open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Катовице

**Катовице** ( [];  []; 1953—1956 онд *Сталиногруд* (польш. Stalinogród)) Польш Улсын өмнөд хэсэгт орших Силези мужийн нийслэл. 19-р зуунд бий болсон бөгөөд 1865 онд Пруссийн хаан I Вильхельмийн шийдвэрээр хотын статустай болсон. Катовице хотын хүн ам 321 163 бөгөөд нийт хот орчмын хүн амтай нийлээд 3 487 000 хүн ам 2019 оны байдлаар оршин суудаг ажээ. 

Катовице бол Польшийн нүүрсний болон төмрийн аж үйлдвэрийн төв юм. 

"Сподек" буюу таваг нэртэй 1971 онд баригдсан спортын болон концертын төвтэй. Энэ төвд Элтон Жон, Тина Төрнэр, Анна Герман гээд олон алдартнууд тоглож байсан.  

## Катовице хотын алдартнууд 
* Беллмер, Ханс (1902—1975) — Германы график зураач, барималчин, гэрэл зурагчин, зохиолч.
* Вилимовски, Эрнест (1916—1997) — Польшийн болон германы хөлбөмбөгчин.
* Гёпперт-Майер, Мариа (1906—1972) — физикч, Нобелийн физикийн шагналтан.
* Зентек, Эва (род. 1953) — Польшийн жүжигчин. 
* Изяк, Славомир (род. 1945) — Польшийн кинооператор, найруулагч.
* Клейдыш, Мариа (1927—2009) — польш жүжигчин.
* Кобеля, Богумил (1931—1969) — Польшийн жүжигчин. 
* Куц, Казимиеж (1929-) — Польшийн кино найруулагч.
* Нейман, Франц Леопольд (1900—1954) — Германы улс төр судлаач. 
* Олеш, Рейнгольд (1910—1990) — Германы хэл судлаач, слав хэл судлаач.
* Сохнацки, Богуслав (1930—2004) — польш жүжигчин.
* Фрич, Вилли (1901—1973) — герман жүжигчин. 
* Херрман, Рихард (1923—1962) — Германы хөлбөмбөгчин.
* Хоравянка, Барбара (род. 1930) — польш жүжигчин. 
* Шлёнска, Александра (1925—1989) — Польшийн жүжигчин.

## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас (англиар)

## Эшлэл 

Ангилал:Силези мужийн гмина
Ангилал:Силези мужийн суурин
Ангилал:Польшийн мужийн нийслэл
Ангилал:Польшийн их сургуулийн хот
Ангилал:Силезийн суурин
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ломбын Норовсүрэн

**Ломбын Норовсүрэн** нь Монгол сэтгүүл зүйн ахмад багш, судлаач, доктор профессор хүн юм. 

## Намтар 
Л.Норовсүрэн нь 1948 оны 5 дугаар сарын 15-нд Говь-Алтай аймгийн Бугат суманд төржээ. 

### Боловсрол 
* 1978-1982 онд Монгол Улсын Их Сургуулийг сэтгүүлч мэргэжлээр төгсөв.
* 1986-1987 онд М.В.Ломоносомын нэрэмжит Москвагийн Улсын Их Сургуулийн мэргэжил дээшлүүлэх тэнхимд хэвлэл мэдээллийн үр ашгийг сайжруулах чиглэлээр суралцан төгсжээ.

## Цол зэрэг 
* 1996 онд Монголын тогтмол хэвлэлийн төрөл зүйлийн онол, практикийн зарим асуудал сэдвээр Сэтгүүл зүйн ухааны дэд доктор (Ph.D)-ын зэрэг хамгаалжээ. 
* 2004 онд "Монголын Сэтгүүл зүйн онол, түүхийн тулгуур асуудлууд" сэдвээр Хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор (Sc.D)-ын зэргийг хамгаалсан. 

## Бүтээл туурвил 
* Сонины бичлэгийн төрөл зүйл
* Хянан найруулах ухаан
* Редакторлах зүйн онол дадлага
* Монголын сэтгүүл зүйн түүхэн тойм /гурван боть/
* Монголын нийтлэл /гурван боть/
* Иргэний сэтгүүл зүй
* Монголын сэтгүүл зүйн өмнө үзэгдлүүд  

2009 оны байдлаар Л.Норовсүрэн нь сургалт, эрдэм шинжилгээний 32 ном, бүтээл, 48 өгүүлэл нийтлүүлж, эрдэм шинжилгээний 21 илтгэл тавьсан байв. Түүний зарим бүтээл БНХАУ, ОХУ-ын нэр хүндтэй сэтгүүлүүдэд нийтлэгдсэн юм. 

2013 оны байдлаар Л.Норовсүрэн нь Монголын сэтгүүл зүйн хамгийн олон ном бичиж туурвисан судлаач байв.  

## Мөн үзэх 
* Сэтгүүл зүй
* Баримт
* Баримт нягтлахуй

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1948 онд төрсөн
Ангилал:Монголын сэтгүүлч
Ангилал:Говь-Алтайнхан
Ангилал:Бугатын (Говь-Алтай) хүн
Ангилал:Багш
Ангилал:Москвагийн их сургууль
Владимир Меньшов

**Владимир Меньшов** (орос. *Влади́мир Валенти́нович Меньшо́в,* 1939 оны 9-р сарын 17-нд ЗХУ-ын Баку хотод төрж, 2021 оны 7-р сарын 5-нд Москва хотод нас барсан) — Зөвлөлтийн, Оросын алдарт жүжигчин, кино найруулагч, кино зохиолч, продюсер, телевизийн хөтлөгч, багш, ЗСБНОУ-ын Ардын жүжигчин (1989), ЗХУ-ын төрийн шагналтан (1981), Америкийн кино академийн «Оскар» шагналтан (1981). 

## Намтар 
1939 оны 9-р сарын 17-нд Баку хотод (Азербайжаны ССР) төрсөн. Эцэг Валентин Михайлович Меньшов (1912—1974) усан цэрэг байсан, сүүлд НКВД буюу Дотоод яаманд ажиллаж байжээ, эх Антонина Александровна Меньшова (гэрлэхээс өмнө Дубовская; 1905—1964). Эцэг эх хоёр хоёулаа Астрахань мужаас гаралтай. Дүү Ирина (1941 онд төрсөн). 1947 онд эцгийг нь умард нутгийн Архангельск хотод томилж, Владимир хүү гэр бүлийн хамт нүүсэн байна. 1950 онд Меньшовынхон Астрахань хот руу дахин нүүсэн. 

В.Меньшов 1957 онд дунд сургуулиа дүүргээд Москвад очиж Бүх Зөвлөлтийн Улсын Кино урлагийн дээд сургуульд орохоор шалгалт өгөөд тэнцээгүй байна. Дахиж 2 удаа амжилтгүй шалгалт өгсөн.      

1961 онд В.Немировича-Данченкогийн нэрэмжит Москвагийн урлагийн академик театрын сургуулийн оюутан болж 1965 онд төгсөөд М.Лермонтовын нэрэмжит Ставрополийн Драмын театрт ажиллаж эхэлжээ.  

1970 онд Бүх Зөвлөлтийн Улсын Кино урлагийн дээд сургуулийн найруулагчийн ангийн дэргэдэх аспирантур (Михаила Роммын удирдлага дор) төгссөн байна.  

1970-1976 онуудад тэрээр «Мосфильм», «Ленфильм» дараа нь Одессийн киностудид ажилсан байна.  

Түүний 1978-1979 онд найруулсан "Амьдрал нулимсанд дургүй" () кино 1981 онд Америкийн кино Академийн "Оскар" шагнал хүртэж, тус шагналыг хүртсэн Зөвлөлтийн цөөн киноны нэг болсон юм.

Гэргий 1992 оны ОХУ-ын Ардын жүжигчин Вера Алентова (1942-), охин Юлия Меньшова (1969-) жүжигчин, телевизийн нэвтрүүлэг хөтлөгч. 

## Шагнал 
* Зөвлөлт Холбоот Улсын Төрийн шагнал

Ангилал:Оросын кино жүжигчин
Ангилал:Оросын кино найруулагч
Ангилал:Оросын кино зохиолч
Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан
Ангилал:Ардын Жүжигчин (ОХУ)
Ангилал:Төрийн шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1939 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Валентин Гафт

**Валентин Гафт** (орос. *Валентин Иосифович Гафт,* 1935 оны 9-р сарын 2-нд Москва хотод төрсөн-  2020 оны 12-р сарын 12-нд Москва мужийн Жаворонки тосгонд нас барсан) -Зөвлөлтийн, оросын театрын болон киноны жүжигчин, театрын найруулагч, яруу найрагч, зохиолч, ЗХУ-ын Ардын жүжигчин (1984).

## Намтар 
Валентин Гафт нь Москва хотод 1935 оны 9-р сарын 2-нд Чернигов мужаас ирсэн еврей гэр бүлд төржээ. Түүний эцэг -Иосиф Рувимович Гафт (1906—1969), Полтав мужийн Семёновка тосгоноос гаралтай, 3 дугаар зэргийн цэргийн хуульч (хууль зүйн ахмад. Эх орны дайнд оролцогч, дайны дараа Хуулийн зөвлөлгөө өгөх газар өмгөөлөгчөөр ажилдаг байсан. Эх нь- Гита Давыдовна Гафт (1908—1993) гэрийн эзэгтэй. 

Тэрээр 1957 онд МХАТ буюу Москвагийн Урлагийн Академик Театрын сургуулийг В.О.Топорковын удирдлага дор төгссөн байна. 

В.Гафт хэд хэдэн Театр дамжин ажиллаж байгаад 1969 онд Москвагийн «Современник» театрын жүжигчин болжээ. 

Валентин Гафт нийтдээ киноны 123 дүр бүтээж, театрын 48 дүрд тоголсон байна.  

"Хаврын 17 учрал", "Гараж", "Гааль" зэрэг зөвлөлтийн алдартай кинонуудад тоглосон юм.  

2015 онд гарсан "Цөллөг дахь эрх чөлөө" Далай ламын намтрыг орос хэлээр дуу оруулсан. 

2020 оны 12-р сарын 12-нд өөрийн Москва орчмын Жаворонки тосгон дахь гэртээ жилийн өмнөх цус харвалтын улмаас нас барсан. Түүнтэй салах ёслолыг 2020 оны 12-р сарын 15-нд «Современник» театрт болжээ.
Ангилал:Зөвлөлтийн зохиолч
Ангилал:Зөвлөлтийн яруу найрагч
Ангилал:Оросын кино жүжигчин
Ангилал:Ардын Жүжигчин (ЗХУ)
Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1935 онд төрсөн
Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Most Money

**Мост Мони (Most Money)** нь анхны Монгол Улсыг хамарсан, олон санхүүгийн байгууллагын дансыг нэг дороос удирдах боломжтой мобайл хэтэвч болж 2010 оны 10-р сарын 10-ны өдөр нээлтээ хийж байсан. Мост Мони үйлчилгээ нь МОСТ Финтек ХХК-ын хөгжүүлсэн МОСТ төлбөр тооцооны платформ дээр суурилан ажилладаг үйлчилгээнүүдийн анхдагч нь юм.  
## Үйлчилгээ 
Мост Мони үйлчилгээг ашиглан хүн өөрийн өдөр тутмын санхүү, төлбөр тооцооны хэрэгцээгээ хангах боломжтой бөгөөд олон санхүүгийн байгууллагын дансаа нэг дороос удирдах боломжтойгоороо онцгой юм. Мост Мони үйлчилгээ нь дараах боломжуудтай.

* Шилжүүлэг (Дурын банкны дансруу шилжүүлэг хийх)
* Төлбөр (Урьдчилсан болон дараа төлбөрт үйлчилгээний төлбөр төлөх)
* Худалдаа (Онлайн болон дэлгүүр дээр худалдаа хийх)
* Бэлэн гүйлгээ (АТМ -ээс мөнгө авах, Банкны салбар дээр мөнгө авах, хийх)
* Онлайн зээл (Кредит оноон дээр үндэслэн онлайнаар зээл олгох)

Мост Мони хэтэвч Андроид болон iOS системийн гар утаснууд дээр Most Money болон Most Money lite гэсэн нэрээр явж байна. Lite хувилбар нь хамгийн энгийн боломжуудыг агуулсан, хуучин утсанд илүү тохирох хувилбар.

## Холбоосууд 
Ангилал:Төлбөрийн систем
Америк мөрөөдөл

**Америк мөрөөдөл** () гэдэг бол Америкийн Нэгдсэн Улсын үндэсний ижилслийн суурь ойлголтын нэг бөгөөд нийтлэг үнэт зүйлийн биелэл юм. Америк мөрөөдөл гэсэн ойлголтыг тодорхойлсон, нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн тодорхойлолт байхгүй бөгөөд нарийн ойлголт нь цаг үеийг дагаад хувьссаар байгаа боловч ерөнхий ойлголт нь эрх тэгш боломж болон нийгмийн давхарга хооронд шилжин хөрвөх чадвар юм. Өөрөөр хэлбэл, гол санаа нь хүн болгон эрх тэгш байх боломжтой бөгөөд арьс өнгө, хүйс, үндэсний болон нийгмийн гарал, өмч хөрөнгө, төрсөн байдлаас үл хамааран өөрөө л хичээвэл юу ч хийж, ямар ч амжилтад хүрч, өөрийн болон үр хүүхдийн амьжиргааны түвшнийг дээшлүүлэх боломжтой гэсэн санаа юм.

## Түүх 
### XIX зуун 
“Америк мөрөөдөл” гэдэг нэр томьёо 1931 онд буюу дэлхийн Их хямралын дундуур анх дэлгэрч алдаршсан ч ерөнхий ойлголт нь АНУ-ын түүхийн турш үндэсний ялгарлын нэг онцлог хэвээр байсаар байна. Нарийн ойлголт нь түүхээр хувьссаар байна. XIX зуунд улсын нутаг дэвгэрийн барууншаа  өргөжүүлэлт, хил хязгаарын амьдрал амьжиргааг (жишээ нь 1849 оны Калифорнийн алтны халуурал) тодотгосон байна. XIX зууны сүүлээс XX зууны эх хүртэл буюу АНУ-ын “Алтан эрин үе”-д эдийн засгийн хурдацтай хөгжил, үйлдвэржүүлэлттэй зэрэгцэн нийгмийн тэгш бус байдал, төрийн авлига асар их нэмэгдэхэд, эрх баригчид, нөлөө бүхий том хөрөнгөтөн нар “туг ч барина, тугал ч хариулна”-ын үлгэр домог тарааж, олигархи болон хязгааргүй хэтэрсэн капиталист нийгэм эдийн засгийн тогтолцоог ард түмэндээ хүлээлгэн зөвшөөрүүлсэн байна.

### XX зуун 
XX зууны иргэний хөдөлгөөн, нийгмийн тэмцэгч нар “Америк мөрөөдөл”-ийн бэлгэдлийг ашиглаж цөөнхийн эрх, тэгш боломжийн төлөө тэмцсэн юм. XX зууны эхэнд нийгмийн тэмцэгчид нь хэтэрсэн үйлдвэржүүлэлт, зохицуулалтгүй зах зээлийн эдийн засгийн бий болгосон тэгш бус байдлын эсрэг иргэний хөдөлгөөн зохион байгуулж байв. Дэлхийн их хямралын дунд АНУ-ын төр засаг Америк мөрөөдлийг хангах гэж эдийн засгийн урамшуулал, нийгмийн халамжийн хөтөлбөрүүдийг зөвтгөж байсан. Жараад оны арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах үзлийн эсрэг тэмцэгчид нь Америк мөрөөдлийг хүн бүрд хүргэх ёстой гэж уриалан хар арьстнуудын эрх тэгш боломжийн төлөө тэмцэж байсан байна.

## Олон нийтийн санаа бодол 
Судалгаагаар сүүлийн жилүүдэд АНУ-ын олон нийтийн Америк мөрөөдөлд итгэх найдвар, итгэл итгэмшил багасаж байна.

## Соёл, урлаг 
Америк мөрөөдөл бодит амьдралд биелдэг эсэх нь АНУ-ын элит болон массын соёл, урлагийн мөнхийн сэдвийн нэг.

Ангилал:АНУ-ын нийгэм
Ангилал:АНУ-ын соёл
Ангилал:Англи хэллэг
Ангилал:20-р зууны сэтгэлгээний улс төрийн түүх
Жүүнтийнт

**Жүүнтийнт** () бол АНУ-д боолчлогдсон африк гаралтай америкчуудыг чөлөөлсний, өөрөөр хэлбэл боолчлолыг халсан тэмдэглэлт өдөр юм. Энэхүү баярыг албан ёсоор “Жүүнтийнт үндэсний тусгаар тогтнолын өдөр” гэж нэрлэдэг. "Жүүнтийнт" гэдэг үг нь “зургадугаар сарын арван есөн” гэсэн англи үгний товчлол юм.

2021 оны 6-р сарын 15-нд АНУ-ын Сенат “Жүүнтийнт” үндэсний тусгаар тогтнолын өдрийн хуулийг санал нэгтэй баталж, улмаар 6-р сарын 16-нд 415/14 саналаар (Бүгд Найрамдах Намын 14 гишүүн эсэргүүцсэн) Төлөөлөгчдийн Танхимаас баталлаа. Улмаар 2021 оны 6-р сарын 17-ны өдөр АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байден, тус хуульд гарын үсэг зурснаар энэхүү хууль хүчин төгөлдөр болж, албан ёсны үндэсний баяр болсон юм. “Жүүнтийнт” бол 1983 онд Мартин Лютер Кингийн өдрийг үндэсний баяр болгон зарласнаас хойших анхны үндэсний шинэ баяр юм.

## Түүх
“Жүүнтийнт” тэмдэглэлт өдөр нь Техас муж улсын Галвестон хотоос гаралтай бөгөөд 1866 оноос хойш жил бүрийн 6-р сарын 19-ний өдөр АНУ-ын янз бүрийн бүс нутагт тэмдэглэдэг болсон юм. 1865 оны 6-р сарын 19-ний өдөр Хойд армийн генерал Гордон Грэйнжер Америкийн иргэний дайн дууссаны дараахан Техас мужид боолчлогдсон хүмүүсийн эрх чөлөөг тунхаглан зарласан юм. Тийм учраас зургадугаар сарын арван есний өдөр энэхүү баярыг тэмдэглэдэг болсон. Энэхүү өдөр нь АНУ-д боолчлол албан ёсоор дуусвар болсныг тунхагласан түүхэн өдөр юм.

## Уламжлал
Баярын уламжлал бол боолчлолыг халсан Ерөнхийлөгчийн зарлигийг олон нийтэд уншиж, уламжлалт боолын дууг дуулах явдал. Хамгийн гол нь Африк-Америкийн түүх, соёлыг хүндэтгэх өдөр юм.
Ангилал:АНУ-ын баяр ёслол ба уламжлалт зан үйл
Люксембургийн төрийн далбаа

**Люксембургийн Төрийн далбаа** нь өнөөгийн хэлбэрээрээ 1972 оны 6-р сарын 23-нд албан ёсоор хуульчлан хэрэглэж буй төрийн далбаа юм.

## Төрийн далбааны загвар 
Люксембургийн төрийн далбаа нь хэвтээ тэнхлэг дагуу, тэнцүү хэмжээ бүхий улаан-цагаан-цэнхэр гурван өнгийн далбаа юм.

Өнөөгийн төрийн далбааны өнгөнүүдийг 1993 оны долоодугаар сарын 27-ны *Их Херцогийн Журам* дагуу тогтоосон.

## Түүх 
Люксембургийн төрийн далбааны өнгө нь дундад зуунаас эхтэй. Люксембургийн гүн V Хайнрих 1240 онд цагаан ба цэнхэр судал дээр, шар өнгийн титэм бүхий улаан арсланг дүрсэлсэн сүлдтэй тугийг анх хэрэглэжээ. 1815 оны Венийн конгрессын тогтоолоор Люксембургийн Их Херцогт Улс нь Германы Холбооны гишүүн улс байсан хэдий ч, I Виллем хан Нидерландтай хувийн холбоогоор холбогдсон байв. Тиймээс Люксембургийг тухайн үед Нидерландын де-факто аймаг хэмээн үзэж байв.

## Улаан арслан 
Мозель голыг өргөтгөсний үр дүнд Люксембург усан тээвэр хийх бололцоотой болсон нь олон улсын дотоодын усан тээвэрт тус улсын төрийн далбаа ба Нидерландын төрийн далбааг хольж солих асуудал гарах болжээ. Энэ учраас 1972 оны долоодугаар сарын 23-нд *«Төрийн бэлгэ тэмдгийн тухай хууль»*-нд агаарын ба усан тээвэрт ашиглах далбааг бий болгов.

Энэ далбаа нь ижил хэмжээ бүхий хэвтээ тэнхлэг дагуу цагаан ба цэнхэр солбисон арван судлаас бүрдэх бөгөөд эдгээр судлууд дээр алтан шар өнгийн титэм, хэл, савартай, мөн хос сүүл бүхий улаан өнгөтэй арслангийн дүрстэй. Энэхүү далбааны дүрс нь төрийн сүлд бамбайн дүрс юм. Далбааны арслангаас шалтгаалан Люксембургчууд «улаан арслан» *(de Roude Léiw)* хэмээн бас нэрлэх нь бий.

## Цахим холбоос 
* gouvernement.lu цахим хуудсан дахь төрийн далбааны тайлбар
* Люксембургийн төрийн далбаа (англиар)

## Эшлэл 
Ангилал:Төрийн далбаа
Төрийн далбаа
Ангилал:Төрийн далбаа улс орноор
Саппоро

**Саппоро** (, *Саппоро-ши*) - Япон Улсын 5 дахь том хот буюу тус улсын умард хэсгийн Хоккайдо(北海道) арлын захиргаа, эдийн засаг, аж үйлдвэр, боловсрол, соёлын төв. Японы улсын хэмжээний хот юм. Хотын газар нутаг 1121,12 км², хүн ам нь - 1 933 787 (2014 оны байдлаар), хүн амын нягтрал- 1724,87 хүн./км².

Саппоро бол **1972 оны Өвлийн Олимп**, 1986, 1990, 2017 оны Азийн гурван Өвлийн наадмыг хүлээн авч зохион байгуулсан хот юм. Саппоро хотын ойр орчим олон халуун рашаан сувиллаар алдартай. Жил бүр "Цасны баяр"-ыг зохион байгуулдаг бөгөөд дэлхийн өнцөг булан бүрээс 2 сая гаруй жуулчин ирдэг байна.

Хот үүсэхээс өмнө "айнүчүүд" амьдардаг нутаг байсан. 1866 онд Эдо эринд энд суваг гаргаж олон хүн шилжин суурьшиж тосгон бий болсон байна. 1868 онд Саппоро хотын суурийг тавьсан гэж үздэг. 

1918 онд хотын трамвай, 1930 онд нийтийн автобус ашиглалтад орж, 1971 онд метроны анхны шугам нээгдэж байжээ. 

1942 онд "Окадама" нисэх онгоцны буудал нээгдсэн байна.

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Хоккайдо аймгийн коммун
Ангилал:Хоккайдо мужийн суурин
Ангилал:Японы мужийн төв
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Пизагийн хазгай цамхаг

**Пизагийн цамхаг** () - Италийн Пиза хотын Хонхон цамхаг, хотын Санта-Мария-Ассунта сүмийн (Duomo Santa Maria Assunta) цогцолборын бүрэлдэхүүн хэсэг (Пизагийн сүм). Уг цамхаг хазгай хэлбэртэй байдгараа дэлхийд алдаршсан. 

Цамхаг нь 296 шаттай бөгөөд 55,86 м өндөртэй. Суурин хэсгийн диаметр нь 15,54 м. Цамхгийн хананы зузаан нь сууриасаа орой руугаа багасаад явдаг. (суурь хэсэгтээ - 4,9 м, оройдоо - 2,48 м).  

Цамхгийн барилгын төслийг Бонанно Пизано хийсэн байна. Барилгын ажлыг 1173 оны 8 дугаар сарын 9-нд эхлүүлэн 3 үе шаттай явуулж, нийт 199 жил үргэлжлүүлээд 1372 онд дуусгасан ажээ. Цамхгийг цагаан гантигаар барьсан. 

Өмнө нь цамхгийн "хазайлт" нь төслийн нэг хэсэг гэж үздэг байсан бол одоо уг таамаглалыг судлаачид үгүйсгэж байна. Цамхгийн зураг төсөл анхнаасаа буруу байсан бөгөөд гурван метрийн жижиг суурь, суурь дахь сул хөрс холилдсон нь гуравдугаар давхрыг барьсны дараа цамхгийн хазайлт үүссэн байна. Улмаар суурийг бэхжүүлж, 1198 онд дуусаагүй барилгыг түр хугацаагаар нээжээ.
Ангилал:1372 онд байгуулагдсан
Ангилал:Итали дахь дэлхийн өв
Ангилал:Италийн аялал жуулчлал
Ангилал:Италийн барилга байгууламж
Жефф Безос

**Жеффри Престон «Жефф» Безос** (; 1964 оны 1-р сарын 12-нд АНУ-ын Нью-Мексико муж улсын Альбукеркe хотод төрсөн) ― америкийн бизнесмэн, Amazon.com компанийг үүсгэн байгуулагч,  "Blue Origin" сансрын нислэгийн компанийн үндслэгч бөгөөд эзэмшигч, *The Washington Post* хэвлэлийн газрын эзэн. 

*Forbes* -ын үзүүлэлтээр $90,5 тэрбум ам.доллартай 2017 оны хамгийн баян хүн болсон. 2020 оны 8 дугаар сарын байдлаар түүний хөрөнгө  $204,6 тэрбум ам.доллар хүрсэн. 

2021 оны 1-р сард тэрээр 1-р байраа CEO "Tesla"-г үүсгэн байгуулагч Элон Маскад алдсан. Безосын хөрөнгө энэ үед $187 тэрбум болж байна.  

## Намтар 
Жеффри Престон **Йоргенсен** (төрөхөд ийм овогтой байсан) 1964 оны 1-р сарын 12-нд АНУ-ын Нью-Мексико мужийн Альбукерк хотод төрсөн, эх нь Жаклин, эцэг нь Теодор Йоргенсен (Дани улсын гаралтай). Түүнийг төрөхөд эх нь 17 настай, эцэг нь 19 настай залуу байжээ. Хэдэн жилийн дараа Жеффри Престоны эцэг эх хоёр салсан бөгөөд 1968 оны 4-р сард түүний эх Жаклин Кубын цагаач Мигель "Майк" Безостай гэрлэснээр хойд эцэг нь дөрвөн настай хүүг өргөж авч өөрийнхөө овгийг өгсөн байна. Тэрээр бага насаа Флорида, Техас мужид өнгрөөжээ.  

Жефф 1986 онд Принстон Их Сургуулийг цахилгаан инженер, компьютерын чиглэлээр амжилттай төгссөн байна. 1994 оны эхэн үе хүртэл тэрээр Уолл Стрийтэд өөрийн мэргэжлээрээ янз бүрийн албан тушаал хашиж байв. Олон улсын худалдааны сүлжээг боловсруулсан бөгөөд тэрбээр "D. E. Shaw & Co"-ийн  дэд ерөнхийлөгч болсон бөгөөд 1994 оны зун ажлаасаа гарч орон даяар аялж эхэлсэн ажээ.

1994 оны сүүлчээр Безос Нью-Йоркоос Сиэтл хүртэл улс орон нэвт аялж байхдаа 300,000 долларын анхны хөрөнгө оруулалттай "Amazon.com"-ийг үүсгэн байгуулжээ. Тус сайт 1995 оны 7-р сарын 16-нд нээгдсэн боловч бүрэн дуусаагүй байсан: Безос өрсөлдөөнд ялахыг ихэд хүсч байжээ. Компани нь онлайн номын дэлгүүрийн үйл ажиллагаагаар эхлүүлж сүүлдээ видео, аудио дамжуулалт зэрэг олон төрлийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг борлуулж өргөжин тэлсэн байна. 1997 онд компанидаа IPO хийж олон нийтэд нээлттэй болсон. 1999 онд Америкийн "Тайм" сэтгүүл Безосыг оны онцлох хүнээр нэрлэж байжээ.

2019 оны 1-р сарын 9-нд Ж.Безос 25 жилийн дараа эхнэр Маккензи Безосоос салснаа зарлав. Тэр үед Жефф Безос дэлхийн хамгийн баян хүн байв. Тэр жилийн 4-р сард гэр бүл албан ёсоор салж тэрбумтны хуучин эхнэр Амазоны 4%-ийг (19.7 сая) авсан бөгөөд салалтын өдөр зах зээлийн үнэлгээ нь 37.5 тэрбум доллар байжээ.

2021 оны 6-р сард Безос өөрийн "Инстаграм"-д 2021 оны 7-р сарын 20-нд ахтайгаа хамт Blue Origin сансрын хөлгөөр орбитын дотор нислэг үйлдэх болно гэж мэдэгджээ. 

2025 оны 6-р сарын 27-нд телевизийн хөтлөгч Лорен Санчес-тэй тансаг гэрлэлт хийсэн байна.  

Ангилал:1964 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын бизнесмен
Канадын төрийн далбаа

**Канад Улсын Төрийн далбаа** ( "Агч модны навчит далбаа",  "Нэг навчит") нь 1965 оны хоёрдугаар сарын 15-нд хамгийн анх мандуулсан төрийн далбаа юм.

Энэ төрийн далбааг хэрэглэхээс өмнө Их Британийн Улаан Тугны () өөр өөр хувилбарыг, Канадын төрийн сүлдийг далбааны хийсэх талд нь нэмж оруулан ашиглаж байв.

## Төрийн далбааны хийц 
Төрийн далбаагаа «улаан баганаар хашигдсан канадын мөнгөн багана дээр улаан агч модны навч» хэмээн тодорхойлжээ. Канадад ихээр байдаг агч мод нь тус улсын экпортын гол бүтээгдэхүүний нэг болдог бөгөөд навчийг далбаа дээр 11 үзүүртэй дүрсэлдэг байна. Гурван судал бүхий төрийн далбааны голын цагаан багана нь квадрат хэлбэртэй төв элемент бөгөөд түүний хоёр талын улаан хэсгүүд нь энэ цагаан баганын яг талтай тэнцэх өргөнтэй байна. Далбааны өргөн нь өндрөөсөө яг хоёр дахин урт байдаг. 

Цагаан талбар дээр нь 11 үзүүртэй, улаан өнгөт чихрийн агч модны навчийг дүрсэлсэн байдаг. Угтаа тус агч модны навч 11 биш 23 үзүүртэй байдаг нь энэхүү дүрслэл байгаль дээрх бодит навчны дүрс биш юм. Жишээ нь Австралийн төрийн далбааны «Үндэстнүүдийн Хамтын Нөхөрлөлийн Од» нь тус улсын холбооны муж улсуудын тоог илэрхийлэх бол Канадын навчны үзүүрийн 11 гэсэн тоо нь ямар нэг утга агуулдаггүй байна. Хуучны хэд хэдэн төрийн далбаан дээрх агч модны навч нь 13 эсвэл 15 үзүүртэй бас байсан байдаг. Өнөөгийн хэрэглэж буй хэлбэрийн дизайныг сонгохдоо салхин сувагт оруулан туршиж байж сонгосон байдаг бөгөөд үүний учир нь ямар хувилбар нь хүчтэй салхинд хамгийн үзэмжтэй харагдаж байгааг нь тогтоосон хэрэг байв.

Далбааны хоёр захын улаан өнгө нь номхон далай ба атлантын далайг бэлгэддэг аж. Харин цагаан өнгө нь арктикийн цасыг бэлгэднэ. Мөн түүнчлэн улаан өнгө бас дэлхийн нэгдүгээр дайнд амь үрэгдсэн канад цэргүүдийн дурсгалд зориулагдсан байдаг.

## Түүх 
18-р зууны эхээр агчийн навч нь канадын байгаль ба хүрээлэн буй орчны бэлгэдэл болон бий болжээ. Тухайн үеийн Канадын төрийн сүлдэнд ч бас агчийн навч нь цорын ганц бэлгэдэл болон орсон байдаг байв. 1921 онд V Георг хан Канадын төрийн далбааны өнгийг тогтоосон ба чингэхдээ улааныг нь Английн төрийн далбааны Гэгээн Георгийн загалмайнаас, цагааныг нь VII Карл ханы далбааны өнгөнөөс уламжлуулан авчээ.

## Зураг 

Canadian Red Ensign 1868-1921.svg|  Канадын төрийн далбаа, 1868–1921 он
Canadian Red Ensign 1921-1957.svg|  Канадын төрийн далбаа, 1921–1957 он
Canadian Red Ensign (1957-1965).svg|  Канадын төрийн далбаа, 1957–1965 он

Canadian Blue Ensign 1868-1921.svg|  Канадын төрийн далбаа, 1868–1921 он
Canadian Blue Ensign 1921-1957.svg|  Канадын төрийн далбаа, 1921–1957 он
Canadian Blue Ensign 1957-1965.svg|  Канадын төрийн далбаа, 1957–1965 он

## Цахим холбоос 
* Канадын төрийн далбаа (англиар, францаар)
* Жорж Стэнлийн төрийн далбааны санамж бичиг (англиар)
* Flags of the World: Canada (англиар)

## Эшлэл 
Ангилал:Төрийн далбаа
!
Цагаан туг

үүд Бреслаугийн бэхлэлт дээр бууж өгөх хэлэлцээр хийхээр ирж буй нь, 1945 оны 5-р сарын 6]]
 Йорктаунд бууж өгч байгаа нь, 1781 оны 10-р сарын 19]]

**Цагаан туг** нь нэг өнгийн цагаан туг бөгөөд түүнийг байлдагч талууд хооронд хэлэлцээр хийхийн тулд хэлэлцэгчид (*парламентэр* гэх) хэрэглэдэг. Ингэснээр хэлэлцээрт ирж буй элч нарыг олон улсын хуулийн заалтын дагуу халдашгүй байдлыг нь хангах үүрэг хүлээдэг юм.

Энэхүү цагаан тугийг олон улсын дайны эрх зүйн баримт болох Хаагийн хуурай газрын дайны журмын 32-р зүйлээр баталсан хамгаалалтын тэмдэг юм. Цагаан тугийг авч яваа тал нь халдашгүй байдал хангуулах үүднээс түүнийг бууж өгөх, эсвэл эсэргүүцэл үзүүлэхээс татгалзаж буйгаа илэрхийлсэн бэлгэдэл болгон ашиглана. Тиймээс тулаан дундуур цагаан туг өргөсөн тал нь эсэргүүцэлгүйгээр бууж өгсөн гэсэн үг юм.

## Түүх 
Цагаан тугийг бууж өгөх тэмдэг болгон Дорнын Хань Улс (МЭ 25-220 он) хэрэглэсэн нь тэмдэглэгдэн үлдсэн байдаг байна. Мөн Ромын түүхч Публий Корнелий Тацит МЭ 109 оны орчим цагаан тугийг ромын легионууд бууж өгөхдөө ашигласныг дурдсан байдаг аж.

## Бусад утга агуулга 
* Австри Улсад бүрэн дунд боловсролын шалгалтад бүх сурагчид тэнцсэн тохиолдолд цагаан туг мандуулдаг байна
* Талибанууд анх 1996 онд цагаан тугийг Афганистаны төрийн далбаа болгон ашиглаж байв.

## Эшлэл 
Ангилал:Далбаа хэрэглээгээр
Ангилал:Олон улсын эрх зүй
Зэрлэг тал

**Зэрлэг тал**, бас **Зэрлэг газар** (, , , лат. *Loca Deserta*, sive *campi deserti* inhabitati) нь XVI-XVIII зууны үеийн Зүүн Европын баримт бичгүүдэд Хар тэнгис ба Азовын тэнгисийн хойд талд орших, одоогийн Зүүн болон Өмнөд Украин, Өмнөд Оросын нутаг дэвсгэр дэх Понтын тал нутгийг дурдахад хэрэглэж байсан түүхэн нэр томъёо юм. Үндсэндээ Днестр мөрөн болон Дон мөрөн, Хопёр голын хооронд орших тал хээрийн бүсийг нэрлэж байжээ.

## Эшлэл 
Ангилал:Европын түүхэн бүс нутаг
Ангилал:Украины газар зүй
Ангилал:Украины түүх
Далбааг таних тэмдэг

**Далбааг таних тэмдэг** буюу **далбааг таних тэмдэглэгээ** нь далбаа судлалд далбааны стандартчиллын дагуу тэмдэглэсэн тэмдэглэгээ юм. Энэхүү стандартыг Уитни Смит боловсруулсан ба 1970-аад оны эхээр Далбаа Судлалын Нийгэмлэгийн Олон Улсын Холбооноос (ДСНОУХ) нэвтрүүлэн хэрэглэсээр ирсэн юм.

## Үндсэн тэмдэг 
Далбааг ашиглахыг торон бүтцээр (төрийн далбааг хуурай газарт ба тэнгист) дүрслэн үзүүлэв. Эхний мөр нь хуурай газарт, хоёр дахь мөр нь тэнгист ашиглахыг заана. Энэ хоёр мөр нь гурван баганад хуваагдана (иргэний, төрийн албаны, цэргийн). Нэг мөрний гурван багана гурвуулаа тэмдэгттэй байвал *«төрийн далбаа»* болно.

Торон бүтэц нь онолын хувьд 63 тохиолдлыг илэрхийлэх ч, хамгийн ихээр таарах цөөн тохиолдлыг хүснэгтээр харуулав.

## Тусгай тэмдэг 
Далбааны хэрэглээг (хэн, ямар зорилгоор, ямар далбааг хэрэглэх гэж байгаа эсвэл хэрэглэх болох эсэх болон түүнийг яаж мандуулах гэх мэт) энгийнээр дүрслэн үзүүлэх үүднээс ДСНОУХ-ноос *«Олон Улсын Далбааг Таних Тэмдэг»* гэх тэмдэглэгээг нэвтрүүлсэн:

Дээрх тэмдэглэгээг дараах тэмдэгтүүдээр өргөтгөнө:

## Ном зүй 
* Уитни Смит: *The Flag Information Code* // The Flag Bulletin 21 (1982): 35

Ангилал:Далбаа судлал
Хар малгайтнууд

**Хар малгайтнууд** (орос: *Чёрные клобуки*; укр.: *Чорні клобуки*; түрэг: Karakalpak, эсвэл Qaraqalpaq) гэдэг нь XI зууны сүүл үед Киев болон Переяславын вант улсуудын өмнөд хил дээр Рось голын хөндийн дагуу суурьшсан берендеи, торк, Черниговын ковуи, печенег болон бусад хагас нүүдэлчин түрэг овог аймгуудын бүлэглэлийн ерөнхий нэр юм.   

## Түүх 
Тэдний тухай 1146 онд Киевийн он тооллын бичигт анх дурдсан байдаг.  

XII зууны үед эдгээр овог аймгуудын олонх хэсэг нь хот суурингуудад суурьшин амьдрах болжээ (Орчин үеийн Черкасск болон өмнөд Киев мужууд). Тэдний гол хот нь Торческ (Орчин үеийн Кагарлык хотын хажууд) байв. Тэднийг Оросын вангууд өмнөд хилээ кумануудаас хамгаалахад ашиглаж байсан ба Киевийн Оросын улс төрийн амьдралд өөрийн гэсэн оролцоотой байлаа. Монголчуудын довтолгооны дараа тэднийг хөрш ард түмэн нь хэсэгчлэн уусгаж байсан бөгөөд Узбек хаан зэрэг Алтан ордын эрх баригчид (1340-1390 оны хооронд) Төв Ази руу хэсэгчлэн цөлжээ.  

Тэдний нэр нь "Хар малгайтнууд" юм уу "Хар юүдэнтнүүд" гэсэн утгатай агаад түрэг хэлээр бол "Каракалпак" гэдэг; энэ нэр нь тэдний үндэсний хувцастай холбоотой байж магадгүй. Хар малгайтнууд одоогийн каракалпакуудтай холбоотой эсэх нь тодорхойгүй байна.  

1152 он хүртэлх үйл явдлыг хамарсан XV зууны үеийн Москвагийн он тооллын бичгүүдийн цуглуулгад бүх хар малгайтнуудыг черкасууд гэдэг байсан ба тэд Хойд Кавказаас ирсэн гэж тайлбарлажээ.  

Клим Полищукийн (Klym Polishchuk) "Хар малгайтнуудын бурхан" ("God of Chorni Klobuky") хэмээх богино өгүүллэгийг Украины домогт үндэслэсэн. Энэ түүх "Эрин үеийн эрдэнэс: Украины домгууд"-ад ("Treasure of the Ages: Ukrainian Legends") ордог.

## Мөн үзэх 
* Карапапахууд
Ангилал:Украины түүх
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Болгарын төрийн далбаа

**Болгар Улсын Төрийн далбаа** () нь ижил хэмжээтэй гурван хэвтээ судлаас бүрддэг: дээд хэсэгт цагаан, дунд хэсэгт ногоон, доод хэсэгт улаан. Эдгээр өнгөний цагаан нь эрх чөлөө ба энхтайвныг, ногоон өнгөөр үржил шим ба байгалийг, улаанаар эрх чөлөөний төлөөх тэмцэлд асгаруулсан цусыг бэлгэддэг аж.

Төрийн далбааг өнөөгийн хэлбэрээр нь 1879 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд анх мандуулсан ба 1944 оныг хүртэл хэрэглэв. 1947 онд төрийн сүлдийг зүүн дээд буланд нэмж оруулсан байдаг. 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 27-нд хуучин төрхөөр нь ахин хэрэглэх болсон байна.

## Түүх 
### Болгарын Анхдугаар ба Хоёрдугаар Хаант Улс 
Пророболгарчууд анх адууны сүүлээр хийсэн туг хэрэглэж байсан аж. Болгарын Анхдугаар Хаант Улсын үеэс эхлэн христийн шашинд орсноор далбаа хэрэглэх болсон ба энэ нь Византын эзэнт гүрнийхтэй төстэй байсан байна. Болгарын Хоёрдугаар Хаант Улсын үеийн туг хиурны талаарх мэдээлэл байдаггүй. Харин Османы эзэнт гүрний ноёрхолд байсан Хайдукууд ба Воеводууд ногоон дэвсгэр өнгөтэй далбааны төв хэсэгт нь алтан шар өнгийн арслангийн дүрстэй, түүний дээр дугуй хэлбэрээр «Свобода или смърт» (Эрх чөлөө эсвэл үхэл) хэмээх бичигтэй далбаатай байжээ.
### Болгарын эргэн сэргэх үе 
Aнхны ногоон, цагаан, улаан (хэвтээ тэнхлэг дагуу, энэ дараалал бүхий гурвант өнгөт туг) өнгө бүхий тугийг 1861-1862 оны үед Георги Раковскийн байгуулсан «Анхдугаар Болгарын Легион» Белградад анх хэрэглэсэн байна. Өнөөгийн далбааны өнгөний дараалал бүхий тугийг Румыны Браила хотод «Орос-Туркийн дайн»-д оролцсон болгарын сайн дурынханд зориулан оёсон түүхтэй аж.
### Чөлөөлөгдсөний дараа 
Османы эзэнт гүрнээс чөлөөлөгдсөний дараа 1879 оны дөрөвдүгээр сарын 16-ны Болгарын Анхдугаар Үндсэн хуулинд одооны далбааны өнгө болон дэс дарааллыг тогтоож өгчээ. 1947 онд далбааны зүүн дээд талын цагаан хэсэг дээр Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улсын төрийн сүлдийг нэмэн шигтгэв. 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 27-нд төрийн далбаанаасаа сүлдний хэсгийг хасчээ.

Flag of Bulgaria (1878-1944).svg| Болгарын Вант Улс (1879–1908), Болгарын Хант Улс (1908–1946), Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улсын төрийн далбаа (1946–1947)
Flag of Bulgaria (1946-1967).svg| Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улсын төрийн далбаа (1947–1948)
Flag of Bulgaria (1948-1967).svg| Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улсын төрийн далбаа (1948–1967)
Flag of Bulgaria (1967-1971).svg| Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улсын төрийн далбаа (1967–1971)
Flag of Bulgaria (1971-1990).svg| Бүгд Найрамдах Болгар Ард Улсын төрийн далбаа (1971–1990)

## Болгарын Зэвсэгт Хүчний далбаа 

War flag of Bulgaria.svg|Болгарын Зэвсэгт Хүчний далбаа
Naval Ensign of Bulgaria.svg| Тэнгисийн цэргийн далбаа
Naval Jack of Bulgaria.svg|Хөш (усан онгоцны хошууны далбаа)

## Цахим холбоос 
* Flags of the World – Bulgaria

Ангилал:Төрийн далбаа
Төрийн далбаа
Ангилал:Төрийн далбаа улс орноор
Германы төрийн сүлд

**Холбооны Төрийн сүлд** () нь Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын төрийн сүлд юм. Төрийн бэлгэдэл нь алтан шар өнгийн доошоо үзүүртэй сүлдний бамбайн дотор толгойгоо баруун тийш эргүүлсэн, далавчаа дэлгэсэн ч өд нь хаалттай, хошуу, хэл, савар нь улаан өнгө бүхий бүргэдийн дүрстэй юм.

Холбооны төрийн сүлд нь Германы төрийн алба ба Бундесверт зориулсан «холбооны бүргэд» бүхий хагас дугуй хэлбэртэй холбооны бамбайнаас ялгаатай. Холбооны төрийн сүлд, Холбооны бамбай, Холбооны тамга, Холбооны төрийн далбаа, Холбооны төрийн дуулал, Холбооны нийслэл, Германы нэгдлийн өдөр зэрэг нь тус улсын төрийн бэлгэдлүүд юм.

## Ном зүй 
* Birgit Laitenberger, Maria Bassier: Wappen und Flaggen der Bundesrepublik Deutschland und ihrer Länder. Heymanns, 2000, ISBN 3-452-24262-5.
* Bundeszentrale für politische Bildung (Hrsg.): Informationen zur politischen Bildung – Sonderheft: Deutsche Wappen und Flaggen. Franzis print & media GmbH, ISSN 0046-9408.

## Цахим холбоос 
* Германы Бундестаг: Холбооны бүргэд (германаар)
* www.bundestag.de

## Эшлэл 
Ангилал:Төрийн сүлд
!
Төрийн сүлд
Ангилал:Тамга
Гранма (сонин)

«**Гранма**» () - Кубын өдөр тутмын сонин. Кубын Коммунист Намын Төв Хорооны албан ёсны хэвлэл. 

1965 оны 10 дугаар сарын 4-нд «Өнөөдөр» ( испани. — «Ноу») болон «Хувьсгал» (испани. *Revolución*) сонинууд нэгдэж «Гранма» сонин үүсэж, 1966 оны 2 дугаар сараас хэвлэгдэж эхэлсэн байна. Фидель Кастро цэргүүдтэйгээ 1956 оны 12 дугаар сард "Гранма" гэдэг нэртэй усан онгоцоор Куба арлын эрэг дээр буусан түүхтэй. 

Хэвлэлийн сэдэв нь өргөн цар хүрээтэй бөгөөд Кубын Засгийн газрын албан ёсны мэдээнээс гадна улс төр, эдийн засаг, Латин Америкийн бүс нутгийн мэдээ, олон улсын мэдээ, аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, хөдөө аж ахуй, соёл, нийгэм, мэдээллийн салбарыг бүхэлд нь хамардаг. Мөн спорт, ТВ нэвтрүүлэг, радио хөтөч булантай. Тус сонинд маш олон шүүмжлэл, хүүхэлдэйн кино, янз бүрийн сурвалжилга, тоо баримт, ололт амжилтыг багтаасан бөгөөд бүх нийтлэлд хатуу хяналт тавьдаг. Сонины ээлжит дугаар нь ням гарагаас бусад өдөр бүр гардаг бөгөөд төрөл бүрийн хавсралттай 8 нүүрээс бүрддэг. 

Хэвлэлийн вэбсайт нь испани, англи хэлээрх материалуудыг агуулдаг бөгөөд Кубын тухай гарын авлага юм. Энд зочдод зориулсан олон лавлах мэдээллийг олж авах боломжтой ажээ.

1996 оноос цахим хэлбэрээр гарч эхэлсэн байна. Өдөр тутам 500 мянган ширхэг гардаг бөгөөд сонины ерөнхий редактор Яйлин Орта Ривера.

Мөн англи, франц, герман, турк, итали болон португал хэлээр 7 хоногийн тойм сэтгүүл гардаг ажээ. 

## Ерөнхий редакторууд 
* 1965-1967 Исидоро Малмиерка
* 1967-1987 Хорхе Энрике Мэндоза
* 1987-1990 Энрике Роман
* 1990-1995 Ясинто Гранда
* 1995-2005 Франк Агуэро
* 2005-2013 Лазаро Барредо
* 2013–ерөнхийлөгч Пелайо Тэрри

Ангилал:Кубын сонин
Ангилал:Испани хэлээрх өдөр тутмын сонин
Ангилал:1965 онд анх хэвлэгдсэн
Вьетнамын төрийн далбаа

**Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улсын Төрийн далбаа** нь улаан дэвсгэр өнгөтэй, түүний голд нь шар таван хошуутай төрийн далбаа бөгөөд 1955 оны арваннэгдүгээр сарын 30-нд өнөөгийн энэ байдлаар нь анх хэрэглэжээ.

## Төрийн далбааны хийц ба бэлгэдэл 
Вьетнамын төрийн далбаа нь улаан дэвсгэр өнгөн дээр шар өнгийн таван хошууг дүрсэлжээ. Талуудын харьцаа нь 2:3.

Таван хошуут од нь Вьетнамын Коммунист Намын удирдагчийг төлөөлөх бол улаан өнгө нь амжилт ба хувьсгалыг, харин таван хошуу нь ажилчид, тариачид, цэргүүд, сэхээтнүүд болон залуусыг төлөөлнө.

## Далбааны өнгө 
## Түүх 
Угтаа Аннамын хааны далбаа нь шар өнгөтэй байв. Нгуений Эзэнт Улсын үед буюу 1920 оноос 1945 оныг хүртэл тус улсын төрийн далбаа нь хэвтээ тэнхлэг дагуу шар, улаан, шар гурван судалтай далбаа байв.

File:Second flag of the Nguyen Dynasty.svg|2:3  Нгуений Эзэнт Улсын төрийн далбаа, 1920-1945 он
File:Flag of the Empire of Vietnam (1945).svg|2:3  Вьетнамын Хаант Улсын төрийн далбаа, 1945 он
File:Flag of North Vietnam (1945–1955).svg|2:3  Умард Вьетнам, 1945-1955 он
File:FNL Flag.svg|2:3  Өмнөд Вьетнам, 1975-1976 он

1945 онд Вьетнамын Хаант Улсын төрийн далбаа бас л хааны далбааны өнгөн дээр суурилсан байдаг боловч дунд хэсгээрээ гурван тасархай улаан судалтай болсон. 

Шар таван хошуутай улаан далбааг анх 1940 оны арваннэгдүгээр сард Энэтхэг-Хятадын Коммунист Намын чуулган дээр коммунист тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний бэлгэдэл болгон хэрэглэжээ. Далбааг бүтээгч нь тордохой бус боловч ямартай ч өмнө зүгийн намын бүлгээс далбааны эхийг анх танилцуулсан байдаг.

1945 оны наймдугаар сарын хувьсгалын үр дүнд Бүгд Найрамдах Ард Улс (Умард Вьетнам ч бас адил) байгуулагдан, өнөөгийн төрийн далбаатай төстэй бэлгэ тэмдэгтэй болов. Улаан өнгийн даавуун дээр одооныхоос арай жижиг ч, хошуунууд нь өргөн шар таван хошууг далбааны голд дүрсэлжээ.

1948 онд Вьетнам Улс байгуулагдсан ба мөн онд Бао Дай хааны ашиглаж байсан далбааг авав. Дунд нь байсан гурван тасархай зураасыг хассан. Энэхүү төрийн далбааг Өмнөд Вьетнамд Вьетнамын дайныг дуустал хэрэглэж байгаад 1975 оны дөрөвдүгээр сарын 30-наас эхлэн хэрэглэхээ больсон.

Умард Вьетнам ба Өмнөд Вьетнамыг Чөлөөлөх Үндэсний Фронт (*ЧҮФ*) ялсны дараа 1975 оны дөрөвдүгээр сарын 30-наас 1976 оны долоодугаар сарын 2-ны хооронд ЧҮФ-ын далбааг төрийн далбаагаар ашиглав. 1976 оны долоодугаар сарын 2-нд Өмнөд ба Умард Вьетнам нэгдэсний дараа Умард Вьетнамын төрийн далбааг бүх Вьетнамын төрийн далбаа болгожээ.

## Мөн үзэх 
* Вьетнамын төрийн сүлд
* Улаан од

## Цахим холбоос 
* Flags of the World - Vietnam (англиар)

## Эшлэл 
!
Ангилал:Төрийн далбаа
Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Төрийн далбаа

**Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Төрийн далбаа** нь 1924 оноос 1992 оныг хүртэл оршин тогтносон Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын төрийн бэлгэ тэмдэг юм. 

## Түүх 
1945 оны 7 дугаар сарын 10-ны өдөр БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 43 дугаар хурлыг зохион байгуулж, түүн дээр Хорлоогийн Чойбалсан Москвад хийсэн айлчлалын талаар ярьж, Монголын тусгаар тогтнолыг Хятадаар хүлээн зөвшөөрүүлэх талаар ЗХУ-аас тавьж буй хүчин чармайлт бүтэмжтэй болох тийш хандаж байгааг тэмдэглээд “БНМАУ-ын төрийн далбааны маяг, найрууллын тухай” асуудлыг тусгайлан яаралтай хэлэлцүүлжээ. Тус хурлаар БНМАУ-ын далбааны маяг, найруулгыг батлан тогтоохдоо: “БНМАУ-ын далбаа нь 2:1 хэмжээтэй улаан ба хөх өнгийн эдээр үйлдэх бөгөөд үүнд уртын гуравны нэг хувийн хэмжээгээр дундаа агаарын адил хөх өнгөтэй байх ба гуравны хоёр хувь нь болох түүний хоёр тал нь улаан өнгөтэй байна. Ишинд уях талын улаан дэвсгэрийн дунд талд алтан шар өнгийн таван хошуу байх ба түүний доод талд мөн адил шар өнгөөр үйлдэгдсэн бөгөөд бадамлянхуан цэцэггүй соёмбо байна” хэмээн заажээ. Үүнээс өмнө Үндсэн хуульд гол төлөв БНМАУ-ын туг далбаа хэмээн бичиж ирсэн бөгөөд энэ үеэс хойш БНМАУ-ын төрийн далбаа хэмээх болов. Энэ далбааны эхийг БНМАУ-ын Маршал Чойбалсангийн нэрэмжит шагналт, УГЗ Д.Чойдог зохиосон байна. Энэ үйл явдлыг Монгол улс тусгаар тогтносон улс гэдгээ өндөр цохон тэмдэглэсэн явдал хэмээн Х.Чойбалсан тодорхойлжээ.

Улмаар 1949 онд Үндсэн хуульд нэмэлт орсноор улсын далбааны талаарх заалт дараах байдалтай болжээ: 

1960 оны Үндсэн хуулийн ерэн нэгдүгээр зүйлд улсын далбааны талаар заахдаа:  хэмээжээ.

## Мөн үзэх 
* Монгол Улсын Төрийн далбаа
* Монгол Улсын Төрийн сүлд

## Цахим холбоос 
* Монгол Улсын Үндсэн Хууль

Далбаа
Монгол #Бүгд Найрамдах Ард Улс
Ангилал:Монголын төрийн далбаа
Сүга Ёшихидэ

**Сүга Ёшихидэ** (, 1948 оны 12 дугаар сарын 6-нд Японы Акита аймгийн Огати тойргийн Акиномия тосгонд төрсөн) - Японы улс төрийн зүтгэлтэн. 2020 оны 9 дүгээр сарын 14-нөөс Японы Либерал Ардчилсан Намын дарга, 2020 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдрөөс 2021 оны 9-р сарын хооронд Японы Ерөнхий сайд.

## Намтар 
Сүгагийн эцэг нь гүзээлзгэнэ тариалагч, эх нь сургуулийн багш байжээ. Тэрбээр бакалаврын зэргээ 1973 онд Токио дахь Хоосэй их сургуулийн хуулийн ангийг дүүргэж авчээ.

1975 оноос 11 жилийн турш тэрбээр парламентын гишүүний туслахаар, дараа нь 1984 оноос Гадаад худалдаа, аж үйлдвэрийн яаманд ажиллаж байгаад 1987 онд Ёкохама хотын зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдон ажиллажээ.

Анх 1996 онд Либерал Ардчилсан Намын нэрсийн жагсаалтаар Японы парламентад сонгогдсон. Уг нь Ерөнхий сайд Обүчи Кэйзогийн фракцын гишүүн байсан бөгөөд Хашимото Рюүтарог огцорсны дараа Обүчиг 1998 онд намын даргын сонгуульд нэр дэвшүүлэхийг дэмжихээс татгалзаж фракцаас гарсан юм.

2001 оноос Либерал Ардчилсан Намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогчоор, 2007 оноос тус намын даргын орлогчоор ажилласан байна.

Абэ Шинзоогийн анхны танхимд 2006 оны 9 дүгээр сараас 2007 оны 8 дугаар сар хүртэл Дотоод хэрэг, харилцаа холбооны сайдаар ажиллаж байв.

Японы Сайд нарын Танхимын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга (2012-2020) байсан.

2020 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдрөөс 2021 оны 9-р сар хүртэл Японы Ерөнхий сайдаар ажилласан.

## Гэр бүл, хувийн амьдрал 
Түүний эхнэр Марико, тэд гурван хүүтэй ажээ. Тэрбээр фитнэсс болон каратэгаар хичээлдэг бөгөөд хар бүс 3 дугаар дантай. Сүга архи, тамхи хэрэглэдэггүй аж.

Ангилал:Японы ерөнхий сайд
Ангилал:Японы дотоод хэргийн сайд
Ангилал:Японы харилцааны сайд
Ангилал:Японы Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга
Ангилал:Японы Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн
Ангилал:Японы Либерал Ардчилсан Намын гишүүн
Ангилал:Японы Либерал Ардчилсан Намын дарга
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1948 онд төрсөн
Оохнойн Батсайхан

Эмгэнт овогтой **Оохнойн Батсайхан** (1962 онд Баянхонгор аймгийн Жаргалант суманд төрсөн) нь Монгол Улсын түүхийн ухааны доктор эрдэмтэн.  

## Намтар
1985 онд ЗХУ-ын Эрхүүгийн Их Сургуулийг түүхч мэргэжлээр дүүргэсэн. 

1995 онд түүхийн ухааны дэд докторын, 2002 онд түүхийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалсан. 

1985-2000 онуудад Нийгмийн ухааны институт, Засгийн газрын ХЭГ-ын архив, Үндэсний архивын газар, Шинжлэх ухааны академийн Түүхийн хүрээлэнд ажиллаж байсан.

2000 оноос Олон улс судлалын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан, Орос судлалын салбарын эрхлэгчээр ажиллаж буй эрдэмтэн.

Тэрээр эдүгээ ШУА-ийн Олон улс судлалын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан, Орос судлалын салбарын эрхлэгчээр буй.

## Бүтээл
Тэрбээр ОХУ, Тайвань, Герман, Япон, Солонгос, Англи, АНУ зэрэг орны шинжлэх ухааны байгуулага, их сургуульд судалгааны ажлаар ажиллаж, эдгээр орны архив дахь Монголын түүхэнд холбогдох эх сурвалжуудыг өөрийн судалгаандаа оруулан “Монголын тусгаар тогтнол ба Хятад, Орос, Монгол гурван улсын 1915 оны Хиагтын гэрээ”(1911 -1916), “Монгол үндэстэн бүрэн эрхт улс болох замд” (1911-1946), “Монголын сүүлчийн эзэн хаан VIII Богд Жавзандамба хутагт: амьдрал ба домог” , 2020 онд "Зарлигаар тогтоосон Монгол Улсын Хууль зүйлийн бичиг" болон "Цэрэнпил гүнгийн хэрэг" зэрэг 20 гаруй бүтээл туурвижээ.

Тэрээр 1995 онд түүхийн ухааны дэд докторын, 2002 онд түүхийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалсан байна.

## Гавьяа шагнал
2007 онд "Алтан гадас" одон хүртсэн.

Ангилал:Монголын түүхч
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Жаргалантын (Баянхонгор) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Калеб Лэндри Жонс

**Калеб Лэндри Жонс** (, 1989 оны 12 дугаар сарын 7-нд АНУ-ын Техас муж улсын Гарленд хотод төрсөн) - Америкийн жүжигчин, хөгжимчин.  «*Икс хүмүүс: Нэгдүгээр анги*» (X-Men: First Class (2011), «Зайл» (*Get Out* (2017), «*Миссури мужийн Эббингийн хил дээрх гурван билборд*»  (*Three Billboards Outside Ebbing, Missouri* (2017) "Нитрам" ( 2021) зэрэг киногоор олны танил болсон.

Калеб Лэндри Жонс Францын Канн дахь 2021 оны кино Наадамд Жастин Курзелийн найруулсан "Нитрам" кинонд тоглож хамгийн сайн жүжигчин гэдэг номинацид "Алтан навч" хүртсэн. 

Жонс Техас мужийн Гарлендад Синди, Патрик Жонсон нарын гэрт төрсөн. Бага байхдаа Ричардсон хот руу гэрээрээ нүүж амьдарч байгаад Роберт Хадсонтой нийлж ардын рок групп байгуулсан. Жонс жүжигчний салбарт амжилт олж карьераа үргэлжлүүлэхээр Лос Анжелес руу нүүсэн байна. 

2017 онд тэрбээр «*„Флорида“ төсөл*», «*Зайл*» болон «*Миссури мужийн Эббингийн хил дээрх гурван билборд*» зэрэг кинонд тоглож нэрд гарч эхэлсэн. Эдгээр кинонууд «Оскар»-т нэр дэвшиж, сүүлийн хоёр кино «хамгийн сайн кино» сэдэвт шагнал хүртсэн.

Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан

**Сурган хүмүүжүүэх ухаан** (pedagogy- эртн.-грек. παιδαγωγική «хүмүүжүүлэх урлаг») -хүнийг ялангуяа хүүхэд насанд нь хүмүүжүүлэх шинжлэх ухаан юм. Ухамсарт хүн үүссэн цагаасаа л хүүхдээ, залуу үеэ хүн болгож хүмүүжүүлэхийг зорьж ирсэн байдаг.  

Сурган хүмүүжүүлэх ухааны судалдаг сэдэв бол хүнийг хүмүүжил, сургалт, боловсролд чиглүүлэн хөгжүүлэх, төлөвшүүлэхэд чиглэсэн сурган хүмүүжүүлэх харилцан салшгүй үйл явц юм. Сурган хүмүүжүүлэх ухааны объект бол боловсролыг ухамсартай, зорилготой хэрэгжүүлдэг үйл явц юм. Сурган хүмүүжүүлэх ухааны объект бол нийгмийн зорилтот үйл ажиллагааны явцад хүний ​​хувь хүний ​​хөгжлийг тодорхойлдог бодит байдлын үзэгдлүүд юм. Эдгээр үзэгдлийг боловсрол гэж нэрлэдэг. Энэ бол сурган хүмүүжүүлэх ухааныг судалдаг объектив ертөнцийн тэрхэн хэсэг юм.

Анх удаа 17-р зууны эхэн үед сурган хүмүүжүүлэх ухааныг философийн мэдлэгийн системээс тусгаарлан авч үзсэн. Английн гүн ухаантан, байгалийн судлаач **Фрэнсис Бэкон,** Чехийн багш **Ян Амос Коменский**н бүтээлүүдээр шинжлэх ухаан болгон бэхжүүлсэн. Өнөөдрийг хүртэл сурган хүмүүжүүлэх ухаан бол бусад шинжлэх ухаантай нягт уялдаатай байж, хөгжиж буй төрөлжсөн шинжлэх ухаан гэж үздэг. 

1988 онд ЮНЕСКО 20-р зууны сурган хүмүүжүүлэх сэтгэлгээний аргыг тодорхойлсон багш нарын талаар шийдвэр гаргасан. Үүнд: Америкийн Жон Дьюи, Герман Георг Кэршенштейнер, Италийн Мария Монтессори, Зөвлөлтийн багш Антон Макаренко нар юм.


Ангилал:Шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Фрэнсис Бэкон

**Фрэнсис Бэкон** (англи. *Francis Bacon,* (/ˈbeɪkən/); 1561-1626) - Английн гүн ухаантан, түүхч, улс төрч, эмпиризм болон английн материализмыг үүсгэн байгуулагч.  

Тэрбээр өөрийн үзэл бодлоо болон шинжлэх ухааныг «***Мэдлэг бол хүч***» (латин. *Scientia potentia est*) гэдэг алдарт энгийн үгээр илэрхийлсэн болно.

Ф.Бэкон жинхэнэ мэдлэг нь мэдрэхүйн туршлагаас үүдэлтэй гэсэн санааг хатуу баримталдаг байв. Энэхүү гүн ухааны байр суурийг **эмпиризм** гэж нэрлэдэг. Бэкон нь түүний үүсгэн байгуулагч төдийгүй өөрөө хамгийн тогтвортой эмпирик үзэлтэн байв.

Түүний бүтээлүүд нь ихэвчлэн "Бэконы аргачлал" гэж нэрлэгддэг шинжлэх ухааны судалгааны индуктив арга зүйн үндэс суурь, дэлгэрүүлэх ажил юм. Индукц нь мэдлэгийг хүрээлэн буй ертөнцөөс туршилт, ажиглалт, таамаглалыг шалгах замаар олж авдаг юм. Тухайн цаг үеийн нөхцөлд ийм аргыг "алхимич"-ид ашигладаг байсан. Бэкон 1620 онд хэвлэгдсэн "Шинэ Органон" хэмээх зохиолдоо шинжлэх ухаан, түүнчлэн хүн ба нийгмийн асуудалд хандах хандлагыг тодорхойлсон. Тэрээр энэхүү зохиолдоо хүний ​​байгальд үзүүлэх хүчийг нэмэгдүүлэхийн тулд шинжлэх ухааны зорилго тавьж, түүнийгээ сүнсгүй материал гэж тодорхойлсон бөгөөд зорилго нь хүн ашиглах явдал юм.

## Дагалдагчид 
Орчин үеийн философи дахь эмпирик чиглэлийн томоохон дагалдагчид: Англид- Томас Хоббс (англи. *Thomas Hobbes*; 1588—1679), Жон Локк (англи. *John Locke*; 1632—1704), Жорж Беркли (англи. *George Berkeley*, *Bishop Berkeley*; 1685—1753), Дэвид Хьюм (англи. *David Hume*; *David Home*;1711 —1776); Францад- Этьен Кондиллак, Клод Хельветиус, Пол-Анри Хольбах, Дэни Дидро нар. Словакийн гүн ухаантан Ян Байер (*Ján Bayer*, 1630—1674) мөн Ф.Бэконы эмпиризмийг номлогч багш  байсан.


Ангилал:Английн лорд канцлер
Ангилал:Шинэ эриний өмнөх гүн ухаантан
Ангилал:Шинэ латин хэлээрх утга зохиол
Ангилал:Танин мэдэхүйн онолч
Ангилал:Сонгодог криптологийн хүн
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Афорист
Ангилал:Рыцарь бакалавр
Ангилал:Английн Доод Танхимын гишүүн
Ангилал:Язгууртны танхимын гишүүн
Ангилал:16-р зууны улс төрч
Ангилал:17-р зууны улс төрч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1561 онд төрсөн
Ангилал:1626 онд өнгөрсөн
Шаравын Дэлгэржаргал

**Шаравын Дэлгэржаргал** нь Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин хүн юм. 

## Намтар 
Ш. Дэлгэржаргал нь 1947 онд Архангай аймгийн Батцэнгэл суманд төржээ.

1967-1971 онд Улсын Багшийн Дээд Сургуулийн кино драмын ангид суралцан төгссөн.

### Ажилласан байдал 
1971-1976 онд Хүүхэд залуучуудын театрт жүжигчин. 

1976-1997 онд Дархан хотын "Залуучууд" театрт жүжигчин

### Дэлгэцийн бүтээл 
* 1970-1973 онд "Тунгалаг Тамир" Дулмаа
* 1976 онд "Хүний төлөө" нарийн бичгийн дарга
* 1979 онд "Тууврын замд" сурвалжлагч
* 1979 онд "Үүрийн цолмон" Цэрмаа
* 1981 онд "Гэрлэж амжаагүй явна" галт тэрэгний үйлчлэгч
* 1984 онд "Ард Аюуш" хүрднээс хүүхэд олдог эхнэр
* 2001 он "Зүрхэнд шивнэсэн үг" Ханд
* 2003 он "Ээждээ л үнсүүлэхсэн" Байгалийн ээж
* 2011 он "Бодлын хулгайч" эх эдгээр кинонуудад тогложээ.

## Гавьяа шагнал 
* 2013 онд Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин

Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Батцэнгэлийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1947 онд төрсөн
Маркуз Буюрук хан

**Маркуз Буюрук хан** бол XI зууны сүүл үеэс XII зууны эхэн үед Хэрэйдийн ханлигийг захирч байсан хан юм. 

## Нэр 
Түрэгийн «Буюрук» буюу «Буюруг» гэдэг үг нь "захирах" гэсэн утгатай бөгөөд Хэрэйд, Найман нарын дунд ихэвчлэн Хан цолоор ашиглагддаг.

Христийн шашны «Марк» гэдэг нэрнээс гаралтай Маргуз (Маркуз) гэдэг нэр нь Хэрэйд нарын түүхэнд гурван удаа тохиолдож, бараг 150 жилийн түүхтэй: Маркуз Буюрук хаанаас гадна; 1007 онд Зүбүгийн удирдагч Христийн шашин болж, баптисм хүртэхдээ Маргуз хэмээх нэрийг авахыг хүссэн бөгөөд Төв Азийн Несториан метрополитан түүний тухай дурдсан байдаг; Маргуз хэмээх өөр нэгэн хан Хидан Улстай дайн хийж Киданчуудад алагдсан (1098-1100). Эдгээр гурван хүний генетикийн залгамж чанар тодорхойгүй хэвээр байна.

## Намтар 
Түүнийг Татарын Нор-Буюрук хан барьж аван, Алтан улсын хаанд тушааж, модон илжигэнд хадуулсан явдлаас эхлэн Татар, Хэрэйдийн хоёрын дунд дайн самуун гарч, Маркуз ханыг залгамжилсан Куржакуз Буюруг хан нарын үе хүртэл дамнан үргэлжлэн тэмцэлдэж байв.

## Эшлэл
Ангилал:11-р зуунд төрсөн
Ангилал:1140 онд өнгөрсөн
Ангилал:Хан