open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дэниел Дэй-Льюис

**Дэниел Дэй-Льюис** () — Оскарын шагналаас гурван удаа (1989, 2007, 2012) оны шилдэг эрэгтэй жүжигчин алдрыг хүртсэн цор ганц уран бүтээлч, Английн жүжигчин, Их Британи Ирланд хоёр улсын иргэн, эйр эцэг еврей эхийн хөвүүн. 

## Зураг

Зураг:Daniel Day Lewis 2005.jpg|2005
Зураг:Daniel Day-Lewis 2007.jpg|2007
Зураг:Daniel Day Lewis at the White House.jpg|2012

## Гадаад холбоос
*Кино урлагийн цахим сан: Дэниел Дэй-Льюис (англ.)

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Английн жүжигчин
Ангилал:Ирландын жүжигчин
Ангилал:Ирландчууд
Санах ойн хаягийн регистр

Компьютер дахь **санах ойн хаягийн регистр** (**Memory address register** буюу **MAR**) бол төв процессорын регистр юм. Энэ нь ямар өгөгдлийг төв процессорлуу дуудах вэ гэдгийг санах ойн хаягт нөөцөлж өгдөг эсвэл илгээх болон хадгалах гэж байгаа өгөгдлийн хаягийг нөөцөлж байдаг.

Өөрөөр хэлбэл санах ойн хаягийн регистер нь хандах хэрэгтэй байгаа өгөгдийн санах ойн хаягийг өөртөө агуулж байдаг. Санах ойгоос уншах явцад, санах ойн хаягийн регистер нь санах ойн өгөгдлийн регистрийг хангаж өгөөд, төв процессороор түүнийг ажилуулдаг ба ингэж өгөгдлийг хаягладаг. Санах ойруу бичих явцад, төв процессор нь санах ойн өгөгдлийн регистерээс өгөгдлийг санах ойн хаяг(энэ хаяг нь санах ойн хаягийн регистерд нөөцлөгдсөн)-руу бичдэг.

Санах ойн хаягийн регистр нь микропрограм болон компьютерийн санах ой хоёрын хооронд орших жижиг интерфейсын хагас нь юм. Үлдсэн хагасд нь санах ойн өгөгдлийн регистер байна.  

Өөр олон илүү сайн санах ойн интерфейс гарсан хэдий ч одоогоор ажиллаж байгаа нь энэ юм.

## Уншиж бичих үйлдэл
*MAR - Memory Address Register - Санах ойн хаягийн регистер
*MDR - Memory Data Register - Санах ойн өгөгдлийн/буффер регистер

### Хаягийг унших/ачааллах
# Санах ойн хаягийн регистер рүү хаягийг өгнө. 
# Санах ойн байгууламжид унших команд өгнө
# Санах ой MDR-рүү өгөгдлийг хуулбарлана.

### Хаяг, шинэ утгыг бичих/хадгалах
# Санах ойн хаягийн регистер рүү хаягийг өгнө. 
# Санах ойн буффер регистер рүү шинэ утгыг оруулна. 
# Санах ойн байгууламжид хадгалах команд өгнө.
# Санах ой MDR-ээс өгөгдлийг авч санах ойн үүрт хадгална.

Ангилал:Үйлдлийн систем
Ангилал:Компьютерын техник хангамж
Логик хаяг

CPU-ээр үүсгэгдсэн хаягийг **логик хаяг** хэмээн нэрлэдэг. Энэхүү хаяг нь физик хаягаас ялгаатай байна. Тодруулан хэлбэл, хөрвүүлэх болон ачаалах үед хаяглалтын логик болон физик хаяг нь ижил байх боловч ажиллуулах үеийн хаяглалтад эдгээр хаягууд нь ялгаатай байна. Энэ тохиолдолд бид мөн логик хаягийг виртуал хаяг гэж нэрлэдэг.

Програмын үүсгэсэн олон логик хаягийн багцыг логик хаягийн зай гэж нэрлэдэг бол тэдгээр логик хаягуудад харгалзах физик хаягийн багцыг физик хаягийн зай гэх ба хэрэгжүүлэлтийн үед логик болон физик хаягийн зай ялгаатай байна. Ажиллагааны үед виртуал хаягаас физик хаягт хийгдэх хөрвүүлэлт буюу буулгалт нь MMU буюу санах ойн удирдагын хэсэгт хийгдэнэ.

## Хэрэглээ 
Энэхүү буулгалтыг Зураг1-т харуулсан суурь регистрийн схемийн ерөнхийлчилсөн загвараар харуулж болно. Үүнд суурь регистрийн дахин байршуулалтын регистр гэж нэрлэнэ. Энэхүү регистрийн утга нь хэрэглэгчийн процессоор үүссэн хаяг бүр дээр тэдгээрийг санах ойруу илгээх үед нэмэгддэг. 

Жишээлбэл, суурь регистр 14000 дээр байхад 0 дугаар байрлал руу хандах гэсэн оролдлого бүр динамикаар 14000 рүү шилжүүлэгдэх бөгөөд 346 дугаар байрлал нь 14346 рүү шилжүүлэгдэнэ. Хэрэглэгчийн үүсгэсэн процессууд хэзээ ч жинхэнэ физик хаягтай харьцдаггүй. Програм нь голчлон 346 байрлалыг заасан заагч үүсгэн, түүнийгээ санах ойд хадгалж бусад хаягуудтай харьцуулах зэргээр ашигладаг. Хэрэглэгчийн програм нь логик хаягтай ажилладаг ба хаягийн шилжүүлэлт хийдэг төхөөрөмж нь тэдгээрийн хоорондох шилжүүлгийг хийдэг. 

Логик хаяг нь 0-ээс эхлэн хязгааргүй (max) байх бөгөөд харин физик хаяг нь R+0-оос R+max хүртэл байх бөгөөд R-ийг суурь болгон авна. Хэрэглэгч нь зөвхөн логик хаягийг үүсгэх бөгөөд өөрийн ажиллах хүрээг 0 болон max-ийн хооронд байлгана. Хэрэглэгч програмд логик хаягууд өгөгдсөн байх ёстой бөгөөд тухайн хаяг нь ашиглагдахаасаа өмнө физик хаяг руу хөрвүүлэгдсэн байх ёстой.

## Ном зүй
*Silberschatz, A, Galvin, P.B & Gagne, G. 2005. Operating System Concepts. 7th Edition. John Wiley & Sons, Inc.

Ангилал:Үйлдлийн систем
Керим Отаров

1912 оны 3 сарын 15-нд Оросын Хаант Улсын Терек мужийн Гюрхожан суманд (өдгөө ОХУ-ын Кабардино-Балкар орны Тырныауз хотын дотор байх газар) төрж, 62 насандаа 1974 оны 10 сарын 13 нас барсан, амьд ахуйдаа Зөвлөлт Холбоот Улсын иргэн байж, Кабардино-Балкар улсын ардын шүлэгч цол хүртэж явсан, балкар яруу найрагч бол **Керим Отаров** (оросоор Керим Сарамурзаевич Отаров) юм. Түүний балкар хэлээр бичсэн зохиол бүтээл нь орос хэлэнд ихээр орчуулагдснаас гадна 2012 онд халимаг кириллд хөрвөн хэвлэгдэж байсан удаатай.

## Эх сурвалж
* Краткая литературная энциклопедия 
* БСЭ
* "Тоһруд хәрж ирх" 

Ангилал:Зөвлөлтийн яруу найрагч
Ангилал:Кабардино-Балкар
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:ЗХУ-ын Улаан таван хошуу одон шагналтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:1912 онд төрсөн
Ангилал:1974 онд өнгөрсөн
Радиосонирхогч

Радиосонирхогч нь ямар нэгэн материаллаг сонирхолоор бус гагцхүү өөрийн радиотехник, электроникийн сонирхолоор хичээллэдэг, эфирт холбоо барих эрх бүхий лицензтэй хүмүүс байна.
Хүлээлтийн горим

Waiting state буюу Хүлээлтийн горим нь процессийн горимуудын нэг юм. Процесс явагдаж байх үедээ таван горимд шилжиж ажилладаг . Үүнд 
New state - Шинэ горим
Running statе - Үргэлжлэх горим
Waiting state - Хүлээлтийн горим
Ready state - Бэлэн горим
Terminated state - Дуусах горим гэсэн горимууд байдаг. 
Бидний ярьж байгаа Хүлээлтийн горим нь үйл явж буюу процесс нь CPU-гийн оролт , гаралтаас хүлээж авсан эсвэл дууссан гэсэн дохио ирэхиийг , ямар 1 үр дүн гарахийг хүлээж байх үед үүсдэг горим юм. Дохио ирэх эсвэл үр дүн гарсан тохиолдолд хүлээлтийн горим нь дараагийн горим болох бэлэн горим руу шилжинэ.

Ангилал:Компьютерын архитектур
Вивьен Ли

**Вивьен Ли** (англиар Vivien Leigh, орос кириллд  Вивьен Ли — 1913 онд төрсөн-1967 онд нас барсан)- Оскарын шагналаас хоёр удаа (1939, 1951) оны шилдэг эмэгтэй жүжигчнээр цоллуулж байсан Английн жүжигчин хүн.  

## Зураг

Зураг:Vivien Leigh in Waterloo Bridge trailer b.jpg|1940 он
|1955

## Цахим холбоос 
* Вивьен Ли

Ангилал:1913 онд төрсөн
Ангилал:1967 онд өнгөрсөн
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Тони шагналтан
Ангилал:Их Британичууд
Хугалах илтгэгч

Бодисын **хугалах илтгэгч** гэдэг нь, вакуум дахь гэрлийн фазын хурдыг ба тухайн бодис доторх гэрлийн фазын хурдад харьцуулсан харьцаатай тэнцүү хэмжигдэхүүн n =\frac{c}{v}. Вакуум дахь гэрлийн хурдыг **сонгодог тогтмол** гэж нэрлэдэг. Гэрэл нь цахилгаан соронзон долгионы нэг хэсэг учир энэ ойлголт нь бусад долгионы хувьд мөн яригддаг. Жишээ нь, дууны долгион.

## Дэлгэрэнгүй 
Хугалах илтгэгчийн утга нь бодисын шинж чанар ба цацрагийн долгионы уртаас хамаардаг. Зарим нэг бодисын хувьд хугалах илтгэгч нь цахилгаан соронзон долгионы өөрчлөлтөөс хамааран маш их өөрчлөгддөг. Зарим тохиолдолд давтамжийн тодорхой хязгаарт хугалах илтгэгч  нь хэт өөрчлөгдөг. Иймд тооцоололд, тухайн нөхцөлд өгөгдсөн давтамжийн хязгаарыг (диапазон) ашигладаг.

Анизотроп оптиктой бодисууд гэж байдаг. Ийм бодисуудын хувьд хугалах илтгэгч нь гэрлийн чиглэл ба туйлшралтаас хамаардаг. Ийм шинж чанартай бодисууд өргөн тархсан байдаг. Эдгээрт, симметр чанар багатай бүх талстууд, мөн деформацад өртсөн бүх бодисуудыг багтааж болно.

Хугалах илтгэгчийг тухайн бодисын соронзон ба диэлектрик нэвчилтүүдийн үржвэрийн язгуураар илэрхийлж болно:
: n=\sqrt{\mu\varepsilon}
(энэ тохиолдолд, давтамжийн тухайн хязгаарын соронзон нэвчилтийн утга ~\mu ба абсолют диэлектрик нэвчилтийн илтгэгч ~\varepsilon-г хэрэглэнэ. Учир нь, энэ хоёр үзүүлэлтийн утга нь давтамжаас шалтгаалан их зөрөөтэй байдаг.)

Хугалах илтгэгчийг хэмжихэд рефрактометрыг ашигладаг. Усан уусмал дахь сахарын хэмжээг тодорхойлдог рефрактометрыг сахариметр гэдэг. Сахариметрыг хүнсний үйлдвэрлэлд өргөн ашигладаг.

Нэг бодисын хугалах илтгэгч n_1-г өөр нэг бодисын хугалах илтгэгч n_2-д харьцуулсан харьцааг **харьцангуй хугалах илтгэгч** n_{1:2} гэдэг. n_{1:2} хувьд, n_{1:2}=\frac{v_2}{v_1}, үнэн.
Үүнд, v_1 ба v_2 нь хоёр бодисын гэрлийн фазын хурд. n_{2:1}-ийн хувьд \frac{1}{n_{1:2}} гэдэг нь ойлгомжтой юм.

Ямар нэг орчны гадаргууд агааргүй орчноос тусаж буй цацраг, уг орчны гадаргууд өөр орчноос тусаж буй цацрагаас илүү хугардаг. Агааргүй орчноос тухайн орчны гадаргууд тусаж буй цацрагийг хугалах илтгэгчийг, тухайн орчны (бодисын) **абсолют хугалах илтгэгч** буюу хугалах илтгэгч гэж нэрлэдэг. Ердийн нөхцөлд дурын хийний хугалах илтгэгч нь шингэн ба хатуу биетийн хугалах илтгэгчээс нэлээд бага байдаг. Иймд абсолют хугалах илтгэгчийг ойролцоогоор агаараас туссан цацрагийн хугалах илтгэгчтэй тэнцүү гэж үзэж болно.

## Зарим материйн хугалах илтгэгч 
**589,3 нм урттай долгионыг хугалах илтгэгчүүд**

## Эх сурвалж
Ангилал:Оптик
Ангилал:Бодисын шинж чанар
Ангилал:Цахилгаан соронзон
Оптикийн шил

**Оптикийн шил** — тусгай бүтэцтэй тунгалаг шил. Оптикийн шилээр оптик багаж төхөөрөмжүүдийн эд ангиудыг хийдэг. Ердийн шилнээс тунгалагжилт, цэвэршилт, өнгө, бүтэц зэргээр ялгагдана. Мөн тусгайлан заасан хугалах шинж чанар, дисперс зэрэг үзүүлэлттэй байдаг. Оптикийн шилний үйлдвэрлэл нь нарийн төвөгтэй процесс юм.

Орчин үеийн фото болон оптик техникт дүрсний чанарт маш өндөр шаардлага тавигддаг. Иймд оптик системүүдийн чанарыг сайжруулах зорилгоор янз бүрийн шинж чанар бүхий олон төрлийн шилийг үйлдвэрлэдэг болсон.

## Химийн бүтэц 
Оптикийн шилийг үйлдвэрлэх (чанах) зуурмагт цэвэр цахиурын исэл (IV), натрийн карбонат, хүчил борын, барийн давсууд, хар тугалганы исэл, фторидууд ба бусад багтана.

## Эх сурвалж 
**Шинжлэх ухаан, техникийн үг хэллэгийн тайлбар толь*, Даянбүүвэй. 2012 он.
Ангилал:Оптик
Ертөнцийн сайхан хүүхэн

thumb|180px|2004 оны Ертөнцийн сайхан хүүхэн Присцилла Мейреллеш
thumb|180px|2006 оны Ертөнцийн сайхан хүүхэн Хиль Эрнандес

Дэлхийн хэмжээний сайхан бүсгүй шалгаруулах дэлхийн, орчлонгийн, ертөнцийн, олон улсын гэсэн дөрвөн тэмцээн байдгийн нэг нь **Ертөнцийн сайхан бүсгүй шалгаруулах тэмцээн** (англиар Miss Earth, оросоор Мисс Земля, нэр томьёоны хувьд ертөнцийн оронд эх дэлхийн, газар дэлхийн, бөмбөрцгийн, сайхан хүүхний оронд мисс, сайхан бүсгүй гэх боломжтой) юм. 2001 оноос эхэлсэн, байгаль орчныг хайрлахад чиглэгдсэн чиг, хөтөлбөртэй тус тэмцээнийг бараг жил бүр Филиппин улсын аль нэг хотод зохион явуулж иржээ. Ижил төрлийн тэмцээдтэй харьцуулахад оролцогч орны тоогоор дэлхийд гуравдугаарт, эхний шатанд өрсөлдөгчдийн тоогоор нэгдүгээрт ордог ажээ.

## Хураангуй
## Монгол улсыг төлөөлсөн нь 
* 2005 онд Амарын Сарнай
* 2010 онд 21 настай, 175 см өндөр, Өмнөговьт төрсөн Баярхүүгийн Гантогоо
* 2012 онд 21 настай, 173 см өндөр, Улаанбаатарт төрсөн Төрбатын Батцэцэг
## Лавлах холбоос
Ангилал:Гоо сайхны тэмцээн
Bounded buffer problem

**Bounded buffer problem** буюу **Producer-consumer problem** үйлдвэрлэгч-хэрэглэгчийн бодлого. Энэ бодлогонд хязгаарлалттай тодорхой хэмжээний хайрцагнууд өгөгддөг. Producer(Үйлдвэрлэгч)-ууд нь нэг хайрцгийг авч бүтээгдэхүүнээр дүүргэдэг. Харин Consumer(хэрэглэгч)-ууд нь тэр дүүрсэн хайрцгуудыг авч хэрэглэн хоосолдог байна. Энэ асуудлын хамгийн хүндрэлтэй тал нь Дүүрэн хайрцаг ба хоосон хайрцагнуудын тоог тогтвортой байлгахад оршдог.
Буферлэлт Эргэх буфер - Оролт / гаралтын үйлдэл нь тодорхойдавтамжтайгаар ажилладаг бол хос буфер хангалтгүй юм.Иймээс 2-оос олон тооны буфер хэрэгтэй болдог.Эргэх 2-буферт орж буй нэгж буфер бүр нь биеэ даасан буфер юм . Энэ нь гол төлөв хүчин чадалыг энгийн аргаар синхрончлохыг тайлбарлахад хэрэглэгддэг. Одоо үүний ерөнхий бүтэц болон эдгээр системийн хоорондын харилцаа болон ганцаарчилан хэрэгжүүлэлтийн талаар үзье .буфер дэх хоосон болон бүтээгдэхүүнтэй нүднүүдийг тоолох empty, full болон буферт бүтээгдэхүүнийг байрлуулах болон тэндээс авах үйлдлүүдийг зохицуулах (солбицуулах) хоёртын mutex гэсэн гурван семафорыг ашиглана. Үйлдвэрлэгч болон хэрэглэгч процессууд нь тусдаа хуулбар процесс байдлаар ажиллах ба empty, full болон mutex-ээр синхрончлогдох буфер руу болон тэндээс бүтээгдэхүүнийг шилжүүлнэ.Буферт анхны утгыг нь олгох функц мөн хэрэгтэй ба тэр нь солбилцлын mutex объектийг empty, full семафоруудын хамт анхны утгатай болгоно

Bounded Buffer нь ихэнхдээ синхрончилсон график дүрслэлийн үндсэн элемэнт хүчийг тайлбарлахад хэрэглэгдэнэ. Завсрын хадгалагч нөөцийг аль аль нь нэг мэдээлэл бариж байх чадвартай гэж бид авч үзэж байгаа. Харилцан үл зөвшөлцөлийн дохио нь завсрын хадгалагчийн нөөцийг харилцан хасах хандалтийг дэмжиж мөн УТГА 1 руу анхны утгийг олох юм. Хоосон болон дүүрэн дохионууд нь хоосон болон дүүрэн завсрын хадгалагчийн тоог тоолох юм.
Хоосон дохио нь УТГА n – ийн анхны утга олох, дүүрэн дохио нь УТГА о-ийн анхны утгийг олох юм. 6.10 дээр үүсгүүрийн (Үйлдвэрлэгчийн) процэссийг харуулсан, 6.11 дээр хэрэглэгчийн  процэссийг харуулсан болно. Үүсгүүр (үйлдвэрлэгч) болон хэрэглэгчийн хоорондох тэгш хэмийг анхаарна уу.
Бид энэ кодийг шууд орчуулвал үйлдвэрлэгч дүүрэн завсрийн зайг хэрэглэгчид үйлдвэрлэж өгж эсвэл хэрэглэгч хоосон завсрийн зайгүй үйлдвэрлэгчид үйлдвэрлэж өгөхийг хэлнэ.

Ангилал:Үйлдлийн системийн онол
Ангилал:Зэрэгцээ тооцоолол
Орчлонгийн сайхан хүүхэн

thumb|160px|2012 оны Орчлонгийн сайхан хүүхэн Оливия Кулпо

Дэлхийн хэмжээний сайхан хүүхэн шалгаруулах дэлхийн, орчлонгийн, ертөнцийн, олон улсын гэсэн дөрвөн тэмцээн байдгийн нэг нь **Орчлонгийн сайхан хүүхэн шалгаруулах тэмцээн** юм. Англиар Miss Universe, оросоор Мисс Вселенная гэдэг. Тэмцээний нэрийн хувьд орчлонгийн гэхийн оронд ертөнцийн, сайхан хүүхний оронд мисс, сайхан бүсгүй гэх боломжтой. Тэгэхдээ Ертөнцийнхтэй андуурч болохгүй. 1952 оноос эхэлж АНУ-ын ямар нэгэн хотод явагддаг байснаа 1973 оноос дэлхийн өөр өөр улсад зохиогддог болжээ. Түүхэндээ АНУ-аас 8, Венесуэлээс 6 түрүү авч байв. Оролцогчдын тоо, урт түүх, нэр хүндээрээ дэлхийд хоёрдугаарт орох сайхан хүүхний тэмцээн гэдэг.

## Хурангуй
## Монгол улсыг төлөөлсөн нь 
Монгол улсаас тус тэмцээнд оролцож байгаагүй.

## Лавлах холбоос
Ангилал:Гоо сайхны тэмцээн
Френелийн линз

**Френелийн линз** — нийлмэл бүтэцтэй линз. Френелийн линз нь энгийн линз шиг сфер хэлбэртэй биш, хоорондоо нийлсэн хэд хэдэн нимгэн нягтруулах цагираг бүхий эд. Цагирагын хөдлөн огтлол нь ердийн хэлбэртэй призм юм. Анх Огюстен Френел гэрэлт цамхгийн гэрэлтүүлэгт ашиглах зоригоор бүтээсэн.

## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
*Lighthouse Getaway: Fresnel lens (contains photographs.)
*
*How the Fresnel lens works.
*A computer analysis of the Fresnel lens cross section depicted in the 'graphic examples' section of this very Wikipedia article.
* A Compact Linear Fresnel Reflector (CLFR) was in use at Lidell Power Station Hunter Valley Australia. (This page was archived November 2013, so this may or may not still be true)  Another article dated 2008 discussing this project is here.

Ангилал:Линз
Ангилал:Видео техник
Ангилал:Оптикийн эд ангийн физикийн зарчим
Бярне Строуструп

**Бярне Строуструп** () нь 1950 оны 12-р сарын 30-нд Дани улсын Орхус хотод төрсөн.
1983 онд С++ хэлийг зохиосон гавьяатай хүн билээ. 

Ангилал:1950 онд төрсөн
Ли Шяошя

**Ли Шяошя** (хятадаар 李晓霞 - *lǐ xiǎoxiá*; англиар *Li Xiaoxia*; оросоор *Ли Сяося*; 1988 онд Аньшань хотноо төрсөн) — олимп, дэлхийн аварга Хятад улсын ширээний теннисчин байв. 

Ли Шяошя ширээний теннисний олимпын наадмын эмэгтэй ганцаарчилсан төрлийн алт (2012), мөнгөн (2016) медальтай бол олимпын багийн төрлийн хошой алтан медальтай (2012, 2016). 

ДАШТ-ий багийн төрлийн 2006, 2008, 2012, 2014, 2016 оны алтан медальтай, ганцаарчилсан төрлийн 2013 оны алт, 2009, 2010, 2013 оны алтан медальтай. Мөн ДАШТ-ий 5 мөнгө, 3 хүрэл медальтай. 

2017 онд зодог тайлсан. 

## Зураг

File:Mondial Ping - Women's Singles - Final - Li Xiaoxia.jpg

## Гадаад холбоос
* ОУШТХ-ны сан: Ли Шяошя

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадууд
Ван Хао

**Ван Хао** (хятадаар 王皓 - *wáng hào*; англиар *Wang Hao*; оросоор *Ван Хао*; 1983 онд Чанчүнь хотноо төрсөн) — эрэгтэй ганцаарчилсан тэмцээний олимпын гурван мөнгөн медальт (2004-2012), 2009 оны дэлхийн аварга, баг хосын гээд тооцвол олон олон медальтай Хятад улсын ширээний теннисчин.

## Гадаад холбоос
* ОУШТХ-ны сан: Ван Хао

Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Хятадууд
Цай Жэньхуа

**Цай Жэньхуа** (англиар *Cai Zhenhua*) — 1980-1985 оны хооронд тив, дэлхийд тоглож байсан Хятадын ширээний теннисчин.

Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:1961 онд төрсөн
Цао Яньхуа

**Цао Яньхуа** (англиар *Cao Yanhua*) — 1978-1985 оны хооронд тив, дэлхийд тоглож медаль хүртэж байсан Хятадын ширээний теннисчин.

Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Чэнь Жин

**Чэнь Жин** (шинэ ханзаар  陈静, хуучин ханзаар 陳靜 - chén jìng, англиар *Chen Jing*, оросоор Чэнь Цзин) — эмэгтэй ганцаарчилсан тэмцээний олимпын (1988) аварга Хятадын ширээний теннисчин. Харьсан үедээ Хятадын Тайванийг (1993-2000) төлөөлж хэд хэдэн медаль хүртжээ.

Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Ширээний теннисний олимпын аварга
Ангилал:Хятадын олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Дэн Япин

**Дэн Япин** (хятад шинэ ханзаар 邓亚萍, хуучнаар 鄧亞萍; англиар *Deng Yaping*; оросоор *Дэн Япин*; 1973 онд Жэнжоу хотноо төрсөн) — 1989-1997 оны хооронд ганцаарчилсан болон хосын эмэгтэй ширээний теннисийн тэмцээнд олимпын дөрөв, дэлхийн зургаан алтан медаль хүртсэн, түүхэн дэх агуу ширээний теннисчдийн нэг, Хятад улсын тамирчин.

Ангилал:1973 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Ангилал:Хятадууд
Дин Нин

**Дин Нин** (хятад шинэ ханзаар 丁宁, хуучнаар 丁寧 - dīng níng; англиар Ding Ning; оросоор Дин Нин; 1990 онд Дачин хотноо төрсөн) — олимп, дэлхийн олон удаагийн аварга Хятад улсын ширээний теннисчин байв.  

Тэрээр ширээний теннисний эмэгтэй ганцаарчилсан төрлөөр 2011, 2015, 2017 онд дэлхийн аварга, багийн төрлөөр 2012, 2014, 2016, 2018 оны дэлхийн аварга, хосын төрлөөр 2017 оны дэлхийн аварга цол тус тус хүртсэн. Үүнээс гадна ДАШТ-ий 5 мөнгө, 3 хүрэл медальтай. 

Харин олимпод 3 алт, 1 мөнгөн медальтай. Тухайлбал 2012 оны олимпын эмэгтэй ганцаарчилсан төрлийн мөнгөн медаль, багийн төрлийн төрлийн алтан медальтай бол 2016 оны олимпын эмэгтэй ганцаарчилсан төрөл, багийн төрөл тус бүрд түрүүлжээ.

2021 онд тамирчны замналаа өндөрлүүлсэн. 

## Зураг

Зураг:Ding Ning 01.JPG
Зураг:Ding Ning 02.JPG
File:Mondial_Ping_-Women's_Singles_-_Quarterfinal_-_Ding_Ning-Ri_Myong_Sun_-_17.jpg

Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Хятадууд
Ван Личинь

**Ван Личинь** (хятадаар 王励勤 - wáng lìqín; англиар Wang Liqin; оросоор Ван Лицинь; 1978 онд Шанхай хотноо төрсөн) — эрэгтэй ганцаарчилсан тэмцээний гурван удаагийн (2001, 2005, 2007) дэлхийн аварга, олимпын хошой хүрэл медальт (2004, 2008) Хятадын ширээний теннисчин.

Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Ангилал:Хятадууд
Алгоритм хадгалах

Алгоритм гэдэг нь тодорхой нэг төлвөөс зорилгодоо хүрэх хүртэлх “Арга зам” (алхмуудын дараалал) юм. 
Алгоритмыг дүрслэх: Алгоритмыг дараах хэлбэрээр дүрсэлдэг.

a.Ердийн харилцааны хэлээр: Хүмүүсийн ердийн харилцааны хэл ашиглан алгоритмын алхмуудыг тайлбарлан бичдэг. 
b. Блок схемээр: Геометрийн дүрсүүд алгоритмын өөр өөр үйлдлийг илэрхийлэх бөгөөд тэдгээр дүрсүүд дотор тухайн дүрсэд харгалзах үйлдлийг математикийн томъёоллоор бичиж өгдөг. 
c. Програмчлалын хэлээр: Програмчлалын ямар нэг хэл ашиглан дүрслэхийг хэлнэ.

Алгоритм хийх дараалал:
1.Төгсгөл ба урт уртын хэмжээ m ба n тус тус ажиллана. 
Ажил=бэлэн ба төгсгөл[i]=0,1,2,3…….n-1
2. хоёулаа тийм
a.төгсгөл 
b.хэрэгцээ<ажил дөрвөн алхам хийхэд оршино. 
3. ажил=ажил+хуваалт
төгсгөл хоёр алхам хийнэ. Төгсгөл систем бол нөхцөл хадгалах юм. Энэ алгоритм m*n^2 үйлдэл хийнэ.

Ангилал:Математик
Ангилал:Мэдээллийн технологи
Тэбэк

[thumb|[Өмнөд Солонгос орон болонКанвонь муж дахь **Тэбэк хот**]]
**Тэбэк** (Тэбэг; солонгосоор 태백시 - тэ-бэк-ши; англиар Taebaek) — Өмнөд Солонгос улсын Канвонь мужийн хот (시 ши). 303.57 км² газар нутагт нь 2011 онд 51,285 хүн оршин сууж байсан. Дотроо 8 хороо (тун) болон хуваагддаг.

## Энд төрсөн хүн
* И Ыл-юн (1975-) — Өмнөд Солонгосын эрэгтэй хөлбөмбөгчин.

## Зураг

Зураг:Town at the Foot of the Mountain.jpg
Зураг:Korail Chujeon Station.jpg

Ангилал:Канвонийн суурин
Диоптр

**Диоптр** (тэмдэглэгээ: **дптр**) — линз ба бусад тэнхлэг симметр оптик системүүдийн оптик хүчийг хэмжих нэгж. Нэг диоптр нь нэг метр фокусын зайтай линзийн эсвэл гүдгэр толийн оптик хүчтэй тэнцэнэ. Диоптроор илэрхийлсэн оптик хүч нь үндсэн фокусын зайны (метрээр илэрхийлсэн) урвуу утгатай тэнцэнэ (1/м).
Ангилал:Оптик
Ангилал:Хэмжилтийн нэгж
Ачаалагдсан хугацаа

Хэрэв ачаалагдсан хугацаа(Load time) нь санах ойд байгаа үйл ажиллагааны хаа нэгтээ цуглуулсан хугацааг мэдээгүй үед, дараа нь эмхлэгч,зохиогч кодыг үүсгэнэ.Энэ нөхцөлд, эцсийн холбоо саатах хүртэл хугацаа ачаалагдана. Хэрэв эхлэх хаяг өөрчлөгдөхөд,бид энэ өөрчлөгдсөн утгыг хэрэглэгчийн кодонд багтаан дахин ачаалах хэрэгтэй.

Ангилал:Үйлдлийн системийн бүрэлдэхүүн
Жан Жикэ

**Жан Жикэ** (хятадаар 张继科 - *zhāng jìkē*; англиар *Zhang Jike*; оросоор *Чжан Цзикэ*; 1988 онд Чиндао хотноо төрсөн) — эрэгтэй ганцаарчилсан тэмцээний олимп (2012), дэлхийн (2011) аварга, багийн, хосийн төрлийг оруулан хэлбэл ахиад гурав дөрвөн алтан медальтай, Хятад улсын ширээний теннисчин.

## Гадаад холбоос
* ОУШТХ-ны сан: Жан Жикэ

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын ширээний теннисчин
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Ангилал:Хятадууд
Фрейм

thumb|250px|Pagiing model of logical and physical memory
**Хуудас**(*Paging*)http://en.wikipedia.org/wiki/Paging бол санах ойн системийн процесс дахь физик хаяглалын зайд олгогдоно. Хуудсыг хэрэгжүүлэх үндсэн хэрэглүүр нь санах ойд агуулагдах үндсэн тохируулга бүхий блокуудыг **фрейм** гэж нэрлэнэ. Зарим хэмжээ бүхий блокуудыг хуудсууд гэж нэрлэнэ. Гадны санах байгууламжаас зарим санах ойн фреймүүдийг хуудсууд ачаалах бөгөөд процессууд үүнийг биелүүлнэ. Гадны санах байгууламжинд үндсэн хэмжээ бүхий блокуудын хуваагдалууд багтах бөгөөд зарим хэмжээ нь санах ойн фреймүүдтэй ижил байна. Төв процессорын системд бүх хаяг байрлах бөгөөд хоёр үндсэн хэсэгт хуваагдана. 
#**Хуудасны дугаарлалт**(*Page number*http://en.wikipedia.org/wiki/Page_number) 
#**Хуудасны шилжих хаяг**(*Page offset*) 
left|frame|250px|page number болон page offset
Хуудасны дугаарлалт бол хуудасны хүснэгт доторх тоон үзүүлэлтийг хэрэглэдэг. Хуудасны хүснэгтэнд санах ойн хуудасны үндсэн хаягууд агуулагдана. Эдгээр үндсэн хаягуудыг санах ойн нэгж болгоноос санах ойн хаяг руу явуулах бөгөөд хуудасны шилжих хаяг хамт явна. Хуудасны хэмжээ бол техник хангамжийг тодорхойлдог. 512 byte – 16Mb хэмжээний хооронд хуудасны хэмжээ тодорхойлогддог.
Гадаад хэсэгчлэл

**Гадаад хэсэгчлэл** (External fragmentation) гэх ойлголт нь тухайн компьютерийн сул санах ой тухайн програмд зориулагдсан санах ойгоор олон жижиг хэсэг болж бутарч ашиглахад хүндрэлтэй болох үзэгдлийг хэлнэ. Энэ нь програмд хэрэгцээтэй санах ойг ашигтайгаар хуваарилах үед зарим нэг санах ойд хуваарилах алгоритмуудын нэгэн том сул тал болдог. Энэ нь үндсэндээ юу вэ гэхлээр тухайн програмд хэрэглэгдэх сул санах ой нь байгаа хэдийч тэдгээр санах ойнууд нь сайн , хэмнэлттэй програмд үр ашигтай ашиглагдах боломжгүй юм учир нь тухайн санах ой нь маш нарийн жижиг жижиг хэсгүүдэд хуваагдсан байгаа учираас ийм үр дүнд хүрдэг байна.
Гадаад гэж нэрэлсний учир нь ашиглагдах боломжгүй хадгалах нөөц маань санах ойн хэсгийн гаднах хэсэгт хамаардагт оршино. Энэхүү ойлголтыг бүүр сайн ойлгохын тулд жишээ авч үзий жишээ нь програм хангамж санах ойг ашиглаж байгаад 3 нь дараалсан санах ойн сегмент блокыг ашиглалаа гэж боды хэсэг хугацааны дараа голынх нь сегментийг чөлөөлий. Санах ой хуваарилагч маань энэхүү сул гарсан сегментийг ирээдүйд ашиглаж болох хэдий ч хэрвээ хэрэг болсон програмын санах ойн хэрэгцээ нь манай сул гарсан блокоос их хэмжээтэй байвал үүнийг ашиглах боломжгүй юм.
Уг гадаад хэсэгчлэлийн процесс маань зөвхөн дээрх жишээнээс гадна маш олон өөр тохиолдлуудад илэрч гарж болох юм жишээлбэл: маш олон төрлийн өөр өөр хэмжээтэй файлууд үүргэгдэх мөн устгагдах зэрэг тохиолдлуудад илэрч болно. Олон хэсэгт хуваагдсан сегмент нь устгагдах үед байдал улам хүндэрдэг учир нь ингэж хуваагдсан файл ашиглаж боломжгүй санах ойн сул орон зайг бий болгодог.

 {\text{External Memory Fragmentation} = 1 - } \frac{\text{Largest Block Of Free Memory}}{\text{Total Free Memory}} 

Хэсэгчлэлтийн хувь 0% гэдэг нь бүх сул санах ашиглагдах боломжтой харин эсрэгээрээ 90% байвал 100mb файлаас зөвхөн 10mb л дахин санах ойн хуваарилтанд орох бололцоотой гэсэн үг юм.

Ангилал:Санах ойн менежмент
Фокус (оптик)

уудын багцыг нэг цэгт төвлөрүүлэх парабол (эсвэл параболоид)]]
Параллель цацрагууд цуглуулагч линз эсвэл оптик системийг нэвтрэн гарсаны дараа огтлолцох цэгийг **фокус** ( - «гал голомт») гэнэ. Сарниулах линзийн хувьд цацрагууд гадагш чиглэлтэйгээр хугарах ба, хугарсан цацрагуудыг чиглэлийн эсрэг зүг уруу үргэлжлүүлэн төсөөлбөл, тэд ямар нэг цэгт огтлолцоно. Энэ цэг нь сарниулах линзийн фокус (**төсөөллийн фокус** гэдэг) юм.

## Өөр үзэх 
* Линз
* Рефлектор

## Эх сурвалж 
**Шинжлэх ухаан, техникийн үг хэллэгийн тайлбар толь*, Даянбүүвэй. 2012 он.
Ангилал:Оптик
Гун Ли

**Гун Ли** () — Хятад улсын эмэгтэй кино жүжигчин.

## Зураг

## Цахим холбоос 
* Кино урлагийн цахим сан: Гун Ли (англ.)

Ангилал:Хятадын уран бүтээлч
Ангилал:Хятадын кино жүжигчин
Ангилал:Хонконгийн кино шагналтан
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (төрөл тодорхой бус)
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (командлагч)
Ангилал:Сингапурчууд
Ангилал:1965 онд төрсөн
Амплитуд

**Амплитуд** — долгиолог эсвэл хэлбэлзсэн хөдөлгөөний, дундаж утгаас гажих (холдох) максимум утга. Сөрөг биш скаляр хэмжигдхүүн.

**Амплитуд** — биетийн, тэнцвэрт байдлаас өөрчлөгдөх өөрчлөлтийн максимум утгын модуль гэж мөн тодорхойлдог.
Жишээ нь:
* биетийн механик хэлбэлзлийн (утас эсвэл пүршин дээрх долгион) хувьд, амплитуд зай ба уртыг хэмжих нэгж буюу метрээр хэмжигдэнэ.
* дууны долгионы хувьд амплитуд нь долгион дахь агаарын даралт юм. Дууны долгионоор үүсгэгдэх агаарын даралтыг дууны даралт гэнэ.
* цахилгаан соронзон цацралын хувьд, амплитуд нь цахилгаан ба соронзон орны цэнэгийн утгатай тэнцэнэ.

Ангилал:Цахилгаан техникийн онол
Ангилал:Долгионы онол
CPU clock

Процессор доторх үндсэн санах ой мөн регистерийн зохион байгуулалт нь CPU-г ажилласнаар шууд ажиллах боломжтой болдог. Тэдгээр дэх машин командууд нь санах ойн хаягууд шиг аргумент болдог гэхдээ дискний хаягууд биш. Иймээс гүйцэтгэл доторх ямар нэгэн командууд, ямар нэгэн өгөгдөл нь командуудаар хэрэглэгддэг, мөн шууд холбогдсон хадгалах төхөөрөмжүүдийн нэг байж болно. Хэрвээ санах доторх өгөгдөл биш бол тэдгээр нь CPU ажиллахаас өмнө тэндээс зөөгдсөн байх ёстой. CPU нь ерөнхийдөө CPU clock-оор удирдагддаг. Иймээс ихэнх  CPU-нүүд коммандуудыг тайлж чаддаг, регистерийн бүрэлдэхүүн дэхь энгийн үйлдлүүдийг гүйцэтгэдэг мөн цөөхөн эсвэл олон үйлдлүүдийг clock тутамд тооцоолдог. Үндсэн санах ойг холбогдоогүйг мэдэхэд санах ойн түгээгүүр дэхь үйл ажиллагаа явуулах хэсэг нь холбогдох боломж олгодог. CPU clock-ын олон циклүүд нь санах ойд боломж олгодог ба аль тохиолдолд процессор хэвийн ажиллахад зогсох хэрэгтэй ба өгөгдлүүд нь бүтэн командыг шаарддаг. Үүнийг гүйцэтгэж байхад зогсолт хийдэг. Энэ төлөв нь удаан үргэлжлэдэггүй учир нь санах ой давтамжтай. Энэ арга нь CPU мөн үндсэн санах ойн хооронд    хурдан санах ой нэмдэг.

Ангилал:Компьютерын техник хангамж
Партишн

**Партишн** () буюу *Хуваарилалт* нь компьютерын санах ой бүхий хатуу дискийг яг тусдаа өөр нэг хатуу диск байгаа мэт өөрийн биеэ даасан хэсгүүдэд хувааж өөр үйлдлийн систем суулгах юм уу аль эсвэл өөр хэрэглэгчийн хэрэгцээнд тохирсон тусдаа файлын систем суулгах , удирдахад дөхөмтэй бага хэсгүүдэд хуваах зорилгоор ашиглахыг хэлнэ.Тусдаа хуваарилалттай хатуу дискнүүдийг үүсгэхийн тулд санах ойн хуваарилалт үүсгэх тусгай програм ашиглана ингэсний үндсэн дээр өөр өөр хэмжээтэй санах ой бүхий хатуу дискнүүд үүсэх юм. Хуваарилалт болгон өөрийн гэсэн эхлэх цилиндр төгсөх цилиндрүүдтэй байдаг уг цилиндрүүдийн хэмжээ тухайн хатуу дискний хэмжээнээс шууд шалтгаалдаг .

Санах ойтой хатуу дискнүүдээ салгаж хуваарилалт хийхийн ач холбогдол болон давуу талууд:
* Хэрэглэгчийн файл болон үйлдлийн системийн файлуудыг салгаж өгөх ингэснээр тухайн үйлдлийн системийн cloneбуюу хуулбарыг үүсгэх дахин сэргээж болох давуу талтай
* Зөвхөн үйлдлийн системдээ зориулж тусдаа санах ой хадгалах хуудаслалт зэрэг боломжуудаар хангагдана.
* Олон удаа ашиглагддаг програм болон файлуудыг хооронд нь ойрхон байлгах
* Одоо байгаагаасаа тусдаа өөр үйлдлийн систем суулгах Жишээлбэл: Windows үйлдлийн системтэй байж байгаад өөр Linux юм уу эсвэл MacX үйлдлийн систем суулгаж компьютер асах үед хэрэглэгч аль үйлдлийн систем энэ удаад ажиллах вэ гэх зэрэг сонголтууд олгодгоороо давуу талтай юм.
* Зарим нэг маш хэрэгтэй үйлдлийн системийн файлууд хэрэглэгчийн хувийн файл зэрэг чухал мэдэээллүүдийг хадгалах хамгаалах боломж олгоно , жишээлбэл хэрвээ ямарваа нэгэн халдлага боллоо гэж бодоход нэг үйлдлийн систем чинь гэмтлээч өөр хуваарилагдсан хатуу диск нь дээр байгаа чухал мэдээллүүдэд нөлөөлөхгүй юм.
Ангилал:Файлын систем
Санах ойн сегментчлэл

:

**Санах ойн сегментчлэл** нь компьютерийн анхдагч санах ойг сегментүүдэд хуваах үйл ажиллагаа. Сегментчлэл ашигладаг системд санах ойн байрлалын хаяг нь сегмент, тус сегмент дахь байрлал гэсэн хоёр зүйлийг агуулсан байдаг. Компайлдсан програмын объект файлуудыг executable болгон холбож, санах ойд ачааллахад сегментийг мөн ашигладаг.

Сегмент нь логик элемент бөгөөд процедур, массив, стек, скляр хувьсагчийн цуваа агуулж болох ч нэг сегмент нэг л төрлийн өгөгдөл агуулна. Мөн процедур бүр тусдаа сегментэд байрлах тул компиляцлагдаж байгаа процедуруудыг холбоход хялбар болно. n сегментээс процедур дуудан 0 үгэнд хандахад (n,0) хаяг хэрэглэнэ.Хэрэв n сегмент дэх процедурыг өөрчлөн компиляц хийсэн ба бусад процедурт өөрчлөлт хийх шаардлагагүй. Нэг хэмжээст орон зайд процедурууд хойно хойноосоо байрлах ба завсар нь зай байхгүй. Иймээс нэг процедур өөрчлөгдөхөд бусад нь өөрчлөгдөх хэрэгтэй болно. Сегментчилэл ерөнхий процедур болон өгөгдлийг хэдэн программанд салгахад амар (хаягийг хэмнэнэ) болгосон.

Сегмент бүр өөр төрлийн хамгаалалттай байж болно. Жишээ нь процелуртай сегментийг зөвхөн “гүйцэтгэх” гэж тодорхойлон унш/бич хорьж болно.

## Сегментийн хүснэгт
Segment base буюу сегментийн үндэс нь санах ойд байрлах сегментүүдийг эхлэх физик хаягаар нь агуулж байдаг. Segment limit буюу сегментийн хязгаар нь сегментүүдийнхээ уртыг нь тодорхойлж өгдөг. Логик хаяг нь сегментийн дугаар, сегментийн эх мэдээлэл гэсэн хоёр хэсгээс бүрддэг. Сегментийн дугаарыг сегментийн хүснэтийг гарчигжуулахад ашигладаг.

Логик хаягийн эх нь тэгээс сегментийн хязгаар хоёрын хооронд байрладаг. Хэрвээ дээрх хоёрын хооронд байхгүй бол үйлдийн систем тасалддаг. Сегментийн эх нь санах ойн физик хаягт байрлах шаардлагатай байтуудыг боловсруулж сегментийн үндэст нэмж өгдөг хуультай. Тэгэхээр сегментийн хүснэгт нь голдуу үндсэн болон хязгаарын регистрүүдийн хосолсон жагсаалтыг харуулдаг гэсэн үг юм.Сегментчилэл Хэд хэдэн виртуаль хаягийн орон зай үүсгэж болно.

Компайлер нь хэд хэдэн хүснэгт үүсгэж болно:
*Хувьсагчийн нэр, атрибут агуулсан тэмдэгтийн хүснэгт
*Хэвлэхээр хадгалсан эх текст
*Бүхэл тоон тогтмол ба хөвөгч цэгтэй тогтмол агуулсан хүснэгт
*Программын синтаксийн анализ агуулсан мод
*Компилятор потор процедур дуудах стек

Эхний 4 нь компиляцийн явцад өснө. 5 дахь нь таах аргагүйгээр ихсэж багасна.

## Ишлэл
**Operating System Concepts*

Ангилал:Үйлдлийн систем
Мезозой эрин

**Мезозойн эрин** буюу **Дунд төрмөлийн эрин** нь Дэлхийн геологийн түүхийн эрин үе бөгөөд ойролцоогоор 252-66 сая жилийн өмнөх үе бөгөөд Триас, Юрийн болон Цэрдийн галавын үеүүдийг хамардаг. Энэ нь үлэг гүрвэл зэрэг архозаврын мөлхөгчид, цикад, гинкгоацеа, араукарын шилмүүст мод зэрэг гимноспермүүд давамгайлж, халуун уур амьсгалтай, Пангеагийн тектоник задралаар тодорхойлогддог. Мезозойн эрин үе нь нарийн амьдрал үүссэнээс хойших гурван эриний дунд үе : Палеозой, Мезозой, Кайнозой.

## Цахим холбоос
Ubisoft

**Ubisoft Entertainment SA** (pron.: /ˈjuːbisɒft/ yoo-bee-soft;[4] Euronext: UBI) нь францын компьютерын тоглоомын программ хангамж үйлдвэрлэгч, xөгжүүлэгч компани юм.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Францын тоглоомын программ хангамжийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:Парисын хэвлэлийн компани
Ангилал:Euronext 100-ийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:CAC Next 20-ийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:1986 онд байгуулагдсан
Translation lookaside buffer

**Хөрвүүлэлтийн кэш буфер** буюу **TLB** (Translation lookaside buffer) нь хаягийн орчуулгийн хурдыг сайжруулахаар ашигладаг санах ой мэнежмэнтийн төхөөрөмж кэйш юм. Одоо байгаа бүхий Сервэр, Суурин болон зөөврийн компьютерүүд TLB г ашиглан хийсвэр болон бодит хаягийн зайг газарчилах ба энэ нь хийсэр санах ой ашигладаг бараг бүх төхөөрөмж дээр суурилуулсан байдаг.

TLB нь хурдан, техник хангамжийн хувьд сайн боловч үнэтэй юм. Логик хаяг нь CPU-ээсээ авна. Хэрвээ худаасны дугаар олдсон тохиолдолд хүрээний дугаар нь шууд нээгдэх болно. Хэрвээ TLB-ийн хуудасны дугаар олдохгүй байвал санах ойн лавлагаанаас хуудасны хүснэгт гарч ирэх болно. Хүрээний дугаар олдсон үед санах ойг шууд хэрэглэж чадна. TLB дүүрсэн тохиолдолд үйлдлийн систем өөр нэг орлуулгыг хийх болно.

TLB хандахад хоёр хандалттай:түлхүүр болон утга. Түүнчлэн TLB-Д хандахад хурдтай байдаг гэвч оролтын дугаарлалт TLB-д хандах боломж нь маш бага байдаг ихэнх 64-1024-н хооронд бадаг. TLB хуудсын хүснэгтэд хэд хэд аргаар хэрэглэгдэж болно. Логик хаяг ТПБ-с тавигдахад хуудсын тоо нь TLB-д дүрслэгдэнэ. Хэрэв хуудсын тоо олдвол хүрээний тоо хурдан тавигдаж санах ой руу хандахад хэрэглэгдэнэ. Хэрвээ TLB-д хуудсын тоо орож ирэхгүй бол санах ойн тулгуур хийгдсэн байх ёстой. Хэрэв TLB-д хандалт нь дууссан бол үйлдлийн систем нь шинэ зай гаргахыг эрмэлзэнэ.

Үндсэн асуудлыг шийдэхийн тулд тусгай, жижиг, хурдан техник хангамжийн нөөц хэрэгтэй. Энэ нь TLB юм. TLB нь хурдан санах ойтой нийцэж ажилладаг. TLB-ийн оролт нь хоёр хэсгээс тогтоно. TLB нь хурдан, техник хангамжийн хувьд сайн боловч үнэтэй юм.  
Логик хаяг нь CPU-ээсээ авна. Хэрвээ худаасны дугаар олдсон тохиолдолд хүрээний дугаар нь шууд нээгдэх болно. Хэрвээ TLB-ийн хуудасны дугаар олдохгүй байвал санах ойн лавлагаанаас хуудасны хүснэгт гарч ирэх болно. Хүрээний дугаар олдсон үед санах ойг шууд хэрэглэж чадна. TLB дүүрсэн тохиолдолд үйлдлийн систем өөр нэг орлуулгыг хийх болно.

TLB (Translation Look-Aside Buffers) нь Атлон процессорын хувьд бvтэцийнх нь нэг онцлог технологи.  Атлон Хр-ийн L1 болон L2 cache нь хоёулаа ийм технологитой. Энэ технологиор instruction, data-ний декодлогдсон хаягуудын хvснэгтийг хадгалж өгсөний дvнд уул instruction, data-д хандах access time-ийг бууруулж чаддаг юм байна.

Энэ технологийн ачаар хадгалагдаж буй дамжуулах address-уудын тоог өсгөж, өгөгдөлийг цаашид тооцоолоход шаардагдах хvснэгт vvсгэлтийг хурдасгадаг гэж тайлбарласан байна.

TBL буферийн элемент бүр виртуаль хуудасны дугаар ба харгалзах физик хуудасны дугаарыг агуулна.Процессын дугаар гэж нэрлэгдэх контекст болон виртуаль хаяг санах ойн диспетчерт очиход диспестчерт очиход диспетчер тусгай схемийн тусламжтай виртуаль хуудасны дугаарыг TBL  буферийн элемент бүртэй харьцуулна.

Пентиум 4 дээр ч мөн I-TLB (Instruction Translation Look-aside Buffers), D-TLB (Data Translation Look-aside Buffers) гэж байдаг боловч Атлон ХР-гийнх шиг тусгай онцлог биш юм.

## Ишлэл
**Operating System Concepts 7th edition*
*https://web.archive.org/web/20120415164914/http://www.cs.nmsu.edu/~pfeiffer/classes/473/notes/tlb.html

Ангилал:Үйлдлийн систем
Жаркханд

**Жаркханд** (лат-га. *Jharkhand* []) — Энэтхэг улсын харьяа, нутгийн дорнод биед оршдог **муж**.

79 мянган км² газар нутаг, 33 сая хүн амтай. Албан ёсны бөгөөд нутгийн хэл нь хинди.

## Газар зүй 
thumb|left|180px|Нутгийн хуваарь
Жарканд нутаг Энэтхэг орны дорнод хэсэгт оршдог. 

Бихар, Уттар Прадеш, Чаттисгар, Орисса, Өрнөд Бенгал мужтай хиллэдэг.

Нутгийн ихэнх хэсгийг Чотанагпурын тэгш өндөрлөг гэдэг. 29.6% нь ой.

Субарнарека, Коэл, Дамодар зэрэг гол мөрөн урсдаг. 

Нутгийн хамгийн өндөр цэг нь Парашнат (1366 м) юм.

## Хүн ам зүй 
Орисса мужийн хүн амын олонх төрөлхийн хинди хэлтэй. Хүн амын 28% овог аймаг.  

67.8% хиндү, 14.5% лал,  12.8% сарна, 4.3% христийн шашин шүтлэгтэй.

### Хот суурин 
Томоохон хот (2011 оны байдлаар):
* Жамшедпур – 1,339,438 хүнтэй,
* Данбад – 1,196,214,
* Ранчи – 1,120,374,
* Бокаро – 564,319.

## Түүх 
Эрт дээр үед Жаркханд нутгийн умард хагас Магада, өмнөд хагас Калинга улсын мэдэлд байв. 

2000 онд Бихар мужаас Жаркханд мужийг салган байгуулжээ. 

Энэтхэгийн дорно өмнөд нутгаар тархсан Нахал тэрслүү бүлэг Жаркхандад идэвхтэй байгаа.

## Зураг 

Tribes and nature of Galudi, jharkhand, india.jpg
Dimna Dam during monsoon season.jpg
Yellow Pumpkin from Banapiri village 1 - Jharkhand state of India.JPG

## Эшлэл

Ангилал:Энэтхэгийн муж улс
Жингийн тоо

**Жингийн тоо** (, ) — атомын цөм дэх протонууд ба нейтронуудын  тооны нийлбэр (нуклонуудын тоо). Жингийн тоог *A* үсгээр тэмдэглэдэг. Жингийн тоо нь, изотопын, а.ж.н.-р илэрхийлсэн атомын жинтэй ойролцоо. Ганцхан нүүрстөрөгч-12 хувьд жингийн тоо нь атомын жинтэй тэнцүү байдаг. Учир нь, атомын нэгж жин (а.ж.н.) нь  12С атомын жингийн -тэй тэнцүү гэж тодорхойлогддог. Бусад тохиолдолд атомын жин нь бүхэл тоо биш (жингийн тооноос ялгаатай тал). Тухайлбал, 35Cl хлорын изотопын жингийн тоо 35 бол түүний атомын жин 34,96885 а.ж.н. байдаг.

Нуклидын (атомын цөмийн нэгэн төрөл) жингийн тоог зүүн дээд индекс байдлаар бичнэ. Жишээ нь, 232Th. Ижил жингийн тоотой нуклидуудыг изобарууд гэнэ. Тухайлбал, 14C ба 14N изобарууд юм.

Жингийн тоог мэдсэнээр цөм ба атомын жинг барамжаалах боломжтой. Хэрвээ массын тоо *М* мэдэгдэж байвал атом ба түүний цөмийн жин  *М* ≈ *А·mN*, үүнд, m_N ≈ 1,67·10−27 кг — нуклоны жин, ө.х. протон эсвэл нейтроны жин. 

Жишээ нь, хөнгөн цагаан-27 цөм нь 27 нуклоныг (13 протон ба 14 нейтрон) агуулдаг. Түүний жин ойролцоогоор 27·1,67·10−27 кг ≈ 4,5·10−26 кг. Цөмийн жинг илүү нарийвчлалтайгаар олохын тулд, цөм доторх нуклонууд нь, цөмийн таталцлын хүчээр холбогдсон ба *E  mc*2 дагуу цөмийн жин буурна гэдгийг тооцох хэрэгтэй. Мөн атомын жинд, электрон үүл дэх электронуудын жин багтах ёстой. Гэхдээ эдгээр засвар нь 1%-с хэтэрдэггүй. 
 
Жингийн тоо нь цөмийн барионы тоотой тэнцэнэ. Барионы тоо нь, мэдэгдэж буй цөмийн бүх процессуудад хадгалагддаг учир, ямар ч цацраг идэвхт задрал ба цөмийн урвалууд, урвалын баруун ба зүүн талын жингийн тооны нийлбэрийг өөрчилдөггүй. Тухайлбал, уран-238 альфа задралд ороход

23892уран=23490торий+42гелий,

234 ба 4 жингийн тоотой хоёр цөм (урвалын баруун тал охин цөмүүд) үүсэх ба нийлбэр нь 238 буюу эх цөмийн жингийн тоотой (урвалын зүүн тал) тэнцүү. Альфа бөөмийн (гелий-4) жингийн тоо нь 4 ба альфа задрал нь эх цөмийн тоог 4-р багасгадаг. Бета задралын бүх төрлүүдэд жингийн тоо өөрчлөгддөггүй. Учир нь бета задралын үед цөмийн нуклонууд нэгээс нөгөөд шилждэг (протонууд нейтрон болох эсвэл нейтронууд протон болох). Изомер шилжилт нь мөн цөмийн жингийн тоог өөрчилдөггүй.

## Эх сурвалж 
Ангилал:Атомын физик
Ангилал:Цөмийн физик
Ангилал:Цөмийн хими
Санах ойн менежментийн нэгж

**Санах ойн менежментийн нэгж** компьютерын техник хангамжийн бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд процессортой хамтран ажиллаж хадгалалт болоод санах ой зэргийг хянадаг. Энэ нь ихэвчлэн процессортой нэгдмэл байдаг ч зарим системд хэрэггүй нэгдсэн схемийг тусгаарлан эзэмшдэг. Санах ойн удирдлагын нэгж нь ажиллах үедээ техник хангамжийн төхөөрөмжийг дуудаж бодит хаягаас физик хаяг руу харуулдаг.

::Санах ойн удирдлагын нэгж нь үндсэн 3 хэсэгт хуваагдан ажилладаг.
* Техник хангамжийн санах ойн удирдлага. Процессорын RAM болон нууц санах ойд хяналт тавьж зохицуулдаг.
*Үйлдлийн системийн санах ойн удирдлага. Хүрэлцээтэй санах ойн нөөцөд обьект болон бүтэцлэгдсэн өгөгдлийн програм байнга ажиллаж байх боломжийг хангадаг.
* Хэрэглээний програмын санах ойн удирдлага. Бие даасан програмын хэрэгцээт санах ойг хуваарилж, дараа нь чөлөөлөх санах ойг эргэлтэд оруулж үйлдлийг гүйцээх.

Ангилал:Компьютерын архитектур
Ангилал:Компьютерын техник хангамж
Ангилал:Санах ойн менежмент
Нуклид

**Нуклид** ( — «цөм» ба  — «төрөл, байдал») — өөрийн жингийн тоо, цэнэгийн тоо ба цөмийн энергийн төлөв зэргээр тодорхойлогддог, ажиглаж болохуйц амьдралын (оршин тогтнох) хугацаатай  атом.

## Эх сурвалж 

Ангилал:Атомын физик
Кластер задрал

**Кластер задрал** эсвэл **кластер цацраг идэвхжил** — атомын цөмүүд α-бөөмөөс хүнд хэсгүүдийг (кластеруудийг) ялгаруулан задрах цацраг идэвхт задралын нэгэн төрөл.

Одоогийн байдлаар, 114Ba-с 241Аm хүртэл 25 цөмүүдийн үндсэн төлөв нь 14С, 20О, 24Ne, 26Ne, 28Mg, 30Mg, 32Si, 34Si зэрэг кластеруудыг ялгаруулан задардаг болох нь туршилтаар тогтоогджээ.

Ангилал:Цацраг идэвхт задрал
Хөрвүүлэгч

**Хөрвүүлэгч** () - аливаа програмчлалын хэлээр бичсэн кодыг өөр хэл рүү (ихэвчлэн өөрөөсөө доод түвшний хэл рүү) хөрвүүлэх програм (компайлер, ассемблер, интерпретер гэх мэт). 

Хэл болгон өөрийн гэсэн хөрвүүлэгчтэй байна. Олон төрлийн компьютер, тэдгээрт зориулсан олон үйлдлийн систем, платформууд байгаагаас шалтгаалан нэг програмчлалын хэлээр бичигдсэн кодыг хэд хэдэн ялгаатай хөрвүүлэгчийн тусламжтайгаар ажиллуулна.

Компайлер, ассемблер төрлийн хөрвүүлэгчийн хувьд хөрвүүлэгдээгүй байгаа текстийг эх код (source code), түүнийг бүхлээр нь хөрвүүлэхэд үүсэх машины кодыг объект код (object code) гэж нэрлэдэг. Эх код бол нэг платформаас нөгөө рүү хялбар зөөгдөх боломжтой байна. Харин объект кодууд өөр өөр хөрвүүлэгчээр үүсгэгдсэн байдаг учир хялбар зөөгдөх боломжгүй байдаг. Дээд түвшний хэл болгон өөрийн гэсэн зөв бичих дүрэмтэй. Хэрэв хөрвүүлж буй эх кодонд дүрэм зөрчсөн алдаанууд байвал хөрвүүлэгч алдаатай хэсгийн мэдээллийг гаргаж, хөрвүүлэлт тасалдана. Эдгээр алдааг арилгасан тохиолдолд л хөрвүүлэлт амжилттай болдог. Хөрвүүлэлтийн үр дүнд execution file буюу биелэх файл үүснэ. Энэ файл нь программын эцсийн үр дүн бөгөөд 100% машины хэлээр дүрслэгдсэн,процессорын биелүүлэх ёстой заавруудыг агуулсан хэлбэр юм. Биелэх файлыг ачаалласнаар програм ажиллаж (биелэгдэж) эхэлнэ.

**Компайлер**

Компайлер буюу компилятор нь текстийг бүхлээр нь нэг удаа хөрвүүлэх хэлбэр юм. Бүрэн хөрвүүлэгдсэнийхээ дараа програм биелж эхлэнэ. Интерпретаци бол текстийг бүхлээр нь нэг удаа биш харин мөр мөрөөр хөрвүүлэх хэлбэр юм. Хөрвүүлэгдсэн мөр тэр дороо биелэнэ. Өөрөөр хэлвэл хөрвүүлэлт, биелэлт хоёр зэрэгцэн явагдана. Компиляцийг компилятор (compiler) хэмээх хөрвүүлэгч програмаар гүйцэтгэнэ.

**Интерпретер**

Python гэх мэт хэлээр бичигдсэн код нь машин хэл рүү хөрвүүлэгдэхгүйгээр интерпретер програмын тусламжтайгаар шууд биелэгдэх боломжтой.

Ангилал:Программчлалын багаж хэрэгсэл
Хүлээлтийн хугацаа (Компьютерийн ухаан)

Компьютерийн ухааны хүлээлтийн хугацаа (англиар: Waiting time) гэх ойлголт нь төв процессорын хугацаа хуваарилах үйл явцтай холбоотой ойлголт юм. 
Төв процессорын хугацаа хуваарилах алгоритм нь оролт, гаралтын үйлдэл хийх болон гүйцэтгэлд зарцуулах хугацаанд нөлөөлдөггүй. Харин гагцхүү програмын 
үйлдлүүд  бэлэн дараалалд хүлээх хүлээлтийн нийт хугацаанд нөлөөлөх боломжтой. Өөрөөр хэлбэл төв процессорын хугацаа хуваарилах алгоритм нь ямар зохиогдсоноос 
шалтгаалан нэг програмын нэгж үйлдлийн 
цикл хэр их хүлээлтийн хугацаатай байх нь тодорхойлогдох юм.
Дуучин BX

**BX** гэх Тайзны хоч нэрээр танигдсан **Цогтбаатарын Батбаатар** — Монгол улсын R&B дуучин.

## Намтар
Батбаатар /ВХ/ гэх хочи тайзны нэр.

1984 оны хоёрдугаар сарын 2 төрсөн, 

2001 онд Улаанбаатар 28-р дунд сургуулийг төгссөн. 

2003-2007 онд Улаанбаатар дээд сургууль "Бизнес удирдлага" мэргэжлээр төгссөн.

2004 онд "New Star" студид дуучнаар бэлтгэгдэж бутээлээ эхлүүлсэн
 
2006 онд анхны "My Love" цомог нь худалдаанд гаргасан.

2007 онд  "My Love" анхны бие даасан тоглолт "Улаанбаатар палас"-ын концертын их танхимд хоёр өдөр болсон. 
Мөн онд Монголын хөгжмийн хамгийн том наадам болох Пентатоник оос "My Love" дуугаараа оны шилдэг дуу, 
мөн оны шилдэг дебют дуучны шагнал хүртсэн producer С.Гантөр болон Л.Мандах/New Star/

2007 онд Нийслэлийн шилдэг залуу алтан медалиар шагнагдсан Батбаатар 
2008 онд Солонгос улсад зохиогдсон Asian Song Festival наадмаас "Asian New Cover" хэмээх өргөмжлөл хүртжээ.

2009 онд "I Have Dream" цомог нь худалдаанд гаргасан.
2009 онд ”UBS Music Video Awards"- ын 
'Олны таашаалд нийцсэн клип' шагнал
'Шилдэг поп дууний клип' зэрэгт
"Love song" дуу нь шалгарсан.

2012 онд "Who Is BX" нэртэй бие даасан хоёрдахь тоглолтоо хийв.

2013 онд "Зөв Бай" гурав дахь цомог нь гарсан болно.

## Уран бүтээл
### My love [2006]
BX-ийн анхны цомог бөгөөд хит болж байсан "My love", "Sorrow", "Сак", мөн "Ийм нэгэн дурлал" киноны дуу багтсан. New Star хөгжмийн студид бичүүлсэн уг цомгийн дуунуудын үгийг BX өөрөө зохиож, С.Гантөр продюсерлэсэн бол цомгийн продюсерээр Л.Энхмандах ажиллажээ.

;Дуунуудын жагсаалт
#Sak feat Ice Top & S&I
#Sweet girl
#One Love (soundtrack)
#Don't cry
#Special Lady
#Winter Song
#This is BX
#My Love
#Love is not game feat B.A.T
#Sorrow
#I love Mr.Freedom feat Номинжин
#You are beautiful feat Xaynaa
#She loves to listen feat Quiza
#My vision
#One Love (Instrumental)

### I Have Dreame [2009]
BX-ийн хоёр дахь цомог бөгөөд хит болж байсан "Love Song", "100%" ,"In The Club", "Луйврын Хот", "Promise" гэх дуунууд орсон. 
Хөгжмийг Оки, продюсер BX.

#I Have Dream
#In The Club
#Love Song feat Эгшиглэн
#Эргэлзээ
#Biography
#Луйврын Хот feat Агиймаа, Эгшиглэн, Quiza
#Promise
#Yeah
#Gate
#Яг Одоо
#Believe me
#4 Days
#100%

### Зөв Бай [2013] хос цомог
Дуучин ВХ-ийн 3 дахь бие даасан “Зөв Бай” цомог нь 2013 оны 12 сарын 12-нд худалдаанд гарчээ.

Тус цомог нь Соло болон Хамтарсан уран бүтээл бүхий 19 дууг хоёр CD-нд багтаасан тус дабл цомогт Монголын нийгмийн дүр төрх, залуусын хэв маяг, амьдралын баяр баясгал, ухааралыг мэдрүүлэх, Зөв Бай гэсэн мессежийг өгсан дуунууд багтжээ.

#### CD 1
#Who is BX 
#My Mother 
#Dougie Hiiy
#Чи Дэлхийг өрчлөж чадна
#Миний Аав /My Father/
#Дандаа л Хамт
#Hey Baby
#Хайр Байж
#Ивээлдээ Ав
#Чамгүй Миний
#Зөв Бай

#### CD 2 [featuring]
#One Dream feat Quiza
#Love Romance feat Maraljingoo
#Хаана Байна feat Bebe flash
#Pretty Lady feat Seriouz, Opozit, Dandii
#Max feat Маралжингоо
#Dream feat Maraljingoo
#3D feat Sonor
#Music Freedom

## Эх сурвалж 
* ВХ өөрийн гэсэн бүхэнтэй болчихоод ээжийгээ Чехээс авчирна
* Дуучин BX: Хайр дурлалд суралцаад л явж байна

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:РБ дуучин
Ангилал:Хотонтын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Хархуцаг

**Хархуцаг тайж** бол Агваржин жононгийн ганц хүү. Эсэн тайшийн хоёрдугаар охин Цэцэг хатантай гэрлэж, Баянмөнх жонон төрсөн. Эсэн тайш өөрийнх нь улс төрийн байр суурьт саад болсон гэх шалтгаанаар Монгол ноёдод өс зангидаж, Алтан ургийн Монгол хаад, ноёдыг **Уурхай** гэдэг газар чуулган хийнэ гэж урьж ирүүлээд, Агваржин жонон тэргүүтэй 33 өрвөлөгтөн тайж, 44 отготон ноёд, 61 хэгээртэн баатар, жанждыг хядан устгасан. Хархуцаг тэр хядлагаас өөрийн шадар цэрэг Хэрээ Нагачугийн туслалцаатайгаар зугтан гарч, баруун зүгт байсан Цагаадайн угсааны ноёны гэрт очсон ч, тэндээ алагдсан байдаг.

Ангилал:15-р зуунд төрсөн
Ангилал:1453 онд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин