Транс-Монголын төмөр зам

|}
**Транс-Монголын төмөр зам** нь Оросын Холбооны Улсын Улаан-Үд хотоос эхлэн Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотоор дамжин Хятадын Өвөр Монголын Улаанцав хотын Жинин дүүрэг хүртэлх төмөр зам юм.

## Түүх 
1940 он гэхэд Транс-Сибирийн төмөр зам нь Орос-Монголын хил дээр ирсэн ба 1950 гэхэд Улаанбаатар хотод хүрчээ. Эндээс цааш Жинин хүртэлх замыг 1955 он хүртэл бариад, замын төгсгөлийг 1961 онд дорнод хятадын Шаньдун муж хүртэл барин дуусгажээ. Төмөр замын сүлжээний ашиглалт, засварын ажлыг Зөвлөлт Холбоот Улс ба Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс хоёрын хооронд 1949 онд хийгдсэн гэрээгээр зохицуулсан нь өнөөг хүртэл хүчинтэй байгаа юм. Түүнээс хойш Транс-Монголын төмөр зам нь орос-монголын хамтарсан хувьцаат компанийн хөрөнгөөр бүртгэгдсэн байдаг ба энэхүү гэрээнд өөрчлөлт оруулалгүйгээр Улаанбаатар төмөр зам (УБТЗ) хэмээн нэрээ өөрчлөн үйл ажиллагаагаа явуулсаар байна. Төмөр замыг Оросын Холбооны Улс, Монгол Улсын төр тэнцүү хуваан эзэмшдэг. УБТЗ нь Монгол дахь чухал тээврийн үйлчилгээний байгууллагуудын нэг юм. Жишээлбэл улсын хэмжээнд 2024 оны байдлаар нийт ачаа тээвэрлэлтийн 60 хувийг энэ байгууллага дангаар тээврлэдэг байна. УБТЗ нь нийт 1815 километр замын сүлжээтэй, 16.000 ажилтан, албан хаагчтай.

## Дэд бүтэц ба технологи 
Транс-Монголын төмөр зам нь анхнаасаа оросын техник, техонологийн стандартыг ашигласан байдаг. Тийм ч учраас төмөр замын цариг нь Хятад улсын хил хүртэл ОХУ-д стандарт байх өргөн царигтай замтай. Хятад улсын стандарт зам болох энгийн царигт шилжүүлэх үйлдлийг Эрээн хотын өртөөн дээр гүйцэтгэнэ. Монголын төмөр зам нь нэг л эгнээтэй бол хятадынх хоёр эгнээ буюу сөрөг хөдөлгөөн бүхий хос төмөр замтай. Орос-Монголын хил дээрээс Монгол-Хятадын хил хүртэлх нийт замын урт нь яг 1.111 километр юм. 

Хэд хэдэн салаалсан төмөр замуудаар өөр хотуудтай (жишээ нь Эрдэнэт) холбогдоно. Улаанбаатар хотын галт тэрэгний төв буудлаас гаднах чухал өртөөнүүдийн тоонд Сүхбаатар, Дархан, Чойр, Сайншанд, Замын-Үүдийг зайлшгүй нэрлэх шаардлагатай. Мөн түүнчлэн транс-монголын төмөр замын ихэнх хэсгийг цахилгаанжуулаагүйгээс шалтгаалан дизель зүтгүүрийг ихээхэн хэрэглэдэг. Зүтгүүрийн тээврийн хэрэгслээр украины Луханск хотод үйлдвэрлэсэн давхар локомотив ЛЗҮ М62 ба 2ТЭ10Л зэргийг ашиглана. АНУ-аас цөөн тооны Даш-7 зүтгүүрийг бас импортолсон. Ерөнхийдөө олон зүтгүүрийг нэг галт тэргэнд ашиглана. Энэ нь техникийн доголдлоос шалтгаалан нэг зүтгүүр нь эвдэрсэн тохиолдолд солионы зүтгүүрийг хүлээх шаардлагагүй болон замыг түгжихээс хамгаалах сайн талуудтай юм.

Өнөө хүртэл энэ зам нь цахилгаанжуулаагүй байгаа юм.

## Зургийн цомог

File:Ulaanbaatar Railway Station.jpg|Улаанбаатар өртөө
File:Trans_Mongolian_Railway.jpg|Транс-Монголын галт тэрэг говьд
File:Naushki Station.jpg|Наушкийн өртөө
File:WheelChanging.jpg|Эрээн хотод явах эд ангийг сольж буй нь

## Мөн үзэх 
* Улаанбаатар төмөр зам
* Монголын төмөр зам

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Монголын төмөр замын албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Оросын төмөр замын шугам
Ангилал:Монголын төмөр замын шугам
Ангилал:Хятадын төмөр замын шугам
Ангилал:Олон улсын төмөр замын шугам
Ангилал:Царигийн өргөн 1520 мм
Ангилал:Царигийн өргөн 1435 мм
Ангилал:Буриадын тээвэр
Ангилал:Дархан
Ангилал:Москвагийн тээвэр
Ангилал:Улаанбаатарын тээвэр
Ангилал:Зөвлөлт-Хятадын харилцаа
Ангилал:Монгол-Хятадын харилцаа