open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Догшин хутагтын сахиус

«**Догшин хутагтын сахиус**» — 1997 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино. Говийн догшин хутагт Данзанравжаагийн тухай өгүүлдэг тус кино 2000 онд Фүкүокагийн олон улсын кино наадамд оролцож байв.

## Дүрүүд
**Равжаа* - Догмидын Сосорбарам, Б.Билгүүн
**Дадишури* - Н Долгор
**Янжиндулам* - О.Байгаль, Б.Намундарь

## Гадны холбоос
Ангилал:1997 оны кино
Ангилал:Балжирын Догмид
Ангилал:Ичинхорлоогийн Нямгаваа
Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Шинэ үсгийн багш

«**Шинэ үсгийн багш**» — 1998 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

* найруулагч Бадраагийн Бадарууган
* зураглаач Шаравдорж
* Гол дүрд Бунтарын Гарьд

Ангилал:1998 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ядуугийн зовлон

«**Ядуугийн зовлон**» — 2000 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн  аймшгийн уран сайхны кино.
 **Гол дүрийн жүжигч нар**
* Дамбарэнцэнгийн Хүрэлхүү — *Хүдэр*
* Адилбишийн Адилцэцэг — *Уянга* 
* Сэвжидийн Сэлэнгэ — *Сэндэр*
* Хандангоогийн Нарантуяа — *Тамжид*

Ангилал:2000 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Тод магнай

«**Тод магнай**» — Монгол улсад 1990 онд монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Хэдэн гол жүжигчин
## Хэдэн гол ажилчин
Ангилал:1990 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Жамьянгийн Бунтар
Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
Лардьма

«**Лардьма**», Ларьдма (Амьдрал) — 2013 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Уран бүтээлчид 
 **Гол дүрийн жүжигч нар**
* *Лардьма* — Доржийн Пүрэвсүрэн
* *(Лардьмын нөхөр)* — Отгоны Гэрэлсүх
* * Алтантамир* — Базаржавын Навчаа
* *(Алтантамирын хүү?)* — Хишигпүрэвийн Аминзул
 **Арын албаныхан**
* *Зохиолч* — Доржхандын Төрмөнх
* *Ерөнхий найруулагч* — Жанчивдоржийн Сэнгэдорж
* *Продюсер* — Базаржавын Навчаа
* *Ерөнхий зураглаач* — Отгонтуулын Базаррагчаа
* *Хөгжмийн зохиолч* — Ганхуягийн Онон

## Лавлах бичиг 
Ангилал:2013 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Далхсүрэнгийн Гүрсэд

**Далхсүрэнгийн Гүрсэд** (* 1952 онд Завхан аймгийн Алдархаан сум) **МУГЖ** — «Говийн зэрэглээ» (1980) киноны хоёрдугаар нисгэгч, «Гэрлэж амжаагүй явна» (1981) киноны Энхээ, «Мандухай цэцэн хатан» (1989) киноны Баянмөнх жонон зэрэг дүрийг бүтээсэн Монгол улсын ардын жүжигчин.

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино
## Эх сурвалж
* artfilm.mn – Далхсүрэнгийн Гүрсэд
* Д.Гүрсэд: "Говийн зэрэглээ"-гийн нисгэгч, Чин ван Ханддорждоо хайртай. 2007 оны 12-р сарын 14.
* Д.Гүрсэд: Уран бүтээлч хүн үнэтэй байсан. 2011.10.27.
* СТА ЖҮЖИГЧИН Д.ГҮРСЭД: ҮЗЭГЧИД АЛГА ТАШИХГҮЙ БОЛ АМЬДААРАА ҮХДЭГ. 2012.05.27-нд нийтэлсэн.
* Гавьяат жүжигчин Д.Гүрсэд: Даян хааны дүрд намайг биш Сүххуягийг тоглуулсан нь зөв болсон.

Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Монголын кино найруулагч
Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Алдархааны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1952 онд төрсөн
Жулиа Робертс

**Жулиа Фиона Робертс** (, *1967 оны аравдугаар сарын 28-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин юм. Тэр дэлхий даяар 464 сая долларын ашиг олсон романтик инээдмийн *Хөөрхөн хүүхэн* (1990) кинонд бүрэн алдаршсан бөгөөд *Эрин Брокович* (2000) кинонд ажилгүй, ганц бие, гурван хүүхдийн эх Эрин Броковичийн дүрийг бүтээж Оскарын шагналыг Шилдэг эмэгтэй гол дүрийн төрөлд хүртжээ.

25 сая доллараар *Мона Лизагийн инээмсэглэл* (2003) кинонд тоглосон *хамгийн өндөр ханштай эмэгтэй жүжигчдийн* нэг Робертс Буддын шашинтай бөгөөд 1999 онд Монголд зочилж байв.
## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Атлантагийн хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Хэлли Берри

**Халлэ Мариа Берри** (, *1966 оны наймдугаар сарын 14-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин загвар өмсөгч юм. Берри 2002 онд Оскарын шагналыг Шилдэг эмэгтэй гол дүрийн төрөлд *Араатны Цэнгүүн* кинонд бүтээсэн дүрээрээ хүртэж Африк-Америк эмэгтэй Оскар хүртсэн цор ганц тохиолдол юм. Мөн тэр загварын ертөнцөд маш алдартай.

## Намтар
## Шагналууд
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Гоо бүсгүйн тэмцээний ялагч
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Айс Кьюб

'''О'Ши Жексон'* (, *1969 оны зургаадугаар сарын 15-нд төрсөн'') буюу **Айс Кьюб** () нь Америкийн рэппэр, N.W.A хамтлагийн реппер, жүжигчин, бичлэгийн продюсер, кино найруулагч, продюсер юм.

## Холбоос
* 
* 
* 
* 
* Ice Cube: The Ten Greatest Rapper/Actors

Ангилал:АНУ-ын дуучин
Ангилал:АНУ-ын рэппэр
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Дуу оруулагч
Ангилал:N.W.A
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Лос-Анжелесын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Борхүүгийн Гэрэлмаа

**Борхүүгийн Гэрэлмаа** (1969 онд төрсөн) — «Ирж яваа цаг» (1986) киноны хайрт хархүүгээ цэргээс халагдахыг хүлээхийн сацуу настай эцгээ ачлан буй малч хүүхэн, «Нандин эрдэнэ» (1986) киноны эгчийн дүүгийн дүр бүтээсэн Монгол улсын жүжигчин. 2002 онд "Мюзик Холл" сургуулийг найруулагч мэргэжлээр дүүргэж, Монголын Үндэсний Радио Телевизэд найруулагчаар ажиллаж байв.

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино

## Эх сурвалж
* artfilm.mn – Борхүүгийн Гэрэлмаа

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Өмнөговийнхон
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Би чамд хайртай 2

«**Би чамд хайртай II** (хоёрдугаар)» — 2009 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:2009 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Хуа Мулан

**Хуа Мулан** (хятад: 花木蘭; мандарин хятад: Huā Mùlán) нь эртний Хятадын Хуа Муланы дууль гэдэг найраглалын гол дүр бөгөөд энэхүү дуульд Мулан нь эцгийнхээ оронд цэрэгт явсан тухай өгүүлдэг. Мулан 12 жил цэрэгт баатарлаг тулалдан цэргийн өндөр цол авсан боловч цэргээс халагдан ямар ч шагнал авалгүйгээр зөвхөн гэртээ харьсан байна. 

Хуа Муланыг түүхэн бодит хүн эсэх дээр түүхч, судлаачид маргаантай байдаг. Зарим нэг нь түүнийг Умарт Вэй улсын (386–534) үед амьдарч байсан гэж үздэг. Тоба Вэй улс нь Сяньби угсааны Тоба аймгаас гаралтай бөгөөд Сяньби бол эртний өвөг Зүүн Хойд Азийн нүүдэлчин улс юм. Домогт өгүүлснээр тэрээр Тоба Вэйг төлөөлөхийн тулд эрэгтэй хүний хувцас өмсөж, монгол Нирунтай тулалдав.

Хуа Муланы нэрээр Венера гаригийн нэг тогоог нэрлэсэн.

Муланы тухай найраглалаар адил нэртэй хүүхэлдэйн киног Уолт Дисней компани хийсэн байна.

## Эшлэл 
## Гадны холбоос 
### Лавлах материал 
* Dong, Lan. Mulan's Legend and Legacy in China and the United States (Temple University Press; 2010) 263 pages; Traces literary and other images of Mulan from premodern China to contemporary China and the United States.
* Ballad of Mulan from Columbia University
* Ode to Mulan The original poem in Chinese and English side-by-side translation.

Ангилал:Хятад хэлээрх утга зохиол
Ангилал:Уянгын шүлэгч
Ангилал:Утга зохиолын дүр
Мөнгөн ус

**Мөнгөн ус** нь Hg гэсэн тэмдэглэгээтэй ба үелэх системийн 80 дахь химийн элемент юм. Hg буюу hydrargyrum нь грек хэлээр hydr- буюу ус, argyros- мөнгө гэсэн утгатай. Мөнгөн ус нь хүнд жинтэй, мөнгөлөг саарал өнгөтэй, үелэх системийн -d бүлгийн элементүүдийн нэг ба хэвийн даралт, температурт шингэн төлөвт байх цорын ганц металл юм (Бром нь мөн шингэн байх боловч металл бус элемент юм. Цези, галли, рубиди нь өрөөний температураас яльгүй өндөр температурт хайлдаг) Царцах температур нь -38.83°C, 356.7°C-д буцладаг ба шингэн төлөвт орших температурын муж хамгийн багатай метал элемент юм.

Мөнгөн ус нь дэлхийн царцдаст голдуу киноварь буюу шунх (мөнгөн усны сульфид) байдлаар тохиолддог. Цэвэр шунх (вермилион) буюу мөнгөнусны сульфидыг гаргаж авахад киноварийг (байгалийн эрдэс) ангижруулж гаргаж авсан мөнгөн усыг хүхэртэй үйлчлэх замаар гарган авдаг. Киноварийн нарийн тоос, үртэс нь амьсгал болон хоол боловсруулах замаар орсноор эрүүл мэндэд асар их хортой нөлөөлөл үзүүлнэ.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:ATC-D08
Ангилал:Хорт бодис
Ангилал:Эрүүл мэндэд хортой бодис
Ангилал:Байгаль орчинд хортой бодис
Ангилал:Нөхөн үржихүйд хортойгоор нөлөөлөх бодис
Ангилал:12-р бүлгийн элемент
Ангилал:Шилжилтийн металл
Ангилал:Хүнд металл
Ангилал:6-р үеийн элемент
Ангилал:Химийн элемент

Ангилал:Цахилгаан техникийн материал
Ангилал:Эрдэс
Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент
Альборз муж

**Альборз** (персээр استان البرز‎, Ostan-e Alborz) — Иран улсын Караж төвтэй муж буюу аймаг.

## Хот суурин 
* Хаштгерд (Hashtgerd)
* Талегхан (Taleghan)
* Назарабад (Nazarabad)
* Караж (Karaj)
## Зураг

Зураг:Dizin, Iran.jpeg
Зураг:Taleqan.jpg
Зураг:Karaj view1.JPG

## Мөн үзэх 
* Альборзын нуруу

## Цахим холбоос 

Ангилал:Ираны аймаг
Ардебиль муж

**Ардебиль аймаг** (персээр استان اردبیل‎, Ostān-e Ardabīl) — Иран улсын Ардебиль төвтэй аймаг.

## Хот суурин 
# Ардебиль (Ardabil)
# Билесевар (Bilasavar)
# Герми (Germi)
# Коусар (Kowsar)
# Мешкиншехр (Meshginshahr)
# Намин (Namin)
# Нир (Nir)
# Парсабад (Parsabad)
# Хальхаль (Khalkhal)
## Зураг

Зураг:Ardabil-Meusume.jpg
Зураг:Tolon.jpg
Зураг:Ardabil - Aligapi.jpg

Ангилал:Ираны аймаг
Гилян аймаг

**Гилян** (персээр گیلان‎ Gilân) — Иран улсын Решт төвтэй муж.

## Зураг

Зураг:Ghaleye Rud Khan (40) 4.jpg
Зураг:Rudsar2.JPG
Зураг:Bandar-e anzali Barry Kent.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Ираны аймаг
Ашигт малтмалын орд

Ашигт малтмалын орд гэж хайгуул хийж нөөцийн тоо хэмжээ, чанарыг нь судлан тогтоосон бөгөөд уурхайлан олборлоход эдийн засгийн хувьд үр ашигтай эрдсийн хуримтлалыг хэлнэ.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Шатах ашигт малтмал
* Газрын тос
* Нүүрс

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Нөөцийн зэрэг
Олборлох нөөц

Олборлолтын явцад гарах бүх төрлийн хаягдал, бохирдолт, хамгаалалтын цулд үлдэх нөөц, нөлөөлөх бусад хүчин зүйлийн шалтгаанаар олборлох боломжгүй нөөц зэргийг геологийн нөөцөөс хасч тооцсон эдийн засгийн үр ашигтай нөөцийг олборлох нөөц гэнэ.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Нөөцийн зэрэг
Эдийн засгийн үр ашигтай нөөц

Техник-эдийн засгийн тооцоогоор өнөөгийн нөхцөлд үйлдвэрийн аргаар олборлож, баяжуулж, боловсруулахад эдийн засгийн хувьд ашигтай нь тогтоогдсон ордын нөөцийг эдийн засгийн үр ашигтай нөөц гэнэ.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Нөөцийн зэрэг
Ордын бүлэг

Ашигт малтмалын ордуудыг геологийн тогтоцын нийлмэл байдлаас нь хамааруулан гурван ордын бүлэгт ангилна. Үүнд:
* Нэгдүгээр бүлгийн орд.
* Хоёрдугаар бүлгийн орд.
* Гуравдугаар бүлгийн орд. 
* дөрөвдүгээр бүлгийн орд. 

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ордын бүлэг
Нэгдүгээр бүлгийн орд

Нэгдүгээр бүлгийн орд. Энгийн геологийн тогтоц ба дотоод бүтэцтэй, хагарал ба атираашилтаар эвдрээгүй буюу бага эвдэрсэн байрлалтай, үндсэн ашигт бүрдвэр нь хүдрийн биетдээ жигд тархсан, ашигт малтмалын чанар, хүдрийн биетийн зузаан  нь тогтвортой, хэмжээний хувьд маш том, том, хааяа дунд зэрэгт орох ашигт малтмалын ордыг энэ бүлэгт хамааруулна.
Хайгуулын ажлаар нэгдүгээр бүлгийн ордын нөөцийг баттай нөөцийн зэрэг(А), бодитой нөөцийн зэрэг(B), боломжтой нөөцийн зэрэг ээр тооцоолно.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ордын бүлэг
Хоёрдугаар бүлгийн орд

Хоёрдугаар бүлгийн орд. Нийлмэл геологийн тогтоцтой, тасрал эвдрэл болон атираашилтанд орсон байрлалтай, үндсэн ашигт бүрдвэр нь хүдрийн биетдээ жигд бус тархсан,  ашигт малтмалын чанар ба хүдрийн биетийн зузаан нь тогтворгүй, нийлмэл дотоод бүтэцтэй, хэмжээний хувьд том, дунд зэрэгт орох ашигт малтмалын ордыг энэ бүлэгт оруулна.
Энэ бүлэгт энгийн геологийн тогтоцтой боловч нийлмэл ба маш нийлмэл олборлолтын нөхцөлтэй ашигт малтмалын ордуудыг мөн хамааруулна.
Хайгуулын ажлаар хоёрдугаар бүлгийн ордын нөөцийг бодитой (B), боломжтой (С) зэрэглэлээр тооцоолно.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ордын бүлэг
Гуравдугаар бүлгийн орд

Гуравдугаар бүлгийн орд. Маш нийлмэл геологийн тогтоцтой, хүдрийн биет нь тасрал эвдрэл ба атираашилтанд их автсан байрлалтай, үндсэн ашигт бүрдвэр нь туйлын жигд биш тархалттай, тасалдсан хүдэржилттэй дотоод бүтэцтэй, хүдрийн биетийн зузаан, ашигт малтмалын чанар нь маш тогтворгүй, хэмжээний хувьд дунд ба жижиг хэмжээтэй ашигт малтмалын орд энэ бүлэгт багтана.
Хайгуулын ажлаар энэ бүлгийн ордын нөөцийг боломжтой (С) зэрэглэлээр тооцоолно.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ордын бүлэг
Геологийн нөөц

Хайгуулын ажлын үр дүнгээр тогтоож, газрын хэвлийн орших байдлаар нь тооцоолсон ордын нөөцийг геологийн нөөц гэнэ.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ашигт малтмал
Дөрөвдүгээр бүлгийн орд

дөрөвдүгээр бүлгийн ордод 1,2,3 дугаар бүлгийн ордуудад хамруулах боломжгүй ордуудыг хамааруулж үздэг

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ордын бүлэг
Нөөцийн баттай зэрэг

Баттай (А) нөөц нь дараах шаардлагуудыг хангасан байна.
*-   Хүдрийн биетийн хэлбэр, хэмжээ, байрших нөхцлийг тодорхойлсон, дотоод бүтцийн өөрчлөлтийн зүй тогтлыг тогтоосон, хүдрийн биет дэх  хоосон чулуулаг болон жишгийн шаардлага хангахгүй хүдэржилттэй хэсгүүдийг ялгаж хүрээлсэн, атираашилд орсон байдал, хагарлуудын байрлал, түүгээр явагдсан шилжилтийн чиглэл ба далайц нь тогтоогдсон байна.
*-   Ашигт бүрдвэрийн агуулга, хүдрийн биетийн зузаан зэрэг хүдрийн биетийн нийлмэл байдлыг илэрхийлэгч аль нэгэн гол үзүүлэлтийн хувиран өөрчлөлт, тасралтгүй үргэлжлэх чанарыг орон зайн гурван чиглэлд найдвартай түвшинд тогтоосон байна.
*-   Хүдрийн байгалийн төрлүүд нь тодорхойлогдсон, технологийн төрөл ба сортууд нь ялгагдаж хүрээлэгдсэн, ашигт малтмалын чанар ба хүдрийн бодисын найрлагыг тогтоосон байна.
*-   Хүдрийн технологийн шинж чанарыг үйлдвэрлэлийн технологийн туршилтын түвшинд судалж тогтоосон байна.
*-   Ашигт малтмалын хүдэр, баяжмал болон эцсийн бүтээгдэхүүн дэх ашигтай ба хортой хольцын агуулга, орших нөхцөл, тархалтыг судалж тогтоосон байна.
*-   Баттай нөөцийн хил заагийг цооног болон малталтаар хязгаарлан, сорьцлолтын үр дүнд тулгуурлан, жишгийн шаардлагыг баримтлан тогтоосон байна.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Нөөцийн зэрэг
Нөөцийн боломжтой (С) зэрэг

Боломжтой (С) нөөц нь дараах шаардлагуудыг хангасан байна.
*-   Хүдрийн биетийн хэлбэр, хэмжээ, байрших нөхцөл тодорхойлогдсон, дотоод бүтцийн гол онцлог шинжүүд тайлбарлагдсан, томоохон хагарлуудын байрлал, түүгээр явагдсан шилжилтийн чиглэл ба далайцыг судалсан байна.
*-   Ашигт бүрдвэрийн тархалт, хүдрийн биетийн зузаан зэрэг хүдрийн биетийн бүтцийн нийлмэл байдлыг илэрхийлэгч аль нэгэн гол үзүүлэлтийн хувиран өөрчлөлт, тасралтгүй үргэлжлэх чанарыг орон зайн гурван чиглэлд судалсан байна.
*-   Хүдрийн байгалийн ба технологийн төрөл, сортууд тодорхойлогдсон, тэдгээрийн орон зайн байршлын ерөнхий зүй тогтол ба тоон харьцаа нь судлагдсан байна.
*-   Хүдрийн технологийн шинж чанарыг лабораторийн технологийн туршилтын түвшинд судалж тогтоосон байна. Мөн үзүүлэлтийг харьцуулалтын аргаар тогтоосон байж болно.
*-   Ашигт малтмалын хүдэр, баяжмал болон эцсийн бүтээгдэхүүн дэх ашигтай ба хортой хольцын агуулга, орших нөхцөл, тархалтыг судалсан байна.
*-   Боломжтой нөөцийн хил хүрээг жишгийн шаардлагыг баримтлан малталт, цооногийн болон байгалийн гаршийн сорьцлолтын дүнд тулгуурлан тогтоохын зэрэгцээ геологи, геофизик, геохимийн шалгуураар давхар баталгаажсан нөхцөлд экстраполяцын шугамаар хязгаарлаж болно.

## Мөн үзэх 
* Геологи
* Ашигт малтмалын геологи
* Ашигт малтмалын орд

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Ордын бүлэг
Ангилал:Нөөцийн ангилал
Ангилал:Нөөцийн зэрэг
Лувсанцэрэнгийн Галмандах

**Лувсанцэрэнгийн Галмандах** (1953-2007) нь Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр суманд багийн эмч Лувсанцэрэнгийн арван хүүхдийн ууган хүү нь болон мэндэлжээ. Сумынхаа 8 жилийн дунд сургууль, 1969-1973 онд Улаанбаатар хотноо Багшийн сургуулийн дуу-хөгжмийн багшийн ангийг дүүргэсэн.  

1973-1976 онд Ардын цэргийн 122 дугаар ангийн үлээвэр хөгжмийн салаанд хөгжимчин, 1976 оноос боловсролын байгууллагад 30 гаруй жил дуу хөгжмийн багшаар ажиллаж, улсын анхны бүтээлч багш, Улаанбаатар хотын хөдөлмөрийн аваргаар шалгарч байв.  

1989 онд Монголын хөгжмийн зохиолчдын холбооны гишүүн болжээ.   

"Бага насаа хайрлаж явна" зэрэг олон сайхан хүүхдийн дууны хөгжмийг зохиосон, Монголын хүүхдийн дууны хөгжмийн зохиолч, мөн гавъяат багш цолтой, дуу хөгжмийн багш юм.  

Л.Галмандах нь нийслэлийн Хан-Уул дүүргийн 52 дугаар сургуульд ажиллаж байхдаа 2000 оны 4 сарын 19-нд Монгол Улсын гавъяат багш цол хүртсэн ба МУГЖ Төмөрийн Ариунаа, Оюун-Эрдэнэ зэрэг олон авьяаслаг шавьтай.

Тайз дэлгэцийн бүтээл: Ч.Гомбын зохиол "Хойт эх", "Ариусал" уран сайхны киноны хөгжим

Радио, телевизэд зориулсан бүтээл: "Таамаа, оньсогохон хоёр", "Хүүхдийн зохиолч", "Ая дууны солонго", "Ээжээ би радиогоор дуулна", "Долоон гараг", "Хонхтой бойтог" зэрэг 10 гаруй нэвтрүүлгийн эхлэл дуу. 

Хэрвээ би шидтэн бол дууг анх 122 дугаар цэцэрлэгийн 5 настай хүүхэд, дуучин Баярын Хонгор дуулж олонд хүргэсэн юм.  

## Дууны уран бүтээл 
Л.Галмандах нь 500 гаруй дууны уран бүтээл туурвижээ. Үүнээс дурдвал:  

* 1988 онд "Хэрвээ би шидтэн бол" (үг ая Л.Галмандах) 
* 1197 онд "Өрөөнд Тагтаа Орж Ирлээ" (үг Жамбын Дашдондог)
* "Бага насаа хайрлаж явна" 
* "Алимны модны мөчир"

## Цахим холбоос 
Монгол улсын гавьяат багш Лувсанцэрэнгийн ГАЛМАНДАХ

Эргэн дурсахуй Хөгжмийн зохиолч Л.Галмандах 2004 он

Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Өмнөдэлгэрийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
52 дугаар сургууль

**52 дугаар сургууль** нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын тухайн үеийн Ажилчны район, одоогийн Хан-Уул дүүрэгт 1972 онд анх байгуулагдсан ерөнхий боловсролын дунд сургууль юм. Тус сургууль нь Кубын нэрт яруу найрагч, зохиолч, хувьсгалч Хосе Мартийн нэрэмжит сургууль болно.
Тус сургуулийн захирлаар Лигдэн, Гончиг зэрэг багш нар ажиллаж байсан. математикын гүнзгий сургууль. Мөн сургуульд гадаад хэлний сургалттай гүнзгий Орос, Хятад Солонгос, хэлний ангиудтай.

## Ажиллаж байсан багш нар
;Гавъяат багш
*Лувсанцэрэнгийн Галмандах
*А.Баяжих

## Алдартай төгсөгчид
*Төмөрийн Ариунаа - МУГЖ дуучин
*Сугарын Болд-Эрдэнэ - МУГЖ жүжигчин
*Цэгмидийн Цэнгэл - улс төрч
*Нямжавын Батбаяр - улс төрч, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд
*Ёндонгийн Отгонбаяр - улс төрч, Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны сайд асан
*Амаржаргалын Гансүх - улс төрч, Зам Тээврийн сайд
*Пагважавын Алтанцог - физикийн ухааны доктор
*Пагважавын Энхболд - нэрт математикч
*Ш.Буянгэрэл -жүжигчин, Хүүхэд Залуучуудын Театр 
*Жамсранжамын Оюундарь - АЖ жүжигчин
*Туяа - жүжигчин 
*Э.Төгсбаяр - Universe Best Songs 2012 наадмын ялагч
*З.Лхагвадорж - Улс төрийн шинжлэх ухааны доктор(Ph.D) 
*Д.Ганхуяг - Монгол Улсын арслан 
*Ч.Мөнхбат- Монгол Улсын гавьяат хуульч

#
#
Жоншань улс

**Жоншань** (, МЭӨ 6-р зууны орчим – МЭӨ 296 он) нь хүннүгийн өвөг Сяньюнь аймгийн байгуулсан, умард ди овог аймгуудыг нэгтгэсэн улс юм.. Шаньсийн тэгш өндөрлөгийн зүүн хэсэгт, одоогийн Хэбэй мужийн Баодин хотын орчимд төвлөрч байв.

МЭӨ 672 онд Ди нарын олон аймаг нэгдэж аймгийн холбооны шинжтэй Бэйди улсыг байгуулжээ.
Улмаар МЭӨ 654 онд Бэйди улсад Цагаан Ди аймаг, МЭӨ 651 онд Улаан Ди аймгийн холбоо нэгдсэн ч МЭӨ 588 онд Бэйди улс мөхжээ.
МЭӨ 570 оны үед жун, дигийн олон аймаг дахин нэгдэж аймгийн холбооны шинжтэй Шаньрун улсыг байгуулжээ.
МЭӨ 506 онд жун, ди аймгууд дахин нэгдэж Жоншань улсыг байгуулсан түүхтэй. Жоншань улсыг байгуулсан Бэйди буюу умард ди нар нь Гуй /Гуйфан/ овогт ди гэж сударт тэмдэглэгдсэн байдгаас үзвэл ди нар нь гүйфанчуудын удам угсаа юм.

Жоншань улсын нутаг нь одоогийн Хятад дахь Шаньдун, Хэбэй, Хэнань мужуудыг хамарч, хойд хэсэг нь Мони уулаас Бээжин хот хүртэл нутгийг хамарна. Соёлын хувьв сүүлдээ нилээн хятаджсан ч хятад угсааны улсад оруулдаггүй.
Жоншань улсын бүрэлдэхүүнд хүннүчүүд голлож байсан. 
Бэйди, Шаньжун, Жоншань зэрэг улсын нэрийг ерөнхийдөө хүннү үгийн хятад дуудлагаар тэмдэглэсэн үгс гэж үздэг байна.

## Эшлэл
Ангилал:Хүннүгийн түүх
Ангилал:Монголын түүхэн улс
Жон Мэйер

**Жон Клэйтон Мэйер** (, 1977 оны 10 сарын 16-нд төрсөн) нь Америкийн гитарчин, дуучин, хөгжмийн зохиолч, продюсер юм.

Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Америкийн дуучин
Ангилал:Америкчууд
Осака

**Осака** (, **Оосака**; 大阪 ) — Япон улсын Осака аймгийн хот. Японы хүн амараа 3 дугаарт ордог Хоншүү арлын өмнөд хэсэгт Осака буланд оршдог хот.

Осака хотын газар нутаг нь 223,00 км², хүн ам нь -2 685 481 хүн (2014).

## Хотын түүх 
Японы анхны түүхийн "Кожики", "Нихон шоки" зэрэг цаг тооны эх сурвалжид дурдсанаар МЭӨ 663 онд орчин үеийн Осакагийн нутагт байжээ. Йодо голын бэлчирт Яматогийн анхны байлдан дагуулагчид бууж, уугуул нутгийн овгуудын эсэргүүцлийг дарж, Ямато улсыг байгуулсан байна. Мянган жилийн дараа, 638 онд Эзэн хаан Тэнму Нанивагийн нутагт хот байгуулжээ. 7-8-р зууны үед энэ нь хэд хэдэн эзэн хаадын оршин суух газар болсон бөгөөд энэ нь тус улсын нийслэл болсон гэсэн үг юм. 8-р зууны эхээр мужийн төвийг Нара хот руу нүүлгэсэн боловч Нанива нь Японы хамгийн том худалдааны хот, олон улсын боомт хэвээр үлдсэн юм. Гэсэн хэдий ч Дундад зууны үед хотын хөгжил бараг зогссон бөгөөд энэ нь 15-р зууны эхэн үед хөгжил буурахад хүргэсэн юм.

Өнөөдөр Осакаг хамгийн том худалдааны төв гэж тооцогддог: хот нь газар зүйн хувьд давуу байр суурь эзэлдэг, далайн асар том боомт дэлхийн өнцөг булан бүрээс усан онгоц хүлээж авдаг бөгөөд хиймэл арал дээр барьсан "Кансай" нисэх онгоцны буудлыг ерөнхийдөө 21-р зууны гайхамшиг гэж нэрлэдэг юм.

## Үзвэр 
Осакагийн гол сонирхол татдаг газар бол Ишияма Хонганжийн хийд байсан газарт босгосон цайз юм. Цайзын таван давхар цамхагт байрлах музейд та самурайчуудын амьдрал, соёлтой танилцаж, Токүгава овгийн 250 жилийн ноёрхлын түүхийг мэдэж авах боломжтой. 

Осака хотод 100 м диаметртэй, 112.5 м өндөр алсыг харах дугуйтай зугаа цэнгэлийн парк байдаг бөгөөд дэлхий дээр ийм төрлийн сонирхол татахуйц газар байдаггүй. Цэцэрлэгт хүрээлэнд та Номхон далайн амьтдын янз бүрийн төрлийг харж, Осака Кайюкан аквариумд ан амьтдыг ховсддог ховор төрлийн загасыг биширдэг. 

Олон тооны цэцэрлэг, цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ногоон байгууламж жилийн турш Осакаг чимдэг боловч хавар цэцэглэж буй ягаан, цагаан өнгийн Сакура цэцэгс нь хотын онцгой сэтгэл татам байдлыг харуулдаг. 

## Зураг

Зураг:Osaka Japan 2.jpg
Зураг:Osaka Japan 3.jpg
Зураг:Osaka Japan 5.jpg
Зураг:Osaka Japan 4.jpg
Зураг:Osaka Japan 6.jpg
Зураг:Osaka Castle 02bs3200.jpg
Зураг:Soemoncho, Osaka Minami.jpg
Зураг:Wfm kansai overview.jpg
Зураг:Osaka Wards.png
Зураг:Wide-Area Map of Osaka City Subway.png
Зураг:Kyocera Dome Osaka1.jpg

thumb|400px|center
thumb|400px|center

## Цаг уур 
## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Далайн боомттой суурин

Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:Осака аймгийн коммун
Ангилал:Осака мужийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Японы мужийн төв
Ангилал:Японы урьдын нийслэл
Абагас

**Абагас**  — Баруун Монголын эрээн хавиргын зайсан байсан хүн. Абагас зайсан 1755 онд Баруун Монголын ард түмнийг Манжийн эсрэг босч тэмцэхийг уриалан өөрийн нутагт байсан манж түшмэдийг устгаж, бослогын удирдагч Амарсанаатай нэгдсэн юм.

Ангилал:Ойрад
Ангилал:17-р эсвэл 18-р зуунд төрсөн
Ангилал:18-р зуунд өнгөрсөн
Абачи

**Абачи**  — Арван гуравдугаар зуунд Зүүн Өмнөд Азийг байлдан дагуулахад оролцсон монгол цэргийн жанжин. Абачийн цэрэг 1287-1288 онд Вьетнамын хэд хэдэн сууринг эзэлжээ. Абачи 1288 оны эхээр давшилтаа амжилттай үргэлжлүүлж Ханойд тулж очоод түүнийг эзлэн авчээ. Хятадын усан цэрэг Вьетнамд ялагдсанаас болж Абачийн монгол цэрэг тэнд хоол хүнсгүй хоцорсон байна. Тэгээд уулын нарийн хавцалд дайсны отоонд бүслэгдэн хиар цохиулж, 1285? онд Абачи эцэс болжээ.

Ангилал:Иx Монгол Улсын зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:Монголын жанжин
Ангилал:13-р зуунд төрсөн
Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Аблай султан

**Аблай** — Зүүн казакийн султан, хожмын гурван ордын их хаан. Аблай нь Манжийн цэрэгт бут цохигдоод Казакт зугтаж очсон Амарсанааг өмгөөлөлдөө авч байлаа. Тэрбээр Амарсанаатай холбоотой байж, Манжийн эсрэг тэмцсэн юм. Аблай хаан өөрийн хязгаарын Баян уул, Хуу хаслын зэрэг газар манжийн цэрэгтэй 1756 онд тулалдсан байна. Тэр тулалдаанд Аблай хүнд шархджээ. Манжийн цэргийн туслах жанжин Далдангаа, зөвлөлийн сайд Фүдэ нар Аблай ханаас Амарсанааг барьж хүргэхийг шаардахад «Амарсанааг барьж хүргэхэд маш амархан, гагцхүү амийг нь гуйж, ялыг хэлтрүүлэхийг хүсч байна» гэж Аблай хэлэн татгалзаж байжээ.

Ангилал:Казакууд
Буриадын ард түмний бослого

**Буриадын ард түмний бослого** буюу **1927 он Буриадын бослого** (Оросоор: Бурятское восстание (1927)) нь тухайн үеийн Зөвлөлт засгийг эсэргүүцэн буриадуудын гаргасан бослогыг хэлдэг. Уг бослогыг ЗХУ Улаан Армийн цэргийн ангиудын хүчээр зэвсэг хэрэглэн цус урсган дарсан байдаг. Бослогын тухай мэдээ мэдээлэл маш хомс байдаг бөгөөд 35000 буриад алуулсан гэсэн мэдээлэл бас байдаг. Бослого дарагдсаны дараа буриадууд Монголд олноороо дүрвэн орж ирж байсан байна.

Бослогыг дарсаны дараа буриадуудын эсрэг хэлмэгдүүлэлт эрс хүчтэй болж явагдаж эхэлсэн байдаг бөгөөд 1929 он гэхэд нийтдээ 35000 хүнийг хэлмэгдүүлсэн гэдэг ба энэ нь тухайн үеийн буриадуудын нийт сэхээтний тоотой дүйж байдаг онцогтой. Сталины Их Хэлмэгдүүлэлтэд өртсөн буриадуудын тоо баримт одоогоор ил тод биш байна.

## Мөн үзэх
*Их Хэлмэгдүүлэлт
*Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослого

## Эх сурвалж
*Александр Солженицын. Архипелаг ГУЛаг. Том 1 (части 1-я и 2-я)

## Гадаад холбоос
*http://www.pandia.ru/text/77/152/9539.php
*https://web.archive.org/web/20141227122719/http://baigalmirny.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=1336&Itemid=96

Ангилал:Азийн бослого
Ангилал:20-р зууны бослого
Ангилал:Буриадын түүх
Ангилал:ЗХУ-ын зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:1927 оны зөрчилдөөн
Take Off

**Take Off** (Кирилл монгол дуудлага нь **Тэек Ооф**) нь Улаанбаатар хотод 2023 оны 3-р сард УБ паласын дэргэдэх хамтлагаар байгуулагдаж байсан, поп урсгалаар дуулдаг хөвгүүдийн хамтлаг юм. Тус хамтлаг байгуулагдахаас өмнө Сүхээ, Наагий, Баясук нар нь Зоригоо, Ука нартай хамт 5 хүний бүрэлдэхүүнтэй "Аялгуу" хэмээх хамтлагт дуулдаг байсан. Бат-Эрдэнэ (Баагий) нэгдсэнээр хамтлаг үүсгэн байгуулагдсан. Тус хамтлагийн албан ёсны үүсгэн байгуулагчид нь Баагий (Бат-Эрдэнэ), Сүхээ (Сүхжаргал), Наагий (Нарангэрэл), Баясук (Баясгалан) нар юм. Байгуулагдсан даруйдаа туурвисан " Цасан дээр", "Гүнж", "Уучлаач хайрт минь", "Мартахгүй", "Тэнгэр ээж", "Надаас өөр хэнд ч ирээгүй дурлал", " Урваагүй" гэх олон уран бүтээлүүд нь үзэгч сонсогчдын дунд алдаршин өндрөөр үнэлэгдэж, Монгол Улсын хөгжмийн хит парад, чартуудыг тэргүүлсэн байна. Удалгүй хамтлагийн гишүүд үл ойлголцлоос болж хэсэг хугацаанд завсарласан байна. Энэ тухай мэдээ хомс байдаг боловч зарим эх сурвалжид нэг гишүүнээ явуулсанаас болсон гэдэг. Удалгүй шинэ гишүүн авч уран бүтээл туурвисан гэх боловч гаргасан уран бүтээл нь төдийлөн амжилт үзүүлж олонд хүрч чадаагүй байна. 2024 онд хамтлагийн гишүүн Баагий эргэн нэгдэж, хамтлаг бүрэн бүрэлдэхүүнээр 20 жилийн ойгоо амжилттай зохион байгуулсан. Тус тоглолтын үеэр Монголын хөвгүүдийн хамтлагууд тэдэнд хүндэтгэл үзүүлж "Гүнж"," Уучлаач хайр минь" дууг хамтран дуулсан. Өдгөө хамтлагийн гишүүд тус тусын уран бүтээлээ туурвиж эхэлжээ. 

## Гишүүд
***Баагий**   -  Э.Бат-Эрдэнэ
***Баясука**  -  Д.Баясгалан
***Наагий**   -  Б.Нарангэрэл
***Сүхээ**    -  Э.Сүхжаргал
***Золбоо** - н.золбоо

## Цомгууд
**Гурван цаг* (2005 он)
**Мартахгүй* (2006 он)
**Хайрын нислэг* (2008 он)

## Тоглолтууд
**Гурван цаг* (2005 он
**Мартахгүй* (2006 он)
**History of Take Off* (2008 он)
* 10 жилийн ойн тоглолт (2013) 
* 20 жилийн ойн тоглолт (2024)

## Эх сурвалж
*[Хамтлагийн Facebook(https://mn.wikipedia.org/wiki/Facebook) хуудас]

## Холбоос
*[Хамтлагийн YouTube(https://mn.wikipedia.org/wiki/YouTube) суваг]
*[Хамтлагийн Facebook(https://mn.wikipedia.org/wiki/Facebook) хуудас]

Ангилал:Монголын хамтлаг
Араг

Монголын бараг бүх малчин айлд **араг** бий. Араг үүрч явахад тохиромжтой овор багатай, дундаж хэмжээ нь 30-40 см өргөн, 50 см урт байна. Аргал хомоол түүхэд аргийг хэрэглэнэ. Нарийн нойтон бургасыг зохих хэмжээгээр огтлон авч, матаж хатаан бэлтгээд эгнэж зөрүүлэн, үдээр сураар бэлзэгнэн боож араг хийнэ. Мөн нүүх үед тэмээн хөсөгт нялх хүүхэд суулган тээх, овор багатай ачаа тээш хийж морь малд ачаалж болдог.

Арагны талаар монголын яруу найрагт олонтоо гардаг. Ц.Дамдинсүрэнгийн “Зугаацахаар мордсон нь” гэдэг найраглалын дотор "Үүл” хэмээх шүлэгт:

"Ачаатай цагаан тэмээ хэвтэж байгаа ч юм шиг

Арслан барс хоёр ноцолдож байгаа ч юм шиг

Араг үүрсэн эхнэр бүжиглэж байгаа ч юм шиг

Хурмастын цагаан үүл, хувилгаан цагаан үүл"

гэж гардаг.

Мөн арагны тухай дараах ардын оньсого байдаг:

"Үдмэлийг үүрч

Матмалыг бариад

Гүймлийн гээмлийг түүнэ"

Ангилал:Монголын соёл
Халимагийн зэвсэгт бослого

Октябрийн хувьсгал гэж нэрлэгдсэн төрийн эргэлтээр большевикууд Засгийн эрхийг авсаны дараа хуучин Хаант Орос Улсын эрхшээлд байсан үндэстнүүдийн бие дааж тусгаар тогтнох эрхийг олгох тухайгаа албан ёсоор зарласан. Гэсэн ч энэ нь худал зүйл байсны нэг жишээ нь Халимагийн ард түмний түүх болсон билээ.

Үймээн самуунтай байсан 1917 онд халимагийн ард түмэн үндэсний тусгаар тогтнолоо зарлаж өөрийн тусгаар улсыг байгуулах сонирхолтой байжээ. Халимагийн казах цэргийг тэр үед ван Данзан Тундутов захирч байсан байна. Большевикуудын халимаг дахь стратеги нь халимагуудын мал аж ахуйтай холбоотой байсантай халимагууд санал нийлээгүй байна.
 
Үүний эсрэг халимагууд ван Тундутовоор удирдуулан зэвсэгт бослогo гаргасан байна. Халимагууд нь Астраханьд гарсан большевикуудын эсрэг бослогод атаман Бирюков, ван Tундутов нарын удирдлагаар идэвхитэй оролцжээ. Yүнд хорссон Зөвлөлтийн Онцгой комисс 1918 оны  1 сарын 12-15-нд Астраханий бослогыг дарсны дараа халимаг офицерүүдийг идэвхитэйгээр устгаж эхэлсэн.

1918 оны 3 сард Улаан арми Bолгоград мужийн Светлоярскийн районы Червлен суурингийн дэргэд халимагийн босогчдын отрядыг бут цохисон ба вангийн эдлэнг дээрэмдсэн байна. 
 
Ангилал:Халимагийн түүх
Ангилал:Зэвсэгт мөргөлдөөн
Ангилал:Зөвлөлтийн эсрэг бослогууд
Данзан Тундутов

250px|thumb
**Данзан Давидович Тундутов** (1888-1923 оны 8 сарын 7) нь Халимагийн Чорос удмын ноён, Жамба тайж Тундутовын ач хүү. Тэрээр Дэлхийн 1-р дайнд оролцож Оросын иргэний дайны үед Астраханий казак цэргийн атаман /удидагч/ байсан бөгөөд большевикуудын эсрэг Өмнөд Поволж дахь Цагаантны хөдөлгөөнд халимаг Бадма Уланов, Абуша Алексеев, Азман Батырев нарын хамт идэвхтэй оролцогч байсан байна.

Тэрээр 1888 оны 7-р сарын 12 (24)-нд төрсөн.  1900 оны 11-р сарын 7-ноос Москва дахь язгуурнуудын хүүхүүд сурдаг Катковский лицейд сурч 1906 онд төгсөөд 1908 он хүртэл Санк-Петербургийн цэргийн сургуульд сурчээ.  Улмаар морин цэргийн ангид офицер болсон байна. Дэлхийн 1-р дайны эхэн үед германы фронт дахь цэргийн Дээд командлагчийн туслахаар ажилласан байна.

1917 оны 3-р сарын 25-26-нд Астрахань хотод болсон Халимагийн ард түмний анхдугаар их хурлаар ноён Данзан Тундутовыг Халимагийн тал нутгийн удирдах гол байгууллага болох Халимагийн гүйцэтгэх хорооны гишүүнээр сонгов. Тэрээр хаант засаглалын талд байгаагаа ил тод зарлаж, их хурлын үеэр большевикыг дэмжигч далайчид, цөллөгч цэргүүдэд хааны суртал ухуулга явуулсны төлөө баривчлагдсан боловч дараа нь халимагуудын тусламжтайгаар суллагджээ.

1917 оны 5-р сарын 16-нд Данзан Тундутов Халимагийн төр нийгмийн зүтгэлтэн Номто Очировын хамтаар Халимагийн ард түмнийг удирдах төв хороог төлөөлөн Оросын Түр засгийн газарт эсэргүүцэл илэрхийлж, Санкт-Петербургт очсон ажээ. 146 жил Халимагийн ард түмний засаг захиргааны хуваагдал, өөрөөр хэлбэл 1771 он хүртэл хуучин тусгаар тогтносон Халимагийн хаант улсын газар нутгийг Астрахань муж, Ставрополь муж, Донын армийн муж хооронд хувааж, Оросын бүрэлдэхүүнд автономит Халимагийн бүрэлдэхүүн байгуулах санал хүргүүлсэн ажээ. 

1919 онд атаман Данзан Тундутов цагаантны армийн дэд удирдагч Антон Деникинтэй зөрчилдсөн тул түүнийг албан тушаалаас нь хүчээр зайлуулжээ. Улмаар 1923 онд Тундутов улаантнуудад баригдаж, 1923 оны 8-р сарын 7-нд буудуулан нас баржээ.

Ангилал:Босогч
Ангилал:Зөвлөлтийн бослого
Ангилал:Халимагийн тусгаар тогнолын төлөө тэмцэл
Ангилал:Халимагийн тэмцэгч
Ангилал:Халимагийн түүх
Ангилал:Зөвлөлтийн цаазлагдсан хүн
Ангилал:Халимагийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1888 онд төрсөн
Ангилал:1923 онд өнгөрсөн
Хүнсний 20-р дэлгүүрийн өмнөх иргэдийн бослого

**Хүнсний 20 дэлгүүрийн өмнө болсон үймээн** гэж 1980 оны дундуур Улаанбаатар хотын хүнсний 20 дугаар дэлгүүрийн өмнөх талбайд болсон ард түмний үймээнийг хэлдэг.

## Эхлэл
Улаанбаатар хотын гудамжинд тэр үед цэргээс оргосон, чөлөөний зөвшөөрөлгүй цэргийн ангийн байрлалаа орхисон цэргүүдийг барьж журамлах үүрэг бүхий Улаанбаатар хотын комендантын харуул байнга эргүүл хийдэг байсан. Нэгэн удаа хөдөө орон нутгаас ирсэн ах дүүтэйгээ хамт явж байсан цэргийг комендантын эргүүл саатуулан, улмаар хэрцгий байлдлаар гудамжинд ил олон хүний нүдэн дээр тэр цэргийг зодсон байна. Үүнд дургүйцсэн хүмүүс комендантын эргүүлийн офицер, цэргүүдэд эсэргүүцэл илэрхийлснээр энэхүү олон түмний үймээн эхэлсэн.

### Өрнөл
Эргүүлийн офицер цэргүүдэд дургүйцсэн ард түмэн улмаар орчин тойрныг эвдлэн, эсэргүүцлийн уриа хашгиран эмх замбараагүй байдлыг үүсгэсэн. Энэ үед байдлыг ажиглах, улмаар хэв журам сахиулах зорилгоор газар дээр ирсэн цагдан сэргийлэхийн албан хаагчдад ард олон эсэргүүцэл илэрхийлэн тэднийг зодох, хувцас хэрэгслийг урж эвдэх зэргээр эсэргүүцлээ илэрхийлсэн байна. Мөн үймсэн ардуудыг тараах зорилгоор ирсэн цагдаагийн хурандааг үг хэлүүлэхгүй юм шидэн машинд нь хөөн оруулж, улмаар машиныг түлхэн онхолдуулсан бөгөөд усаар шүршин тараах зорилгоор ирсэн гал сөнөөх машиныг саатуулан усны хоолойг зүсэж тасалсан байна.

## Төгсгөл үр дүн
Үймээн эмх замбааргүй байдлыг яаж тараасан талаар тодорхой мэдээлэл байдаггүй бөгөөд үймээн аяндаа тарсан байх магадлал өндөр байдаг. Үймээн болж байх үед тухайн үеийн Нийгмийг Аюулаас Хамгаалах Яам болон цагдаагийн ажилтнууд олноороо үймээн болсон газрын ойр орчмын орон сууц, албан байгууллагад нэвтрэн орж, цонхоор ажиглалт хий фото зураг авч баримтжуулж байсан бөгөөд үүний дагуу олон иргэнийг баривчилан саатуулж, байцаалт авч байсан. Энэ үймээнд хэдэн хүн оролцсон, түүнийг толгойлсон хүний талаар тодорхой мэдээлэл өнөөдрийг хүртэл байхгүй.

Ангилал:Иргэний дуулгаваргүй байдал
Ангилал:Монголын бослого
Ангилал:Улаанбаатарын түүх
Ангилал:Улс төрийн зөрчил
Нийгмийг Аюулаас Хамгаалах Яам

БНМАУ гэж байх үед байсан Монгол улсын нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд дотоодын аюулгүй байдлыг хангах, гадаадаас шургалуулж байгаа үзэл суртлын суртал ухуулгыг таслан зогсоох, тагнуулын үйл ажиллагаатай тэмцэх түүнийг таслан зогсоох зорилго бүхий төрийн захиргааны төв байгууллагыг **Нийгмийг Аюулаас Хамгаалах Яам** гэж нэрлэж байсан.

Ангилал:БНМАУ-ын яам
Ангилал:Дотоод хэргийн яам
Халимагийн хотын жагсаалт

Өнөөгийн Халимагт 3 хот, хотын эрх зэрэггүй 262 суурин газар бий.
 
## Гурван хот
* 104,238 оршин суугчтай (2013) — **Элст** хот — (оросоор город **Элиста**, халимагаар **Элст** балһсн)
* 13,714 оршин суугчтай (2013) — **Яшкуль** суурин — (оросоор посёлок **Яшкуль**, халимагаар **Яшкл** _)
* 6,530 оршин суугчтай (2012) — **Садовое** суурин — (оросоор село **Садовое**, халимагаар **_** селән)
* 6,434 оршин суугчтай (2012) — **Багадөрвөд** суурин — (оросоор посёлок **Малые Дербеты**, халимагаар **Баһ Дөрвд** селән)
* 6,027 оршин суугчтай (2012) — **Цагаан-Аман** суурин — (оросоор село **Троицкое**, халимагаар **Цаһан Амн** селән)

## Лавлах бичиг
Өвдөг (суурин)

**Өвдөг** (Эвдык, Өвдг) — Халимаг орны Хөтөчнарын районд байгаа 266 хүнтэй суурин.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Хөгөлт

**Хөгөлт** (Кегульта, Көгүльтә) — Халимаг орны Хөтөчнарын районд байгаа 880 хүнтэй суурин.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Багадөрвөд

**Багадөрвөд** — Халимаг орны Багадөрвөдийн районы төв, 6419 хүнтэй суурин.

## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Тундотово

**Тундутово** (Тундутово) — Халимаг орны Багадөрвөдийн районы 1607 хүнтэй суурин.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Садовое

**Садовое** (Садовое) — Халимаг орны Сарпын районы төв, 6530 хүнтэй суурин.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Комсомольский

**Комсомольский** (Комсомольский) —ОХУ-ын Бүгд найрамдах Халимаг Улсын Харгазарын район дахь 4872 хүнтэй суурин.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Наранхудаг

**Наранхудаг** (Нарын Худук, Нарн Худг) — Халимаг орны Харгазарын район дахь  500 гаруй хүнтэй суурин.

## Эшлэл 
Ангилал:Халимагийн суурин
Саруул (суурин)

**Саруул** (Сарул) — Халимаг орны Харгазарын район дахь 492 хүнтэй суурин.

## Лавлах бичиг
Ангилал:Халимагийн суурин
Кабул муж

**Кабул** (کابل) — Афганистан улсын Кабул төвтэй, 4462 км² газар нутагтай, 3.5 сая хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Kabul in Afghanistan.svg
Зураг:Kabul districts.png
Зураг:Mountains of Kabul.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Бадгис муж

**Бадгис** (بادغیس Bādġīs, بادغیس‎) — Афганистан улсын Калайи-Нау төвтэй, 20591 км² газар нутаг, 53 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Badghis in Afghanistan.svg
Зураг:Badghis districts.png
Зураг:Northwestern Afghanistan.jpg
Зураг:Elders of Bala Murghab conduct a shura -b.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Балх муж

**Балх** (بلخ Balx, بلخ‎) — Афганистан улсын Мазар-и-Шариф төвтэй, 17249 км² газар нутаг, 1 сая 18 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Balkh in Afghanistan.svg
Зураг:Balkh districts.png
Зураг:Berezka (5778258455).jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Ангилал:Төв Азийн түүх
Баглан муж

**Баглан** (بغلان Baġlān, بغلان) — Афганистан улсын Пули-Хумри төвтэй, 21118 км² газар нутаг, 82 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Baghlan in Afghanistan.svg
Зураг:Baghlan districts.png
Зураг:ANA in Baghlan-2010.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Бамиан муж

**Бамиан** (بامیان Bāmiyān, باميان‎‎) — Афганистан улсын Бамиан төвтэй, 14175 км² газар нутаг, 41 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Bamyan in Afghanistan.svg
Зураг:Bamyan districts.png
Зураг:Lake Band-e-Amir.jpg
Зураг:Bamyan collage.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Газни муж

**Газни** (غزنی Ġazni, غزني) — Афганистан улсын Газни төвтэй, 22915 км² газар нутаг, 1 сая 10 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Ghazni in Afghanistan.svg
Зураг:Ghazni districts.png
Зураг:Ghazni province in April 2010.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Херат муж

**Херат**  (дари هرات‎, пушту هرات‎‎ — *Херат*) — Афганистан улсын Херат төвтэй, 55 мянган км² газар, 1 сая 80 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Herat in Afghanistan.svg
Зураг:Herat districts.png
Зураг:Area of Herat in 2009.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Хильменд муж

**Хильменд** (Гильменд, هلمند Helmand, هلمند) — Афганистан улсын Лашкаргах төвтэй, 59 мянган км² газар, 86 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Helmand in Afghanistan.svg
Зураг:Helmand districts.png
Зураг:Opium poppies in Helmand -a.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Гор муж

**Гор** (غور Ġōr, пушту غور‎) — Афганистан улсын Чагчаран төвтэй, 36 мянган хавтгай дөрвөлжин газартаа 68 түмэн хүн үүрч буй муж.

## Зураг

Зураг:Ghor in Afghanistan.svg
Зураг:Jam Qasr Zarafshan.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Дайкунди муж

**Дайкунди** (دایکندی Dāykondi, دايکندي‎‎) — Афганистан улсын Нили төвтэй, 8 мянган ам дөрвөлжин километ газартаа 41 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Daykundi in Afghanistan.svg
Зураг:Daykundi districts.png
Зураг:AH-64 Apache in Daykundi-2012.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Жаузжан муж

**Жаузжан** (جوزجان Jowzjān, جوزجان‎) — Афганистан улсын Шиберган төвтэй, 12 мянган ам дөрвөлжин километ газартаа 48 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Jowzjan in Afghanistan.svg
Зураг:Jowzjan districts.png
Зураг:

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Забуль муж

**Забуль** (زابل Zābol, زابل‎‎) — Афганистан улсын Калат төвтэй, 17 мянган ам дөрвөлжин километ газартаа 32 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Zabul in Afghanistan.svg
Зураг:Zabul districts.png
Зураг:PRT Zabul Assists ANP in Securing Arghandab District DVIDS309340.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Кандахар муж

**Кандахар** (Кандагар, قندهار‎ Qandahār, کندھار‎‎) — Афганистан улсын Кандахар төвтэй, 54 мянган ам дөрвөлжин километ газартаа 1 сая хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Kandahar in Afghanistan.svg
Зураг:Kandahar districts.png
Зураг:Aerial view of Kandahar Airport in 2005.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Вардак муж

**Вардак** (وردک Wardak, وردګ) — Афганистан улсын Майданшахр төвтэй, 8938 км² газар нутаг, 58 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Wardak in Afghanistan.svg
Зураг:Wardak districts.png
Зураг:Dahanah-village-Wardak.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Каписа муж

**Каписа** (کاپيسا Kāpisā, کاپیسا‎) — Афганистан улсын Махмудраки төвтэй, 1.8 мянган ам дөрвөлжин километр газартаа 40 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Kapisa in Afghanistan.svg
Зураг:Kapisa districts.png
Зураг:Police at School in Tagab, Kapisa, April 30, 2007 (DOD 2007070430-A-7096B-068).jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Кунар муж

**Кунар** (کنر Konar‎, کونړ) — Афганистан улсын Асадабад төвтэй, 5 мянган ам дөрвөлжин километр газартаа 42 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Kunar in Afghanistan.svg
Зураг:Konar districts.png
Зураг:Eastern Afghanistan.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Ангилал:Хиндүкүшийн нуруу
Кундуз муж

**Кундуз** (کندوز Konduz, کندوز‎) — Афганистан улсын Кундуз төвтэй, ‍8 мянган ам дөрвөлжин километр газартаа 98 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Kunduz in Afghanistan.svg
Зураг:Kunduz districts.png
Зураг:

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Лагман муж

**Лагман** (لغمان Laġmān, لغمان‎) — Афганистан улсын Мехтарлам төвтэй, ‍4 мянган ам дөрвөлжин километр газартаа 44 түмэн хүн харъяалж буй муж.

## Зураг

Зураг:Laghman in Afghanistan.svg
Зураг:Laghman districts.png
Зураг:Stark contrasts in Afghanistan - 080907-F-0168M-071.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Бадахшан

thumb|Найрамдлын гүүр

**Бадахшан** (перс. بدخشان‎, Badaxšân;  тажик. ***Бадахшон***, хятад. 巴達克山) бол Афганистан улсын дорно умард хэсэг, Тажикистан улсын дорнод хэсэг, Хятад улсын Ташкурган хошуу болон хуваагдсан Памирын нуруу орчмын түүхэн нутаг юм.  

1895 онд Орос, Британийн эзэнт гүрний тохиролцоогоор Бадахшан нутгийн умард хэсэг нь Оросын эзэнт гүрэн, өмнөд хэсэг нь Британийн эзэнт гүрэнд харьяалагдах хоёр хэсэгт хуваасан юм. 

Бадахшаны дуу хөгжим онцлог соёлын өв юм. 

Одоо цагт Афганистанд Бадахшан муж, Тажикистант Уулын Бадахшан өөртөө засах муж, Хятад улсад Ташкурган хошуу болон тогтножээ. 

## Нэр 
Сасаны улсын «бадахш» гэсэн цол хэргэмээс нутгийн нэр үүсчээ. «-ан» гэдэг нь «түүнд хамаарах» гэсэн утга юм. Бадахш цолтны газар нутаг байжээ. 

## Ард түмэн 
Бадахшан олон хэл шашны өлгий юм. Тажик үндэстэн, памир ястан голлон киргиз, узбек зэрэг ард түмэн мөн амьдардаг. 

Хэл-угсааны хувьд Тажикистан, памир нь иран угсаатан, узбекистан, киргиз нь түрэг угсаатан болно. 

Зөвлөлт Холбоот Улсын үеэс памир ястан хэмээн бүртгэгдэх болсон. 

Тажик улс байгуулагдахад памир ястны салан тусгаарлах хөдөлгөөн явагдсан. 

Тажик улс одоо памир ястныг тусад нь салган бүртгэдэггүй. 

Бадахшанд лалын шашны исмайлийн болон суннит урсгал шүтэгддэг. 

Тус нутгийн ард түмэн язгуурын, ардын дуу хөгжим, шүлэг найргаараа ялгардаг. 

Ангилал:Төв Азийн газар зүй
Бамиан

thumb
thumb

**Бамиан** (بامیان Bāmiyān, باميان‎‎) — Афганистан улсын Бамиан мужийн төв, 62 мянган хүнтэй хот.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Афганистаны мужийн төв
Ангилал:Бамиан мужийн суурин
Логар муж

**Логар** (لوگر Lowgar, لوګر‎) — Афганистан улсын Пули-Алам төвтэй, 3880 км² газар нутагтай, 41 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Logar in Afghanistan.svg
Зураг:Lowgar districts.png
Зураг:Puli Alam.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Нимроз муж

**Нимроз** (نیمروز Nimrōz, نیمروز‎) — Афганистан улсын Заранж төвтэй, 41 мянган км² газар нутагтай, 155 мянган хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Nimruz in Afghanistan.svg
Зураг:Nimruz districts.png
Зураг:Nimroz.jpg
Зураг:Afghanistan-Iran border in Zaranj, Afghanistan, 2011.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Нуристан муж

**Нуристан** (نورستان *Nurestān*, نورستان‎) — Афганистан улсын Парун төвтэй, 9 мянган км² газар нутагтай, 132 мянган хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Nuristan in Afghanistan.svg
Зураг:Nurestan districts.png
Зураг:Village of Aranas, Nuristan province.jpg
Зураг:Afghan governors in 2009.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Пактика муж

**Пактика** (پکتیکا *Paktikā*, پکتیکا‎) — Афганистан улсын Шаран төвтэй, 19 мянган км² газар нутагтай, 45 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Paktika in Afghanistan.svg
Зураг:Paktika districts.png
Зураг:100919-A-0667M-110.jpg
Зураг:100919-A-0667M-099.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Пактия муж

**Пактия** (پکتیا *Paktyā*, پکتیا‎) — Афганистан улсын Гардез төвтэй, 6432 км² газар нутагтай, 55 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Paktia in Afghanistan.svg
Зураг:Paktia districts.png
Зураг:Schoolboys in Bamozai.jpg
Зураг:Kurram Agency of Pakistan from Paktia Border line (19923108).jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Панжшер муж

**Панжшер** (پنجشیر - Panjšēr) — Афганистан улсын Базарак төвтэй, 3610 км² газар нутагтай, 14 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Panjshir in Afghanistan.svg
Зураг:Wind farm in Panjshir Province-2.jpg
Зураг:A view of Panjshir.jpg
Зураг:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Парван муж

**Парван** (پروان - Parwān, پروان) — Афганистан улсын Чарикар төвтэй, 5974 км² газар нутагтай, 63 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Parwan in Afghanistan.svg
Зураг:Parvan districts.png
Зураг:Road in Parwan-11.jpg
Зураг:Afghan boys and police in 2010.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Саманган муж

**Саманган** ( سمنگان Samangān, سمنګان) — Афганистаны Айбак төвтэй, 11 мянган км² газар нутагтай, 35 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Samangan in Afghanistan.svg
Зураг:Samangan districts.png
Зураг:Samangan Province2.jpg
Зураг:Samangan School.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Сари-Пуль муж

**Сари-Пуль** (سر پل - Sar-e Pol) — Афганистаны Сари-Пуль төвтэй, 16 мянган км² газар нутагтай, 52 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Sar-e Pol in Afghanistan.svg
Зураг:Sare Pol districts.png
Зураг:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg
Зураг:

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Нангархар муж

**Нангархар** (ننگرهار Nangarhār, ننګرهار) — Афганистан улсын Желалабад төвтэй, 7727 км² газар нутагтай, 1.5 сая хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Nangarhar in Afghanistan.svg
Зураг:Nangarhar districts.png
Зураг:Road from Jalalabad to Kabul.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Тахар муж

**Тахар** (تخار - Taxār, تخار‎) — Афганистаны Талукан төвтэй, 12 мянган км² газар нутагтай, 93 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Takhar in Afghanistan.svg
Зураг:Takhar districts.png
Зураг:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg
Зураг:Hillside view in Khawajah Bahawuddin, Takhar Province, Afghanistan.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Фарах муж

**Фарах** (فراه - Farāh, فراه) — Афганистаны харьяат, Фарах төвтэй, 48 мянган км² газар нутаг, 48 түмэн оршин суугчтай муж.

## Зураг

Зураг:Farah in Afghanistan.svg
Зураг:Farah districts.png
Зураг:Defense.gov photo essay 120529-F-YA200-034.jpg
Зураг:Mi-17Afganistan.jpg

## Цахим холбоос 
Ангилал:Афганистаны муж
Фарьяб муж

**Фарьяб** (فاریاب *Fāryāb*, فارياب) — Афганистаны харьяат, Меймене төвтэй, 25 мянган км² газар нутаг, 95 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Faryab in Afghanistan.svg
Зураг:Faryab districts.png
Зураг:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg
Зураг:Norwegian soldiers in Faryab Province.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж
Хост муж

**Хост** (خوست Xōst, خوست‎) — Афганистаны харьяат, Хост төвтэй, 4152 км² газар нутаг, 54 түмэн хүнтэй муж.

## Зураг

Зураг:Khost in Afghanistan.svg
Зураг:Khost districts.png
Зураг:Defense.gov photo essay 090728-A-6385N-001.jpg
Зураг:Afghan children in Khost Province.jpg

## Цахим холбоос 

Ангилал:Афганистаны муж