open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дугарын Цэрэндорж

**Дугарын Цэрэндорж** - БНМАУ-ын Гавьяат Нисгэгч, Хурандаа.

## Намтар
1921 оны Ардын хувьсгалын партизаны хөвгүүн энэ эр
* 1932-1935,
* 1938-1939 онд нисэхийн сургууль,
* 1943-1947 онд ЗХУ-д нисэх хүчний академи,
* 1961 онд Агаарын тээврийн нислэгийн бэлтгэлийн дээд сургуулийн түр сургалтад суралцаж төгсчээ.
* 1935 оноос эхлэн улсад 52 жил ажиллахдаа цэрэг, бага дарга, багш нисгэгч, эскадриль, хорооны штурман, цэргийн ерөнхий сургуулийн ахлах багш, холбооны нисэх эскадрилийн дарга,
* Батлан хамгаалах яамны оперативын хэлтэст нисэх хүчний асуудал эрхэлсэн офицер зэрэг албан тушаалын үүргийн гүйцэтгэсэн байна.

Арав гаруй загварын онгоцоор агаарт 7000 гаруй цаг нисч 2 сая шахам км замыг туулжээ.

ЗХУ-тай нисэхийн чиглэлээр гэрээ хэлэлцээр байгуулах төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд оролцож, шинэ техник, тоног төхөөрөмж авах  тооцоо судалгаа хийж, Монгол Улсын агаарын зайн анхны хууль, иргэний агаарын тээвэртэй холбоотой дүрэм, заавар боловсруулах, иргэний болон цэргийн нисгэгч, инженер, техникийн ажилтан бэлтгэх, тэднийг мэргэжлийн зэрэгтэй болгох зэрэг олон асуудлыг боловсруулан шийдвэрлүүлжээ. 

## Гавьяа шагнал
### Монгол улсын
* БНМАУ-ын Гавьяат Нисгэгч /1968-08-01. №176/,
* Сүхбаатарын одон,
* Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон,
* Цэргийн гавьяаны одон,
* Алтан гадас одон 2 удаа,
* Цэргийн хүндэт медаль болон ойн медалиудаар,
### Гаднын улсын
* ЗХУ-ын Улаан таван хошуу одон,
* Эх орны дайны ялалтын ойн медалиуд,
* БНПАУ болон БНАСЧУ-ын одон, медалиудаар шагнагджээ.

Ангилал:Монголын нисгэгч
Ангилал:Монголын хурандаа
Ангилал:Гавьяат Нисгэгч
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан
Ангилал:Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан
Ангилал:Монголын Цэргийн гавьяаны одон шагналтан
Ангилал:ЗХУ-ын Улаан таван хошуу одон шагналтан
Ангилал:Чойбалсаны (хот) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1918 онд төрсөн
Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Хассан Уайтсайд

**Хассан Ниам Уайтсайд** (; 1989 оны зургадугаар сарын 13-нд Хойд Каролина мужийн Гастониа хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Майами Хит» багт тоглодог. Эцэг Хассон Арбубакр мэргэжлийн хоккейчин байв.

## Замнал 
Коллежийн төгсөх жилдээ 26.1 минутанд 13.1 оноо, 8.9 самбар, 5.4 хаалт дунджилсан Уайтсайд 2010 оны драфтаар №33-аар шалгарч «Сакраменто Кингзэд» хуваарилагдан долоодугаар сарын 19-нд 3.8 сая доллараар 4 жил гэрээлсэн. Хөгжлийн лиг, Ливан болон Хятадын лигүүдэд 2010—2014 онд тоглосоор арваннэгдүгээр сарын 24-нд «Майами Хит» багтай нэгдсэн. Улмаар 2015 оны нэгдүгээр сарын 25-нд «Чикаго Буллзийн» эсрэг 14 оноо, 13 самбар, багийн түүхэн болон улирлын дээд  Уайтсайд анхны трипл-даблаа бүртгүүлсэн юм.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
*Коллеж
*Хөгжлийн лиг

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Сакраменто Кингз багийн тоглогч
Ангилал:Майами Хийт багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Солийн Магсар

**Солийн Магсар** - БНМАУ-ын Спортын гавьяат дасгалжуулагч, Ардын Багш, XX зууны манлай дасгалжуулагч.
* 1950-1960 онд Улаанбаатарт 10 жилийн III сургууль,
* 1961-1965 онд ЗХУ-д Ленинградын Лесгафтын нэрэмжит БТДС-д суралцаж "Бөхийн дасгалжуулагч багш" мэргэжлээр төгсчээ.

Улмаар МБТСЭ-ийн Төв зөвлөлийн чөлөөт бөхийн улсын шигшээ багийн дасгалжуулагч, ахлах дасгалжуулагч,

* 1960-1961 онд Улаанбаатарт Төмрийн заводад гагнуурчнаар,
* 1980-1984 онд УБТЗ-ын зүтгүүрийн депод туслах, жинхэнэ машинчаар, бусад бүх хугацаанд биеийн тамир спортын төв, хөдөөгийн байгууллагуудад дасгалжуулагч, зааварлагч, багшаар ажилласны дотор

* Булган аймгийн БТСХ-нд дасгалжуулагч,
* БТС-ын “Алдар” нийгэмлэгт дасгалжуулагч,
* БХЯ-ны байлдааны газарт биеийн тамирын зааварлагч,
* МУИС-ийн биеийн тамирын тэнхимд багш,
* МҮОХ-ны ерөнхий нарийн бичгийн дарга,
* БТСУХ-ны улсын ахлах дасгалжуулагч,
* Үндэсний шигшээ багийн захирлын албыг хашиж байгаад 2005 онд гавьяаны амралтдаа гарсан юм.

* 1965-1978 онд бөхийн чөлөөт барилдааны улсын шигшээ багийн дасгалжуулагч, ахлах дасгалжуулагчаар,
* 1991 оноос хойш үндсэндээ биеийн тамир спортын төв байгууллагуудад ерөнхий нарийн бичгийн дарга, ерөнхий дасгалжуулагч, ерөнхий зөвлөх, албаны дарга зэрэг алба хашиж иржээ.

1968, 1972, 1976, 1992 оны зуны олимпын наадамд бөхийн чөлөөт барилдааны дасгалжуулагчаар оролцож, 1972, 1976 онуудад шүүгчээр давхар ажилласан байна.

Тэрээр жар, далаад оны үед Монголын чөлөөт бөхийн алтан үеийнхнийг удирдан олимп дэлхийн дэвжээнд Монгол эх орныхоо нэрийг анх цуурайтуулах, Монголын тамирчид олимп дэлхийн анхны медалийг хүртэхэд өөрийн үнэлж баршгүй хувь нэмрээ оруулсан билээ. Дасгалжуулсан баг, тамирчид нь олимп, дэлхий, тивийн аварга шалгаруулах болон олон улсын тэмцээнүүдэд тогтмол оролцож 340 гаруй медаль хүртэж, олон алдартан төрсөн байна.

Олон улсын бөхийн холбоо /FILA/-ны шүүгч цол болон мөн холбооны шилэгдмэл шүүгчийн хэргэм хүртжээ.

1999 онд Улаанбаатар хотноо болсон “Олимпын гала”-гаар түүнийг Монгол Улсын ХХ зууны шилдэг дасгалжуулагчаар шалгаруулан алдаршуулсан билээ.

## Гавьяа Шагнал
* БНМАУ-ын Спортын гавьяат дасгалжуулагч /1971-09-04. №37/,
* Монгол улсын Ардын Багш /2009/,
* Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон,
* “Алтан гадас” одон,
* МҮОХ-ны Алтан очир одон,
* МҮОХ-ны Олимпын алдар одон,
* Хөдөлмөрийн хүндэт медаль,
* Ардын хувьсгалын 50, 60, 70 жилийн ойн хүндэт медалиудаар шагнагджээ.
### Олон улсын байгууллагын
* Олон улсын бөхийн холбооноос FILA-гийн Алдрын одонгоор,

Ангилал:Бөхийн үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Галт тэрэгний машинист
Ангилал:Монголын дасгалжуулагч
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:XX зууны манлай
Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Гавьяат Дасгалжуулагч
Ангилал:Монгол улсын ардын багш
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1943 онд төрсөн
Ангилал:2012 онд өнгөрсөн
Шон Ливингстон

**Шон Патрик Ливингстон** (, 1985 оны есдүгээр сарын 11-нд Иллиной мужийн Пеориа хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Голден Стэйт Уорриорз» багт тоглодог.

## Замнал 
2006, 2014 онд плей-оффт өрсөлдөж байсан Шон 2014 оны долоодугаар сарын 11-нд «Голден Стэйт Уорриорзод» 16 сая долларын гурван жилийн гэрээгээр элссэн.

## Хувийн дээд үзүүлэлтүүд
*Оноо: **25** @ Бостон 04/09/10
*Самбар: **11** @ Майми 1/10/14
*Дамжуулалт: **14** @ Голден Стэйт 02/24/07
*Таслалт: **7** @ Филадельфиа 02/03/14
*Хаалт: **4** @ Нью Орлеан 03/01/06

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Үзүүлэлт - www.basketball-reference.com

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:Лос Анжелес Клипперс багийн тоглогч
Ангилал:Майами Хийт багийн тоглогч
Ангилал:Оклахома Сити Тандер багийн тоглогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Шарлотт Бобкэтс багийн тоглогч
Ангилал:Милуоки Бакс багийн тоглогч
Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч
Ангилал:Брүүклин Нетс багийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Гидравлик (салаа утга)

**Гидравлик** бол шингэний /хий ба шингэн/ шинж чанартай холбогдсон инженерийн ухаан юм.

**Гидравлик** нь магадгүй дараах байдлаар хэрэглэгдэж болно:

* Гидравлик (Трансформатор) характеристикийн шинж чанар, микромастерийн гишүүн.
* Гидравлик машин уллын болон барилгын шингэний ажиллагаатай машин тоног төхөөрөмж

## Мөн үзэх 
* Гидравлик гүрэн, усны хэрэглээгээр хүртэмжээр ард түмнийг удирдах хянах төр бүхий одоогийн ба өнгөрсөн үеийн улс гүрнүүдийн тухай
Леандро Барбоза

**Леандро Матеус Барбоза** (, 1982 оны арваннэгдүгээр сарын 28-нд Сан-Паулу мужийн Сан-Паулу хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Голден Стэйт Уорриорз» багт холбон тоглогчоор тоглодог.

## Замнал 
«Финикс Санзын» өмнөөс 2006-2007 онд 18.1 оноо, 2.7 самбар, 4.0 самбар 32.7 минутанд дунджилсан Барбоза НБА-гийн шилдэг зургаа дахь тоглогчоор шалгарав. 2009 оны хоёрдугаар сарын 20-нд «Оклахома-Сити Тандерийн» эсрэг хувийн дээд 41 оноо авав. 2014 оны ДАШТ-д гялалзсан Барбозаг «Голден Стэйт Уорриорз» 2014 оны есдүгээр сарын 10-нд элсүүлсэн байна.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Леандро Барбоза - НБА
* Профайл - www.basketball-reference.com

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Индиана Пэйсерс багийн тоглогч
Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч
Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Бразилын олимпын оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Бразилчууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Дорелл Райт

**Дорелл Лоуренс Райт** (, 1985 оны арванхоёрдугаар сарын 2-нд Калифорни мужийн Лос-Анжелес хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Портленд Трэйл Блэйзерс» багт довтлогчоор тоглодог.

## Замнал 
Драфтын №19-өөр «Майами Хитэд» элссэн Дорелл Райт анхны жилдээ бүрэлдэхүүндээ хамгийн балчир байсан бөгөөд НБА-д аваргалсан билээ. 2008 оны наймдугаар сарын 21-нд «Майами Хиттэй» гэрээгээ сунгасан. 2010 он долоодугаар сарын 13-нд «Голден Стэйт Уорриорзод» нэгдсэн. Дорелл Райт 2010/2011 онд холын зайнаас багийн дээд 516 оролдлого хийхдээ 194 амжилттай гүйцэтгэн улирлыг тэргүүлсэн ба 16.4 оноо, 5.3 самбар, 3.0 дамжуулалт, 1.5 таслалт дунджилж «ахисан тоглогчийн» сунгаанд Кевин Лав болон Ламаркус Олдрижийн удаад жагссан.
 
2013 оны долоодугаар сарын 10-нд «Портленд Трэйл Блэйзерстэй» гэрээлжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Үзүүлэлт - НБА

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Майами Хийт багийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Филадельфи Севенти Сиксерс багийн тоглогч
Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Крис Каман

**Кристофер Зейн Каман** (, 1982 оны дөрөвдүгээр сарын 28-нд Мичиган мужийн Гранд-Рапидс хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Портленд Трэйл Блэйзерс» багт тоглодог.

## Замнал 
2007-2008 онд 56 тоглолтонд хувийн дээд 15.7 оноо, 12.7 самбар 37.2 минутанд дунджилсан байдаг. Тухайн жилийн бэртэлээс улбаалж формоо алдан улирал бүр үзүүлэлт буурсан. 2014 оны долоодугаар сарын 10-нд «Портленд Трэйл Блэйзерсэд» элссэн.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Крис Кейман - НБА

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Лос Анжелес Клипперс багийн тоглогч
Ангилал:Нью-Орлеан Хорнетс багийн тоглогч
Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч
Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Батын Түмэн

**Батын Түмэн** - Монгол Улсын гавьяат багш, армийн хурандаа, багш.

## Намтар
1947 онд Дорнод аймгийн Баян-Улаа сумын Улаалзгана гэдэг газар мэндэлсэн. 1954-1964 онд Дорнод аймгийн Баян-Уул сумын 10 жилийн дунд сургуулийг, 1965-1968 онд ЦЕС-ийг “Ерөнхий цэрийн команд” мэргэжлээр, 1973-1976 онд ЗХУ-ын Фрунзийн нэрэмжит Ерөнхий цэргийн академийг  “Оператив-тактик, команд штаб”  мэргэжлээр тус тус төгссөн.. Цэргийн ухааны доктор (Ph.D), Оператив-тактик, команд-штабын мэргэжилтэй.  Докторын зэрэгтэй, профессор цолтой, хурандаа ажээ.

## Ажилласан байдал
Зэвсэгт хүчинд 41 жил алба хаасны 17 жилд нь БХИС-д багш, тэнхмийн эрхлэгч, академийн дэд захирлаар ажилласан байна. Сонсогчдод цэргийн хэргийн мэдлэг, тайван болон байлдааны цагт анги, салбарыг удирдах дадлага олгоход чухал хувь нэмэр оруулжээ. 

-  ЦДС-д курсийн дарга /1968-1970 он/,

-  032-р ангид салаа, ротын захирагч /1970-1973 он/,

-  126-р нэгтгэлд оператив тасаг, штабын дарга /1976-1981 он/,

-  ЦНДС-д Тактикийн тэнхимийн эрхлэгч /1981-1983 он/,

-  186-р нэгтгэлд оператив тасаг, штабын дарга /1983-1995 он/,

-  210-р ангийн захирагч /1991-1993 он/,

-  ЦИС-ийн Оперативын факультетид багш, тэнхмийн эрхлэгч /1995-1998 он/, 

-  БХИС-ийн КШИ-д эрдэм шинжилгээний секторын эрхлэгч /1998-2001 он/,

-  ҮБХИС-ийн БХУА-д багш, тэнхимийн эрхлэгч, дэд захирлын үүрэг гүйцэтгэгч, профессор багш /2001 оноос/

## Бүтээл
* “Тактик /батальон, рот/”,
* “Маневрын хориглолт” зэрэг 10 гаруй ном,
* сурах бичиг, эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, илтгэл 20 гаруйг бичиж,
* хэд хэдэн сэдэвт төслийн ажил, сургалтын төлөвлөгөө, хөтөлбөрийн дагуу 20 гаруй гарын авлага боловсруулжээ.
* Гарын авлага- 40 гаруй
* Эрдэм шинжилгээний төсөлт ажил- 6
* Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, илтгэл- 60 гаруй
* Удирдаж хамгаалуулсан доктор (Ph.D)- 2, магистр 20 гауй

## Гавьяа Шагнал
* Монгол улсын гавьяат багш /2006-03-16.№63/
* Цэргийн гавьяаны одон болон бусад медалиудаар шагнагджээ.

Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Монголын дэд хурандаа
Ангилал:Цэргийн Их Сургуулийн багш
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Монголын Цэргийн гавьяаны одон шагналтан
Ангилал:Баян-Уулын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1947 онд төрсөн
Анандын Лхамсүрэн

**Анандын Лхамсүрэн** - Монгол Улсын гавьяат багш, бага ангийн багш.

## Намтар
Багшийн сургууль төгсч, бага ангийн багш мэргэжилтэй болжээ. Дорнод аймгийн Баян-Уул сум, Нийслэлийн 93 дугаар сургуулийн бага ангийн багшаар ажиллажээ. Нийслэлийн ерөнхий боловсролын сургуулиудад 40 орчим жил багшилж, бага ангийн сурагчдад баттай мэдлэг олгон амжилт гаргажээ.

## Гавьяа Шагнал
* Монгол улсын гавьяат багш /1998-07-07.№98/

Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Баян-Уулын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1940 онд төрсөн
Трансляци

Трансляци гэдэг нь мРНХ-ийн загвар дээр тулгуурлан уураг нийлэгжүүлэх процесс юм. Үүнд дараах хэд хэдэн зүйлс чухал үүрэгтэй. мРНХ (мэдээллийн РНХ), рибосом, тРНХ (тээврийн РНХ), чөлөөлөх хүчин зйл (release factor). Трансляци эхлэл (initiation), уртсалт (elongation), төгсгөл (termination) гэсэн 3 үе шаттай явагдана. Эхлэл: мРНХ нь полиА сүүл, өвөрмөц амин хүчилд тохирох кодон, метилжсэн малгай гэсэн хэсгүүдтэй. Рибосомын жижиг нэгж метилжсэн малгайгаар дамжуулж мРНХ таньж холбогдох ба улмаар трансляци эхлэх байрлал руу шилжин байршдаг. тРНХ нь мРНХ-ийн кодонтой хамжаа зарчмаар тохирох антикодоныг агуулсан байдаг. Трансляцийн эхний кодон АУГ байдаг ба үүнийг эхлэх кодон (start codon) гэнэ.Эхлэх кодонд тохирох антикодон УАЦ байх ба тус антикодоныг агуулсан тРНХ нь метионин амин хүчлийг авч ирж холбогддог. Үүний дараа Р байрлал (peptidyl site), А байрлал (aminoacyl site), E байрлал (exit site) рибосомын том нэгж ирж холбогдоно. Элонгаци: шинээр зөөгдөн ирж буй аминоацил-тРНХ рибосомын А байрлалд байрших ба Р байрлалд буй өмнөх тРНХ-тэй холбогдсон амин хүчилтэй пептидийн холбоогоор холбогдох замаар полипептидийн гинж уртсана. Шинээр пептид холбоо үүссэний дараа EF-G (элонгацийн фактор G) рибосомын А байрлалд орж ирж улмаар мРНХ-г нэг кодоноор түлхэн хөдөлгөнө. Төгсгөл: мРНХ шилжин хөдөлсөөр элонгацийн төгсгөл болоход рибосомын А байрлалд зогс кодон (stop codon) орж ирэхэд чөлөөлөх хүчин зүйл холбогдож улмаар рибосомын хэсгүүд салан одсоноор трансляци дуусна.
Ангилал:Генетик
Ангилал:Молекул биологи
Ангилал:Эсийн үйл явц
Актор

thumb|Хавхлагатай дүүжин мотор

**Акторууд** нь ( Хувиргагч/хөрвүүлэгч; хөтлөгчийн эд анги) цахилгаан дохиог (жишээ нь: удирдлагын компютерээс гарч байгаа тушаал) механик хөдөлгөөн эсвэл физикийн хэмжээс рүү (жишээ нь: даралт эсвэл температур) хөрвүүлэн шууд удирдлага- болон тохируулгын системийг идэвхтэй нөлөө үзүүлж тодорхой хэмжээс ямар байхыг зааж өгдөг.
Энэ хувиргах ерөнхий процессыг акторик гэдэг.

## Хэрэглээ 
Хэмжилт-, удирдлага- болон тохируулгын техникт акторыг мэдрэгчийн нөгөө тал буюу дохио хөрвүүлэгчид хамааруулаx ба тухайн хэлхээнд тохируулагч гишүүн болдог. Акторууд нь дохиог механик ажил (ихэнх тохиолдолд) болгоx тохируулгын (хөдөлгөөний тохируулга) хөрвүүлэлтийг хийнэ. Жишээ дурьдахад хавхлагыг нээх буюу хаах үйлдэл. 
Роботын салбарт эффектор гэдэг нэр томъёо ихээхэн хэрэглэгдэх бөгөөд энэ нь Актортой яг адилхан утгатай юм. Эффектор нь роботыг хөдөлгөөнд оруулах үүргийг гүйцэтгэдэг. 

## Акторын зарчим 
* индуктив ажиллагаатай цахилгаан мотор
* Биметалл-Акторууд
* Гидравлик- эсвэл Пневматик-Актор
** Жишээ нь: Integrated Power Actuator (IPA)
* Цилиндр
* Цахилгаан химийн Акторууд
* Цахилгаан механикийн Акторууд
** Скотч-Ёоке-Акторууд
* Пиецоактор
* Соронзон гажилтын-Актор
* Урсгалын (реологийн) Актор
* Хэлбэрээ санах ойтой хайлш
* Цахилгааны идэвxтэй полимер-Акторууд
Шинээр гарч байгаа материалуудаар хийсэн, тодорхой орчны өөрчлөлтөөс шалтгаалан хувирах Акторууд ч мөн бий. Энэ төрлийн ганцхан элементээс бүрдсэн Актор нь цахилгааны иж бүрэн хэлхээг орлож байна. Санах ой бүхий металлын хайлшаар хийсэн Актор болон сунах бодисын элементүүд нь маш бага температурын өөрчлөлтийг мэдэрдэг учир түүнийг жишээлбэл температурын тохируулагчаар хэрэглэнэ. 

## Мөн үзэх 
Actor (UML)

BiSS Интерфэйс

Талбайн төхөөрөмж (анг. *Field Device*)

Микросистемтехник

## Ном, сурах бичиг 
* B. Schröer: *Aktoren in der Mikrosystemtechnik.* In: *Sensor-Magazin.* 1992, ISSN 0179-9592, Nr. 1, 23–25, Nr. 2, S. 10–13.

## Цахим холбоос 

Ангилал:Робот
Ангилал:Микро систем технологи
Актуаторик

**Aкторик** нь, ихэвчлэн англиар "actuator" (монголоор орчуулбал хөдөлгөгч) гэж хэрэглэдэг ухагдхуун нь хөтлүүрийн техникийн салбар хэсэг. Акторикийн ерөнхий утга нь хөдөлгөөнд оруулах эсвэл хэв гажилтанд оруулахыг илэрхийлдэг учир техникийн олон салбар шинжлэх ухаанд жишээлбэл удирдлага- болон тохируулгын техник, автоматжуулах техник болон мехатроникт ихээр хэрэглэгддэг болно.
**Акторууд** нь ( Хувиргагч/хөрвүүлэгч; хөтлөгчийн эд анги) ) цахилгаан дохиог (жишээ нь: удирдлагын компютерээс гарч байгаа тушаал) механик хөдөлгөөн эсвэл физикийн хэмжээс рүү (жишээ нь: даралт эсвэл температур) хөрвүүлэн шууд удирдлага- болон тохируулгын системийг идэвхтэй нөлөө үзүүлж тодорхой хэмжээс ямар байхыг зааж өгдөг.
Сонгодог утгаараа  бол бүx төрлийн хөдөлгөөнд оруулагч акторик байж болно.
* Механикт: гараар баганыг эргүүлэх
** Хийн урсгал судлалд: хийгээр ажиллах цилиндрийн тусламжтайгаар
** Шингэний урсгал судлалд (гидравлик): гидравлик цилиндрийн тусламжтайгаар
* Цахилгаан механикт: Голын эргэлт, цахилгаан моторын тусламжтай эрэг эсвэл резьба бүхий шпинделийг эргүүлэх (цахилгаан мотор нь энд хөтлүүрийн үүрэг гүйцэтгэн хэвтээ тэнхлэгийн дагуу хөдөлгөөн эсвэл хөдөлгөөн бүхий  эд ангийн шугаман систем)
* Биологид: булчингийн эслэгийг түлхэц үзүүлэх
* оптикт: хянах эд анги
* дулаанд: халаагч болон Пелтиерийн-эд анги 
Цахилгаан механикийн акторуудын хэрэглэгч нь ихэвчлэн алсын кабелын удирдлага эсвэл богино долгионы зайн удирдлага юм. 
Акторикийг тусад нь шинжлэх ухаан болгон судлах үйл явц сүүлд бий болсон.
Шинээр бий болсон пиецо-цахилгаан нийлмэл бодисууд нь хөдөлгөөнд оруулах болон хөдөлгөөнийг хянах явцыг шинэчилсэн шийдэл болсон.

Ангилал:Акторик
Z хувиргалт

Хялбараар хэлбэл, Лапласын хувиргалтын дискрет хэлбэрийг **Z хувиргалт** гэж ойлгож болно.
Лапласын хувиргалт нь тасралтгүй үргэлжлэх хугацааны (continuous time) буюу аналог системийн тухай ойлголт байдаг тул энэ аргыг тоон системд оруулж харгалзах хувиргалт болон боловсруулалтыг хийхийн тулд түүний дискрет хугацааны (discrete time) хувилбар болох Z хувиргалтыг хэрэглэнэ. Лапласын хувиргалтаас Z хувиргалтанд шилжихийн тулд хэд хэдэн ойролцооллыг хэрэглэдэг байна. Эдгээр ойролцоолол нь тухайн судлаачийн сонголт болон хэрэглээнээс хамаарна. Аль ч тохиолдол нь байсан, Z хувиргалтын үед дамжуулах функцийн туйл-тэг (pole-zero) нь Z хавтгайд байгуулсан нэгж тойргийн дотор, гадна аль эсвэл холимог байрлалд оршиж байдаг байна.

Ангилал:Дижитал дохио боловсруулалт
Ангилал:Цахилгаан техникийн онол
Ангилал:Системийн дүрслэл
Ангилал:Дискрет хувиргалт
Үл гулсах нөхцөл

Шингэний динамикт, зунгааралттай шингэний урсгалтай харьцаж буй хатуу гадаргыг **үл гулсах нөхцөл**-тэй гэж авч үзэж болох ба хатуу гадаргын орчимд хязгаарын давхрагын дотор шингэний урсгалын хурд 0-тэй ойролцоо байна.

Бүх шингэн-хатуу хязгаар дахь шингэний хурд нь хатуу гадаргын шинж чанараас хамаарч байдаг. Төсөөлж үзвэл, хатуу гадаргын орчим байгаа шингэний молекулууд хатуу барзгар гадаргад тулж, зарим нь тэндээ хөдөлгөөнгүй эвсэл хуйлрах маягтайгаар үлдэнэ. Хязгаарын нөхцлийн шийдэл нь өгөгдсөн байрлалаас хамаарах жишээг Дричлитийн хязгаарын нөхцөл-өөс харж болно.

## Физик баталгаа
Хэрэв хатуу гадаргын орчимд байх шингэний эгэл хэсгийн барьцалдалтын хүч нь таталцлын хүчээс их бол шингэний зонхилох урсгалтай хамт хөдлөхгүй хатуу гадаргын орчимд үлдэнэ.  Барьцалдалтын болон таталцлйн хүчийг тайлбарлавал: Капилляр үзэгдэлд барьцалдалтын хүчний улмаас шингэний гадарга хотгор /норгох шингэн/, таталцлын хүчний улмаас гүдгэр гадарга /үл  норгох шингэн/ үүсдэг.
Өөрөөр хэлбэл шингэн-хатуу матерын харилцах гадаргууд, шингэн болон хатуу материйн эгэл хэсгүүдийн хоорондын барьцалдах хүч (Adhesive forces) нь шингэн хоорондын таталцлын хүчээс (Cohesive forces) их байна гэсэн үг юм. Энэ хүчнүүдийн тэнцвэргүй байдал нь шингэний хурдыг 0-рүү тэмүүлэхэд хүргэдэг.

## Хүлцэлүүд
Ихэнх инженерийн ойролцоололд, үл гулсах нөхцөл нь бодит нөхцөл биш юм. Жишээлбэл, маш бага даралттай үед(тухайлбал өндөрлөг газар), тасралтгүй нөхцлийг авч үзсэн ч тэр хатуу гадаргын ойролцоо молекулууд гадаргаас ойж, тухайн зонхилох урсгалын нөлөөгөө хадгалсаар байна. Шингэний гулсалтын ердийн илэрхийлэл нь:

:u - u_{Wall} = \beta \frac{\partial u}{\partial n}

Үүнд n нь гадаргуу дээрх /зарим тохиолдол хана гэж нэрлэнэ/ нормаль координат ба \beta нь гулсах урт гэж нэрлэгдэнэ. Идеаль хийн хувьд, гулсах урт нь ихэвчлэн \beta \approx 1.15 \ell гэж ойролцоологдох ба, үүнд \ell нь чөлөөт мөрний дундаж утга юм. Зарим маш гөлгөр, шингэнд үл уусах гадаргуугын хувьд ч тэр энэ урт нь тэгээс ялгаатай байх ба нано хэмжээстэй урттай байна. 

Зунгааралттай урсгалын загварчлалд үл гулсах нөхцөл ихэвчлэн хэрэглэгдэх ба зарим тохиолдолд  'үл-нэвтрэх нөхцөл'(энэ тохиолдолд ханатай нормал шингэний хурд ханатай параллел байхаар тохируулагдах боловч параллель бүхий шингэний урсгалд ямар нэгэн хязгаарлалт байхгүй) хэрэглэгдэх тохиолдол байна.  Зунгааралтгүй урсгалын ердийн тохиолдолд, хязгаарын давхрага ба түүний нөлөөллийг тооцдоггүй.

Үл гулсах нөхцөл нь хүрэлцэх гадаргуу дахь зунгаараллтай шингэний асуудлыг томъёолоход хэрэглэгдэж болно.

## Мөн үзэх
* Хязгаарын давхрага
* Салхины градиент
* Шүргэх хүчдэл

## Гадаад линк
* No-Slip Condition at ScienceWorld
* How a fluid behaves near a surface
* chimney flow plot movie

## Лавлах
Ангилал:Шингэний механик
Усан боомт

**Усан боомт** нь далайн хөлөг онгоц зогсох, буудаллахад зориулсан далай тэнгисийн эрэгт тусгайлан бэлтгэсэн зогсоол бүхий барилга байгууламж юм.


Ангилал:Ачааны усан тээвэр
Боомт (салаа утга)

**Боомт** гэдэг нь монгол хэлний тайлбар толинд саад, тотгор, бартаа гэсэн утгатай үг ба дараах байдлаар олны дунд хэрэглэгдэж болно:

* Боомт — Усан сан бүхий хиймэл нуур үүсгэх усны барилга байгууламж, өдөр тутмын хэрэглээнд **далан** ч гэдэг.
* Боомт — Далайн эргийн усан онгоц зогсоох, буудаллах усны барилга байгууламж
* Боомт — Хилийн шалган нэвтрүүлэх цэг
Томас Робинсон (сагсан бөмбөгчин)

**Томас Эрл Робинсон** (, 1991 оны гуравдугаар сарын 17-нд Вашингтон хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Портленд Трэйл Блэйзерсийн» хүчний довтлогч юм.

## Замнал 
## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Үзүүлэлт - ESPN

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Сакраменто Кингз багийн тоглогч
Ангилал:Хьюстон Рокетс багийн тоглогч
Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Пүрэвийн Цэвэлсүрэн

**Пүрэвийн Цэвэлсүрэн** - БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин дуучин, жүжигчин, багш.

## Намтар 
: 1933 онд Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай суманд төрсөн. Улаанбаатарт 1951 онд Санхүүгийн техникум,
: 1960 онд Марксизм-Ленинизмийн оройн дээд сургууль,
: 1965 онд Москвад П.И.Чайковскийн нэрэмжит хөгжмийн дээд сургууль төгсчээ.

: 1951 оноос УХДТ-т дуучин,
: 1965 оноос ДБТ, ДБЭТ-т гоцлол дуучин,
: 1982 оноос УБДС-ийн биеийн тамир, урлагийн факультетийн найрал дууны тэнхмийн багш, тэнхмийн эрхлэгч,
: 1990 оноос нас бартлаа СУДэС-ийн дуулаачийн тэнхимд багшаар ажилласан нэрт дуучин, жүжигчин, сурган хүмүүжүүлэгч байжээ.

## Уран бүтээл 
### Дуурийн 
* Б.Дамдинсүрэнгийн “Учиртай гурван толгой”-н Нансалмаа,
* Б.Дамдинсүрэнгийн “Жаргалын зам”-ын Халиун,
* Б.Дамдинсүрэнгийн “Амарсанаа”-гийн Гэрэлгуа,
* С.Гончигсумлаагийн “Үнэн”-ий Ядмаа,
* П.И.Чайковскийн “Евгений Онегин”-ий Татьяна,
* А.Бородины “Игорь ван”-ы Ярославна,
* Ш.Гуногийн “Фауст”-ын Маргарита гэхчилэн үндэсний болон сонгодог олон дуурийн гол дүрийг чадварлаг сайхан дуулсан шилдэг дуучин,

### Дэлгэцийн 
* 1959 онд Ч.Ойдовын зохиол “Ардын элч” киноны Ариунаа
: Ариунаагийн дүрийг бүтээснээрээ манай жүжигчдээс анх олон улсын кино наадмын өндөр шагналыг эх орондоо авчирсан байна.
* 1970 онд Ч.Лодойдамбын зохиол “Тунгалаг Тамир” киноны Долгор
* 1974 онд “Уулзалт” киноны Дэжид
* 1985 онд "Фронтод явах өргөдөл" киноны Пэлжид
* 1990 онд "Алтан шонхор" киноны Будан мэргэний хатны дүрийг дэлгэцнээ амжилттай бүтээсэн.

## Гавьяа шагнал 
* БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин /1976-07-09.№144/,
* Ардын хувьсгалын ойн хүндэт медалиудаар шагнагджээ.

Ангилал:Монголын дуурийн дуучин
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Монголын сурган хүмүүжүүлэгч
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн багш
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн багш
Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Санхүү Эдийн Засгийн Техникумын төгсөгч
Ангилал:Дэлгэрхангайн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:1990 онд өнгөрсөн
Квинси Эйси

**Квинси Эйси** (; 1990 оны аравдугаар сарын 6-нд Техас мужийн Тайлер хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Нью-Йорк Никс» багт Хүч болон жижиг довтлогчийн байрлалд тоглодог. 2012 оны драфтаар «Торонто Рэпторс» сонгож байлаа.

## Замнал 
2014 оны наймдугаар сарын 6-нд Трэвис Аутлогийн хамт «Нью-Йорк Никст» Уэйн Эллингтон болон Жереми Тайлор нараар солигдон очжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - Eurobasket.com

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч
Ангилал:Сакраменто Кингз багийн тоглогч
Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч
Ангилал:Бейкерсфилд Жэм багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Масштаб

thumb|300px|right| Энэ зураг дээрх цагаан малгай нь зургийг харж байгаа хүнд харьцуулах **масштаб** болж байгаа учир эндээс тухайн машин ямар том хэмжээтэйг харж болно.
**Масштаб** гэдэг нь техникт, фото зураг болон газрын зурагт ямар нэгэн объектыг дүрсэлсэн хэмжээс (жишээ нь: замын урт) болон түүний бодит амьдрал дээрх хэмжээсийн харьцааг хэлдэг.

## Томруулалт 
Зарим салбарт (машин үйлдвэрлэл, электроник, Фото зураг) зөвхөн жижигрүүлэх биш  мөн масштабыг нь томруулан тодорхойлох шаардлага гардаг. Жишээлбэл 2:1 гэсэн харьцаа бүхий техникийн зураг эсвэл плакат байвал, энэ нь бодит байгаа хэмжээсийг хоёр дахин томруулсан гэсэн үг юм.

## Бодит масштаб харьцаа болон масштаб фактор 
Бодит масштаб  эсвэл масштабаар зурсан зураг гэдэг нь тухайн дүрслэл буюу загварын бүх хэмжээс нь бодит биетийн бүx хэмжээстэй адилхан урттай байхыг хэлнэ. Гар аргаар зурсан техникийн зургийн  нарийвчлалын алдаа буюу хүлцэл  нь 0,2мм байдаг. Масштабын бус зурагт жишээ нь гараар зурсан ноорог зураг болон фото зураг орно. 

## Газрын зураг 
Энд үзэх: *Масштаб (газрын зураг)*

## Архитектор 
Архитекторын зураг төслийн масштаб нь 1:10 (дэлгэрэнгүй)-аас 1:1000 (ерөнхий бүдүүвч зураг, гадна төлөвлөлт, байршлын төлөвлөлт) хүртэл хэрэглэнэ. Зарим нэг дэлгэрэнгүй зургийн масштаб нь 1:1-ээс болон 1:5 хүртэл байдаг ба маш цөөн тохиолдолд бодит хэмжээгээр нь томруулан зурдаг.

Техникийн зургийн стандартыг ISO 5455-д байдаг ба тэнд хэр томруулж болох эсвэл хэр жижигрүүлсэн масштабтай байж болох талаар зөвлөсөн байдаг.

## Энд бас үзнэ үү 
* Дүрслэх масштаб
* Масштаб өсгөлт
* Масштабын хүрээ

Ангилал:Техникийн зураг зүй
Ангилал:Архитектурын дүрслэл
Мейоз

ууд хуулбарлагдах ба "мейоз I" гэж нэрлэгдэх нэг дэх хууваагдалын өмнө гомолог хромосомууд генетикийн мэдээлэл солилцдог. Охин эсүүд дахин хуваагдах (мейоз II) ба энэ үед эгч хроматидууд задарч гаплоид гаметуудыг үүсгэнэ. Эр ба эм гаметууд нэгдэн бүрэн хос хромосомуудтай диплоид эсийг үүсгэнэ.]]

ий сперматоцитийн мейоз I -ийн 12 дахин удаашруулсан видео.]]

**Мейоз** (Грек. maɪˈoʊsɨs - цөөрөх, багасах) нь эсийн хуваагдалын төрөл ба энэ үед хромосомын тоо хоёр дахин багасна. Энэ процесс нь бэлгийн замаар үрждэг бүхий л нэг болон олон эст эукариотуудыг  (амьтан, ургамал, мөөгөнцөр) хамрана. Мейозын үе дахь алдаа нь зулбалтад, дийлэнх тохиолдолд үр хөврөлийн үед дахь тахир дутуужилд хүргэх шалтгаан болдог. 

## Эх сурвалж 
Ангилал:Эсийн үйл явц
Үйлдвэрлэлийн техник

thumb|miniatur|240px|right|Цөөн тоогоор үйлдвэрлэх авто машины үйлдвэрлэл

**Үйлдвэрлэлийн техник**т төхөөрөмжүүдийг алдаагүй ажиллуулаx аргууд болон үйлдвэрлэлийн технологи багтах бөгөөд байгалийн хуулиудыг зөв зохистойгоор хэрэглэн байгалиас өгсөн энерги болон түүхий эдийг шинэ бүтээгдхүүн болгон үйлдвэрлэхэд түүний зорилго оршдог.

## Tүүх 
Үйлдвэрлэлийн техник гэдэг ухагдхуун нь магадгүй 1970-аад он анх гарч ирсэн ба энэ нь машин үйлдвэрлэлийн өргөтгөл ойлголт бөгөөд энэ хоёрын түүхэн холбогдолоос шалтгаалан одоо ч их дээд сургуулиадад хэрэглэдэг. Үнэндээ бол үйлдвэрлэлийн техник гэдэг мэргэжлийн анги нь ерөнхий машин үйлдвэрлэл, үйлдвэрлэх технологи, материал судлал, агаар- болон сансрын техник, ажлын шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэлийн логистик гэх мэт болон өөр олон салбарыг өөртөө агуулж байдаг.

## Бүтэц 
Үйлдвэрлэлийн техник нь төрөл бүрийн үндсэн болон туслах техникийн салбараас бүрдэнэ. Үүнд:

Үндсэн техникийн салбарт:
*Цахилгаан техник
*Үйлдвэрлэх техник
*Үйлдвэрлэх технологи

Tуслах техникийн салбарт:
*Дамжуулгын техник
*Гарын хэрэглээний техник
*Мэдээлэл зүй

## Шүүмжлэл 
Инженерийн шинжлэх ухаанд яг тодорхой функцээр нь хуваах боломж бараг байхгүй. Тиймээс үйлдвэрлэлийн техник гэхээр технологи гэдэг үгээр их ойлгоод байдаг гэтэл технологи гэдэг нь үнэндээ цахилгаан техник буюу мэдээлэл зүйд хамаардаг тусдаа салбар. Цаашлаад үйлдвэрлэлийн техникийг өнгөц тодорхойлолт болох техникийн тоноглол болон тоног төхөөрөмжинд хэрэглэдэг ба угтаа энэ нь жирийн л нэг үйлдвэрлэлийн процесс юм. Үүний жишээнд хөгжмийн салбарт дууны техник болон кинонд кино үйлдвэрлэлийн техник  гэх мэтээр хэрэглэх явдал юм.

## Гадаад линк 
* Өндөр хөгжилтэй орнуудын үйлдвэрлэлийн техник


Ангилал:Техникийн мэргэжлийн салбар
Роза Багланова

**Ро́за Тажиба́евна Багла́нова** (, 1922—2011) гэж Зөвлөлт, хожим Казахстаны иргэн болон 89 насалсан дуурийн дуучин хүн байв. ЗХУ-ын Ардын жүжигчин (1967), БНХасУ-ын Ардын баатар (1996).

## Цахим холбоос 
* «Яндекс» толь дахь Роза Баглановагийн намтар 

Ангилал:Зөвлөлтийн дуучин
Ангилал:Казахстаны дуучин
Ангилал:Дуурийн дуучин
Ангилал:Казахстаны Ардын баатар
Ангилал:Ардын Жүжигчин (ЗХУ)
Ангилал:1922 онд төрсөн
Ангилал:2011 онд өнгөрсөн
Мустафа Шокай

**Мустафа́ Шока́й** () гэж Хаант Оросын иргэн байснаа 1921 оноос Франц руу цагаачлан одож 51 насалсан (1890—1941), тусгаар, нэгдсэн Туркестаныг байлгахын төлөө сэтгүүлч, улс төрийн зүтгэлтэн казах хүн байв. Мустафа олон хэл сурсан бөгөөд түүний нийтлэл 1917 оноос хойш олон хэлнээ хэвлэгджээ.

## Цахим холбоос 
* Мұстафа Шоқайдың тарихи тұлғасының бағалануы. Әбдіуақап Қара 

Ангилал:Оросын сэтгүүлч
Ангилал:Казахстаны улс төрч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Казахууд
Ангилал:1890 онд төрсөн
Ангилал:1941 онд өнгөрсөн
Ахмет Байтурсынов

**Ахмет Байтурсынов** () гэж Хаант Орос, Зөвлөлтийн иргэн байж 65 насалсан (1873—1937), зохиолч, хэл шинжлэлч эрдэмтэн, нийгэм улс төрийн зүтгэлтэн казах хүн байв. А. Байтурсынов 1912 онд казах хэлийг араб үсгээр бичих дүрэм боловсруулсан. ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн Байтурсыновыг төрөөс 1937 онд «ардын дайсан» хэмээн цоллож хороогоод 1988 онд цагаатгажээ.

## Цахим холбоос 
* Ахмет Байтурсынов на Biografia.kz 

Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Казах хэлээрх утга зохиол
Ангилал:19-р зууны утга зохиол
Ангилал:20-р зууны утга зохиол
Ангилал:ЗХУ-ын их хядлагын хэлмэгдэгч
Ангилал:Зөвлөлтийн цаазлагдсан хүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Казахууд
Ангилал:1873 онд төрсөн
Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Юрий Лончаков

**Юрий Лончаков** () гэж анх Зөвлөлт, одоо Орос улсын иргэн,  настай сансрын нисгэгч хүн бий. Лончаков 1997-2013 оны хооронд сансрын хөлөгт 200 хоног ажилласан.

## Цахим холбоос 
* Юрий Валентинович Лончаков в Космической энциклопедии 

Ангилал:Оросын сансрын нисгэгч
Ангилал:Союз хөлгийн бүрэлдэхүүн
Ангилал:Спейс шаттл хөлгийн бүрэлдэхүүн
Ангилал:ОУСС дээр зочлогч
Ангилал:ОУСС-ын үндсэн бүрэлдэхүүн
Ангилал:Оросын сансрын нислэг
Ангилал:ОХУ-ын Улсын баатар
Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан
Ангилал:Оросууд
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:1965 онд төрсөн
Дашпунцагийн Мажигсүрэн

**Дашпунцагийн Мажигсүрэн** - БНМАУ-ын Төрийн шагналт, Гавьяат Жүжигчин уран нугараач.
## Намтар
Есөн настайдаа 1945 онд циркийн сургуульд орж суралцан,
:1948 оноос уран нугаралт, тулах тэнцвэр, агаарын гимнастикийн төрлөөр үзүүлбэрүүд тоглож олны танил болсон, Монгол улсын анхны уран нугарагчдын нэг ажээ.
:Монголын циркийн түүхэнд “Шүдэн дээрх нугаралт”-ын гүйцэтгэлийг анх бүтээжээ.
:Мөн тулах тэнцвэр зэрэг циркийн бусад төрлийн үзүүлбэр номеруудад амжилттай тогложээ.
:1970-аад оноос циркийн багш дасгалжуулагчаар ажиллаж 10 гаруй шавь төрүүлсэн байна.
:ДЗО-ны 4 удаагийн их наадамд оролцжээ.
:1991-1992 онд АНУ-ын “Ринглинг-Бросс-Барнум-Балеу” гэдэг нүүдлийн циркт циркчдийнхээ багийг тэргүүлж очиж ажиллан тэндхийн 87 хотод тоглож Монголынхоо циркийн урлагийг сурталчилсан байна.

## Гавьяа Шагнал
* БНМАУ-ын Төрийн шагнал /1971/ - Циркийн уран нугаралтын үндэсний өвөрмөц төрлийг хөгжүүлсэн учир өөрийн багш Т.Цэнд-Аюуш болон Б.Норовсамбуу нарын хамт.
* БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин /1981-07-25.№262/,
* “Алтан гадас” одон,
* Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, Ардын хувьсгалын ойн хүндэт медалиудаар шагнагджээ.

Ангилал:Монголын циркчин
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан
Ангилал:Цэнхэрмандалын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Төгсгөлөг ялгавар

**Төгсгөлөг ялгавар** нь  *f*(*x*&nbsp;+&nbsp;*b*)&nbsp;&minus;&nbsp;*f*(*x*&nbsp;+&nbsp;*a*) хэлбэрийн математик илэрхийлэл юм. Хэрэв төгсгөлөг ялгавар нь *b*&nbsp;&minus;&nbsp;*a* гэснээр хуваагдвал, ялгаврын ноогдвор гарч ирнэ. Төгсгөлөг ялгавраар уламжлалыг ойролцоолох нь ялангуяа хязгаарын нөхцөлт бодлого, тэр дундаа дифференциал тэгшитгэлийн шийдийг инженер, шинжлэх ухааны хүрээнд тоон аргаар бодоход төгсгөлөг ялгаврын аргын гол үүргийг гүйцэтгэдэг.

Давталтын хамаарал нь ялгаварын тэгшитгэлд төгсгөлөг ялгаварын итерацийн тэмдэглэгээг оруулж өгсөнөөр төгс илэрхийлэгддэг.

## Давших, Ухрах, болон Төвийн ялгаврууд
Дараах гурван төрлийн ялгаврууд ихэвчлэн хэрэглэгдэнэ. Үүнд: урагшлах, ухрах, болон төвийн ялгавар байна.

**Давших ялгавар** нь дараах илэрхийллээр илэрхийлэгдэнэ.

: \Delta_h[f](x) =  f(x + h) - f(x). \ 

Энэ ялгаврыг хэрэглэх хэрэглээнээс хамаарч, *h* зай нь тогтмол эсвэл өөрчлөгдөж болно. Хэрэв *h* нь 1 тэй тэнцэх тохиолдолд: \Delta[f](x) = \Delta_1[f](x).

**Ухрах ялгавар** нь *x*&nbsp;+&nbsp;*h* болон&nbsp;*x* утгын оронд *x* ба *x*&nbsp;&minus;&nbsp;*h* гэсэн утгуудыг хэрэглэж дараах байдлаар илэрхийлэгдэнэ:

: \nabla_h[f](x) =  f(x) - f(x-h). \ 

Эцэст нь, **Төвийн ялгавар** нь дараах байдлаар хэрэглэгдэнэ.

: \delta_h[f](x) =  f(x+\tfrac12h)-f(x-\tfrac12h). \ 

## Уламжлалтай холбогдох нь 
Тэгэхээр x цэг дээрх функцийн уламжлал нь хязгаараар тодорхойлогдоно.

: f'(x) = \lim_{h\to0} \frac{f(x+h) - f(x)}{h}. 

Хэрэв h нь тэг рүү тэмүүлэхийн оронд ямар нэгэн утга (тэгээс ялгаатай) оногдож байвал  дээрх тэгшитгэлийн баруун гар тал нь дараах байдлаар бичигдэнэ.

: \frac{f(x + h) - f(x)}{h} = \frac{\Delta_h[f](x)}{h}. 

Эндээс, h хүрэлцээтэй бага байхад h - аар хуваагдсан давших ялгавраар функцийн уламжлалыг ойролцоолж болохоор харагдаж байна. Энэ ойролцооллын алдаа нь Тейлорын теоремоос тодорхойлогдох боломжтой. f нь ялгаварлагдах боломжтой гэж үзвэл, бид
: \frac{\Delta_h[f](x)}{h} - f'(x) \to 0 \quad  \text{as }(h \to 0). 
гэж бичиж болно.
Ижил томьёо ухрах ялгавраар бодогдож болно:
: \frac{\nabla_h[f](x)}{h} - f'(x) \to 0 \quad  \text{as }(h \to 0). 

Харин, төвийн ялгавар нь илүү нарийвчлал бүхий ойролцооллыг үзүүлнэ. Хэрэв f нь хоёр удаа ялгаварлагдах бол,
: \frac{\delta_h[f](x)}{h} - f'(x) =  o(h) . \!

Гэхдээ, төвийн ялгаврын хамгийн гол асуудал нь хэлбэлзэл бүхий функцийн уламжлал тэг байх магадлалтайд оршино. Хэрэв *f*(*nh*)=1  сондгой n  үед, мөн *f*(*nh*)=2  тэгш n  үед гэвэл ''f ' * (*nh'')=0 болно. Иймэрхүү тохиолдлын функцэд төвийн ялгаврыг хэрэглэх үед уламжлал тэг байх болно. Ялангуяа f нь дискрет хэлбэртэй бол иймэрхүү асуудал үүснэ.

Ангилал:Тоон анализ
Монголын бөө мөргөл

Төв Азийн өвөрмөц соёл иргэншлийг бүрдүүлсэн нүүдэлчин монголчуудын эртний шүтлэг бол **бөө мөргөл** юм. Бөө мөргөл нь Мөнх хөх тэнгэр, Байгаль дэлхий, Өвөг дээдсээ дээдлэн шүтдэг. Гадаад түүхэн эх сурвалжаас авч үзвэл Хүн анх бий болохоос үүссэн байсан ба Монголын алтан ургийн сүүл хүртэл бөө мөргөл гол шүтлэг нь байсаар иржээ. Монголд Шарын шашин /Хинаян/ нэвтэрснээс хойш уламжлалт байдлаа цөөнх нь хадгалан үлдсэн ба бөөгийн зан үйлийг авч үлдэхийн тулд шарын шашны эд зүйлсийг хэрэглэх болсноор шарын бөө гэх өрөөсгөл ойлголт бий болж үүнээс үүдэн хоорондоо эрс ялгаатай болсон байна. Бөө мөргөлийг онго тэнгэр, улаач, түшээ нар авч явдаг.

## Мөн үзэх
Этүгэн

Ангилал:Монголын бөө мөргөл‎
Этүгэн

Этүгэн буюу этүгэн эх бол Монголын бөө мөргөл‎д байдаг газар дэлхийн охин тэнгэр юм. Монгол домогт түүнийг саарал бух унасан залуу бүсгүйгээр төсөөлдөг. Халимаг аялгуунд "үткн" гэсэн үг эмэгтэй хүний бэлэг эрхтнийг илэрхийлдэг.

Этүгэн гэсэн охин тэнгэр түрэгийн бөө мөргөлд мөн байдаг бөгөөд этүгэнийг Монголын Хангайн нуруунд оршин байдаг гэж тэд үздэг байна.
 
## Эшлэл 
Ангилал:Монголын бөө мөргөл‎
Ангилал:Монголын үлгэр домог судлал
Эйлерийн арга

Математик болон тооцон бодох шинжлэх ухаанд, **Эйлерийн арга** нь анхны утга өгөгдсөн ердийн дифференциал тэгшитгэлийг (ODEs) шийдэхэд хэрэглэгдэх SN эрэмбийн тоон арга юм. It is the most basic  дифференциал тэгшитгэлийг тоон аргаар интеграцлахад хамгийн энгийн бөгөөд тохиромжит ил арга бөгөөд Рунге-Куттагийн арга-ын хялбар хэлбэр юм. Энэ арга нь Леонард Эйлерийн нэрээр нэрлэгдсэн ба, анх түүний *Institutionum calculi integralis* гэдэг номд ашиглагдсан байна. ( 1768–70 онд хэвлэгдсэн).

Ойролцоолох үед гарах бодолтын алдаа (алхам дахь алдаа) нь алхмын хэмжээний квадраттай пропорциональ, нийлбэр алдаа нь (өгөгдсөн хугацаан дахь алдаа) нь хугацааны алхамтай профорциональ учир энэ арга нь нэгдүгээр эрэмбийн арга юм.
Эйлерийн арга нь илүү нарийвчлал болон өндөр эрэмбийн комплекс аргыг цогцлооход үндэс суурь нь болж өгдөг.

## Эшлэл 
## Лавлах 
* .
* .
* .
* .
* 
* .
* .

## Гадаад холбоос 
*Euler's Method for O.D.E.'s, by John H. Matthews, California State University at Fullerton.
*On line calculator for Euler's method by www.mathstools.com
*Euler method implementations in different languages by Rosetta Code

Ангилал:Ердийн дифференциал тэгшитгэлийн онол
Ангилал:Тоон анализ
Ди Браун

**Декован Кэделл Браун** (, *1968 оны арваннэгдүгээр сарын 29-нд Флорида мужийн Жэксонвилл хотод төрсөн*) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Бостон Селтикс», «Торонто Рэпторс» болон «Орландо Мэжик» багуудад 12 улирал тоглож байлаа. Цагирагт довтлох тэмцээнд *рууки* буюу 1991 онд Шон Кемп, Кенни Смит нарын долоон тоглогчидтой өрсөлдөж аваргалсан түүхтэй.
## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* Үзүүлэлт

Ангилал:1968 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч
Ангилал:Орландо Мэжик багийн тоглогч
Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Кенни Уокер

**Кеннет «Скай» (Кенни) Уокер** (, 1964 оны наймдугаар сарын 18-нд Жоржиа мужийн Роберта хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин.
## Замнал
Уокер 1986 оны драфтын №5-аар «Нью-Йорк Никст» хуваарилагдаж таван жилийн хугацаанд таван дасгалжуулагчийн удирдлагаар тоглож байв. 1989 оны хоёрдугаар сарын 11-нд слэм-данкийн тэмцээнд аваргалсаны удаахь гурав дахь өдөр эцэг нь насан эцэслэж байсан юм.
## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* Үзүүлэлт - Basketball-Reference.com 
* Үзүүлэлт - NBA.com 

Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч
Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1964 онд төрсөн
Циклид

Энэ жагсаалт нь аквариумын **Циклид** төрлийн загасны нийтлэг нэршилийн жагсаалт юм.

### Америк циклидууд
#### Өмнөд Америк циклидууд
#### Төв болон хойд америк циклидууд
### Африк циклидууд
#### Гол мөрний циклидууд
#### Танганяка нуурын циклидууд
#### Малави нуурын циклидууд
## Холбоотой хуудсууд
ангилал:загаснууд
Ангилал:Алаг алгана
Ангилал:Аквариумын загас
Хорлоогийн Мөнхбаяр

**Хорлоогийн Мөнхбаяр** Монгол Улсын гавьяат багш, биологийн багш.
## Намтар
1963 онд МУИС-ийг биологийн багш мэргэжлээр төгссөн. Сургууль төгсөөд УБДС-д хуваарилагдан ирж багш, проректор, сургуулийн намын хорооны нарийн бичгийн дарга, эрдэмтэн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад 1990 оноос тэнхмийн эрхлэгчээр ажиллажээ.

Багшийн хувьд Амьтан судлал, Ерөнхий экологи, Амьтны газар  зүйн хичээлийг шинжлэх ухааны өндөр түвшинд зааж, биологийн салбарыг 400 шахам шавь нар нь багш болцгоожээ.  Арваад доктор, 20 гаран магистрын ажлыг удирдан хамгаалуулсан байна.

## Бүтээлүүд
Сургалтад биет үзүүлэн, техник хэрэгсэл өргөн ашиглаж хөтөлбөр гарын авлага, сурах бичиг олныг туурвисан байна. Монгол орны амьтны аймгийн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болсон хоёр нутагтан, хэвлээр явагчдын судалгааг хийсэн тус улсын герпетологийн анхны эрдэмтэн бөгөөд түүний эрдэм шинжилгээний ажлын үр дүнд Монгол орноос гурван зүйлийн амьтан шинээр тэмдэглэгдэж, хоёр салбар зүйлийг шинээр бичсэн бөгөөд гадаадын эрдэмтэдтэй хамтарч тус орны мөлхөгчдөөс хоёр зүйлийн гельминтийг шинжлэх ухаанд шинээр нээжээ.

Нэг сэдэвт зохиол, сурах бичиг 30, эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, мэдээ илтгэлийн хураангуй, шинжлэх ухааны хялбаршуулсан өгүүлэл 120 гаруй, заах аргын зөвлөмж 10 гаруйг дангаараа болон хамтран туурвижээ.

## Гавьяа Шагнал
* Монгол улсын гавьяат багш /2006-06-23. №172/,
* Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон /2000/ болон бусад медалиудаар шагнагджээ.

Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Матадын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1940 онд төрсөн
Эрдэнэбаатарын Шагдар

**Эрдэнэбаатарын Шагдар** - БНМАУ-ын төрийн шагналт, гавьяат багш, жимс, жимсгэнийн аж ахуйг үндэслэгчийн нэг, биологийн багш.
## Намтар
:1926-1930 онд бага сургууль,
:1931-1932 онд Улаанбаатар хотод эвлэлийн идэвхтний дамжаа,
:1934-1935 онд нам, улсын төв сургууль,
:1944-1947 онд Намын шинэ хүчний дээд сургууль,
:1947-1949 онд УБДС-д суралцаж төгсчээ. Биологийн багш мэргэжилтэй.

:1930-1933 онд Баянтүмэн /Чойбалсан/-ий хоршооны ангид бичээч, нарийн бичгийн дарга, орлогч дарга,
:1933-1934 онд Дорнод аймгийн ХЗЭ-ийн хороонд хэлтсийн эрхлэгч,
:1935-1941 онд нам, улсын төв сургуульд багш,
:1941-1944 онд Худалдааны техникумд багш, хичээлийн эрхлэгч, захирал,
:1947-1951 онд Намын шинэ хүчний дээд сургуульд багш,
:1952-1954 онд Мал аж ахуйн яамны Сонгино дахь жимсний салбарын эрхлэгч,
:1954 оноос Хөдөө аж ахуйн яам, Шинжлэх ухааны академийн харьяа Шаамар дахь жимс, жимсгэнийн эрдэм шинжилгээний төв станцын дарга, эрдэм шилжилгээний зөвлөх ажилтнаар нас эцэслэтлээ ажиллажээ.

1940-өөд оны сүүлчээс жимс, жимсгэнэ тариалах талаар сонирхон судалж, хэвлэлд сурталчилгааны өгүүлэл бичиж байгаад Сэлэнгэ аймгийн Шаамар нутгийг сонгож 1954 оноос тариалах ажилд өөрөө гардан оролцож, удирдан зохион байгуулж, улмаар зөгийний аж ахуйтай хослон эрхлэх болгож өргөжүүлсэн, Монголд жимс, жимсгэнийн аж ахуйг үндэслэгчийн нэг байжээ.

Ахмад багш, хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэлийн нэрт зүтгэлтэн энэ хүн МАХН-ын XIII, XIV  болон МҮЭ-ийн их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож, МҮЭ-ийн Төв зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдож байжээ.

## Гавьяа Шагнал
* БНМАУ-ын гавьяат багш /1951-10-17. №86/
* БНМАУ-ын төрийн шагнал /1964/ - Монголд жимс, жимсгэнийн аж ахуйг үндэслэлцсэний төлөө.
* Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон,
* Алтан гадас одон болон бусад медалиудаар шагнагджээ.

## Эх сурвалж
www.gaviyat.pms.mnээс авав.

Ангилал:Монголын биологич
Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Баянтүмэний хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1915 онд төрсөн
Ангилал:1978 онд өнгөрсөн
Самбуугийн Ишбалжир

**Самбуугийн Ишбалжир** Монгол Улсын гавьяат багш, авто замын инженер багш.

## Намтар
1954 онд Зөвлөлт Украины /хуучин нэрээр/ Харьков хотын Авто замын дээд сургууль төгсчээ.

Тэр цагаас Улаанбаатар хотод Автобус, такси моторын баазын ерөнхий инженер, 1956 оноос Авто сургуульд, 1962 оноос МУИС, ТИС-д багшаар ажиллаж иржээ.

Авто тээврийн салбарын мэргэжилтэй ажилчнаас эхлээд инженер олон зуун хүнийг сургаж мэргэжил эзэмшүүлсэн багш, механик, автомашины болон металл боловсруулах лабораториуд байгуулж, сургалтын 30-аад тоног төхөөрөмж, хиам, ундаа хийх иж бүрэн төхөөрөмж, гурил зуурах машин зэргийг бүтээж ажил үйлдвэрлэлд нэвтрүүлсэн инженер, шинийг санаачлагч, зохион бүтээгч, судалгаа, сурталчилгааны олон ном, товхимол, хэдэн зуун өгүүлэл бичиж нийтлүүлсэн эрдэм дэлгэрүүлэгч ажээ.

## Гавьяа Шагнал
* Монгол улсын гавьяат багш /1994-12-06. №158/

## Эх сурвалж
www6gaviyat.pms.mnээс авав.

Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:Техникийн Их Сургуулийн багш
Ангилал:Украины их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Баяндуны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1930 онд төрсөн
Спад Уэбб

**Энтони Жером Уэбб** (, 1963 оны долоодугаар сарын 13-нд Техас мужийн Даллас хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин. Хөгжлийн лигийн «Техас Лежендс» багийн албаны даргаар ажилладаг. Даллас хотод зохиогдсон Бүх оддын тоглолтын цагирагт довтлох тэмцээнд Уэбб нэг гараар бүтэн эргэлттэй болон шалтай дамжуулалтаар хоёр гараар тохох зэрэг онцгой үзүүлбэрүүдээр Доминик Вилкинс нарын долоон тоглогчидыг илтэд ардаа орхин *НБА-гийн түүхэнд хамгийн намхан ялагч* болж байв.
## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* Үзүүлэлт 
* Профайл 

Ангилал:1964 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Атланта Хокс багийн тоглогч
Ангилал:Сакраменто Кингз багийн тоглогч
Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч
Ангилал:Орландо Мэжик багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Десмонд Мэйсон

**Десмонд Тремейн Мэйсон** (, 1977 оны аравдугаар сарын 11-нд Техас мужийн Waxahachie хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан сагсан бөмбөгчин.

Десмонд Оклахома Стэйт коллежоос «Сиэтл Суперсоникст» 2000 оны драфтаар №17 болон элсэж, 2001 онд цагирагт довтлох тэмцээнд багийн түүхэнд анхны түрүүг авчирч байлаа.2003 онд тус тэмцээнд аман хүзүүдсэн.
## Биеийн үзүүлэлт 
* **Өндөр** 196 см
* **Жин** 101 кг
* **Гарын алдлалт** 214 см
* **Үсрэлт** 95.5 см
## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* Үзүүлэлт - NBA.com
* Үзүүлэлт - basketball-reference.com

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Сиэтл Суперсоникс багийн тоглогч
Ангилал:Милуоки Бакс багийн тоглогч
Ангилал:Нью-Орлеан Хорнетс багийн тоглогч
Ангилал:Оклахома Сити Тандер багийн тоглогч
Ангилал:Сакраменто Кингз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
VietJet Air

'''''' буюу () нь Вьетнамын үндэсний авиа компани. Таншоннят олон улсын нисэх онгоцны буудлаас олон улсын байнгын нислэг үйлддэг.
Ангилал:Вьетнамын авиа компани
Ангилал:2007 онд байгуулагдсан
Харольд Майнер

**Харольд Дэвид Майнер** (, 1971 оны тавдугаар сарын 5-нд Калифорни мужийн Инглвүүд хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн цагирагт довтлох тэмцээнд гурван жил дараалан оролцохдоо Исайя Райдерт л түрүүгээ алдаж байв.
## Замнал
## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* Үзүүлэлт - Basketball-Reference.com 
* Үзүүлэлт - NBA.com 

Ангилал:1971 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Майами Хийт багийн тоглогч
Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд