open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пак Хэ Жин

Жүжигчин Lim JuHwan-ы танилцуулга ^^

(Тайлбар: 2016 оны 8сард бэлтгэсэн мэдээлэл учир түүнээс хойшхи үйл явдлуудыг дурдаагүй эсвэл засаагүй байж болно)

Нэр: Lim Ju-Hwan / 임주환 / 林周煥
Төрсөн өдөр: 1982.05.18
Төрсөн газар: Өмнөд Солонгос
Өндөр: 186cm
Боловсрол: Daejin их сургууль - театр болон кино урлагийн анги
Мэргэжил: Жүжигчин
Идэвхитэй жил: 2004оноос- одоог хүртэл
Агентлаг: Blossom Entertainment
Цэргийн алба: 2011.05.17 - 2013.02.16

Тэрээр ахлах сургуульд байхдаа Kwangto нэртэй театрын бүлэгт нэгдэж, анх удаа театрын тоглолтын үзүүлбэр үзүүлсэн юм. Их сургууль, коллежид олон театрын тоглолтонд оролцож үзсэн бөгөөд Daehakro театр, Сөүлийн Broadway театрын тоглолтуудад оролцож байсан туршлагатай. 

The Good Doctor жүжгийн Neil Simon-ы дүрд тоглосноор 2000онд болсон 4дэх удаагийн Youth Theater Festival-с шилдэг гүйцэтгэлийн шагналыг хүртсэн юм. Ахлах сургуулиа төгссөний дараагаар The Men нэртэй загвар болон жүжигчний агентлагт мэргэжлийн карьераа эхлүүлсэн. Мөн тэрээр бакалавр, магистрын зэрэгтэй болох гэж Daejin их сургуульд элсэн орсон юм. Түүнээс хойш кино урлагийн тавцанд хөлөө олж, одоогоор амжилттай ажиллаж байна. 

MV:
BoA - "Key of Heart" (2006)

Театр:
Our Town (2002)
The Good Doctor (2000)

Кино:
Broker (2016) - Han Sung Ho
Because I Love You (2016) - Chan Young
The Con Artists (2014) - Ерөнхийлөгч Jo-ын харъяа
The Suicide Forecast (2011) - Young Tak
A Frozen Flower (2008) - Han Baek
Doremifasolasido (2008) - Yoon Jae Kwang (Jung Won-ы ах)
M (2007) - umbrella man
A Millionaire's First Love (2006) - Seung Joon
Arang (2006) - Hyun Ki (залуу дүрд)

Драмын цуврал:
Uncontrollably Fond (KBS2 / 2016) - Choi Ji Tae
Oh My Ghost (tvN / 2015) - Choi Sung Jae
Shine or Go Crazy (MBC / 2015) - Wang Wook
Ugly Alert (SBS / 2013) - Kong Joon Soo
What's Up? (MBN / 2011-2012) - Jang Jae Hun
Tamra, the Island (MBC / 2009) - Park Kyu
Boys Over Flowers (KBS2 / 2009) - So Il Hyeon
Single Daddy in Love (KBS2 / 2008) - Min Hyun Gi
The Snow Queen (KBS2 / 2006-2007) - Seo Keon Ho

Tелевизийн кино:
Drama Festival 2014: Hyung Young-Dang's Diary (MBC / 2014) - Kim Sang Yeon

Шагнал:
2015 4th Annual DramaFever Awards - Шилдэг муу санаатан шагналд нэр дэвшсэн (Oh My Ghostess)
2013 SBS Drama Awards - Шинэ од шагнал (Ugly Alert)
2009 17th Korean Culture and Entertainment Awards - Шилдэг шинэ жүжигчин (Tamra, the Island)

## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Василий Сталин

**Василий Сталин** (орос. *Василий Иосифович Сталин,* ) буюу **Василий Иосифович Жугашвили** (, 1921 оны 3-р сарын 24-нд Москвад төрсөн-1962 оны 3-р сарын 16-нд ЗХУ-ын Казань хотод нас барсан) нь нисгэгч, нисэх хүчний дэслэгч генерал бөгөөд Зөвлөлтийн удирдагч Иосиф Сталин, Надежда Аллилуева хоёрын бага хүү бөгөөд удирдагчийн хайртай хүү нь байв. Эх нь 1932 онд амиа егүүтгэсний дараа түүнийг Сталины хамгаалтын албаны дарга Э.С.Власик хүмүүжүүлсэн юм. 

Нисэх хүчинд алба хааж, дайн эхлэхэд ахмад цолтой байжээ. Тэрээр 1941 оноос Ажилчин, тариачны улаан армийн Нисэх хүчний шалгалтын албаны дарга байсан ба 1943 оны 1-р сард фронтод илгээгдэн Гвардийн сөнөөгч онгоцны 32-р хорооны даргаар томилогдов. 1943 оны тавдугаар сарын 26-ны өдөр эцгийнхээ тушаалаар уг албанаас “архидалт, дур зоригоор авирласан” гэх тодорхойлолтын дагуу чөлөөлөгджээ. 1944 оноос 3-р сөнөөгч онгоцны дивиз, 1945 оны хоёрдугаар сараас 286-р сөнөөгч онгоцны дизизийн даргаар тус тус томилогдон ажиллав. Дайны үеэр 27 байлдааны нислэг хийж, дайсны нэг онгоцыг сөнөөжээ. Байлдааны гавъяаны улаан тугийн одонгоор хоёр удаа, Александр Невскийн одон, Суворовын одонгийн II зэрэг болон медалиудаар шагнуулсан. Түүний тодорхойлолтод “Сэтгэлийн хөөрөлтэй, түргэн ууртай, биеэ барих чадваргүй. Захирч буй хүмүүстээ гар хүрсэн тохиолдол бий. Биеийн эрүүл мэнд  сул дорой, нэн ялангуяа мэдрэлийн систем нь тааруу, хэтэрхий түргэн ууртай. Энэ бүх дутагдал  нь дивизийн дарга байхад харшилна” гэж бичсэн байна.  Василий Сталин 1946 оноос корпусын захирагч, дараа нь жагсаалын хэсгийн командлагчийн орлогч, 1948 оноос Москвагийн цэргийн тойргийн нисэх хүчний командлагчаар томилогджээ. Улсын асар их мөнгийг Нисэх хүчний спортын клубт оруулж байлаа.

Василийн ховоор нисэхийн олон дарга нарыг баривчлуулж, тэр ч байтугай Улс төрийн товчооны гишүүн Г.М.Маленковыг хүртэл хамруулаад авсан байв. В.Сталин архины донтон болсон байлаа. Эцэг Сталин нь нас барсны дараа түүнийг цэргийн дүрэмт хувцас өмсөхийг болиулж, армиас халжээ. Удалгүй түүнийг баривчлан албан тушаалаа хувийн зорилгоор урвуулан ашигласан гэж 8 жилийн хорих ялаар шийтгэсэн байна. Гэхдээ түүнийг хугацаанаас нь өмнө сулалжээ. Чөлөөлөгдөөд сарын дараа согтуугаар машин жолоодож яваад осол гаргасан учир Казань хотод нутаг заагдан амьдарч байгаад 1962 онд нас баржээ.

## Гадаад холбоос 
* Фото 32 ГИАП

Ангилал:Алдартай хүний гэр бүлийн гишүүн
Ангилал:ЗХУ-ын дэслэгч генерал
Ангилал:ЗХУ-ын агаарын зэвсэгт хүчний нисгэгч
Ангилал:Иосиф Сталин
Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:1921 онд төрсөн
Ангилал:1962 онд өнгөрсөн
Алталун

**Алталун** бол Чингис хааны их хатан Бөртэгээс төрсөн отгон охин нь юм. Түүнийг Олхонуд аймгийн Тайжу хүргэнд өгчээ. Тайжу хүргэн бол Өэлүн эхийн ах Улар хүргэний хүү байжээ. Ер нь түүнийг Чингис хааны өөр нэг охин Уйгурын Иди-Кут ханд өгсөн Ил Алти (Ил Алтун)-тай ихээхэн андуурах явдал түгээмэл байдаг. Тэр Ил Алтун Бэхийн нэрийг Лувсанданзаны Алтан Товчоос Алалтун бэхи гэж буруу буулгаснаар орчин үеийн түүх номонд Алталун гэх нэр Алалтун гэж ташаа бичигдэх болжээ. 

Алталун гүнжийн намтар нь Юань улсын судрын **Гүнжийн илтгэл**, Судрын чуулганы I боть, II ботьд хэд хэдэн удаа өгүүлжээ. Хожим түүний хүү Чочимтай нь Мөнх хааны охид Ширин, Бичигэ нартай ураг барилдаж байсан. Мөнх хааны үед 1252 онд хааны зарлигаар Жөндин фугийн 270 өрхөөс торго, даавуу татварлах эрхийг шагнал болгож өгчээ.

## Ном зохиолд 
Алталуны тухай АНУ-н зохиолч, түүхч Жак Уэтерфордын Монгол Хатдын Нууц Товчоо номонд гол дүрүүдийн нэг болсон юм. Алталуныг номон дээр Уйгурын Барчук Иди-Кут хаантай гэрлэж Уйгурын эмэгтэй-хаан болсон гэж бичжээ. Мөн түүнийг баатарлаг ухаантай бүсгүй байсан гэж тодотгожээ.

###### Шүүмжлэл: 
Жак Уэтерфорд өөрийн номондоо Алталун гүнж болон Чингис хааны татвар эмээс гарсан охин болох Ил Алти гүнж нарын түүхийг холбож нэгэн дүр болгож бичжээ. Зохиолч хэдийгээр түүхэн эх сурвалжуудад тулгуурлан номоо бичсэн авч эх сурвалжийн мэдээллээс зөрчилтэй өгүүлэл бичсэн байна. Түүний ашигласан Перс хэл дээрхи хоёр гол эх сурвалжид Алталун болон Ил Алтийг хоёр өөр хүн болохыг тодорхой дурьдсан байдаг. Ил Алтийг Барчук Иди-Куттай ураг холбохын өмнө нас барсан тухай бас тэмдэглэсэн бөлгөө.

## Холбоотой өгүүлэл
* Их Монгол улсын хаадын гүнж нарын жагсаалт
## Эшлэл
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Монголын гүнж
Ангилал:12-р зуунд төрсөн
Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Чулуунбаатарын Үүрийнтуяа

**Чулуунбаатарын Үүрийнтуяа** нь Монголын фитнесс модель -163 cм ангилалын тамирчин эмэгтэй юм.

## Амжилт

Ангилал:Монголын бодибилдингч
Ангилал:Монголын фитнесс модель
Zelo

**Choi Jun-hong** (Сол: 최준홍) буюу **Zelo** хэмээх тайзны нэрээрээ алдаршсан тэрээр Өмнөд Солонгос-ын реппер, бүжигчин, дуучин юм. Тэрээр B.A.P хамтлагийн гишүүн байсан гэдгээрээ алдартай. 

Тэрээр 2018 оны 12 сард TS Entertainment-аас гарсан.

## Бага нас болон боловсрол
*Junhong* нь 1996 оны 10 сарын 15-нд Өмнөд Солонгосын Мукпу-д төрсөн. Тэрээр нэг төрсөн ахтай. Бага байхдаа хөлбөмбөгчин болохыг мөрөөддөг байсан ч, санамсаргүй байдлаар хөгжимтэй танилцсанаар мөрөөдлөө өөрчилж дуучин болохоор шийдэж, гэртээ beatbox-оор хичээллэж, бүжиглэх бэлтгэлээ хийж эхэлжээ. Түүнийг 5-р ангид байхад танил нь түүний авьяас чадварыг мэдээд Куанжүд байрлах *"Joy Dance"* хэмээх хөгжмийн академид танилцуулан оруулжээ. Тэрээр хэд хэдэн агентлагт шалгаруулалтанд орсон ч, хэтэрхий балчир байсан учир тэнцээгүй байна. Эцэст нь түүнийг TS Entertainment бэлтгэгчээр хүлээж авжээ. Тэрээр 2015 онд Сөүлийн Тайзны Урлагийн сургуулийг төгссөн.

## Карьер
Zelo анх Bang Yong-guk-тай хамт *"Bang&Zelo"* хэмээх юнит хамтлаг дор 2011 оны 12 сарын 2нд "Never Give Up" дуугаа гаргасан. 2012 оны 1 сарын 17нд B.A.P хамтлагийн гишүүнээр зарлагдаж, тус хамтлаг 1 сарын 26нд "Warrior" хэмээх анхны цомгоо гаргаж дэбютээ хийжээ. 2014 оны 11 сард *B.A.P* хамтлаг агентлагийнхаа эсрэг нэхэмжлэл гаргаж, гэрээний шударга бус нөхцөл болон шударга бус ашгийн хуваарилалт гэсэн үндэслэлээр гэрээгээ цуцлахыг хүссэн ч, ирэх жилийн 8 сард нь хоёр тал харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр *B.A.P* хамтлаг *TS Entertainment*-ийн дор үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэхээр болсон байна.

2018 оны 12 сарын 2нд Zelo-ын *TS Entertainment*-тэй байгуулсан гэрээний хугацаа дуусаж, тэрээр цааш гэрээгээ сунгахгүй байхаар шийджээ. Тэрээр 12 сарын 24нд *B.A.P*-ийн 2018 оны Европ дахь аялан тоглолтоо дуусгаад хамтлагаасаа албан ёсоор гарсан. Үлдсэн дөрвөн гишүүн 2019 оны 2 сард агентлагаас гарснаар *B.A.P* хамтлаг тарсан.

## Соло карьер
Zelo 2019 оны 1 сарын 11нд *A Entertainment*-тай гэрээ байгуулж, хоёр сарын дараа Японд фэн уулзалт зохион байгуулж, соло цомог дээрээ ажиллаж эхэлсэн. Удалгүй 6 сарын 21нд "Distance" хэмээх дэбют мини-цомгоо гаргажээ. Гэсэн хэдий ч, хоёр сарын дараа цалингаа өгөөгүй гэсэн шалтгаанаар *A Entertainment*-д нэхэмжлэл гаргаж, Сөүлийн төв дүүргийн шүүхээс нэг жилийн дараа буюу 2020 оны сүүлээр түүний гэрээг цуцлахыг баталжээ. 

Тэрээр 2022 оны 4 сарын 18нд "Day2Day" хэмээх хоёр дахь мини цомгоо гаргаж, 2022 оны 8 сард *Uzurocks*-тай гэрээ байгуулжээ. Тэрээр 2023 оны 12 сарын 12нд цэргийн албанд татагдаж, 2025 оны 6 сарын 11нд халагдсан байна. 

## Уран бүтээл
### Өргөтгөсөн цомог (EP)
### Дуунууд
#### Голлох уран бүтээлчээр
#### Хамтарсан уран бүтээлчээр
## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ээжийн дайсан 2

«**Ээжийн дайсан 2**» — 2018 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн адал явдалт, инээдмийн уран сайхны кино.

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Уран сайхны кино
1950 оны улсын наадмын бөх барилдаан

#### Цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд 
#### Барилдааны дүйз 
##### ***Товчилсон үгнүүдийн тайлбар*** 
##### ***Тавын даваа*** 
##### ***Зургаагийн даваа*** 
##### ***Долоогийн даваа*** 
##### ***Наймын даваа*** 
##### ***Есийн даваа*** 
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Бан Юн-Гүк

** Бан Юн-Гүк** буюу **Bang Yong-guk** (Сол: 방용국) нь Өмнөд Солонгосын реппер, ая зохиогч, хөгжмийн продюсер бөгөөд 2018 оны 8 сард TS Entertainment-аас гарах хүртлээ B.A.P хөвгүүдийн хамтлагийн ахлагчаар ажиллаж байв. 

Тэрээр 2008 онд "Jepp Blackman" хэмээх тайзны нэрээр "Soul Connection" нэртэй андерграунд хип хоп хамтлагийн гишүүнээр хөгжмийн гараагаа эхлүүлсэн. 2011 оны 3 сард тэрээр Song Ji-eun-ы "Going Crazy" дуунд хамтарсан нь Өмнөд Солонгост томоохон хит болсон юм. 2011 оны 7 сард өөрийн анхны дижитал дуу болох "I Remember" дуугаа Beast хамтлагийн Yoseob-той хамтран гаргаж, 2012 оны 1 сард B.A.P хамтлагийн ахлагчаар дэбютээ хийжээ. 

## Намтар
Bang Yong-guk нь 1990 оны 3 сарын 31нд Өмнөд Солонгосын Сөүл хотод төрсөн. Тэрээр гэр бүлийнхээ хоёр хүү, нэг охины хамгийн бага нь юм. *Yongnam* гэдэг ихэр ах нь мөн андерграунд уран бүтээлчээр ажиллаж байсан, эгч *Natasha* нь шивээсчин. Тэрээр бага байхдаа гэр бүлийнхээ хамт Инчоны эрэг орчмын *Ijak* арлууд руу нүүж, тэнд хэсэг хугацаанд амьдарч байгаад эх газрын Инчон руу буцаж иржээ. Тэрээр *Gae Woong* бага сургууль, *Gae Woong* дунд сургуульд суралцаж, 18 настайдаа *Yuhan* ахлах сургуулийг төгссөн. Түүнд коллежид суралцах тэтгэлэг санал болгосон боловч сурахаас татгалзжээ.

## Карьер
Bang анх дунд сургуулийн хоёрдугаар ангид байхдаа рэп дууны үгээ онлайн форум дээр байршуулснаар *Soul Connection* андерграунд хамтлагийн гишүүдийн анхааралд өртөж, ур чадвараараа хүлээн зөвшөөрөгджээ. 2010 онд түүнийг TS Entertainment-д *Untouchable duo* санал болгосноор TS Entertainment түүнд хип хоп хамтлагт элсэхийг санал болгосон байна. Улмаар B.A.P хамтлагийн хамгийн эхний гишүүнээр зарлагдаж, гол реппер болон ахлагчаар дэбютээ хийжээ. B.A.P хамтлаг 2012 оны 1 сард "Warrior" анхны дуугаа гаргаад, 1 сарын 28нд Сөүлд 3000 гаруй үзэгчтэйгээр дэбют showcase тоглолтоо хийв.

2014 оны 11 сарын 27нд B.A.P хамтлагийн бүх гишүүд гэрээний шударга бус нөхцөл, шударга бус ашгийн хуваарилалтыг эсэргүүцэж гэрээгээ хүчингүй болгохын тулд өөрсдийн агентлагийн эсрэг шүүхэд нэхэмжлэл гаргаснаар хамтлаг завсарлага авсан юм. Улмаар 2015 оны 8 сарын 1нд B.A.P хамтлаг TS Entertainment-тэй тохиролцоонд хүрч, агентлагтаа үргэлжлүүлэн байхаар болсон байна. 

2018 оны 8 сарын 19нд түүний TS Entertainment-тай байгуулсан гэрээний хугацаа дуусаж, тэрээр компаниас гарахаар шийджээ. Үүний дараа бусад бүх гишүүд TS Entertainment-тай гэрээгээ сунгахаас татгалзаж, гишүүд тус тусын замаар явсан юм.

Bang 2019 оны 8 сарын 1нд цэрэгт элсэж, 2021 оны 5 сарын 18нд цэргийн албаа албан ёсоор хааж дуусгасан.

## Уран бүтээл
### Студийн цомог
### Өргөтгөсөн цомог (EP)
### Дуунууд
#### Хамтарсан уран бүтээлчийн хувиар
## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Тогоочийн Балданцэрэн

**Тогоочийн Балданцэрэн** (1902-1939) нь Монголын Цэргийн төв клубийн хөгжмийн даргаар ажиллаж байсан хүн юм.

Тэрээр 1902 онд Нийслэл хүрээнд мэндэлсэн. Ардын хувьсгалын үйл хэрэгт үнэнчээр зүтгэж, Д.Сүхбаатарын удирдсан Ардын журамт цэрэгт элсэн гадаадын эзлэн түрэмгийлэгчидтэй Улаан хад, Их хүрээ, Замын-Үүдэд тулалдаж явсан журамт цэрэг, ардын хувьсгалын партизан байлаа. 1922 оноос Үлээвэр хөгжимд суралцан хөгжмийн мэргэжил эзэмшиж, Хязгаарын болон төвийн цэргийн ангиудад хөгжмийн сургагч багш, удирдаачаар олон жил ажилласан туршлагатай хөгжмийн мэргэжилтэн байв. 1931 оны 12-р сарын 3-нд Бүх цэргийн зөвлөлийн 27 тоот тушаалаар Бүх улаан цэргийн хөгжмийн капельмейстрээр анх томилогдож, Цэргийн үлээвэр хөгжмийн хамтлагуудыг мэргэжлийн талаар нэгтгэн удирдаад зогсоогүй Үндэсний дуу хөгжмийн урын санг бий болгоход хувь нэмрээ оруулсан хүний нэг юм.

Тэрээр 1933 онд “Улаан наран” хэмээх Монгол ардын дуугаар сэдэвлэсэн марш бичсэн нь монгол хүний зохиосон анхны үндэсний марш болсон бөгөөд 1936 онд “Наадам” хэмээх уран сэтгэмжийн зохиол бичиж тоглуулсан нь Монголын хөгжмийн урын санд орсон анхны томоохон хэлбэрийн бүиээл байлаа. 1934-1936 онд шинээр зохион байгуулагдсан Цэргийн төв клубийн хөгжмийн анхны дарга нарын нэг байв. 1936-1937 онд Зөвлөлтийн мэргэжилтэн В.А.Лялингийн хамт Цэргийн төв театрын дарга, Улсын алдарт уран зохиолч А.Санжидын зохиосон “Партизан Батхүүнийн зам дээр” дуулалт жүжгийн хөгжмийг бичиж тоглуулсан нь ансамблийн урын санд өвлөгдөн хадгалагдаж үлджээ. Хувьсгалт улаан цэргийн хөгжмийн ерөнхий удирдаач, Цэргийн төв клубийн хөгжмийн дарга Тогоочийн Балданцэрэнг 1939 онд “олны дунд нам засаг, Зөвлөлт улсыг гүтгэсэн” хэмээн улс төрийн хилс хэрэг тулган цаазалжээ. Хожим түүний хэргийг цагаатгав.

Ангилал:1902 онд төрсөн
Ангилал:1939 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монголын хөгжмийн зүтгэлтэн
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн
Ангилал:Монголчууд
Дэлхийн монголчууд нам

**Дэлхийн монголчууд нам** нь Монгол Улсын Дээд шүүхэд 2018 оны гуравдугаар сарын 5-нд бүртгэгдсэн, улс төрийн нам юм.

Ангилал:Монголын нам
Байлдааны хохирол

Байлдааны хохирол нь дайсны гал, цохилтоос салаа /тасаг, танк/-ны хүн хүч, зэвсэг техникт учрах шууд ба шууд бус хөнөөл болно.
Тэрчлэн өөрийн цэргийн санамсаргүй ажиллагаа буюу эндүүрлээс болж учирсан хохирол байлдааны хохиролд хамаарна.
Зэвсэг техникийн ашиглалтын горим, аюулгүй ажиллагааны заавар зөрчигдснөөс учирч болох хохирлыг техник ашиглалтын хохирол гэнэ.
Техникийн үйлчилгээ тохиргоо алдагдсанаас байлдааны ажиллагааны үр ашиг буурах нь техникийн шууд бус хохиролд тооцогдоно.
Техник ашиглалтын шууд ба шууд бус хохирлоос зайлсхийх үндсэн нөхцөл нь бие бүрэлдэхүүн зэвсэг, байлдааны техникээ мастерийн ёсоор эзэмшиж, мадаггүй ажиллуулах чадвартай болон дадлагажсан байх явдал юм.
Байгаль-цаг уурын хүчин зүйлээс шалтгаалах хохирол нь байгалийн аюулт үзэгдэл, гамшигийн улмаас учирч болох хөнөөл, бие бүрэлдэхүүний байлдааны чадварт үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл болно.
Хангамжийн тасалдлаас үүдэн гарах хохирол гэдэг нь сум галт хэрэглэл, шатахуун, хүнс хоол, ус, түлш, техникийн сэлбэг, эм эмнэлгийн хэрэгслэл зэрэг материаллаг нөөцийн хангалт тасалдсанаас салаа /тасаг, танк/-ны байлдааны чадавхи сулрах буюу алдагдахыг хэлнэ.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Байлдааны журмын тараангуй хэлбэр

Байлдааны журмын тараангуй хэлбэр нь дайсны гал, цохилтоос бөөн хохирол үзэх аюулаас зайлсхийх арга мөн.
Салаа нь дайсныг галын уутанд оруулан цохилт өгөх, галаар нягт харилцан ажиллах боломжийг ханган тасаг, тасаг /танк, танк/-аар, харин тасаг нь галын бүлгүүдээр байр, галт байр эзлэн байлдааныг зохион байгуулан явуулна. Тэхдээ тэр нь чухал чиглэлд шаардлагатай үед богино хугацаанд хүчээ хуралдуулах боломжийг ямагт хадгалж байх ёстой.
Хүч хэрэгслэлийг хэт тараангуйлан байрлуулах нь салаа /тасаг/-ны галын нягтарлыг бууруулах, маневр үйлдэх мөрийн хэмжээг ихэсгэх, харилцан ажиллагаа, удирдлагыг хүндрүүлнэ.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Чингисийн хүүхдүүд (кино)

«**Чингисийн хүүхдүүд**» — 2017 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Стратеги

**Стратеги** нь цэргийн урлагийн дээд шат бөгөөд улс орны бүх Зэвсэгт хүчнийг дайнд бэлтгэх, дайн том хэмжээний операци (стратегийн операци гэдэг.)-ийг  удирдаж явуулах онол практикийг хамардаг. Стратеги нь улс төрийн бодлогоос шууд урган гарах бөгөөд түүнд захирагдана. Стратеги нь Зэвсэгт хүчин бүх ай цэргийн хувьд нэгдмэл байна.

Стратеги (Грек хэлнээс στρατηγία stratēgia, "цэргийн удирдагчийн урлаг; генералын алба, командлал, жанжин" нь тодорхой бус нөхцөлд нэг буюу хэд хэдэн урт хугацааны эсвэл ерөнхий зорилгод хүрэх ерөнхий төлөвлөгөө юм. Цэргийн тактик, бүслэлт, логистик гэх мэт хэд хэдэн ур чадваруудыг багтаасан "жанжны урлаг" гэсэн утгаараа энэ нэр томъёо нь МЭ 6-р зуунд Зүүн Ромын нэр томъёонд ашиглагдаж, барууны хэл рүү орчуулагдсан байдаг. зөвхөн 18-р зуунд. Түүнээс хойш 20-р зууныг хүртэл "стратеги" гэдэг үг нь дайснууд хоёулаа дайсагнасан цэргийн мөргөлдөөнд "хүсэл зорилгын диалектикаар хүч хэрэглэх, заналхийлэх, бодитоор ашиглах зэрэг улс төрийн зорилгоо биелүүлэхийг оролдох цогц арга замыг" илэрхийлэх болсон. харилцах.

Зорилгодоо хүрэх нөөц нь ихэвчлэн хязгаарлагдмал байдаг тул стратеги чухал байдаг. Стратеги гэдэг нь ерөнхийдөө зорилго, тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлох, зорилгодоо хүрэх үйл ажиллагааг тодорхойлох, үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх нөөцийг дайчлах явдал юм.Стратеги нь зорилгодоо (зорилго) арга хэрэгслээр (нөөц) хэрхэн хүрэхийг тодорхойлдог.Байгууллага нь хүрээлэн буй орчиндоо дасан зохицох эсвэл өрсөлдөх үед стратеги нь зорилготой байж болно, эсвэл үйл ажиллагааны загвар болгон бий болно.[4] Үүнд стратеги төлөвлөлт, стратегийн сэтгэлгээ зэрэг үйл ажиллагаа орно.

МакГиллийн их сургуулийн Хенри Минцберг стратегийг стратеги нь төлөвлөлт гэж үздэгтэй харьцуулах шийдвэрийн урсгалын хэв маяг гэж тодорхойлсон бол бол Хенрик фон Шеел стратегийн мөн чанарыг өвөрмөц үнэ цэнийн хослолыг бий болгох үйл ажиллагаа гэж тодорхойлсон. үйл ажиллагааг өөрөөр хийх эсвэл өрсөлдөгчдөөсөө өөр үйл ажиллагаа явуулах. харин Макс МакКеоун (2011) "стратеги нь ирээдүйг тодорхойлох явдал" бөгөөд "боломжтой арга хэрэгслээр хүссэн зорилгодоо хүрэх" гэсэн хүний ​​оролдлого гэж үздэг. Владимир Квинт стратегийг "Үнэнчээр дагаж мөрдвөл урт хугацааны амжилтыг хангахуйц сургаалыг олох, томъёолох, хөгжүүлэх систем" гэж тодорхойлсон.

Ангилал:Менежмент
Ерөнхий тактик

**Ерөнхий тактикийн** үндсийг явган (мотобуудлага), танкийн цэргийн салбар ангийн тактик бүрдүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл бүх төрөл, мэргэжлийн цэргийн тусгай тактикууд нь явган (мотобуудлага), танкийн цэргийн тактикийн шаардлагаас урган гарч, түүнийг баяжуулах, эцсийн эцэст нэг ерөнхий тактикт зангидагдана.

Ангилал:Цэргийн шинжлэх ухаан
Ангилал:Цэргийн онол
Ангилал:Дайн, тулааны тактик
Тусгай тактик

Төрөл, мэргэжлийн цэргийн салбар, ангиудын байлдаан (ажиллагаа)-ыг бэлтгэж явуулах, онол практикийг тусгай тактик гэнэ. Тэдгээрийг их бууны тусгай тактик, инженерийн цэргийн тусгай тактик, холбооны цэргийн тусгай тактик, нисэхийн тусгай тактик... гэх мэтчилэн нэрлэдэг. Тусгай тактикууд нь тухайн төрөл, мэргэжлийн цэргийн зориулалт, зэвсэглэл, чиг үүргээс хамааран өөрийн онцлогтой байна.
Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Ерөнхий цэргийн байлдаан

**Ерөнхий цэргийн байлдаанд** явган (мотобуудлага) танкийн цэрэг нь гол, нэгтгэн зангидах үүргийг биелүүлдэг учир тэд зөвхөн өөрийн мэргэжлийн цэргийнхээр зогсохгүй, бусад бүх төрөл мэргэжлийн тусгай тактикийг хамтатган авч үзэн, өөр хооронд нь уяалдуулан зохицуулна.
Явган (мотобуудлагын), танкийн цэргийн захирагч, штаб нь ерөнхий цэргийн байлдааныг бэлтгэж явуулах бүхий л үйл ажиллагааг нэгтгэн уялдуулан зохицуулах үүргийг хүлээнэ. Үүгээрээ тэд байлдааны талбар дээр, ихэвчлэн, ахлах дарга (штаб)-ын байр суурийг эзэлнэ.

Ангилал:Хуурай газрын дайн
Байлдааныг зохион байгуулах үеийн захирагчийн үүрэг

Аливаа байлдааныг зохион байгуулах нь  авсан үүргээ амжилттай биелүүлж, түүний зорилгыг хангахад чиглэгдсэн захирагч, цэргийн удирдлагын бусад байгууллагуудын зорилго, чиглэлтэй үйл ажиллагааны цогц юм. Байлдааныг зохион байгуулах ажиллагаа нь тодорхой хамрах хүрээ, үндсэн асуудал, дэс дараалал, харилцан уялдаа холбоотой юм. Харин энэ нь цагийн байдлын тодорхой нөхцөл, байлдааныг зохион байгуулахад оногдож байгаа цаг хугацаа, захирагчийн бэлтгэлжилтийн төвшин зэргээс хамааран өөр өөр байдаг. Тухайлбал, цэргийн зохион байгуулалтын анхан шатны салбар болох тасгийн байлдааныг зохион байгуулах практик гол ажлуудад:
*Үүргээ судлах ;
*Цагийн байдлыг тогтоох;
*Шийдвэр гаргах;
*Байлдааныг төлөвлөх;
*Тасаг, бүлэгт байлдааны үүрэг тавих;
*Туршуул явуулах;
*Харилцан ажиллагааг зохион байгуулах;
*Бүх төрлийн хангалтыг зохион байгуулах;
*Цэргийн алба хаагчдад байлдаанд бэлтгэхэд нь туслалцаа үзүүлэх, хяналт тавих зэрэг багтана.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Үүргээ судлах

Цэргийн албан хаагчийн байлдааны үүрэг нь түүний байлдааны талбар дээр эзлэх байр суурь, хүлээх хариуцлагын илэрхийлэл байна. Иймээс байлдааны үүргийг нэгдүгээрт, ямар нэг хоёрдмол утгагүйгээр, яв цав зөв ойлгосон байх учиртай. Хоёрдугаарт, байлдааны үүргийн мөн чанар, агуулга нь ахлах захирагчийн санаа бодлыг зөв тусгасан байх ёстой.
Авсан байлдааны үүргийг судлах үедээ, цэргийн алба хаагч нь:
-       Тасгийн  захирагчийн санаа бодлыг ойлгох;
-       Тасгийн захирагчийн санаа бодолд өөрийн эзлэх байр, гүйцэтгэх үүрэг, хүлээх хариуцлагыг мэдэх;
-       Авсан үүргээ биелүүлэхэд, өөрийн ажиллагааны чиглэлд бусад галын хэрэгслэлээр хэрэгжүүлэх үүрэг, түүний  үр дүнгийн үзүүлэх нөлөөг ойлгох ёстой.
Энэ нь үүрэг өгсөн захирагч, авсан цэргийн алба хаагч нар болох гэж буй байлдааны талаар адил ойлголттой болж, цаашид байлдааныг нэг бодлогоор  явуулах ажиллагааг хөнгөвчлөнө.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Цагийн байдлыг тогтоох

Цагийн байдлыг тогтоох нь байлдааны явагдах орчны бүх талын нөлөөллийн хүрээнд, дайсны ба өөрийн байлдааны үүргээ биелүүлэх боломж, арга, хэлбэрийг үнэлэн тогтоож, тэдний давуу ба сул талыг илрүүлэх оюуны сэтгэн бодох, нэгтгэн дүгнэх үйл явц юм.
Цагийн байдлыг тогтоох анхны үндсэн өгөгдөхүүн нь дайсан ба өөрийн цэргийн байрлал, байдал, байлдааны боломж (чадавхи) юм. Түүнийг байлдааны ажиллагаанд шууд ба дам нөлөө үзүүлэх хүчин зүйлсийн нөлөөллийн дэвсгэр доор үнэлж үзнэ.
Ийм хүчин зүйлсийн тоонд галын хэрэгсэл ба зэргэлдээх нөхрийн  байлдааны үр дүн, газар орны байдал, улирал цаг уурын нөхцөл, радиац химийн цагын байдал, радио электроны цагийн байдал, байлдааны районы нийгэм эдийн засгийн нөхцөл зэрэг багтана. Эдгээрийг нийтэд нь байлдааны орчин гэж нэрлэдэг.
Байлдааны явц, төгсгөлд түүний явагдах орчны үзүүлэх эерэг ба сөрөг нөөлөөлийг найрийвчлан тодорхойлохын тулд хэсэг тус бүрээр нь үнэлж болох юм. Гэвч энэ нь цаг хугацаа нэлээд шаардахаас гадна, асуудлыг тус бүр нь авч үзэснээс эцсийн нэгдсэн дүгнэлт хийхэд хүндрэл учруулдаг талтай. Цэргийн алба хаагч нь авсан байлдааны үүргээ судлаж, цагийн  байдлыг тогтоосны үндсэн дээр дүгнэлт хийх бөгөөд тэр нь түүний авсан үүргээ биелүүлэх аргаа сонгох үндэслэл болдог.
Дүгнэлтийн гол агуулга нь байлдааны орчны үзүүлэх эерэг нөлөөллийг хэрхэн дүүрэн ашиглах, сөрөг талыг хэрхэн эерэг тал болгон өөрчилөх, өөрийн байлдааны чадавхийг яаж дүүрэн ашиглах, дайсны давуу талыг ямар аргаар бууруулах, аюулгүй байдлыг хангахад байлдааны орчныг хэрхэн ашиглах, эрсдэлээс  зайлан гарах арга замыг олоход чиглэнэ.
Байлдааны талбар дээр, тухайн үед бий болсон цагийн байдалд ажиллаж болох маш олон хувилбар байдаг. Харин үүнээс зөв сонголт хийх нь урлаг юм.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Цэргийн урлаг

**Цэргийн** **урлаг** буюу **цэрэг, дайны урлаг**- бол цэргийн хэргийн салшгүй хэсэг болох хуурай газар, далайд ойрын болон холын орон зайд цэргийн (байлдааны) ажиллагааг бэлтгэх, явуулах онол, практик юм. Иймээс цар хүрээний хувьд стратеги, тактик гэсэн хоёр үндсэн бүрэлдэхүүн хэсэгтэй.

## Бүтэц 
Дайны урлаг нь хоорондоо нягт уялдан холбоотой цэргийн стратеги, үйл ажиллагааны урлаг, тактик зэргийг багтаадаг байна. Дайны урлагийн үндсэн заалтууд нь дайны болон зэвсэгт хүчний объектив хууль тогтоомжийг практикт хэрэгжүүлэх арга замыг илэрхийлдэг тул стратеги, үйл ажиллагаа, тактикийн цэргийн (байлдааны) үйл ажиллагаанд нийтлэг байдаг зарчмуудаар илэрхийлэгддэг. Цэргийн урлагийн байдал нь улс дахь цэргийн хэргийн хөгжлийн түвшин, үйлдвэрлэл, зэвсгийн хэрэгсэл, төр, нийгмийн тогтолцооны шинж чанараас хамаардаг юм. Цэргийн урлагийн хөгжилд түүх, үндэсний онцлог, газарзүйн орон зайн нөхцөл байдал, эдийн засаг шууд нөлөөлдөг байна. 

**Цэргийн стратеги** бол байлдааны тухай онолын болон практик шинжлэх ухаан бөгөөд цэргийн урлагийн нэг чиглэл, түүний хамгийн дээд илрэл юм. Дайнд бэлтгэх, түүнийг төлөвлөх, явуулах онолын асуудлуудыг хамарч, дайны хуулиудыг судалсан байдаг.

Үйл ажиллагааны **оператив урлаг** бол байлдааны урлагийн салшгүй хэсэг бөгөөд тактик ба стратегийн хоорондох завсрын байр суурийг эзэлдэг онол практикийн шинжлэх ухаан юм. Томоохон цэргийн ангиуд - корпус, бүрэлдэхүүн, арми, фронт, фронтын бүлэг, цэргүүд (Стратегийн пуужингийн хүчин, Агаарын цэргийн хүчин) хамтарсан болон бие даасан ажиллагаа (байлдааны ажиллагаа) бэлтгэх, явуулах арга барилыг судалдаг.

**Цэрийн тактик** (эртний грек хэл. τακτικός "цэргүүдийн бүрдүүлэлт", τάξις "бүрэлдэхүүн ба зохион байгуулалт" гэсэн үг) нь онолын болон практик шинжлэх ухаан, цэргийн байлдааны урлагийн салшгүй хэсэг, түүний дотор анги нэгтгэл (бригад, дивиз, корпус), төрөл бүрийн зэвсэгт хүчний анги нэгтгэлүүд ба ангиуд, цэрэг (хүч) ба тусгай хүчний салбарууд хуурай газар, агаар, далай, сансарт байлдаан бэлтгэх, явуулах практик ажиллагаа юм.
Шийдвэр гаргах

Цэргийн алба хаагчийн байлдаанд бэлтгэх үеийн хамгийн хариуцлагатай шат нь шийдвэр гаргах явдал юм. Авсан үүргээ судлах, цагийн байдлыг тогтоох үед шийдвэрийн байж болох олон хувилбар төсөөлөгдөж болно. Тэдгээрээс хамгийн ашигтай нэг хувилбарыг сонгон  авахыг шийдвэр гаргах гэж ойлгож болно.
Цэргийн алба хаагч нь авсан үүргээ биелүүлэх шийдвэртээ дайсныг өрсөн хөнөөх арга, бусад галын хэрэгслэлийн үр дүнг ашиглах журам, өөрийн болон нөхдийнхөө аюулгүй байдлыг хангах нөхцөлийг харгалзан үзсэн байна.
Цэргийн алба хаагч (галын хэрэгсэл)-ийн шийдвэр нь, ихэвчлэн, ямар дайсныг, хэдийд, ямар аргаар устгах, галын үүрэг биелүүлсний дараа ямар маневр хийх, аюулгүй байдлаа яаж хангах, нөхөдтэйгээ хэрхэн харилцан ажиллах журмаар хязгаарлана.
Байлдааны явц дахь цагийн байдлын өрнөлтийн онцлогоос хамааран, галын үүрэг биелүүлэх бүрт цэргийн алба хаагч шинэ, шинэ шийдвэр гаргаж, санаачлагатай ажиллах ёстой. Харин цэргийн алба хаагчийн шийдвэр, ажиллагааны журам нь тасгийн захирагчийн ажиллагааны бодлогоос халих учиргүй.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Байлдааныг төлөвлөх

Байлдааныг төлөвлөх нь салаа, түүнээс дээших нэгжийн хэмжээнд хэрэгжүүлэх арга хэмжээ юм. Гэвч дайсантай зах нийлээгүй буюу байлдааныг урьдчлан төлөвлөж байгаа үед тасаг, бүлэг, тэрч байтугай, цэргийн алба хаагч ч ажиллагаагаа төлөвлөж болно. Цэргийн алба хаагчийн байлдааны төлөвлөгөө нь болох гэж буй ажиллагааг урьдчилан төсөөлж, ажиллах журмаа тогтоох, түүнийгээ газар орон дээр багцаалан тодорхойлох, цаг хугацаагаар оноон хуваарилах, нөхдийнхөө ажиллагаатай уялдуулан тохирох зэргээр хязгаарлагдана.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Тасаг, бүлэгт байлдааны үүрэг тавих

Тасгийн захирагч нь тасгийн бие бүрэлдэхүүн, галын хэрэгслэлүүдэд амаар үүрэг тавина.  Гэвч цагийн байдлаас хамааран, тэрээр байлдааны үүргээ холбооны хэрэгсэл болон бие холбоочноор дамжуулан өгч болно. Тасгийн захирагчийн байлдааны үүрэг  нь ихэвчлэн:
-       Дайсны тухай товч мэдээ;
-       Салааны байлдааны үүргийн үндэс ;
-       Өөрийн тасгийн байлдааны үүрэг;
-       Тасгийн  цэргийн алба хаагч, галын хэрэгслэл нэг бүрийн үүрэг;
-       Бусад шаардлагатай мэдээлэл (удирдлагын дохио, бэлэн болох цаг, галт хэрэглэл,  шатахууны зарцуулалтын норм, орлогч томилох  гэх мэт )-ийг багтаасан байдаг.
Тасгийн захирагчийн байлдааны үүргээс цэргийн алба хаагч, галын хэрэгслэл нэг бүрийн гүйцэтгэх байлдааны үүрэг нь тодорхой болно.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Туршуул явуулах

Туршуул нь салаа, тасгийн захирагч нараас гаргасан шийдвэр, цэргийн алба хаагч нэг бүрийн үүргийг газар орон дээр нь тодорхойлж, шаардлагатай засвар тодотгол хийх практик ажиллагаа юм.
Салааны захирагчийн явуулж буй туршуулд галын үндсэн хэрэгслэл (ихэвчлэн тухайн цагийн байдалд гол үүрэг гүйцэтгэх), механикч жолооч, тасгийн захирагч нар, хүч нэмэгдүүлсэн галын хэрэгслэлийн тоотыг оролцуулана. Харин тасгийн захирагч нь тасгийнхаа бүх бие бүрэлдэхүүнтэй туршуул явуулна.                    

Туршуулын үед, ихэвчлэн, тэмдэгтүүд, дайсны байдал, түүний ажиллагааны чиглэл, галын хэрэгслүүдийнх нь байрлалыг зааж, өөрийн галын хэрэгслэлүүдийн үүргийг тодотгож, байрыг заана. Мөн түүнчлэн, туршуулын явцад харилцан ажиллагааг газар орон дээр нь зохион байгуулдаг. Туршуул нь шийдвэр гаргахын өмнө буюу хойно хийгдэж болох бөгөөд түүний явцад байлдааны үүрэг (тушаал)-ийг өгөх нь бий.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Харилцан ажиллагааг зохион байгуулах

Харилцан ажиллагаа зохион байгуулах нь байлдааныг зохион байгуулах үеийн нэгэн хариуцлагатай шат мөн. Тэр нь байлдааны төрөл, цагийн байдлын нөхцөлөөс хамааран, байлдаан болгонд  өөр  өөр онцлогуудтай байна.
Байлдааны үеийн харилцан ажиллагааны үндэс нь болох гэж байгаа байлдааны талаар бий болсон төсөөлөлд тулгуурлан, шийдвэр гаргах, цэргйн алба хаагч нэг бүрийн үүргийг толорхойлох  явцад бүрэлдэнэ.

Дараа нь туршуулын явцад, байлдаанд оролцож байгаа  цэргийн бүх алба хаагчдын чармайлтыг чухал үүргийг биелүүлэхэд чиглүүлэн зохицуулна. Харилцан ажиллагаа зохион байгуулах үед тасгийн захирагч нь орон тооны ба хүч нэмэгдүүлсэн галын хэрэгслэлүүдын хүчин чармайлтыг авсан байлдааны үүргийг амжилттай, хохирол эрэсдэлгүй биелүүлэх зорилгод нэтгэн зохицуулах, байлдаанд оролцох бүрэлдэхүүнд байлдааны үүрэг, түүнийг биелүүлэх журмыг нэг утга агуулгаар зөв ойлгуулах, тасралтгүй холбоо тогтоох, харилцан тусламж, дэмжлэг үзүүлэх, ялангуяа, бүх төрлийн галын дэмжлэгийг үүрэг, зааг, байраар нь зохицуулах, удирдлага, зарлан мэдээлэх, харилцан ажиллах дохио, тэдгээрээр ажиллах журмыг бие  бүрэлдэхүүнд газар дээр нь тайлбарлан ойлгуулана.

Харилцан ажиллагаа нь бүх байлдааны явцад тасралтгүй байх ёстой. Алдагдсан тохиолдолд цаг алдалгүй түүнийг сэргээж, цагийн байдлын өөрчлөлттэй уялдуулан байнга тодотгож байвал зохино.
Харилцан ажиллагааг зохион байгуулах үндсэн арга нь газар орон дээр захирагч биечлэн зааж, заавар өгөх явдал юм. Харин тийм боломжгүй үед газар орны дүрслэл, бүдүүвч, зураг дээр харилцан ажиллагааг зохион байгуулдаг.
Орчин үед байлдааны ажиллагаа явагдах газар орон, объектын дуураймал  талбай, объект, полигон байгуулан, тэдгээр дээр ажиллагааны өмнөх сургалт дадлага хийх, түүний явцад харилцан ажиллагааг зохион байгуулах элбэгшиж байна.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Бүх төрлийн хангалтыг зохион байгуулах

Байлдааныг амжилттай явуулах нэг чухал нөхцөл, түүнийг зохион байгуулах үеийн практик ажил нь байлдааны бүх төрлийн хангалтыг зохион байгуулах явдал юм. Тэгэхдээ бий болсон цагийн байдал, болох гэж байгаа байлдааны шинж чанараас шалтгаалан, юуны урьд, байлдааны хангалт (тагнуул, үй олноор хөнөөх зэвсэг (шатаах, өндөр цэцтэй зэвсэг)-ээс хамгаалах, өнгөлөн далдлах, инженер, химийн хангалт, хамгаалалтууд)-ыг  зохион байгуулахад анхаарлаа төвлөрүүлнэ.
Орчин үед салаа, тасгийг байлдааны хангалтын төрөл бүрийн үүрэг гүйцэтгүүлэхээр томилох магадлал өндөрсөж байгаа бөгөөд цэргийн алба хаагчид бүр нь түүнд бэлэн байх ёстой. 
Бие бүрэлдэхүүний эрүүл мэндийн хангалт, тэдний ёс суртахуун, сэтгэл зүйн хангалтыг зохион байгуулах нь энэ тэргүүний практик үйл ажиллагааны нэг юм. Цэргийн алба хаагч бүр биеийн болон сэтгэл зүйн хүнд сорилтыг даван туулах хатуужил, тэсвэрийг эзэмшсэн байна.
Матералын ба техникийн хангалтыг зохион байгуулах нь жижиг салбар, цэргийн алба хаагчдын хувьд тэднийг байлдаанд бэлтгэх явцад хэрэгжинэ.

Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Гал (байлдааны гал)

**Гал** нь цэргийн цохилтыг бэлтгэж, түүнийг дэмжиж, дагах болсноор цохилтын байлдааны салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг болдог. Гал нь байлдааны амжилтыг дэмжих үндсэн арга, дайсныг хөнөөх /дарах, устгах/ цорын ганц хэрэгслэл юм.
Гал нь маневр үйлдэх таатай нөхцөлийг ч бүрдүүлдэг.

Галын нөлөөллийн хүч нь их буу, зенитийн хэрэгслэлийн гал, нисэх онгоц, нисдэг тэрэг, ердийн цэнэгтэй пуужин, байлдааны хөлөг онгоцны зэвсгийн цохилт, тэрчлэн, атаклаж /хориглож/ байгаа танкийн болон явган /мотобуудлагын/ салбар, ангиуд, агаарын десантын галыг уялдуулан зохицуулж хэрэглэсэнд оршино.

Галын хэрэгслэлүүдийн өсөн нэмэгдэж байгаа боломж нь алсын зайнаас галын байлдаан хийх таатай нөхцлийг бий болгож, хүрээг нь улам бүр өргөжүүлж байна. Төрөл бүрийн хараалах, чиглүүлэх хэрэгслэл /гэрэллэг ба шөнийн хараа/-ийн чанар сайжирч, удирдлагатай галт хэрэглэл ашиглах болсон нь түүний үр дүнг эрс дээшлүүлээ.
Тактикийн пуужин, их буу, нисэх онгоц, нисдэг тэрэгний зэвсгийн хүчээр дайсанд хөнөөл учируулахыг галын цохилт гэнэ.
Их бууны гал нь тусгай цельд явуулах, хуралдуулсан, дараалан хуралдуулсан, бөөгнөрүүлсэн, хаалтан болон галын давалгаа гэх мэт олон төрлүүдтэй байдаг.

Харин нисэх онгоц, нисдэг тэрэгний цохилт нь ганцаарчласан цельд хийх, бүлгийн, цувраажсан, бөөгнөрүүлсэн хэмээн ангилагдана.

Ангилал:Хуурай газрын дайн
Ангилал:Артиллери
Ангилал:Өөрөө явагч их буу
Цохилт (зэвсэгт хүчин)

Цэргийн **цохилт** нь дайсныг бут цохиж дуусгах, тогтоосон  район /зааг, объект/-ыг эзлэн авах зорилгоор нэгтгэсэн гал ба танк, явган /мотобуудлагын / цэргийн салбар, ангийн эрчимтэй урагшлах хөдөлгөөн,  агаарын десантын ажиллагааны нэгдэл юм.        
Атаклаж /эсрэг атаклаж/ байгаа салбар, ангийн цохилтын хүчийг, юуны өмнө, тэдгээрийн зэвсэглэлийн галын хүч тодорхойлдог.
Гал, цэргийн хөдөлгөөний нягт уялдаа, харилцан ажиллагаа нь цэргийн цохилтын чухал үзүүлэлт болно.

Ангилал:Цэргийн шинжлэх ухаан
Ангилал:Дайн, тулааны тактик
Ангилал:Цэргийн онол
Ангилал:Байлдаан
Маневр

ийн байлдааны дасгал (1983 он)]]
**Маневр** нь байлдааныг явуулах таатай нөхцлийг бүрдүүлэх ашиг сонирхлын үүднээс үйлдэх цэргийн зохион байгууллалттай хөдөлгөөн, гал, цохилтын хэрэгслэлийг шилжүүлэн чиглүүлэх үйл ажиллагаа юм.

Маневр нь хүч хэрэгслэлийн /цэргийн гэж нэрлэх нь бий/, галын ба цохилтын байна. Орчин үеийн ерөнхий цэргийн байлдаанд цэргийн маневр нь газраар болон агаараар үйлдэгдэж болох бөгөөд тэр нь дайсныг олон чиглэл /түүний дотор ар талаас/-ээс атаклаж, түргэн бут цохих боломжийг бүрдүүлэхэд чиглэнэ. 
Байлдааны явцад хүч хэрэгслэлийг дахин бүлэглэх /хуралдуулах, тараан  байрлуулах/-ийн тулд фронт руу болон фронтын дагуу маневрлана.
Тойрох маневрийг, ихэвчлэн, дайсныг хажуу жигүүрээс нь цохихын тулд хийх бөгөөд тэр нь Фронтоос давшиж буй цэрэгтэй галын болон тактикийн харилцан ажиллагаатай байна.

Ороох маневрыг дайсныг ар талаас нь цохих, бүслэхийн тулд нилээд алсуур, гүнд хийх бөгөөд тэр нь фронтоос ажиллаж байгаа салбаруудтай зөвхөн тактикийн харилцан ажиллагаатай байдаг.
Буруулах маневр нь, голдуу өөрийн салбаруудыг дайсны цохилтын дороос гаргаж, аюулгүй байдлыг нь хангах, илүү ашигтай байрлал эзлэх зорилгоор хийнэ. Буруулах маневрыг зөвхөн ахлах захирагчийн зөвшөөрлөөр буюу урьдчилан төлөвлөсний үндсэн дээр гүйцэтгэнэ. Буруулалтыг байлдааны ов мэх болгон ашиглаж болно.

Маневр  ямагт нууцаар, богино хугацаанд түргэн хийгдэх ёстой. Орчин үеийн ерөнхий цэргийн байлдаанд маневр нь зөвхөн газраар төдийгүй, агаараар хийгдэх нь элбэг юм. Энэ нь дайсныг янз бүрийн талаас нь, түүний дотор ар талаас нь түргэн бут цохих боломжийг олгоно.

## Цахим холбоос 
!
Ангилал:Зэвсэгт хүчний жагсаалт
Ангилал:Зэвсэгт хүчний сургалт
Галын маневр

**Галын маневр** нь түүнийг нэг цель / чиглэл/-ээс нөгөөд шилжүүлэх, галын төрөл, аргыг өөрчлөх, гал хуралдуулах, дахин хуваарьлах хэлбэрээр хийгдэнэ.

Ангилал:Хуурай газрын дайн
Ангилал:Зэр зэвсгийн хэрэглээ
Цохилтын маневр

**Цохилтоор хийх маневр** нь бас цэргийн ба галын хэрэгслэлийн  байж болно. Цэргийн цохилтын маневр нь салбар, ангийг нэг чиглэлээс нөгөөд шилжүүлэх ажиллагаа юм. Галын хэрэгслэлийн цохилтын маневрт нисэх онгоц, нисдэг тэрэг, пуужингийн цохилт, заримдаа их буу, миномётын галын цохилтын шилжилт, өөрчлөлт багтана.
Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Тасгийн байлдаан

**Тасгийн байлдаан** нь салааны байлдааны бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд тасгийн орон тооны болон хүч нэмэгдүүлсэн хэрэгсэл, тасгийн байлдааны ажиллагааг дэмжиж байгаа хэрэгслийн зорилго, үүрэг, байр, цаг хугацаагаар нь уялдуулан зохицуулсан гал, атак, маневр, хууран мэхлэх ба аюулгүй байдлаа хангах ажиллагааны нэгдэл юм.
Тасгийн байлдаан нь зэргэлдээх тасгуудын байлдаантай салааны захирагчийн бодлогоор зохицуулагдсан харилцан ажиллагаатай байна.
Мотобуудлагын тасаг нь журам мэт салааны бүрэлдэхүүнд, түүний тулгуурт байрны төвд буюу хажуу жигүүрт байр эзлэн хориглоно. Заримдаа  тасаг нь ротын захирагчийн резервт үлдэж, тусгайлан авсан үүрэг биелүүлэхээс гадна танк, их бууны салбарт хавсрагдаж болно.
Тасгийн хориглох байлдааны зорилго нь дайсны давуу хүчний давшилтыг таслах буюу няцаах, түүнд үлэмж хохирол учруулах, газар орны чухал район (байр, зааг, объект)-ыг тогтвортой хамгаалж, шийдэмгий давшилт (байлдааны дараагийн ажиллагаа)-д шилжих таатай нөхцлийг бүрдүүлэхэд оршино.
Хориглолтонд тасгийн байлдааны журам нь гинж, ЯЦБМ, хүч нэмэгдүүлсэн хэрэгслээс бүрдэх бөгөөд галын хоёр бүлэгт хуваагдана.
Тасгийн хориглолтын  байрын фронтын өргөн нь үндсэн зэвсгийн ашигтай тусгалын хэмжээ хүртэл  байж болох бөгөөд энэ нь тасгийн хориглолтын байрын нэг жигүүрээс нөгөө жигүүрээ галаар дэмжих боломжийг хангаж өгөхөөр тооцоотой байна.
Тасгийн байранд тасгийн захирагч, автоматчид, пулемётчин, гранатомётчин нь дайснаас нууцаар, үндсэн ба хэд хэдэн бэлтгэл (түр) нуувчийг эзлэн байрлана. Тасгийн байрны фронтын өмнө тал, хажуу жигүүрийн бүх дөхөц газар галаар халхлагдсан  байх ёстой. Байгалийн болон инженерийн саадуудыг сайн харагдах, галаар халхлаж буудахад бололцоотой газар сонгон авах буюу байгуулна. Тасаг нь аюул учирсан чиглэлд маневрлах, шөнө бусад хязгаартай үзэгдэх нөхцөлд гал явуулахад бэлэн байх үүрэгтэй.
ЯЦБМ (ХТ)-ы галт байрыг тасгийн байрны төв дунд буюу хажуу жигүүрийн чигт, гол төлөв, тасгийн гинжний ар талд, түүний галын үл сөнөөгдөх  бүсийн радиусаас ихгүй зайнд сонгон авна. Энэ нь  ЯЦБМ (ХТ)-ы галаар өөрийн цэргийг хөнөөх аюулыг зайлуулна. ЯЦБМ (ХТ)-ы нь галаараа тасгийн фронтын өмнө болон хажуу жигүүрийн бүх орон зайд дайсныг хөнөөх боломжтой байх ёстой.
Ангилал:Зэвсэгт хүчний нэр томьёо
Ангилал:Байлдаан
Стратеги (Ерөнхий ойлголт)

**Стратеги (Ерөнхий ойлголт)** нь стратеги бол зорилгодоо хэрхэн хүрэх, зорилгод хүргэх боломжит нөөцүүдийг (хүн хүч, эдийн засаг, улс төр, ёс суртахуун, оюуны гэх мэт) хэрхэн
удирдан зохицуулж, ашиглах талаар хамгийн өргөн ойлголтыг багтаасан байдаг. Зорилгод чиглэсэн бүхий л тэмцлийн хоёрдох түвшин дэх (дагалдах
шатанд) тодорхой зорилтуудыг биелүүлэхийн тулд бусад хязгаарлагдмал стратегиудыг хэрэгжүүлэх хэрэгтэй болдог. 
Стратеги нь strategos гэсэн грек үгнээс гаралтай үг юм. Стратеги гэдэг нэр томьёог МЭӨ 400 жилээс эхлэн Хятадын Сүн Цү хэмээх эрдэмтэн анх Дайны урлаг хэмээн тодорхойлсон байдаг. Энэ үеэс хойш дайснаа ялах стратеги төлөвлөгөө гэсэн нэр томьёо дайн тулаанд ихээхэн ашиглагдах болсон. Харин өнөөгийн нийгэмд стратеги төлөвлөгөөг байгууллагууд, улс орнууд давуу талыг бий болгох, бодлогын түвшинд ашиглаж байна.
Энэ үед хамгийн голлох шатны ажлын төлөвлөгөө эс бөгөөс үндсэн стратеги 
хүрээнд явагдах кампанит ажлыг тодорхойлно. Таны хүсэж буй үр дүнд чинь хүргэхээр нөөц сурвалжуудыг чинь хөтлөх илүү сайн суваг болж боловсруулсан стратеги тань тусална. Өөрчлөлт хийхэд шаардагдах өртөг маш өндөр байна. Сайн бодож боловсруулсан стратегитай байх нь хүн хүчний гарз хохирлын зэрэгцээ амжилтанд хүрэхэд шаардагдах бусад өртөг, золиосыг бууруулж өгнө. 
Стратеги нь төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн олон шийдлээс бүрддэг:
• Гол зорилтууд болон зорилтот бүлгүүдээ (хүмүүс, байгууллага, хууль журам гэх мэт) сонгож, стратегийг хэрэгжүүлэх богино хугацааны тусгай зорилгуудын талаар тодорхой ойлголтонд хүрэх
• Нөөц сурвалжуудаа дахин нягтлах: Холбоотнууд ба сөрөг байр суурьтнууд, боломжтой ба хэрэгцээтэй нөөцүүдээ мэдэж авах (тухайлбал: хүмүүс, цаг хугацаа, мөнгө гэх мэт).
• Ямар тактикуудыг хэзээ ашиглахаа шийдэх.
Сонгосон тактикуудаа хэрэгжүүлэх.
Тактикуудынхаа үр дүнд дүн шинжилгээ хийж, үнэлэн сурсан зүйлсээ дараагийн алхмуудаа төлөвлөхөд хэрэглэх.

Ангилал:Менежмент
Тактик (Ерөнхий ойлголт)

**“Тактик”** бол өгөгдсөн нөхцөл байдалд нөлөөлөх зорилгоор хийгддэг тусгай, бодит үйл ажиллагаа юм.
*• Тухайн тактикийн амжилт нь хэрхэн бусад тактикуудтай уялдан хэрэгжүүлсэнээс нь ихэвчлэн хамаардаг.
*• Тактик бол томоохон стратегийн бүрэлдэхүүн болох үйл ажиллагааны хэрэгсэл юм.
МНТ-ны 750 жилийн ойн даншиг наадам

## Бөх 
#### Цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд 
#### Барилдааны дүйз 
##### ***Товчилсон үгнүүдийн тайлбар*** 
##### ***Тавын даваа*** 
##### ***Зургаагийн даваа*** 
##### ***Долоогийн даваа*** 
##### ***Наймын даваа*** 
##### ***Есийн даваа*** 
##### ***Аравын даваа*** 
Ангилал:Үндэсний бөхийн барилдааны жагсаалт
Сөнөөгч онгоц

**Сөнөөгч онгоц**-(орос. *Истребитель*, англи. *Fighter aircraft*) дайсны агаарын байлданы зориулалттай цэргийн онгоц юм. Цэргийн мөргөлдөөнд сөнөөгч онгоцны үүрэг бол байлдааны агаарын орон зайд давуу талыг бий болгох явдал юм. Улмаар бөмбөгдөгч онгоцууд болон давшилтын онгоцуудад тактикийн болон стратегийн бөмбөгдөлтөд оролцуулах боломжийг олгож, дайсны мөн ийм үйлдэл хийхээс сэргийлдэг. Сөнөөгч онгоцыг агаарт ноёрхолоо тогтоох, бөмбөгдөгч онгоц, тээврийн онгоц, иргэний агаарын онгоцыг дагалдан хамгаалах болон газрын объектыг дайсны агаарын хүчнээс хамгаалахад ашигладаг. Зарим тохиолдолд газрын болон тэнгисийн байг довтолоход ашигладаг байна.

Сөнөөгч онгоцны гол үзүүлэлтүүд нь зөвхөн галын хүч төдийгүй зорилтот бусад онгоцтой харьцуулахад өндөр хурд, маневрлах чадвар илүү байдаг юм. Агаарын давуу байдлыг олж авахын тулд байлдагчийн хүчин чармайлтын амжилт эсвэл бүтэлгүйтэл нь нисгэгчдийнхээ ур чадвар, сөнөөгчдийг байрлуулах сургаалын тактикийн үндэслэл, тэдгээрийн тоо, гүйцэтгэл зэрэг хэд хэдэн хүчин зүйлээс хамаардаг байна.

## Түүх 
Дэлхийн 1-р дайнаас хойш агаарын давуу байдлыг ханган хадгалах нь дайнд ялалт байгуулахад зайлшгүй шаардлагатай гэж үздэг болсон.

Дайсны нисэх онгоц, дирижаблуудыг байлдааны талбарт тагнуул хийх замаар мэдээлэл цуглуулах чадварыг зогсоохын тулд сөнөөгч онгоцууд дэлхийн 1-р дайны туршид үргэлжлүүлэн хөгжүүлж байв. Энэ үеийн сөнөөгч онгоц нь маш жижиг бөгөөд хожмын стандартын дагуу хөнгөн зэвсэглэсэн байсан бөгөөд ихэнх нь даавуун материалаар бүрсэн модон биетэй, хамгийн дээд тал нь 100 миль / цаг (160 км / цаг) агаарын хурдтай давхар далавчтай онгоц байсан юм. 

Дэлхийн 2-р дайн эхлэхэд ихэнх сөнөөгч онгоцнууд пулемёт эсвэл бага өвөрын их буугаар зэвсэглэсэн бүтэн металл биетэй дан далавчтай байсан бөгөөд зарим нь 400 миль / цаг (640 км/цаг) хүртэл хурдалж чаддаг болсон байв. Энэ үед ихэнх сөнөөгч онгоцууд нэг хөдөлгүүртэй байсан ч хэд хэдэн хос хөдөлгүүртэй сөнөөгч онгоцууд хийгдсэн. Гэсэн хэдий ч нэг хөдөлгүүртэй сөнөөгч онгоц хоёр хөдөлгүүртэйгээс илүү байсан.

1960-аад он бол олон нэгтгэх шинж чанартай, дэлхийн томоохон нисэх хүчний гүрнүүдийн нисэх хүчинд дуунаас хурдан сөнөөгч онгоцуудыг нэвтрүүлсэн байв. Тэд дууны хурдаас хоёр дахин хурдтай, нислэгийн дээд тааз нь 18-20 км-ийн өндөртэй, радарын станцууд, агаар-агаар удирддаг пуужингаар тоноглогдсон байв. Энэ давхцал санамсаргүй биш байсан - цөмийн бөмбөг тээсэн стратегийн бөмбөгдөгч онгоцууд "Төмөр хөшиг"-ний хоёр талд аюулгүй байдлын гол асуудал гэж тооцогддог байсан тул технологийн хөгжил энэ чиглэлд явагдсан. Үүний дагуу шинэ сөнөөгчдөд тавигдах шаардлагыг бий болгосон бөгөөд гол зорилго нь өдөр, шөнийн аль ч цагт, цаг агаарын ямар ч нөхцөлд, өндөр хурдтай, маневрлах чадваргүй байг онох явдал байв.

 scout]]
 in formation]]
 underside]]
### Ном
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*

Ангилал:Байлдааны нисэх онгоц
Байлдаан

**Байлдаан** нь дайтагч талуудын салбар, анги нэгтгэлийн ялалтад хүрэхийн тулд явуулж байгаа зохион байгуулалттай зэвсэгт тэмцэл, хуурай замын цэрэг, нисэх хүчин, тэнгисийн цэргийн тактикийн ажиллагааны үндсэн хэлбэр юм. Байлдааны мөн чанар нь дайсныг бут цохих (утсгах, олзлон авах, чухал район (зааг, объект)-ыг эзлэн авах, эсвэл тэдгээрийг бат барих, тэрчлэн тактикийн бусад үүргийг биелүүлэхийн тулд зорилго, үүрэг, байр, хугацаагаар уялдуулан зохицуулсан гал, цохилт, маневр, аюулгүй байдлаа хангах ажиллагааны нэгдэл юм.

Байлдааны зорилго нь түүний хүлээгдэж байгаа эцсийн үр дүн юм. Тэр нь хориглолтод - дайсны тактикийг няцаасан (тогтоон барьсан)-аар, давшилтад - эсрэг байгаа дайсныг бут цохиж (устгаж, олзолж), заасан район (зааг, объект)-ыг эзлэн авснаар хангагдана.
Салбар, ангийн авсан үүргээс хамаарч байлдааны зорилго нь янз бүрийн агуулгатай ч байж болно. Байлдааны дэмжлэгийн зорилго нь дайсныг хөнөөсөн (дарсан, устгасан) хэмжээгээр, байлдааны хангалтын зорилго нь салбар, ангийн байлдааныг амжилттай явуулах нөхцөлийг бүрдүүлсэн, тэрчлэн, материал, техникээр тасралтгүй хангаснаар хэрэгжинэ.
Байлдааны зорилгын хэрэгжилтийн чухал үзүүлэлт нь цэргийн алба хаагч, тасаг, салааны аюулгүй байдлыг хангасан төвшин, өөрөөр хэлбэл, хохирол эрсдлийн хэмжээ болно.
Хэдийгээр тавигдсан байлдааны үүрэг биелсэн  (заасан район, зааг, объектыг эзэлсэн, дайсны давшилтыг няцаасан, тогтоон барьсан) боловч их хэмжээний хохирол амссан бол тухайн байлдааны зорилгыг амжилттай хэрэгжсэн гэж үзэх үндэс бага юм.
Байлдаан нь өөрөө гал, цохилт, маневр, аюулгүй байдлаа хангах гэсэн үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс бүрдэнэ.
Хар тамхи

**Монгол Улсад үйлчилж байгаа хууль тогтоомжийн дагуу хориглосон мансууруулах, сэтгэцэд нөлөөт бодисын агууламжтай ургамал, бэлдмэл, бодисыг энгийн ярианд “хар тамхи” гэж хэлж нэршсэн.**

-	Анагаахын шинжлэх ухаанд “мансууруулах сэтгэцэд нөлөөлөх бодис” гэдэг нь тухайн бодисыг хэрэглэсэн хүн болон амьд организмын уураг тархи буюу төв мэдрэлийн системд дарангуйлал үүсгэн үйлчилж, мансуурал гэж нэрлэх сэтгэцийн тогтворгүй байдлыг үүсгэх чадвартай эм бэлдмэл бодисуудыг хэлнэ. 

-	Нийгмийн шинжлэх ухаанд аливаа мансууруулах, сэтгэцэд нөлөөт эм бэлдмэл, бодисыг хэрэглэсэн этгээдийг зан үйлийн болон ёс суртахууны зөрчил рүү түлхэн, гэмт хэрэг үйлдэх нөхцөл бололцоог бий болгож, улмаар нийгэмд хор хохирол учруулах чадвар бүхий бодис, түүнийг агуулсан эм бэлдмэлийг хэлнэ гэж тус тус тодорхойлсон байдаг. 

-	Хууль, эрх зүйн салбарт Монгол Улсын нэгдэн орсон НҮБ-ын 1961 оны “мансууруулах эмийн тухай”, 1971 оны “Сэтгэцэд нөлөөт бодисын тухай”, 1988 оны “Мансууруулах болон сэтгэцэд нөлөөт эм, бодисын хууль бус эргэлтийн эсрэг” конвенцын жагсаалтад орсон байгалийн гаралтай, мөн нийлэгжүүлсэн бодисуудын хэрэглээнээс бий болох эрүүл мэндийн болон нийгмийн сөрөг үр дагаврыг нь харгалзан мансууруулах сэтгэцэд нөлөөт бодис болохыг нь тогтоож хяналтаас гадуур /эрүүл мэндийн салбар, судалгаа шинжилгээний бус зорилгоор/ хэрэглэхийг хориглон, тусгай жагсаалтад оруулсан бодис, эм бэлдмэлийг мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис гэж ойлгоно.