open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Порту (хөлбөмбөгийн баг)

[thumb| 2008 оны Аваргуудын лигт Английн [Арсенал (хөлбөмбөгийн баг)|Арсенал багтай тоглохын өмнө]]

**Порту** (португалаар *Futebol Clube do Porto* гэж бичээд [futebɔɫ ˈklube du ˈpoɾtu] гэж хэлдэг) — Европын хөлбөмбөгийн Аваргуудын лигийн хошой аварга (1987, 2004), Европын хөлбөмбөгийн лигийн бас хошой аварга (2003, 2011), Тив хоорондын хошой цомын эзэн (1987, 2004),  Португалийн 30 удаагийн аварга (1935-аас 2012 оны хооронд), Португалийн цомын 18 удаагийн эзэн (1656-аас 2011 оны хооронд), Португалийн Порту хотын спорт клубын харьяа хөлбөмбөгийн баг. Хөх алаг хувцастай тоглодог.


Ангилал:Португалын хөлбөмбөгийн баг
Амстердамын Аякс

**Аякс** () — Тив хоорондын хошой цомын эзэн (1972, 1995), Европын аваргуудын лигийн дөрвөн удаагийн аварга (1971, 1972, 1973, 1995), Европын цомтой багуудын цомын эзэн (1987), Европын лигийн аварга (1992), Нидерландын гучин нэгэн удаагийн аварга (1918-аас 2012 оны хооронд), Нидерландын цомын арван найман удаагийн эзэн, Нидерланд улсын Амстердам хотын хөлбөмбөгийн баг.


Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Амстердамын спортын клуб
Ангилал:1900 онд байгуулагдсан
Динамо Киев

, О.Блохин, И.Беланов]]
**Динамо Киев** мөн **Киевийн Динамо** () — Европын цомтой багуудын хошой цомын эзэн (1975, 1986), Европын аваргуудын лигийн их шөвөгт дөрвөнтээ үлдэж байсан, Зөвлөлтийн арван гурван удаагийн аварга (1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990), Украйны бас л арван гурван удаагийн аварга (1993-аас 2016 оны хооронд), Зөвлөлтийн цомын ес, Украины цомын мөн есөн удаагийн эзэн, хуучин ЗХУ-ынх байсан, одоо Украин улсын гэж ойлгох Киев хотын хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Offizielle Webseite des Vereins


Ангилал:Киевийн спортын клуб
Киев #Динамо
Ангилал:1927 онд байгуулагдсан
Динамо Москва (хөлбөмбөгийн клуб)

**Москвагийн Динамо** () — Европын цомтой багуудын цомын эзэн (1976), мөн нэг удаагийн аман хүзүү (1972), Зөвлөлтийн арван нэгэн удаагийн аварга (1936, 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976), Зөвлөлтийн цомын зургаан удаагийн эзэн (1937, 1953, 1967, 1970, 1977, 1984), Оросын АШТ-ий нэг мөнгө (1994), дөрвөн хүрэл медальт (1992, 1993, 1997, 2008), Оросын цомын эзэн (1995), ОХУ-ын  Москва хотод төвхнөсөн хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Хөлбөмбөгийн клубийн албан ёсны цахим хуудас

хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Москвагийн спортын клуб
Ангилал:1923 онд байгуулагдсан
Динамо

* Бухарестын Динамо — Румыны хөлбөмбөгийн баг
* Загребын Динамо — Хорватын хөлбөмбөгийн баг
* Киевийн Динамо — Украйны хөлбөмбөгийн баг
* Минскийн Динамо — Беларусын хөлбөмбөгийн баг
* Москвагийн Динамо — Оросын хөлбөмбөгийн баг
Москвагийн Спартак

**Москвагийн** **Спартак** () — Европын аваргуудын лигийн их шөвөгт нэг удаа шалгарч байсан (1991), Зөвлөлтийн арван хоёр удаагийн аварга (1936, 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 1989), Зөвлөлтийн цомын арван удаагийн эзэн, Оросын арван удаагийн аварга (1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2017), Оросын цомын дөрвөн удаагийн эзэн, 1922 оны 4 дүгээр сарын 18-нд анх байгуулагдсан ОХУ-ын  Москва хотын мэргэжлийн хөлбөмбөгийн баг. 

## Цахим холбоос 
* Хөлбөмбөгийн хэлтсийн албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб

Спартак #Москва
Ангилал:1922 онд байгуулагдсан
Галатасарай (хөлбөмбөгийн баг)

**Галатасарай** () — Европын аваргуудын лигийн их шөвөгт үлдэж байсан (1989), Европын лигийн аварга (2000), Туркийн арван найман удаагийн аварга (1962-оос 2012 оны хооронд), Туркийн цомын арван удаагийн удаагийн эзэн, Турк улсын Стамбул хотын Галатасарай спорт нийгэмлэгийн харьяа хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Галатасарай хөлбөмбөгийн клубийн албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:Стамбулын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж
Ангилал:1905 онд байгуулагдсан
Бичигч элемент

-ыг бичигч элементээр удирдаж байна.]]
, Fossil Wrist PDA, Nokia 770, HTC Blue Angel|Audiovox XV6600, Jornada (PDA)#Jornada 520 series|HP Jornada 520, Sharp Zaurus#Models|Sharp Zaurus 5500, Fujitsu Lifebook P-1032]] 

Тооцоололд stylus буюу үзэг хэлбэртэй хэрэгсэл нь компьютерийн дэлгэц (Computer monitor|computer screen), гар утас (mobile device), графикийн таблет (graphics tablet) зэрэгт камманд өгөхөд зориулагдсан. touchscreen-тэй төхөөрөмжүүдийн дэлгэцэн дээр хэрэглэгч stylus-ийг ашиглан хүрч зурах, сонголт хийх боломжтой юм.

Pen-like нь бичигч элементийг бодвол том хэмжээтэй хэрэгсэл нь нэмэлт функцтэй байдаг. Жишээ нь програмчлах товч, арилгах горимын товч гэх мэт байх боломжтой ба дижитал үзэг (digital pen) гэж нэрлэдэг. 

Stylus нь хэрэглэгчийн туслах самбарын (personal digital assistant) үндсэн хэрэгсэл юм. Энэ нь Nintendo DS болон  Nintendo 3DS гэх тоглоомын удирдлага болох Wii U|Wii U's controller-д ашиглагддаг. Зарим ухаалаг гар утаснууд (smartphone) болох Windows гар утас (Windows Mobile) бичигч элементийг хэрэглэдэг. Сүүлийн үед multi-touch буюу олон үйлдлийг зэрэг хүлээн авах чадвартай болсон ухаалаг гар утаснууд нь stylus ашигладаг гар утаснуудыг бодвол хэрэгцээ ихтэй байдаг. 

Графикийн таблет нь цахилгаан хэлхээ бүхий styli-г ашигладаг. Өөрөөр хэлбэл батерей ашигладаг өөрийн индукцыг өөрчлөх боломжтой дижитал үзэг юм. Энэ нь multi-function товчнуудтай ба хэрэглэгчийн үйлдлийг төхөөрөмжид дамжуулах үүрэгтэй. Зарим таблетууд нь дарах буюу зурах түвшинг ялагадаг ба энэ нь зурах програмд зураасны өргөн эсвэл өнгийг тохируулах боломжтой байдаг.

Анхны бичигч элемент нь Styalator гэдэг ба 1957 онд Том Димонд бүтээсэн юм.   

## See also
*Light pen
*Pen computing

Ангилал:Бичгийн хэрэглэл
Cyclic Redundancy Check

**Cyclic** **Redundancy** **Check** (**CRC**, орчуулбал *Илүүдлийг циклээр шалгах*), ихэвчлэн тоон холбооны сүлжээнүүдийн болон санах ойн төхөөрөмжүүдийн боловсруулалт хийгдээгүй өгөгдлүүдэд гардаг санамсаргүй өөрчлөлтүүдийг олоход ашиглагддаг, хэрэглэхэд хялбар, найдвартай, алдаа олдог алгоритм юм. Энэхүү системд нэвтэрч буй блок өгөгдлүүд хавсаргагдсан богино шалгалтын утга авдаг ба эдгээрийн агууламжийн олон гишүүнт хуваарьлалтын үлдэгдэл дээрээс суурилсан болно. Сэргээхэд тооцоолол ахин давтагддаг бөгөөд хэрэв шалгагдсан утга таарахгүй тохиолдолд тааварлагдсан өгөгдөл дээр засварлах аргууд ашиглаж болно.

CRC гэж нэрлэгдэж буй учир нь *шалгалт* (өгөгдөлийн баталгаажуулалт)  утга нь өөрөө *илүүдэл* юм (мэссэжийг нэмэлт мэдээлэл нэмэхгүйгээр дэлгэрүүлдэг) мөн алгоритм нь *цикл код* юм. Binary техник хангамжинд хэрэгжүүлхэд хялбар учир CRC их алдартай  бөгөөд математикийн аргаар анализ хийхэд хялбар, мөн түүнчлэн дамжуулагч сувгуудад байдаг чимээнээс үүдсэн хэвшимэл алдаануудыг илрүүлхэд сайн байдаг. Учир нь шалгалтын утга нь тогтмол урттай байдаг ба функц нь **ХАШ ФУНКЦ** шиг санамсаргүйгээр боловсруулалт хийдэг.

CRC-ийг В.Вэслэй Пэтэрсон анх 1961 онд санаачилжээ. Ethernet-ийн 32 битийн CRC функц болон бусад стандартууд нь олон судлаачдын ажил бөгөөд анх 1975 онд хэвлэгдсэн юм.

## Тооцоолол

Өгөгдлийн CRC кодийг олохдоо: 
Өгөгдөл: 11001
CRC: Энэ жишээн дээр 3 битийн урттай 101 - г авч үзье. (x^2 + 1)
11001 гэсэн өгөгдөл байхад үүсгэгдсэн код буюу 101 - т хувааж гарна. 

```
11
101 | 11001 (Өгөгдлийн битүүд)
      101
       110
       101
        111
        101
      -------
         10 (CRC)
```

Харин хүлээж авагч талд шалгахдаа:

```
111
101 | 1100110 (Өгөгдлийн битүүд + CRC)
      101
       110
       101
        111
        101
         101
         101
      ------- 
          000 (Алдаа байхгүй)
```

Үлдэгдэл нь 0 гарснаар алдаа байхгүйг илтгэх бөгөөд CRC нь алдаа засах биш зөвхөн илрүүлэх код юм.

## Өгөгдлийн олон гишүүнт үүсгэх
Тухайн өгөгдлийн CRC нь өгөгдлийн олон гишүүнтийг үүсгэгдсэн олон гишүүнтэд хуваагдсан үлдэгдэл юм.
Дээрх жишээн дээрх 11001 нь олон гишүүнт болохдоо x^4 + x^3 + 1 болно. Үүнийг x^2 + 1 - т хувааж үлдэгдэл нь уг өгөгдлийн CRC код болох юм.

                       x^2 + x + 1
x^2 + 1  |  x^4 + x^3 + 1
       x^4 + x^2
         x^3 + x^2
         x^3 + x
            x^2 + x
            x^2 + 1
        ------------------------
                x + 1 

x + 1 энэ нь өгөгдлийн CRC код болох юм.
Ангилал:Компьютерын арифметик
Ангилал:Алгоритм
Ангилал:Олон гишүүнт
Чулуун дээрх зураг

.]]
Чулуун дээрх зураг гэдэг нь ихэвчлэн шохойн чулууны хэсэг дээр зурсан хээ хуар гэсэн үг ба энэ нь Германы Төмрийн эрин үе болон Скандинавийн Вининг эриний үед элбэг хийгдэж байсан. Одоогийн байдлаар 400 гаруй чулуун зураг олдоод байгаа билээ.  

Ихэнх чулуунууд нь хөшөө дурсгал шиг босоо чулуу байдаг ба 

## Тэмдэглэлүүд ба тайлбарууд
## Тусдаа чулуун зурагнууд
*Ardre чулуу
*Hunnestad хөшөө дурсгал
*Ledberg чулуу
*Норвегийн урлаг
*могой-шулам
*Stora Hammars чулуу
*Tängelgärda чулуу

## Гадаад холбоос
*The site of a local museum on Gotland with pictures.


Категори:Рок урлаг европод
Категори:дундад зууны европын уран барималчууд

Категори:Скандинавын түүх
Категори:Gotland
Категори:Чулуунууд
Локомотив Москва

**Москвагийн Локомотив** () — Европын аваргуудын лигийн шөвгийн 16-д хоёр удаа шалгарч үзсэн (2003, 2004), Европын цомтой багуудын цомын тэмцээний хагас шигшээд хоёронтоо үлдэж байсан (1998, 1999), Зөвлөлтийн АШТ-ий мөнгөн медальт (1959), Зөвлөлтийн хошой цомын эзэн (1936, 1957), Оросын хошой аварга (2002, 2004, 2018), мөн дөрвөн удаагийн мөнгөн медальт (1995, 1999, 2000, 2001, 2019, 2020), Оросын цомын таван удаагийн эзэн (1996, 1997, 2000, 2001, 2007, 2015, 2017, 2019), ОХУ-ын  Москва хотод төвхнөсөн хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Клубийн албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Москвагийн спортын клуб
Ангилал:Төмөр замын спортын клуб
Ангилал:1923 онд байгуулагдсан
Локомотив (салаа утга)

* Киевийн Локомотив — Украины хөлбөмбөгийн баг
* Локомотив Москва — Оросын хөлбөмбөгийн баг
* Софийн Локомотив — Болгарын хөлбөмбөгийн баг
Санкт-Петербургийн Зенит

thumb|230px|2011/2012 оны Аваргуудын лиг

**Зенит** (*Футбольный клуб "Зенит"*) — Оросын  Санкт-Петербург хотод байрладаг хөлбөмбөгийн баг.

## Түүх 
Зенит баг 1925 онд байгуулагдсан. Зөвлөлт болон Оросын олон удаагийн аварга баг юм. 

[thumb|Бразилын довтлогч [Халк (хөлбөмбөгчин)|Халк]]
## Олон улсын амжилт 
* Европын аваргуудын лигийн шөвгийн 16-д үлдсэн (1986, 2012, 2016)
* ЕХБХ-ны цомын аварга (2008)

## Дотоодын амжилт 
* Зөвлөлт (1984) болон Орос улсын аварга (2007, 2010, 2012, 2015)
* Зөвлөлт (1944) болон Оросын цомын эзэн (1999, 2010, 2016) 

## ЕХБХ-ны чансаа 
2017 оны 6-р сарын 22-ны байдлаар:

thumb|Петровскийн цэнгэлдэх хүрээлэн
## Санхүүжилт 
2005 онд Оросын шатдаг хийн олборлолт, тээвэр, худалдааны Газпром компани тус багийг худалдан авч эзэмшсэн. 

## Цэнгэлдэх хүрээлэн 
Зенит багийн одоогийн тоглож буй Петровскийн цэнгэлдэх хүрээлэн 21,500 хүний суудалтай. 

Багийн хуучин цэнгэлдэх хүрээлэнгийн суурин дээр Крестовскийн цэнгэлдэх хүрээлэнг барьж байгаа. 

## Шилдэг хөлбөмбөгчин 
## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
* fc-zenit.ru

Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб
Зенит #Санкт-Петербург
Ангилал:Газпром
Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Белградын Партизан

тай тоглохын өмнө]]
**Партизан** (; адил нэртнээс **Белградын Партизан** гэж ялгана) — Европын аваргуудын лигийн шигшээд нэг удаа үлдсэн (1966), социалист Югославын арван нэгэн удаагийн аварга (1947, 1949, 1961, 1962, 1963, 1965, 1976, 1978, 1983, 1986, 1987), хожмын Югославын долоон удаагийн аварга (1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2002, 2003), Серб-Черногорын аварга (2005), Сербийн таван удаагийн аварга ( 2008, 2009, 2010, 2011, 2012), хоёр Югослав, Серб-Черногор, Сербийн гээд бүх цаг үеийн 9 цомын эзэн, хуучин цагт Югославын гэх, харин одоо Серби улсынх болсон Белград хотод байрладаг «Партизан» спорт нийгэмлэгийн харьяа хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 

Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Белградын спорт
Ангилал:Белградын байгууллага
Ангилал:Жүдогийн клуб
Ангилал:Зэвсэгт хүчний спортын клуб
Ангилал:1945 онд байгуулагдсан
Динамо Загреб

**Загребын Динамо** (, *GNK Dinamo Zagreb*) — Европын аваргуудын лигийн хэсгийн шатанд дөрвөн удаа тоглож байсан (1998/1999, 1999/2000, 2011/2012, 2012/2013), Европын цомтой багуудын цомын тэмцээний хагас шигшээд үлдэж байсан (1961), Югославын есөн удаагийн аварга (1923, 1926, 1928, 1937, 1940, 1948, 1954, 1958, 1982), Хорватын арван дөрвөн удаагийн аварга (1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024), Югославын цомын долоо, Хорватын цомын арван хоёр удаагийн эзэн, хуучин Югославынх байсан, одоо бол Хорват улсын гэх Загреб хотын хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Динамо Загреб хөлбөмбөгийн клубийн албан ёсны цахим хуудас 


Загреб #Динамо
Ангилал:1911 онд байгуулагдсан
Динамо Бухарест

**Бухарестын Динамо** (, *FC Dinamo București*, *Dinamo*) — Европын аваргуудын лиг (1984) болон цомтой багуудын цомын хагас шигшээд (1990) нэг нэг удаа үлдэж байсан, Румын арван найман удаагийн аварга (1955, 1962, 1963, 1964, 1965, 1971, 1973, 1975, 1977, 1982, 1983, 1984, 1990, 1992, 2000, 2002, 2004, 2007), Румын цомын арван гурван удаагийн эзэн (1959, 1964, 1968, 1982, 1984, 1986, 1990, 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2012), Румын улсын Бухарест хотын хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Бухарестын хөлбөмбөгийн клуб

Ангилал:1948 онд байгуулагдсан
Стяуа

**Стяуа** (хотоор нь тодотговол **Бухарестын Стяуа** гэнэ; ) — Европын аваргуудын лигт нэг түрүүлж (1986), нэг үзүүрлэж (1989), их шөвөгт нэг (1988) шалгарч байсан, Европын лигийн хагас шигшээд мөн үлдэж өнгөрсөн (2006), Румыны хорин гурван удаагийн аварга (1951, 1952, 1953, 1956, 1960, 1961, 1968, 1976, 1978, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2001, 2005, 2006), Румын цомын хорин хоёр удаагийн эзэн (1949-өөс 2011 оны хооронд), Румын улсын Бухарест хотод байрладаг зэвсэгт хүчний төв «Стяуа» (монголоор «од», «одон») спорт нийгэмлэгийн харьяа хөлбөмбөгийн баг.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Бухарестын хөлбөмбөгийн клуб
Бухарест, Стяуа
Ангилал:1947 онд байгуулагдсан
Олимпиакос (хөлбөмбөгийн баг)

**Олимпиакос** (хотоор нь тодотговол **Пирейн Олимпиакос**; ) нь Пирей боомтод байрладаг Грекийн хөлбөмбөгийн клуб юм. Европын тэмцээнүүдэд тус клуб 2023-24 оны УЕФА конференц лигт түрүүлсэн. Тус клубийн 19 хүртэлх насны баг мөн 2023-24 оны УЕФА залуучуудын лигт түрүүлснээр нэг улиралд Европын хоёр цом хүртсэн цорын ганц клуб болсон юм. Мөн тэд Европын Аваргуудын лиг (1999) болон цомын эздийн цомын (1993) шөвгийн наймд тус бүр нэг удаа шалгарч байсан.

## Амжилтууд 
### Үндэсний 
**Грекийн 48 удаагийн аварга**
*  1931, 1933, 1934, 1936, 1937, 1938, 1947, 1948, 1951, 1954, 1955, 1956, 1957, 1958, 1959, 1966, 1967, 1973, 1974, 1975, 1980, 1981, 1982, 1983, 1987, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2021, 2022, 2025

**Грекийн цом**
*  **Түрүү** (**29**): 1946/47, 1950/51, 1951/52, 1952/53, 1953/54, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1960/61, 1962/63, 1964/65, 1967/68, 1970/71, 1972/73, 1974/75, 1980/81, 1989/90, 1991/92, 1998/99, 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2008/09, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2019/20, 2024/25

**Грекийн суперцом**
*  **Түрүү** (**5**): 1980, 1987, 1992, 2007, 2025

### Олон улсын 
**УЕФА конференц лиг**
*  **Түрүү** (**1**): 2024

**Балканы цом**
*  **Түрүү** (**1**): 1963

**УЕФА залуучуудын лиг**
*  **Түрүү** (**1**): 2024

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас olympiacos.org
* - цомууд olympiacos.org

## Эшлэл 

Ангилал:Грекийн хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Пьер Шеффер

**Пьер Анри Мари Шеффер** (, 1910 оны 8 сарын 14 - 1995 оны 8 сарын 19) бол авангардизмын гол төлөөлөгч, дууны инженер хүн юм. Энэ чиглэлийн хамгийн алдартай зохиол нь П. Шеффер, Анри нарын "Нэг хүний симфони" юм.

## Гадны холбоосууд 
* **PierreSchaeffer.com  — Албан ёсны цахим хуудас**

Ангилал:1910 онд төрсөн
Ангилал:1995 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францын дууны инженер
Ангилал:Францын хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Францын зохион бүтээгч
Эрдэс хөвөн

**Эрдэс хөвөн** – эрдэс, чулуун материалыг хайлуулж, татаж нарийсгах замаар гаргаж авдаг хөвөн шиг материал. Эрдэс (чулуун) хөвөнг модон болон төмөр каркасан барилгын дулаалганд өргөн хэрэглэдэг.

Эрдэс хөвөн нь хүний биед хоргүй (дулаалгад мөн хэрэглэдэг шилэн хөвөн нь хортой байх жишээний) бөгөөд эрс тэс уур амьсгалтай Монгол орны нөхцөлд хэрэглэх боломжтой экологийн цэвэр бүтээгдэхүүн юм. Эрдэс хөвөн  нь уулын чулуулгыг зууханд өндөр температурт шатааж, шөрмөслөг бүтэц шилжүүлэн, синетик холбогчтой хольж гаргаж авсан өндөр зэрэглэлийн барилгын дулаалгын материал юм. 
Эрдэс хөвөн нь галд шатдаггүй материал учраас галын эсрэг хамгаалалт болон ашиглагддаг. Түүнчлэн эрдэс хөвөн нь дуу чимээг маш сайн шингээдэг.  Guardian эрдэс хөвөн нь барилгын хийцүүдэд (хана, хучилт,  дээвэр, хамар хана) шугам хоолой, инженерийн системийн дулаан тусгаарлагч зэрэг олон зориулалтаар хэрэглэгдэж байна.

Эрдэс хөвөнгийн хэрэглээ нь:

* Дулаан тусгаарлах өндөр чанар
* Материалын шатдаггүй чанар
* Дуу тусгаарлах өндөр чанар
* Гажилтанд бага ордог
* Ус бага нэвтрүүлэх чанар
* Ашиглахад хялбар зэрэг олон давуу талуудаар тайлбарлагдана.

Ангилал:Барилгын материал
Ангилал:Материал
Холимог тулааны урлаг

300px|thumb
**Холимог тулааны урлаг** (, товчоор **MMA**) бол бүтэн контактат төрөл бөгөөд олон янзын тулааны төрлийг багтаадаг, босоо болон хэвтээ байрлалаас өрсөлдөгчөө цохих, өчих, боох зэргээр өрсөлддөг спорт юм. Орчин үеийн холимог тулааны урлагийн эх үндэс нь эртний олимпын зэвсэггүй тулааны төрөл болох панкратионоос үүдэлтэй. 1900-гаад оны эхээр Номхон далай, Европ болон Японд тал бүрийн тулааны төрлөөр тэмцээнүүд ихээр зохиогдож байсан.

## Үүсэл
Грек-Ромын эрин үед олимпын тулааны төрөл болох панкратион гэх тулааны урлаг байсан ба энэ нь босоо довтолгоон, барилдаан, хэвтээ барилдаануудыг хослуулдгаараа орчин үеийн холимог тулааны урлагтай төстэй. Энэ төрөл нь эртний Грект үүсэж, дараа нь Ромд шилжсэн.
1900-гаад оны Япон улсад "Мерикан" буюу Америк тулаан гэх тэмцээн ихээр зохиогдох болсон. "Мерикан" нь шүүгчдийн оноогоор ялах, гурван шидэлт ба хүнд цохилт, эсвэл цэвэр ялалт буюу өчих боох мэх, хүнд цохилтоор өрсөлдөгчөө буулгаж авах дүрмийн доор явагддаг байсан.
1936 онд мэргэжлийн боксчин Кингфиш Левински, мэргэжлийн бөхийн тамирчин Рэй Стийл нарын хооронд холимог тулааны тэмцээн явагдаж, үүнд мэргэжлийн бөх Рэй Стийл өрсөлдөгчөө 35 секундийн дотор ялсан.

## Орчин үед
1993 онд холимог тулааны урлагийн анхны холбоо болох UFC-ийг Америкийн Нэгдсэн Улсад байгуулж өнөөг хүртэл тасралтгүй тэмцээн зохион байгуулж байна. Энэ тэмцээний анхны аваргаар бразил жюү-жицүгийн тамирчин Ройс Грэйси тодорсон. Тэрбээр гурван өрсөлдөгчтэй дараалан тулалдахдаа нийтдээ 5 минутын дотор ялжээ.

## Цахим холбоос 
*Олон Улсын Холимог Тулааны Урлагийн Холбоо


Ангилал:Тулааны спортын төрөл
Ази арслан

**Ази арслан** (**Panthera leo persica**) буюу **Энэтхэг арслан**, нь арслангийн нэгэн дэд зүйл юм. Уг дэд зүйл өдгөө зөвхөн Энэтхэгийн Гужарат мужийн Гир ойд л зэрлэгээрээ үлджээ. 2010 онд Гужаратын засаг захиргааны тооцоолсноор Гир ойд 411 толгой Ази арслан байсан нь өмнөх 2005 онд 52 толгой тоологдсонтой харьцуулахад өссөн үзүүлэлт юм.

Энэтхэгт Ази арслангаас гадна мийнхэн овгийн Бенгалын бар, Энэтхэг ирвэс, цасны ирвэс, үүлэн ирвэс бий. Эрт цагт Ази арслан нь Газрын дундад тэнгисээс Энэтхэгийн хойгийн зүүн хойд хэсэг хүртэлх өргөн уудам нутагт тархан амьдардаг байсан ч хайр найргүй агналт, усны бохирдол, хоол тэжээлийн хомсдолоос болж тоо толгой, амьдрах орчин нь ихээр хорогджээ. Хуучин Ази арслан нь Бенгал, Араб, Перс арслан хэмээн гурав ангилагддаг байв. Ази арслан нь Африк арслантай харьцуулахад биеэр жижиг, хөнгөн боловч зан чанарын хувьд ижил юм.

## Эшлэл
Ангилал:Мийнхэн
Партизан

thumb|right|200px|Жим Фицпатрикийн зурсан, Че Геварагийн олонд алдаршсан хөрөг

**Партиза́н** (италиар *Partigiano* — тодорхой нэг нийгмийн бүлэг, намын талын хүн гэсэн утгатай), **журамт цэрэг** —  нь партизаны дайнд оролцогчбөгөөд партизаны отрядын гишүүнийг хэлнэ. 
Партизан гэсэн үг нь засгийн газрын байнгын армийн бус бөгөөд засгийн газрын биш ямар нэг улс төрийн хүчин эсвэл олон нийтийн зохион байгуулсан орон нутгийн хүн амын дэмжлэгийг хүлээсэн зэвсэгт отрядын гишүүнийг хэлдэг байна. Хэрвээ энэ нь орон нутгийн хүн ам түүнийг дэмжихгүй байгаа бол тэр нь партизан биш дээрэмчин юм. Партизаныг тодорхойлох гол хүчин зүйл нь түүнийг орон нутаг, ард түмэн дэмжиж байгаа эсэх асуудал юм. 

Партизаны хөдөлгөөний олон нийтэд танигдсан хамгийн нийтлэг төлөөлөгч нь Фидель Кастро, Эрнесто Че Гевара юм.
## Зүүлт, тайлбар

Ангилал:Хуурай газрын дайн
Кайса Бергквист

**Кайса Маргарета Бергквист** (; 1976 оны 10 сарын 12-нд төрсөн) нь Шведийн өндрийн харайгч асан. Олимпын хүрэл, дэлхийн аваргын нэг алт, хоёр хүрэл, Европын аваргын нэг алт, нэг хүрэл медальтай. Хувийн дээд амжилт болох 2.06 м-ийн үзүүлэлтээ 2003 онд Германд тогтоосон бөгөөд Шведийн дээд амжилт болно. Түүнчлэн танхимын хувийн дээд амжилт нь 2.08 м бөгөөд 2006 онд тогтоосн уг амжилт нь танхимын дэлхийн дээд амжилтаар бүртгэгджээ.

Ангилал:Шведийн өндрийн харайгч
Ангилал:Шведийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Шведийн олимпын оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өндрийн харайлтын дэлхийн аварга
Ангилал:Өндрийн харайлтын европын аварга
Ангилал:Шведүүд
Ангилал:1976 онд төрсөн
RSA (алгоритм)

**RSA**: Нийтийн болон хувийн түлхүүр ашигладаг нууцлалын алгоритмуудаас хамгийн их тархсан алгоритм. Тоон гарын үсэг, сертификатад ихэвчлэн ашигладаг.

Ерөнхийдөө нууцлал хамгаалалтын алгоритмуудыг 2 төрөлд хуваадаг. Эдгээрийг дундын түлхүүрийн алгоритм (shared key) болон нийтийн түлхүүрийн алгоритм (public key) гэнэ. Анх сонсож байгаа хүнд бараг ижил мэт сонсогдож болох ч өөр хоорондоо эрс ялгаатай. RSA нь нийтийн түлхүүрийн нууцлалын алгоритмын  сонгодог жишээ юм. RSA-ийг ярихаас өмнө нийтийн түлхүүрийн тухай тайлбарлах хэрэгтэй. 

## Нийтийн түлхүүрийн алгоритм
Нийтийн түлхүүрийн алгоритм нь айлын үүдэнд байдаг шуудангийн хайрцагтай төстэй юм. Шуудан зөөгч, сонин борлуулагч, сурталчилгааны ажилтан, татварын байцаагч, сахилгагүй этгээд гээд хэн ч өөрийн хүссэн зүйлээ жижигхэн завсараар нь шургуулж болох боловч нэгэнт орсон бол буцаж гарч ирэх ямар ч боломжгүй. Зөвхөн хайрцагны эзэн өөрийн түлхүүрээр арын том тагийг онгойлгож байж доторх захиануудыг авна. Тэгвэл нууцлалын алгоритмд урд талын жижиг завсарыг нийтийн түлхүүр, ар талын жижиг завсрыг хувийн түлхүүр гэж нэрлэнэ. Үнэндээ нийтийн түлхүүрийн алгоритм гэж ярьж заншсанч түүнд нийтийн болон хувийн гэсэн хоёр түлхүүр үйлчилдэг.
 
Хувийн түлхүүр алдаж болохгүй үнэтэй зүйл. 
Дээрх аргыг ашигладаг нууцлалын алгоритмууд:
*DH: Diffie Hellman
*DSS: Digital Signature Standard
*RSA: Rivest Shamir Adleman

## Түүх
RSA алгоритмыг MIT сургуулийн Рон Ривест, Ади Шамир, Леонард Адлеман гурав 1978 онд нийтэд танилцуулжээ. 
RSA алгоритмын түлхүүрийг 512бит, 1024бит, 2048бит, 4096бит урттайгаар сонгон авч болдог. Төсөөлбөл 64, 128, 256, 512 үсэгтэй нууц үг байна гээд ойлгочих. Ийм урт нууц үгийг цээжлэх хэцүү. Тиймээс нууц үгийг файл дээр бичээд компьютертээ хадгалдаг. Нийтийн түлхүүрийг харилцагч бүр мэддэг байх ба хувийн түлхүүрийг ганцхан өөртөө хадгалах ёстой.
Нийтийн болон хувийн түлхүүрүүд нь бие биенээсээ харилцан хамааралтай хосолмол шинжтэй байдаг. Аливаа нэг хосын хувийн түлхүүр өөр нэг хосын нийтийн түлхүүртэй зохицон ажиллах боломжгүй. 
Нийтийн түлхүүрийг бусдад түгээхдээ шууд файл хэлбэрээр дамжуулах, нийтийн түлхүүр хадгалах сервер дээр байршуулах зэрэг аргууд ашигладаг. Хувийн түлхүүрийг бол зөвхөн өөрийн компьютерт хадгална. RSA алгоритмаар ямар ч хэмжээний өгөгдлийг нууцлаж болно. Өгөгдлийг нийтийн түлхүүрээр нууцлаж, хувийн түлхүүрээр тайлна. 
RSA алгоритмын давуу тал нь өгөгдлийг нууцлах болон баталгаажуулах чадвартай байдаг. Нууцлах бол бидний мэддэгээр баримт бичгийг бусад хүмүүс гартаа оруулсан ч унших боломжгүй болгохыг хэлнэ. Харин баталгаажуулах нь баримт бичигт тамга даран баталгаажуулдаг шиг тийм үйлдлийг тоон баримтад хэрэгжүүлдэг. Үүнийг тоон гарын үсэг гэж нэрлэн заншжээ. RSA алгоритмыг тоон гарын үсэг, сертификатад голлон ашиглаж байна.

Ангилал:Тэгш хэмт бус нууцлалын алгоритм
Эйлерийн теорем

Тооны онолд **Эйлерийн теорем** нь хэрвээ *n* болон *a* нь харилцан анхны, эерэг бүхэл тоонууд,  байвал 
:a^{\varphi (n)} \equiv 1 \pmod{n}
байна. Үүнийг анх 1736 онд Леонард Эйлер тодорхойлж, баталжээ.
Уг теоремыг ашиглан олон зэрэгт бүхий тоог модуль *n*-ээр тун хялбархан бууруулдаг. Жишээ нь: 7222 тооны сүүлийн цифрийг олох буюу 7222 (mod 10)-г олох хэрэгтэй гэж үзье. 7 болон 10 нь харилцан анхны тоонууд бөгөөд φ(10) = 4.(7-ын нэг зэрэг нь 7, 7-ын хоёр зэргийн төгсгөлийн цифр бүр 

 нь 9, 7-ын гурван зэргийн төгсгөлийн цифр нь 3, 7-ын дөрвөн зэргийн төгсгөлийн цифр нь 1 байдаг, 7-ын дараагийн зэргүүдээс эхэлэн сүүлийн цифр нь 7,9,3,1 давтагддаг учраас ) Тэгэхээр Эйлерийн теорем ёсоор 74 ≡ 1 (mod 10) бөгөөд бид 7222 ≡ 74×55 + 2 ≡ (74)55×72 ≡ 155×72 ≡ 49 ≡ 9 (mod 10) болно.

## Баталгаа
1. Эйлерийн теоремыг бүлгийн онол ойлголтуудад тулгуурлан батлах боломжтой:

*n*-тэй харилцан анхны, (mod *n*)-ийн үлдэгдлүүдийн анги нь үржих үйлдлийн хувьд бүлэг үүсгэнэ. Лагранжийн теорем ёсоор төгсгөлөг бүлгийн дурын дэд бүлэг уг бүлгийн үйлдлийн хувьд битүү байдаг, манай тохиолдолд φ(*n*) нь тийм болно. Хэрэв *a* нь *n*-тэй харилцан анхны дурын тоо бол *a* нь мөнхүү үлдэгдлүүдийн ангид харьяалагдах тул түүний зэргүүд болох *a*, *a*2, ..., *a**k* &equiv; 1 (mod *n*) нь дэд бүлгийг үүсгэнэ. Лагранжийн теорем ёсоор *k* нь φ(*n*)-д хуваагдах ёстой, өөрөөр хэлбэл *kM* = φ(*n*) байх бүхэл тоо *M* олдох ёстой. Ийнхүү
:
a^{\varphi(n)} = 
a^{kM} = 
(a^{k})^M \equiv 
1^M = 
1 \pmod{n}
 болж теорем батлагдлаа.
## Хэрэглээ
Эйлерийн теорем нь RSA нууцлалын системийн үндсийг бүрдүүлдэг: энэхүү систем дэх нууцлал болон тайлал нь хамтдаа ямар нэгэн эерэг бүхэл тоо *k*-гийн хувьд анхны утгыг *k*φ(*n*)+1 зэрэг дэвшүүлсэнтэй тэнцүү хэмжээний утгатай байдаг. 
RSA RSA_(алгоритм)  алгоритм нь эйлерийн томёог ашигладаг хамгийн том жишээ. Энэ алгоритм нь нууцлалтайгаар өгөгдөл дамжуулахад тохиромжтой бөгөөд аюулгүй байдлын хувьд найдвартай ба түлхүүр солилцоход хялбар алгоритм юм. RSA алгоритм нь гурван алхамаас бүрдэнэ.Үүнд:
1. Түлхүүрүүдийг үүсгэх
2. Шифрлэх
3. Тайлах

Түлхүүр үүсгэх.
Эхлээд санамсаргүй 2 ширхэг p,q гэсэн анхны тоо сонгон авна жишээ нь p=11, q=3.
N тоо нь дээрх 2 тооны үржвэр байна жишээ нь n = pq = 11*3 = 33
phi тоо нь p болон q тооноос нэг нэгийг хассаны үржвэр жишээ нь phi = (p-1)(q-1) = 10*2
= 20 
E буюу нийтийн түлхүүрээ сонгон авна жишээ нь e=3
D буюу хувийн түлхүүрийг e*d-г phi тоонд хуваагаад гарсан үлдэгдэл нь 1 тэй тэнцүү байх
тийм d тоог олно ed ≡ 1 (mod phi) 
d=7 гэж олдож байна.

Шалгах: ed-1 = 3*7 - 1 = 20
Public key = (n, e) = (33, 3)
Private key = (n, d) = (33, 7) гэж түлхүүрүүд олдож байна.

Шифрлэх.
Шифр хийхдээ m буюу message нь m = 7 гэж үзвэл , c = m^e mod n => 343 mod 33 => 13.
Cipher буюу шифрлэгдсэн тоо C=13 болно.

Тайлах.
Шифр тайлахдаа m' = c^d mod n => 137 mod 33 => 62748517 mod 33 => 7.
Оролтын message нь m=7 гарж зөв тайлагдаж байна.

## Эшлэл, зүүлт
Ангилал:Тооны онол
Ангилал:Математикийн теорем
Ангилал:Леонард Эйлер
Бүгд Найрамдах Социалист Серби Улс

**Бүгд Найрамдах Социалист Серби Улс** () нь Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсыг бүрдүүлэх нэгэн социалист улс байв. Орчин үеийн Серби улсын үндэс суурь болсон тус улс нь Югославын Холбооны улсын хамгийн том, олон хүн амтай, нийслэл Белградыг агуулдаг, эдийн засаг, улс төрийн төв нь байжээ.

## Тэмдэглэл 
## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос
Серби
Ангилал:20-р зууны Сербийн түүх
Ангилал:Югославын нутаг дэвсгэр
Дорноговийн мэдээ

**Дорноговийн мэдээ** - Дорноговь аймгийн Сайншанд хотод кирилл монгол бичгээр хэвлэгддэг сонин. 2009 оны үед энэ сонинг лав улиралд долоон дугаар хэвлэж, нэг бүрийг нь 300 төгрөгөөр худалдан борлуулдаг байв. Цахим шуудангийн хаяг нь `domogobis_news@mail.mn`.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
*Дорноговийн мэдээ 

Ангилал:Дорноговь аймгийн хэвлэл мэдээлэл
Екатерина Щелканова

**Екатерина Николаевна Щелканова** (1970 оны 5 сарын 2-нд Ленинградад төрсөн) нь Оросын Холбооны Улсын жүжигчин, дуучин, балетчин юм.

## Бүтээлүүд
## Холбоос
* 

Ангилал:1970 онд төрсөн
Ангилал:Оросын жүжигчин
Ангилал:Оросын дуучин
Ангилал:Оросын балетчин
Соннам

**Соннам** ( *Seongnam*, *Sŏngnam*, *сонг-нам*; ; ) — Кёнги мужийн харьяа, Өмнөд Солонгос улсын 10-р том, саятан хот. Соннам бол Сөүл хотын бөөгнөрөлд багтах, Сөүлтэй хаяа залгаж хөгжсөн дагуул хот нь юм. 1970-1980-аад онд Сөүлийн хэрэгцээний цахилгаан бараа, түлш шатахуун, нэхмэлийн аж үйлдвэрүүдийг зориуд энд төвлөрүүлж байлаа. 1990-ээд оноос өмнөд үзүүрийн Пүньдан дүүрэгт өндөр өндөр барилга байшин сүндэрлэж, нөгөө хоёр дүүргээсээ олон хүн амтай болжээ. Соннамын Илхуа Чүньма баг улсынхаа хөлбөмбөгийн долоон удаагийн аварга гэдэг.

## Засаг захиргааны хуваарь
Соннам хот дотроо 3 дүүрэг (구 - үгийн эхэнд *кү*, адагт *гү*) болж хуваагддаг.

Гурван дүүрэг нь дотроо бүгд 42 хороо (동 *dong* буюу *тун*) болж задардаг.

## Зураг

File:Jeongja-dong001.jpg|Чоньжа хороо
File:Gachon University.jpg|Качонь их сургууль
File:Seongnamstadium8.JPG|Цэнгэлдэх хүрээлэн

## Эшлэл

Ангилал:Кёнгийн суурин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Куян

**Куян** (солонгосоор 고양시; *ку-янг-ши*; ; ) — Сөүлтэй хаяа залгаа байрласан, Кёнги мужийн харьяа, Өмнөд Солонгосын 961,452 (2012 онд) хүнтэй хот. Дотроо Илсансо, Илсандун, Тогян гэх 3 дүүрэгтэй.

## Энд төрсөн хүмүүс
* Жүжигчин Ким Хёнь-жү
* Жүжигчин Сун Жи-хю
* 2PM хамтлагийн И Жүнь-ху
* Сунё Шидэ хамтлагийн Күонь Юри
* Эксо хамтлагийн Ду Кёнсүү

## Зураг

File:Goyang sta 2.JPG
File:Goyang street.jpg
File:Goyang.jpg

## Эшлэл 
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Пүчонь

**Пүчонь** (Пүчон, Пучон; солонгосоор 부천시 - *пү-чон-ши*; англиар Bucheon;  оросоор *Пучхон*) — Сөүлтэй наалдаатай, Кёнги мужийн харьяа, Өмнөд Солонгосын 890,352 (2011 онд) хүнтэй хот. Дотроо Ужон, Воньми, Суса гэх 3 дүүрэг, тэдгээрийн 37 хороотой.

## Эшлэл
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Аньсань

[thumb|Улаан нь [Өмнөд Солонгос орон Кёнги аймаг дахь **Аньсань** хотын нутаг]]
**Аньса́нь** (, ) бол Өмнөд Солонгос улсын Кёнги аймагт байдаг, эргэн тойрон Шар тэнгис болон Шихөн, Аньян, Күньпу, Үйван, Сүвонь, Хуасон долоон нутгаар хүрээлэгддэг 714,956 (2012 оны тооцоо) хүнтэй хот (ши) юм. Дотроо Таньвонь, Санлог гэх 2 дүүрэг (кү), тэдгээрийн 25 хороо (тун)-г агуулдаг.

## Зураг 

Зураг:Seoul-Ansan-cityscape-01.jpg
Зураг:Ansan Bus Terminal.jpg


Ангилал:Кёнгийн суурин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Аньян

[thumb|[Өмнөд Солонгос орон болонКёнги аймаг дахь **Аньян хот**]]
**Аньян** (Анян; солонгосоор 안양시 - ан-янг-ши; англиар Anyang) — Өмнөд Солонгос улсын Кёнги мужийн хот (시 ши). Сөүлээс урагш 21 км, Сүвоноос хойш 19 км зайнд байдаг. 1973 онд хотын зэрэг олсон. 58.52 км² газар нутагт нь 2011 оны зун 619,653 хүн оршин сууж байсан. Дотроо Маньань-гү, Тун-Ань-гү гэх хоёр дүүрэг (кү)-тэй.

## Энд төрсөн хүмүүс
* Ча Сын-вонь (1970-) — Өмнөд Солонгосын эрэгтэй загвар өмсөгч, жүжигчин.
* Ки Бу-бэ (1988-) — Өмнөд Солонгосын эмэгтэй байт харваач.

## Зураг

File:Anyang city.jpg
File:Anyang skyline.jpg
File:Bfc.jpg


Ангилал:Кёнгийн суурин
Намъянжү

**Намъянжү**, **Намянжү**  (, *нам-янг-жү-ши*) — Өмнөд Солонгосын Кёнги мужийн харьяа, 591,037 (2012 онд) хүнтэй хот. 1980 онд Янжү хошуунаас нутаг салган Намянжү («өмнө Янжү») хошуу үүссэн бол 1995 онд Мигөм хоттой нийлж Намянжү хот гэж зэрэг ахижээ. Дотроо нэр бүхий 5 балгас, 4 сум, 7 хороо болж хуваагддаг. Намянжүд Монгол соёлын хотхон гэж бий.

## Ах дүүгийн барилдлага
*  Их Британийн Дартфорт
*  Хятадын Чанжоу
*  Монголын Улаанбаатар
*  Өмнөд Солонгосын Канжин
*  Өмнөд Солонгосын Йонвол
*  Вьетнамын Винь

## Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Кёнгийн суурин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Хуасон

[thumb|[Кёнги аймаг дахь Хуасонгийн байршил]]
**Хуасон** (, *Hwaseong-si*, *Hwasŏng-si*, *хуа-сонг-ши*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Кёнги мужийн харьяа, Шар тэнгисийн эрэгт байдаг, 52 түмэн (2012 онд) хүнтэй хот. Дотроо 3 балгас, 10 сум, 10 хороог багтааж байгаа.

## Энд төрсөн хүн
* Ча Бом-гөнь (1953-) — Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгчин

## Мөн үзэх
* Өмнөд Солонгосын хот суурин

Ангилал:Кёнгийн суурин

Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Пажү

[thumb|210px|Улаан өнгөтэй нь [Өмнөд Солонгосын Кёнги аймаг дахь **Пажү хот**]]
**Пажү** ()  — Өмнөд Солонгос улсын Кёнги мужийн харьяаны 39 түмэн (2012 онд) хүнтэй хот. Умард Солонгосын Кэсон хотоос 38-р зэргэдээр зааглагдана. Энд байх Тура уулнаас Кэсонгийг харж болно. Орон нутгийн тойрог (күнь) байсан Пажү 1997 оноос хот болж ахисан. 2002 онд төмөр замын өртөөтэй болсон. Өдгөө дотроо 5 балгас (ып), 9 сум (мёнь), 2 хороо (тун)-нд хуваагддаг.

## Зураг

File:Chiljeongmal Paju Gyeonggi-do Korea.jpg
File:ImjingangRailRoad.jpg
File:파주 용미리 마애이불입상 07.JPG

Ангилал:Кёнгийн суурин
Похан

Өмнөд Солонгос  улсын Умард Кёнсан аймгийн зүүн урд хязгаар, Япон тэнгисийн эрэгт **Похан** хот оршдог. 1949 онд хотын зэрэг авсан бол Поханы ган төмрийн компани (ПОСКО)-г түшин 1970 оны эхнээс хойш хурдан томорчээ. Өдгөө Поханы харьяаны 1129 км² газарт 52 түмэн хүн оршин сууж байна. Хүн амын олноор улсдаа 20-р байранд бичигдэг Похан хот явсаар Тэгү-Кёнбүг хавийн далайн эргийн гол боомт болжээ. «ПОСКО»-ийн төв байр, улсдаа тэргүүлэх зэргийн Поханы Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль энд бий. Хотын нутаг дотроо Нам (Өмнөд), Пүг (Умард) хэмээх хоёр дүүрэгт хуваагддаг. 

## Энд өссөн хүн
* И Мён-Бак (1941-) — Өмнөд Солонгос улсын 2008-2013 оны ерөнхийлөгч.

## Зураг

File:Korea-Pohang-Goryongpo Beach-01.jpg
File:GIFT POSTECH New Building.jpg
File:Pohang Airport 20090502.jpg

## Уур амьсгал 
## Мөн үзэх 
* Өмнөд Солонгосын хотын жагсаалт

## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас
* NASA Earth Observatory


Ангилал:Умард Кёнсаны суурин
Күми

[thumb|[Умард Кёнсан дахь Күмийн байршил]]
**Күми** (, *Gumi-si*, *Kumi-si*, *кү-ми-ши*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Умард Кёнсан аймгийн харьяа, 41 түмэн (2011 онд) хүнтэй хот. Нактун голын эрэгт байрлах тус хотоор Кёнпү чиглэлийн хурдны зам, төмөр зам дайран гардаг. 1962-1979 оны Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч Пак Жон-Хыи энд төрсөн гэдэг. Хотын төв нутаг 19 хороо болж, зах нь 6 сум, 2 балгас, бүгд 27 нэгж болж хуваагдана. Гүми бол исачидийн өлгий нутаг юм.

## Мөн үзэх
* Өмнөд Солонгосын хотууд

Ангилал:Кёнгийн суурин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Кимхэ

[thumb|[Өмнөд Кёнсан дахь хотын байршил]]
**Кимхэ** (, *Gimhae-si*, *Kimhae-si*, *ким-хэ-ши*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Өмнө Кёнсан аймгийн харьяа, Пүсаньтай хаяа залгаа, 51 түмэн хүнтэй хот. Ким овогтон олон бий. Дотроо 1 балгас, 7 сум, 9 хороонд хуваагддаг.

## Мөн үзэх
* Өмнөд Солонгосын хот суурин

Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Чиньжү

[thumb|[Өмнөд Кёнсан дахь хотын байршил]]
**Чинжү** (, *Jinju-si*, *Chinju-si*, *ким-хэ-ши*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Өмнөд Кёнсан аймгийн харьяа, 34 түмэн хүнтэй хот. 1925 он хүртэл аймгийнхаа төв байсан энэ газар 1949 онд хот (시 - *ши*) гэж хэлэгдэх эрхтэй болж байв. Одоо дотроо нэр бүхий 1 балгас, 15 сум, 21 хороо болж хуваагдаж байгаа.

## Мөн үзэх
* Өмнөд Солонгосын хотууд

## Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Чонжү

[thumb|[Умард Чүнчон дахь Чонжү (тэмдэгт)]]

**Чонжү** (, *Cheongju-si*, ''Ch'ŏngju-si*, *чонг-жү-ши''; ; ) — Өмнөд Солонгосын Умард Чүнчон мужийн төв, 67 түмэн хүнтэй хот. 1895 онд хошуу, 1949 оноос хот болсон. 1905 онд төмөр зам тавигдаж, 1908 онд мужийн засгийн газар нь Чонжүд төвхнөжээ. Дотроо Сандан, Танвон гэх хоёр дүүрэгтэй.

## Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Чонжү (салаа утга)

* Чоллагийн Чонжү — Өмнөд Солонгосын хот
* Чүнчонгийн Чонжү — Өмнөд Солонгосын хот
Чоньжү

[thumb|[Умард Чолла дахь Чонжү (тэмдэгт)]]

**Чонжү** (Чоньжү; , *Jeonju-si*, *Chŏnju-si*, *чон-жү-ши*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Умард Чолла мужийн төв, 65 түмэн хүнтэй хот. Чонжү 1949 оноос хотын зэрэг олсон. Токжин-гү, Вансан-гү гэх хоёр дүүрэг (구 *кү*)-тэй.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Чанвон

**Чанвон** (Чанвонь;  *Changwon*, ''Ch'angwŏn*, *чанг-вон*; ; ) — Өмнөд Кёнсан аймгийн харьяа, Өмнөд Солонгос улсын 9-р том, саятан хот. Чанвон бол Пүсан хоттой хаяа залгаа байрладгаасаа өргөжиж томорсон хот юм. 1970-1980-аад оноос эндэхийг цэргийн техник, хими, хүнд аж үйлдвэр, цахилгаан бараа, автомашин гэх мэтээр аж үйлдвэржүүлэн хөгжүүлжээ. Чанвон хот дотроо Ыйчан, Сонсан, Масанхаппу, Масанховон, Чинхэ хэмээх 5 дүүрэг (구 - үгийн эхэнд *кү*, адагт *гү'') болж хуваагддаг. 

## Хотын үзэмж

File:Changwon Post office.JPG|Шуудангийн газар
File:Changwon Downtown foggy.jpeg|Хотын төвийн утаа
File:Cwconvention2.jpg|Үзэсгэлэн, хурал зөвлөгөөний байр

## Эшлэл
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Иксан

[thumb|[Өмнөд Солонгос орон болон Умард Чолла муж дахь **Иксань хот**]]
**Икса́нь** (Иксан, Игсань, Игсан; солонгосоор 익산시 - ик-сан-ши; ) — Өмнөд Солонгос улсын Умард Чолла мужийн хот (ши). 507.1 км² газар нутагт нь 2011 онд 308,794 хүн амьдарч байсан. Дотроо 1 балгас (ып), 14 сум (мёнь), 14 хороо (тун)-той.

## Энд төрсөн хүн
* Ким Жү-юнь (Birdie Kim, 1981-) — Өмнөд Солонгосын эмэгтэй гольфчин.

## Зураг

File:Korail Iksan Station.jpg
File:Temple Miruksa.jpg
File:Enroniksan.jpg

Ангилал:Умард Чоллагийн суурин
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Куанжү

**Куанжү** (Кванжу, Гуанжу;  *куанг-жү*; ; ) — Өмнөд Солонгосын өрнө-өмнөд байдаг, улсынхаа 6-р том, саятан хот. 

## Засаг захиргааны хуваарь
Куанжү хот дотроо 5 дүүрэг (구 - үгийн эхэнд *кү*, адагт *гү*) болж хуваагддаг.

Дөрвөн дүүрэг нь цааш олон хороо (동 *dong* буюу *тун*, *дун*) болж задардаг.

## Зургийн сан

File:Gwangju city - view apts.jpg|Хотын үзэмж
|Хотын үзэмж
|Мүдөн уул

## Мөн үзэх 
* Өмнөд Солонгосын хотын жагсаалт

## Эшлэл 

Ангилал:Өмнөд Солонгосын суурин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Өмнөд Солонгосын засаг захиргааны хуваарь
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Байгалийн нөөц

**Байгалийн нөөц** гэж хүний гараар бүтээгдээгүй, байгальд байдаг, хүмүүсийн оршин тогтнох хэрэгсэл юм. Үүнд ус, хөрс, ургамал, амьтан, шууд ба боловсруулсан хэлбэрээр ашигладаг эрдсүүд хамаарагддаг. Байгалийн нөөц хүмүүсийн хоол унд, хувцас, орон байр, түлш эрчим хүч, аж үйлдвэрийн түүхий эдийн эх үүсвэр нь болдог.

## Ангилал
Байгалийн нөөцийг ашиглах байдлаар нь: 
*Үйлдвэрлэлийн 
*эрүүлийг хамгаалахын 
*Гоо сайхны 
*Шинжлэх ухааны гэх мэт,
Байгалийн ямар бүрдүүлэгчид хамаарагдахаар нь:
*Газрын 
*Усны 
*Ойн  
*Эрдэст 
*Эрчим хүчний гэх мэт,
Нөөцийн хэрэглэгдэх байдлаар нь: 
*Шавхагдашгүй 
*Шавхагддаг 
Шавхагддаг нөөцийг нь дахин сэргээгдэх, сэргээгдэхгүй гэж ангилна. Сэргээгдэхгүй нөөц гэдэг нь дахин бий болгохгүй болон бий болгосон ч түүнийг хүн ашиглахаас удаан бий болдог нөөц орох ба энэ нь газрын баялаг юм. Үүнийг ашиглавал муу үр дүнд хүргэдэг. Сэргээгдэхгүй нөөцийг хэмнэлттэй, зохистой ашиглах хэрэгтэй ба аль эсвэл алдагдал бага гаргах шаардлагатай. Харьцангуй сэргээгдэх нөөцөд газрын баялаг, ойн нөөц хамаарагдана. Хөрс хамгийн үнэтэй нөөц бөгөөд цаг уур, амьд организмын оролцоотойгоор маш удаан сэргээгдэнэ. 
 
Ангилал:Байгаль орчны эдийн засаг
Ангилал:Түүхий эд
Германы музей

**Германы музей** (), бүтэн нэрээрээ **Байгалийн шинжлэх ухаан ба техникийн шилдэг бүтээлүүдийн Германы музей** () нь Герман улсын Мюнхен хотноо байрлах, байгалийн шинжлэх ухаан, технологийн дэлхийн хамгийн том музей юм. Шинжлэх ухаан, технологийн 50 салбарын 28,000 орчим үзмэртэй тус музейд жилд 1.5 сая үзэгч зочилдог. Германы музейг Оскар фон Миллерийн санаачлагаар, Германы Инженерүүдийн Холбооны хурлаар хэлэлцэж шийдсэнээр 1903 оны 6 сарын 28-нд байгуулжээ.

Мюнхен хотын хамгийн том музей болох Германы музей нь Мюнхен хотын орчимд, мөн Бонн хотод тус тус салбартай.

## Эшлэл, зүүлт 
* Deutsches Museum, English *Museum Guide*, 3rd ed. 2005
* 

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны сайт

Ангилал:Техникийн музей

Ангилал:Германы музей
Ангилал:Агаарын тээврийн музей
Инчон

**Инчон** ( *ин-чон*; ; ) — Өмнөд Солонгосын өрнө-умард, Шар тэнгисийн эрэгт байдаг, улсын 3-р том, саятан хот. 

## Засаг захиргааны хуваарь
Инчон дотроо 8 дүүрэг (구 - үгийн эхэнд *кү*, адагт *гү*), 2 хошуу (*күн*, *гүн*)-тай.

## Зургийн сан

File:Incheon International Airport departures.jpg|Инчоны нисэх буудал
File:Songdo Central.jpg|Сунду хороолол
File:Jayuwalkway.jpg|Цэцэрлэгт хүрээлэн

## Мөн үзэх 
* Өмнөд Солонгосын хотын жагсаалт

## Эшлэл 
Ангилал:Далайн боомттой суурин

Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:Өмнөд Солонгосын суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Өмнөд Солонгосын засаг захиргааны хуваарь
Боолын ангууч

***Боолын ангууч*** ( ***Чүну***; ) — Өмнөд Солонгосын KBS (*Кэй-Би-Эс*) телевиз 2010 оны хавар бүтээж, дэлгэцээр анх цацсан түүхэн орчны тулаант, олон ангит кино. Тус киноны 24 анги 2010 оны 1 сарын 1-нээс 2010 оны 3 сарын 25-ны хооронд Лхагва, Пүрэв гарагийн оройн цагаар цацагдаж өндөрлөжээ. Тухайн цагтаа үзэгчдийн 31.7% (ихдээ 36.3%)-ийг татсанаар долоон долоо хоног дараалан улсынхаа хамгийн хараа булаасан ОАК нь байв. Монголын үзэгчдэд бас таалагдсан. 2010 ондоо шинэ Монгол Телевизээр монголчлогдон, албан ёсны эрхтэйгээр цацагдсан нь анхных байлаа.

## Гол дүр хуваарилалт
*Боолын ангууч И Тэ-гил — Чан Хёк
*Сун Тэ-ха жанжин — У Жи-ху  
*Үн-нён, хожмын Ким Хе-вон — И Да-хэ
*Хуан Чүл-үн — И Жон-хёг
*Об-бүг — Кун Хён-жин
*Чой жанжин — Хан Чон-сү
*Ван-сун — Ким Чи-сок
*Сол-хуа — Ким Ха-өн
*Чүн Жи-ху — Сон Тун-ил

## Хүртсэн шан
2010 оны КBS телевизийн олон ангит киноны шагналаас
*Их шан (Дээд шагнал) — Чан Хёк
*Дунд хэмжээний ОАК-ны эрэгтэй гарамгай жүжиглэлт — У Жи-ху
*Шилдэг туслах дүр — Сон Тун-ил
*Шилдэг хос — Чан Хёк, И Да-хэ хоёр

2010 оны Сөүлийн олон улсын олон ангит киноны шагналаас
*Солонгосын ангит киноноос: Их шан — *Боолын ангууч*
*Солонгосын ангит киноноос: Шилдэг найруулагч — Куаг Чон-хуан
*Солонгосын ангит киноноосy: Шилдэг эрэгтэй жүжигчин — Чан Хёк

## Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Олон ангит кино
У Жи-ху

*Боолын ангууч* ОАК-ын Сун Тэ-ха жанжны дүрээр сайн танигдах, Өмнөд Солонгосын эрэгтэй жүжигчин, бараа суртачлагч **У Жи-ху** (; ) 1976 оны 4 сарын 4-нд Өмнөд Солонгосын Өмнөд Чолла аймгийн Мугпу хотод төржээ. Тэрээр 1998 оноос уран сайхны кино, олон ангит кинонд дэлгэцийн дүр олныг бүтээжээ.

## Хүртсэн шан 
* 2010 оны KBS телевизийн ОАК-ны шагналаас Дунд хэмжээний ОАК-ны эрэгтэй гарамгай жүжиглэлт (*Боолын ангууч киноны дүрээрээ*)
* 2006 оны MBC телевизийн ОАК-ны шагналаас шилдэг хос (*Хачин хос* - 환상의 커플, *Fantasy Couple*, *Couple or Trouble*) кинонд Хан Е-сөлтэй хамтарч тоглосноороо)
* 2006 оны MBC-ийн ОАК-ны шагналаас Олны таашаал (*Хачин хос* киноны дүрээр)
* 2004 оны KBS-ийн ОАК-ны шагналаас Шилдэг туслах дүр (*Нөөц төлөвлөгөө* - *Second Proposal* киноны дүрээр)

Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Сэнгэ хунтайж

**Сэнгэ хунтайж** (1671 онд нас барсан) нь Эрдэнэбаатар хунтайжийн тавдугаар хүү, Галдан бошигт хааны ах юм.

Эрдэнэбаатар хунтайжийг нас барсаны дараа эцгийн гэрээс ёсоор зүүнгарын улсын хунтайжын суурийг залгамжилсан боловч Эрдэнэбаатар хунтайжын бусад хатдын хөвгүүн болох Цэцэн тайж, Зодов баатар нарт хорлогдсон байна. Хаанчилж байхдаа казахын дээрмийн халдлагыг бут цохин няцаасан бөгөөд улмаар казахын нутагт довтлон тэд нарыг эрхшээлдээ оруулж байжээ. Сэнгэ хааны орыг Галдан бошигт хаан залгамжилсан байна.

## Гэр бүл 
* Эцэг: **Эрдэнэбаатар хунтайж**
* Эх: Торгуудын **Юм Агас хатан**
* Эхнэр: Хошуудын Ану хатан (хожим нь Галдан хаантай суусан)
* Үр хүүхэд: Цэвээнравдан хаан

Ангилал:Зүүнгарын хаан
Ангилал:16-р эсвэл 17-р зуунд төрсөн
Ангилал:1671 онд өнгөрсөн
И Да-хэ

**И Да-хэ** ( ~ [ий даээ]; 1984 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын **жүжигчин**. 

## Намтар 
И Да-хэ 1984 оны 4 сарын 19-нд Өмнө Солонгосын Сөүл хотод төрж Пёнь Да-хэ овог нэртэй төржээ. Түүнийг бага байхад гэр бүл нь Австрали руу нүүсэн. И Да-хэ тэнд таван жил тэнд амьдраад Солонгостоо ирж, 2001 оноос жүжигчин болсон. Аав нь одоо ч гэсэн Сиднейд байгаа бол И Дахэ ээжтэйгээ Сөүлд амьдардаг.
 
И Дахэ 2004-2005 онд *MBC* телевизийн олон ангит киноны шагналаас шилдэг шинэ жүжигчний шан хүртэж байв.

2010 оны «Боолын ангууч» олон ангит кинонд тоглосноор Чан Хёгтой *KBS*-ээс шилдэг хосын шан авч байсан.
## Тоглосон кино
### Олон ангит кино 
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Монбушо тэтгэлэг

**Монбүкагакүшоо** буюу **Монбүшоо тэтгэлэг** (, *Монбүкагакүшоо Шоогакүкин*) нь Япон улсад их дээд сургуульд үнэ төлбөргүй суралцах боломжийг олгодог Японы Боловсрол, Соёл, Спорт, Шинжлэх ухаан, Технологийн яамын (Японоор Монбүкагакүшоо) тэтгэлэг юм.

## Шалгалт 
Тэтгэлэгийн шалгалтыг жилд 2 удаа авдаг бөгөөд дотроо 2 хэсэгт хуваагддаг. **Байгалын ухаан** ба **Нийгмийн ухаан** . 
Байгалын ухааны шалгалтаар инженер техник, архитектур , анагаах ухаан зэрэг мэргэжлийн чиглэлээр суралцах сонирхолтой хүмүүс өгдөг бол Нийгмийн ухааны шалгалтыг эдийн засаг, хүмүүнлэг, банк санхүү зэрэг мэргэжлээр суралцахыг хүсэгчид өгдөг. 

**Байгалын ухааны шалгалт** нь Мэргэжлийн япон хэл, математик , физик , хими эсвэл биологи зэрэг 4 хичээлээс бүрддэг . 

**Нийгмийн ухааны шалгалт** нь Мэргэжлийн япон хэл, математик, нийгэм, англи хэл зэрэг хичээлээр шалгалт авдаг. 

Энэ шалгалтуудад өндөр оноо авч тэнцсэн тохиолдолд 2-р шалгалт болох ярилцлагад ордог.
Байгалын ухаан , нийгмийн ухааны 2 шалгалтыг япон хэл дээр эсвэл англи хэл дээр өгж болох 2 сонголттой байдаг. Гэвч мэргэжлийн япон хэлийг япон хэл дээрээ л өгхөөс өөр сонголт байдаггүй. Манай улсад жил болгон 2 удаа авдаг бөгөөд зун, өвөл хуваарыг нь зарлаж авдаг.

Шалгалтуудад тэнцсэн тохиолдолд японы их дээд сургуулиудаас урилга ирдэг бөгөөд тухайн их дээд сургуулын төлбөрөөс чөлөөлж дээр нь 1000-1500 долларын тэтгэлэгийг нэмж олгодог.
Ангилал:Тэтгэлэг
Ангилал:Японы боловсрол
Ха Жи-вонь

Өмнөд Солонгос улсын солонгос киноны 2000-аад оны гол төлөөлөгчдийн нэг болсон жүжигчин **Ха Жи́-вонь** (солонгосоор 하지원, дуудлага нь [ха-жий үонь] → Ха Жи-үонь, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Ha Ji Won, оросоор Ха Чжи/Джи Вон - үүнээс монголоор бас **Ха Жи Вон** гэнэ) 1978 оны 6 сарын 28-нд улсынхаа  Өмнөд Чүнчон аймгийн Пурён хотын цэргийн ангийн эмнэлэгт  **Чонь Хэ-рим** (전해림) нэртэйгээр төржээ. 18 настайдаа 1996 онд өсвөр насныхны талаарх олон ангит кинонд тоглож урлагт хөл тавьжээ. Ха Жи-вонь жүжигчин түүнээс хойш адал явдал, тулаан, инээдэм, хайр дурлал, спорт, аймшгийн гээд харьцангуй олон төрөлд авхаалж сорьж, эршүүд, сэргэлэн, цог жавхаатай, энхрийлмээр, тулаанч, дайчин хүүхний шинж байдлыг дүрслэн харуулдаг байв. Тэрээр «Нууц» (2003), «Таму» (2003), «Балид болсон явдал» (2004), «Хуан Жин И» (2006), «Нууц цэцэрлэг» (2010) зэрэг олон ангит кинонд тоглосноороо шагналын хур буулгаж, үзэгчдийн хайр талархлыг хүлээж чадсан. Мөн «Харилцуур утас» (2002), «Секс бол юу ч биш» (2003), «Ноён их занттай өнгөрүүлсэн зуун хоног» (2004), «Мангар» (2007), «Цүнами» (2009), «Үүрд хамт байгаач» (2009) зэрэг уран сайхны киноны гол дүрийн эмэгтэйг чадварлаг бүтээж чаджээ. 

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино

### Олон ангит кино

## Хүртсэн шан
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн