Аватар (2009 оны кино)

**Аватар** () нь шинжлэх ухааны зөгнөлт зохиол бүхий 2009 онд бүтээгдсэн Америкийн кино юм. Кинон зохиолыг Америкийн найруулагч Жэймс Камерон бичиж, өөрөө найруулсан ба гол дүрүүдэд Сэм Уортингтон, Зои Салдана, Сигурни Уивер, Стивен Лэнг, Жоэль Мур, Мишель Родригес нарын жүжигчид тоглосон байна. Киноны үйл явдал 2154 онд болох бөгөөд Альфа-центавр од гаригсийн системд хамаарах Пандора хэмээх сарны нэгэн адил хийн мандал бүхий гариг дээр асар их нөөцтэй анобтаниум элементийг олборлохыг дэлхийн хүмүүс зорьж буйг харуулна. Пандора гариг дээр хүн-төрхт Нави хэмээх үлэмж биет овог амьдрах ба тэдэнтэй ойлголцох гэж бүтээсэн Аватар биеийг судалгааны багийн хүмүүс удирдаж буйг харуулах болно.

Уг киноны бүтээх санааг 1994 онд найруулагч Ж.Камерон сэдэж улмаар 80 хуудас бүхий кино зохиолыг бичсэн түүхтэй ажээ. 1997 онд Титаник киногоо бүтээсэнийхээ дараа буюу 1999 онд кино бүтээл болгох ажилдаа орох төлөвлөгөөтэй байсан хэдий ч Камероны санаа сэтгэлд тухайн үеийн техник хэрэгслийн үзүүлэлт төдийлөн хүрээгүй тул техникийн шинэ дэвшил гарч иртэл хойшлуулахаар төлөвлөсөн гэдэг. Кинондоо зориулан 2005 оны зун Камерон сансар огторгуйн хэлийг зохиож, павильонаас авахуулаад кинонд ашиглагдах бүхий зүйлсийг 2006 он гэхэд бэлдэж эхэлсэн байна. 

Аватар киноны албан ёсны төсөв хөрөнгө нь 237 сая доллар. Зарим урсгал зардал зэргийг нь оролцуулан тооцвол нийт 280-310 сая доллар зарцуулсан гэх бөгөөд үүнээс гадна киноны идэвхижүүлэлт буюу зар сурталчилгаанд 150 сая долларыг мөн зарцуулжээ. Кинонд уламжлалт 2D технологи (*RealD 3D*, *Dolby 3D*, *XpanD 3D*, болон *IMAX 3D* форматуудыг ашиглан) болон шинэ тутам хөгжиж буй 4D технологи дээр суурилжээ.

Аватар 2009 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд Английн Лондон хотод, арванхоёрдугаар сарын 16-нд дэлхий даяар тус тус нээлтээ хийсэн бол арванхоёрдугаар сарын 18-нд Америкт нээлтээ хийж үнэмлэхүй ашгийг эхнээсээ авахуулан цуглуулж байлаа. Аватар кино 2 тэрбум хол илүү долларын ашиг олж Америк болон Канадын болон дэлхийн кино ертөнцийн хамгийн их ашиг олсон кино бүтээлүүдийн жагсаалтад 12 жилийн турш ноёрхсон алдарт «Титаник» киноны амжилтыг давсан юм. Найруулагч Жэймс Камероний найруулсан хоёр ч кино ийнхүү түүх өгүүлэн жагсаалтад бичигдсэн билээ. Аватар кино Оскарын шагналын Шилдэг бүтээл, Шилдэг найруулагч гэх зэрэг есөн номинацид нэр дэвшиж,, «Шилдэг зураг авалт», «Шилдэг визуаль эффект» болон «Шилдэг санаа» зэрэг номинациар Оскарын шагнал хүртсэн бүтээл билээ.

## Өрнөл
2154 он, «RDA корпораци» нь «Пандора» гариг дээр «анобтаниум» хэмээх нэг кг нь 20 сая долларын үнэ хүрэх элементийн судалгааг хийн уурхай нээхийг зорих болно. «Альфа-центавр» од гаригсийн системд хамаарах дэлхийтэй төстэй энэ гаригийн оршин суугчид технологийн эрин зуунаас хол хөндий «Нави» хэмээх үндэстэн байх ба тэд 3 метр өндөртэй, цэнхэр арьстай, хүн дүрст оюунлаг ажээ. Навичууд эх дэлхийн амин сүнсээ «Эйва» хэмээн дуудан байгалиа нэн их шүтэн дээдлэдэг уламжлалтай.

Нави болон Пандорагийн биосферийг судлан шинжлэх зорилгоор хэсэг эрдэмтэд хүн болон Нави хоёрын ДНК-г нэгтгэн генетикчилж Нави-хүнийг бүтээсэн бөгөөд түүнийгээ «Аватар» хэмээн нэрийджээ. Жэйк Салли (Сэм Уортингтон) бол нуруу нугасны гэмтлээс болж хөл нь мэдээгүй болсон дайчин хүн байсан хүн. Аватар ажиллагааны туршигч эрдэмтэн болох түүний ихэр дээрэмчний гарт амиа алдсан тул Жэйкийг орны хүнээр томилоход Аватар төслийн удирдагч Грэйс Огустин дурамжхан байсан ч бие хамгаалагчаа аватар болгоно. Аватарын хэлбэр рүү шилжигч Грэйс, Норм Спеллман нарын хамт Жэйк аватар болон нисдэг тэргээр ойд газардан судалгаа хийх үед Жэйк дайралтад өртөн амь гарсан ч багийн нөхдөөсөө хоцорсон байх болно. Жэйкийг ойд эрсдэлтэй амь тэмцэн байхад Нейтири (Зои Салдана) нэртэй эмэгтэй Нави аварах хэдий ч Жэйкийг хүн гэдгийг мэдсэн тул таарамжгүй байдлаар харьцах хэдий ч Элейгээс дохио эерэг совинг төрүүлэн улмаар өөрийнхөө овгийнхон дээрээ хамт очно. Нейтиригийн эх овгийн оюун санааны манлайлагч Моат охиндоо дагуулж ирсэн аватардаа шилдэг дайчин болоход нь туслахыг даалгана. 

RDA-гийн хамгаалалтын албаны тэргүүн, хурандаа Майлз Куоритч Навитай холбоотой нууц мэдээллээр хангаж байвал параплегиа өвчний мэс заслын төлбөрийг нь хариуцаж өгье хэмээн Жэйкт санал болгоно. Навичуудын амьдардаг Хометри буюу гэр модны доор анобтаниумын асар их нөөц байгааг илрүүлэн гурван сарын хугацаанд Жэйк болон Грэйс, Норм нарыг Хометриг илүү сайн судлах даалгаварыг RDA-ын захирал Паркер Селфриж өгнө. Жэйк, Грэйс, Норм нар Пандора гариг дээр лаборатортай буун Жэйк аватарын биеэр Нейтири болон түүний эргэн тойрныхон, амьдралын хэмнэлтэй нь илүү дотно танилцан Хометригийн мэдээллийг RDA руу явуулсаар байх болно. Овгийнхны байгалиа шүтэн хэрхэн зохицон амьдарч байгаа нь Жэйкийг нэг мөр өөрчлөн гурван сарын хугацаанд овгийн нэг хэсэг болсон мэт дасах болно. Хугацаа болсон тул бульдозерууд Пандора гариг дээр олборлолтоо хийхээр буух үед Жэйк-аватар эсэргүүцэн зогсоохыг оролдох ба энэ үед Куоритч Жэйкийг таних ба тэдний Навичууд Хометригээсээ хэзээ ч нүүхээргүй юм гэсэн тайлбарыг сонсон Паркер Селфриж, Куоритч нар Навичуудыг ятган нүүлгэхэд нэг цагийн хугацаа өгч Жэйк-аватар, Грэйс-аватар хоёр Навичуудтай ярилцан нүүхийг сануулахад тэр хоёрыг урвасан хэмээн үзэж модонд хүлнэ. Куоритч дайралтаа эхлүүлэн Хометри мод руу халдан дайрч олон Навичууд тэр дундаа Нейтиригийн эцэг, овгийн захирагч Эйтукан нар үрэгдэх ба модонд хүлээстэй Жэйк, Грэйс нарын аватар биеийг Моат чөлөөлдөг. Пандора дээрх гурван хүний лаборатор даалгавраа хангалтгүй биелүүлсэн гэж хорино. Нисгэгч эмэгтэй Труди Чэсин Навичуудад туслахын тулд Жэйк, Грэйс, Норм нарыг суллан лабораторын хамт Пандора руу нисэхэд Грэйс хурандаад суманд оногдон шархдана. 
[thumb|left|Пандора гаригийн нисдэг уул "Халлелуяа"-г [Хятадын нутагт орших «Хуаншань» хэмээх уулны төрх байдлаас санаа авчээ.|alt=A gray mountain in the middle of a forest.]]

Навичууд зарим амьтадтай оюун ухаанаараа холбогддог. Түүн дотроос Торук хэмээх хүчирхэг жигүүртэнтэй холбогдсон тохиолдол Навичуудад таван удаа байсан тэдний итгэлийг олохын тулд Жэйк-аватар Торукийг удирдан Навичууд дээр очиж хамт тэмцэхийг уриалан сүнснүүдийн модноос Жэйк-аватар туслалцаа хүснэ. Моат Грэйсийн шархыг эдгээхийн тулд хүний биенээс аватарын бие рүү шилжүүлэхийг хичээсэн ч шарх нь хүнд байсан тул чаддаггүй.

Оматикай овгийн шинэ удирдагч Цутэй, Жэйк нар хөрш овгийнхонтой нэгдэн мянга мянган Нави дайчдаар Паркер Селфриж, Куоритч нарын түрэмгий хүчийн эсрэг тэмцэх болно. Тулалдаанд Цутэй болон Труди нар амь эрсдэх ба хүч тэнцвэргүй байдалд автан хүчин мөхөсдөхийн үест Навичууд болон Жэйк тэргүүтэй аватаруудад Пандора гаригийн хүчирхэг араатан, ан амьтад тусладаг. Сүнснүүдийн модыг сүйтгэхээр авч явсан тэсрэх бөмбөгтэй Куоритчийн онгоцыг Жэйк зогсооно. Куоритч «AMP өмсгөлөөр» хуяглан Жэйкийн аватар биеийг зогсоохын тулд Пандора гариг дээр буун Жэйкийн биеийг лабораторын хайж олон устгах гэж байх үед нь Нейтири зогсооно. 

Ийнхүү Пандора гариг заналхийллээс ангижрах ба Жэйк хүн биенээсээ аватар бие рүү шилжин Оматикай овгийн ахлагч болох болно.
## Дүрүүдэд
### Хүмүүс
*Сэм Уортингтон — Жэйк Салли (), Аватар төслийн гишүүн.
*Сигурни Уивер — Грэйс Огустин (), Аватар төслийн ахлагч, биологич.
*Мишель Родригес — Труди Чакон (), байлдааны нисдэг тэрэгний нисгэгч эмэгтэй.
*Жованни Рибизи — Паркер Сельфриж (), RDA-гийн тэргүүн
*Стивен Лэнг — Майлз Куоритч (), RDA-гийн хамгаалалтын албаны тэргүүн, хурандаа.
*Жоэл Дэвид Мур — Норм Спеллман (), антропологич, Аватар төслийн гишүүн.
*Дилип Рао — Макс Патэл (), Аватар төслийн ажилтан.
*Мэтт Жеральд — Лайл Уайнфлит (), 
### Нави овгийнхон
*Зои Салдана — Нейтири (), Оматикай овгийн ахлагчийн охин.
*Уэс Стьюди — Эйтукан (), Оматикай овгийн ахлагч, Нейтиригийн эцэг.
*Си Си Эйч Паундер — Мо’ат (), Оматикай овгийн сүсэг бишрэлийн тэргүүн, Нейтиригийн эх.
*Лэз Алонсо — Цу’тэй (), Оматикай овгийн гишүүн.
*Питер Менса — Аквей (), Оматикай овгийн гишүүн.

## Эшлэл
## Холбоос
*Албан ёсны вэбсайт
*Official shooting script
**Аватар* Internet Movie Database вэбсайт дахь
**Аватар* Rotten Tomatoes вэбсайт дахь
**Аватар* Metacritic вэбсайт дахь
**Аватар* Box Office Mojo вэбсайт дахь
*"*Аватар* (2-Disc Set) Blu-ray Disc Review" HD Report
*James Cameron's Avatar Wiki

Ангилал:2009 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Шинжлэх ухаан уран зөгнөлт кино
Ангилал:Компьютероор амилуулсан кино
Ангилал:3D кино
Ангилал:4D кино