Сэрүүн сайхан хангай (дуу)

**Сэрүүн сайхан хангай (дуу)** -Монгол Ардын уртын дуу. Энэхүү дууны үг, аяыг Сайн ноён хан аймгийн Далай Чойнхор Вангийн хошууны ноён Гэмпилдорж 1840-өөд онд зохион дуулсан нь тус хошууны сүлд дуу болон мөнхөрсөн хэмээн уг дууны үг, түүнд өгүүлсэн газар орны байдал, нутгийн ардын аман яриа, хошуу ноён Гэмпилдоржийн түүх намтарт үндэслэн тайлбарласан байдаг. 

Далай Чойнхор вангийн хошуу нь өдгөөгийн Архангай аймгийн Тариат, Хангай, Цахир, Өндөр-Улааны тал, Хөвсгөл аймгийн Жаргалант, Галт, Шинэ-Идэр сумд, Завхан аймгийн Их-Уул, Тосонцэнгэл сумын урд зах, Идэр сумын зүүн захыг хамарсан өргөн уудам нутагтай байжээ.

Энэ дууг дэлхийн дэвжээнд, сонгодог түвшинд хүргэн дуулсан хүн бол яах аргагүй алдарт дуучин Намжилын Норовбанзад агсан юм. Тэрбээр 1956 онд Бүх ард түмний урлагийн их наадамд дуулж улмаар 1957 онд Москва хотноо болсон Дэлхийн залуучууд, оюутны наадмаас “Сэрүүн сайхан хангай” дуугаар алтан медаль хүртсэн нь монгол хүн дэлхийн тайзнаас уртын дуугаараа алтан медаль хүртсэн анхны тохиол болсон юм. 

Монгол Улсын Ардын жүжигчин Адилбишийн Нэргүй мөн энэ дууг сайхан дуулсан юм.  

## Дурсгал 
2024 онд Хөвсгөл аймгийн Жаргалант суманд "Сэрүүн сайхан хангай" уртын дууны улсын анхдугаар уралдаан болсон. Энэхүү уралдаанд 11 аймаг, 45 сум, нийслэлийн 9 дүүрэг болон ҮУИТ, нийслэлийн мэргэжлийн театр чуулгын төлөөлөл нийт 77 уртын дуучид оролцсон байна. 

Хөвсгөл аймгийн Жаргалант сумын төвийн цэцэрлэгт хүрээлэнд Уртын дуучин, ардын авъяастан нийлсэн 108 дуучид "Сэрүүн сайхан хангай" уртын дуугаа дуулж хангай дэлхий баясаж хур бороотой нутаг ус, хүн зоноороо баяссан байна.

## Дууны үг 
Сэрүүн сайхан хангайд                                                                                                                                                 Тунгалаг ус урсанаа минү зээ                                                                                                                                    Сэтгэлийн дундаас тодорхой                                                                                                                                        Минийн нэгэн алдрай минү зээ                                                                                                                                       Мангай дундаа сартай                                                                                                                                                 Хөөрхөн борлог морь минү зэ                                                                                                                                        Манийн төлөө зовнигч                                                                                                                                                  Манхан буурал аав минү зэ                                                                                                                                             Алтай хангайн гургалдай                                                                                                                                              Ариухан модонд жиргэнэ минү зэ                                                                                                                                      Ахан дүү нартайгаа хамт                                                                                                                                               Тэнүүн сайхан жаргана минү зэ                                                                                                                                        Төрсөн газарын тэнгэр нь                                                                                                                                              Тэнүүн болоод уужин минү зэ                                                                                                                                             Тэр олон нөхөдтэйгээ                                                                                                                                                        Тэнгэрийн жаргалаар жаргана минү зэ