Геологийн цаг тоолол

thumb|300px|
Геологийн цаг тоололын диаграмм (Зураг дээр дарж, томруулан харна уу)

**Геологийн цаг тоолол** нь Дэлхийн хөгжлийн түүхэнд тохиолдсон үйл явдлуудын цаг хугацааны хамаарлыг үзүүлэхийн тулд хэрэглэдэг геологийн нэр томъёо юм. Газрын гадарга бүрэлдэн тогтсон цаг хугацаа олон сая жилийг хамрах бөгөөд тэдгээрийг геологийн цаг тоолол ашиглан нэрлэнэ. Доор үзүүлсэн геологийн цаг тоолол нь Олон улсын стратиграфийн холбооны ангилал бөгөөд, АНУ-ын Геологийн албаны стандарт өнгөний кодыг ашигласан болно.

Үнэмлэхүй нас тогтоох цацраг идэвхит изотопийн судалгааны үр дүнгээр Дэлхий нь ойролцоогоор 4.570 тэрбум жилийн өмнө үүссэн гэж үзэж байна. Геологийн цаг тоолол нь хэд хэдэн ялгаатай нэгжүүдээс бүрдэнэ. Эдгээр нэгжүүдийг тухайн үед болж өнгөрсөн томоохон үйл явдлууд дээр тулгуурлан ялгана. Өөрөөр хэлбэл эдгээр нэгжүүдийн хоорондын хил заагийг (цаг хугацааны) геологийн, эсвэл палеонтологийн үйл явдлуудаар (амьтны аймгийн массыг хамарсан сүйрэл зэрэг) тодорхойлно. Жишээлбэл, Цэрд ба Палеогений заагт томоохон сүйрэл явагдсан ба үүгээр дээр дурьдсан хоёр галавын хил заагийг тогтооно. Энэ мөхлөөр динозавр бүрэн, тэнгисийн амьтдын зүйлийн бүрдлийн ихээхэн хэсэг мөхсөн болно. Эртний галавуудыг үнэмлэхүй нас ба чулуужсан үлдэгдлийн харьцангуй насаар тодорхойлно. 

## Нэгжүүд 
Геологийн цаг тоололын хамгийн том нэгж нь суперэон. Суперэон нь Эоноос тогтоно. Эон нь Эринд, эрин нь галавуудад хуваагдана. Галавууд Эпохиос тогтоно. Эпохийг яруст хуваана. 

Геологичид галавуудыг дээд/хожуу, доод/түрүү, дунд гэх мэтээр хэлдэг ба *дээд*, *дунд*, *доод* гэдгийг чулуулгийн хувьд ("дээд юрагийн элсэн чулуу" гэх мэт), харин *хожуу*, *дунд*, *түрүү* гэдгийг цаг хугацааны хувьд хэрэглэгддэг болно. Жишээлбэл, "түрүү юрагийн хуримтлал", "хожуу юрагийн чулуужсан үлдэгдэл" гэх мэтээр. Геологийн цаг тоололын нэгжүүдийг Дэлхийн орон бүр өөр өөрийнхөөрөө нэрлэдэг бөгөөд Олон улсын Стратиграфийн комисс үүнийг нэг мөр болгох оролдлого хийсээр байгаа болно. 

## Геологийн цаг тоололын хүснэгт 
Доорхи хүснэгт нь геологийн цаг тоололын нэгжүүд, тухайн үед явагдсан гол үйл явдлуудыг багтаасан болно. Энэ ангилал нь Олон Улсын Стратиграфийн комиссын ангилал бөгөөд, хүснэгтийн мөрийн өргөн нь хугацаанаас хамаараагүй болно.

## Геологийн цаг тоололын зураг 
Хоёрдахь ба гуравдахь зураг нь эхний зураг дахь, Фанерозой ба Кайнозойг (одоор тэмдэглэгдсэн) томруулан харуулсан болно. Хугацааг сая жилээр үзүүлэв.  

Голоцений (хамгийн сүүлийн эпохи) нэрийг тэмдэглэлгүй, хоосон орхив.

## Мөн үзэх 
* Дэлхийн нас
* Дэлхийн геологийн хөгжлийн түүх
* Сарны геологийн цаг тоолол
* Хүний хувьслын цаг тоолол
* Кембрийн өмнөх үе

## Цахим холбоос 
* NASA: Geologic Time
* GSA: Geologic Time Scale
* British Geological Survey: Geological Timechart
* GeoWhen Database 
* International Commission on Stratigraphy Time Scale 
* CHRONOS 
* National Museum of Natural History - Geologic Time 
* https://web.archive.org/web/20080723195950/https://www.seegrid.csiro.au/twiki/bin/view/CGIModel/GeologicTime - Information model for the geologic time scale
* Exploring Time from Planck Time to the lifespan of the universe

## Эшлэл 

Ангилал:Геохронологи
Ангилал:Цаг хугацааны хэмжилт
Ангилал:Палеонтологи