open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ауаса

**Ауаса** (አዋሳ, Awasa) — Этиопын 21 түмэн хүнтэй хот.

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
## Эх сурвалж 
Ангилал:Сидама мужийн суурин
Ангилал:Африкийн суурин
Ангилал:Засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:Этиопын хот
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Тарту

**Тарту** (Та́рту, эстониор Tartu, дундад зууны үед **Дерпт**) — Эстонийн хоёрдугаар их хот. Нэг буман хүнтэй.

## Цаг уур 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Ханзе хот
Ангилал:Эстонийн суурин
Ангилал:Эстонийн коммун‎
Ангилал:Струве нум
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Нарва

**На́рва** (эстон. Narva) — Эстони улсын гуравдугаар том хот. 2021 оны Эстон улсын хүн амын тооллогоор тус хотод 53 955 хүн амтай байсан бөгөөд 87,0 % орос үндэстнүүд оршин суудаг ажээ. 

Нарва хот Нарва (Нарова) голын зүүн эрэг дээр, голын баруун эрэг дээр оросын Ивангород хот оршдог байна. Үндсэндээ энэ голоор хоёр улсын хил явдаг ажээ. Энэ хот оросын Санкт-Петербургаас баруун зүгт 152 км, Эстоний нийслэл Таллин хотоос зүүн зүгт 210 км зайтай оршдог байна.  

Ангилал:Эстонийн хот
Пярну

**Пя́рну** (эстониор Pärnu) — Эстон улсын 1251 онд байгуулагдсан, хүн амаараа тус улсын 4-р ордог 42 мянган хүн амтай далайн боомт хот.  

Ангилал:Эстонийн хот
Пабло Прижиони

**Пабло Прижиони** (, *1977 оны тавдугаар сарын 17-нд Кордоба хотод төрсөн*) — Итали Аргентины сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Нью Йорк Никс багийн холбон тоглогч юм. Аргентины Рамалло (1995–1996), Белграно Сан Николас (1996–1998), Обрас Сантариас (1998—1999), Испанийн Фуэнлабрада (1999—2001), Лучентум Аликанте (2001—2003), Саски Баскониа (2003—2009), Реал Мадрид (2009—2011), Каха Лабораль Баскониа (2011—2012) багуудад тоглож байгаад 2012 оны долоодугаар сарын 24-нд Нью Йорк Никс багт иржээ. Аргентины шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 2007 оноос хойш тоглохдоо 2008 (хүрэл), 2012 (IV) оны олимп, 2006 (IV), 2010 (V), 2007 (мөнгө), 2009 (хүрэл), 2011 (алт) оны Америк тивийн АШТ-үүдэд оролцож байв.

Прижиони сүүлийн дөчин жилийн түүхэнд НБА-гийн хамгийн хөгшин шинэ цэрэг юм.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 191 см
*Жин — 82 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 9

## Эшлэл
## Холбоос
*
* Euroleague.net Профайл
* Eurobasket.com Профайл
* Испанийн лиг 
* 2010 оны ДАШТ

Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Аргентины сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Аргентины олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Нью Йорк Никс багийн тоглогч
Ангилал:Аргентинчууд
Хөдөлгөөнт дүрс

Доор буй ойж буй бөмбөгний хөдөлгөөнт дүрс нь эдгээр зургаан зурагнаас бүтсэн.

Энэхүү хөдөлгөөнт дүрсэнд секундэд зураг 10 удаа солигдож байгаа.

**Хөдөлгөөнт дүрс** (англ. animation) нь өөр хоорондоо багахан ялгаатай зургуудыг түргэн түргэн сольж үргэлжилж буй хөдөлгөөн болон хэлбэр дүрсний өөрчлөлт болж буй мэт харуулсан дүрслэл юм.

Хөдөлгөөнт дүрсийг уламжлалт арга болон зогсоцтой хөдөлгөөний аргаар, компьютерээр гэх зэрэг олон аргаар хийдэг. Ингэхдээ харуулж буй зургаа хурдан сольдог бөгөөд ихэвчлэн секундэд 24, 25 юм уу 30 хүртэлх зургуудыг сольдог.

## Түүх
ийн Фенакистоскоп (1893)]]
ийн Фенакистоскоп (1893)]]

Хөдөлгөөнийг зурагт буулгах гэсэн анхны оролдлогыг эртний хадны сүг зурагнуудад амьтныг бага зэрэг шилжсэн олон хөлтэй зурж хөлөө зөөж буй мэтээр харуулахыг зорьсон байдгаас харж болно.

Фенакистоскоп (1832), Зоетроп (1834), Праксиноскоп (1877), болон номон дээрхи хуудсыг хурдан эргүүлэх зэрэг олон зургийг сольж харуулах арга нь хөдөлгөөнт зураг үүсгэх анхны аргууд юм.

Эртнээс олон зургийг сольж харуулах зэргээр хөдөлгөөнт дүрсийг харуулж ирсэн ч XIX зууны сүүлчээр кино урлаг хөгжтөл буюу камер, прожектор зэргийг ашиглан дэлгэцэн дээр үзүүлэх хүртэл хөдөлгөөнт дүрс нь сайтар хөгжөөгүй байсан гэж хэлж болно.

Анхны хөдөлгөөнт дүрс ашиглан хийсэн киног Чарльз Эмил Рэйнауд хэмээх Францын багш хийж байжээ. Түүний олон нийтэд үзүүлсэн анхны бүтээл нь 1892 оны 10-р сарын 28-нд үзүүлсэн 15 минутын богино хэмжээний кино болох Побре Пиерот юм.

Компьютерэн хөдөлгөөнт дүрсэн кино нь 1995 онд бүтээгдсэн Тоглоомын түүх хүүхэлдэйн киноноос хойш алдартай болжээ.
Термодинамикийн температур

**Термодинамикийн температур** гэдэг нь термодинамикын үндсэн параметрүүдын нэг юм. Олон улсын нэгжийн СИ систем дэх хэмжих нэгж нь кельвин.

Термодинамикийн температур нь термодинамикийн хоёрдугаар хуулиар тодорхойлогддог. Термодинамикийн хоёрдугаар хуульд онолын үүднээс байж болох хамгийн бага температурыг 0 гэж үздэг бөгөөд энэ нь абсолют тэг хэм гэж нэрдэгддэг. Абсолют тэг хэмд ямар ч биет болон бодис байж болох хамгийн бага хөдөлгөөнтэй байх ба үүнээс илүү хөрч чадахгүй. Квант механикт абсолют тэг хэмд байгаа биеийг үндсэн төлөвтөө буюу хамгийн бага энергийн төлөвтөө байна гэдэг. Ийм ч болохоор термодинамикийн температурыг абсолют температур гэж хэлэх нь бий.

Ангилал:Физик тоо хэмжээний төрөл
Ангилал:Термодинамикийн төлөв байдлын хэмжигдхүүн
Ангилал:Хүйтний техник
Эрл Кларк

**Эрл Рашад Кларк** (, *1988 оны нэгдүгээр сарын 17-нд Нью-Жерси мужийн Плейнфилд хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Кливленд Кавальерс багийн жижиг болон хүчний довтлогчийн байрлалд тоглодог. 2009 оны драфтын №14 Кларк Финикс Санс (2009—2010) багт очжээ. Харин 2010 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд Орландо Мэжик (2010—2012) багт хоёр тоглогчийн хамт тоглогч солилцоогоор очсон байдаг. Дараа нь Лос Анжелес Лэйкерс (2012—2013) багт нэг улирлыг өнгөрүүлээд Кливленд Кавальерс багт 2013 онд элсчээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 208 см
*Жин — 102 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 6

## Эшлэл
## Холбоос
*
*Player bio at the University of Louisville

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Жаррет Жек

**Жаррет Мэттью Жек** (; 1983 оны аравдугаар сарын 28-нд Нью-Жерси мужийн Плейнсборо хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны «Бруклин Нетс» багт холбон тоглогчоор тоглодог. 

## Замнал
Жоржиа мужийн Технологийн их сургуулийн багаас (2002—2005) 2005 оны драфтад №22-оор шалгарч Денвер Наггетс багт сонгогдсон ч Линас Клейза, Рикки Санчес нарын тоглогчдоор солилцоо хийн Портлэнд Трэйл Блэйзерс (2005—2008) багтаа элсүүлж байлаа. Түүний дараа Индиана Пэйсерс (2008—2009), Торонто Рэпторс (2009—2010), Нью Орлеанс Хорнетс (2010—2012), Голден Стэйт Уорриорз (2012-2013) багуудад тоглож байсан ба 2013 оны долоодугаар сарын 12-нд Кливленд Кавальерс багтай гэрээ байгуулжээ.

2014 оны долоодугаар сарын 10-нд гурвалсан багийн тохиролцоогоор «Бруклин Нетст» элссэн.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
*

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Нью-Орлеан Хорнетс багийн тоглогч
Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч
Ангилал:Индиана Пэйсерс багийн тоглогч
Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч
Ангилал:Брүүклин Нетс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Кэрэн

**Кэрэн** (Керен, ከረን, Keren) — Эритрейн 82 мянган хүнтэй хот. 

Ангилал:Эритрейн хот
Брэндон Басс

2011 онд.]]
**Брэндон Сэмюэл Басс** (, *1985 оны дөрөвдүгээр сарын 30-нд Луизиана мужийн Батон Руж хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Бостон Селтикс багийн хүчний довтлогч юм. Луизиана Стэйт (2003—2005) коллежийн багт байхдаа NCAA-д амжилттай тоглож конференцийн шилдэг тоглогч болж байсан Басс 2005 онд драфтын №33 болж Нью Орлеанс Хорнетс (2005—2007) элссэн юм. 2006 онд доод лигийн Талса 66 багт зээллэгээр очин нэг улирал тоглож 2007 онд Даллас Маверикс (2007—2009) багт элссэн ажээ. 2009 онд Орландо Мэжик (2009—2011) тоглогч солилцоогоор элсэж хоёр жил тоглосон ба 2012 оны долоодугаар сарын 14-нд Бостон Селтикс багт элсэж одоог хүртэл тоглож буй. Бостонд Басс замналынхаа хамгийн өндөр оноо болох 27 оноог авч байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 203 см
*Жин — 113 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 30

## Эшлэл
## Холбоос
*
*

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Хүйтэн оргил

Монгол Алтайн нурууны хамгийн өндөр уул болох Алтай Таван Богдын ноён оргил  **Хүйтэн оргил** нь Монгол улсын хамгийн өндөр цэг юм. Мөнх цаст энэхүү оргил нь далайн түвшнөөс дээш 4374м өргөгдсөн. Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл суманд орших бөгөөд Монгол Хятадын хилийн дагуу оршдог.

Анх 1956 онд Монголын уулчид Хүйтэн оргилд авирч байсан. Хүйтэн Оргил нь 2013 онд үндэсний газарзүйн хүрээлэнгээс гаргасан авирууштай шилдэг арван уулын жагсаалтын нэгт бичигджээ.

## Эх сурвалж
Ангилал:Алтайн нурууны уул
Ангилал:Азийн уул
Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн газар зүй
Ангилал:Монголын уул
Ангилал:Шинжааны уул
Ангилал:Монгол-Хятадын хоорондын хил
Ангилал:Алтай Таван Богд
Жордан Кроуфорд

багт тоглож буй нь.]]
**Жордан Ли Кроуфорд** (, *1988 оны аравдугаар сарын 23-нд Мичиган мужийн Детройт хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Голден Стэйт Ворриорс багийн холбон тоглогч юм. Нью Жерси Нетс багт 2010 оны драфтаар хуваарилагдсан ч Атланта Хоокс (2010—2011) багаас НБА-гийн гараагаа эхлүүлжээ. Удаад нь Вашингтон Визардс (2011—2013) багаас Бостон Селтикс багт 2013 онд элссэн. Индиана (2007—2008), Ксаверий (2009—2010) зэрэг коллежийн багуудад тоглож байсан Кроуфорд 2011 оны гуравдугаар сарын 30-нд Майами Хийт багийн эсрэг тоглолтонд 39 оноо авсан явдал нь оргил амжилт нь ажээ.

2014 оны нэгдүгээр сарын 15-нд гурван багийн тохиролцооны үндсэн дээр Гөүлдэн Стэйт Ворриорс багт ирсэн.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 193 см
*Жин — 89 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 27

## Эшлэл
## Холбоос
* NBADraft.net Профайл
* Цахим хуудас

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Жефф Грин

**Жефф Линн Грин** (, *1986 оны наймдугаар сарын 28-нд Мэрилэнд мужийн Чеверли хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Бостон Селтикс багийн хүчний довтлогч юм. Жоржтауны (2004—2007) коллежийн багаас 2007 оны драфтаар №5 болж байсан Грин Бостон Селтикс багт элссэн юм. 2013 оны гуравдугаар сарын 18-нд 103-105 харьцаагаар хожигдсон Майами Хийт багийн эсрэг тоглолтонд 43 оноо, 7 самбараас бөмбөг авалт, 4 хаалт тавилт хийсэн нь оргил амжилт нь байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 206 см
*Жин — 107 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 8

## Эшлэл
## Холбоос
*
*

Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Жеральд Уоллес

багт.]]
**Жеральд Жермейн Уоллес** (, *1982 оны долоодугаар сарын 23-нд Алабама мужийн Силакога хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Бостон Селтикс багийн жижиг довтлогч юм. Алабамагийн (2000—2001) коллежийн багаас 2001 оны драфтад оролцож №25-аар Сакраменто Кингз (2001—2004) багт хуваарилагдан очсон Уоллес Шарлотт Бобкэтс (2004—2011), Портленд Трэйл Блэйзерс (2011—2012), Брүүклин Нетс (2012—2013) багуудад тоглож байгаад Бостон Селтикс багт ирсэн. Шарлотт Бобкэтс багт байхдаа 55 тоглолтонд 138 бөмбөг таслалт хийсэн нь түүний хувьд шилдэг үзүүлэлт нь юм.
 
## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 201 см
*Жин — 100 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 45

## Эшлэл
## Холбоос
*NBA.com Профайл
*ESPN.com Профайл

Ангилал:1982 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Кортни Ли

онд.]]
**Кортни Ли** (, *1985 оны аравдугаар сарын 3-нд Индиана мужийн Индианаполис хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Мемфис Гриззлис багийн жижиг довтлогч юм. Ли 2008 оны драфтаар (№22) Орландо Мэжик (2008—2009) багт очсон бөгөөд дараа нь Нью Жерси Нетс (2009—2010), Хьюстон Рокетс (2010—2012) багуудад тоглосон. Бостон Селтикст 2012 оны долоодугаар сарын 20-нд 4 жилийн гэрээг 21.5 сая доллараар байгуулан иржээ.

Ли 2014 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Бостон Мемфис Гриззлис болон Оклахома Сити Тандер гурван багийн тохиролцооны үндсэн дээр Мемфист очсон.
 
## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 196 см
*Жин — 91 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 11

## Эшлэл
## Холбоос
* Yahoo Sports! Профайл
* DraftExpress Профайл

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Келли Олиник

**Келли Олиник** (, *1991 оны дөрөвдүгээр сарын 19-нд Онтарио мужийн Торонто хотод төрсөн*) — Канадын сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Бостон Селтикс багийн төвийн тоглогч юм. 2013 оны драфтын арвангурваар Даллас Маверикс багт сонгогдсон ч Бостон Селтикс баг эгнээндээ элсүүлсэн байна.

## Эшлэл
## Холбоос
*Коллеж
*ESPN.com Профайл

Ангилал:1991 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Тайюань

**Тайюань** (太原, Taiyuan) — Хятад улсын Шаньси мужийн төв, 7000 орчим км² газар нутаг, 4.2 сая хүн бүхий аймгийн энтэй хот.

## Цаг уур 

Зураг:China Shanxi Taiyuan.svg

## Цахим холбоос 
Ангилал:Шаньсийн суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Саятан хот

Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Крис Хамфрис

**Крис Натан Хамфрис** (, *1985 оны хоёрдугаар сарын 6-нд Миннесота мужийн Миннеаполис хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн хүчний довтлогч юм. 
## Товчхон
2004 оны драфтын №14-өөр Юта Жазз багт сонгогдож тэндээ хоёр улирал тоглохдоо дунджаар 3.6 оноо, 2.7 самбараас бөмбөг авалтыг гүйцэтгэж байв. 2006 оны зургаадугаар сарын 8-нд Торонто Рэпторс багт Рафаэль Аражогоор солигдон ирсэн байна. Хамфрис үр дүнтэй тоглолтыг үзүүлэн багаа дивизионд тэргүүлэхэд голлох үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Удаад нь Даллас Маверикс (2009–2010), Нью Жерси Нетс (2010–2013) багуудад тоглож байсан ба 2013 оны долоодугаар сарын 12-нд Бостон Селтикс багтай гэрээ байгуулсан юм.

2014 оны долоодугаар сарын 19-нд Вашингтон Уизардс руу 2015 оны II тойргийн сонголтоор солигдов.
## Хувийн амьдрал
Хамфрис загвар өмсөгч Ким Кардашянтай 2011 оны наймдугаар сарын 20-нд гэрлэж 72 өдрийн дараа дуулиантайгаар салсан байдаг билээ.
## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Кардашиан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Датун

**Датун** (大同, Datong) — Хятад улсын Шаньси мужийн харьяат 14100 км² газар нутаг, 3.3 сая хүн бүхий аймгийн энтэй хот.

Зураг:Datong Sunset.jpg
Зураг:The 2nd and 3rd Dragon from right, Nine-Dragon Wall, Datong.jpg
Зураг:China Shanxi Datong.svg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Шаньсийн суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Саятан хот
Күньмин

**Күньмин** (昆明, Kunming) — Хятад улсын Юньнань мужийн төв, 21‌500 км² газар нутагтай. Күньмин хот Дяньчи (Lake Dianchi) нуурын эрэг дээр далайн түвшнээс 1891 метрийн өндөрт байрладаг. Тропикийн халуун бүст хамаардаг боловч зуны улиралд айхтар халдаггүй бөгөөд өвөлдөө төдийлөн хүйтэрдэггүй учраас хятадууд “Мөнхийн хаврын хот” (春城) гэж нэрлэх болжээ. 2016 оны мэдээгээр Юньнань мужийн нийт 47,3 сая хүн амын 6,6 сая нь Күньмин хотод оршин суудаг байна.   
   
## Цаг уур 
## Зургийн цомог 

Зураг:Kunming 40.JPG
Зураг:KunmingOldNew.jpg
Зураг:Location of Kunming Prefecture within Yunnan (China).png

## Цахим холбоос 
* www.kunming.cn - Хотын албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Юньнанийн суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:765 онд байгуулагдсан
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Чанша

**Чанша** (长沙, Changsha) — Хятад улсын Хүнань мужийн төв, 11800 км² газар нутаг, 7 сая хүн бүхий аймгийн энтэй хот.

## Зургийн цомог 

Зураг:The Huángxīng Lù Commercial Pedestrian Street in Changsha.jpg
Зураг:Hunanprovmuseum.jpg
Зураг:Location of Changsha Prefecture within Hunan (China).png

## Цахим холбоос 
* *Чанша*.

Ангилал:Хүнанийн суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот

Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Нинбо

**Нинбо́** (宁波, Ningbo) — Хятад улсын Жөжян мужийн харъяат 9800 км² газар нутаг, 7.6 сая хүн бүхий тал мужийн эрхтэй далайн боомт хот.

Зураг:Tianyi Square 2019-07 01.jpg
Зураг:Sarira Hall of Ashoka Temple in Ningbo.JPG
Зураг:ChinaZhejiangNingbo.png

Ангилал:Жөжяны суурин
Ангилал:Хятадын аймгийн энтэй хот
Ангилал:Далайн боомттой суурин

Ангилал:Саятан хот
Жермейн О'Нил

т.]]
'''Жермейн Ли О'Нил'* (, *1978 оны аравдугаар сарын 13-нд Өмнөд Каролина мужийн Колумбиа хотод төрсөн'') — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Голден Стэйт Уорриорз багийн төвийн болон хүчний довтлогч юм. 1996 оны драфтаар №17-гоор Портленд Трэйл Блэйзерс (1996—2000) багт сонгогдож дараа нь Индиана Пэйсерс (2000—2008), Торонто Рэпторс (2008—2009), Майами Хит (2009—2010), Бостон Селтикс (2010—2012), Финикс Санз (2012—2013) багуудад тоглож байсан. 2013 оны долоодугаар сарын 23-нд Голден Стэйтэд ирсэн. 2002-07 оны хооронд нийт зургаан удаа Бүх оддын тоглолтонд оролцохдоо 2002 оны НБА-гийн Цахиур хагалах тоглогчоор шалгарч байсан О'Нил Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2003 оны Америк тивийн аварга болж байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 211 см
*Жин — 117 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 20

## Эшлэл
## Холбоос
*www.j7o.com Албан ёсны цахим хуудас
*NBA.com Профайл
*Жермейн О'Нил The Internet Movie Database
*Ярилцлага

Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Эндрю Богут

онд.]]
**Эндрю Майкл Богут** (, *1984 оны арваннэгдүгээр сарын 28-нд Мельбурн хотод төрсөн*) — Австралийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Голден Стэйт Уорриорз болон Австралийн шигшээ багийн төвийн тоглогч юм. 2005 оны драфтын №1 Богут Милуоки Бакс (2005—2012) багаас НБА-гийн гараагаа эхэлжээ. Оскар Робертсон, Жона Вүүденийн нэрэмжит шагналуудаар анхны улиралд шагнуулсан нь тухайн улирлын тэгш тоглолтоо үзүүлсэний үр дүн байв. Хаалт тавилтаар үзүүлсэн дундаж үзүүлэлт нь 2011 онд энэ төрлөөр "улирлын шилдэг" болгосон юм. 2012 оны гуравдугаар сарын 13-нд Стивен Жексоны хамт Голден Стэйт Уорриорз баг руу Монта Эллис, Экпе Удох болон Квам Браун нарын оронд очсон билээ. 2013 оны аравдугаар сарын 25-нд багтайгаа гурван жилээр гэрээгээ сунгасан юм.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 213 см
*Жин — 118 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 12

## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:1984 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Австралийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн далайн орнуудын аварга
Ангилал:Австралийн олимпын оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Австраличууд
Доод Норманди

**Доод Норманди** () — Франц улсын 18 мянган км² газар нутаг, 1.5 сая хүн бүхий муж.

1884 онд Норманди хэмээх бүхэл мужийг дээд, доод гэж ялган хоёр хуваасны нэг нь энэ юм. Төв бөгөөд гол хот нь Кан.

Энэ нутагт ой 192 000 га эзэлдэг бөгөөд 3 үндэсний цэцэрлэгтэй. Хамгийн өндөр цэг нь- Синяль д’Экув (413 м). Доод Нормандийн нутгаар Орн, Майенн болон Сена мөрөн урсдаг. 470 км далайн эрэгтэй. 

## Газар нутаг
Дотроо Кальвадос, Манш, Оран гэсэн гурван аймаг болж хуваагдана. Нутгийн дундуур Сена мөрөн, Орн гол урсдаг.

## Зураг
## Цахим холбоос 
* Доод Норманди муж (францаар)

Ангилал:Францын урьдын муж
Ангилал:Нормандийн түүx
Ангилал:Нормандийн засаг захиргааны гишүүнчлэл
Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Иль-де-Франс

**Иль-де-Франс** (, []) — Франц улсын 12 мянган км² газар нутаг, 11.9 сая хүн бүхий муж.

## Газар нутаг
Дотроо Парис, Сена-е-Марн, Ивелин, Эсон, О-де-Сен, Сен-Сен-Дени, Валь-де-Марн, Валь-д’Уаз гэх 8 департаменттай.

## Зураг
## Цахим холбоос 
* Иль-де-Франс 


Ангилал:Францын муж
Ангилал:Европын метропол бүс нутаг
Ангилал:Францын түүхэн нутаг дэвсгэр
Ангилал:Хотын бөөгнөрөл
Ангилал:Нутаг дэвсгэрийн нэгжийн статистикийн бүртгэл-1-Бүс нутаг
Лимузен

**Лимузен** (,  []) — Франц улсын 17 мянган км² газар нутаг, 74 түмэн хүн бүхий муж.

Дотроо Крёз, Коррез, Доор Вьенна гэсэн 3  департамент болдог. Мужийн төв нь Лимож.

## Цахим холбоос 
* Лимузен муж (францаар)

Ангилал:Францын урьдын муж
Ангилал:Нувел-Аквитанийн түүх
Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Лимузин

**Лимузин** нь дөрвөөс зургаан хүн тээвэрлэх (зарим тохиолдолд ачааны хэсэгт нэмэлт хоёр суудалтай ч байдаг) хоёр эгнээ суудалтай битүү дээвэртэй, гурван хос автомашины баганатай (A-, B-, C-багана гэж нэрлэгддэг) суудлын тэрэг юм. Ерөнхийдөө дөрвөн хаалгатай боловч зарим хувилбар нь зөвхөн хоёр (нэмээд ачааны хэсгийн хаалга өөрөөр хэлбэл арын хаалга) хаалгатай ч байдаг.

## Нэр 
thumb|250px|Хуучны гурван лимузин; дунд нь Панхард & Левассор Панхард-Левассор Төрөл  U1 (1906)
thumb|250px|Панхард & Левассор 15 CV Төрөл X21 Берлине де Вояаже (1914). Энэхүү угсралтын хэлбэр нь өнөөгийн лимузины суурь загвар
[thumb|250px|*[BMW E30|BMW 3*-Хоёр хаалгатай лимузин]]
[thumb|250px|2004 онд үйлдвэрлэсэн *[Mercedes CLS*, дөрвөн хаалгатай купье]]

Лимузин гэдэг нэршил нь анхнаасаа битүү тэргийг нэрлэдэг байжээ. Францын Лимузен нутгаас гаралтай нэгэн төрлийн тансаг хэлбэрийн загвар бүхий морин тэргийг *лимузин* хэмээн нэрлэдэг байв. Ингээд автомашины үйлдвэрлэлийн эрин үе эхлэн, үүнтэй төстэй хэлбэртэй, гадаад хэлбэр, битүү зорчигчийн хэсэгтэй, хатуу холбогдон урд салхины шил хүртэл сунгасан дээвэр бүхий автомашиныг лимузин гэж нэрлэх болжээ.

## Лимузины олон улсын нэршил 
## Мөн үзэх 
* 25px: Портал:Автомашин болон Мотоцикл
* Их биеийн хэлбэр (Автомашин)
* Комби
* Купье
* Ван (Автомашин)
* Өндөр дээвэртэй комби
* Sport Utility Vehicle
* Бартаат замын тэрэг
* Суудлын автомашины ангилал

## Цахим холбоос 
## Зүүлт, тайлбар 

Ангилал:Автомашины их биеийн хэлбэр
Клей Томпсон

**Клей Александр Томпсон** (, 1990 оны хоёрдугаар сарын 8-нд Калифорни мужийн Лос-Анжелес хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Голден Стэйт Уорриорз» багт шидэгч-хамгаалагчаар тоглодог.

## Замнал
2011 оны драфтын №11-ээр «Голден Стэйт Уорриорзод» ирсэн. Вашингтоны их сургуулийн багт 21.6 оноо, 5.2 самбар, 1.6 таслалт, 0.9 хаалт дунджилж онцгойрч байв. Томпсон 2013—2014 онд 38 оноо авсанаас хойш 2015 оны нэгдүгээр сарын 23-нд «Сакременто Кингзийн» эсрэг (**126**:101) холын зайнаас 12 довтолж  амжилттай болгон 52 оноогоор хувийн амжилтаа ахиулсанаас гадна нэг үед авсан  НБА-гийн түүхэн амжилтыг тогтоосон билээ.

## Шигшээ
19 хүртэлх насны ДАШТ-д 2009 онд түрүүлсэн Томпсон 2014 оны насанд хүрэгчидийн ДАШТ-д түрүүлсэн.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - www.nbadraft.net
* Профайл - Вашингтон-Стэйт
* 
* Үзүүлэлт - НБА

Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Андре Игудала

багт, 2013 он.]]
**Андре Тайлер Игудала** (, *1984 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Иллиной мужийн Спрингфилд хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Миами Хит багийн довтлогч-хамгаалагч болон жижиг довтлогчийн байрлалд тоглодог. Аризонагийн их сургуулийн багаас 2004 оны драфтад оролцон есдүгээр сонголтоор Филадельфия Севенти Сиксерс (2004—2012) багт элсэж байв. Улирлын шинэ цэрэг Игудала тус багт Аллен Айверсонтой гар нийлэн тоглож улирлын нийт 82 тоглолт, флэй-оффын 5 тоглолтонд тус оролцож тоглолт бүрт дунджаар 32.8 минут тоглохдоо 9 оноо, 5.7 самбараас бөмбөг авалт, 3 ашигтай дамжуулалт, 1.7 бөмбөг таслалтийг гүйцэтгэсэн байдаг байна. Түүнчлэн Тухайн анхны улиралдаа 10 оноо, 10 самбараас бөмбөг авалт, 10 оновчтой дамжуулалт өгч анхны трипл-даблаа Детройт Пистонс багийн эсрэг тоглолтонд хийсэн түүхтэй. 2012 оны наймдугаар сарын 10-нд Денвер Наггетс (2012—2013) багт дөрвөлсөн багийн гэрээгээр шилжжээ. Харин 2013 оны долоодугаар сарын 5-нд Голден Стэйт Уорриорз багтай дөрвөн жилийн гэрээг 48 сая доллараар байгуулжээ.

Игудала Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2010 Дэлхий, 2012 оны Олимпын аварга тус тус болж байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 198 см
*Жин — 94 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 9

## Амжилтууд
*НБА-гийн Бүх оддын тоглолт — 2012
*НБА-гийн Шинэ бүрэлдэхүүн — 2005
*НБА-гийн Шинэ бүрэлдэхүүнийн Үнэ цэнэтэй тоглогч — 2006

## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*Албан ёсны цахим хуудас
*Дүрс

Ангилал:1984 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Маррис Спейтс

багт, 2010 он.]]
**Маррис Аким Спейтс** (, *1987 оны наймдугаар сарын 4-нд Флорида мужийн Сент-Питерсберг хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Голден Стэйт Уорриорз багийн төвийн тоглогч юм. Спейтс 2008 оны драфтаар Филадельфия Севенти Сиксерс (2008—2012) багт анх очиж тоглосон бөгөөд удаад нь Мемфис Гриззлис (2012—2013) багт тоглож байгаад Кливленд Кавальерс багт 2013 оны нэгдүгээр сарын 22-нд ирсэн ч долоодугаар сард Голден Стэйт Уорриорз багт элссэн.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 208 см
*Жин — 113 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 15

## Эшлэл
## Холбоос
*

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Голын эх

**Голын эх** гэдэг нь аливаа голын урсан эхэлж, үүсч буй хэсэг газар юм. Жишээ нь: ямар нэг уулын булаг урссаар цааш гол болон урсдаг бол тухайн булаг нь уг голын эх болно.

Ангилал:Голын гольдролын хэлбэр
Ангилал:Гидрогеологи
Ангилал:Булаг
Ангилал:Байгаль хамгаалал
Рона-Альп

**Рона-Альп** (Рон-Альп, ) — Франц улсын 44 мянган км² газар нутаг, 6.2 сая хүн бүхий муж.

Энэ нутгийг Рона гол, Альпийн нуруу хоёроор нэрлэсэн. Дотроо найм хуваагддаг. Төв нь Лион.

## Газар нутаг
**Найман аймаг**
* Ардеш  
* Дром 
* Дээр Савой 
* Изер

* Луара 
* Рона
* Савой
* Эн
**Гол хотууд**
* Лион  
* Гренобль 
* Сент-Этьен 
* Вийёрбан

* Валанс 
* Венисьё
* Шамбери
* Анси

## Зураг
## Цахим холбоос 
* Рона-Альп муж 

Ангилал:Францын урьдын муж
Ангилал:Овернь-Рона-Альпийн түүх
Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Дээд Норманди

**Дээд Норманди** () — Франц улсын 12 мянган км² газар нутаг, 1.9 сая хүн бүхий муж.

1884 онд Норманди хэмээх бүхэл мужийг **дээд**, доод гэж ялган хоёр хуваасны нэг нь энэ юм. Төв нь Руан, их хот нь Гавр.

Дээд Норманди нь музейн төвлөрлөөр Францад нэгдүгээрт, театруудын төвлөрлөөр хоёрдугаарт бичигддэг байна. Онцгой ой бүс нутгийн 20 орчим хувийг эзэлдэг. Дээд Нормандийн нутаг дэвсгэр дээр 50 гаруй цэцэрлэг, цэцэрлэгт хүрээлэн байдаг.

## Газар нутаг
Энэ муж дотроо Руан төвтэй Сена-Маритим, Эврё төвтэй Эр гэх хоёр (департамент болж хуваагддаг. 

## Зураг
## Цахим холбоос 
* Дээд Норманди муж (францаар)

Ангилал:Францын урьдын муж
Ангилал:Нормандийн түүx
Ангилал:Нормандийн засаг захиргааны гишүүнчлэл
Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Абшерон тойрог

**Абшерон** (Abşeron rayonu), Апшерон — Азербайжан улсын 10 түмэн хүнтэй район. Засаг захиргааны төв нь Хырдалан.

## Эшлэл 

Абшерон
Агдам тойрог

**Агда́м** () — Азербайжан улсын эрхт тойрог. Тус районыг 1993 оноос 2020 оныг хүртэл олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Бүгд Найрамдах Арцах Улс (Уулын Карабах Улс) хяналтдаа байлгаж байв. Нийт 205.100 хүн амтай (мэдээ: 2021 он).

## Цахим холбоос 
* azerbaijan.az
* azerb.com бүс нутгийн тухай

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Агдаш тойрог

**Агдаш** (Ağdaş rayonu) — Азербайжан улсын 10 түмэн хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Агдаш.

## Эшлэл

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Агжабеди тойрог

**Агжабеди** (Ağcabədi rayonu) — Азербайжан улсын 11 түмэн хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Агжабеди.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Хажигабул тойрог

**Хажигабул** (Haciqabul rayonu), Ажигабул — Азербайжан улсын 65 мянган хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Хажигабул хот.

## Эшлэл

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Хажигабул

**Хажигабул** (Haciqabul), Ажигабул — Азербайжан улсын Хажигабул тойргийн төв, 26 мянган хүнтэй хот.


Ангилал:Азербайжаны хот
Акстафа тойрог

**Акстафа** (Ağstafa rayonu) — Азербайжан улсын 8 түмэн хүнтэй район. Засаг захиргааны төв нь Акстафа. Район нь нийт 1509&nbsp;км² газар нутагтай.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Барде тойрог

**Барде** (Bərdə rayonu), Барда — Азербайжан улсын 14 түмэн хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Барде хот.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Бейлеган тойрог

**Бейлеган** (), Бейлаган — Азербайжан улсын 8 түмэн хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Бейлеган хот.

Зураг:
Зураг:Beylagan 2598.jpg

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Балакен тойрог

**Балакен** (, ), Белокан, Балакан — Азербайжаны 9 түмэн хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Балакен.

Зураг:Azeri-GeorgiaBorderZaqatala.jpg
Зураг:Park in Balaken.jpg

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Акстафа

**Акстафа** (Ağstafa) — Азербайжан улсын Акстафа тойргийн төв, 13 мянган хүнтэй хот.

Ангилал:Акстафа тойрог
Ангилал:Азербайжаны хот
Бейлеган (хот)

**Бейлеган** (Beyləqan), Бейлаган — Азербайжан улсын Бейлеган тойргийн төв, 16 мянган хүнтэй хот.

Зураг:02252 beylaqan.jpg
Зураг:Beylagan 2598.jpg
Зураг:


Ангилал:Азербайжаны хот
Астара тойрог

**Астара** () нь Азербайжан улсын 9 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Астара.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Агсу тойрог

**Агсу** (Ağsu rayonu), Ахсу — Азербайжан улсын 7 түмэн хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Агсу.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Балакен

**Балакен** (Balakən), Белокан, Балакан — Азербайжаны Балакен тойргийн төв, нэг түмэн хүнтэй хот.

Зураг:
Зураг:Park in Balaken.jpg
Зураг:


Ангилал:Азербайжаны хот
Билесувар тойрог

**Билесувар** (), Билясувар, Биласувар — Азербайжан улсын 95 мянган хүнтэй тойрог. Засаг захиргааны төв нь Билесувар.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Жабраил тойрог

**Жабраил** (Cəbrayıl rayonu), Жебраил, Жабрайл — Азербайжан Улсын тойрог. Тус районыг 1993 оноос 2020 оныг хүртэл олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Бүгд Найрамдах Арцах Улс (Уулын Карабах Улс) бараг л бүрэн хяналтдаа байлгаж байсан боловч 2020 онд Уулын Карабахын төлөөх дайн гарснаар Азербайжан Улс буцаан авчээ. Азербайжаны тооцоогоор 62 мянган хүнтэй.

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Жалилабад тойрог (Азербайжан)

**Жалилабад** () — Азербайжан улсын 19 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Жалилабад хот.

Зураг:Jalilabad rayon.jpg

## Эшлэл

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Дашкесан тойрог

**Дашкесан** (Daşkəsən rayonu), Дашкасан — Азербайжан улсын 33 мянган хүнтэй район. Засаг захиргааны төв нь Дашкесан хот.

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Шабран тойрог

**Шабран** (Şabran rayonu) — Азербайжан улсын умард хэсэгт, Каспийн тэнгисийн эрэгт орших тойрог. Засаг захиргааны төв нь Шабран хот.

## Газар зүй 
Энэ район нь нийт 1088 км² газар нутагтай. Каспийн тэнгисийн хөвөө буюу Их Кавказын нурууны бэлийн бүс нутгийн дийлэнх нь цөлөрхөг. Мөн районд шаварт галт уул болон булаг нэлээд бий.

## Хүн ам 
2009 оны байдлаар тус районд 51.200 оршин суугчтай хэмээн тоологджээ.

## Цахим холбоос 
* 

## Эшлэл 

Ангилал:Азербайжаны тойрог
Брэдли Бил

**Брэдли Бил** (, *1993 оны зургаадугаар сарын 28-нд Миссури мужийн Сент-Луис хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн довтлогч-хамгаалагч юм. Бил Флоридагийн их сургуулийн багаас 2012 оны драфтын №3-аар Вашингтон Уизардс багт иржээ. Өмсгөлийн дугаараа 3 номер болгон сонгосон учиртай бөгөөд Аллен Айверсоныг ихэд хүндэлдэг. Зүүн конференцийн 2012 оны арванхоёрдугаар сар, 2013 оны нэгдүгээр саруудад "Шилдэг шинэ цэргээр" нэрлэгдэж байсан Бил "оны шилдэгт" өрсөлдөж гуравдугаар байрт шалгарч байлаа. 2013 оны арваннэгдүгээр сарын 10-нд Оклахома Сити Тандерийн талбай дээр ялагдсан тоглолтонд 34 оноо авч шилдэг үзүүлэлтээ хийсэн юм.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 191 см
*Жин — 94 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 3

## Эшлэл
## Холбоос
* ESPN.com Профайл
* Rivals.com Профайл

Ангилал:1993 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Мартелл Уэбстер

**Мартелл Уэбстер** (, *1986 оны арванхоёрдугаар сарын 4-нд Вашингтон мужийн Эдмондс хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн довтлогч-хамгаалагч юм. 2005 оны драфтын №6 Уэбстер Портлэнд Трэйл Блэйзерс (2006—2010) багт элсэж байв. Дараа нь Миннесота Тимбервулвз (2010—2012) багт тоглож байсан. Вашингтон Уизардс багтай 2012 оны наймдугаар сарын 29-нд нэг жилийн гэрээг 1.6 сая доллараар байгуулсан. 2013 оны гуравдугаар сарын 16-нд Финикс Санс багийн эсрэг тоглолтонд Уэбстер *34* оноо авсан шилдэг үзүүлэлт нь бөгөөд гурвын зайн шидэлтээс долоон удаа оновчтой довтолжээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 201 см
*Жин — 107 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 9

## Эшлэл
## Холбоос
*

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Ленкеран тойрог

**Ленкеран** (Lənkəran rayonu), Ленкорань, Ланкаран — Азербайжан улсын 20 түмэн хүнтэй тойрог. 

Хэдий аймгийн харъяанаас гадуур боловч Ленкеран хотод аймгийн засгийн газар байдаг.

## Эшлэл 
Ленкеран тойрог
Ангилал:Азербайжаны тойрог
Марчин Гортат

**Марчин Януш Гортат** (, *1984 оны хоёрдугаар сарын 17-нд Лозь хотод төрсөн*) — Польшийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн төвийн тоглогч юм. Гортат драфтад оролцож 55-аар шалгарсан ч (Финикс Санс) Америкт очоогүй бөгөөд хоёр жилийн дараа буюу 2007 оны арваннэгдүгээр сарын 20-нд НБА-гийн хөгжлийн лигийн Анахайм Арсенал багийн хүсэлтээр ирсэн юм. НБА-гийн анхны тоглолтоо Орландо Мэжик багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2008 оны гуравдугаар сарын 1-нд Нью Йорк Никс багийн эсрэг хийж байв. 2007–08 оны улирлын эцэс гэхэд тэрээр 14 тоглолтонд оролцоод зогсохгүй плей-оффын найман тоглолтонд оролцжээ. 2009 оны дөрөвдүгээр сард нэг тоглолтонд 43 минут тоглохдоо 18 самбараас бөмбөг авалт, 10 оноо авсан нь Гортатын хувьд хамгийн их самбараас бөмбөг авалт хийсэн үзүүлэлт байсан юм. Түүнчлэн тухайн жилдээ НБА-гийн шувтаргын тоглолтонд шалгарсан анхны Польш тоглогч билээ. 2010 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд Финикс Санс баг руу Винс Картер, Микаель Пьетрус нарын хамтаар худалдагдан очсон юм. Вашингтон хотын багт 2013 оны аравдугаар сарын 25-нд элсчээ. Түүний эцэг Януш Гортат нь 1972 оны Мюнхений болон 1976 оны Монреалийн олимпын боксын төрөлд хүрэл медаль хүртэж байсан бол эх нь волейболын тамирчин, дүү нь боксчин бөгөөд Гортат өөрөө өндрийн харайлт, хөлбөмбөгт авъяастай байв.

2012 оны сүүлээр Польшийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан билээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 213 см
*Жин — 109 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 4

## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* Marcin Gortat Албан ёсны цахим хуудас
* Euroleague.net Профайл

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Польшийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Ленкеран

**Ленкеран** (Lənkəran), Ленкорань, Ланкаран — Азербайжан улсын 8 түмэн хүнтэй улсын хот. Ленкеран тойргоор хүрээлэгддэг.

Зураг:Lenkoran center.jpg
Зураг:Lankaran City in Azerbaijan 2021.svg


Ангилал:Азербайжаны хот
Ангилал:Азербайжаны тойрог
Барисал муж

**Барисал** (бенгалаар বরিশাল বিভাগ) — Бенгал улсын 11 мянган км² газар, ‍8 сая хүн бүхий муж.  Засаг захиргааны төв нь Барисал.

Дотроо Баргуна, Барисал, Бхола, Жалокати, Патуакхали, Пирожпур хэмээх ‌6 аймаг болж хуваагддаг.

Хүн амыг шашин шүтлэгээр нь хуваавал  88% нь хотон (мусульман), 12% нь хиндү шашинтан.

Ангилал:Бангладешийн муж
Читтагонг муж

**Читтагонг** (Читтагон, бенгалаар চট্টগ্রাম বিভাগ - [чоттограм]) — Бенгал улсын 33 мянган км² газар, ‍28 сая хүн бүхий муж. Засаг захиргааны төв нь Читтагонг.

Дотроо Бандарбан, Брахманбария, Комилла, Кокс-Базар, Кхаграчари, Лакшмипур, Ноакхали, Рангамати, Фени, Чандпур, Читтагонг хэмээх ‌11 аймагт хуваагддаг.

Хүн амын 52.7% бичиг үсэг мэднэ.

Ангилал:Бангладешийн муж
Дакка муж

thumb|180px

**Дакка** (ঢাকা বিভাগ → монгол маягаар дуудвал [тхаг аа]), Дака — Бенгал улсын 30 мянган км² газар, ‍47 сая оршин суугчтай муж.  

Дакка муж дотроо Газипур, Гопалганж, Дакка, Жамалпур, Кишорганж, Мадарипур, Маникганж, Мименсингх, Муншиганж, Нараянганж, Нарсингди, Нетрокона, Ражбари, Тангайл, Фаридпур, Шариатпур, Шерпур гээд 17 аймаг болж хуваагддаг. Засаг захиргааны төв нь Дакка.

Хүн амыг шашин шүтлэгээр нь хуваавал  89.5% нь хотон хүн, 9.6% нь хиндү шашинтан, 0.5% нь христэд итгэгч.

Ангилал:Бангладешийн муж
Кхулна муж

**Кхулна** (খুলনা বিভাগ) — Бангладешийн 22 мянган км² газар, ‍16 сая оршин суугчтай муж. Төв нь Кхулна хот. Дотроо нэр бүхий 10 аймагтай.

Ангилал:Бангладешийн муж
Эсийн өсгөвөр

Эсийн өсгөвөр (cell culture) гэдэг нь эсийг хиймэл орчинд in vitro нөхцөл амьдруулах, өсгөвөрлөхийг хэлнэ.
Өсгөвөрлөхийн өмнө эхлээд эсийг эдээс шууд салган авч энзимийн ба механик аргаар тусгаарлана эсвэл хэдийн гарган авсан эсийн шугам, эсийн омог хэрэглэж болно.
Анхдагч өсгөвөр (primary culture)
Эдээс ялган авсан эс тохиромжтой нөхцөлд бэлэн агуулгыг бүгдийг хэрэглэтлээ үржих (бүрэн тархах-reach confluence) үе шатыг анхдагч өсгөвөр гэнэ. Энэ үед эсийг цааш ургах хангалттай бололцоогоор хангахын тулд цэвэр өсгөврийн-орчин (growth medium)-той шинэ саванд сэлгэн-өсгөвөрлөх (subculture)(дамжуулах-passage) хэрэгтэй.
Эсийн шугам  (Cell line)
Анхдагч өсгөврийн дараагаас түүнийг эсийн шугам эсвэл субклон (subclone) хэмээнэ. Анхдагч өсгөврийн эсийн шугам богино амьдралтай (хязгаарлагдмал-finite) байдаг. Анхдагч өсгөвөрт ургах чадвар өндөртэй эсүүд зонхилж байх бөгөөд эсийг дамжуулан өсгөвөрлөхөд популяцийн генотип, фенотипийн нэгэн жигд байдал алдагддаг.
Эсийн омог (Cell strain)
Хэрэв эсийн шугамаас клон эсвэл бусад аргаар дэд популяцийг ялган авбал энэ нь эсийн омог болно. Анхны эх эсээс ялгаатай нь эсийн омог ихэвчлэн удмын нэмэлт өөрчлөлттэй байдаг.
Хязгаарлагдмал ба байнгийн эсийн шугам
Хөгшрөлт (senescense) хэмээх удмын хязгаарлах үйл явцаар хэвийн эс олширох чадвараа алдах хүртлээ тодорхой тоогоор хуваагддаг. Ийм эсийн шугамыг хязгаарлагдмал (finite) гэнэ. Зарим эсийн шугам аяндаа эсвэл тэдгээрийг химийн аргаар болон вирүсийн оролцоотой хувиралд (transformation) оруулж мөнхжүүлдэг . Хязгаарлагдмал эсийн шугамыг хувиргаж хязгааргүйгээр хуваагдах чадвартай болгосонг байнгийн эсийн шугам (continuous cell line) гэнэ. 
Өсгөврийн нөхцөл
Эсийг тохиромжит саванд шингэн орчинд  өсгөвөрлөдөг.  Эсийн төрлөөс хамааран өсгөвөрийн нөхцөл өөр өөр байдаг ч эсийн зохиомол орчин тогтсон хэм хэмжээнд тодорхой агууламжтай байна. Үүнд: нэн шаардлагатай тэжээлийн бодис (амин хүчил, нүүрс ус, амин дэм, эрдэс), өсөлтийн хүчин зүйл, даавар, хий (O2, CO2), орчны физик-химийн тохируулагч (pH, осмос даралт, хэм). Ихэнх эс хатуу буюу хагас хатуу гадаргууд наалдаж ургадаг (наалддаг-adherent эсвэл дан үе өсгөвөр -monolayer culture) бол зарим эс өсгөврийн орчинд хөвж (цийдэм өсгөвөр  хөвмөг -suspension culture) ургадаг.
Ангилал:Эсийн биологи
Ангилал:Биотехнологи
Тревор Ариза

**Тревор Энтони Ариза** (, *1985 оны зургаадугаар сарын 30-нд Флорида мужийн Майами хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн жижиг довтлогч юм. Калифорний их сургуулийн багаас 2004 оны драфтад оролцон №43-аар Нью Йорк Никс (2004—2006) багт элсэж байв. Ариза Орландо Мэжик (2006—2007), Лос Анжелес Лэйкерс (2007—2009), Хьюстон Рокетс (2009—2010), Нью Орлеанс Хорнетс (2010—2012) багуудад тоглож байсан. Вашингтон Уизардс багт 2012 онд ирсэн.

2009 оны НБА-гийн аварга.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 203 см
*Жин — 95 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 1

## Эшлэл
## Холбоос
*
*

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Кевин Серафин

**Кевин Серафин** (, *1989 оны арванхоёрдугаар сарын 7-нд Кайенна хотод төрсөн*) — Францын сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн төвийн тоглогч юм. Францын Шоле багаас (2009—2010) 2010 оны драфтад оролцон №17-гоор Чикаго Буллз багт сонгогдсон ч Вашингтон Уизардс багт тоглогч солилцоогоор шууд иржээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 206 см
*Жин — 120 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 13

## Эшлэл
## Холбоос
* NBA.com Профайл
* Euroleague.net Профайл
* Cholet Basket Профайл
* Вашингтон Уизардс

Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Францын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Эрик Мэйнор

багийн бүрэлдэхүүнд.]]
**Эрик Демарква Мэйнор** (, *1987 оны зургаадугаар сарын 11-нд Өмнөд Каролина мужийн Рэфорд хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн холбон тоглогч юм. Виржинигийн коллежээс 2009 онд хориор драфтлагдаж Юта Жазз багт очсон ба 2009 оны долоодугаар сарын 1-нд хоёр жилийн гэрээг 1.3 сая доллараар байгуулсан байдаг ч сэлгээний бүрэлдэхүүнд төдийлөн ахицтай бус байсан тул тухайн оныхоо арванхоёрдугаар сарын 22-нд тоглогч солилцоогоор Оклахома Сити Тандер (2009—2013) багт элсэн гарааны таван тоглогчийн нэг болсон байна. 2012 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Хьюстон Рокетс багийг 98–95 харьцаагаар буулган авсан тоглолтонд Мэйнор баруун хөлний шөрмөсөндөө хүнд бэртэл авч удаан хугацаанд тоглох боломжгүй болсон юм. 2013 оны хоёрдугаар сарын 21-нд Портленд Трэйл Блэйзерс багт тоглогч солилцоогоор ирсэн ч удалгүй Вашингтон Уизардс багт элсчээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 191 см
*Жин — 79 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 6

## Эшлэл
## Холбоос
* "Eric Maynor" ESPN Профайл

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Отто Портер

онд.]]
**Отто Портер** (, *1993 оны зургаадугаар сарын 3-нд Миссури мужийн Сент-Луис хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн жижиг довтлогч юм. Жоржтауны их сургуулийн багаас 2013 оны драфтад №3 болж байсан Портер Вашингтон Уизардс багт элсэж байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 203 см
*Жин — 90 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 22

## Эшлэл
## Холбоос
*Жоржтаун

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Октябрийн хувьсгал

, "Большевик" (1921  он)]]

**Октябрийн хувьсгал** гэж Орос оронд 1917 онд Оросын бүгд найрамдах улсын Түр засгийн газрын эсрэг большевикуудын зохион байгуулж, зэвсгийн хүчээр төрийн эрхийг авсан хувьсгалыг хэлдэг. Энэ хувьсгалын үр дүнд 1917 оны Oросын хоёр сарын хувьсгалаар бүрдсэн Засгийн газрыг түлхэн унагааж, Орос оронд коммунист засаглал тогтоосны улмаас тус улсад 1918-1922 онд иргэний дайны галыг өрдөж, улмаар 1917-1991 он хүртэл уг коммунист дэглэм оршин тогтножээ. Оросын Октябрийн хувьсгал ба түүний шууд үр дагвар Коммунист нийгэм байгуулах явцад ЗХУ-д 1917-1990 онуудад 20 сая гаруй энгийн иргэдийг харгислан устгаж хэлмэгдүүлсэн түүхтэй. Октябрийн хувьсгалыг В.И.Ленин, Л.Д.Троцкий, Я.М.Свердлов, В.А.Антонов-Овсеенко, П.Е.Дыбенко, И.В.Сталин болон бусад хувьсгалчид удирдан зохион байгуулсан. Энэ хувьсгал зөвхөн Орост бус дэлхийн түүхэнд томоохон өөрчлөлт оруулж онцгой нөлөө үзүүлсэн юм.

## Эшлэл
Ангилал:Оросын хувьсгал
Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгал
Ангилал:20-р зууны хувьсгал
Ангилал:1917 оны улс төр
Ангилал:1917 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Большевизм
Жон Уолл

онд.]]
**Жонатан Хилдред Уолл** (, *1990 оны есдүгээр сарын 6-нд Өмнөд Каролина мужийн Рали хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн холбон тоглогч юм. Кентаккигийн их сургуулийн багаас (2009—2010) Вашингтон Уизардс багт драфтын №1 сонголтоор элссэн Уолл 2010 онд тэсрэлт хийсэн залуу тоглогчдод олгодог Адольф Раппийн болон Уэйман Тисдейлийн нэрэмжит шагналыг тус тус хүртэж, 2012 оны НБА-гийн Бүх оддын тоглолтын шинэ бүрэлдэхүүнд багтан тоглож ур чадварын тэмцээнд аваргалж байлаа. 2010 оны арваннэгдүгээр сарын 10-нд Уолл анхны трипл-даблаа (19 оноо, 10 самбараас бөмбөг авалт, 13 ашигтай дамжуулалт, 6 бөмбөг таслалт, 1 хурдан довтолгоо) хийж НБА-гийн түүхэнд хамгийн залуудаа ийм амжилт гаргасан тоглогч болсон түүхтэй.
2013 оны долоодугаар сарын 31-нд багтайгаа таван жилийн гэрээг 80 сая доллараар шинэчлэн байгуулжээ. Уоллийн хувьд Лос Анжелес Лэйкерс багийн эсрэг 24 оноо, 6 самбараас бөмбөг авалт, 16 ашигтай дамжуулалт (ашигтай дамжуулалтын хувьд оргил амжилт нь) хийж багаа ялалтанд хүргэж байв. Түүнчлэн Мемфис Гриззлийз багийн эсрэг тоглолтонд 47 оноо авсан явдал нь шилдэг үзүүлэлт нь юм.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 193 см
*Жин — 88 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 2

## Амжилт
*Бүх оддын багийн тоглогч — 2014
*Бүх оддын тоглолтын цагираганд довтлох тэмцээний ялагч — 2014

## Эшлэл
## Холбоос
*NBA Профайл

Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Төмөр зэвсгийн үе

**Төмөр зэвсгийн үе** гэж хүрэл зэвсгийн дараа хүмүүс хоол хүнс өөрсдөө чанаж хийж эхэлсэн, хүн төрөлхтний түүхийн нэг үеийг нэрлэдэг археологийн шинжлэх ухааны нэр томьёо юм. Төмөр зэвсгийн үед хүмүүс өөрийн багаж, зэр зэвсгийг төмрөөр үйлддэг болсон нь хүний хөгжил, түүний нийгмийн түүхэнд үйлдвэрлэл, аж ахуйн хувьд дэвшилт болсон том түлхэц байжээ. Кристиан Томсен (1788–1865) нь төмөр зэвсгийн үеийг дотор нь зарчмын хувьд ялгаатай гурван үед хувааж үзсэн байдаг. Төмөр зэвсгийн үе нь газар зүйн бүс, цаг уурын нөхцөлөөс хамааран дэлхийн хэмжээнд харилцан адилгүй үед эхэлсэн гэж үздэг байна. Тухайлбал: Ойрх дорнодод МЭӨ 1200-500 онд, Энэтхэгт МЭӨ 1200-200 онд, Европт МЭӨ 1200-МЭ 400 онд, Хятадад МЭӨ 400-МЭ 200 он, Японд МЭӨ 100-МЭ 500 онд, Солонгост МЭӨ400-МЭ 50 онд тус тус хөгжсөн гэдэг ба хүн төрөлхтний хувьд МЭӨ 1200-МЭ 700 онуудад болсон байна.

Төмөр зэвсгийн түрүү үе нь хүй нэгдлийн нийгмийн төгсгөлийн шат бөгөөд тэр үед хүмүүс төмрийн хүдрийг хайлуулах аргыг эзэмшиж төмрөөр хөдөлмөрийн багаж, байлдааны зэр зэвсэг үйлдвэрлэх болжээ. Төмрөөр хийсэн багаж завсэн хүрлээс илүү бат бөх, хурц, уян харимхай чанартай бөгөөд төмрийг давтаж болдог зэрэг олон давуу чанартай төдийгүй хүдэр нь зэсийнхээс элбэг тархсан байдаг. Төмөр зэвсэг үйлдвэрлэлд нэвтэрсэн өөрчлөлтүүд нь хүн байгалийг эзэмших боломжийг ихээхэн өргөсгөсөн ажээ. Тухайлбал газар тариалангийн хөгжил бүхий л талаараа сайжрах боломжтой болж, гар урлал, нэн ялангуяа төмрийн дарх, зэр зэвсгийн хөгжил ихэд түргэссэн бөгөөд гэр, сууц болон тэрэг, чарга зэрэг тээврийн хэрэгсэл янз бүрийн модон эдлэлийг хийх ажил ихээхэн боловсорчээ.

## Монгол нутагт
Монгол нутагт оршин сууж байсан овог аймгууд МЭӨ VII- III зууны үед төмөр зэвсгийн түрүү үеийг дамжин туулсан юм. Монгол орны түрүү үеийн өвөрмөц цогцолбор дурсгал бол Увс аймгийн Чандмань уулын булш юм. Чандмань уулнаа “дүнзэн бунхантай шороон булш” “жижиг чулуун хайрцган” булшинд хүмүүсийг олноор нь оршуулахдаа тэдний эдэлж хэрэглэж байсан хутга чинжаал, байлдааны алх, нум сум, шавар ваар, гоёл чимэглэлийн зүйлс зэргийг дагалдуулан тавьсан байдаг.

Төмрийн түрүү үед холбогдох өөр нэг дурсгал бол хадны сийлмэл зураг юм. Архангай аймгийн Чулуут гол, Хөрөөгийн үзүүр, Булган аймгийн Баруун могой, Орхон гол, Өвгөнт, Үүдэнт, Увс аймгийн Хандгайт, баруун зүүн дунд Турга, Ховд аймгийн Үзүүр хөх хад, Хонгиогийн гол, Хөшөөт Ямаан ус, Баянхонгор аймгийн Бугат, Бичигт, Говь-алтай аймгийн Цагаан гол зэрэг олон газрын хаднаас амьтдыг бодит байдлаар болон амьтны загварт урлагийн барилаар дүрсэлсэн олон зураг олдсон юм. 

Ангилал:Балар эртний ба эртний түүхийн үе

Ангилал:Төмөр
Тэдун

**Тэдун** (солонгосоор 대동강, [тэдунъ-ганъ]) — Умард Солонгосоор 439 км урсаад Шар тэнгист цутгадаг мөрөн.

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Умард Солонгосын гол мөрөн
Ангилал:Шар тэнгисийн усны систем