суперсоникс баг Оклахома-Сити уруу нүүснээр Трэйл Блэйзерс нь Номхон далайн эргийн баруун хойд хэсгийн хотууд дахь цорын ганц баг болон үлджээ.
## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Ордон
Рөүз гаарден

## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
## Ахлах дасгалжуулагчид
## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Портлендийн спортын клуб (Орегон)
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1970 онд байгуулагдсан
Юта Жаз

**Юта Жазз** () нь Америкийн Юта муж улсын Солт-Лэйк Сити хотод байрладаг сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Баруун хойд харьяалагддаг. 1974 онд Луизиана  муж улсын Шинэ Орлеан хотод **Нью Орлеанс Жазз** нэртэйгээр байгуулагдан таван улирлыг үдээд Юта хот уруу нүүжээ. 
## Түүх 
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт 
## Ордон 
## Тоглогчид 
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд 
### Мөнхөлсөн дугаар 
### Одоогийн бүрэлдэхүүн 
## Ахлах дасгалжуулагчид 
## Шагналууд 
## Эшлэл 
## Гадаад холбоос 
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Солт-Лэйк Ситийн спортын клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:1974 онд байгуулагдсан
Денвер Наггетс

**Денвер Наггетс** () нь Америкийн Колорадо муж улс, Денвер хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Баруун хойд харьяалагддаг. 1967 онд **Денвер Рокетс** нэртэйгээр АБА-д байгуулагдсан. 1976 онд НБА, АБА хоёр нэгдэхэд НБА-гийн гишүүн болсон. Өөрсдийн талбайн Пепси Центер. Багийн нэрийн утга Шижир алт.

## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Ордон
## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
* нет Фарид
* 4 Рэнди Фой
* 8 Данило Г
* аллинари
* 7 Жей Жей Хиксон
* 3 Тай Лоусон
* 28 Жамир Нельсон
## Ахлах дасгалжуулагчид
## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:Денверийн спортын клуб
Ангилал:1967 онд байгуулагдсан
Голден Стэйт Уорриорз

**Голдэн Стэйт уорриорс** () нь Америкийн Калифорни муж улсын Оакланд хотод байрладаг сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Пасифик харьяалагддаг. 1946 онд **Филаделфиа Уорриорс** нэртэйгээр Америкийн сагсан бөмбөгийн Холбоонд байгуулагдсан. БАА-гийн сүүлчийн улиралд нь түрүүлээд НБА-д элсэн оржээ.

## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
-2017 оны NBA FINALS-ын аварга
-2018 оны NBA FINALS-ын аварга

## Ордон
Оракл Арена

## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
*30 Стефен Карри
*11 Клэй Томпсон

## Ахлах дасгалжуулагчид
Дасгалжуулагч:Стив Керр

## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Ангилал:Сан-Францискогийн спортын клуб
Ангилал:1946 онд байгуулагдсан
Даллас Маверикс

**Даллас Маверикс** () нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Техас муж улсын Даллас хотноо байрлах, Хойд Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн холбоо (NBA)-ны баг юм.

## Түүх
### Эхний жилүүд 
## Улирлуудын үзүүлэлт
## Ордон
## Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
### Алдрын танхимын гишүүд
### Мөнхөлсөн дугаар-#15-Брэд Дэвис #22-Роландо Блэкмэн 
### Одоогийн бүрэлдэхүүн
## Ахлах дасгалжуулагчид
Rick Carlilse

## Шагналууд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт


Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Маверикс
Ангилал:1980 онд байгуулагдсан
Дугардоржийн Батбаяр

** Дугардоржийн Батбаяр** нь Говь-Алтай аймгийн Бугат сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын начин юм. 

## Амжилт
*1998 онд Говь-Алтай аймгийн наадамд үзүүрлэж аймгийн заан цол
*2003 онд Улсын наадамд 5 давж улсын начин цол тус тус хүртсэн.

### Улсын наадмын дэвжээнд 
### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Бугатын (Говь-Алтай) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1976 онд төрсөн