open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
“Урагшаа” сонин

**“Урагшаа” сонин-**1948 оны 5-р сарын 1-нд анхны дугаараа хэвлэн гаргаж байсан Хэнтий аймгийн МАХН-ын Хороо, Ардын депутатуудын Хурлын гүйцэтгэх захиргааны төв хэвлэл юм. 

## Түүх 
БНМАУ-ын МАХН-ын Төв Хорооны 1948 оны 3-р сарын 4-ний өдрийн 12 тоот тогтоолын заалтын дагуу Хэнтий аймгийн МАХН-ын Хороо, Ардын депутатуудын Хурлын гүйцэтгэх захиргаа өөрийн сонинтой болж, анхны дугаар нь хагас хэвлэлийн хуудсаар 1500 хувь хэвлэгдэн гарч, тус аймгийн хэвлэх үйлдвэрийн суурь тавигдсан байна. 

Анх хариуцлагатай эрхлэгчээс гадна хянагч, хэвлэгч, үсэг өрөгч хоёр, бүгд таван орон тоотой, ганц Тигель машинтай байгуулагдсан “Урагшаа” сонины газар хөгжлийнхөө оргил үе болох 1988 онд редакцдаа хариуцлагатай эрхлэгч, хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга, сурвалжлагчид, гэрэл зурагчин, хянагч, бичээчийн орон тоотой болж өргөжжээ. Түүнчлэн өрөх, хэвлэх, дэвтэрлэх, цайр зургийн тасагтай бүгд 35 ажиллагсадтай, өдөрт 25-30 мянган үсгийн тэмдэгт өрдөг Н-140 линотип машин, өдөрт 10-30 мянган хэвлэлийн даралт хуудас үйлдвэрлэдэг ПС-1, ПСА-3 зэрэг өндөр хүчин чадалтай хэвлэлийн машин техник бүхий орчин үеийн хэвлэх үйлдвэртэй болтлоо өргөжин хөгжсөн аж.

“Урагшаа” сонин бүтэн хэвлэлийн хуудсаар долоо хоногт хоёр удаа 8000-10000 хувиар хэвлэгдэн гарч нам засгийн бодлого шийдвэрийг хэрэгжүүлэх, аймаг орон нутгийн тулгамдсан зорилтыг шийдвэрлэх, өөрчлөн байгуулалтын туршлагаас бүтээлчээр суралцаж ардчилал ил тод байдлыг хөгжүүлэхэд нийтлэлийн бодлогоо чиглүүлж байжээ.

“Урагшаа” сонины  хариуцлагатай эрхлэгчээр Гэрэлийн Пүрэвдагва /1948-1952/, Ж.Шагдарсүрэн /1953-1955/, Норжингийн Хасбазар /1955-1981/, Сандагдоржийн Пүрэвсүрэн /1981-1987/ Лувсангийн Ожгоош /1987-1991/, Индэрсүрэнгийн Байгалмаа /1991-1997/, Хээшигийн Ариунбаатар /1997-1998/ онуудад тус тус ажиллаж байв. Дараа нь хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн дагуу сонины нэрийг “Хэнтий ньюс” болгон өөрчилж, Батмөнхийн Адъяахүү , Д.Одонтунгалаг эрхлэн гаргаж байжээ.
Шалмаагийн Ёолк

**Шалмаагийн Ёолк** (1957 оны 12-р сарын 31-нд Баян-Өлгий аймгийн Буянт суманд төрсөн)-Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, Монголын Үндэсний олон нийтийн телевизийн хөтлөгч, сэтгүүлч, редактор. Урианхай үндэстэн.

## Намтар 
Тэрээр 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцож явсан ахмад дайчин Шалмаагийн ганц хүү болж 1957 онд төрсөн бөгөөд нэг эмэгтэй дүүтэй юм. Бага насаа аймгийнхаа Буянт суманд мал маллаж хурдны морь унаж өссөн байна. 1966 онд сумынхаа бага сургуульд орж онц суралцаад дунд сургуульд авга ахындаа амьдарч Баян-Өлгий аймгийн төвийн сургуульд шилжин суралцаж байгаад 7-р ангиасаа дотуур байранд орж сурчээ. 

1976 онд дунд сургуулиа төгсөөд МУИС-д элсэн орсон байна.

1981 онд Их сургуулиа төгсөөд Монголын Радиод, дараа нь Телевизэд орсон байна.

Тэрээр 20 орчим жил Үндсэний Телевизийн "Агшин" нэвтрүүлэг хөтөлсөн гэдгээр нь монголчууд сайн таньдаг болсон.   

Ш.Ёолк "Баян теле радио Паян" гэж Монгол Улсын мэдээллийн ууган байгууллага 90-н жилийн түүхтэй үндэсний радио, 57-н жилийн түүхтэй үндэсний телевизийн ажилтан ажилчдын уран бүтээлийн нөр их ажлын хажуугаар учирч тохиолдсон хөгтэй хөгжилтэй адал явдлуудыг хошин баримтат үйл явдлаар баяжуулсан өгүүлсэн хошин нийтлэлийн ном бичсэн байна.
Боловсролын сэтгэл зүй

**Боловсролын сэтгэл судлал нь хүний ​​​​сургамжийг шинжлэх ухааны үүднээс судалдаг сэтгэл судлалын салбар юм. Суралцах үйл явцыг танин мэдэхүйн болон зан үйлийн аль алиных нь үүднээс судлах нь судлаачдад оюун ухаан, танин мэдэхүйн хөгжил, нөлөөлөл, сэдэл, өөрийгөө зохицуулах, өөрийн үзэл баримтлал дахь хувь хүний ​​ялгаа, суралцахад гүйцэтгэх үүргийг ойлгох боломжийг олгодог. Боловсролын сэтгэл судлалын салбар нь амьдралын туршид янз бүрийн боловсролын орчинд суралцах үйл явцыг хөнгөвчлөхөд чиглэсэн сургалтын дизайн, ангийн удирдлага, үнэлгээтэй холбоотой боловсролын үйл ажиллагааг сайжруулахын тулд тест, хэмжилт зэрэг тоон аргуудаас ихээхэн хамаардаг.** 

**Боловсролын сэтгэл судлалыг бусад салбаруудтай харьцах харьцаагаар нь ойлгож болно. Энэ нь юуны түрүүнд сэтгэл судлалаар тодорхойлогддог бөгөөд энэ нь анагаах ухаан, биологийн хоорондын харилцаатай ижил төстэй шинжлэх ухаантай холбоотой байдаг. Үүнийг мэдрэл судлал ч мэдээлдэг. Боловсролын сэтгэл судлал нь сургалтын дизайн, боловсролын технологи, сургалтын хөтөлбөр боловсруулах, зохион байгуулалтын сургалт, тусгай боловсрол, ангийн удирдлага, оюутны сэдэл зэрэг боловсролын судалгааны чиглэлээр өргөн хүрээний мэргэжлээр мэдээлэл өгдөг. Боловсролын сэтгэл судлал нь танин мэдэхүйн шинжлэх ухаан, суралцах шинжлэх ухаанаас хоёуланг нь авч, хувь нэмрээ оруулдаг.**
Төв Америк

**Төв Америк** (испани. *América Central*, англи. *Central America*) — Умард Америк болон Өмнөд Америкийн бүс нутгийн хооронд байрлах бүс нутаг. Газарзүйн болон геологийн хувьд Хойд Америк тивд хамаарна. 

Төв Америкт англиар ярьдаг Белиз улсаас бусад нь испани хэлтэй орнууд байдаг. Төв Америкийн хүн ам нь уугуул иргэд болох индианчууд, түүнчлэн европчууд (ихэвчлэн испаничууд) болон тэдний Африкаас авчирсан боолуудаас гаралтай хар арьстнуудаас бүрдэнэ.

**Улс төрийн газарзүйн хувьд Төв Америкт дараах улсууд ордог:** 

:* Белиз;
:* Гватемал;
:* Хондурас;
:* Коста-Рика;
:* Никарагуа;
:* Панам;
:* Сальвадор.

Нийт хүн ам нь— 2016 оны байдлаар 44 сая байсан бөгөөд газар нутаг нь 521 876 км².
Химийн бодис

Химийн бодис

Химийн бодис гэдэг нь тогтмол химийн найрлага, шинж чанар бүхий нэгдлүүдийн өвөрмөц бодис юм. Химийн бодисууд нь нэг элемент эсвэл химийн нэгдлүүд хэлбэртэй байж болно. Хоёр ба түүнээс дээш химийн бодисыг урвалд оруулахгүйгээр нэгтгэж чадвал химийн хольц үүсгэж болно. Хэрэв нэг химийн бодисыг хүссэн хэмжээгээр тусгаарлахын тулд хольцыг салгавал үүссэн бодисыг химийн цэвэр гэж нэрлэдэг.

Химийн бодисууд нь химийн найрлагыг нь өөрчлөхгүйгээр хэд хэдэн физик төлөв эсвэл үе шатанд (хатуу, шингэн, хий, плазм гэх мэт) байж болно. Температур эсвэл даралтын өөрчлөлтөд хариу үйлдэл үзүүлэхэд бодисууд эдгээр фазуудын хооронд шилждэг. Зарим химийн бодисыг химийн урвалын тусламжтайгаар нэгтгэж, шинэ бодис болгон хувиргаж болно. Ийм чадваргүй химийн бодисыг идэвхгүй гэж нэрлэдэг.

Цэвэр ус бол нэг хүчилтөрөгчийн атомтай (жишээ нь H20) холбогдсон хоёр устөрөгчийн атомын тогтмол найрлагатай химийн бодисын жишээ юм. Устөрөгч ба хүчилтөрөгчийн атомын харьцаа нь усны молекул бүрт үргэлж 2:1 байна. Цэвэр ус нь 100*C (212*F) орчим буцалгах хандлагатай байдаг бөгөөд энэ нь түүнийг тодорхойлдог шинж чанаруудын нэг юм. Бусад алдартай химийн бодисуудад алмаз (нүүрстөрөгчийн нэг хэлбэр), хоолны давс (NaCl; ионы нэгдэл), цэвэршүүлсэн элсэн чихэр (C12H22O11; органик нэгдэл) орно.
Төрийн байгууллага

**Төрийн байгууллага**

Төрийн байгууллага буюу 1 салбар, төрийн байгууллага, ямар нэг томилогдсон комисс, засаг захиргаа гэх мэт тодорхой чиг үүрэгт хяналт тавих, удирдах үүрэгтэй төрийн (хүнд суртал) механизмын байнгын болон хагас байнгын ажиллагаатай байгууллага юм. Маш олон төрлийн агентлагууд байдаг.Хэрэглээний хувьд өөр боловч төрийн байгууллага нь яам, яам бол засгийн газраас байгуулсан төрийн байгууллагын бусад байгуулгын төрлөөс ялгаатай байдаг. Төрөл бүрийн байгууллагууд (жишээ нь, комисс) ихэвчлэн зөвлөх үүрэг гүйцэтгэдэг тул агентлагийн чиг үүрэг нь ихэвчлэн гүйцэтгэх шинж чанартай байдаг - энэ ялгаа нь дадлага хийхэд ихэвчлэн бүдгэрдэг боловч үүнийг зөвшөөрдөггүй. 

Төрийн агентлагийг үндэсний засгийн газар эсвэл холбооны тогтолцооны хүрээнд муж улсын засгийн газар байгуулж болно. Агентлагыг хууль тогтоомжоор эсвэл гүйцэтгэх эрх мэдлээр байгуулж болно. Төрийн байгууллагуудын бие даасан байдал, хараат бус байдал, хариуцлагын тогтолцоо нь мөн адил харилцан адилгүй байдаг.
Химийн тэнцвэрт байдал

**Химийн тэнцвэрт байдал**

Химийн урвалын үед химийн тэнцвэрт байдал нь урвалд орж буй бодисууд болон бүтээгдэхүүнүүд хоёулаа цаг хугацааны явцад өөрчлөгдөх хандлагагүй концентрацид агуулагдаж, системийн шинж чанарт ажиглагдахуйц өөрчлөлт гарахгүй байх төлөв юм. [1] Энэ төлөв нь урагшлах урвал нь урвуу урвалтай ижил хурдтай явагдах үед үүсдэг. Урагш ба ухрах урвалын урвалын хурд ерөнхийдөө тэг биш боловч тэнцүү байна. Тиймээс урвалд орох бодис ба бүтээгдэхүүний концентрацид цэвэр өөрчлөлт гарахгүй. Ийм төлөвийг динамик тэнцвэр гэж нэрлэдэг.[2][3] 

Түүхийн танилцуулга

Химийн тэнцвэрийн тухай ойлголтыг Berthollet зарим химийн урвалууд буцах боломжтой гэдгийг олж мэдсэний дараа 1803 онд боловсруулсан.[4] Аливаа урвалын холимог тэнцвэрт байдалд байхын тулд урагш болон хойш (урвуу) урвалын хурд тэнцүү байх ёстой. Доорх химийн тэгшитгэлд сумнууд тэнцвэрийг харуулах хоёр замыг зааж байна.[5] А ба В нь урвалд орох химийн төрөл, S ба T нь бүтээгдэхүүний төрөл,  *α*, *β*, *σ*, бас  *τ* нь тухайн урвал болон бүтээгдэхүүний стехиометрийн коэффициент юм.

*α* A + *β* B ⇌ *σ* S + *τ* T
Эрчим хүчний үнийн зохицуулалт

**Эрчим хүчний үнийн зохицуулалт**

Эрчим хүчний үнийн зохицуулалт нь  хэрэглэгчдийн үнийг зах зээлийн түвшнээс доогуур, ханган нийлүүлэгчдийн үнийг зах зээлийн түвшнээс дээш байлгах, эсвэл хэрэглэгч болон нийлүүлэгчдийн зардлыг бууруулах арга хэмжээ юм. [1][2] Эрчим хүчний татаас нь ханган нийлүүлэгчид, үйлчлүүлэгчид эсвэл холбогдох байгууллагуудад шууд мөнгөн шилжүүлэг хийхээс гадна татвараас чөлөөлөх, хөнгөлөлт үзүүлэх, үнийн хяналт, худалдааны хязгаарлалт, зах зээлд нэвтрэх эрхийг хязгаарлах зэрэг шууд бус дэмжлэгийн механизм байж болно.

Олон улсын сэргээгдэх эрчим хүчний агентлаг 2020 онд эрчим хүчний салбарт 634 тэрбум ам.долларын үнийн зохицуулалт хийсэн бөгөөд 70 орчим хувь нь чулуужсан түлшний татаас байгааг тогтоожээ. 20 орчим хувь нь сэргээгдэх эрчим хүч, 6 хувь нь био түлш, 3 гаруй хувь нь цөмийн эрчим хүч үйлдвэрлэхэд зарцуулагдсан.[3] 

Эрчим хүчний бүх эх үүсвэрийн тойм

Хэрэв засгийн газрууд эрчим хүчний тодорхой эх үүсвэрийг нөгөөгөөсөө илүү үнийн зохицуулалтаар сонговол энэ сонголт нь байгаль орчинд нөлөөлнө.[4][5][6]
Европын холбооны өрсөлдөөний хууль

Европын Холбооны өрсөлдөөний хууль

Европын Холбоонд өрсөлдөөний хууль нь Европын Нэгдсэн Зах зээл дэх өрсөлдөөнийг хадгалах, нийгэмд хохирол учруулж болох картель болон монополи үүсэхээс сэргийлэх зорилгоор компаниудын эсрэг өрсөлдөөнийг хязгаарлах үйлдлүүдийг зохицуулахад чиглэгддэг.

Өнөөгийн Европын өрсөлдөөний хууль нь голчлон Европын Холбооны үйл ажиллагааны тухай гэрээ (TFEU)-ний 101-109 дүгээр зүйлүүдээс болон хэд хэдэн дүрэм, удирдамжаас үүдэлтэй. Өрсөлдөөний хуульд хамрагдах дөрвөн үндсэн бодлогын чиглэлүүдэд:

Картель буюу 101-р зүйлд заасан нууц хуйвалдаан болон бусад өрсөлдөөнийг хязгаарлах үйлдлүүдийг хянах.

Зах зээлд давамгайлал буюу 102-р зүйлд заасан зах зээлд давамгай байдалтай компаниудын буруугаар ашиглах үйлдлээс сэргийлэх.

Нэгдлүүд, Европын Холбооны нэгдлийн хуульд заасан компанийн тодорхой хэмжээний борлуулалтын хэмжээнд хүрсэн нэгтгэл, худалдан авалт болон хамтарсан компаниудыг хянах.

Төрийн тусламж, Европын Холбооны гишүүн орнуудын компаниудад олгож буй шууд болон шууд бус дэмжлэгийг 107-р зүйлд заасны дагуу хянах.

Европын Холбоонд өрсөлдөөний хуулийг хэрэгжүүлэх үндсэн эрх мэдэл Европын Комисс болон түүний Өрсөлдөөний Ерөнхий Газар дээр байдаг боловч зарим салбаруудад, тухайлбал хөдөө аж ахуйд, бусад Ерөнхий Газруудын зүгээс төрийн тусламжийг хянах үүрэг хүлээдэг.
Олимпик

Олимпик гэдэг нэртэй янз бүрийн байгууллага, объектууд:

Агаарын тээврийн компаниуд:

Olympic Air: Афинд төвтэй Грекийн агаарын тээврийн компани, Olympic Airlines-ийн залгамжлагч.

Olympic Airlines: Грекийн төрийн өмчит, 2009 он хүртэл Olympic Airways нэрээр үйл ажиллагаа явуулсан компани.

Далайн тээвэр:

Olympic Steamship Company: 1925 онд байгуулагдсан Америкийн компани.

Olympic ангиллын далайн зорчигч хөлөг: White Star Line компанийн гурван зорчигч хөлөг онгоц.

RMS Olympic: RMS Titanic болон HMHS Britannic хөлөг онгоцуудын эгч хөлөг.

Olympic (дуусаагүй хөлөг): RMS Oceanic-ийн эгч хөлөг.

Olympic ангиллын паром: Washington State Ferries флотын баригдаж буй паромнууд.

Olympic ангиллын контейнер тээвэрлэгч хөлөг.

Бусад объектууд:

Olympic Station: Хонконгийн хурдан галт тэрэгний буудал.

Olympic Highway: Шинэ Өмнөд Уэльс, Австрали.

Olympic Boulevard (Мельбурн): Виктория, Австрали.

Olympic Boulevard (Лос Анжелес): Калифорни, АНУ.

Урлаг, зугаа цэнгэл:

Olympic Studios: Лондоны Өмнөд Баруун хэсэгт байрлах бие даасан бичлэгийн студи.

Olympic (хамтлаг): 1962 онд байгуулагдсан Чехийн хамтлаг.

The Olympics (хамтлаг): 1950-аад оны Америкийн doo-wop хамтлаг.

Olympic Theatre: 1806-1899 он хүртэл үйл ажиллагаа явуулсан Лондоны театр.

"Olympic": 808 State хамтлагийн 1990 оны "ex:el" цомогт багтсан дуу.

"Olympic": The Orb хамтлагийн 2010 оны "Metallic Spheres" цомогт багтсан дуу.

"Olympics": "Superstore" телевизийн цувралын 12-р анги.

Бусад хэрэглээ:

Olympic (хөрс): Вашингтон болон Орегон мужуудад байдаг хөрсний төрөл.

Olympic College: Бремертон, Вашингтон, АНУ.

Olympic High School (тодруулга): АНУ-ын хэд хэдэн ахлах сургуулиуд.

Olympic Paints & Stains: PPG Industries-д харьяалагддаг брэнд.

Холбоотой нэр томъёо:

The Olympicks: Америкийн продакшн групп.

Olympique (тодруулга).

Cotswold Olimpick Games: 1612 оноос Англид зохиогдсон спортын тэмцээн.
Электрон донор

Химийн шинжлэх ухаанд электрон донор нь электроныг өөр нэгдэлд шилжүүлдэг химийн нэгдэл юм. Энэ нь электрон олгогчын ачаар процессын явцад исэлдүүлдэг бууруулагч бодис юм. Хоцрогдсон тодорхойлолт нь электрон олгогч ба Льюисын суурьтай адилтгадаг. Уламжлалт бууруулагч бодисуудаас ялгаатай нь донороос электрон хүлээн авагч руу электрон дамжуулалт нь зөвхөн бутархай байж болдог. Электрон бүрэн шилждэггүй бөгөөд энэ нь донор ба хүлээн авагчийн хооронд электрон резонансын үр дүнд хүргэдэг. Энэ нь цэнэг дамжуулах цогцолбор үүсэхэд хүргэдэг бөгөөд бүрэлдэхүүн хэсгүүд нь химийн шинж чанараа ихээхэн хэмжээгээр хадгалдаг.Донор молекулын электрон өгөх хүчийг түүний иончлолын потенциалаар хэмждэг бөгөөд энэ нь хамгийн өндөр эзлэгдсэн молекул орбиталаас (HOMO) электроныг зайлуулахад шаардагдах энерги юм.

Нийт энергийн баланс (ДЕ), өөрөөр хэлбэл, электрон донор-хүлээн авагчийн шилжүүлгийн үед олж авсан эсвэл алдсан энерги нь хүлээн авагчийн электроны хамаарал (A) ба иончлолын потенциал (I) хоорондын зөрүүгээр тодорхойлогддог: ДЕ=A-I
Үндсэн хууль тогтоомж болон хоёрдогч хууль тогтоомж

Анхдагч хууль тогтоомж ба хоёрдогч хууль тогтоомж (сүүлийг нь шилжүүлсэн хууль тогтоомж эсвэл дагалдах хууль тогтоомж [1] гэж нэрлэдэг) нь төлөөллийн ардчилсан орнуудын засгийн газрын хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалаас тус тус бий болсон хуулийн хоёр хэлбэр юм. Анхан шатны хууль тогтоомж нь ерөнхийдөө хууль тогтоомжоос бүрддэг бөгөөд үүнийг "акт" гэж нэрлэдэг бөгөөд тэдгээр нь өргөн хүрээний зарчим, дүрмийг тодорхойлсон боловч үндсэн хуулийн дагуу илүү тодорхой хууль гаргахын тулд гүйцэтгэх засаглалд тодорхой эрх мэдлийг шилжүүлж болно.  Гүйцэтгэх засаглал нь дараа нь хоёрдогч хууль тогтоомжийг (ихэвчлэн парламентын тогтолцоонд зөвлөлийн захиалгаар эсвэл ерөнхийлөгчийн систем дэх зохицуулах агентлагууд) гаргаж, хуулийн дагуу хэрэгжих журам, тэдгээрийг хэрэгжүүлэх журмыг бий болгож чадна. 

#### Австрали 
Австралийн хууль тогтоомжид анхан шатны хууль тогтоомжид Хамтын нөхөрлөлийн парламент, муж эсвэл нутаг дэвсгэрийн парламентын актууд багтдаг. Хоёрдогч хууль тогтоомжийг албан ёсоор хууль тогтоох хэрэгсэл гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдлийн болон хуулийн хүчин төгөлдөр бусад тусгай байгууллагаас хуулийн дагуу гаргасан зохицуулалт юм. Хоёрдогч хууль тогтоомж нь эзлэхүүнээрээ Хамтын нөхөрлөлийн хуулийн талыг эзэлдэг. Гүйцэтгэх засаглалтай ч хоёрдогч хууль тогтоомжийг парламент хянадаг хэвээр байгаа бөгөөд парламентын аль нэг танхимын тогтоолоор хүчингүй болгож болно.
Мэдлэг хуваалцах

Мэдлэг хуваалцах нь хүмүүс, найз нөхөд, үе тэнгийнхэн, гэр бүл, хамт олон (жишээ нь Википедиа), эсвэл байгууллагын дотор эсвэл хооронд мэдлэг (мэдээлэл, ур чадвар туршлага) солилцох үйл ажиллагаа юм. [1][2] Энэ нь хувь хун болон байгууллагын мэдлэгийг хооронд нь холбож, шингээх болон инновацийн чадавхийг сайжруулж, улмаар компаниуд болон хувь хүмүүсийн тогтвортой өрсөлдөх давуу талыг бий болгодог. [З] Мэдлэг хуваалцах нь мэдлэгийг удирдах үйл явцын нэг хэсэг юм. [4]

Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл нь уламжлалт нүүр тулсан мэдлэгээ хуваалцахаас гадна тохиромжтой, ур ашигтай, өргөн хэрэглэгддэг тул сайн хэрэгсэл юм. [5] Мэдлэг нь өрсөлдөөний
давуу талыг бий болгож, тогтвортой байлгах үнэ цэнэтэй биет бус хөрөнгө гэдгийг байгууллагууд хүлээн зөвшөөрсөн. [6] Гэсэн хэдий ч, технологи нь байгууллагын соёл, итгэлцэл урамшуулал зэрэг байгууплагын мэдлэгийг хуваалцахад нөлөөлдөг олон хүчин зуйлийн зөвхөн нэгийг
бүрдүүлдэг. [7] Мэдлэг хуваалцах нь мэдлэгийн менежментийн салбарт томоохон сорилт болдог, учир нь зарим ажилчид өөрсдийн мэдлэгээ бусад байгууллагатай хуваалцахыг эсэргүүцдэг.
Мэдлэг дамжуулах

**Мэдлэг дамжуулах**
Мэдлэг дамжуулах гэдэг нь нэг аж ахуйн нэгжээс нөгөөд баримт, практик ур чадварын талаарх ойлголтыг шилжуулэхийг хэлнэ.[1] Тухайн нөхцөл байдалд идэвхжүүлсэн дамжуулах үйл явцын тодорхой дүр төрх нь (а) дамжуулах мэдлэгийн төрөл, түүнийг хэрхэн төлөөлөх (энэ мэдлэгтэй эх сурвалж ба хүлээн авагчийн харилцаа) болон (б) шилжүүлэх даалгаврын боловсруулалтын шаардлагаас хамаарна. [2] Энэ үүднээс авч үзвэл хүн төрөлхтөнд мэдлэг дамжуулах нь сэтгэл судлал танин мэдэхүйн антропологи, мэдлэгийн антропологи, харилцаа холбоо судлал, хэвлэл мэдээллийн экологи зэрэг өөр өөр салбаруудын мэдлэгийг хамардаг.
**Тойм**
Учир нь энэ хугацаанд мэдээллийн өргөн хэрэглээг дэмжих стратеги хурдацтай хөгжиж байна Мэдээллийн эрин үе" буюу Мэдлэг дамжуулах, Суралцах, Суралцах дамжуулалт, Мэдлэг хуваалцах гэсэн нэр томьёо нь ихэвчлэн харилцан адилгүй буюу ижил утгатай хэрэглэгддэг. Мэдлэг дамжуулах, Суралцах, Суралцах дамжуулалт гэсэн ойлголтууд хоорондоо нягт уялдаатай нэр томьёогоор тодорхойлогддог тэдгээр нь өөр өөр ойлголт юм. Сэтгэл судлалын уламжлалт хэрэглээний дагуу, сурсан мэдээлэл стратеги, ур чадвараа шинэ нөхцөл байдал, нөхцөл байдалд ашиглах үед "Суралцах шилжүүлэг" нь хүмүүст тохиолддог.
Ихэр судалгаа

Ихэр судалгаа гэдэг нь ижил эсвэл ах дүүгийн ихрүүд дээр хийгдсэн судалгаа юм. Гол зорилго нь шинж чанар, фенотип, эмгэгт хүрээлэн буй орчин, генетикийн нөлөөллийн ач холбогдлыг илрүүлэх . Ихрүүдийн судалгаа нь зан үйлийн генетик болон биологи, сэтгэл судлал зэрэг холбогдох салбарт гол хэрэгсэл гэж тооцогддог. Ихэр судалгаа нь зан төлөвийн генетикийн өргөн хүрээний аргачлалын нэг хэсэг бөгөөд удамшлын хувьд мэдээлэл сайтай бүх өгөгдлийг ашигладаг - ах эгч, дүүсийн судалгаа, үрчлэлтийн судалгаа, удам угсаа гэх мэт. Эдгээр судалгааг хувийн зан авираас эхлээд сэтгэцийн хүнд хэлбэрийн шинж тэмдгийг хянахад ашигласан. шизофрени гэх мэтчилэн өвчин.

Туйлын  судалгаа нь байгаль орчны нөлөө болон генийн ялгааг судлахад үнэтэй эх сурвалж болдог. “Идэвхит” буюу монохорион  (MZ) нь 100% орчим генээ хуваалцдаг бөгөөд энэ нь хоёр д兄дсийн хоорондох ялгаа (жишээлбэл, өндөр, залхуугийн мэдрэмж, оюуны чадвар, депресс, гэх мэт) ихэнхдээ нэг  туршлагаас шалтгаалж байгааг харуулдаг. “Братал” буюу дизиготик (DZ) ах дүүсүүд нь зөвхөн 50% орчим генээ хуваалцдаг, энэ нь бусад ах дүүсийнхтэй адил байна. Ихрүүд нь мөн олон талын орчноо хуваалцдаг (жишээ нь, умайн орчин, эцэг эхийн хүмүүжил, боловсрол, баялаг, соёл, нийгэм) учир нь тэд нэг гэр бүлд төрдөг. Идэвхит ихрийнд нэгийнхэнд л байх генетик эсвэл фенотипийн шинж чанар (дискорданс гэж нэрлэдэг) нь тухайн шинж чанар дээр орчны нөлөөллийг судлахад хүчтэй боломжийг олгодог.

Ихэрүүд нь шинж чанарын илрэлийг судлахдаа нэг ихэрт буюу нөгөө ихэрийнд хамаарах өвөрмөц орчны чухлыг харуулахад ч мөн үр ашигтай байдаг. Өвөрмөц орчинд гарсан өөрчлөлт нь зөвхөн нэг ихэрт нөлөөлсөн үйл явдал эсвэл тохиолдлоос үүсэж болно. Энэ нь нэг ихэрийн тархи гэмтэл авах эсвэл төрсний хэм хэмжээ алдагдах зэрэг явдлуудаас эхэлж, нөгөө ихэрт нь эрүүл байж болно.

Классик ихэрийн загвар нь монохорион (идэвхит) болон дизиготик (братал) ихэрүүдийн ижил төстэй байдлыг харьцуулдаг. Хэрвээ идэвхит ихрүүд нь братал ихрүүдээс илүү их ижил төстэй байвал (ихэнх шинж чанарт ийм байдал ажиглагддаг), энэ нь генүүд эдгээр шинж чанарт чухал үүрэгтэйг илэрхийлнэ. Судлаачид олон зуун ихрүүдтэй гэр бүлүүдийг харьцуулснаар зан төлөвийг төлөвшүүлэхэд генетикийн нөлөө, хамтын орчин, өвөрмөц орчны үүрэг ролийн талаар илүү ихийг ойлгож чадна.

Орчин үеийн ихрүүдийн судалгаагаар судлагдсан бүх шинж чанарууд нь удамшлын ялгаанаас тодорхой хэмжээгээр нөлөөлдөг гэж дүгнэсэн бөгөөд зарим шинж чанар нь илүү хүчтэй нөлөө үзүүлдэг (жишээ нь өндөр ), зарим нь дунд түвшний (жишээ нь хувийн шинж чанар ), зарим нь илүү төвөгтэй удамшлын шинж чанартай байдаг бөгөөд өөр өөр генүүд өөр өөр биед нөлөөлдөг болохыг нотолсон байдаг. шинж чанарын талууд – аутизмын нэгэн адил.
Шинжлэх ухааны салбарууд

Шинжлэх ухаан гэж нэрлэгддэг шинжлэх ухааны **салбаруудыг** ихэвчлэн гурван том бүлэгт хуваадаг.

* Албан ёсны шинжлэх ухаан : эмпирик, арга зүйгээс ялгаатай нь *априори* ашигладаг логик, математикийн салбарууд гэх мэт албан ёсны тогтолцоог судалдаг. Тэд албан ёсны системээр дүрсэлсэн хийсвэр бүтцийг судалдаг.
* Байгалийн шинжлэх ухаан : байгалийн үзэгдлийг судалдаг (орчлон ертөнцийн сансар судлал, геологи, физик, хими, биологийн хүчин зүйлүүд). Байгалийн шинжлэх ухааныг физикийн шинжлэх ухаан болон амьдралын шинжлэх ухаан (эсвэл биологи ) гэсэн хоёр үндсэн салбарт хувааж болно.
* Нийгэм, хүмүүнлэгийн шинжлэх ухаан : Хүний зан үйлийг нийгэм, соёлын талаас нь судалдаг. 

Шинжлэх ухааны мэдлэг нь мэдрэгдэж болох үзэгдлүүд дээр суурилсан байх ёстой бөгөөд ижил нөхцөлд ажиллаж буй бусад судлаачид нээдт хийх чадвартай байх ёстой.  Энэхүү нээлт нь шинжлэх ухааны *салбарт* ч өөр өөр байж болно.  

Байгалийн болон нийгэмийн албан ёсны шинжлэх ухаан нь салбар хоорондын харилцааны үндэс суурийг бүрдүүлдэг суурь шинжлэх ухаан, инженер, анагаах ухаан зэрэг хэрэглээний шинжлэх ухааныг бүрдүүлдэг. Олон ангилалд багтдаг төрөлжсөн шинжлэх ухааны салбарууд нь бусад шинжлэх ухааны салбаруудын хэсгүүдийг багтааж болох боловч ихэвчлэн өөрийн нэр томъёо, мэдлэгийг хариуцдаг.
Мэдээ мэдээллийн хэт ачаалал

Мэдээллийн хэт ачаалал (мэдээллийн хэт ачаалал, хэт их хордлого, мэдээллийн түгшүүр гэж нэрлэдэг) нь тухайн асуудлын талаар хэт их мэдээлэлтэй (TMI) аливаа асуудлыг ойлгох, үр дүнтэй шийдвэр гаргахад бэрхшээлтэй байдаг бөгөөд ерөнхийдөө өдөр тутмын мэдээллийн хэт их тоотой холбоотой байдаг. "Мэдээллийн хэт ачаалал" гэсэн нэр томьёог анх 1962 онд удирдлага, мэдээлэл судлалын чиглэлээр мэргэшсэн эрдэмтэд, тэр дундаа Бертрам Гроссын 1964 онд хэвлэгдсэн "Байгууллагын менежмент" номонд хэрэглэж байсан бол Алвин Тоффлер 1970 онд хэвлэгдсэн "Ирээдүйн цочрол" хэмээх бестселлер номдоо улам дэлгэрүүлжээ. Speier нар. (1999) хэрэв оролт нь боловсруулах хүчин чадлаас хэтэрвэл мэдээллийн хэт ачаалал үүсдэг бөгөөд энэ нь шийдвэрийн чанарыг бууруулдаг.

Шинэ тодорхойлолтоор Roetzel (2019) цаг хугацаа, нөөцийн тал дээр анхаарлаа хандуулдаг. Шийдвэр гаргагчид нарийн төвөгтэй байдал, тоо хэмжээ, зөрчилдөөн зэрэг олон багц мэдээллийг өгөхөд хувь хүн бүх мэдээллийг боловсруулж, оновчтой шийдвэр гаргах нөөц хомс байдаг тул шийдвэрийн чанар нь буурдаг гэж тэр хэлэв. .

Орчин үеийн мэдээллийн технологийн дэвшил нь үйлдвэрлэсэн тоо хэмжээ, түгээх хялбар байдал, үзэгчдийн хүрээ зэрэг олон талт мэдээллийн хэт ачааллын гол хөдөлгөгч хүчин зүйл болсон. Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл, түүний дотор анхаарлын хулгайг хөнгөвчлөх анхаарлын эдийн засгийн өсөлт нь технологийн хүчин зүйлүүд улам бүр эрчимжсэн. Холбогч дижитал технологи, мэдээлэл зүй, интернетийн соёл (эсвэл дижитал соёл) эрин үед мэдээллийн хэт ачаалал нь хэт их өртөх, мэдээллийг хэт их үзэх, мэдээлэл, өгөгдлийн оролт ихтэй холбоотой байдаг.
Химийн Үйлдвэрлэл

Химийн үйлдвэр нь үйлдвэрлэл, тусгай болон бусад химийн бодисыг боловсруулж, үйлдвэрлэдэг компани, бусад байгууллагуудаас бүрддэг. Орчин үеийн дэлхийн эдийн засгийн гол цөм нь түүхий эдийг (газрын тос, байгалийн хий, агаар, ус, металл, эрдэс бодис) үйлдвэрлэл, хэрэглээний бүтээгдэхүүнд зориулж химийн бодис болгон хувиргадаг. Үүнд хуванцар, синтетик эдлэлүүдийн полимер зэрэг газрын тосны химийн үйлдвэрлэл; хүчил, щелоч зэрэг органик бус химийн бодисууд; бордоо, пестицид, гербицид зэрэг хөдөө аж ахуйн химийн бодисууд; үйлдвэрлэлийн хий, тусгай химийн бодис, эм тариа зэрэг бусад ангилалууд багтана.

Химийн үйлдвэрлэлд химийн инженер, химич, лабораторийн техникч зэрэг олон мэргэжилтэн ажилладаг.

## Түүх 
Хэдийгээр химийн бодисууд түүхийн туршид үйлдвэрлэгдэж байсан ч хүнд химийн үйлдвэрлэл (олон төрлийн зориулалтаар их хэмжээний химийн бодис үйлдвэрлэх) бий болсон нь аж үйлдвэрийн хувьсгалын эхлэлтэй давхацсан юм.

**Аж үйлдвэрийн хувьсгал**

Үйлдвэрлэлийн аргаар их хэмжээгээр үйлдвэрлэгдсэн анхны химийн бодисуудын нэг нь хүхрийн хүчил байв. 1736 онд эм зүйч Жошуа Вард хүхрийг селитрээр халааж, хүхрийг исэлдэж, усаар холилдуулах аргаар боловсруулсан байна
Хүнсний систем

Хүнсний систем гэдэг нэр томьёо нь хоол тэжээл, хоол хүнс, эрүүл мэнд, нийгмийн хөгжил, хөдөө аж ахуйд нөлөөлдөг хоорондоо холбоотой систем, үйл явцыг тодорхойлно. Хүнсний систем нь хүнс болон хүнстэй холбоотой зүйлсийг ургуулах, хураах, боловсруулах, баглах, тээвэрлэх, зах зээлд борлуулах, хэрэглэх, түгээх, устгах зэрэг хүн амыг хооллоход хамаатай бүх үйл явц, дэд бүтцийг багтаадаг. Мөн эдгээр алхам бүр дээр шаардлагатай оролт болон үр дүнг багтаана.

Хүнсний систем нь хүнсний болон хүнсний бус хөдөө аж ахуйн үндсэн үйлдвэрлэл, хүнсний нөөц, агуулах, ургац хураасны дараа тээвэрлэх, боловсруулах, түгээх, зах зээл, устгах, хэрэглээний бүх хүрээг багтаасан хөдөө аж ахуйн системд багтдаг. Хүнсний систем нь нийгэм, улс төр, эдийн засаг, технологи, байгаль орчны нөхцөл байдалд нөлөөлж, үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Мөн хөдөлмөр, судалгаа, боловсролоор хангах хүний нөөц шаардлагатай. Хүнсний систем нь хүнсний үүслээс тавганд тавигдах хүртэл хүнсний амьдрах хугацааны загварын дагуу ердийн эсвэл өөр олон сонголттой байдаг. Хүнсний систем нь экосистемийн олон үйлчилгээнээс хамаардаг. Жишээ нь: байгалийн хорхой шавьжны дүрэм журам, азот фиксация хийдэг бичил биетүүд, үр тогтоогч.

IPCC-ийн мэдээлснээр дэлхийн хүнсний систем, тогтвортой болон уламжлалт хүнсний системд оролцдог бүх үйлдвэрлэл 1 тэрбум хүнийг ажил эрхлэлтээр хангаж байна.
Эрдмийн салбарын тойм

Эрдмийн салбаруудын тойм 

Эрдмийн салбар буюу сургалтын салбар нь дээд боловсролын нэг хэсэг болгон заадаг, судалдаг мэдлэгийн салбар юм. Эрдэмтний мэргэжлийг ихэвчлэн харьяалагддаг их сургуулийн факультет, эрдэм шинжилгээний нийгэмлэг, эрдэм шинжилгээний сэтгүүлүүдээр нь тодорхойлдог. Бараг бүх их дээд сургуулиудад байдаг, сэтгүүл, бага хурлын нэрсийн жагсаалтыг сайтар тодорхойлсон, мөн хэдхэн их сургууль, хэвлэлээр дэмжигдэж буй шинэхэн салбаруудын хооронд өөр өөр байдаг. Сахилга бат нь салбартай байж болох бөгөөд тэдгээрийг ихэвчлэн дэд салбар гэж нэрлэдэг. Дараах тойм нь эрдэм шинжилгээний салбаруудын тойм, сэдэвчилсэн удирдамжийг өгдөг. Тохиолдол бүрд шатлалын дээд түвшинд (жишээ нь, Хүмүүнлэгийн ухаан) орох нь ерөнхийдөө ижил төстэй салбаруудын бүлэг юм; дараагийн дээд түвшний элсэлт (жишээ нь, Хөгжим) нь тодорхой хэмжээний бие даасан байдалтай, эрдэмтдийн мэдэрдэг үндсэн шинж чанар болох салбар юм; Шатлалын доод түвшин нь их сургуулийн засаглалын бүтцэд ямар ч үүрэг гүйцэтгэдэггүй дэд салбарууд юм.
Эмэгтэйчүүдийн эрх

**Эмэгтэйчүүдийн эрх** (англи. ''Women's rights,* орос. *Права женщин,* франц*. Droits des femmes'') иргэншил, нас, арьсны өнгө, үндэс угсаа, шашин шүтлэгээс үл хамааран эмэгтэй хүн бүрт (охин, залуу эмэгтэй) заяагдмал, төрөлхийн, салшгүй эдлэх ёстой эрх юм. Эмэгтэйчүүдийн эрх гэдэг нэр томъёо нь бүх насны эмэгтэйчүүд, охид, залуу эмэгтэйчүүдийн эрх чөлөө, эрхийг илэрхийлдэг. Эдгээр эрх нь тухайн нийгэмд хууль, орон нутгийн болон ястан үндэстний зан заншил, зан үйлээр институцичлэгдэх, үл тоомсорлох эсвэл дарангуйлах зэрэг байдаг. Эдгээр эрх чөлөөг эрэгтэй хүнд зориулсан эрх чөлөөнөөс ихэвчлэн өөр өөр байдаг тул хүний ​​эрхийн өргөн хүрээний ойлголтуудаас ялгаж, бүлэглэн авч үздэг бөгөөд энэ нь идэвхтнүүдийг эмэгтэйчүүдийн эрхийн талаарх түүхэн болон уламжлалт жендэрийн үзлийг эсэргүүцэхэд хүргэдэг байна.

Эмэгтэйчүүдийн эрхтэй холбоотой нийтлэг асуудалд үүгээр хязгаарлагдахгүй: хувийн аюулгүй байдал, бие даасан байх эрх; сонгох эрх (сонгуулийн эрх); төрийн албан тушаал эрхлэх эрх; ажлын хувьд; шударга цалин хөлс, тэгш цалин, эд хөрөнгө өмчлөх эрх; боловсрол эзэмших, армид алба хаах эсвэл цэргийн алба хаах; гэрээ байгуулж, гэр бүл, эхийн болон шашны эрх эдэлнэ.

Эдгээр нь 19-р зууны эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах хөдөлгөөн, 20-21-р зууны феминист хөдөлгөөний үндэс суурийг тавьсан юм. Зарим улс оронд эдгээр эрхийг хууль, орон нутгийн зан заншил, зан үйлээр хуульчилсан эсвэл дэмжсэн байдаг бол заримд нь үл тоомсорлож, дарангуйлдаг. Эдгээр нь эрэгтэй, хөвгүүдийн эрх ашгийг хамгаалж, эмэгтэйчүүд, охидын эрхээ эдлэхийн эсрэг төрөлхийн түүхэн болон уламжлалт үзэл баримтлалаар хүний ​​эрхийн талаарх өргөн ойлголтоос ялгаатай. Эмэгтэйчүүдийн эрхийн тухай ойлголттой холбоотой нийтлэг асуудалд бие махбодийн бүрэн бүтэн байдал, бие даасан байдал, бэлгийн хүчирхийллээс ангид байх, сонгох, төрийн албан тушаал эрхлэх, хууль эрх зүйн харилцаанд орох эрх орно. гэрээ, гэр бүлийн эрх зүйд тэгш эрхтэй байх, хөдөлмөрлөх, шударга цалин эсвэл тэгш цалин авах, байх нөхөн үржихүйн эрх, өмчлөх эрх, боловсрол.

## Төв Азид 
Төв Азид үндсэндээ эцгийн давамгайлсан соёлтой хэвээр байгаа ч хуучин ЗХУ задран унаснаас хойш эмэгтэйчүүдийн эрх илүү дэвшилттэй болсон. Жишээ нь Монголд эрэгтэйчүүдээс илүү олон эмэгтэйчүүд сургууль сурч төгссөн бөгөөд үүнийгээ дагаад тэд илүү өндөр орлоготой болсон байна. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр Казахстанд жендэрийн тэгш байдлыг хангахад "их ахиц дэвшил гарсан" гэж тэмдэглэсэн ч ялгаварлан гадуурхалт байсаар байна. "Хулгайлах" замаар гэрлэх нь энэ бүс нутагт ноцтой асуудал хэвээр байна; Киргизстан, Казахстан, Туркменистан, Узбекистаны автономит муж Каракалпакстан улсад сүйт бүсгүй хулгайлах явдал түгээмэл байдаг юм.
Компрессорын гацаалт

Компрессорын гацаалт гэдэг нь шатахууны турбины компрессорын эсвэл турбокомпрессорын  агаарын урсгалын тодорхой хэсгийн тасралтыг хэлнэ. Компрессороор дамжин агаарын урсгал бүрэн тасалдахад хүргэдэг зогсолтыг компрессорын давалгаа гэж нэрлэдэг. Энэ үзэгдлийн ноцтой байдал нь хөдөлгүүрийн багаж хэрэгслүүдээр дөнгөж тэмдэглэгдээгүй түр зуурын цахилгаан уналтаас эхлээд түргэн давалгааны үед даралт бүрэн алдагдах хүртэлх бөгөөд энэ нь хэвийн ажиллахын тулд түлшний урсгалыг өөрчлөх шаардлагатай байдаг.

Компрессорын гацаалт нь энгийн аэродинамик, гар болон механик түлшний хяналтын нэгжтэй эхэн үеийн тийрэлтэт хөдөлгүүрүүдэд түгээмэл асуудал байсан ч илүү сайн загвар, Full Authority Digital Engine Control зэрэг гидромеханик болон электрон хяналтын системүүдийг ашигласнаар бараг үгүй болсон. Орчин үеийн компрессорууд нь хөдөлгүүрийн ажиллах зайд зогсолтоос сэргийлэх эсвэл хязгаарлахын тулд маш сайн зохион бүтээгдсэн байдаг.

**Эргэлдэх гацаалт**

Эргэх гацаалт гэдэг нь компрессор доторх агаарын урсгалын тодорхой хэсгийн тасралт бөгөөд даралттай агаараар хангасаар байгаа ч үр дүн нь буурдаг. Агаарын хамгаалалтын багахан хэсэг нь агаарын хамгаалалт зогсож, компрессорыг тогтворгүй болгохгүйгээр тодорхой хэсгийн агаарын урсгалыг алдагдуулах үед эргэлдэх зогсолт үүсдэг. Зогссон агаарын хамгаалалт нь харьцангуй зогсонги агаарын халааснуудыг бий болгодог бөгөөд энэ нь урсгалын чиглэлээр хөдлөхийн оронд компрессорын тойргоороо эргэдэг.
Амортизатор

Амортизатор гэдэг нь импульсыг шингээж, намжаах зориулалттай механик эсвэл шингэн төхөөрөмж юм. Энэ нь цохилтын кинетик энергийг өөр төрлийн энерги (ихэвчлэн дулаан байдал) болгон хувиргаж, дараа нь сарнидаг. Ихэнх амортизатор нь dashpot (viscous friction through хөдөлгөөнийг эсэргүүцдэг чийглэгч) хэлбэрийнх байдаг.

## Тодорхойлолт 
Хий болон шингэн амортизаторуудыг ачаалал болон пружинтай хослуулан ашигладаг. Автомашины амортизатор нь дотор талын поршноор дамжин тосны урсгалыг хянах пружинтай нягт хавхлаг болон нүх агуулдаг.

Амортизаторыг зохион бүтээх, сонгохдоо загварын нэг анхаарах зүйл бол энэ эрчим хүч хаашаа явах вэ гэдэг юм. Ихэнх амортизаторын энерги нь вискоз шингэн доторх дулаан болон хувирдаг. Шингэн цилиндрт шингэн халаагддаг бол агаарын цилиндрт халуун агаар ихэвчлэн агаар мандалд гадагш гардаг. Цахилгаан соронзон, соронзон гэх мэт бусад төрлийн амортизаторуудад тархсан энергийг дараа нь хадгалж ашиглаж болно. Ерөнхийдөө амортизатор нь тэгш бус зам дээр тээврийн хэрэгслийг зөөлрүүлж, дугуйг газартай холбоход тусалдаг.

Тээврийн хэрэгсэлд амортизаторууд нь бартаатай газраар явах нөлөөг багасгаж, жолоодох чанар болон жолоодлого сайжирдаг. Амортизаторууд нь хэт их хөдөлгөөнийг хязгаарлах зорилготой боловч гол зорилго нь пүршний эргэлтийг намжаах явдал юм.
Өндөр хөгжилтэй улс

Өндөр хөгжилтэй улс гэдэг нь бусад аж үйлдвэр багатай орнуудтай харьцуулахад амьдралын өндөр чанартай, хөгжсөн эдийн засаг, технологийн дэвшилтэт дэд бүтэцтэй хэмжээгүй эрхт улс юм. Эдийн засгийн хөгжлийн түвшинг үнэлэх шалгуур нь ихэвчлэн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ), үндэсний нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ), нэг хүнд ногдох орлого, аж үйлдвэрлэлийн түвшин, өргөн тархсан дэд бүтцийн хэмжээ, амьдралын ерөнхий түвшин юм. Ямар шалгуурыг ашиглах, ямар улс орныг хөгжиж байна гэж ангилж болох нь маргааны сэдэв юм. Хөгжсөн орнуудын тодорхойлолтыг Олон Улсын Валютын Сан болон Дэлхийн Банк; Түүнээс гадна, ХДИ-ийн рейтингийг хүний дундаж наслалт болон боловсрол, нэг хүнд ногдох орлогын нийлмэл индексийг тусгахад ашигладаг. 2023 онд 40 улс дөрвөн шалгуурыг бүгдийг нь хангасан бол 19 улс дөрөвний гуравт нь нийцэж байна.

Өндөр хөгжилтэй орнууд ерөнхийдөө аж үйлдвэрийн дараах эдийн засаг илүү хөгжсөн байдаг. Энэ нь үйлчилгээний салбар аж үйлдвэрийн салбараас илүү баялаг өгдөг гэсэн үг юм. Тэднийг аж үйлдвэрлэлийн явцад байгаа эсвэл аж үйлдвэрийн өмнөх үед, бараг бүхэлдээ хөдөө аж ахуйн салбартай хөгжиж буй орнуудтай харьцуулж болно. IMF-ийн мэдээлснээр 2023 оны байдлаар өндөр хөгжилтэй орнууд номинал үнэ цэнээр дэлхийн ДНБ-ий 57.3%, худалдан авах чадварын паритетэд үндэслэн дэлхийн ДНБ-ий 41.1%-ийг эзэлж байна.
Асуулт

Асуулт гэдэг нь мэдээлэл хүсэх үг юм. Асуултыг заримдаа асуулт буюу тэдгээрийг илэрхийлэхэд ашигладаг дүрмийн хэлбэрээс ялгаж үздэг. Жишээ нь, риторик асуултууд нь асуултын хэлбэртэй боловч хариулт авахыг шаарддаггүй учраас жинхэнэ асуулт гэж үзэхгүй байж болно.

Асуулт олон янзын байдаг. Жишээ нь; Поляр асуулт гэдэг нь  "Is this a polar question?" гэх мэт "тийм" эсвэл "үгүй" гэсэн хариултаар хариулагддаг асуулт юм. "Энэ нь поляр асуулт уу эсвэл альтернатив асуулт уу?" гэх мэт альтернатив асуултууд нь сонгож болох боломжуудын жагсаалтыг танилцуулдаг. "Энэ ямар асуулт вэ?" гэх мэт нээлттэй асуултууд нь олон боломжит асуудлыг шийдэх боломжийг олгодог.

Асуултуудыг хэл шинжлэл, хэлний философид өргөнөөр судладаг. Прагматикийн дэд салбарт асуудлуудыг яриагаар шийдвэрлэх асуудлыг хөнддөг ярианы үйлдэл гэж үздэг. Альтернатив семантик, сониуч семантик зэрэг формаль семантикийн арга барилд асуултуудыг асуултын тодорхойлолт гэж үздэг бөгөөд ихэвчлэн тэдгээрт хариулдаг пропозицияуудын багц гэж тодорхойлогддог.
Исэлдэлт

**Redox** (  ,  , **reduction–исэлдэлт** )нь урвалд орох бодисын исэлдэлтийн төлөв өөрчлөгдөх химийн урвалын нэг төрөл юм.  Исэлдэлт гэдэг нь электрон алдагдах буюу исэлдэлтийн төлөвийн өсөлтийг хэлдэг бол харин бууралт нь электронуудын исэлдэлтийн төлөвийн бууралтыг хэлнэ. Химийн урвалд исэлдэх болон багасгах үйл явц нь нэгэн зэрэг явагддаг.

Исэлдэлт урвалыг хоёр ангилдаг.

* Электрон дамжуулалт – Исэлдэж буй атом, ион, молекулаас зөвхөн нэг (ихэнхдээ) электрон нь буурч атом, ион, молекул руу очдог. Энэ төрлийн исэлдэлтийн урвалыг ихэнхдээ редокс хос болон электродын потенциалын хувьд авч үздэг.
* Атом шилжүүлэх - Атом нь нэг субстратаас нөгөөд шилжих. Жишээлбэл, төмрийн зэврэлтэнд төмрийн атомын исэлдэлтийн байдал нь төмрийг исэлдүүлэх үед нэмэгдэж, үүнтэй зэрэгцэн төмрөөс ялгарах электронуудыг хүлээн авах үед хүчилтөрөгчийн исэлдэлтийн байдал буурдаг. Хэдийгээр исэлдэлтийн урвал нь исэл үүсгэхтэй холбоотой байдаг ч бусад химийн зүйлсэд адил үүрэг гүйцэтгэдэг.  Устөрөгчжүүлэлтийн үед C=C гэх мэт холбоо нь устөрөгчийн атомуудыг шилжүүлэх замаар буурдаг.
Бичих

Бичих гэдэг нь хүний хэлний байнгын дүрслэлийг бий болгох үйлдэл юм. Бичгийн систем нь ярианы хэлний толь бичиг, синтаксис зэрэг хэсгүүдийг кодлохдоо цогц бэлгэдэл болон дүрмүүдийг ашигладаг. Гэхдээ бичиг нь ярианы хэлнээс өөр онцлогтой байж болох юм.

Бичих гэдэг нь мэдрэлийн болон бие махбодын үйл явцыг багтаасан танин мэдэхүйн болон нийгмийн үйл ажиллагаа юм. "Бичих", заримдаа "текст" гэж нэрлэгддэг энэ үйл ажиллагааны үр дүн нь бие махбодоор бичигдсэн, механикаар шилжүүлсэн эсвэл дижитал хэлбэрээр төлөөлүүлсэн цуврал тэмдэгтүүд юм. Бичвэрийн хөрвүүлэгч буюу идэвхжүүлэгчийг "уншигч" гэж нэрлэдэг.

Ерөнхийдөө бичгийн систем нь өөрөө хэл биш, харин хэлийг цаг хугацаа, орон зайд бусад хүмүүс уншиж болохуйц кодлох хэрэгсэл юм. Бүх хэл бичгийн системийг ашигладаггүй ч эдгээр хэл орон зайд дамжуулагдаж (бичгээр харилцаа) болон цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр хадгалагддаг (номын сан эсвэл бусад олон нийтийн бүртгэл) удаан хугацааны туршид хадгалагддаг хэлний бат бөх хэлбэрүүдийг бий болгосноор ярианы хэлний чадавхыг нэмэгдүүлж, нэмэгдүүлж чадна. Бичих нь мэдлэгийг өөрчлөх нөлөөтэй байдаг. Учир нь энэ нь хүмүүст бодол санаагаа тунгаан бодох, нарийвчлах, дахин эргэцүүлэн бодох, хянахад илүү хялбар хэлбэрээр илэрхийлэх боломжийг олгодог.
Уламжлалт дүрэм

Уламжлалт дүрэм (бас сонгодог дүрэм) гэдэг нь тухайн хэлний бүтцийг тодорхойлох суурь юм. Уламжлалт дүрмийн үндэс нь сонгодог грек, латин филологичдын бүтээлээс үүдэлтэй. Эдгээр загвар дээр суурилсан дүрмийн албан ёсны судалгаа Сэргэн мандалтын үед түгээмэл болсон байна.

Уламжлалт дүрмийг уламжлалт дүрслэлээс үүссэн онолын хэл шинжлэлийн илүү орчин үеийн дүрмийн онолуудтай харьцуулж болно. Уламжлалт дүрэм нь тодорхой хэлнүүдийг хэрхэн ашигладгийг тайлбарлах, ярих, уншихыг хүмүүст заахыг эрэлхийлдэг бол орчин үеийн хэл шинжлэлийн дүрмийн суурь нь хэлний мэдлэг, чадварын мөн чанарыг тайлбарлахыг зорьдог. Уламжлалт дүрэм нь ихэвчлэн дүрэм журамтай байдаг бөгөөд хэл шинжлэлийн салбарт ажилладаг хүмүүс үүнийг шинжлэх ухаанд харш гэж үздэг.

Барууны уламжлалт дүрэм үгсийг хэлний хэсгүүдэд хуваадаг. Тэдгээр нь үгийн өнгө аясыг болон тэдгээр үгсийг өгүүлбэр болгон нэгтгэх синтаксисын дүрмийг тайлбарладаг.
Шил

## **Шил** 
  Шил бол тунгалаг (талст бус) хатуу бүтэцтэй. Учир нь ихэвчлэн өнгөгүй ба химийн идэвхгүй. Шил бол амьдрал, технологи, гоё чимэглэлийн хэрэглээнд өргөн ашиглагддаг. Үүнд: цонхны шил, харааны шил, шилэн аяга зэрэг багтана. Мөн шилээр хийсэн зарим нийтлэг зүйлсийг нэрлэхэд материалын нэр орсон байдаг. Жишээ нь: нарны шил, шилэн аяга, томруулдаг шил гэх мэт.

   Шил нь ихэвчлэн хайлсан хэлбэрийг хурдан хөргөх (бөхөөх) замаар үүсдэг. Галт уулын шил зэрэг зарим шил нь байгалиасаа байдаг бөгөөд чулуун зэвсгийн үеэс хойш обсидианыг сумны үзүүр, хутга хийхэд ашиглаж ирсэн. Археологийн нотлох баримтаас харахад шилний үйлдвэрлэл нь МЭӨ 3600 оны үед Месопотами, Египет эсвэл Сири улсад байсан. Мэдэгдэж байгаа хамгийн эртний шилэн эд зүйлс нь шүр бөгөөд металл боловсруулах эсвэл фаянс үйлдвэрлэх явцад санамсаргүй байдлаар бүтээгдсэн байж магадгүй. Энэ нь хар тугалганы паалантай гоёл чимэглэл хийдэг эдлэл юм.

   Ямар ч хэлбэрт оруулахад хялбар байдаг тул шилийг аяга, ваар, шил, лонх. ундааны шил зэргийг хийхэд ашигладаг уламжлалтай. Орчин үеийн үйлдвэрлэлийн шилний 90 орчим хувийг 70% цахиур агуулсан сод шохойн шил эзэлдэг. Шилийг металлын давсаар будах эсвэл шилэн паалангаар будаж, хэвлэх боломжтой. Энэ нь будсан шилэн цонх болон бусад шилэн урлагийн бүтээл түүрвэхэд ашиглагдана.

Шилний хугарал, тусгал болон дамжуулах шинж чанар нь шилийг оптик линз, призм, оптоэлектроникийн үйлдвэрлэхэд гол материал болгодог. Шахмал шилэн утас нь харилцаа холбооны сүлжээнд оптик утас, агаарыг барихын тулд шилэн хөвөн хэлбэрээр бүрсэн дулаан тусгаарлагч материал, эсвэл шилэн эслэгээр бэхжүүлсэн хуванцар зэрэгт ашиглагддаг.
Анни Жирардо

**Анни Сюзанн Жирардо** (франц. *Annie Suzanne Girardot*, 1931 оны 10-р сарын 25-нд Парис хотод төрсөн—2011 оны 2-р сарын 28-нд Парист нас барсан) —францын тайз, киноны жүжигчин. «Сезар» шагналын эзэн, Венецийн кино наадмын шагнал хүртэж байсан юм. 

## Намтар 
Анни Жирардо эхэндээ сувилагч болохыг зорьж байсан ч тайзны мөрөөдөл нь түүнийг Парисын консерватори (Театрын академи) руу хөтөлсөн байна. Жирардо сайн сурдаг байсан бөгөөд оройдоо кабаре- д дуулдаг байв.

1954 онд Жирардо сонгодог болон орчин үеийн инээдмийн жүжгийн дүрд тоглосон хоёр удаагийн тэргүүн байрын шагналаар сургуулиа төгсөж, инээдмийн дүрд тоглохоор "*Comédie-Française*" театрт уригджээ. 1956 онд Жан Кокто Жирардо "Бичгийн машин" жүжгийн гол дүрд тоглохыг санал болгосноор жүжигчний гайхалтай авъяас чадварыг олж мэдсэн юм. Кокто мөн жүжигчний дүр төрхийн зохиогч болж, үсээ тайрч, эрэгтэй хүүхдийн үс засалт хийхийг зөвлөжээ. Дебют нь маш амжилттай болж, "Paris Match" сэтгүүл нэг нүүрээ Жирардог бүхэлд нь зориулж, Кокто залуу жүжигчнийг "дайны дараах үеийн хамгийн үзэсгэлэнтэй дүр" гэж олон нийтэд зарлав. Жирардо алдартай болж, кино театрт урилга ирсэн нь *Comedy Française* теартын удирдлагуудад тийм ч таатай байсангүй. Жүжигчин бүсгүйд илүү өндөр цалинтай гэрээ санал болгосон ч уран бүтээлийн эрх чөлөөг нь хязгаарласан байв.

1950-иад оны хоёрдугаар хагаст Анни Жирардо Францын хамгийн нэртэй жүжигчдийн нэг болж, хөрөг нь сэтгүүлийн нүүрэн дээр байнга гарч, нийтлэл, ярилцлагын гарчигт түүний нэр гардаг байлаа. 1960 онд Жирардогийн хамгийн гайхалтай дүрүүдийн нэг болох Висконтигийн "Рокко ба түүний ах нар" кинонд биеэ үнэлэгч Надиа-гийн дүрд тоглосон. Түүний хамтран тоглосон жүжигчид нь Ален Делон, Ренато Сальватори (итали. *Renato Salvatori*; 1933—1988) нар байсан бөгөөд 1962 онд Р.Сальваторитай гэрлэсэн байна.

Дөчин нас давсан жүжигчин уран сайхны кино урлагаас аажмаар холдож, киноны төрлөөс хамааран эгэл жирийн франц эмэгтэйчүүд, жирийн Парисчуудын дүрд тоглодог - ааштай, хачирхалтай, эмгэнэлтэй эсвэл инээдтэй дүрүүд байсан. 1970-аад онд тэрээр Францын хамгийн эрэлттэй кино жүжигчин болж, кино сэтгүүлүүдийн санал асуулгад олон удаа тэргүүлж байв. Түүний нэрийн хуудас нь дунд насны багшийн өсвөр насны сурагчтай эмгэнэлтэй харилцааны түүхийг өгүүлдэг "Хайрын төлөө үхэх" (1970) кино байв.

Австрийн найруулагч Майкл Ханекегийн "Төгөлдөр хуурч" (2001) киноны дарангуйлагч, "Нуугдсан" (2005) киноны золгүй эмэгтэйн дүрд тоглосон.

2011 оны 2-р сарын 28-нд Анни Жирардо Парис хотноо нас барсан. Түүнийг эхийнх нь хамт Пер-Лашэйзын оршуулгын газарт нутаглуулжээ.
Даши Намдаков

**Даши Намдаков** буюу **Намдагийн Дашням** (бур. *Намдагай Бальжаанай Дашанима*; орос. *Даши́нима Бальжанович Намдако́в,* 1967 оны 2-р сарын 16-нд ЗХУ-ын БН Буриад Улсын Чита мужийн Укурик тосгонд төрсөн) —буриад гаралтай оросын барималч, график зураач, үнэт эдлэлийн дархан, дизайнер. 2011 оноос Оросын Урлагийн Шинжлэх ухааны Академийн гишүүн, 2020 онд Оросын Урлагийн Гавьяат зүтгэлтэн. 

## Намтар 
Даши Намдаков ЗХУ-ын Өвөрбайгалийн Буриадын Укурик тосгонд төрсөн. Тэрээр эцэг Намдагийн Балжин, эх Намдагийн Будханд хоёрын 8 хүүхдийн зургаа дахь хүүхэд болж төржээ. Эцэг - Балжан Намдаков, нэрт ардын урлалын дархан, зураач, буддын шашны уран баримал, модон сийлбэр, хивс нэхэх зэрэг ажил эрхэлдэг байжээ.

Тэрээр эцэг, эхийнхээ нэгэн адил бурханы шашинтан бөгөөд 7 нас хүртлээ орос хэл мэдэдгүй байсан байна. 

Даши Намдаков Улаан-Үд хот дахь Буриадын уран барималч Геннадий Васильевын урланд ажиллаж эхэлжээ.

Тэрээр Москвагийн Улсын Урлагийн Эрдмийн Сургуульд элсэн орсон боловч шалгалтанд тэнцэж чадалгүй Новосибирскийн Барилгын Институтын архитектурын факультетэд элсэн ороод уран баримлын чиглэлээр суралцах ёстой гэдгийг ойлгосон тул төгсөлгүй дундаас нь гарчээ.

1988 онд Красноярскийн Улсын Урлагийн дээд сургуульд элсэн орж, зураач, уран барималч Лев Головницкий (Ленинградаас Сибирьт багшлахаар ирсэн), Юрий Ишханов, А.Х.Баярлин, Е.И.Пахомов нараар хичээл заалгаж суралцсан байна.

Даши 1992 онд дээд сургуулиа төгсөөд Улаан-Үд хотод буцаж ирээд үргэлжлүүлэн ажилласан. Энд тэрээр жижиг (хэдэн хавтгай дөрвөлжин метр) үнэт эдлэлийн цех нээсэн бөгөөд эртний булшнаас олдсон олдворуудаар загварчлагдсан баримлын эдлэл хийдэг байв. 2000 онд Даши Намдаковын анхны хувийн үзэсгэлэн Эрхүү хотод зохиогдсон бөгөөд энэ нь хамгийн өндөр үнэлгээ авч, түүнийг алдаршуулсан юм.

2012 оны 4-р сарын 14-нд Лондон хотноо Даши Намдаковын бүтээсэн "Чингис хааны хөшөө"-г суурилуулжээ.
Нацагдоржийн Батсүмбэрэл

**Нацагдоржийн Батсүмбэрэл** (1983 оны 3-р сарын 31-нд Баянхонгор аймагт төрсөн)- Монгол Улсын Их хурлын гишүүн. 

## Намтар 
* 2000 онд Баянхонгор аймгийн 2-р дунд сургууль төгссөн.
* 2004 онд МУБИС-ийн Түүх нийгмийн багш мэргэжлэр бакалаврын цол хамгаалсан.
* 2006 онд МУБИС-ын Боловсролын удирдлагын магистр,
* 2006-2007 онд Нийслэлийн МАН-ын хороонд улс төрийн ажилтан,
* 2007 онд Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн тамгын газарт референт,
* 2007-2010 онд Нийслэлийн МАН-ын хороонд улс төрийн ажилтан,
* 2010-2011 онд НАМОХ-ны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Чингэлтэй дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгч тэргүүлэгч,
* 2011-2012 онд МҮХАҮТ-д хэлтсийн дарга, 
* 2012 онд МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын зөвлөх,
* 2012-2013 онд Нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн засаг даргын орлогч,
* 2013-2016 онд МАН-ын улс төрийн бодлогын ахлах ажилтан,
* 2016 оноос Нийслэлийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгч, Монгол наадам цогцолбор ОНӨТҮГ-ын дарга,
* МАН-ын Бага хурлын гишүүүн, НАМЗХ- ны Удирдах зөвлөлийн гишүүн, Монголын Залуу багш нарын холбооны дэд ерөнхийлөгч,
* 2020-2024 онд Нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч бөгөөд Засаг дарга,
* 2024 оноос УИХ-ын гишүүн, УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны гишүүн.

## Байр суурь 
Н.Батсүмбэрэл гишүүн "21 аймгийн төв дээр байдаг 21 сумыг татан буулгамаар байна. 21 Засаг дарга, Засаг даргын орлогч, Тамгын газрын дарга, 21 ИТХ-ын төлөөлөгч гэсэн ойролцоогоор 450 гаруй хүнийг цомхотговол эдийн засгийн болоод эрх мэдлийн төвлөрлийн хувьд өөр болно. Нийтдээ 500 гаруй дарга нарыг цомхотгоно гэсэн үг" гэжээ.

Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Алексей Ухтомский

**Алексей Ухтомский** (орос. *Алексей Алексеевич Ухтомский*, 1875 оны 6-р сарын 13-нд Оросын Ярослав мужийн Вослома тосгонд төрсөн - 1942 оны 8-р сарын 31-нд Ленинград хотод нас барсан) - Орос ба Зөвлөлтийн физиологич, ЗХУ-ын ШУА-ийн академич (1935), давамгайлалын сургаалийг үүсгэгч.

## Намтар 
1888 онд Алексей сонгодог гимназийг бүрэн курс төгсөлгүйгээр эцэг, эхийнхээ шаардлагын дагуу Нижний Новгородын кадет корпуст элсэн орж, шинжлэх ухаанд сонирхолтой болжээ. Энэ хугацаанд түүнд математикийн багш, ирээдүйн профессор Иван Петрович Долбня (1853-1912) ихээхэн нөлөөлсөн бөгөөд тэрээр байгалийн шинжлэх ухааны өргөн хүрээний асуудлуудыг түүнд танилцуулсан. Кадет корпусын хувьд Ухтомский зөвхөн физик, математик төдийгүй философи, сэтгэл судлал, ёс зүй, уран зохиолыг сонирхож байв. 18 нас хүртлээ Аристотель, Декар, Спиноза, Файербах, Жеймс, Гегель, Ницше, Кант болон бусад эрдэмтэн, философичдын бүтээлтэй танилцсан байна. 

1894 онд ах Александр болон багш И.Долбня нарын зөвлөснөөр Ухтомский Москвагийн шашны академид элсэн орсон. Шашны академийн залуу оюутан байхдаа Ухтомский Ярославлийн галзуугийн эмнэлэгт архаг өвчтэй өвчтөнүүдийн тасагт нэг сар хагас амьдарч үзсэн байна. Түүний диссертацийн сэдэв нь хүний ​​​​оюун санааны хязгааргүй боломжуудын тухай, хувь хүн бүрийн өвөрмөц байдлын тухай диссертацийг дэвшүүлдэг.

1899 оноос хойш Алексей Ухтомский Санкт-Петербургийн их сургуулийн Дорно дахины факультетэд чөлөөт оюутан болж, еврей хэлийг эзэмшсэн байна. Дараа жил нь тэрээр Санкт-Петербургийн их сургуулийн физик-математикийн факультетийн физиологийн ангид суралцахаар жирийн оюутнуудын нэг болж, 1906 онд 1-р зэргийн дипломтой төгссөн. 1902 онд тэрээр профессор Н.Е.Введенскийн удирдлаган дор мэргэшиж эхэлсэн.
Бенедикт Спиноза

**Бенедикт Спиноза** (лат. *Benedictus de Spinoza*, испани.  *Baruj Espinosa* - төрөхдөө- *Барух Спиноза*, еврей. ברוך שפינוזה,  о1632 оны 11-р сарын 24-нд  Нидерландын Вант улсын Амстердамд төрсөн - 1677 оны 2-р сарын 21-нд Нидерландын Вант улсын Хааг хотод нас барсан) -еврей гаралтай нидерланд философич, натуралист, "Шинэ үе"-ийн философийн гол төлөөлөгчдийн нэг. Ихэнх бүтээлүүд нь латин хэл дээр бичигдсэн байдаг. Тэрээр пантеизмын ертөнцийг үзэх үзлийн хүрээг анх тодорхойлсон хүн гэж тооцогддог.

Чөлөөт сэтгэлгээнийх нь төлөө түүнийг еврей нийгэмлэгээс 1656 онд хөөсөн байна. Ганцаардмал амьдарч, оптик шил зүлгэх ажлаар амьжиргаагаа залгуулдаг байсан. Түүнийг Хайдельбергийн Их сургуульд тэнхим толгойлохыг урьсан боловч татгалзсан байна. 

Спиноза португал, испани, голланд, франц, итали хэлээр ярьдаг байсан бөгөөд уран зохиолын еврей хэл мэддэг байв.