Шэньян

{{Инфобокс суурин
| name                         = Шэньян
| native_name                  = 沈阳市
| native_name_lang             = zh-Hans
| settlement_type              = Тойргийн & тал мужийн дайтай хот
| image_skyline                =
| image_seal                   = 
| seal_size                    = 
| image_shield                 = 
| shield_size                  = 
| nickname                     = 
| motto                        = 
| image_map                    = 
| image_map1                   = File:Location of Shenyang Prefecture within Liaoning (China).png
| mapsize1                     = 
| map_caption1                 = Ляонин дахь Шэньян хотын харьяаллын байршил
| pushpin_map                  = Ляонин#Дорнод Хятад#Хятад
| pushpin_label_position       = bottom
| pushpin_mapsize              = 
| pushpin_map_caption          = Ляонин дахь хотын төвийн байршил
| coor_pinpoint                = Шифү талбай ()
| coordinates                  = 
| subdivision_type             = Улс
| subdivision_name             = 
| subdivision_type1            = Муж
| subdivision_type2            = 
| subdivision_name1            = Ляонин
| subdivision_name2            = 
| seat_type                    = Захиргааны төв
| seat                         = Хүньнань дүүрэг
| established_title            = 
| established_date             = 
| established_title2           = 
| established_date2            = 
| established_title3           = 
| established_date3            = 
| parts_type                   = Хошууны түвшин
| parts_style                  = para
| p1                           = 13
| government_footnotes         = 
| government_type              = Тал мужийн дайтай хот
| governing_body               = Шэньян Хоты Ардын Их Хурал
| leader_title                 = ХКН-ын НБД
| leader_name                  = Жан Лэй
| leader_title1                = Хурлын дарга
| leader_name1                 = Фү Жунвэй
| leader_title2                = Хотын дарга
| leader_name2                 = Ван Шиньвэй
| leader_title3                = ХАУТЗЗ-ийн дарга
| leader_name3                 = Хань Дунтай
| unit_pref                    = 
| area_footnotes               = 
| area_total_km2               = 12869
| area_land_km2                = 
| area_water_km2               = 
| elevation_footnotes          = 
| elevation_m                  = 55
| population_total             = 9070093
| population_as_of             = 2020 тооллого
| population_urban             = 7885142
| population_metro             = 8192848
| population_footnotes         = 
| population_density_km2       = auto
| population_density_urban_km2 = auto
| population_density_metro_km2 = auto
| population_blank2            =
| population_note              = 
| area_metro_km2               = 4222.2
| area_urban_km2               = 3658.2
| postal_code_type             = Шуудангийн код
| postal_code                  = 110000
| area_code                    = 24
| iso_code                     = CN-LN-01
| website                      = 
| timezone                     = Хятадын Стандарт
| utc_offset                   = +8
| blank_name                   = Улсын дугаарын угтвар
| blank_info                   = 
| blank1_name                  = ДНБ (2017)
| blank1_info                  = CNY 586.5 тэрбум(USD 86.87 тэрбум) 
| blank2_name                  = &nbsp;- per capita
| blank2_info                  = CNY 70,722(USD 10,475) 
| blank3_name                  = Уур амьсгал
| blank3_info                  = Dwa
}}

**Шэньян-** Хятад улсын Ляонин мужийн засаг захиргааны төв, бөгөөд тал мужийн дайтай  хот 2010 оны байдлаар 8.1 сая хүн амьдран сууж байна. Энэ хотын нэрийг эртний судар бичигт Манжуурын нийслэл **Мүгдэн** хэмээн бичиж тэмдэглэсээр иржээ.

## Түүх 
1625 онд Манжийн хаан Нурхачи нийслэлээ энд нүүлгэх үед хотын хятад нэрийг Шэнжин (хятад. 盛京) гэж байсан бол Манж нар Мүгдэн гэж нэрлэжээ. 1657 онд тус хот нь Фэнтяаны (хятад: 奉天府) засгийн газрын суудал болсон тул энэ үеийн олон сурвалжид үүнийг "Фэнтянь" гэж нэрлэдэг байв.

1900 онд Ихэтуанийн бослогын буюу Боксчдын бослогын үеэр оросын эзэн хааны армийн серб гаралтай дэслэгч генерал Деан Суботич Мүгдэн хотыг эзэлсний дараа хятадуудын дээрэмийг зогсоож, дэг журмыг сэргээх арга хэмжээ авч хотод үлдсэн оршин суугчид талархаж байжээ. Орос цэргүүдийн оролцооны ачаар Мүгдэний нэлээд хэсэг нь дээрэм тонуулаас аврагдсан гэдэг. 

1905 он хүртэл Орос-Японы дайны шийдвэрлэх хуурай газрын тулаан болох Мүгдэн дахь мөргөлдөөн болтол тус хот Хятад дахь Оросын эзэнт гүрний түшиц газар байсан юм. Мүгдэний тулаанаар оросууп япончуудад хотыг алдагдсан байна.

Шинхайн хувьсгалын дараа хотыг Манжийн нэрээр “Мүгдэн” биш, харин хятадаар “Фэнтянь” гэж нэрлэх болсон. 1920-иод оны үед тус хот нь 1928 онд Хуангутуны үйл явдлын улмаас амь үрэгдсэн Фэнтянчуудын бүлэглэлийн тэргүүн Жан Зуолиний нийслэл байсан юм. Үүний дараа 1929 онд тус хот "Шэньян" нэрийг албан ёсоор буцааж авчээ.

1931 оны 9-р сарын 18-нд Япон улсын Манжуур дахь эзлэн түрэмгийлэл Мүгдэний үйл явдлаар эхэлсэн юм.

Японы Манж-Го хүүхэлдэйн улс байгуулагдсаны дараа Шэньяныг Японы дэмжлэгтэйгээр дахин Фэнтиан гэж нэрлэж, Японы армийн хэрэгцээг хангах цэргийн үйлдвэр хөгжиж эхлэв.

1935 оны 2-р сарын 4-өөс 1935 оны 2-р сарын 14 хүртэл Мүгдэний конгресс (Түрэг Татаруудын Алс Дорнодын I их хурал) Шэньян хотод болсон 

1945 оны 8-р сарын эхээр Зөвлөлт-Японы дайны үеэр Япон, Манжийн цэргүүд ялагдсаны үр дүнд хот Зөвлөлтийн цэргүүдийн мэдэлд орж, Бүгд Найрамдах Хятад улсад шилжсэн. Засаг захиргааны хувьд тухайн үед хот 22 дүүрэгт хуваагдаж байв. 1948 оны 10-р сарын 30-нд Ляошэний тулалдааны үр дүнд коммунистууд Шэньян хотыг эзлэв. Шинэ эрх баригчид хотын засаг захиргааны хуваарийг өөрчилж, 22 дүүргийг 8 болгон нэгтгэв.

1949 оноос хойш Шэньян нь Хятадын хүнд үйлдвэрийн төвүүдийн нэг болжээ.

1945 оны 8-р сарын эхээр Зөвлөлт-Японы дайны үеэр Япон, Манжийн цэргүүд ялагдаж хот Зөвлөлтийн цэргүүдийн мэдэлд орж, улмаар Бүгд Найрамдах Хятад улсад шилжсэн байна. Засаг захиргааны хувьд тухайн үед хот 22 дүүрэгт хуваагдаж байв. 1948 оны 10-р сарын 30-нд Ляошэний тулалдааны үр дүнд хятадын коммунистууд Шэньян хотыг эзлэв. Шинэ эрх баригчид хотын засаг захиргааны хуваарийг өөрчилж, 22 дүүргийг 8 болгон нэгтгэв.

1949 онд БНХАУ байгуулагдсанаас хойш Шэньян нь Хятадын хүнд үйлдвэрийн төвүүдийн нэг болж хөгсөн байна. 

## Зураг

Зураг:Shenyang-Fushun urban agglomeration, LandSat-5, 2010-09-29.jpg
Зураг:Location of Shenyang Prefecture within Liaoning (China).png
Зураг:ShenyangWesternShoppingDist.jpg
Зураг:Mukden palace Dazheng Hall.jpg

## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Ляонины суурин
Ангилал:Хятадын аймгийн энтэй хот
Ангилал:Саятан хот

Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:Хятадын урьдын нийслэл
Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот