3 сарын 13

**3 сарын 13** нь Григорийн тооллын жилийн 72 дахь (өндөр жил бол 73 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 293 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
* 624 - Арабын хаан Мухаммад болон Меккагын Кураишийн шинэ дагагчдын хооронд болсон тулаанд Арабчууд ялжээ. Ингэснээр Баруун Араб бүхэлдээ арабчуудын мэдэлд шилжсэн юм. 
* 874 - Константинополь хотын Ариун дагагчдын сүмд Гэгээн Ницефорын ясыг байршуулж, онголжээ. 
* 1567 - Англи Францын нэгдсэн хүч болон Испанийн хооронд өрнөсөн 80 жилийн дайн Оостервийлийн тулаанаар эхлэв. 
* 1639 - Харвардын коллеж Английн санваартан Жон Харвардын нэрээр нэрлэгджээ. 
* 1697 - Маяачуудын мэдлийн сүүлийн хот Нойпетен Испанийн эзлэн түрэмгийлэгчдэд ялагдав. 
* 1781 - Аугаа одон оронч Уиллиам Хершель Уранус гарагыг нээжээ. 
* 1809 - Шведийн хаан IV Густаф Адольф төрийн эргэлтийн улмаас эрх мэдлээсээ татгалзав. 
* 1845 - Германы хөгжмийн зохиолч Феликс Менделссоны туурвисан хийлийн концерт Лайпцик хотын тайзнаа тоглогдов. Түүний концертыг Фердинанд Давид гоцложээ. 
* 1862 - Америкийн иргэний дайн: АНУ-ын холбооны засгийн газар холбооны армийн оффицеруудад нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд боолын худалдаанд хяналт тавих шийдвэр гаргажээ. 
* 1865 - Америкийн иргэний дайн: Эх газрын Америк цэрэгт хар арьстануудыг татахыг зөвшөөрөв. 
* 1881 - Оросын хаан II Александер ордныхоо ойролцоо алагджээ. 
* 1884 - Хартумын бүслэлт эхлэв. 
* 1921 - Хиагт хотноо Монголын цэрэг, ардын төлөөлөгчдийн их хурал хуралдаж Ардын түр засгийн газрыг байгуулахаар болжээ. Хурлын төлөөлөгчид "Монгол ардын засгийн хэргийг бүгд түр захиран шийтгэх газар" гэж нэрийдхээр болсон байна. 
** Оросын цэргийн жанжин Барон Роман фон Унгерн-Штернбергийн удирдлаган доор Монголд нэвтэрсэн гамингуудыг хөөн гаргав. Ингэснээр Монгол Улс дахин тусгаар тогтножээ. 
* 1930 - Харвардын коллежийн одон орон судлалын төв Плутон гарагыг нээсэн талаар мэдээлэв. 
* 1933 - Их хямрал: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Д.Рүүзвельтийн зарлигаар шаардлага хангасан банкууд эргэн үүдээ нээжээ. 
* 1940 - Орос-Финландын хооронд өрнөсөн өвлийн дайн өндөрлөв. 
* 1943 - Германы цэргүүд Краков хотын еврей хорооллыг хэсэгчлэн хаажээ. 
* 1954 - Хятад, ЗХУ-АНУ-ын өдөөн хатгасан Индохятадын нэгдүгээр дайн дэгдэв. 
* 1957 - Кубын удирдагч Фулгенсио Батистагын засгийг түлхэн унагаах төрийн эргэлт бүтэлгүйтжээ. 
* 1969 - Аполло сансрын хөтөлбөр: Аполло 9 сансрын хөлөг сансарт амжилттай даалгавраа биелүүлж, эх дэлхийдээ газардав. 
* 1979 - Гренада улсад Морис Бишопын удирдсан төрийн эргэлт амжилттай болж, Эрик Гейриг түлхэн унагаажээ. 
* 1988 - Японы Аомори болоон Хакодате хотуудыг усан доогуур холбосон "Сейканы нүхэн гарц" ашиглалтад оров. Ингэснээр усан доогуурх хамгийн урт хонгил болсон юм. 
* 1991 - Аляск орчмын усан Эксон газрын тосны компанийн асгасан газрын тосыг цэвэрлүүлэхэд нэг тэрбум ам.доллар гаргахыг АНУ-ын Хууль зүйн яамнаас шийдвэрлэжээ. 
*1993 - Монголын Спорт Аяллын Холбооны анхдугаар их хурал болов. 
* 1996 - Шотландын Данблейны сургуульд Томас Ватт Хамилтон гэгч гал нээж 16 сурагч, нэг багш амиа алдав. Хэрэгтэн гэмт хэргээ үйлдсэнийхээ дараа амиа хорлосон байна. 
* 1997 - Тереза эх нас нөгцсөний дараа түүнийг гэлэнмаа Нирмала орлохоор болжээ. 
** АНУ-ын Аризона мужийн Финикс хотод үл мэдэгдэл гэрэл тэнгэрт үзэгдэж, тус мужийн телевиз энэ үйл явдлыг шууд дамжуулжээ. 
* 2003 - Алдарт "Nature" сэтгүүлд 350,000 жилийн настай хөлийн мөр Италиас илэрсэн талаар нийтлэгдэв. 
* 2008 - Дэлхийн зах зээл дээр нэг унци алтны үнэ 1,000 ам.долларт хүрчээ. 
* 2013 - Ромын католик сүмийн папын зөвлөл хуралдаж католик шашны 266 дахь папаар Френцисийг сонгов. 
* 2016 - Туркийн нийслэл Анкара хотод хэд, хэдэн дэлбэрэлт болж 37 хүн амиа алдан, 127 хүн гэмтэж, бэртжээ.
* 2020 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп ковид-19 цар тахал дэгдсэнтэй холбогдуулан улс орон даяар онц байдал зарлав.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1479 - Германы төрийн дууллыг зохиосон Лазарус Спенглер (1534 онд нас барсан)
* 1615 - Ромын пап XII Инносент (1700 онд нас барсан)
* 1741 - Ариун Ромын эзэнт гүрний захирагч II Жозеф (1790 онд нас барсан)
* 1764 - Их Британийн Ерөнхий сайд Чарльз Грей (1845 онд нас барсан)
* 1798 - АНУ-ын тэргүүн хатагтай Абигейл Филлмор (1853 он днас барсан)
* 1871 - Богд хаант Монгол улсын цэргийн жанжин Манлайбаатар Дамдинсүрэн (1921 онд нас барсан)
* 1874 - Анхдугаар олимпын урт болон өндрийн харайлтын аварга Америкийн хөнгөн атлетикч Эллери Хардинг (1949 онд нас барсан)
* 1899 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Жон Хасбрук ван Виек (1980 онд нас барсан)
* 1900 - Нобелийн шагналт Грекын яруу найрагч Гиоргос Сеферис (1971 онд нас барсан)
* 1913 - Оросын нэрт зохиолч Сергей Михалков (2009 онд нас барсан)
* 1920 - "Комкаст" компанийг үндэслэгч Ральф Ж.Робертс (2015 онд нас барсан)
* 1926 - Гондурас улсын Ерөнхийлөгч Карлос Роберто Рейна (2003 онд нас барсан)
* 1929 - Польш улсын ес дэх Ерөнхий сайд Жбигнев Месснер (2014 онд нас барсан)
* 1938 - Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн 49 дэх их аварга Теруёши Точиноуми 
* 1950 - "Ерин галавын цэцэрлэг", "Ногоон зурвас", "Фарго" киноны од жүжигчин Уиллиам Х.Мейси
* 1955 - Олимпын мөнгөн медальт Зөвлөлтийн таван төрөлтийн тамирчин Ольга Рукавишникова 
* 1956 - "Цогцостой ярилцагч" киноны од Дана Делани 
* 1973 - Голландын хөлбөмбөгч Эдгар Давидс
* 1989 - Германы хөлбөмбөгч Ольгер Бадштюбер 
** Германы хөлбөмбөгч Марко Марин 
* 1994 - Испанийн хөлбөмбөгч Жерард Делуфу

## Нас барсан алдартнууд 
* 1516 - Унгар, Бохемын хаан II Владислав (1456 онд төрсөн)
* 1808 - Данийн хаан VII Кристиан (1749 онд төрсөн)
* 1854 - Францын зургаа дахь Ерөнхий сайд Жеан-Баптист де Виллель (1773 онд төрсөн)
* 1881 - Оросын хаан II Александер (1818 онд төрсөн)
* 1901 - АНУ-ын 23 дахь Ерөнхийлөгч Бенжамин Харрисон (1833 онд төрсөн)
* 1936 - Шинэ Зеландын 20 дахь Ерөнхий сайд Френцис Белл (1851 онд төрсөн)
* 1965 - Албанийн 14 дэх Ерөнхий сайд Фан С.Ноли (1882 онд төрсөн)
* 1975 - Нобелийн шагналт Югославын зохиолч Иво Андрич (1892 онд төрсөн)
* 1989 - Туркийн Ерөнхий сайд Фахреттин Өзбилек (1898 онд төрсөн)
* 2014 - Сьерра-Леон улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Ахмад Тежан Кабба (1932 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр 
*  Ромын пап Френцис папын ширээнд суусан өдөр
*  Касүга Мацүри (Нара муж, Касүгагын их сүм)
*  Үндэсний зааны өдөр 

----

0313
#13