open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аюурзанын Очирбат

**Аюурзанын Очирбат** (1928 онд Түшээт хаан аймгийн Зоригт Ван хошуу, өнөөгийн Төв аймгийн Бүрэн сумын Монгол уулын энгэр гэдэг газар төрсөн- 2017 онд Улаанбаатар хотод нас барсан) — «Тунгалаг Тамир» киноны Итгэлт баян, «Мандухай цэцэн хатан»-ы Сатай сайд зэрэг олон дүрийг бүтээсэн Монгол улсын тайз, дэлгэцийн жүжигчин, 1971 онд БНМАУ-ын Гавьяат жүжигчин, 1988 онд БНМАУ-ын Ардын Жүжигчин цол хүртсэн байна. 

## Намтар 
Зураач Дашдаваа гэдэг хүний хүү болж төрсөн. 19 нас хүртлээ хөдөө мал дээр өссөн залуу 1947 онд хотод ирээд Урлагийн сургуульд орсон байна. 

1950 онд алдарт Цагааны Цэгмид багшийнхаа удирдлага дор хожим найруулагч болсон Д.Хишигт, "Сэлэм Тогмид" Ц.Цэрэндорж нартай хамт төгсчээ.  

1950 оноос Улсын Хүүхэд Залуучуудын театрт жүжигчин. У.Шекспир “Ромео, Джульетта” жүжгийн Меркуцио, Ф.Шиллер ”Дээрэмчид” жүжгийн Франц Мор, Д.Намдаг “Хярааны хонхорт” жүжгийн Харуул занги зэрэг 100 гаруй жүжгийн гол ба туслах дүрийг бүтээсэн.  

Тэрээр мөн “Баавгай дуулах уу”, “Тэмдэгтэй хүн”, “Урилга”, “Бэлэн дарга”, “Хүү”, “Бригадын дарга”, “Бор, Төмөр хоёр” зэрэг жүжгийн зохиол бичсэн. 

## Дэлгэцийн гол бүтээл
### Уран сайхны кино
1966 он "Төөрсөөр төрөлдөө" хилийн хулгайч

1970-1973 он " Тунгалаг тамир" Итгэлт

1976 он " Хүний амь" шүүгч.

1978 он " Тэнгэрийн муухай арилдаг" Журнай

1981 он "Говь Хянганд тулалдсан нь" япон генерал

1981 он "Хатанбаатар" Тогмид

1982 он "Хуучин сүм" хурандаа

1983 он " Сахиус уу, сахиул уу”

1984 он "Саруул талын ерөөл" эрдэмтэн

1987 он "Үлгэр дууссан хойно" өвгөн

1988 он " Мандухай цэцэн хатан" Сатай сайд

1989 он "Сэрүүн дуганы мөхөл" Шагдар

1989 он " Хачин хүн" Гончиг

1990 он "Тод магнай" Мятав

1991 он "Тэнгэрийн сахил" Дамбий

1992 он "Цөвүүн цагийн богд"

1992 он " Агарын гурван сүлжээ" Дарам

1993 он "Өс хонзон" Лодон

1994 он "Зүүдний цагаан унага" Нэрэн

1995 он "Хамлет их говийн жонон" галзуу

1995 он "Цагаан дуганы гэгээ"

1995 он "Чин ван Ханддорж" Сандо амбан

1997 он "Догшин хутагтын сахиус"

2002 он " Ээждээ л үнсүүлэхсэн"

## Эх сурвалж
* Аюурзанын Очирбат уран бүтээлчийн намтар, уран бүтээл
* ОЧИРБАТ Аюурзанын

Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Бүрэний хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1928 онд төрсөн
Ангилал:2017 онд өнгөрсөн
Худгийн мисс

**Худгийн мисс** — 2011 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино. 

Цэвээнравдангийн Төгсбилэгт зохиолыг бичин гол дүрд тоглоод, Жигжидийн Биндэр найруулж, «Орчлон фильм» кино компани бүтээжээ.

Будлиантай, инээдмийн, хайр дурлалын төрлийн кино.

## Гол дүрд
* *Дурлалт залуу хархүү* — Ц. Төгсбилэгт
* *Дөрвөн ихэр бүсгүй* — М. Батжаргал
* *Дөрвөн ихрийн аав* — Ө. Наранбаатар

Ангилал:2011 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Түгээмэл элбэгт

**Түгээмэл элбэгт** (1831–1861; 30 насалсан) – 1850–1861 онд төр барьсан Чин улсын есдүгээр **хаан**, манж хүн байв.

## Бага нас 
Айсингиоро Ижу 1831 онд манж Чин улсын нийслэл Бээжин дэх хааны зуны ордонд Төр гэрэлт хааны дөрөвдүгээр хүү болж, манжийн ниохуру овогт Чуань эрхэм хатнаас (1834 оноос Шяочуаньчөн их хатан гэх болсон) төрсөн. 

Ижу багадаа бичиг ном, цэрэг зэвсгийн эрдэм сайн сурч хан хүү хэмээн нэр заагджээ.

thumb|140px|left|Цэцэрлэгт

## Эзэн хаан 
1850 оны хавар Төр гэрэлт хааны нэр заасан Ижу ханхүү 19 насандаа Түгээмэл элбэгт хаан болжээ. Энэхүү оны цолыг манжаар *Губчи элгиенгэ*, хятадаар *Шяньфөн* (*Xianfeng*) гэдэг. 

Бослого их гарч байсан. Өмнөд нутагт христийн шашинт хакка яст хятад үндэстэн Хун Шючуань Тайпингийн бослогыг (1850–1864) дэгдээж улс байгуулснаа зарлаж 1853 онд Наньжинг эзэлж газар авсан бол умард нутагт Нианы бослого (1851-1868) дэгдсэн. 1854-1873 онд мяо ардын бослого, 1856 онд Юньнаньд Пантайн бослого үүсчээ. Өмнөд нутагт хятад жанжин Зөн Гуофань, умард нутагт монгол жанжин Сэнгэринчен хааны цэргийг удирдаж байв. 

Хар тамхины хоёрдугаар дайнаар Англи-Францын хүчин Тяньжиниас довтолж 1860 онд хааны зуны ордныг эзэлснийг сонссон Түгээмэл элбэгт хааны бие муудаж 1861 онд 30 насандаа өөд болжээ. 

Хаан амьсгал хураахын өмнө 6 настай Бүрэн засагч хаанд туслуулахаар хааны ургийн 4 хүн, 4 сайдыг тохоож төр барих зөвлөлийг үүсгэсэн боловч Бүрэн засагчийн эх И хатан (хожмын Цыши хатан эх) Шяожэньшянь их хатны хамтаар Сусунь нарыг дарж төрийн хэргийг мэддэг болжээ.

## Гэр бүл 
* Эцэг — Төр гэрэлт хаан — айсингиоро овогт
* Эх — Шяочуаньчөн хатан — ниохуру овогт
### Хатан 
* Шяодөшянь их хатан (-1850) — сакда овогт
* Шяожэньшянь их хатан (1837–1881). — ниохуру овогт, Цыань хатан эх
* И хатан (1835–1908) — ехэнара овогт, Цыши хатан эх
* Ли хатан, хожим Жуанжин (1837–1890) — татара овогт
### Хүүхэд 
* Зайчунь агь (1856–1875) — И хатны хүү, Бүрэн засагч хаан
* (1858) — Мэй хатны хүү
* Рунъань улсын гүнж (1855–1875) — Жуанжин хатны охин
* Өргөмөл: Руншоу улсын гүнж (1854–1924) — Гун вангийн их охин

Ангилал:1831 онд өнгөрсөн
Ангилал:1861 онд өнгөрсөн
Ангилал:Чин улсын хаан
Ангилал:Манж үндэстэн
Ангилал:Айсингиоро
Эрдэнэцогтын Мандахнаран

**Эрдэнэцогтын Мандахнаран** (* 1991 оны 3 сарын 31; Сүхбаатар аймгийн Түвшинширээ суманд төрсөн) нь 100 буудалт даамын Олон улсын их мастер цолтой даамчин юм. 2013 онд Азийн аварга болж байсан. Маркетингийн менежер мэргэжилтэй. 100 буудалт даамын спортоор 10 гаруй жил хичээллэж байгаа.

;Амжилт
* 2004 онд спортын мастер
* 2012 онд Дэлхийн Даамын Холбооны Мастер
* 2013 онд Олон Улсын Их Мастер цол
* Улсын аварга
* Монголын оюуны спортын анхдугаар наадмын аварга
* Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээний алт, хүрэл медальт
* Xingqui Cup Олон улсын тэмцээний мөнгөн медальт
* Дэлхийн оюуны спортын II-р наадмын хүрэл медальт

Ангилал:1991 онд төрсөн
Ангилал:Монголын даамчин
Бүрэн засагч

**Бүрэн засагч** (1856–1875; 19 насалсан) – 1861–1875 онд өргөмжлөгдсөн Чин улсын аравдугаар **хаан**, манж хүн байв.

## Намтар 
Манж Чин улсын хааны ордон Бор хотод 1856 онд Түгээмэл элбэгт хаан, манжийн ехэнара овогт И хатан хоёрын хүү болж Зайчунь мэндэлжээ. Түгээмэл элбэгт хаан Халуун голд өвчнөөр нас барахад ганц амьд сэрүүн хүү Зайчунь нь 5 настайдаа хаан өргөмжлөгдөв. Оны цолыг монголоор *Бүрэн засагч*, манжаар *Ёнинга дасан*, хятадаар *Тунжи* хэмээдэг. 

Түгээмэл элбэгт хаан хүүдээ төр барих зөвлөл Сусунь, И, Дуанхуа, Жиншоу нарын хааны төрлийн 4, Муин, Куанюань, Духань, Жяо Юин нарын 4 сайд, бүгд 8 хүнийг үлдээсэн боловч Бүрэн засагчийг төрүүлсэн Цыши хатан эх (1835–1908) Гун вангийн тусламжтай төр эргүүлж их хатан байсан Цыань хатан эхийн (1837– 1881) хамтаар төр барьсан.

Бүрэн засагч хаан 1872 онд Шулуун хөх хошууны аруд овогт Буяныг их хатан болгосон (Шяожөи их хатан). Өөр дөрвөн хатан авсан бөгөөд Цыши хатан эх бусад хатанд боломж олгохыг шаардаж хаан, их хатан хоёрыг тусад нь байлгах болов. 1873 оноос Бүрэн засагч хаан төр барих болж 1874 онд улсын сан хэцүү байхад зуны ордныг засварлана хэмээн Гун ван, Чунь ван зэрэг авга нартайгаа маргалдав. Ууртай, гөжүүд хааныг нэгэн тайган нууцаар эмсийн хүрээлэн аваачсанд хаан тэмбүү өвчин тусч 1875 оны 1 сард 19 насандаа таалал төгсчээ. Бүрэн засагч хүүхэдтэй болж амжаагүй, жирэмсэн Буян хатан 3 сард нас барсан. Цыши хатан эх үргэлжлүүлэн төр барьж 3 настай Бадаргуулт төрийг дараагийн хаанд өргөмжилжээ.

thumb|left|130px|Балчир хаан

## Гэр бүл 
* Эцэг — Түгээмэл элбэгт хаан  — айсингиоро овогт
* Эх — Цыши хатан эх  — ехэнара овогт

### Хатан 
* Шяожөи их хатан (1854–1875), төрсөн нэр нь Буян — аруд овогт
* Шүшэнь хатан (1860–1905) — фука овогт
* Жуанхө хатан (1857–1921) — аруд овогт
* Жинъи хатан (1856–1932) — хэсэри овогт
* Рунхуй хатан (1854–1933) — шилингиоро овогт

Ангилал:1856 онд төрсөн
Ангилал:1875 онд өнгөрсөн
Ангилал:Чин улсын хаан
Ангилал:Манж үндэстэн
Ангилал:Айсингиоро
Базаржавын Навчаа

**Базаржавын Навчаа** (1977 онд төрсөн) - Монголын найруулагч, жүжигчин. 

«Хэцүү анги» ОАК, «Рашаантын 18» УСК, «Помогите нам» гурван цуврал уран сайхны кино зэрэг бүтээлээрээ танигдсан, Монгол улсын эмэгтэй жүжигчин, продюсер, уран бүтээлч авьяастай эмэгтэй юм.

## Дэлгэцийн гол бүтээл
### Уран сайхны кино
## Эх сурвалж
* Базаржавын Навчаа гэх энэ эмэгтэйг өдгөө Монголд мэдэхгүй, танихгүй хүн ховор.

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын кино найруулагч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Дамбарэнцэнгийн Хүрэлхүү

**Дамбарэнцэнгийн Хүрэлхүү** ( Өмнөговь аймгийн Хүрмэн суманд 1964 онд төрсөн) — Монголын хошин урлагийн Гавьяат жүжигчин (2013).

1990 онд СУИС-ийг төгссөн.

## Дэлгэцийн бүтээл
### Уран сайхны кино
## Эх сурвалж
* Д.Хүрэлхүү: Хүнийг уйлуулах амархан, инээлгэх хэцүү

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Баяндалайн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1964 онд төрсөн
Системийн дуудлага интерфейс

Компьютерийн системийн дуудлага 1.Нэр томьёо: Програм хангамж болон техник хангамжийн аль аль нь үйлдлийг гүйцэтгэхдээ тасалдыг ашигладаг. Техник хангамжийн хувьд тасалдлыг хэзээд ч CPU руу дохио явуулнсаар бий болгож чаддаг. Харин програм хангамжийн хувьд тасалдлыг бий болгохдоо системийн дуудлага (system call) гэж нэрлэгдэх тусгай үйлдлийг ажиллуулдаг 2.Юунд ашиглагдах талаар: Сүүлийн үеийн компьютерийн систем нь ерөнхийдөө нэг эсвэл олон CPU-наас болон олон тооны төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд,тэдгээр нь энгийн түгээгүүрээр хамтын хэрэглээний санах ой(shared memeory) руу хандаж чадах бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс тогтож байна.Төхөөрөмжүүдийн тохируулагч бүр нь тодорхой төрлийн төхөөрөмжүүдийг хянаж байдаг.(жишээ нь:дискний уншигч,аудио төхөөрөмж болон видео гаргагч) CPU болон төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд нь давхцан,санах ойн циклд зөрүүтэй ажилладаг.Санах ой руу дарааллан цэгцтэй хандахыг бататгахын тулд,санах ойн тохируулагч нь хэний үйл ажиллагаа нь санах ойтой зэрэгцэн хандахыг хангаж өгдөг. Компьютерт асаж эхлэхд,жишээ нь:асах үед эсвэл унтраад дахин асах үед хамгийн эхний програм ажиллаж эхэлдэг. Энэ эхний програм,эсвэл гадны тусламжгүйгээр ажиллах(bootstrap program)програм нь их энгийн халамжилдаг.Ерөнхийдөө энэ нь зөвхөн унишх санах ой(ROM) эсвэл електроникоор устгагдаг программан зөвхөн унших санах ой(EEPROM)-нууд компьютерийн техник хангамжтай хамт үйлдврээс нь суудаг жижиг програм гэгддэг.Энэ нь системийн бүх харагдах байдлуудыг суулгадаг,CPU бүртгүүрээс төхөөрөмжүүдийн тохируулагч санах ой руу хүртэлх. Програм хангамж болон техник хангамжийн аль аль нь үйлдлийг гүйцэтгэхдээ тасалдыг ашигладаг. Техник хангамжийн хувьд тасалдлыг хэзээд ч CPU руу дохио явуулнсаар бий болгож чаддаг. Харин програм хангамжийн хувьд тасалдлыг бий болгохдоо системийн дуудлага (system call) гэж нэрлэгдэх тусгай үйлдлийг ажиллуулдаг. Сүүлийн үеийн компьютерийн систем нь ерөнхийдөө нэг эсвэл олон CPU-наас болон олон тооны төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд,тэдгээр нь энгийн түгээгүүрээр хамтын хэрэглээний санах ой(shared memeory) руу хандаж чадах бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс тогтож байна.Төхөөрөмжүүдийн тохируулагч бүр нь тодорхой төрлийн төхөөрөмжүүдийг хянаж байдаг.
Ард түмний нэр

Аливаа улсын хүн амыг нийтээр нь нэрлэх нэрийг **ард түмний нэр** гэдэг. Харин этноним буюу угсаатны нэр нь зөвхөн тодорхой нэг угсаатны нэр гэдгээрээ ялгаатай.

Ангилал:Нэр судлал
Ангилал:Хэрэглээний хэл шинжлэл
Ангилал:Хэл шинжлэлийн ухаан
Ангилал:Семантик
Ангилал:Угсаатны зүй
Каннада хэл

Энэтхэг улсад хэлж яригдах олон хэлний нэг болох **Каннада хэл** (ಕನ್ನಡ ) бол Дравид хэлний язгуурын Тамил-Каннада бүлэгт ангилагдсан, өнөө цагт 44 сая хүний тээн эзэмнэж буй хэл юм. Каннада хэлээр Энэтхэгийн Карнатака муж улсынхан голчлон хэлэлцдэг. Дотроо 20 гаран ялгарах аялгуутай, бичгээсээ зөрүү ярианы хэлбэр үүсчихсэн.


Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Карнатака
Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Ким Бу-гён

**Ким Бу-гён** (солонгосоор 김보경, дуудлага нь [ким-бу гёнъ], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Kim Bo Kyung) — Английн Кардифф Сити (2012 оноос хойш) багт тоглож буй Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн (2010-) гишүүн, 1989 онд төрсөн хөлбөмбөгчин.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Кардифф Сити багийн тоглогч
Ангилал:Мацүмото Ямага багийн тоглогч
Ангилал:Сересо Осака багийн тоглогч
Ангилал:Оита Тринита багийн тоглогч
Ангилал:Уиган Атлетик багийн тоглогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
И Хю-ри

**И Хюри** (солонгосоор 이효리, дуудлага нь [ий хюу-ри], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Lee Hyori) — 1998–2002 оны хооронд Fin.K.L хамтлагт, түүнээс хойш гоцлон дуулах болсон, 1979 онд төрсөн Өмнөд Солонгосын эмэгтэй дуучин.

## Зураг 

Зураг:Lee hyori south korean photo by christopher peterson.jpg
Зураг:Lee Hyori from acrofan.jpg

Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ким Жон-сүк

**Ким Жон-сүк** (солонгосоор 김정숙, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Kim Jong-suk; 1919-1949) —Умард Солонгосын дарга Ким Ир Сений анхны гэргий, тиймээс ч Ким Чен Ирийг төрүүлсэн эх, Ким Жон-өний эмэг эх гэж ойлгох хүн.

Ангилал:1919 онд төрсөн
Ангилал:1949 онд өнгөрсөн
Ангилал:Ким Ир Сен
Банш

**Банш** бол Монголчуудын амтархан иддэг хоол бөгөөд баншны үүсэл их хачин түүхийг өгүүлдэг. Учир нь баншийг ихэнх хоол судлаачид Хятадаас үүссэн гэх бөгөөд гарал үүслийг нь Бианш (扁食) гэж үздэг. Үүний зэрэгцээ Сибирь Уралын нуруу хавиас үүссэн хэмээн үзэх нь цөөнгүй билээ. Сибирийн тэсгэм хүйтэнд хурдан хугацаанд чанаж болгодог ой шугуйд, холын замд анд явахад хамгийн тохиромжтой тэжээлтэй хүнс нь банш гэж үзэх хоол судлаачид мөн цөөнгүй бий. Марко Поло баншны тухай түүхэн сурвалж бичиг, зохиолдоо Хятадуудаас үүссэн хэмээн дурьдсан байдаг.

## Битүүлгийн банш 
Монголчууд Цагаан сарын шинийн нэгний өмнөх өдөр битүүний өдөр банш, бууз хийж иддэг уламжлалтай. Баншийг хохимой толгойг билэгдэж бөөрөнхий бөндгөр чимхэнэ. Сар шинийн өмнөх орой буюу хуучин он солигдох мөчид хүний орчлонгоор ирэхэд хүмүүс өөрсдийнх нь толгойг идэн баярлалдан суухыг хараад айж буцдаг гэсэн домогтой холбоотой. Энэ домог нь Хятадын баншны домог болон Солонгосын баншны домог үлгэртэй нэн төстэй.  

Монголчууд 7 ба 21 банштай цай, шөлийг биед тамир оруулдаг гэж билэгшээдэг. Битүүлэгний жигнэсэн, чанасан банш хөрсөн үед халуун тосонд хийж гадна талыг алтан шаргал болтол шарж, "шарсан банш" болгоход хүүхэд, залуус мөн дуртай иддэг.  

## Банштай хоол 
Баншны шанзыг буузны шанзтай бараг адил бэлтгэх боловч хүүхэд хөгшид идэхэд тохиромжтой байдлаар илүү жижиг хэрчиж хийнэ. Баншны гурилийг зуурахдаа өндөг нэмж хийвэл илүү амттай, гурил нь урсахгүй сайхан болдог. Баншны шанзыг гол төлөв хонь, үхрийн махаар бэлтгэх бөгөөд сонгино, саримс, гоньд, цээнэ зэрэг амтлагч хийж бэлтгэдэг. 

Баншийг жигнэх, чанах, шарах гэх зэрэг аргаар болгож хэрэглэдэг.  Банштай хоолнуудаас нэрлэвэл: 

* Жигнэсэн банш (Жигнэсэн банш дээр зөөхий, цөцгий дусааж таваглана)
* Банштай цай (Банштай хийцтэй цай, Борцтой-банштай цай)
* Банштай шөл (Банштай ногоотой шөл, Банштай хар шөл, Банштай зутан байх бөгөөд шөлөнд чанах эсвэл жигнэсэн баншийг шөлөнд хийдэг)
* Шарсан банш (Жигнээд хөрсөн баншийг халуун тосонд шарж, хайрна)

## Банштай цай 
Банштай цайг Монголчууд бороотой хүйтэн өдөр идэх дуртай. Бороотой өдөр банштай цай ууж баймаар өдөр байна даа гэлцдэг. 

## Гадаад холбоос 
Хятадын баншны домог 

Банштай цай 

Банштай шөл 

Шарсан банш 

## Цахим холбоос 
Ангилал:Монгол хоол
Ангилал:Махан хоол
Ангилал:Бууз
Рю Хёнь-жинь

**Рю Хёнь-жинь** (солонгосоор 류현진, дуудлага нь [рюү хёнь-жинь], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Ryu Hyun-jin) —  Өмнө Солонгосынхноос Америкийн бэйсболын үндсэн лигт (2013 оноос Лос-Анжелес Доджерс багт) элссэн анхны бэйсболчин.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын бэйсболчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Ким Хуан-шик

**Ким Хуан-шик** (солонгосоор 김황식, дуудлага нь [ким хуанъ шик], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Kim Hwang-sik) —  И Мён-баг ерөнхийлөгч байсан үед буюу 2010-2013 оны гурван жил Өмнө Солонгос улсын ерөнхий сайдаар ажилласан улс төрч.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхий сайд
Ангилал:Сөүлийн үндэсний их сургуулийн хүн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын улс төрч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1948 онд төрсөн
Чон Хун-вонь

**Чон Хун-вонь** (солонгосоор 정홍원, дуудлага нь [чонъ хунъ вонь], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Jung Hong-won) —  Паг Гынь-хе ерөнхийлөгч болсон үеэс Өмнөд Солонгос улсын (2013 оноос) ерөнхий сайд болоод байгаа 1944 онд төрсөн улс төрч.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхий сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1944 онд төрсөн
Хань Мён-сүк

**Хань Мён-сүк** (солонгосоор 한명숙, дуудлага нь [хань мёнъ сүк], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Han Myeong-sook) —  И Мён-баг ерөнхийлөгч байсан үед, 2008-2009 оны нэг жил хагас Өмнө Солонгос улсын ерөнхий сайдаар ажилласан улс төрч.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхий сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын үндэсний хурлын гишүүн
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Пэ Сыл-ги

**Пэ Сыл-ги** (солонгосоор 배슬기, дуудлага нь [пээ сэл-ги], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Bae Seul-Ki) — 2005 оноос эхлэн уран бүтээл туурвих болсон, 1986 онд төрсөн Өмнөд Солонгос улсын эмэгтэй дуучин.

Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Эйлий

**Эйлий** (Эли, Эйли, Эйлли, англи латин үсгээр **Ailee**, солонгосоор 에일리, дуудлага нь [эиллий]) — И Е-жинь (이예진) гэх солонгос нэрийг бодож Эми Ли (Amy Lee) гэх америкжуулсан нэртэйгээр АНУ-ын Денвер хотноо 1989 онд төрсөн, 2010 онд Солонгост ирж, 2012 оноос оны шилдэг шинэ дуучин гэж цоллуулах зэргээр олны танил болсон Өмнө Солонгосын дуучин.

Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Пэк Жи-ён

**Пэк Жи-ён** (солонгосоор 백지영, дуудлага нь [пэк жий-ён], англи латин үсгээр Baek Ji-young) — 1976 онд төрсөн, 1999 онд урлагт хөл тавьсан, менежертэйгээ хурьцсан дүрс цацагдсанаар бага зэрэг шившигт унасан Өмнө Солонгосын эмэгтэй дуучин.

Ангилал:1976 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Күонь Бу-а

**БуА** (солонгосоор 보아, англи латин үсгээр **BoA**, тохируулан тайлбарласан нь англиар Beat of Angel) гэж бичих тайзны нэртэй **Куонь Бу-а** (солонгосоор 권보아, англи латин үсгээр галиглавал Kwon Bo Ah) — 1986 онд төрсөн Кёнги аймгийн Намъянжү хотод төрсөн, 2000 оноос Өмнөд Солонгостоо, цаашлаад Япон, АНУ-ын зах зээлд нэвтэрч, олон улсад танигдсан эмэгтэй дуучин.

## Зураг 

Зураг:BoA in 2006.jpg
Зураг:BoA FanSigningEvent2010.jpg
Зураг:BoA in March 2013 (from acrofan).jpg

Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Сунь Дам-би

**Сунь Дам-би** (Сол: 손담비) — 1983 онд Сөүл хотод төрсөн Өмнөд Солонгосын дуучин, жүжигчин юм. Тэрээр 2007 онд соло дуучнаар ажиллаж эхлээд, 2009 онд 20 ангитай "Dream" хэмээх Солонгосын олон ангит кинонд тоглож жүжигчний гараагаа хийжээ.

## Карьер
Тэрээр анх MP3 тоглуулагчийн сурталчилгаанд тоглосноороо алдартай болсон.

Түүний Pledis Entertainment-тэй байгуулсан гэрээ 2015 оны 6 сард дуусч, удалгүй KeyEast-тэй гэрээ байгуулсан. 5 жилийн дараа буюу 2020 оны 9 сард KeyEast-ээс гараад H& Entertainment-тай гэрээ байгуулж, 2022 оны 8 сард гэрээгээ сунгасан.

## Хувийн амьдрал
Son Dam-bi Солонгосын үндэсний тэшүүрийн тамирчин Lee Kyou-hyuk-тай 2021 оны 9 сараас үерхэж эхлээд 2022 оны 5 сарын 13нд хуримаа хийжээ. 2024 оны 9 сарын 26нд жирэмсэн гэдгээ олонд зарлаж, 2025 оны 4 сарын 11нд охинтой болсон байна.

## Лавлах бичиг
Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ким Тэ-ү

**Ким Тэ-ү** (солонгосоор 김태우, дуудлага нь [ким тэ-үү], англи латин үсгээр Kim Tae Woo) — 1981 онд төрсөн, 1999-2006 оны хооронд «g.o.d.» хөвгүүдийн хамтлагийн гишүүн, түүнээс хойш дангаар гоцлон дуулдаг болсон Өмнө Солонгосын дуучин.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Чан Юнь-жон

**Чан Юнь-жон** (солонгосоор 장윤정, дуудлага нь [чанъ юүнь жонъ], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Jang Yoon Jung) — 1980 онд төрсөн, 2005 оны «Омона!» (어머나! - уулга алдаж хэлэх үг) дуугаараа алдаршсан Өмнө Солонгос улсын ергөө дуучин.

Ангилал:1980 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Пэ Сү-жи

Дуучны хувьд **Сьюзи** (солонгос 수지 - Сү-жи нэрээс нь англи латинд **Suzy** гэж дөхүүлсэн, ялгаруулах нь Bae Suzy, оросоор Сьюзи) нэрээр олон улсад танигдах **Пэ Сү-жи** (солонгосоор 배수지, дуудлага нь [пээ сү-жий], англи латин үсгээр Bae Su Ji) — 2010 онд «miss A» охидын хамтлагийн гишүүн болж урлагт хөл тавьсан, дараа жил нь «Мөрөөдлөөс ч илүү» ОАК-ны Ку Хе-мигийн дүрийг бүтээснээр жүжигчний замналаа сайнаар эхлүүлсэн Өмнөд Солонгосын дуучин, жүжигчин, тайзны хөтлөгч. 

## Цахим холбоос 
* Bae Suzy

Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Цао Цао

**Цао Цао** （曹操） нь 155-220 Хятадын Хань улсын сүүл үед гарсан цэргийн алдарт жанжин юм. Хань улсын сүүл үе буюу Зүүн Хань улсын үед улс төр, цэргийн ухаанаар цолгорон гарсан хүн юм.  
Хожим түүний хүү Цао Пи Хань улсыг мөхөөж, өөрийн угсааны Вэй улсыг үндэслэн байгуулсан түүхтэй. Түүний тухай дундадын алдарт зохиол Гурван улсын түүх сударт туйлын дэлгэрэнгүй бичигдсэн байдаг. 

Ангилал:155 онд төрсөн‎
Ангилал:220 онд өнгөрсөн
Ангилал:Хятадын зэвсэгт хүчний хүн
Эм-си Мун

**Эм-си Мун** (солонгосоор 엠씨 몽, MC 몽, дуудлага нь [эм-сси мун], англи латин үсгээр хэвшсэн нь MC Mong) — 1979 онд төрсөн, өөрийн хошин байдал, жүжиглэх чадвараараа дуулахаасаа дутахгүй танигдсан Өмнө Солонгос улсын хип хоп дуучин.

Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Шинь Сын-хүнь

**Шинь Сын-хүнь** (1968 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын уянгын **дуучин**.

1990-ээд онд улсдаа ихэд нэрд гарч  «Уянгын (баллад) дууны хаан» хэмээн алдаршжээ.

## Намтар 
Шинь Сын-хүнь -нд Өмнө Солонгосын Тэжоньд төрсөн.

1990 онд анхны цомгоо гаргажээ. 

Түүний 2-р цомгийн «Invisible Love» дуу SBS телевизийн нийтийн дууны жагсаалтыг 14 долоо хоног тэргүүлж дээд амжилт тогтоож байв. 1998 онд гаргасан 6-р цомгийн «Promise that can not be defended» дуу богино хугацаанд 10 сая хувь борлогджээ. Өмнө Солонгосын 7 цомог дараалан сая ширхэг борлуулсан анхны дуучин болсон.

2004 оноос Японы зах зээлд нэвтэрсэн бөгөөд Хятад, Японы дэмжигч сонсогчтой болсон.

## Бүтээлийн жагсаалт 
Шинь Сын-хүний худалдаанд гаргасан цомог, борлогдсон хувийг доор жагсаав.
### Цомог 
#1990 он: "You are reflected in a smile" - 1.4 сая хувь борлогдсон
#1991 он: "Invisible Love" - 158 сая
#1992 он: You like Sapphire - 87 сая
#1993 он: Shin Seung Hun Vol.3 - 1.7 сая
#1994 он: Long since then - 1.8 сая
#1996 он:  - 2.5 сая
#1998 он:  - 1.3 сая
#2000 он:  - 1 сая
#2002 он:  - 84 сая
#2002 он : The Legend - 350,000 (энгийн бус, тусгай цомог)
#2004 он:  - 320,000
#2006 он: The Romanticist - 140,000
#2008 он: Twist: Radio Wave  (тусгай бяцхан цомог)
#2009 он: Love O'Clock (тусгай бяцхан цомог)
#2010 он: "You Are So Beautiful" - (энгийн бус, тусгай цомог)
#2013 он: Great Wave (тусгай бяцхан цомог)
#2015 он: I am ... 

Ангилал:1968 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Паг Жи-юнь

**Паг Жи-юнь** (солонгосоор 박지윤, дуудлага нь [паг жи-юүнь], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Park Ji Yoon) — 1982 онд төрсөн, хүүхэд байхаасаа жүжиглэж, 1998 оноос дуулаад 2000 оны  «Сон-иньшиг» дуугаараа алдаршсан Өмнө Солонгосын дуучин эм.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Ким Вань-сонь

**Ким Ваньсонь** ( – *Ким Вань-сонь* – *Kim Wan Sun*, төрсөн нэр нь **Ким Исонь**) — 1969 онд төрсөн, одоо  настай, улсдаа «Өмнөд Солонгосын Мадонна», «эмэгтэй Майкл Жексон» хэмээн зүйрлэгдэн алдаршсан **дуучин** юм. 

*KBS* телевизийн эрхэлсэн шагналаас шилдэг дуучин шагналыг 5 жил (1987-1992) дараалан хүртжээ. 

1990-ээд оны дундуур хятадаар дуулсан гурван цомгийг Тайваньд хэвлүүлэн борлуулж байв. 

Хавайд суралцсаны дараа 2011 онд ахин нэг цомог гаргасан бөгөөд өдгөө залуу авьяастныг бэлтгэдэг компани үүсгэн ажиллуулж байна.

## Цомог 
; Бүтэн цомог
* 1986: 《오늘밤]》 (Өнөө шөнө) 
* 1987: 《나홀로 뜰앞에서》 (Эхний эгнээнд ганцаар) 
* 1988: 《나홀로 춤을 추긴 너무 외로워》 (Ганцаар бүжиглэх уйтгар)
* 1989: 《기분 좋은 날》 (Сайхан өдөр)
* 1990: 《삐에로는 우릴 보고 웃지》 (Биднийг дооглох тоть)
* 1992: 《애수》 (Гуниг)
* 1994: *THe FirSt ToUCh* — Тайваньд гаргасан
* 1995: 《極度魅力》 (Сэтгэл татам) — Тайваньд гаргасан
* 1996: 《迷迷糊糊》 (Нойрмог) — Тайваньд гаргасан
* 1996: *Innocence*
* 2002: *S & Remake*
* 2005: *rEturN*

; Нэмэлт цомог
* 1990: 《ランバダ》 (Ламбада) — Японд гаргасан
* 2011: *Super Love*
* 2011: *Be Quiet* 
* 2012: *The Beer*
* 2014: *Goodbye My Love*
* 2016: 《강아지》 (Puppy)
* 2016: *Use Me*
* 2016: *Set Me On Fire*
* 2016: *Odisseya*

Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Голгэсэртэн

Голгэсэртэн овог буюу нийлмэл цэцэгний овгийн ургамлууд сагс баг цэцэгтэй, энгийн навчтай. Иш эгц босоо. Сагс баг цэцэг нь хэмжээгээр харилцан адилгүй, ягаан, шар, цагаан, хөх, хөх цэнхэр зэрэг олон янзын өнгөтэй. Цоморлог нь үс хялгас болж хувирсныг өрөвлөг гэнэ. 
Дэлбэ нь 5 нийлэнгэ хэлтэстэй, 5 дохиур нь тоосовчоороо нийлсэн. Хоёр үрт навчнаас үүссэн үр боловсрох орны үрэвч нь доор байрлалтай. Үр жимс нь жижигхэн, зарим нь нисгүүртэй байдаг. Монгол оронд эм, хүнс, тэжээл, үнэртний үйлдвэрлэл, гоёл чимэглэлд ашиглагддаг шарилж, банздоо, зохимон, багваахай, азаргана, тайжийн жинс, хонгор залаа, хонгор зул зэрэг голгэсэртний 460 зүйлийн ургамал өргөн тархжээ. 
Вансэмбэрүү буюу нөмрөгт банздоо нь өндөр уулын таг, асгад царамд ургадаг, 50 см өндөр, үзэсгэлэнтэй үлдэц ургамал юм. Харин иддэг азарган гол, нуурын татмын хамгийн их ашиглагддаж талхлагдсан хэсэгт газартай наалдан ургадаг бөгөөд түүний чихэрлэг үндсийг хүнсэнд хэрэглэдэг. Гэвч эдгээр нь голгэсэртэй адил сагс баг цэцэгтэй учир нэг овогт багтсан байна. Харин сагс баг цэцгийг хэл, хоолой, юүлүүр цэцгүүд дангаар юм уу холилдож үүсгэдэг.

Ангилал:Ургамал
Page number

Үндсэн арга 
Хуудаслалыг хэрэгжүүлэх үндсэн арга нь биет санах ойг заасан хэмжээт frame-үүд болгож харин логик санах ойг адил хэмжээтэй хуудаснууд болгодог. Процесс биелэхэд үүний хуудасны аль нэгэн боломжтой frame-үүд рүү ачаалагддан дагалдагч санах ой хийдэг. Дагалдагч санах ой нь тодорхой заасан хэмжээтэй санах ойн frame-үүдтэй ижил хэмжээтэй блокуудад хуваагддаг.
8.7-д дүрсэлсэн hardware-ийн хуудаслал хийдэгийг харуулав. CPU-нээс үүсгэсэн хаяг бүр 2 хэсэгт хуваагдана: хуудасны дугаар (P) мөн нөөц хуудас(d). Хуудасны тоо нь Хуудасны тоо нь хуудасны хүснэгтийн дугаарийг заадаг. Хуудасны хүснэгт нь бүет memory дахь хуудас бүрийн хаягийг хадгалдаг. Энэ хаяг болон нэмэлт хуудас нь санах ойн төхөөрөмж рүү явах биет хаягийг заадаг. 
Хуудасны хэмжээ (frame-ийн хэмжээ шиг) нь hardware-с олгогдоно. Ихэвчлэн 2-ийн зэрэг, комьпютерийн архитектуре-с хамаарч нэг хуудсанд 512byte-с 12mb байна. 2-ийн зэрэгээр илэрхийлэх нь логик хаягийг хуудасны дугаарт хөрвүүлэхэд амар байна. Логик хаягийн хэмжээ нь 2^м хуудасны хэмжээ нь 2^м байвал м-н нь логик хаяг, n нь нэмэлт хаяг болно.

Ангилал:Санах ойн менежмент
Ronin Warriors

**Ronin Warriors** () нь Японы анимэ юм. 1988 оны 4 сарын 30-ноос 1989 оны 3 сарын 4; 1989 оны 4 сарын 30-ноос 6 сарын 1; 1989 оны 10 сарын 8-ноос 1990 оны 1 сарын 11 ба 1991 оны 3 сарын 21-ноос 8 сарын 23 сар хүртэл Nagoya Broadcasting Network, Toonami телевизээр гарчээ. Sunrise-ийн бүтээл. Зохиолч: Яататэ Хажимэ.

## Дүрүүд
*Санада Рио
Дуу оруулсан: Күсао Такэши

*Шу Рэй Фуан
Дуу оруулсан: Нишимүра Томохиро

*Мори Шин
Дуу оруулсан: Сасаки Нозому

*Тома Хэшиба
Дуу оруулсан: Такэмүра Хироши

*Датэ Сэйжи
Дуу оруулсан: Накамүра Дайки

## Холбоос
**Ronin Warriors* Anime News Network вэбсайт дахь
**Ronin Warriors: Gaiden* Anime News Network вэбсайт дахь
**Ronin Warriors: Legend of the Inferno Armor* Anime News Network вэбсайт дахь
**Ronin Warriors: Message* Anime News Network вэбсайт дахь

Ангилал:Анимэ
ReBoot

**ReBoot** нь Канадын CGI цуврал хүүхэлдэйн сериал юм. 1994 оны 9 сарын 10-ноос 2001 оны 11 сарын 30 сар хүртэл YTV, Toonami телевизээр гарчээ. Mainframe Entertainment, Alliance Communications-ийн бүтээл. Продюсерууд: Жэй Файрстоун, Стефане Райхель ба Стив Баррон.

## Дүрүүд
*Боб
Дуу оруулсан: Михаэль Бенйаер

*Мегабайт
Дуу оруулсан: Тони Жей

*Хексадесимал
Дуу оруулсан: Ширли Миллнер

*Даемон
Дуу оруулсан: Коломбе Демерс

Ангилал:Канадын телевизийн цуврал
Олон Улсын Автомашины Холбоо

**ФИА** (франц нэрийн товчлол **FIA**-аас галиглан) хэмээн товчоор бичигдэх **Олон Улсын Автомашины Холбоо** (энийг товчловол **ОУАМХ**, францаар Fédération Internationale de l'Automobile, оросоор Международная автомобильная федерация) төрийн бус байгууллага 1904 онд үүсэн байгуулагдсан. Франц улсын Парис хотноо төвлөсөн энэ том холбоо өдгөө 125 орны 213 холбоог өөрийн гишүүн болгоод байна. ОУАМХ-оос Формула-1 мэтийн автомашины олон олон уралдааныг эрхлэн явуулдаг.

Ангилал:Авто спорт
Ангилал:Моторт спортын холбоо
Автомашины Холбоо
Ангилал:1904 онд байгуулагдсан
Дашдаваагийн Амартүвшин

**Дашдаваагийн Амартүвшин** нь Монголын жүдогийн тамирчин юм.2013 оны 5-р сарын рейтингээр 60 кг-д 3-р байранд оржээ.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн талаар: Дашдаваагийн Амартүвшин
* Монголын 16 жүдоч “Masters”-т зодоглоно

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:Монголын жүдоч
Дэлхийн агаарын спортын холбоо

**Дэлхийн агаарын спортын холбоо** (Олон улсын аэронавтикийн холбоо) буюу францаар **Federation Aeronautique Internationale** нь 1905 оны 10-р сарын 14-ний өдөр Парис хотод үүсгэн байгуулагдсан, аэронавтик хийгээд агаарын спортыг сурталчлан хөгжүүлэх зорилготой, ашгийн төлөө бус олон улсын байгууллага. Дэлхийн 100 гаруй улс энэ байгууллагын гишүүн. Монгол Улс 2006 онд ажиглагч гишүүнээр (Temporary member) элсэж, улмаар 2010 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн энэ байгууллагын жинхэнэ (Active member) гишүүн болсон. Тус холбоог нэг улс оронд нэг л байгууллага төлөөлөх эрхтэй байдаг. Дэлхийн агаарын спортын холбоог Монгол Улсад төлөөлөх эрхтэй байгууллага нь Монголын Агаарын спортын холбоо юм.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
*Албан ёсны вэб хуудас

Ангилал:Агаарын тээврийн байгууллага
Ангилал:Олон улсын спортын холбоо
Ангилал:Олон улсын байгууллага
Чу Сон-му

**Чу Сон-му** (солонгосоор 조성모, дуудлага нь [чу сонъ му], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Jo Sung Mo) — 1977 онд төрсөн, 1998 оноос эхлэн дуулж 2003 он хүртэл гаргасан цомог бүрээ сая хувь давуулан борлуулсан Өмнө Солонгосын уянгын дуучин эр.

Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Рэйн

Адилхан «бороо» гэсэн утгатай англи **Rain** (**Рэйн**, Рейн), солонгос 비 (Пи) гэсэн хоёр тайзны нэртэй **Чон Жи-хүнь** (солонгосоор 정지훈, дуудлага нь [чонъ жи-хүүнь], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Jung Ji Hoon) — 1982 онд төрсөн, 2004 онд «Миний байшин» ОАК-т тоглож, «It's Raining» цомог гарган улсынхаа хамгийн алдартай оддын нэг болсон Өмнө Солонгосын дуучин эр.

## Цахим холбоос 
* Холливуудын шинэ од Rain (монг.)

Ангилал:1982 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Зүүн югур хэл

Хятад улсын Ганьсү мужид оршин суудаг нэгэн зоныг югур гэж бүртгэдэг. Гэвч тэд хоёр янзаар хөөрөлддөг. Түүний дорно этгээдийн 3000 хүний төрөлх хэл яриаг түрэг бус харин Монгол төрөлд хамааруулдаг. Энэхүү **дорно ёгор хэл** буюу **зүүн югур хэл** (хятадаар 东部裕固语, англиар Eastern Yugur language, оросоор Шира-югурский язык)-ийг судласан баримт цөөн. Дорно ёгор болон монгол хэлтэй хоёр хүн муухан ойлголцоно гэж Европын ганц хоёр эрдэмтэн бичсэн байна. Зүгээр л аман хэлбэрээрээ байгаа энэ хэлд тохируулсан бичиг үсэг гэж байхгүй. Үгсийн сангийн суурь нь монгол, хольц нь уйгур, төвд, хятад.

## Унших бичиг
* Тодаева Б. Х. Шира югуров язык
* Üjiyediin Chuluu (Chaolu Wu). Introduction, Grammar, and Sample Sentences for Jegün Yogur

## Цахим холбоос 
* Унгарын монголч эрдэмтний хураасан дүрс: Ёгор хэл ба монгол хэл

## Эшлэл 
Ангилал:Өмнийн монгол хэл
Ангилал:Монгол хэлний бүлэг
Кимчи

**Кимчи** () гэдэг нь Солонгос үндэстний хоол юм.

## Орц
*Байцай 5 ширхэг
*Редиска 2 ширхэг 
*Саримсны хумс 5 ширхэг
*Дарс 5 аяга
*Ногоон сонгино 4 ширхэг
*Цагаан гааны үндэс 3 ширхэг
*Гичний навч 300 грамм

## Бэлтгэх арга
Кимчи дарах савандаа 2.5 грамм давсыг 10 аяга устай хамт хийгээрэй. Байцайгаа сайтар цэвэрлэсний дараа дөрвөн хэсэг болгон хэрчээд бэлтгэсэн усандаа хийж 6-8 цаг дэвтээх хэрэгтэй. Дэвтээсэн байцайгаа гурван минут орчим цэвэр усаар зайлаад цэвэр тавиурт хатаах маягаар бага зэрэг дэлгэж тавь. Ногоон сонгино болон редискаг таван сантиметр орчим урттай хэрчсэний дараа саримс болон цагаан гааны үндсээ жижиглэн хэрчээрэй. Эдгээр зүйлээ хооронд нь сайтар хольж, байцайны навч бүрийнх нь завсар хавчуулж өгөх нь чухал. Ингэхдээ хольц хийхээсээ өмнө навчны хооронд бага зэрэг давс цацах. Бэлэн болгосон кимчигээ битүү саванд хийж нөөшлөх хэрэгтэй.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Солонгос хоол
Ангилал:Исгэсэн ногоо
Ангилал:Соёлын өвийн биет бус төлөөлөл
Ангилал:Умард Солонгосын биет бус соёлын өв
Ангилал:Өмнөд Солонгосын биет бус соёлын өв
Аквариумын дун

### Аквариумын дунгийн элбэг тархсан төрөл зүйлүүд 
* Ramshorn Snails (Угалзын эвэр дун) - Бор дун
* Rabbit Snails (Туулайн чих дун) - Шүрүүпэн дун
* Apple Snails (Алиман дун) - Шар дун

Бүх дунгууд нь загасны үлдэгдэл хоол, үхсэн загас, аквариумны замаг, өнгөр идэж цэвэрлэдэг сайн талтай. Хүмүүсийн дунд дун загасны баас идэж цэвэрлэдэг гэсэн буруу ойлголт байдаг. Загасны баасыг нитро-бактер л задалдаг. Онлог шинжийг нь дурдвал

* Бор дун нь жижиг хэмжээтэй, усан дотор өндөгөө шахаж маш хурдан үрждэг. Зарим ургамалыг сүйтгэдэг гэдэг яриа байдаг боловч би хувьдаа итгэдэггүй. Ургамал үхжиж байгаа нь өөр шалтгаантай. Миний хувьд жижиг загастай аквариумд бор дун үржүүлээд том амтай загасандаа амьд хоол болгож ашигладаг. Үүнд циклидүүд, лабионы төрлийн загаснууд, алтан загас, хавчаарт сам хорхой (crayfish) г.м.
* Шүрүүпэн дун. Элс, хайрга зэрэг хөрсөн доороос хоол тэжээл олж иддэг тул ихэвчлэн нүдэнд харагдахгүй. Хөрсөн доор өндгөө шахаж үрждэг. Цөөхөн өндөг гаргаж удаан үржиж, удаан томордог. Хөрсийг сийрэгжүүлж, цэвэрлэдэг учир ургамал ургахад маш сайн нөлөө үзүүлдэг. Ургамалтай аквариумд заавал байх ёстой зүйлийн нэг тул би аквариумдаа байлгадаг.
* Шар дун. Бейсболын бөмбөгний хэлжээтэй болтлоо томордог. Зөөлөн хэсгээ хамгаалсан нэмэлт хаалт хуягтай тул баргийн загасан идүүлдэггүй. Бүх төрлийн хэмжээтэй загастай аквариумд хийхэд тохиромжтой. Эр эм хүйстэй болохоор эр эмээрээ байж үр хөврөл тогтоод усны мандлаас дээш гарч өндгөө шахдаг тул нөхцөл нь бүрдэхгүй бол үржихдээ удаан. Хоолны үлдэгдэл, үхсэн загасыг маш сайн идэж устгадаг. Хатуу хуягтай, том хэмжээтэй болдог учир бохирын усны суваг бөглөх аюултай тул суултууртаа хийж урсгаж болохгүй. Дэлхийн олон оронд энэ дунг импортоор оруулж ирэхийг нь хориглосон. Учир нь нутгийн нуур цөөрөмд үржиж уугуул амьтдын үр төл, өндөг авгалдайг идэж тухайн төрөл зүйлийг устаж үгүй болгодог аюултай. Тиймээс шар дунг хамаагүй хаяж, урсгаж болохгүй. Миний хувьд шар дунгаас илүү хөхдөг соом(плеко), сахалт соом(ансистр) зэрэг нь аквариумын ханыг маш сайн цэвэрлэдэг болохоор би шар дун байлгадаггүй.

Ангилал:Дун
Хара Сэцүко

**Хара Сэцүко** (японоор 原節子 - [Hara Setsuko], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Setsuko Hara, төрсөн нэр нь 会田昌江 → **Айда Масаэ**, * 1920 оны зургаадугаар сарын 17-нд Ёкохамад, † 2015 оны есдүгээр сарын 5-нд Канагавад) «Оройтсон хавар» (1949), «Токиод болсон явдал» (1953) зэрэг кинонд тоглож 1950-аад оны япон киноны нүүр царай болж явсан жүжигчин.

## Зураг

Зураг:Setsuko Hara in Atarashiki Tsuchi.jpg|1937
Зураг:Late Spring (Banshun) 1949.jpg|1949
Зураг:Tokyo Monogatari 1953.jpg|1953

## Цахим холбоос 
*Олон хэлний кино сан: Хара Сэцүко

Ангилал:Японы кино жүжигчин
Ангилал:Жүжигчин хүүхэд
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Ёкохамагийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1920 онд төрсөн
Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Траян

**Траян** нь (53-117) Ромын эзэнт гүрнийг 98-117 оны хооронд удирдаж байсан. Түүний хаанчлалын үед Ромын эзэнт гүрэн нь газар нутаг нь хамгийн их өргөжин тэлсэн үе байлаа.  Тэрээр хаанчлалынхаа жилүүдэд Даки, Набатиан болон Парфын улсын баруун хэсгийн Персийн буланг эзэлж байсан. Гэвч эдгээр нутгууд нь түүнийг нас барснаас 2 жилийн дараа салан тусгаарласан. 

Ангилал:Ромын эзэн хаан
Ангилал:53 онд төрсөн
Ангилал:117 онд өнгөрсөн
Event (програмчлал)

**Event** нь шаардлагатай нөхцөл бий болход салбар процессыг саатуулдаг адилтган хамааруулах хувьсагч. Эцэст нь цаг нь нэгээс илүү салбар процессын ажиллагааны хугацааг дуусах үед нь мэдээлдэг. Мөн илгээгч нь синхрон болон асинхроноор дамжиж болно. Компьютерын үйлдлийн систем ажиллаж байхад программаар удирдагдсан нэгэн зэрэг бус идэвхжил бий болдог. Жишээлбэл хэрэглэгч хулганыхаа товчлуур дээр дарахад. Гадаад идэвхжлийн шалтгаан нь компьютерын үйлдэл байдаг. Компьютерын техник хангамж болон программ хангамж нь үйлдлийн системийн талаарх мэдээллийг өөртөө цуглуулдаг бөгөөд тухайн программын төрөл ачаалахад үйлдэл нь удирдлагын программаас үүсч гараад тэндээсээ бусад хэсэгт тархдаг. Синхроны гадаад үйл ажиллагаа байгаа нөхцөлд боловсруулагдсан зохих программ шаардлагатай бөгөөд системийн үйл явцыг удирдахад голдуу ашигладаг.

Ангилал:Програмчлал
Ань Хань-бун

**Ань Хань-бун** (солонгосоор 안한봉, англи латин үсгээр хэвшсэн нь An Han Bong) — 1968 онд улсынхаа Өмнө Чолла аймгийн Хэнам хошуунд төрсөн, 1992 оны Барселоны олимпын аварга, ДАШТ-ий мөнгө (1990), хүрэл (1989) медальт, Өмнө Солонгос улсын эрэгтэй сонгомол барилдааны бөх.

Ангилал:Бөхийн олимпын аварга
Ангилал:Бөхийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Бөхийн азийн аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын бөх
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Паг Жан-сүнь

**Паг Жан-сүнь** (солонгосоор 박장순, дуудлага нь [паг жанъ-сүүнь], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Park Jang-Soon) — 1968 оны 4 сарын 18-нд улсынхаа Өмнөд Чүнчон аймгийн Пурён хотод төрсөн, олимп (), дэлхийн (1993) аварга Өмнөд Солонгос улсын чөлөөт барилдааны бөх. 1992 оны олимп, 1993 оны ДАШТ хоёрт Америкийн Мандиг дийлж аваргаж байсан бол, 1988, 1996 оны олимп тус бүрт Зөвлөлтийн Фазаев, Оросын Сайтиев нарт дарагджээ.

Ангилал:Бөхийн олимпын аварга
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга
Ангилал:Бөхийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын бөх
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Ян Жон-му

**Ян Жон-му** (солонгосоор 양정모, дуудлага нь [янъ жонъ-муу], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Yang Jung-Mo, оросоор Ян Чжун Мо - үүнээс Монголд **Ян Жун Мо** гэх нь бий) — 1953 оны 1 сарын 22-нд улсынхаа Пүсань хотод төрсөн Өмнөд Солонгос улсын анхны олимпын аварга тамирчин. Тодруулбал 1976 оны олимпын чөлөөт бөх барилдааны 62 кг жинд Америкийн Дэвис цэвэр ялсан, Монголын Ойдовт оноогоор хожигдож аваргалсан байдаг. Түүнээс гадна Ян Жон-му 1978 оны ДАШТ-аас мөнгө, 1975 оныхоос хүрэл медаль хүртэж байв.

Ангилал:Бөхийн олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын бөх
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Алиреза Дабир

**Алиреза Дабир** (персээр علیرضا دبیر‎, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Alireza Dabir) — 1977 онд Тегеранд төрсөн, эрэгтэй чөлөөт барилдааны 58 кг жингийн олимп (), дэлхийн (1998) аварга Иран улсын бөх.

## Зураг

Зураг:Alireza Dabir.jpg|2008

## Эх сурвалж
* Бөхийн танилцуулга: Алиреза Дабир

Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Ираны бөх
Ангилал:Ираны олимпын аварга
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Иранчууд
Жордан Барроус

**Жордан Барроус** (, 1988 онд Нью-Жерси муж улсад төрсөн) — эрэгтэй чөлөөт барилдааны 74 кг жингийн олимпын аварга (), дэлхийн хошой аварга (2011, 2013) Америк улсын бөх. Эхний хоёр удаа түрүүлэхдээ Садег Гударзитай тунан үлдэж дийлж байв.

## Эх сурвалж
* Бөхийн танилцуулга: Жордан Барроус

Ангилал:АНУ-ын бөх
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:Бөхийн олимпын аварга
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Мехди Тагави

**Мехди Тагави** (персээр مهدى تقوى كرمانى‎, англи латин үсгээр Mehdi Taghavi Kermani) — 1987 онд улсынхаа Мазендарен мужид төрсөн, эрэгтэй чөлөөт барилдааны 66 кг жингийн дэлхийн хошой (2009, 2011) аварга Иран улсын бөх. Харин 2008, 2012 оны олимпод оролцсон боловч медальгүй буцсан.
## Эх сурвалж
* Бөхийн танилцуулга: Мехди Тагави

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:Ираны бөх
Ангилал:Иранчууд
Алхими

**Алхими** гэдэг нь хүн аливаа зүйлсийн бүтцийг ойлгож, түүнийгээ задлаад дахин бүтээдэг шинжлэх ухаан юм. Энэ нь солилцооны үндсэн дээр явагддаг. 

Алхимийн үндсэн гурван үе шат байдаг:           
# Ойлгох
# Устгах
# Бүтээх

Эхлээд энэ ертөнцийн бүх зүйлийн бүрэлдэхүүн, бүтэц зохион байгуулалтыг ойлгох. Тэгээд эд зүйлсийг устгах буюу задлах. дараа нь дахин бүтээх юм

Иймд алхими ашиглан ямар нэгэн зүйл бүтээхийн тулд тийм хэмжээний зүйл устгах \задлах\ буюу золиослож байдаг. Үүнийг тэнцвэржилтийн солилцооны онол гэж нэрлэдэг. Ерөнхийдөө бол алхими ашиглан аливаа зүйлийг хувиргаж байна гэсэн үг.

Алхимиэр төмөрлөгийг алт болгож, усыг хөлдөөн ууршуулж, гайхалтай зүйлсийг хийж болох ч хэн ч хий хоосон зүйлээс юм бүтээж чадахгүй. Гэвч алхимид бас хориотой зүйлс байдаг бөгөөд энэ нь үхсэн хүнийг амилуулах буюу хүн хувиргах юм. Роберт Э.Корниш 1930 оноос эхлэн амьтдыг амилуулах туршилтуудыг хийж байсан боловч амилуулсан амьтад нь хэвийн бус болж байсан бөгөөд цаг орчмын дотор бүгд үхэж байсан.

Алхими нь шинжлэх ухааны хөгжил дорой үед оршин байсан. Одоогийн ШУ алхимийн алдаа дутагдлуудыг тайлбарлаж чадна.

Алхими дахь үнэт бус металлыг үнэт металл болгох, төмрийг алт болгох тухай авч үзье.

Одоогийн ШУ-аар энэ нь боломжтой зүйл юм. Энгийнээр хэлвэл тодорхой харьцаагаар төмрийг аваад түүний молекулуудыг нь задалж протон нейтрон электрон-ууд болгоод тэднийг нь тодорхой харьцаагаар нэгтгэж алтны молекулууд гарган авбал асуудалгүй төмрөөс алт гарган авч болно.

Энд төмрийн молекулыг задлах, алтны молекул болгон нэгтгэхэд маш их энерги зарцуулагдана. Алхимийн үндсэн дээр тодорхой нэг зүйлээс түүнтэй ижил үнэ цэнэ бүхий 2 дахь зүйлийг гарган аваад, ижил үнэ цэнэтэй учир буцаагаад 2 дахь зүйлээс анхны зүйлийг гарган авъя. Энэ үйлдлийг төгсгөлгүй үргэлжлүүлж болно.

Энэ жишээнээс алхими энергийн зарцуулалтыг тооцдоггүй, эсвэл оргүй хоосноос, хувиргаж буй материасаа энерги гарган авдаг болж байна.

Энергийн зарцуулалтыг тооцохгүй, эсвэл оргүй хоосноос энерги гарган авна гэвэл термодинамикийн хууль зөрчигдөнө.

Хувиргаж буй материасаа энерги гарган авдаг буюу матери золислож энерги гарган авах, энерги зарцуулж матери гарган авах боломжтой гэж үзвэл Ямар ч энергигүй болсон дан матери бүхий хорвоо ертөнц, эсвэл ямар ч матери үлдээгүй их хэмжээний энерги бүхий ертөнцийг бүтээж болно гээд тийм ертөнцийг төсөөлөх гээд үз л дээ.

Гэвч квантийн физикт энергийг хязгааргүй гэх бөгөөд хүн тархи,бодлыг ашиглан алхимитай адил зүйл хийж болдог хэмээн үздэг. Гол нь хүн энергиэс матери үүсгэхэд төсөөлөл болон бодол хэрэгтэй байдаг. Тэгээд ч алхимид энэ талаар ч бас онолын үүднээс тайлбарласан байдаг.
Ким Жон-ын

**Ким Жон-ын** ( - дуудлага ~[ким жон өөн]) — Умард Солонгос (БНАСАУ)-ын **дээд удирдагч** юм. 

Ким Жон-ыны эцэг Ким Жон Ил (1941–2011), өвөг эцэг Ким Ир Сен (1912–1994) нар мөн улсыг 1948 онд байгуулагдсан цагаас удирдаж ирсэн түүхтэй. Эцгээ өнгөрсний дараа Ким Жон-ын 2012 оноос хойш Улсын батлах хамгаалах зөвлөлийн тэргүүн дарга, Солонгосын Хөдөлмөрийн намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Солонгос Ардын цэргийн ерөнхий командлагч, Цэргийн төв зөвлөлийн дарга зэрэг гол албан тушаалыг хашиж байна.

Ким Жон-ын өмнөх удирдагч Ким Жон Илийн гуравдугаар, отгон хөвүүн бөгөөд эх нь Ку Юнхи гэж хүн байв.

1983 онд Пёнъянд төрсөн, одоо  настай. Эхнэр Ри Солжү, охины хамт амьдардаг.

## Цахим холбоос 
* Ким Чен Ун

Ангилал:Умард Солонгосын төрийн тэргүүн
Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн
Ангилал:Умард Солонгосын улс төрч
Ангилал:Их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Марксизм-Ленинизмийн төлөөлөгч
Ангилал:Солонгосын Ажилчдын Намын гишүүн
Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:Умард Солонгосчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Эдинбургийн Их Сургууль

**Эдинбургийн Их Сургууль** () нь 1582 онд байгуулагдсан, Европын төдийгүй дэлхийн ууган их сургуулиудын нэг юм. Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсын бүрэлдэхүүн болох Шотландын нийслэл Эдинбург хотын хуучин төвд байрлах эртний түүхт архитектурын өв соёлын дурсгал болсон уран барилгын цогцолборуудад байрладаг. Тус их сургууль нь дөрвөн зуу гаруй жилийн түүхтэй, эрдэм шинжилгээ, судалгаа, сургалтын баялаг түүхтэй сургууль юм. Эдинбургийн их сургуулийн элсэлт өрсөлдөөн ихтэй бөгөөд жилд дунджаар 47,000 элсэлтийн хүсэлт хүлээн авдаг бөгөөд дэлхийн 140 гаруй орноос оюутнууд суралцдаг байна. Эдинбургийн их сургууль нь Их Британийн (Оксфорд, Кэмбрижийн их сургуулийн дараа орох) гурав дахь томоохон их сургууль юм. 2011 оны QS болон Times-ын дээд боловсролын чансаанд Европын шилдэг их сургуулиудын жагсаалтын эхний 6 ба 7 дугаарт, Олон Улсын QS байгууллагын Дэлхийн шилдэг их сургуулиудын чансаагаар 2013 онд 20 дугаар байр, 2014 онд 17 дугаарт жагссан байна.

Тус сургууль нь Сэргэн мандлын үеийн оюун санааны томоохон төвүүдийн нэг болж байсан бөгөөд эрдэм шинжилгээний томоохон бүтээл, нээлтүүд, шинжлэх ухаан, философийн хөгжилд оруулсан хувь нэмрээрээ "Хойд Европын Афин" хэмээн өргөмжлөгдөж ирсэн нь түүний нэр хүндийг илтгэнэ. Эдинбургийн их сургуулийн үе үеийн төгсөгчдийн заримаас дурьдвал, байгалийн шинжлэлийн онолч, нэрт эрдэмтэн Чарльз Дарвин, физикч Жеймс Клерк Максвелл, философич Давид Юм, математикч Томас Байэс, Их Британийн Ерөнхий сайд Жон Расселл, Хенри Темпель, Гордон Браун нарын бусад улс төрийн зүтгэлтнүүд, Европын Холбооны Шүүхийн Ерөнхийлөгч бөгөөд Ерөнхий шүүгч Александр Маккензи Стюарт, Их Британийн Дээд Шүүхийн Дэд Ерөнхийлөгч Лорд Хопп, мэс засалч - анагаах ухааны нэрт эрдэмтэн Жозеф Листер, Америкийн тусгаар тогтнолын тунхаглалыг эхийг зохиогчид болох Жон Витерсон болон Бенжамин Рош нар, телефон аппаратыг зохиогч, нэрт зохион бүтээгч Александр Грэхэм Белл, Танзанийн анхны Ерөнхийлөгч Жюлиус Нейрирэ, дэлхийн утга зохиолын нэрт төлөөлөгч нар болон Артур Конан Дойль, Роберт Луйс Стивенсон, Уолтер Скотт тус сургуулийн төгсөгчид юм.

Эдинбургийн их сургуулиас Нобелийн 15 шагналтан, Абелийн шагналын эзэн 1, Тюрингийн хэд хэдэн шагналтан, Олимпын аваргууд олноор төрөн гарсан байдаг. Сонирхуулахад дэлхийд хамгийн анх клонын аргаар гаргаж авсан хонь "Долли" Эдинбургийн их сургуулийн лабораторид мэндэлсэн билээ. Тус сургуулийн анагаах ухаан, биотехнологи, хими, физик, мэдээллийн технологи, хуулийн салбарууд нь инновац, өндөр технологийн чиглэлээр дагнан мэргэшсэн Европт төдийгүй дэлхийд тэргүүлэх байр суурьтай.

Тус сургууль нь өнөөг хүртэл Их Британийн Цог Жавхлант Хатан Хааны гэр бүлтэй салшгүй холбоотой бөгөөд Эдинбургийн Гүн (Duke of Edinburgh) 1953-2010 онуудад тус сургуулийн канцлераар ажилласан бол Гүнж Анн 2011 оноос хойш тус сургуулийн канцлераар сонгогдон ажиллаж байна.

## Цахим холбоос 
* University of Edinburgh

## Эх сурвалж 

Ангилал:Шотландын их сургууль
Ангилал:Коимбра Групп
Ангилал:Эдинбургийн байгууллага
Ангилал:1582 онд байгуулагдсан