open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уураг

right|350px|Уураг

Энэ өгүүллэг нь уургийн тухай ерөнхий ойлголтыг агуулах бөгөөд уургийг молекулын талаас нь авч үзсэн өгүүллэгийг эндээс үзнэ үү.

## Ангилал
Бие махбод бол тэжээллэг бодис ялангуяа уургаас өөрийн эс эдийг тогтмол шинэчлэн нөхөн сэлбэдэг. Уураг нь амьтны болон ургамлын гаралтай гэж ангилагдана. Амьтны гаралтай уургийг мах, загас, өндөг, сүү болон сүү сүүн бүтээгдэхүүн, ургамлын гаралтай уургийг шар буурцаг, арвай, төмс, цагаан будаа гэх мэтийн олон ургамлаас авдаг. Монгол хүний хоол бодисын солилцоонд гүйцэтгэх үүрэг химийн найрлага болон тэжээллэг бодисын солилцоонд гүйцэтгэх үүрэг химийн найрлага болон тэжээллэг чанараараа харилцан адилгүй байдаг байна. Хоол хүнсэн дэх уураг нь хоол боловсруулах эрхтнүүдэд боловсрогдон амин хүчил болон задрах ба бие махбодид тэдгээрээс биохимийн нийлмэл процессийн замаар цус, тархи, булчин, бусад эд эрхтний уургийг бүтээхэд “Химийн тоосго” гэж нэрлэгдсэн 20 төрлийн амин хүчлийн найрлага бүхий өвөрмөц шинж чанартай уургийг бий болгодог байна. Уураггүйгээр ялангуяа түүнд агуулагдах азот үгүйгээр биеийн өсөлт, хөгжилт нөхөн сэргээлт ба илч үйлдвэрлэлийн аль нь ч явагдах боломжгүй юм. Эрэгтэй хүний бие дунджаар 17 хувийн уургаас бүрдэх бөгөөд гол төлөв булчин, биеийн тулгуур холбоос эдүүдэд хуваарилагдсан байдаг. Үүний зэрэгцээ уурагт катализатор болох ферментгүйгээр ганц ч эс үйл ажиллагаа явуулж чадахгүй. Энэ нь амьсгалахаас авахуулаад бодож сэтгэх хүртэлх биологийн бүх процессийг хамаардаг. Хоол хүнсэнд нүүрс ус, өөх тосны аль нэг нь дутагдахад бие махбоди өөртөө шаардагдах илчийг уургаас авдаг нь нэг ёсны хохирол юм. Хүнс тэжээлийн зүйлд уураг дутагдсанаас болж эцэж турах нь өөх тосны нүүрс усны дутагдалтай адил илэрхий мэдэгдэхгүй боловч уургийн дутагдлыг нөлөө нь үхэлд ч хүргэх аюултай байдаг. Насанд хүрэгсдийн хоол хүнсээр авах хоногийн илчлэгийн 15 хувь нь уургаар хангагдах ёстой. Халуун орчинд болон халуурах үед уургийн задрал өндөр байдаг. Амьтны гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүнүүд нь төгс уураг буюу үл орлуулах амин хүчлийн баялаг байхад ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүн өөр аминхүчлүүдээр баялаг байдаг. Бие махбодид зайлшгүй шаардлагатай амин хүчлийг зохистой харилцаагаар авахын тулд амьтны болон ургамлын гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүнийг тогтмол хослуулан хэрэглэж байх хэрэгтэй. Уургийн найрлага дахь амин хүчлүүдийг орлуулж болох ба үл орлуулж болох гэж шинж төрлөөр нь хоёр ангилдаг. Бие махбоди зарим төрлийн амин хүчлүүдийг өөртөө нийтэгшүүлдэг. Харин үүнийг нь орлуулж болох амин хүчил гэдэг. Гэвч амин хүчлийн нийтэгшил нь их удаашралтай явагдаж бие махбодийн хэрэгцээг бүрэн төгс хангаж чаддаггүй. Харин үл орлуулах амин хүчлүүдийг болон хоол боловсруулах замаар нийтэгших амин хүчлүүдийн дутуу хэсийг ч мөн адил хоол хүнсээр авах шаардлагатай байдаг юм.

## Эх сурвалжууд
Уураг нь олон төрлийн хоолонд байдаг. Дэлхий даяар нэг хүнд ногдох уургийн 60 гаруй хувийг ургамлын гаралтай уураг бүрдүүлдэг. Хойд Америкт амьтны гаралтай хоол хүнс уургийн эх үүсвэрийн 70 орчим хувийг бүрдүүлдэг. Африкийн зарим хэсэгт хоол хүнсний уургийн 50 хүртэлх хувийг шавжаас авдаг.

## Эшлэл

Ангилал:Уургийн бүлэг
Ангилал:Эсийн биологи
Ангилал:Шим тэжээл
Локийдийн хэрэг

**Локийдийн хэрэг** (; ）гэж дэлхийн түүхэн  дэх хамгийн шуугиантай хээл хахуулийн хэрэг юм. Америкийн агаарын хөлөг үйлдвэрлэгч Локийд компаниас олон улсын агаарын тээврийн компаниудад Локийд Л-1011 ТриСтар онгоцоо зарахдаа улс төрчдийг туслахыг хүсч өгсөн улс төрийн хандив нь гол асуудал болсон юм.

Японд Бүх Японы Агаарын Тээвэр зэрэг компаниудад зарахын тулд улстөрчдөд их хэмжээний хахууль өгсөн болох нь 1976 оны 2 сард нийтэд ил болсон юм. Улмаар тухайн үеийн ерөнхий сайд байсан Танака Какүэй нь 3-н сая орчим ам.долларын хандив авсан нь тодорч албан тушаалаасаа огцоров. Энэ нь японы дайны дараахь түүхэн дэх хамгийн дуулиантай хэргүүдийн нэгд ордог байна.  

Мөн Нидерландад хунтайж Бернард нь F-104G Старфайтерийг батлан хамгаалахын нисэх хүчнийг зузаатгах Мирааж Ви төсөлд шалгарахад нь тусласан хэрэгт мөн орооцолдсон байна. Авсан хахууль нь 1.1 сая ам.доллар ч гэж яригддаг.   

Тус хэрэг нь олон улсын анхаарлыг татаж Америкт хуулиндаа өөрчлөлт оруулахаар болсон байна. Тус Америкийн гадаад авилгалын тогтоолд Америкийн иргэн болон хуулийн этгээд нь гадаадын засгийн газрын ажилтанд хахууль өгөхийг хоригложээ. 

Ангилал:Дайны дараах Японы түүх
Ангилал:АНУ-ын түүх (1964–1980 он)
Ангилал:Италийн улс төрийн хэрэг
Ангилал:Нидерландын улс төр
Ангилал:АНУ-ын улс төрийн түүх
Ангилал:Зэвсэгт хүчин-аж үйлдвэрийн цогцолбор
Ангилал:1976 оны улс төр
Ангилал:1976 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Японы улс төрийн хэрэг
Ангилал:Япон хүйтэн дайнд
Ангилал:Германы улс төрийн хэрэг
Ангилал:АНУ-Японы харилцаа
Сааб 340

**Сааб 340**（**Saab 340**）нь хоёр хөдөлгүүртэй богино зайны иргэний тээврийн онгоц бөгөөд нийт 33-аас 37 зорчигчийн суудалтай. Шведийн Сааб болон Америкийн Фэйрчайлд хоёр онгоц үйлдвэрлэгч компани 65:35-ийн харьцаатайгаар хөрөнгө оруулан зохион бүтээсэн. 1983 онд анхны нислэгээ хийж амжилттай болсон ч нэр нь *SF340*-аас *340A* болж өөрчлөгдсөн байна. Түүний дараагаар *340B* гэсэн дараагийн загвар нь 1989 онд гарсан байна. Хөдөлгүүрийн шинэчлэл болон далавчийн хэмжээнд өөрчлөлт оруулжээ. 1995 онд дахин сайжруулсан альфа Б гэсэн загварыг гаргасан ч, удалгүй буюу 1999 онд тус онгоцны үйлдвэрлэлийг зогсоожээ. Нийт 500 гаруй онгоц үйлдвэрлэгдсэн ажээ. Мөн 340-ийг зорчигч тээвэрлэх чадлыг нь ихэсгэсэн Сааб 2000 бас бий.    

Тус онгоцны давуу тал нь гэвэл ердөө 1200 м-ийн зайд газраас хөөрч буух чадалтай гэнэ. 

Манай улсад 2006 оны 6-н сарын 7-нд агаарын тээврийн Изинис Эйрвэйз компани **Сааб 340B**-г 3 ширхэгийг Америкаас оруулж ирсэн. Тус онгоцууд нь 1992-1995 оны загвар бөгөөд Техас мужид Американ Ийгл (American Eagle) компанид нислэг үйлдэж байжээ. Дотоодын нислэгт ашиглагдах энэ онгоц нь монголын цаг уурт зориулан тусгай тоноглол: FMS, EGPWS, Gravel Kit, Heating System, Stand Alone GPS, ELT зэргийг хийлгэсэн гэнэ. Мөн GE CT7-9B маркийн хөдөлгүүртэй, Hamilton Sundstrand сэнстэй. Одоо эдгээр онгоцууд дотоодод Улаанбаатраас Мөрөн, Чойбалсан, Баянхонгор, Даланзадгад, Улаангом, Ховд хотуудад нисч байна.    

## Тус онгоцыг ашигладаг улсууд 
* Америк (Colgan Air, Mesaba Airlines, American Eagle Airlines, Pen Air, RegionsAir)
* Австрали (Rex, Macair Airlines)
* Мексик (Aerolitoral)
* Шинэ Зеланд (Air Nelson)
* Британи (Loganair)
* Япон (Japan Air Commuter, Хоккайдо Эашистем, Далайн эргийн хамгаалалтын алба)
* Канад (Calm Air, Transwest Air, Quebec Air Express)
* Швед (Golden Air, Шведийн батлан хамгаалах яам)
* Румын (Carpatair)
* Монгол (Изинис Эйрвэйз)

## Үзүүлэлтүүд 
*Нисгэгчийн тоо：2
*Зорчигчийн тоо：30-34
*Нэг удаад туулах зам:1,735km
*Далавчийн урт： 21.44m (70ft 4in)
*Урт： 19.73m (64ft 9in)
*Өндөр： 6.97m (22ft 11in)
*Хурд：522 km/h 
*Хөдөлгүүр： GE компани CT-7-9A/9B загварын турбо хөдөлгүүр 2 талдаа
*Цахилгаан：1,870 shp 
*Онгоцны хөдөлгүүр： Dowty Rotor эсвэл Hamilton Standard (Нийт голч нь 132in, сэнсний 4 алгатай)
*Хамгийн дээд даацын жин： 13,155 kg

## Цахим холбоос 
Ангилал:Богино зайн нисэх онгоц
Ангилал:Хоёр хөдөлгүүрт нисэх онгоц
Ангилал:Саабын агаарын тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Шведийн зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Анхны нислэг 1983 он
Египетийн пирамидууд

thumb|right|300px|Гиза дахь пирамидууд
**Египетийн пирамидууд** нь түүхэн дэх хамгийн том барилгуудын тоонд ордог бөгөөд одоо хүртэл Эртний Египетийн иргэншлийн хамгийн том бэлгэ тэмдэг болдог. Ихэнх пирамидууд Хуучин хаант улс болон Дунд хаант улсын үеүүдэд босгогджээ. Эртний Египетийн шашинд хойд насны амьдралын тухай үзэл санаа шийдвэрлэх үүрэгтэй байсан нь пирамид, бунхан, нийт уран барилгын хэв загварт нь тусгалаа олжээ. Хүн үхсэний дараа амьдрал нь үргэлжлэн мөнхийн хутгийг олно, хойд насны амьдралдаа нухацтай бэлтгэх нь хүний энэ хорвоо дээрх амьдралын гол утга гэж сургадаг байсан тул ирээдүйн бунхнаа зохих ёсоор тохижуулахад онцгой анхаардаг байжээ.

## Барих болсон шалтгаан 
Пирамидын бүтээн байгуулалт ид өрнөж байсан 4000 гаруй жилийн өмнөөс л Африк тивийн хөгжилт цэцэглэлтийг тэтгэж ирсэн Нил мөрөн үе үе үерлэж тариаланчдыг ажилгүй болгодог байж. Ийм эдийн засгийн эгзэгтэй үед тэднийг ажлаар хангаж авардаг байсан нь энэ пирамидын бүтээн байгуулалт байжээ.

Фараонууд үнэхээр ард түмнээ бодож хийсэн алхам эсэх нь тодорхойгүй ч нийт улсынхаа төсвийн дөрөвний нэгийг үүнд зарцуулдаг байсан гэх. Өөрсдийгөө тахин шүтэж бусдыг үгүйсгэгчид шиг эрх мэдэл, сүр хүчээ илтгэх гэж бүтээсэн байж магад.

## Пирамидын түүх 
Пирамидыг 1926 оны 11 сарын 1-ны өдөр 8 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй судалгааны баг Кайро усан онгоцоор Египетэд очин анх судалсан байдаг. Гурван пирамид тус бүр өөр өөрийн гэсэн нэртэй.
# Хамгийн жижиг пирамид буюу Менкаура; өндөр - 213 фут; Урт - 2493 BL
# Дунд хэмжээтэй пирамид буюу Кефра; өндөр - 471 фут; Урт - 2520 B
# Хамгийн том пирамид буюу Хуфу; өндөр - 481 фут; Урт - 2550 BL

## Египетээс гадуур 
Дэлхий дээр Египетээс гадна Мезоамерик, Хятад зэрэгт пирамидууд байдаг боловч Египетийн пирамидуудтай харьцуулбал өндөр нь нам. Египетийн пирамидууд нь 100 гаруй метр өндөртэй байдаг.

## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Эртний Египет
Адуу

**Адуу** нь битүү туурайт хөхтөн бөгөөд уналга, ачилга, хүнс зэрэгт ашиглагддаг эдийн засгийн ач холбогдол бүхий гэршүүлсэн амьтан. Хүн төрөлхтөн 10000 жилийн өмнөөс адууг гэршүүлсэн гэдэг. Монголын нүүдлийн соёл, амьдралын хэв маяг, уламжлалт цэргийн урлаг нь адуун дээр үндэслэсэн гэхэд хилсдэхгүй.

Адуу нь таван хошуу малын нэг бөгөөд бод мал юм. Адууг Монголчууд нас хүйсээр нь ялган нэрлэдэг.

Саяхан хүртэл тахийг адууны шууд өвөг гэж үзэж байсан боловч, бусад эрдэмтэн нарын судалгаагаар тахь нь 66 хромсомтой, гэрийн адуу нь 64 хромсомтой болохыг сүүлийн үеийн цитогенетикийн судалгаагаар нотолж тахийг тусгай биеэ даасан салбар гэж үзэх болсон.

Амьтан судлалын ангиллаар гэрийн адуу болон түүний өвөг болох одоогийн зэрлэг адуу нь битүү туурайтны отряд, адуу төстний язгуур, адууны төрөлд хамаарагдана. адууны төрөл дотроо жинхэнэ адуу, илжиг, илжгэнцэр буюу хулан, зебр буюу эрээн тахь гэсэн дөрвөн дэд төрөлд хуваагдана.

## Адууны эртний өвөг
thumb|left|300px|Хустайн нуруунд тахинууд бэлчиж байгаа нь
Адууны эртний өвөг нь туулайрхуу биетэй, урд хоёр сарвуу нь дөрвөн салаа, хойд хоёр сарвуу нь гурван салаа сарвуутай хиракотериум хэмээх нэртэй шүүслэг ургамлаар хооллодог 28-56 см өндөртэй жижиг амьтан гэж үздэг. Хэтэрхий жижиг биетэйгээсээ болоод махчин амьтадын хялбар олж иддэг хоол нь болдог байсан байна. Энэ нь адууны хамгийн том байгалын шалгуур байсан учраас махчин амьтадаас зугтаах, хурдлах, сонор сэргэг байх зэрэг олон шаардлагын улмаас адууны өвөг хувьсаж эхэлсэн байна. Үүнтэй зэрэгцэн цаг уурын өөрчлөлт буюу дөрвөн удаагийн том мөстлөгийн үеэр адуу биеийн хэмжээгээрээ нэг томрон нэг жижгэрэх замаар өнөөгийн адууны төрхийг олсон байна. Энэ хувьслын дүнд адуу сарвуугаа өөрчлөн ганц хуруутай буюу битүү туурайтай болсон нь адууны хурдан давхиж араатнаас зугатах давуу талыг нөхцөлдүүлсэн байна. Сарвуутай байсны ул мөр болох эвэрлэг зүйл адууны хөлний дотор талд хадгалагдан үлдсэн байдаг. МОНГОЛ адууны өвөгийг тахь гэж үздэг байсан боловч хромсомын тоо адилгүй учир байх боломжгүй гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн байдаг. Харин тарпан гэж адуутай адилхан зэрлэг адуу байсаныг судлаачид адууны өвөг байж болох талаар дурьдсан байдаг. Харамсалтай нь тарпан нь арван ес дүгээр зуунд бүрэн устсан тул тарпаны хромсомын тоог тодорхойлж чадаагүй. Иймээс энэ нь онолын сул тал болж байна.

## Морины явдал
Адууны үндсэн явдал
*Алхах
*Шогших
*Хатирах
*Цогих
*Давхих
*ЖОРООЛОХ 
*ЕРГҮҮЛЭХ

МӨН ҮЗЭХ

*Тахь

## Цахим холбоос 
## Эх сурвалж


Ангилал:Геномын дараалалтай организм
Ангилал:Морь
Ангилал:Морины сэдэв
Хүн амын нягтрал

400px|thumb|Дэлхийн улсуудын хүн амын нягтралын газрын зураг (хүн/км2) (2006 он)

**Хүн амын нягтрал** гэдэг нь нэгж газар нутгийн зайд оногдох хүн амын тоог хэлдэг. Нэгж газар нутаг гэдэг нь тив, улс, бүс нутаг, цаашилбал засаг захиргааны аливаа нэгжүүдийг хэлж болно. Хүн амын нягтралыг өөрөөр **Газар нутгийн жин** гэж ойлгож болно.

Дэлхийн хүн ам нь одоогоор 8.1 тэрбум бөгөөд дэлхийн нийт гадаргуугийн хэмжээ 510 сая ам дөрвөлжин километр байгаа. Тэгвэл, дэлхий дахины хүн амын нягтрал нь 8.1 тэрбум ÷ 510 сая = 15.8 хүн/км² байна.

## Хэмжих аргачлалууд 
* Тоон нягтрал нь, Нийт хүн амын тоог нийт нутгийн хэмжээнд харьцуулна.
* Бие судлалын нягтрал нь, Нийт хүн амын тоог тариалангийн газарт харьцуулна.
* Тариалангийн нягтрал нь, Нийт хөдөөний хүн амын тоог тариалангийн газарт харьцуулна.
* Суурингийн нягтрал нь, Нийт суурингийн хүн амын тоог суурингийн нутгийн хэмжээнд харьцуулна.

Ангилал:Хүн амын газар зүй
Ангилал:Хүн ам зүй
Ангилал:Геостатистик
Ангилал:Нийгмийн шинжлэх ухааны илтгэцүүр
Майкл Портер

**Майкл Портер**（Michael E. Porter, 1947 - ）нь Америкийн эдийн засагч, бизнесийн удирдлагын эрдэмтэн хүн юм. Одоогоор Харвардын Бизнесийн Сургуулийн MBA-уудийн нэг Бишоп Уильям Лоренс Их Сургуульд багшилж байна.

## Намтар 
Тэрээр Мичиган мужид төрсөн ч, түүний аав дээгүүр цолтой цэргийн хүн байсан тул дэлхийн олон оронтой танилцаж өсчээ. 1969 ондПринстон Их Сургуулийн сансарын хөлгийн техникийн тэнхмийг дүүргэсэн. Спортын хувьд ч бас идэвхтэй нэгэн байжээ. Ахлах сургуульд байхдаа америк хөлбөмбөг, бэйсболоор мужийнхаа шигшээ багт шалгарч, оюутан болоод ч тэр Гольфийн Америкийн шигшээ багт тоглож байжээ. 1971 онд Харвардын Бизнесийн Сургуулийн MBA-ийн зэрэг авч、1973 онд сургуулийнхаа эдийн засгийн ухааны доктор цолыг бас хамгаалж чаджээ. Улмаар тэрээр 1982 онд сургуулийнхаа түүхэн дэх хамгийн залуу профессор нь болов. 

Тэрээр Америкаас гадна олон улсын засгийн газар, компаниудад стратегийн зөвлөхөөр ажиллаж байсан бодит туршлагатай. Мөн 5-н хүчний шинжилгээ, Валью Чэйн зэрэг өрсөлдөөний онолуудыг үндэслэснээрээ маш алдартай ажээ. 

Түүний бүтээлүүдээс Өрсөлдөөний онол нь стратегийн онолын библь болон оюутнуудын дунд тухайлан MBA курсынхны таалагдсан номны жагсаалтыг тэргүүлдэг байна.

## Бүтээлүүд 
* Porter, M. (1979) "How competitive forces shape strategy", *Harvard business Review*, March/April 1979.
* Porter, M. (1985) *Competitive Strategy*, Free Press, New York, 1980.
* Porter, M. (1987) "From Competitive Advantage to Corporate Strategy", *Harvard Business Review*, May/June 1987, pp 43-59.
* Porter, M. (1996) "What is Strategy", *Harvard Business Review*, Nov/Dec 1996.
* Porter, M. (2001) "Strategy and the Internet", *Harvard Business Review*, March 2001.

Ангилал:АНУ-ын эдийн засагч
Ангилал:20-р зууны эдийн засагч
Ангилал:21-р зууны эдийн засагч
Ангилал:Харвардын их сургуулийн багш
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1947 онд төрсөн
Цайдам нуурын нүүрсний орд

**Цайдам нуурын нүүрсний орд** нь Төв аймгийн Баян сумын нутагт байдаг аж. Энэ орд төмөр зам, өндөр хүчдэлд ойрхон байрладгаараа давуу талтай. Дээр нь нүүрсний чанар сайны дээр нийт нөөц нь 6,8 тэрбум тонн учир газрын тосны бүтээгдэхүүн гаргах үйлдвэр хөгжүүлэхэд ашиглахад тустай.
Хэрлэн гол

**Хэрлэн гол** нь Хэнтийн нуруунаас эх авч урссаар Хөлөн нуурт (Далай нуур)-аар дамжин Номхон далайд хүрч цутгадаг Монголын томоохон голуудын нэг юм. Монголын нууц товчоонд их дурдагдсан байдаг бөгөөд гурван голын монголчууд гэдэг нэр илэрхийлдэг гурван голын нэг юм.

Голын урт нь 1254 км, үүнээс Монгол Улсын Төв, Хэнтий, Дорнод аймгийн нутгийг дамжин 1090 км урсаж улсын хилээс гадагш гарч БНХАУ-ын Өвөр Монгол дахь Хөлөн нуур буюу Далай нуур руу цутгадаг байна. 

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Монголын гол мөрөн
Ангилал:Амар мөрний голын систем
Ангилал:Дорнод аймгийн гол мөрөн
Ангилал:Өвөр Монголын гол мөрөн
Ангилал:Хэнтий аймгийн гол мөрөн
Ангилал:Сүхбаатар аймгийн гол мөрөн

Ус цуглуулах талбай нь -116 400 км².

Энэ голд Онон голын адил Тул, Цурхай, Зэвэг, Хайруус, Алгана, Цулбуурт, Булуу цагаан, Гутаарь, Мөрөг жараахай зэрэг олон төрөл зүйлийн загаснууд амьдардаг.

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Монголын гол мөрөн
Ангилал:Амар мөрний голын систем
Ангилал:Дорнод аймгийн гол мөрөн
Ангилал:Өвөр Монголын гол мөрөн
Ангилал:Хэнтий аймгийн гол мөрөн
Ангилал:Сүхбаатар аймгийн гол мөрөн
Адам

"Тэнгэрбурхан Адамыг бүтээсэн нь." Ватикан дахь Сикстиний цогчин дуганы Библийн сэдэвт таазны чимэг зургийн хэсгээс]]

**Адам** нь Абрахам тулгуурт шашин буюу Иудей, Католик, Ислам болон Христ Итгэлийн дийлэнх урсгалын итгэгчдийн хувьд Тэнгэрбурханы бүтээсэн анхны эр хүн, хүн төрөлхтний язгуур өвөг дээдэс хэмээн үздэг. Адамын талаар Христ Итгэл болон Иудей, Исламын гол судар болох Хуучин гэрээний Эхлэл номын 1 дүгээр бүлэгт өгүүлдэг. (Адам – Эхлэл 1:26-27)

19-р зууныг хүртэл энэ мэт хүний уг гарвалыг Тэнгэрбурхантай шууд холбодог байсан бөгөөд эртний Месопотам (хоёр мөрний сав газар) ба бусад соёл иргэншлийн хувьд ч адил байсан нь ХТӨ 3000 оны үеийн Гилгамэшийн тууль зэргээс ч харагддаг.

Ариун Библийн Эхлэл номын 3:4-24, хүний язгуурын гэмийн талаар өгүүлдэг бөгөөд түүнээс хойш хүн гэмт чанартай болсон гэж Абрахам тулгуурт шашны номлолд авч үздэг. Куранд ч гэсэн Адам анхны хүн мөн бөгөөд Тэнгэрбурханы анхны их элч хэмээн өгүүлдэг.

Хэдийгээр Адам Ева хоёрын түүхийг хувьслын онол зэргээр үгүйсгэх болсон ч Эхлэл 3:18-24 дээр гардагчлан эрэгтэй эмэгтэй хүний үүслийг холбон тайлбарласан нь давуу байдаг. Мөн сүүлийн үед шинжлэх ухаанчдын анхаарлыг татах болсон Бүтээлийн онол, Генийн эх сурвалжийн судалгаа зэрэг нь Библи дэх Адам, Ева хоёртой тохирдог. Дарвины дэвшүүлсэн Хувьслын онол хэмээх таамаглал өдөр ирэх бүр үгүйсгэгдэж байна.

## Мөн үзэх
*Ева
*Библи

Ангилал:Библи
Ангилал:Библи дэх түүхэн хүмүүс
Ангилал:Хуучин Гэрээний хүмүүс
Ева

**Ева** (Еврей хэл: חַוָּה, *Хаввах* in Сонгодог еврей хэл, Орчин үеийн Израйль Еврей: "Кхавах", Араб хэл:حواء) нь Ариун Библийн Эхлэл номонд бичигдсэнээр анхны эмэгтэй хүн юм. (Эхлэл 1:26-27) Ева гэдэг нь "Амьдрал" гэсэн утгатай ба амьд бүхний эх юм гэсэн утгыг агуулдаг. Адамын (Анхны эрэгтэй хүн) эхнэр бөгөөд Каин, Абел дараа нь Сет гэх 3 хүүг төрүүлсэн. Ева нь Адамаас гаралтай бөгөөд Тэнгэрбурхан Адамд тохирох туслагчийг хайгаад олоогүй тул Адамыг гүн нойронд автуулж, түүнийг унтаж байх зуур хавирганаас нь нэгийг сугалж аваад ормийг нь махаар бөглөсөн байна. Бурхан Адамаас авсан тэр хавиргаараа эмэгтэй хүн бүтээж Адамд туслагч, хань болгохоор авчирж өгсөн тухай Ариун Библийн Эхлэл 2:22-24-т бичигдсэн байна.

## Мөн үзэх 
* Адам
* Библи
Ангилал:Библи дэх түүхэн хүмүүс
Ангилал:Хуучин Гэрээний хүмүүс
Арслан

**Арслан** (*Panthera leo*) нь мийнхэн овгийн том биет махчин амьтан юм. Одоогоор зөвхөн Африк болон Энэтхэгийн нутагт тархах боловч, цагтаа Африк, Ази, Европийн умард нутаг гэсэн өргөн уудам нутгаар тархан амьдардаг байсан. "Араатны хаан" ч гэгддэг. 

Сүрэглэж амьдардаг амьтан ба нэг сүрэгт нэгээс хоёр эрэгчин, гурваас зургаан эмэгчин, бас гүегүүд байна. Гэхдээ сүрэгтэй болтлоо эрэгчин нь ганцаараа амьдарна. Эрээн тахь, нүү, анааш, одос зэргийг барьж иддэг. Хүнд халгүй гэгддэг ч, хүний аминд хүрч байсан удаатай.

Эрэгчин нь 2 ойтойдоо хүзүү орчимд нь үс ургаж сүргээсээ хөөгдөнө. Түүнээс хойш өөр сүргийг өөрийн болгож автлаа бие даан өнгөрөөх хэрэгтэй болно. 

Амьтны хүрээлэнд ч гэсэн өсөж төлжих учир устаж үгүй болох аюул бага ч, төрөл болон тоо нь багассаар байгаа болно. Ховордож байгаа амьтдын IUCN ангилалд ордог. Мөн зарим улсын амьтны хүрээлэнд бартай эвцэлдүүлэн эрлийзжүүлэн барслан хэмээх амьтныг гаргаж авсан бөгөөд биеийн хэмжээгээр эцэг эхээсээ хавьгүй том, бие гүйцсэн шар үхрийн чинээ болдог ажээ.

Арслан хуурай газар дээрх том биетэй аюултай араатнуудын нэг. Хурд хүч гээд жинхэнэ аюултай мангас гэсэн үг, барыг хэдий арслангаас том биетэй гэдэг боловч энэ үзүүлэлт нь хэдхэн тооны арслан барын харьцуулалт юм. Дийлэнх үзүүлэлтээр биеийн хэмжээ бараг ойролцоо байдаг ба биеийн жин нь хурд хүчтэй шууд хамааралтай байна. Өөрөөр хэлбэл илүүдэл жинтэй байна гэдэг бол тийм ч сайн зүйл биш. Хурдтай хүчтэй бяр тэнхээ нь тэгширсэн эрэгчин арслан 250-280кг жинтэй өндөр нь 120-140см урт нь 3.2-3.5м , 8-10см урт хумс болон соёотой байна, харин бар 250-300кг жинтэй 100-120см өндөр 3.3-3.8м урт 8-10см урт хумс болон соёотой байдаг. Үүнээс үзэхэд арслан бараас богинохон биетэй харин бараас төдий чинээ өндөр байна. Бас арслангийн нуруу хотгор хэлбэртэй харин барынх бөгтөр хэлбэртэй байдаг, биеийн араг яс муурын төрлийн амьтад бүгд ижил төстэй байдаг.

## Гаднын холбоос 
* Animal Diversity Web: *Panthera leo* (lion)
* African Wildlife Foundation: Lion
* Battle at Kruger: video of a pack of lions fighting against a crocodile and buffalos over a kill
* Biodiversity Heritage Library bibliography for *Felis leo*
* Biodiversity Heritage Library bibliography for *Panthera leo*
* Lion Conservation Fund: example of a fund and its projects about the research and conservation of the lion
* Lion Research Center: website of the research group at the University of Minnesota that has conducted field research on lions and published over 50 peer-reviewed scientific articles

Ангилал:Мийнхэн
Мошовце

thumb|right|300px|Мошовце - Словак

**Мошовце (Mošovce)** нь Турчансгийн Туриец, Словак бүс нутгаас хамгийн том нь юм.

## Түүх 
Тэдний баялаг түүхийг түүх дурсгалын арвин сан болон, 770 гаруй жил бичигдэж ирсэн түүх нь харуулна. Мошовцын тухай анхны бичмэл нь Ондрей II ханы 1233 зарлиг бичиг юм. Эртний *Мошовце* нь хоёр суурингаас бүрддэг байжээ.
Тэдний нэг болох *Махюх* нь одоогийн *Стары рад* хавьд байсан ба хоёр дахь хэсэг *Терра Мойс* нь одоогийн *Видрмох* ба өнөөдөр хүртэлх нэр нь хэвээр үлджээ. Яг энэ хоёр дахь нэрний Мойсовын газар гэдэг утгаас нь эрт дээр үед уг газар нутаг нь Мойсов буюу одоогийнхоор *Мойтех*, *Войтэх*, эсвэл *Моймир* гэдэг нэртэй хүний эдлэн газар байжээ гэж болох.
Түүхийн явцад нэр нь янз бүрээр өөрчлөгдсөөр *Мошовых*, *Мошоц*, *Мошовец*, *Моаёс* гэж явсаар одоогийн Мошовце үлджээ.
Дээр үед *Хорнуков* гэгдэж байсан одоогийн *Чэрньаков* тосгон эрт дээр үед Мошовцед хамаарадаг байжээ.
Мошовце анхандаа хааны шууд харъяанд чөлөөт эрхтэй тосгон байсан ба 14-р зууны дунд үеэс жижигхэн хот маягаар хааны ордонд хамаарагддаг болжээ. 1527 оноос бараг 400 гаруй жил Реваы-гийн удмынханд хамаардаг байжээ.
Эрт дээр үед Мошовце нь гар урчуудийн төв байлаа. Гар урчуудын үйлдвэрлэл нь маш их өргөн цар хүрээтэй 15 гаруй салбар байснаас хамгийн удаан үргэлжилсэн нь түрийтэй гутал ба савхины үйлдвэр байв. Өнөөгийн Мошовце нь сонирхолтой амралт зугаалга, сувиллын газар болжээ.

thumb|right|300px|Чамин барилгын урлаг - Мошовце

## Түүх дурсгал 
Байшин барилгуудаас 18-р зууны дунд үед баригдсан английн садтай сүмийн барилга юм. Өөр бусдаас сонирхуулахад Ян Колларын амьдарч байсан байшин, мон неоготикийн сүмийн байшин, Эвангелискийн сүмийн байшин, гар урчуудын музей байсан, 1800 онд баригдсан танхим, мөн шилэн дарлага гэх мэт.

## Байгалийн гоо үзэсгэлэн 
Мошоцве нь ой мод элбэгтэй, олон төрлийн түүх дурсгалын газартай, байгалийн гоо үзэсгэлэн тэгширсэн сайхан газар нутагтай юм Велькей Фатры. Дээрх уул нуруунууд нь аялал жуулчлалын гол хэсэг нь билээ. Шохойн чулуу, Доломит, Гадерска долина, Блатницка долина гэх мэт байгалийн сайхан хөндийнүүд бий.

## Ардын урлаг соёлын сангаас 
Мошовцоос олон арван алдар суутнууд төрөн гарснаас хөгжмийн зохиолч Фрицо Кафенда; (1883-1963), зохиолч Анна Лацкова-Зора; (1899-1988) уран зохиолын шүүмжлэгч, түүхч, яруу найрагч Штефан Крчмеры(1892-1955); Жүжгийн зохиолч Юр Тесак Мошовскы; мөн гал сөнөөгчдийн чуулгыг үүсгэн байгуулагч, хөгжмийн зохиолч Милослав Шцимт гэх мэт.

Хамгийн алдар цуутай хүн бол “Алдрын охин” яруу найргийн цомог бичсэн яруу найрагч, гүн ухаантан, гэгээнтэн Ян Коллар (1793-1852) юм. Слав болон слав биш хэлтэй олон оронд энэ зохиол нь орчуулагджээ.

## Зургийн цомог 

Image:Kastielmosovce.jpg|Бага ордон - Мошовце
Image:Kostolmosovce1.jpg|Лютерийн сурталтан сүм - Мошовце
Image:Kostolmosovce2.JPG|Католик сүм - Мошовце
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|Бага сүм, бунхан, музей - Мошовце
Image:Mosovce.jpg|Сүлд
Image:Vlajka-Mosovce.jpg|Далбаа - Мошовце
Image:Mapa-Mosovce.png|Мошовце

## Цахим холбоос 
* www.mosovce.sk
* Жуулчин товхимол
* инфо - Мошовце
* Дриенок


Ангилал:Жилин край
Ангилал:Словакийн суурин
Хэнтий аймаг

**Хэнтий** (монгол бичгээр  – *хэнтэи*) — Монгол Улсын аймаг.

## Ерөнхий тойм 
Хэнтий аймаг 1923 онд байгуулагдсан. Газар нутгийн хэмжээ - 80,312 км² (21 аймгаас 9-р том Энэ тоогоор бол Монгол улсын 13-р олон хүн амтай аймаг гэж үзэгдэнэ. 2007 оны үед хүн амын нягтрал 0.89 (21 аймгаас 14-р шигүү Хүн ам олонтой 3 суурин газартай. Тухайлбал, Хэрлэн суманд харьяалагддаг аймгийн төв Чингис хот 17164, Бор-Өндөр сум буюу Бор-Өндөр тосгон 8080, Батноров суманд харьяалагдах Бэрх тосгон 2413 хүн амтай. 
]]

:* - Тоонд Бэрх тосгон багтаагүй.
:** - Тоонд Чингис хот багтсан.

## Цахим холбоос
* khentii.mn - Хэнтий аймгийн засаг захиргааны газраас эрхлэн хөтөлдөг цахим сүлжээ
* khentii.com - Хан Хэнтий нутаг минь сүлжээ

## Эх сурвалж 

Ангилал:Монголын аймаг
Хоншүү

right|250px
**Хоншүү** (本州) - Япон улсын гол 4 том арал болох Хоншүү, Хоккайдо, Кюүшүү, Шикокү зэргийн дотор талбайн хэмжээгээр хамгийн том нь.

Ангилал:Азийн арал
Ангилал:Японы арал
Ангилал:Номхон далайн арал
Пентекост

Ариун Сүнсийг цагаан тагтаагаар бэлгэддэг]]
**Пентекост** ( [], Pentēkostē [hēmera], "Тавь дахь өдөр" гэсэн утгатай) Христийн шашны Ариун Сүнс ирсэн баярын өдөр мөн Протестант урсгалын нэгэн сектийг ийнхүү нэрлэдэг. Христ амилаад тавин өдрийн дараа тэнгэрт одсоны дараахан буюу Дээгүүр өнгөрөх баяраас 50 өдрийн дараа Пентекост гэх баяр болдог байжээ. Энэ баярыг мөн "Ургац хураалтын баяр" гэдэг. Уг баяраар Ариун Сүнс Есүсийн шавь дээр ирсэн учраас Пентекост өдрийг нэгэн төрлийн Христ Итгэлийн баяр болгосон (Үйлс 2:1-32). 


Ангилал:Эзний баяр
Ангилал:Христийн теологи
Ангилал:Библийн сэдэв
Ангилал:Пасха
Ангилал:Апостолын түүх
Канаан

thumb|Канааны газрын зураг

**Канаан** нь Газар дундын тэнгис, Иордан гол болон Сөнөсөн тэнгисээр хүрээлэгдсэн газрын эртний нэр юм.

Библи сударт Сүү болон Зөгийн бал урсдаг газар гэж дүрслэгдсэн. Бурханаас Абрахамын ур удамд олгоно гэж амласан газар хэмээн яригддагаас "Амласан газар" гэж хэлэгдэх тохиолдол байдаг. Одоогийн энэ газарт Израил улс оршдог.

Канаанд оршин суугчдын талаарх орчин үе дэх мэдээллүүдийн ихэнх нь 1928 онд олдсон Угарит хотын балгасын малтмалаас гаралтай юм.

Ангилал:Палестин
Ангилал:Библийн суурин
Ангилал:Израилын түүх
Ангилал:Тора
Ангилал:Шашны газар зүй
Алгасал баяр

**Алгасал баяр** нь Библийн сударт бичигдсэн байдаг, Иудаизм болон Католик шашны тэмдэглэлт өдөр юм. Египетийн боолчлолоос Израйльчууд МЭӨ 1445 оны үед гарсанаас хойш еврейчүүд (хожим нь иудейчүүд хэмээн дурдагдах болсон) Дээгүүр өнгөрөх баярыг жил бүрийн хавар тэмдэглэдэг юм. Абрахам, Исаак, Иаковын үр сад болох израйльчууд Египетийн дарлалд 400 жил хүлэгдсэний эцэст Тэнгэрбурхан тэднийг боолчлолоос чөлөөлөхөөр шийдэн Мосе гэдэг еврей хүнээр удирдуулан Египетийн нутгаас гаргасан хэмээн израйльчууд үздэг бөгөөд Египетэд амьдарч байхдаа амссан дарлал, Тэнгэрбурхан тэднийг гайхалтайгаар чөлөөлсөн тухай бүхнийг дурсан санах үүднээс тэмдэглэдэг баяр болно. Баярын тухай Ариун Библийн Гэтлэл номын 12:11-т бичсэн байдаг.

Уг баяраар израйльчууд гэр бүлээрээ цуглан гэрээсээ исгэх хөрөнгийг зайлуулан, исээгүй талх барин, гал дээр шарсан хурганы махыг халуун ногоо болон талхтайгаа хольж иддэг. Үүний дараа өрхийн тэргүүн эцэг Тэнгэрбурхан тэднийг эрт дээр үед хэрхэн гайхамшигтайгаар Египетийн нутгаас гаргасан түүхийг дурсан ярьж өгдөг.

Иерусалим хот дахь Ариун Сүм устгагдахаас өмнө жил бүр израйлийн өнцөг булан бүрээс иудейчүүд Иерусалим хотод ирэн баяраа тэмдэглэдэг байжээ. Одоо харин жил бүр тэмдэглэдэг энэхүү баярыг Седер хэмээн нэрлэх болжээ.

Ангилал:Израилын баярын өдөр
Ангилал:Иудаизм
Ангилал:Библийн сэдэв
Ангилал:Гэтлэл ном
Хужиртын рашаан

Өвөрхангай аймгийн нутаг дахь Хужиртын рашааныг үе мөчний өвчинд гаргууд сайн. Энэхүү рашааныг урьд цагт эмчилгээний эрхэм чанартай гэж нутгийн ардууд мэддэггүй, жирийн нэг булаг л гэж боддог байсан бөгөөд үүнтэй холбоотой нэгэн домгийг энд өгүүлье. Энэ булгийн усанд нэгэн доголон гөрөөс өглөө болгон ирж хөлөө дүрэн хэвтдэг байжээ. Сүүлдээ өнөө доголон хөл нь бүрмөсөн эдгэрснийг нь тэр хавиар нутагладаг Шунхлай гэдэг хүн анх ажиглаж, нутаг усныхандаа хэлснээр нутгийн хүмүүс үе мөчний өвчинг анагаах увидастайг нь мэдэж тэр цагаас хойш "Шунхлайн рашаан" хэмээн нэрлэж ахуй амьдралдаа хэрэглэж иржээ. Хожим нь оршин байгаа газраар нь Хужиртын рашаан хэмээн алдаршиж, эдүгээ ч олон түмэнд ач тусаа өгсөөр байна.
Хужиртын халуун рашааныг түшиглэн 1940 онд 40 ортой рашаан сувиллын газар нь анх нээгдсэн. Энэ нь дотоод гадаадын олон жуулчдын амрах дуртай сувиллын тосгон болж өргөжсөн.

Ангилал:Өвөрхангай аймаг
Блог

**Блог** эсвэл **Вэблог** (, Вэблог ч гэж нэрлэдэг) гэдэг нь интернет дээрх веб сайт, заримдаа веб сайтын хэсгийг хэлдэг. Интернетэд веб тэмдэглэл бичих гэсэн утгатайгаар анх веблог гэсэн үгнээс анх богиносгон шинэ үг зохион блог гэсэн нэр үүссэн гэдэг. 

Эхэн үед өөрсдийн ажил амьдралын тухай өдрийн тэмдэглэл, тусгай сэдэв гэх мэт хэлбэртэйгээр он цаг дарааллын нарийвчлалтайгаар үзүүлдэг хувийн тэмдэглэл хэлбэртэй вэб сайтууд байсан бол одоо маш олон хэлбэрээр маш том хэмжээний веб сайтуудыг ч блог хэмээх ухагдахуунд багтаан авч үзэж байна. Блогт ихэвчлэн сэтгэгдэл бичих боломжтой байдаг бөгөөд үүгээр дамжуулан блогийн нийтлэгч нь уншигчидтайгаа чөлөөтэй харилцах боломж олгодог нь блогийн нэгэн том давуу тал болдог.

Ийм хэлбэрийн вэб сайтуудыг санал болгодог үйлчилгээг ч мөн ингэж нэрлэх тохиолдол бий. Ихэвчлэн Blog hosting, blog hoster буюу Блог түгээгч, блог хостинг веб сайт гэж нэрлэдэг. Ийм веб сайтууд нь хүмүүст илүү мэдлэг шаардахгүйгээр бүртгүүлээд өөрийн блог, интернет тэмдэглэлийн веб сайтыг нээн ажиллуулах боломжийг олгодог. Ихэвчлэн энэ үйчилгээ нь үнэ төлбөргүй байх бөгөөд зарим нэмэлт үйлчилгээг авахад төлбөр төлөөд авч болох сонголттой байдаг.

Гар утас болон зөөврийн холбооны хэрэгслээс мэйл илгээх хэлбэрээр шинэчилж явдаг Моблог, фото зураг зэргийг оруулах байдлаар хэрэглэдэг Фотолог, сүүдэр ший, хөдөлгөөнт дүрс видео бүхий В-лог зэрэг олон төрөл бий.

Одоо түүнийг ашигласан сүлжээ, хамтран бичдэг хүмүүсийн бүхэл бүтэн портал сайт хэлбэрт хүртэл ороод байна. Жишээ нь сонирхол нэгтэй хүмүүс хамтран нэг блогийг бичнэ. Хүн бүр дэлхийн өнцөг булан бүрээс шинэ мэдлэг, мэдээлэл, өөрийн хийсэн зүйлийг бусдад аа танилцуулж веб дээрээ бичлэг хийнэ. Блогоор хоорондоо танилцан найзуудтай ч болдог.


Ангилал:Угсарсан нийлмэл үг
Ангилал:Өдрийн тэмдэглэл
Ангилал:World Wide Web
Хоккайдо

right|280px|Хоккайдо арлын Китами нутаг
right|280px|Хоккайдо арлын Китами нутаг
right|280px|Хоккайдо арлын Китами нутаг
right|280px|Хоккайдо арлын Китами нутаг
right|280px|Хоккайдо арлын Китами нутаг

**Хоккайдо** (япон. 北海道, -*Хоккайдо*, [hokkaꜜidoː] 'Хойд тэнгисийн тойрог') нь Японы хоёр дахь том арал бөгөөд хамгийн том, хойд муж болно. Цугару хоолой нь Хоккайдо арлыг Хоншүүгаас тусгаарладаг, Хоёр арлыг далайн доорх төмөр замын Сейкан хонгилоор холбодог.

Хоккайдогийн хамгийн том хот бол нийслэл Саппоро (札幌) хот юм. Сахалин нь Хоккайдо хотоос хойд зүгт 43 км (26 миль) зайд оршдог бөгөөд зүүн болон зүүн хойд талаараа Курилийн арлууд оршдог бөгөөд эдгээр арлууд ОХУ-ын захиргаанд байдаг ч хамгийн өмнө зүгт дөрөв нь Япон байдаг. Хоккайдог өмнө нь Эзо, Йезо, Йесо эсвэл Есо гэж нэрлэдэг байсан.

Хэдийгээр 16-р зуунаас хойш арлын өмнөд хязгаарыг захирч байсан Япон суурингууд байсан ч Хоккайдо нь Айнү хүмүүс гэгддэг арлын уугуул иргэд амьдардаг харийн нутаг гэж тооцогддог байв. Япончууд 17-р зуунд Хоккайдо руу нүүж эхэлсэн бөгөөд энэ нь Япон болон Айнугийн хүн амын хооронд мөргөлдөөн, бослого гарахад хүргэж байжээ.

1869 оны 8-р сарын 15-нд Мэйжийн сэргээн босголтын дараа Японоор "харгисчуудын нутаг" гэсэн утгатай Эзог колончлолыг Японд нэгтгэж, Хоккайдо гэж нэрлэжээ. Энэ үйл явдлын дараа Япон суурьшлагчид арлыг колоничилж эхэлсэн нь Японы анхны орчин үеийн суурьшсан колони болжээ. Японы суурьшгчид арлыг колоничлоход Айнү үндэстнийг газар нутгаас нь булаан авч, уусгах мөн Япон суурьшгчид айну нарыг түрэмгийлэн гадуурхаж байв. 21-р зуунд Айнүчууд Японы нийгэмд бараг бүрэн уусчээ. Үүний үр дүнд Айнү гаралтай олон япончууд өөрсдийн удам угсаа, соёлын талаар ямар ч мэдлэггүй болсон юм.

## Хүн ам 
15-р зуунд 50 мянга орчим уугуул Айнү үндэстнүүд тус арал дээр оршин сууж байсан гэдэг. 19-р зууны сүүл ба 20-р зууны эхэн үед Японы колоничлол ялангуяа өргөн цар хүрээтэй болсон. Жишээлбэл, 1897 онд 64,350 япон цагаач арал дээр ирсэн; дараа жил, 1898, 63,630 бүртгэгдсэн; 1901 онд 50,100; гэх мэт. Үүний үр дүнд 1903 он гэхэд одоогийн статистик мэдээллээр Хоккайдогийн Японы хүн ам 845 мянгад хүрсэн бол Айнугийн уугуул иргэд ердөө 18 мянга болжээ. 1925 он гэхэд Хоккайдогийн хүн ам 2,5 саяд хүрч, 1960 он гэхэд 5 сая давжээ.

2020 оны хүн амын тооллогоор -**5 225 000** хүн амтай болжээ. Хоккайдогийн хүн ам нь Японы нийт хүн амын 4.2 % орчим эзэлдэг бөгөөд үүний 1,952,000 нь Саппоро хотод амьдардаг байна.

### Хоккайдо арал дээрх том хотууд 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Азийн арал
Ангилал:Номхон далайн арал
Ангилал:Хоккайдо аймгийн арал
Ангилал:Азийн бүсчлэл
Ангилал:Хоккайдо муж
Ангилал:Японы муж
Ангилал:Японы муж
Гутал

**Гутал** нь хөлийн гадуур хувцас юм.

## Түүх 
Гутлыг чухам яг хэзээ зохиосон нь тодорхойгүй гэнэ. Одоогоос мянга мянган жилийн өмнө хүмүүс авласан ангийн арьсаараа хөлөө хучин өмссөн нь гутлын анхдагч гэж хэлж болно. Чухам тэр үеэс гутал өнөөг хүртэл улс үндэстэн бүхэнд, үеэс үед, соёлоос соёлд өөрчлөгдөн хөгжсөөр хүний амьдралд байр сууриа эзэлжээ.

## Мөн үзэх 
* Монгол гутал
* Хувцас
Цусны бүлэг

**Цусны бүлэг** (**цусны төрөл**) нь эритроцитийн (улаан бөөм) гадаргууд антиген байгаа эсэх, мөн удамших антигенлэг бодисууд байгаа эсэх дээр үндэслэсэн цусны ангилал юм. Эдгээр антигенүүд нь цусны бүлгийн системээс хамааран, уураг, нүүрс ус, гликоуураг, гликолипид байж болно. Эдгээр антигенүүдийн зарим нь өөр өөр эдийн ялгаатай эсийн гадаргууд мөн оршдог. Улаан бөөмний гадаргуун антигенүүдийн зарим нь нэг аллелээс үүсэлтэй байх ба эдгээр нь хамтдаа цусны бүлгийн системийг үүсгэнэ. Цусны төрөл нь эцэг эхийн аль альнаас нь удамшигдан төлөөлөгдсөн байдаг. Олон улсын цус сэлбэлтийн нийгэмлэг (ISBT) нь одоогийн байдлаар нийт 35 төрлийн хүний цусны бүлгийн системийг тодорхойлоод байна. Тэдгээрээс хамгийн чухал системүүд бол, ABO ба RhD антиген юм. Энэ хоёр системээр, хэн нэгний цус A, B, AB эсвэл O ба RhD төлөв нь эерэг, сөрөг эсвэл огт үгүй (null) гэдгийг тогтооно.

## Түүх 
Английн нэрт эрдэмтэн В.Харвейгийн нээлтийн дараа (1578-1657) судсаар дамжуулан цус сэлбэх санаа төржээ. 1667 оны 6-р сарын 15-нд философийн профессор Жеан Денис, операторч Еммеретз нар анх удаа цус сэлбэжээ. Гэвч цусны бүлгийн талаар мэддэггүй байсан тул нэлээн хүн нас барсан байна. 1901 онд Австри эмч Ландстейнер цусны эхний 3-н бүлгийг тогтоож A、B、C гэж нэрлэж байсан. С нь сүүлд О гэж нэрлэгдэх болсон байна. Дараа нь АВ бүлгийг тогтоосноор цус сэлбэх ажиллагаа шинжлэх ухааны үндэстэй болж түгэн тархжээ. 
Ландстейнер хүмүүс (1-О, 2-А, 3-В, 4-АВ) гэсэн 4 бүлгийн цустай байдгийг тогтоож, энэ нь Менделийн хуулийн дагуу эцэг эхээс хүүхдэд нь удамшдагийг ажиглажээ.

## Эх сурвалж 
## Гадаад холбоос 
*BGMUT Blood Group Antigen Gene Mutation Database at NCBI, NIH has details of genes and proteins, and variations thereof, that are responsible for blood types
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Цус
Ангилал:Цус судлал
Ангилал:Сэлбэх анагаах ухаан
Атласын нуруу

thumb|350px|Атласын нуруу
**Атласын нуруу** нь Африк тивийн зүүн хойд хэсэгт байрлах ба Эртний Грекийн домогт гардаг аврага биет Атлас бурхны нэрнээс ийнхүү нэрлэгдэх болсон.

Баруунаас зүүн тийшээ Мароккогоос Алжираар дамжаад Тунис хүртэл 2400км урттай тогтсон уулархаг нуруу юм. Хамгийн өндөр цэг нь Мароккогийн баруун урд хэсэгт байрлах Тубкал оргил бөгөөд далайн түвшнээс дээш 4167м өндөр юм. 

Мароккод байрлах Атласын нуруу нь 4 хэсэгт хуваагдах ба хойноосоо урагш нь нэрлэвэл Риф, Дунд Атлас, Өндөр Атлас, Эсрэг Атлас юм.

Алжирт бол Атласын тал хээр нутгийг хоорондоо хавчсан хойд хэсэг нь Тэл-Атлас урд хэсэг нь Сахарын-Атлас гэж нэрлэгдэх 2 хэсгээс бүрддэг.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Африкийн нуруу
Ангилал:Мароккогийн нуруу
Ангилал:Алжирын нуруу
Ангилал:Магреб
Ангилал:Тунисын газар зүй
Ангилал:Африкийн геологи
Карл Ландштайнер

**Карл Ландштайнер** (, 1868 оны 6 сарын 14 - 1943 оны 6 сарын 26) нь Австрийн биологич байв.

## Намтар 
Тэрээр Вена хотод хуульч, нийтлэлч Леополд Ландштайнерын хүү болон мэндлэсэн. Эцэг нь 6 настай байхад нь нас барж эх Фани Хэсс нь өсгөсөн байна.

1891 онд Венийн Их сургуулийг анагаах ухааны мэргэжлээр төгсөж, Эмил Фишерийн удирдлагын дор эрдмийн ажлаа эхэлсэн байна.

1908 онд Венийн Их сургуульд эмгэг судлалын доктор болсон. 1916 онд Хэлэн Властотой гэрлэж 1 хүүтэй болсон. Дэлхийн нэгдүгээр дайны улмаас Нидерланд руу нүүсэн байна.

1922 онд Нью-Йоркын Рокфеллерийн судалгааны газарт орж  1939 онд тэтгэвэрт гарсан ч амьдралынхаа эцсийн мөч хүртэл судалгаандаа үнэнчээр зүтгэж байжээ. Тэнд байх хугацаандаа Америкийн иргэншил олж авсан. Зүрхний шигдээсээр туршлагынхаа өрөөндөө насан эцэслэсэн байна.

Тэрээр 1909 онд одоогийн цусны бүлэг дэх ангиллын системийг анхлан нээж, 1930 онд Биологийн салбарт Нобелийн шагнал хүртсэн.

## Цахим холбоос 
* Нобелийн и-музей дэхь намтар


Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан
Ангилал:Австрийн биологич
Ангилал:Патологич
Ангилал:19-р зууны эмч
Ангилал:20-р зууны эмч
Ангилал:Вена их сургуулийн багш
Ангилал:Рокфеллер их сургуулийн багш
Ангилал:Полиомиелит
Ангилал:Вена их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Ласкер~Дебэкейн клиник анагаахын судалгааны шагналтан
Ангилал:АНУ дахь Австрийн цагаач
Ангилал:Цислейтанийн хүн
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Австричууд
Ангилал:1868 онд төрсөн
Ангилал:1943 онд өнгөрсөн
Пиа-Ноора Кауппи

**Пиа-Ноора Кауппи** (; 1975 оны 1 сарын 7-нд төрсөн, эмэгтэй) нь Финланд улсын Парламентийн гишүүн, Үндэсний Нэгдмэл Намын (Kokoomus) төлөөлөл. 
2004-2009 хоорондох Европын холбооны парламентийн гишүүнээр улиран сонгогдоод ажиллаж байгаа. 2004 оны Европын холбооны парламентийн сонгуульд нийт 62914 санал авсан байна. 
Брюссельд байхгүй үедээ Оулуд амьдардаг.

Ангилал:Финландын улс төрч
Ангилал:1975 онд төрсөн
Ангилал:Финландчууд
Бенедикт Андерсон

**Бенедикт Андерсон** нь 1936 оны 8 сарын 26-нд Хятадын Күнмин хотод төрсөн Корнелийн Их сургуулийн Олон улс судлалын профессор. Марксист онолч Перри Андерсоны ах.

Төсөөлөл дэх бүлэглэл буюу "Imagined Communities" хэмээх номоороо алдартай.

Ангилал:Улс төр судлаач
Ангилал:Корнелл Их Сургуулийн багш
Ангилал:Уран зохиолын бус ном зохиогч
Ангилал:Ирландын эрдэмтэн
Ангилал:АНУ-ын эрдэмтэн
Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол
Ангилал:Улс төрийн утга зохиол
Ангилал:Эссе
Ангилал:Англи хэл рүү орчуулагч
Ангилал:Малай хэлнээс орчуулагч
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Ирландчууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
УАЗ-300

1949 оны Октябрийн баяраар анх удаа олон нийтэд танилцуулсан 1 тоннын ачааны автомашин. 1950 онд замын шалгуурт орж тэнцсэн.
УАЗ үйлдвэр нь энэ онд 10000 дахь машинаа үйлдвэрлэсэн. 

Ангилал:УАЗ
Ангилал:Ачааны автомашины загвар
ГАЗ-АА

thumb|right

**ГАЗ-АА** нь Форд-АА хэмээх Америкийн ачааны автомашинаас хуулбарлан хийсэн Оросын автомашин юм.

## Ерөнхий мэдээлэл 
thumb|left
* Үйлдвэрлэсэн огноо. 1932 оны 1 сар. 
* Модон бүхээг бүхий өндөр даацтай гэдгээрээ нэртэй. 
* Дайны эхэн үед гүйцэтгэсэн үүрэг нь хүн болон ачаа тээвэр байсан.
* 1938 онд шинээр гарсан ГАЗ-ММ модел нь ГАЗ-М1-н мотортой болсон. 
* 1,5 тоннын даацтай.
* Урт: 5335мм 
* Өргөн: 2040мм 
* Өндөр: 1970мм 
* Хүнд: 1810кг

Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Ачааны автомашины загвар
ЗИС-5

thumb|right|ЗИС-5
**ЗИС-5**  хэмээх нэрээр алдартай энэ машин нь ГАЗ-АА үйлдвэрлэгдэх хүртэл дайны замд хамгийн их хэрэгдэгдсэн, дэлхийн хоёрдугаар дайны үед маш их хэрэглэгдсэн автомашин юм.

1933 оны 10 сарын 1-нд анхны модел нь гарч байсан.

## Цахим холбоос 
* Дэлгэрэнгүй техникийн үзүүлэлтийн цуглуулга болон үйлдвэрлэлтийн түүх (англиар)
* Техникийн үзүүлэлтийн товчилсон хувилбар (англиар)
* Загварын хувилбарын жагсаалт (англиар)

Ангилал:Ачааны автомашины загвар
Л ЗИС-00005
Ангилал:Уралын автомашины үйлдвэр
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
УльЗИС-253

1944 оны 5 сард, үзэсгэлэн худалдаанд зориулж гаргасан модел. Анхны дизель хөдөлгүүрт ачааны машин. Америкийн Студебеккеру хэмээх машиныг модел болгож Ульяновскийн автомашины үйлдвэрт үйлдвэрлэгдсэн. 3,5 тонны даацтай.
 
Ангилал:ЗИЛ
Ангилал:Ачааны автомашины загвар
ГАЗ-69

**ГАЗ-69** нь 1954 оны 12 сард анхны модел нь гарсан, ГАЗ-67Б моделийн сайжруулсан хувилбар болж Ульяновскт үйлдвэрлэгдэж эхэлсэн автомашин юм. 

## Ерөнхий мэдээлэл 
* ГАЗ-19 - 2WD , метал гадаргуутай болсон
* ГАЗ-69 - 2-хаалга, 2+6 суудал/2+500кг анхны хүнд дээр
* ГАЗ-69A - 4-хаалга, 5 суудал бүхий даргын машин
* ГАЗ-69AM - ГАЗ-69А-г 2432cc 65hp циллиндр хөдөлгүүртэй болгож өргөжүүлсэн хувилбар
* ГАЗ-69AE - ГАЗ-69А-н гаднах харагдацыг нь өөрчилсөн.
* ГАЗ-69B - field repair technical assistance car
* ГАЗ-69M - ГАЗ-69-г 2432cc 65hp циллиндр хөдөлгүүртэй болгож өргөжүүлсэн хувилбар
* ГАЗ-69E - ГАЗ-69-н гаднах харагдацыг нь өөрчилсөн.

## Мөн үзэх 
* ГАЗ
* ГАЗ-69А

## Цахим холбоос 
* gaz69.ru

69
Ангилал:Бартаат замын тэрэг
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
ГАЗ-69А

**ГАЗ-69А** нь ГАЗ-69-с арай жижиг хувилбар юм. 4 хаалга, 5 суудал бүхий даргын суудлын тэрэг.
*Урт: 3850мм 
*Өргөн: 1750мм 
*Өндөр: 1920мм 
*Хүнд: 1960кг

## Мөн үзэх 
*ГАЗ
*ГАЗ-69

## Цахим холбоос 
Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Бартаат замын тэрэг
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:ҮАА-н техник ба зэвсэг
УАЗ-450

Манай Монголчуудад "Пургон" гэж нэршсэн УАЗ-450 нь 1958 онд анхны модел нь үйлдвэрлэгдсэн. Бага оврын 4x4 автобусны цуврал. 
1966 оноос УАЗ-452 болон одоог хүртэл үйлдвэрлэгдэж байгаа.

450
Ангилал:Ван (автомашин)
Ангилал:Жижиг автобус
Ангилал:Пикап
Ангилал:Пикап
Ангилал:Оросын зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
УАЗ-451

4x2 бага оврын автобусын цуврал
1966 оноос УАЗ-451М болон 1982 он хүртэл үйлдвэрлэгдсэн.

## Цахим холбоос 
451
Ангилал:Жижиг транспортер
УАЗ-456

1960 оноос эхлэн ГАЗ-69 дээр суурилан үйлдвэрлэж эхэлсэн чиргүүл тэрэг.

Ангилал:УАЗ
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
УАЗ-469

**УАЗ-469** ба **УАЗ-3151** нь ЗХУ-ын Ульяновын автомашины үйлдвэрийн, туулах чавдар өндөр, ачаа болон суудлын зориулалт бүхий автомашин. ГАЗ-69-ийн сайжруулсан хувилбар. Монголчуудын хайр хүндэтгэлийг хүлээсэн төмөр хүлэг. 

Уаз бол бартаат замд, байлдааны нөхцөлд гайхамшигтай тооцоологдсон машин боловч донсолгоо маш хүчтэй нөлөөлдөг тул япончууд уг машинд сууж үзээд, "Их сайн машин юм даанч дотор нь хүн сууна гэдгийг нь мартжээ" гэж хэлсэн гэх онигоо байдаг.

## Түүх
Оросууд болон дэлхий дахинд "Орос хүч" хэмээн нэрлэгдсэн УАЗ-469 машины анхны хувилбар нь 1962 онд зохиогдсон байна.

ЗХУ болон Варшавын гэрээний орнууд 1970-аад оны дунд үеэс эхлэн өмнөх хувилбар болох ГАЗ-69-ийг халж, командын үндсэн машинаар зэвсэглэлд авч эхлэсэн. УАЗ-469 болон УАЗ-469Б машинуудыг цуврал байдлаар 1972 оны 12 сараас эхлэн үйлдвэрлэж эхлэсэн боловч өмнө нь 1964 оноос эхлэн туршилтын журмаар үйлдвэрлэж байсан. 1985 оноос эхлэн шинэчлэн сайжруулж, үйлдвэрийн индекс дугаарыг УАЗ-3151 болгож  өөрчилсөн загварын үйлдвэрлэл эхлэсэн. Улмаар 2003 онд ОХУ-ын дотоод хэрэглээнд зориулж шинэчилсэн УАЗ-315195 Хантер загварын үйлдвэрлэлттэй холбогдуулан 3151 редуктортай болон гадаад экспортод зориулсан хувилбараар хязгаарлагдсан.

2010 оны 4-р сард Зөвлөлтийн Эх орны дайны Ялалтын 65 жилийн ойд зориулан, маркетингийн бодлого бүхий УАЗ-469 (үйлдвэрийн индекс УАЗ-315196) 5000 ширхгийг үйлдвэрлэв.  

2010 онд ОХУ-ын Батлан хамгаалах яам цаашид УАЗ-3151 худалдан авахгүй гэдгээ мэдэгджээ.

Сүүлийн үеийн Хантер нь их сайн болсон. Бусад компаниудыг бодвол жил бүр олон олон шинэ загвар гаргаад байдаггүй ч нэг гаргасан загвар нь маш сайн болсон байдаг. 

Одоо хүртэл Монгол улсд энэ машиныг тоноглож сайжруулан тогтмол уралддаг 170 гаруй тамирчинтай холбоо байдаг. Энэхүү холбоо нь 2006 оноос одоо хүртэл үйл ажиллагаагаа тасалдалгүй тогтвортой явуулж байгаа юм.

## Эшлэл
Ангилал:Бартаат замын тэрэг
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:УАЗ
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Цагдаагийн тээврийн хэрэгсэл
ГАЗ-М1

thumb
**ГАЗ-М1** нь 1935 оноос 1943 оны хооронд ГАЗ (Горькoвский автомобильный завод) үйлдвэрт 62888 ширхэг үйлдвэрлэгдсэн автомашин юм. Оросуудад "Эмка" хэмээн нэршсэн.

## Ерөнхий мэдээлэл 
* Урт: 4625мм
* Өргөн: 1770мм
* Өндөр: 1775мм
* Хүнд: 1370кг
* 1933 оны Форд-В8-40-г моделчлон хийсэн.
* Дээд хурд нь 100км/цаг.

## ГАЗ-М1 дээр суурилан бүтээгдсэн машинууд
* ГАЗ-M1 такси
* ГАЗ-M415 - ГАЗ-M1-н зөөврийн тэргийн хувилбар.
* ГАЗ-11-73 - 6-цилиндр, 
* ГАЗ-21 - 3-н хос дугуйтай 
* ГАЗ-ГЛ1 - хурдны машин

Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Дунд ангиллын автомашин
Ангилал:Комбилимузин
ГАЗ-ГЛ1

**ГАЗ-ГЛ1** нь ГАЗ-М1-н хурдны машин болгон өөрчилсөн хувилбар юм.

## Мөн үзэх 
*ГАЗ-М1
*ГАЗ
 
Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Спорт загварын автомашин
ГАЗ-21

**ГАЗ-21** нь ГАЗ-4 болон ГАЗ-М1-н сайжруулсан 3 хос дугуйт ачааны тэргэн хувилбар юм.

## Мөн үзэх 
*ГАЗ
*ГАЗ-4
*ГАЗ-М1

Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Дээд ангиллын автомашин
Ангилал:Комби
Ангилал:Лимузин
ГАЗ-11-73

**ГАЗ-11-73** нь ГАЗ-М1-н сайжруулсан хувилбар юм.

## Ерөнхий мэдээлэл 
*Үйлдвэрлэгдсэн он: 1940 - 1941, 1945 - 1946
*Нийт үйлдвэрлэгдсэн тоо: 1250 
*4x2 5-н суудалтай, 4-н хаалга 6-н ачааны хайрцаг бүхий
*Мотор: 76hp/3400rpm, 6-цил 4-араатай, 3485cc
*Урт: 4655мм, Өргөн: 1770мм, Өндөр: 1775мм, Хүнд: 1455кг
*Хамгийн өндөр хурд: 110 км/цаг
*Түлшний сав: 60 л
*Түлшний зарцуулалт: 17.0 л/100км

## Мөн үзэх 
*ГАЗ 
*ГАЗ-М1 

Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Дунд ангиллын автомашин
Ангилал:Комбилимузин
ГАЗ-А

**ГАЗ-А** нь Форд-А 1930-н бүрэн хуулбар, Оросын хамгийн анхны суудлын тэрэг юм.

## Ерөнхий мэдээлэл 
*Үйлвэрлэгдсэн он : 1932 - 1936. 
*Нийт үйлвэрлэгдсэн тоo: 41917 ширхэг. 
*4x2 5-н суудал, 4-н хаалгатай.
*Мотор: 40hp/2200rpm, 4-цил, 3285cc
*Урт: 3875мм, Өргөн: 1710мм, Өндөр: 1780мм, Хүнд: 1080кг 
*Хамгийн өндөр хурд: 90 км/цаг 
*Түлшний сав: 40л 
*Түлшний зарцуулалт: 12.0 л/100км 
*"Газик" гэж нэрлэгддэг байсан.

## Мөн үзэх 
*ГАЗ

Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Форд
Ангилал:Дээд ангиллын автомашин
Ангилал:Комби
Ангилал:Лимузин
Ангилал:Родстер
Ангилал:Купье
Ангилал:Кабриолет
Форд Модель А (1928-1931)

**Форд Модель А** нь 18 жил үргэлжлүүлэн худалдаалсан Модель Т загварын дараах үеийн тэрэг бөгөөд европ, өмнөд америк болон зөвлөлтөд лиценцээр үйлдвэрлэгдэж байв.

## Зургийн цомог 

Ford Model A Fordor.jpg|Форд Модель A
Ford-ACoupe1930.jpg|Форд Модель A купье (1930)
Ford A Typ180A DeLuxePhaeton1930 1.JPG|Форд Модель A, Type 180 A, De Luxe Phaeton (1930)
Ford ModellA-Tudor 1929 1.1.jpg|Форд A Tudor (1929 он)
Ford A Tudor Sedan, 1930.jpg|Форд A Tudor Sedan (1930 он)
Ford A Tudor Sedan, 1930 - front.jpg|Форд A Tudor Sedan (1930 он)
Ford Tudor Sedan 1930.jpg|Форд Tudor Sedan (1930 он)
R Clarke (Electrical services) van - geograph.org.uk - 1471688.jpg|Форд AA Van, ≈ 1930 он
Beuel-classics-22032015-100.jpg|Форд Модель A "Standard Phaeton" (1928 оны 11 сарын 14)
Ford Model A 1928 Wood Gas 01.jpg|Форд Модель A 1928, модны хийн хөдөлгүүртэй

## Цахим холбоос 
А (1928-1931)
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Дунд ангиллын автомашин
Ангилал:Тойрон аяллын тэрэг
Ангилал:Кабриолет
Ангилал:Комби
Ангилал:Купье
Ангилал:Лимузин
Ангилал:Родстер
ГАЗ-M415

**ГАЗ-M415** нь ГАЗ-М1-н сайжруулсан автомашин юм.

## Ерөнхий мэдээлэл 
*Үйлвэрлэгдсэн он : 1939 - 1941
*4x2 500кг, ГАЗ-М1-ын рам дээр угсрагдсан пикап хувилбар юм.
*Мотор: 50hp/2800rpm, 4-цил, 3285cc
*Урт: 4580мм, Өргөн: 1770мм, Өндөр: 1750мм, Хүнд: 1370кг
*Хамгийн өндөр хурд: 90 км/цаг
*Түлшний сав: 60л
*Түлшний зарцуулалт: 14.5 л/100км

## Мөн үзэх 
*ГАЗ
*ГАЗ-М1

Ангилал:ГАЗ
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Пикап
Форд-В

thumb
thumb
**Форд-В** нь Форд компанийн үйлдвэрлэж байсан автомашин юм.

:Үйлдвэрлэгдсэн он: 1932 оны 8 сар.
:Нийт үйлдвэрлэгдсэн тоо: 334969 ширхэг
:Мотор:75hp/3800rpm, V8 - цил., 221,0 сс 
:Хамгийн өндөр хурд: 130 км/цаг
:Түлшний сав: л
:Түлшний зарцуулалт: 15 л/100км

Ангилал:Дунд ангиллын автомашин
В
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Тойрон аяллын тэрэг
Ангилал:Родстер
Ангилал:Лимузин
Ангилал:Купье
Ангилал:Кабриолет