open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зайсан толгой

**Зайсан толгой** нь Улаанбаатар хотын өмнө талд орших толгой юм. Улаанбаатар хотын төв хэсгийг тольдон харах боломжтой, Улаанбаатарынхны чөлөөт цагаа өнгөрөөх болон жуулчдын очих дуртай газруудын нэг. 

## Зөвлөлтийн дайчдын дурсгалын цогцолборт газар 
Зайсан толгойн оройд Зөвлөлтийн дайчдын дурсгалын цогцолбор бий. Халхын голын байлдаанд эрэлхэгээр байлдаж амиа алдсан Зөвлөлтийн цэргүүдийн дурсгал болгож барьсан уг цогцолборыг 1969 онд архитектор А.Хишигтээр ахлуулсан уран барилгачид барьж эхэлсэн бөгөөд 1971 он буюу Ардын хувьсгалын 50 жилийн ойгоор нээлтээ хийсэн. Цогцолборын доод ханан дээр “Энд Зөвлөлтийн дайчдын дурсгалыг тэнгэрт нартай хамт мөнхлөв, газарт галтай цуг дархлав” гэсэн үгийг сийлжээ. Орой өөд 612 гаруй гишгүүр бүхий 300 метр урт шатаар өгсөж Зөвлөлтийн цэрэг эрийн хөшөө бүхий дугуй ханаар хүрээлэгдсэн талбайд хүрнэ. Талбайн төв дунд 3 метрийн голчтой мөнхийн гал буюу тулга байдаг бөгөөд амь үрэгдсэн дайчдын гэгээн дурсгалыг үүрд дурсан санахыг бэлгэдсэн байдаг. Дугуй хананы тойрог урт нь 60 метр бөгөөд төмөр бетоноор цутгаж хийжээ. Хананы гадна талаар Монгол Зөвлөлтийн гавъяаны одонгуудыг товойлгон сийлж Монгол үндэсний хээ угалзаар чимсэн байдаг бол хананы дотор талд шилэн шигтгэмэлийн аргаар урласан хоёр орны ард түмний найрамдалт харилцааг он дарааллаар илэрхийлсэн зураглал бий.

Зөвлөлтийн дайчдын хөшөөний цогцолборын нэг хэсэгт Берлин хүрсэн танкийн хөшөө багтана. Монголын ард түмний хандивын хөрөнгөөр “Хувьсгалт Монгол” танкийн цувааг байгуулж 1943 онд Зөвлөлтийн армид бэлэглэж байсан түүхтэй бөгөөд энэхүү танк нь Берлин хүртэл аялан гарамгай гавъяа байгуулж БНМАУ, ЗХУ-ын есөн одонгоор шагнагджээ. Хөшөөг байгуулахдаа налуу өндөрлөг төмөр бетон суурин дээр танкийг баруун зүг харуулан байрлуулж, суурийн зүүн хананд түүний явсан замыг сийлж, баруун хананд нь гавъяаны одонгуудыг нь товойлгон хийсэн байна. 2003 онд хотын төв болон Зайсангийн хоорондох замын уулзвараас нүүлгэж зайсанд аваачсан байна.

## Нэрийн түүх
Хар дархадын шавийн ардууд хязгаар нутгаас хүрээнд ирээд Богд эзнийхээ морин зүгт орших энэ толгойн аманд буудаг байжээ. Мөргөлчид өвөр Зайсанд бууж, дээдэс нь мөргөл тахилга хийж өнгөрдөг байсан учир тэр үеэс буюу 1978 оноос "Зайсан толгой" хэмээн нэрлэх болсон байна. Зайсан гэдэг нь Богдын их шавийн отгийн даргыг нэрлэдэг. Мөн энэ үеэс Манжийн Монгол сайд Юндэндоржийн санаачилгаар Туул голын боргиог ариулан тахиж "Ариун болтугай" гэсэн төвөд үгийг чулуугаар өрж тавьсан түүхтэй.

Гэвч Ардын хувьсгалын 15 жилийн ойг тохиолдуулан "Соёмбо" үсэг болгон, хажуу дахь тоог жил бүр өөрчлөх болжээ.

Ангилал:1956 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улаанбаатар хотын хөшөө
Ангилал:Хан-Уул дүүрэг
Ангилал:Монголын хөшөө
Ангилал:Дэлхийн 2-р дайны дурсгалын хөшөө
Ляодун хойг

**Ляодун хойг ** (Ляодунгийн хойг, Ляодуны хойг, **Ляодун**; хойгийн нэр хятад хуучин ханзаар 遼東半島, шинэ ханзаар 辽东半岛 гэж бичигдэж, латин үсэгт *Liáodōng bàndǎo* гэж хөрвөдөг. *Ляодун* нь "Ляогийн дорнод" гэсэн утга) — түүхэн дэх Манжуур нутгийн зүүн урд үзүүр байсан, харин одоо Хятадын Ляонин мужид харьяалагддаг хойг нутаг. Шар тэнгис, Бохайн буланг зааглан зүүн хойноос түрсэн байрлалтай. Хамгийн том боомт нь Далянь.

Ангилал:Хятадын хойгууд
Газар тариалангийн усны байгууламж

**Мелиораци** гэдэг усны барилга байгууламжийн тусламжтайгаар хөрсний ус-давсны балансыг хангаж хөрс сайжруулдаг. Гидромелиорацийн практик биелэл нь услалтын систем ба түүний зураг төсөл боловсруулах ажлыг усны барилгын инженер удирдан, геологич, гидрогеологич, агрономич гэх мэт мэргэжлийн багийн бүрэлдэхүүн хийж гүйцэтгэнэ. Услалтын системийн зураг төсөл боловсруулах үндсэн баримт бичиг нь хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Барилгын норм ба дүрмийн БНбД 33-09-10 ба Усны барилгын зураг төсөл боловсруулах үндсэн журам БНбД 33-01-03 юм. Услалтын систем нь хөрсний усны балансийг гадаргын болон бороожуулах усалгааны аргаар хангах ба усны эх үүсвэрээс ус авах, талбайд ус хүргэх, талбайд түгээх, илүүдэл усыг зайлуулах иж бүрдэл бүхий усны барилга байгууламжийн цогц болно.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Хөрс судлал
Ангилал:Хөрсний үржил шим
Зайсан

**Зайсан** (хятад ханз:宰相, галиг:Zǎixiàng) бол эртний хятадын Жоу улсын Чи ванлигийн үед МЭӨ 685 онд үүссэн цол юм. Тэргүүн сайд гэх утгатай. Түүнээс хойш Их Цинь улсын Цинь Ши хуанди хэрэглэж, Хань, Жинь, Сүй, Тан, Сүн, Зүрчидийн Алтан улс, Киданы Ляо Улс, Монголын Их Юань Улс, Мин, Манжийн Чин улс, Зүүнгарын Хаант Улс, Умард Юань Улс гэх мэт Зүүн Азийн олон улсад  хэрэглэж байсан. Харин Монголд Их Юань Улсын үеэс өргөн дэлгэрч, отог захирах дунд зэргийн албан тушаал болжээ.

## Монгол дахь зайсангууд
Юань Улсын үед төрийн 4-р дэсийн түшмэл байсан. Дөрвөн төрийн арван буянт номын цагаан түүх хэмээх сурвалжид "doluyan yeke bing-i erkileku doluyan jayisang mede" (долоон их бинг эрхилэх долоон зайсан мэд) гэж тодорхой бичсэн байдаг. Харин улс төрийн бутралын үед ямар эрх мэдэлтэй байсан талаар Н.П.Шастина почётный титул правителя аймака буюу аймгийн захирагчын цол гэж үзсэн байна. Зайсангуудыг хууль цаазын бичиг, түүхэн сурвалжид **бага ноёд** гэх бүлэгт багтаажээ. Зүүнгарын Хаант Улсад отог ба жасыг захирах хүн нь зайсан цолтон байв. XVIII зууны үед 60 гаруй ийм зайсан байжээ. Халх Монголд их шавийн отгуудын даргыг зайсан гэж нэрлэх бөгөөд жил бүр хүрээнд алба өргөхөөр ирэхдээ Богд хан уулын хойд биед бууж, тахил өргөдөг байсныг одоо үед Зайсангийн ам, Зайсан толгой гэж нэрлэж байна. Тухайн үед шар зайсан, хар зайсан, сул зайсан гэж 3 ангилж байв. Өмнөд Монголын Их Зуугийн чуулганы Ордосын Эзэн хороонд Чингис хааны онгоныг сахигч найман яамтан дотор 500 өрх шар дархадыг захирагч зайсан гэх сул тушаал орж байв. Их онгоны зайсангууд нь тэдгээр өрхийг захирч, чинсанд захирагддаг байжээ.

## Холбоотой мэдээлэл
*Монгол ноёдын цол хэргэм
*Зайсан толгой 

## Эшлэл
Ангилал:Цол
Ангилал:Монголын цол
Оюунлаг Нийтлэлчдийн Холбоо

Монголын **Оюунлаг Нийтлэлчдийн Холбоо** нь Монголын ард түмэндээ гэгээлэг, оюунлаг бөгөөд чадварлаг, олон улсын мэргэжлийн түвшинд хүрсэн Нийтлэлүүдийг түгээх зорилготой Байгуулагдсан Чадварлаг Нийтлэлчдийн нэгдэл юм. 

Энэхүү Холбоо нь дэргэдээ нийтэд хүртээл болгох зорилгоор https://web.archive.org/web/20120927031628/http://www.niitlelch.com/ вэб сайтыг нээн ажилуулж байгаа бөгөөд Удахгүй олон нийтэд https://web.archive.org/web/20160304213810/http://www.yariltslaga.mn/ вэб сайтаа нээн толилуулах гэж байна.

Ангилал:Монголын клуб
Хатанга гол

**Хатанга гол** () нь Оросын Холбооны Улсын Красноярскийн хязгаараар урсах гол юм. Котуй, Хета голууд нийлж үүсгэдэг. Хатанга гол  урттай; ай савын талбай нь 364,000&nbsp;км². Лаптевын тэнгисийн Хатангагийн буланд цутгадаг. Тус голын ай савд нийт 11,600&nbsp;км² талбайг эзлэн орших 112,000 гаруй нуур байдаг аж.

Хатанга гол 9-р сарын сүүл, 10-р сарын эхээр хөлдөж, 6 сарын эх хүртэл мөсөн хучлагаа тайлдаггүй.

## Түүх
Оросын ангийн арьсны наймаачид Хатангад 1611 онд анх хүрчээ.

## Эх сурвалж

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Красноярскийн хязгаарын гол мөрөн
Күнсан

**Күнсан** (Гүнсан; , *Gunsan-si*, *Kunsan-si*, *Күнсан-ши*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Умард Чолла мужийн хот. Өөрөөр хэлбэл улсынхаа гуравдугаар урт Кым голын Шар тэнгист цутгадаг адагт байрласан далайн боомт хот. Күнсанаас мужийнхаа Иксан хот хүрэх төмөр зам хэдийнэ тавигдсан. Иксанаас Хунам төмөр замын шугаманд орж Өмнөд Солонгосын төмөр замын гол зангилаа Тэжонтой холбогдоно. Авто замын тухайд Сөүлээс баруун эргээ дагаад Мугпо хот хүрэх хурдны зам энүүгээр дайран гардаг. Күнсаны нисэх буудлаас зөвхөн улс дотроо нисдэг. Энд нислэгийн зурвасыг нь хамт хэрэглэх АНУ-ын агаарын цэргийн бааз (англи. *Kunsan K-8 Air Base*) байдаг. Күнсан эрэг хавьдаа жараад жижиг аралтай. Далайн хүнсний зах нь улсдаа томоохонд тооцогдоно.

## Эшлэл
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
A sound

**A sound** нь 2006 онд байгуулагдсан, Монголын альтернатив рок, индие рок хамтлаг юм.

## Түүх
2001 онд Батпүрэв, Пүрэвсүх нар хамтран тоглодог байсан ба  дараа нь Батпүрэв, Алтангэрэл, Мөнхболд нар 1060 хамтлагийг байгуулсан. Хэсэг хугацааны дараа Алтангэрэл Чингис хаан хамтлагт, Батпүрэв Black & White хамтлагт орсон. Тэмүүлэн 1060 хамтлагт орж бие биеэ таньдаг болсноор 2006 оны 8 сард хамтлаг байгуулах санаа гарсан бөгөөд мөн оны 8 сарын 22-нд анхны бэлтгэл хийснээр тус хамтлаг байгуулагдсан юм.

2007 онд Playtime, Coke’n Beat зэрэг амьд хөгжмийн наадмуудад өөрсдийн дуугаар оролцож байсан. Улмаар MMM ХХК-ийн захирал Нацагдоржтой танилцаж Хай-Фай Лейблтэй хамтран ажиллаж эхэлсэн бөгөөд 2008 оны 6 сарын 29-нд Цаст River Sounds, Хай-Фай лейбл, Хай-Фай радио 98.9 хамтран “Keane Night”-ыг зохион байгуулсан. 2008 оны 7 сарын 1-нд анхны Release нэртэй цомгоо гаргасан бөгөөд Release цомгийн баяраа 2008 оны 9 сарын 29-нд тэмдэглэсэн.

## Гишүүд
*Ц.Тэмүүлэн - Дуучин, хамтлагийн ахлагч
Арван жилийн 23-р сургууль, ЭМШУИС-ыг төгссөн. Алтернатив урсгалын хөгжим сонсдог бөгөөд Radiohead хамтлагт дуртай.
*Т.Пүрэвсүх - Төгөлдөр хуурч
Хөгжмийн коллеж төгссөн. Классик, жааз хөгжимд дуртай. Scrybin, Рахманинов гэх мэт классик төгөлдөр хуурчдыг сонсдог.
*Б.Чойжилсүрэн - Гитарчин
*Д.Мөнхболд - Аргил гитарчин
Oasis-д дуртай.
*Ю.Батпүрэв - Бөмбөрчин
Хөгжим бүжгийн дунд сургууль төгссөн, алтернатив, рэгги хөгжимд дуртай. Kings of leon-д дуртай.

## Бүтээлүүд
### Цомгууд
**Release* (2008)
**100 наст* (2012)

### Тоглолтууд
**Release* (2008)
**Зуун наст* (2012)

Ангилал:Монголын хамтлаг
Бебе

**Мариа Ниевес Реболледо Вила** (; 1978 оны 5 сарын 9-нд Валенсиа хотод төрсөн) нь Испанийн дуучин юм.

## Бүтээлүүд
### Испани хэлээр гаргасан синглүүд
## Цахим холбоос 
Ангилал:Испанийн дуучин
Ангилал:Испанийн хөгжимчин
Ангилал:Испанийн кино жүжигчин
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Испаничууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Сүвонь

**Сүвонь** (Сүвон, Сувон; ; *Suwon*) — Өмнөд Солонгосын Кёнги мужийн төв, улсынхаа 8-р том, саятан **хот**. 

Сүвоньд Чусонь улсын 1752-1800 оны ван Чонжу 1794-1796 оны хооронд Хуасон цайзыг бариулжээ. Тэрээр улсын нийслэлээ Ханьсонгоос шилжүүлж авчрахыг оролдсон ч бүтээгүй. Цайзад Чонжу вангийн эцэг Садугийн бунхан бий. Ер нь Чусоний цайз хэрмүүдээс бүрэн бүтэн хадгалагдаж үлдсэн ганц нь энэ юм. 

*Samsung Electronics* мэтийн Самсунг группийн олон олон үйлдвэр, компани анхнаасаа төвлөсөн газар бол Сүвонь. 

Сүвонь Сөүлтэй хурдны зам, улсын төмөр зам, метрогоор шууд холбогдсон, Сонгенгуан тэргүүтэй 14 их дээд сургуультай. Хөлбөмбөгийн Сүвонь Самсунг Блюуингз баг нь улсын 4, Азийн 2 удаагийн аварга.

## Засаг захиргааны хуваарь
Сүвонь хот дотроо 4 дүүрэг ( *gu*, *ku* буюу *кү*, *гү*) болж хуваагддаг.

Дөрвөн дүүрэг нь дотроо бүгд 42 хороо (동 *dong* буюу *тун*) болж задардаг.

## Хотын үзэмж

File:Suwon view on city wall and city.jpg|Хотын үзэмж
File:SuwonStation.jpg|Төмөр замын өртөө
File:Sungkyunkwan University Suwon Engineering Building 2 Trees 1.JPG|Сонгенгуан их сургууль

## Мөн үзэх 
* Өмнөд Солонгосын хотын жагсаалт

## Эшлэл 

Ангилал:Засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:Кёнгийн суурин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот
Ангилал:Саятан хот
Абхаз

**Абхаз** (абхазаар Аҧсны́, гүржээр აფხაზეთი, оросоор Абха́зия) гэж Кавказын нурууны өвөрт Хар тэнгисийн эрэгт тулан байдаг зүй ёсоор бол Гүрж улсыг бүрдүүлэх нутаг боловч тус нутгийнхны тэмцсэн ёсоор тусгаар тогтноод хэдэн жил болсон орон юм. Абхазийн газар нутгийг  ОХУ эзлэн түрэмгийлсэн гэж Гүрж улс үздэг.  

780—1008 оны хооронд Абхазын вант улс гэж байгаад Гүржийн эзэнт улсад нэгтгэгджээ. XVI зуунд тэрхүү улс задрахад Абхазын гүнт улс тогтсон ч Османы хараат байв. Энэ үед ард түмэн ислам шашинтай болсон. Орос-Түркийн дайн үр дүнгээр 1864 онд Абхаз нутаг Оросын хааны мэдэлд шилжив. Зөвлөлт засгийн үед Зөвлөлт Гүржийн бүрэлдэхүүнд орсны дараа гүрж, орос, арменчууд ихээр нүүн иржээ. Гүрж улс тусгаар тогтноход 1992-1993 оны Абхазын дайн, абхазаас бусад үндэстнийг онцлон хядсан зөрчил үргэлжилсээр абхазчууд дийлэнх олонх болсон 2008 онд Өмнөд Осетийн явдлаас дахин сэдэрч Оросын цэргийн тусламжтай тусгаар тогтноод байна.

Оршин буй «**Бүгд Найрамдах Абхаз Улс**»-ыг Орос, Никарагуа, Венесуэл, Тувалу, Науру таван улс хүлээн зөвшөөрөөд байна.

Зураг:Ridge view from pitsunda cape.jpg|Абхаз нутаг
Зураг:Abkh-satellite.jpg|Тавдугаар сард эгц дээрээс
Зураг:Abkhazia detail map2.png|Тойм газрын зураг

## Хүн ам зүй 

Зураг:Apsua Holding Apsny Flag.jpg|Абхазчууд жагсч явна
Зураг:GagraColonnade.jpg|Гагра хот
Зураг:Wines of Abkhazia.jpg|Абхазад үйлдвэрлэдэг олон зүйл дарс

## Эх сурвалж 

Ангилал:Кавказын бүс нутаг
Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй улс
Абхазчууд

**Абхаз** (буриадаар *Абхааз*; абхазаар олон тоонд *Аҧсуа*; оросоор *Абхаз*, олон тоонд *Абхазы*; гүржээр олон тоонд აფხაზები буюу *абхазеби*; англиар олон тоонд *Abkhaz people*) — баруун урд Кавказ болон Хар тэнгисийн эрэгт оршин тогтнож буй бүрэн эрхт бус Абхаз улсын үндсэн хүн ам болох, Кавказын бүлэгт багтдаг абхаз хэл болон орос хэлээр хэлэлцдэг ард түмэн, 122 мянгаар тоологдсон ястан. 

Абхазаас гадна Гүржийн бусад газар, Орос, Турк г.м улсад Абхаз угсаа гаралт хүн ард байгааг нэмж тооцвол багадаа 20, ихдээ 60 түмэн Абхаз хүн өдгөө байна.

## Эх сурвалж
Ангилал:Кавказ дахь угсаатан
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Европ дахь угсаатан
Ангилал:Абхазын соёл
Ангилал:Азийн уугуул ард түмэн
Ангилал:Европын уугуул ард түмэн
2012 он

**2012 он** (**MMXII**) буюу **Хоёр мянга арван хоёр он** нь Ням гарагаар эхэлсэн өндөр жил юм. Григорийн тоолол буюу Нийтийн тоолол ёсоор *Манай эрин*-ий 2012 дахь он бөгөөд 3 дахь мянган болон 21-р зууны 12 дахь, 2010-д оны 3 дахь он болно.

## Үйл явдал
### Нэгдүгээр сар
* 1 сарын 23 - Уран баяжуулах үйл ажиллагааных нь төлөө, Европын холбоо Ираны эсрэг хориг тавив. 

### Хоёрдугаар сар
* 2 сарын 1 – Египетийн Порт Саидад болсон хөлбөмбөгийн тэмцээний дараа 79 хүн нас барж, дор хаяж 1000 хүн гэмтсэн.
* 2 сарын 6 – Хатан Хаан II Элизабет хаан ширээнд суусны болон Хамтын нөхөрлөлийн орнуудын төрийн тэргүүн болсны 60 жилийн ой тохиов.
* 2 сарын 15 – Хондурасын Комаягуа дахь шоронд гарсан түймэрт 360 хүн амь үрэгдэв. 
* 2 сарын 19 - АНУ болон Европын холбооны тависан хоригоос болоод Иран улс Их Британи, Франц уруу газрын тосны экспортоо зогсоов. 
* 2 сарын 21 - Грекийн засгийн газрын өрийн асуудлаар Евро бүсийн сангийн сайд нар зөвлөлдөн, Грект дахин €130 тэрбум еврогоор тусламж үзүүлэх шийдвэр гаргав.  
* 2 сарын 27 - Үргэлжилсэн эсэргүүцлийн үр дүнд Йемений ерөнхийлөгч Али Абдулла Салех албан тушаалаасаа буун, дэд ерөнхийлөгч Абд Раббух Мансур Ал-Хадидад суудлаа тавьж өгөв.

## Эх сурвалж 

#
Чувашууд

Тооны олноор үндэстэн шинж рүү нэлээд дөхчихсөн 1.5 сая гаран **Чуваш** ястны (халимагаар *чуваш*, олон тоонд *чувашмуд*, *чуваш улс*; чувашаар *Чăваш*, олон тоонд *Чăвашсем*, *Чăваш халăхĕ*; оросоор *чуваш*, олон тоонд *чуваши*; татараар олон тоонд *чуашлар*; англиар олон тоонд *Chuvash people*) 1.43 сая нь Орос улсын иргэн (2010 оны тооллогын дүн) бөгөөд харьцангуй цөөн хэсэг нь Узбекистан, Казахстан, Украин г.м ойр хавийн улсад тархай бутархай оршин сууж байна. Чувашууд Оросын холбооны нэгж өөрийн гэх Чуваш улсдаа 815 мянгуулаа (оросуудаас олон буюу улсынхаа 68%) цугласан байдгийн дээр хаяа залгаа Татарстан, Башкортостанд тус бүр зуу зуун мянга амьдардаг. Чуваш, Орос хос хэлтэй. Хэл угсаагаараа Түрэг төрлийн ард түмний (Түрэг угсаатны, Түрэг хэлтний) нэгэн болно. Тэдний Чуваш хэл бол Түрэг төрөл дотроо эртний Булгар, Хазар нарын хэл яриаг багтаадаг Огур бүлгийн өнөө цагт оршин байгаа цорын ганц хэл юм. Оросын 2010 оны тооллогоор 1 сая 152 мянган хүн Чуваш хэл мэддэг гэж мэдүүлжээ. Чуваш хүмүүсийн олонх нь Европ (Кавказ), цөөн хувь нь Ази (Монгол) төрхтэй. Дийлэнх нь Христийн шашин шүтдэг ч гэсэн сүүлийн хэдэн жилд өөрийн онцлогтой шашин шүтлэгээ дээдлэн хөгжүүлж байгаа.

## Эх сурвалж
Ангилал:Оросын ард түмэн
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Чуваш
Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн
Ангилал:Казахстан дахь угсаатан
Ангилал:Украин дахь угсаатан
Ангилал:Узбекистан дахь угсаатан
Башкирууд

**Башкирууд** (башкираар Башҡорт олон тоонд Башҡорттар, оросоор **Башкир**, дуудлага нь [башкийр], олон тоонд Башкиры, англиар олон тоонд Bashkirs, түрэг-монгол үсэг сэлгэлт, гээгдэх ёсоор кирилл монголд Башгир, монгол бичгээр basigir, халимаг кириллээр Иштг манhд) — үнэмлэхүй олонх нь Орос Улс, түүнчлэн дийлэнх нь Башкортостанд оршин суудаг Түрэг хэл-угсааны ард түмэн, 1.7 сая хүнтэй ястан.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Европ дахь угсаатан
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Оросын ард түмэн
Ангилал:Оросын ислам
Ангилал:Башкортостан
Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн
Узбекчүүд

**Узбекчүүд** нь Дундад Азийн Узбекистан улсын үндсэн хүн ам бөгөөд эргэн тойрны Афганистан, Тажикистан, Киргиз, Казахстан, Туркменистан улсад хэдэн бумаар оршин сууж байгаа түрэг угсаатан буюу түрэг төрлийн хэлтэй ард түмэн, 42 сая хүн амтай үндэстэн. Узбекүүд XV зуунаас баттай тодорч ялгарсан.

## Нэр 
«Узбек (өзбек, үзбек, өзбег)» гэсэн үгийн баттай тайлбар байхгүй. Зүчийн улсын 1313–1341 оны Узбек ханы нэрээс үүссэн үү, *өз* (өөртөө) - *бек* (эзэн) гэсэн түрэг нийлэмж байсан уу гэх хоёр үндсэн таамаг байгаа.

## Үндэс гарвал 
### Шинжилгээ 
Узбекүүд кавказ төрхтөн болон монгол төрхтний завсрын, холимог төрхтэй байдаг. Узбек улсын баруун нутгаар монгол, төв хэсгээр дунд азийн, зүүн хэсгээр кавказ төрх давамгайлжээ. Ямартай ч узбекүүд уйгур, дунгантай ойр төрлийнх гэсэн генийн судалгаа байна. 

## Хэл бичиг 
Узбекчүүд узбек хэлтэй. Узбек хэл алтай язгуурын түрэг төрлийн хэл юм. Түүн дотроо харлуг бүлэгт мөхсөн цагаадай хэл (узбек хэлний өвөг), одооны уйгур хэлний хамтаар харьяалагддаг. Умард аялга, өмнөд аялга, туркментэй ойр хорезм аялга, хасагтай ойр кыпчак аман аялга гэж үндсэн дөрвөн янзын яриатай. VII—X зуунд хамаарагдах түрэг бичгийн дурсгалаас харлугийг тодорхойлсон. Тэр үед рун үсэгтэй байв. IX зуунаас Дунд Азийн иран, түрэг угсаатан даяараа ислам шашинтай болохын зэрэгцээ араб үсгээр бичдэг болсон. 

Зөвлөлт Холбоот Улсад 1923 онд узбек цагаан толгойг хэл, авиа зүйтэй уялдуулан зассан ба 1928-1940 онд латин үсэг, 1940 оноос кирилл үсэг хэрэглэдэг болжээ. Бүгд Найрамдах Узбекистан Улс тусгаар тогтносны дараа 1992 онд цаашид латин үсгээр бичиж байх шийдвэр гарч, 2005 оноос дунд сургуульд зааж эхлэв. 

Харин Тажикистан, Киргизийн узбекүүд кирилээр, Афганистаны узбекүүд араб үсгээр хэлээ тэмдэглэдэг.

## Цахим холбоос 
* The Ozbek ethnic minority

## Эшлэл 
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Афганистан дахь угсаатан
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Шинжаан дахь угсаатан
Ангилал:Узбекистан дахь угсаатан
Ангилал:Афганистан дахь угсаатан
Ангилал:Тажикистан дахь угсаатан
Ангилал:Казахстан дахь угсаатан
Ангилал:Киргиз дэх угсаатан
Ангилал:Туркменистан дахь угсаатан
Ангилал:Хятадад албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн угсаатны бүлэг
Балкар ястан

**Балкар** (карачай-балкараар *алан*, олон тоонд «уулынхан» гэсэн утгат *аланла*, бас олон тоонд *Малкарлыла*; оросоор *Балкар*, олон тоонд *Балкарцы*, англиар олон тоонд *Balkars*; туркээр олон тоонд *Balkarlar*) — олонх нь өөрсдийн уг язгуурын нутаг ОХУ-ын холбооны нэгж Кабардино-Балкар улс, тоймловол Ар Кавказад оршин суугаа Түрэг хэл-угсааны ард түмэн, 120 мянгуулаа байгаа ястан.

Кавказын ноён оргил Эльбрусын (балкарууд *Минги таў* — «мөнх уул» гэж хэлдэг) зүүн ард нь Балкар, баруун ард нь Карачай ястан байдаг. Өндөр уулсын хоёр тал, засаг захиргааны харьяаллаар салгуу бүртгэгдэж, ялган танигдаж явдгаас биш, Карачай Балкар хоёр нь ерөөс нэг хэлтэн, нэг ард түмэн юм. Тэдний Карачай-Балкар хэлийг төрөл гарлаар нь Түрэг төрлийн Өрнө-өмнөд (Кыпчак) бүлгийн Кыпчак-Куман дэд бүлэгт ангилдаг. Алс бөглүү уулын бэлчээрийн мал аж ахуйтан тэдний дунд арилжаа, шашны үйлээр араб үсэг хэдийнээ дэлгэрсэн боловч яг Карачай-Балкар гэх хэлэнд ЗХУ-ын үед л бусад ард түмний адилаар эхлээд латин (1924), дараа нь кирилл үсэгт (1936) бичгийн хэл үүсчээ.

## Эшлэл 
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Оросын ард түмэн
Ангилал:Оросын ислам
Ангилал:Кабардино-Балкар
Ангилал:Кавказ дахь угсаатан
Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн
Борис Александров

**Борис Викторович Александров** (1955 оны 11 сарын 13 &mdash; 2002 оны 7 сарын 31) нь Зөвлөлтийн хоккейчин байв. 

Тэрээр Торпедо Усть-Каменогорск багт 1972 онд элсэн орж, 1973 он хүртэл тоглосон бөгөөд ЦСКА (1973—1978), СКА МВО (1979—1980), Спартак Москва (1980—1982), Торпедо (1982—1989), Милан (1989—1990), Ференцварош (1991), Алиса (1991—1992) багуудад тоглож байгаад төрөлх Торпедо багтаа буцаж ирэн (1994—1995) тоглогч-дасгалжуулагч хийж байгаад 1995 онд зодог тайлжээ. Александров 1975, 1977, 1978 онуудад 3 удаа ЗХУ-ын аварга цол хүртсэн. 1976 оны өвлийн олимпод зүүн жигүүрийн довтлогчоор 3 тоглолтод оролцож 2 гоол оруулан, алтан медаль хүртжээ. Тэрээр 1975-1977 онд ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд нийт 19 тоглолтод оролцож, 4 гоол оруулснаас гадна 1995 онд Казахстаны шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 4 тоглолтод оролцон 2 гоол оруулж байсан удаатай.

1998 оны өвлийн олимпод Казахстаны шигшээ багийг удирдаж оролцон, 8-р байр эзэлсэн.

2002 оны 7 сарын 31-нд Челябинскаас Москва руу харих замд түүний машин эсрэг урсгалын машинтай мөргөлдсөний улмаас хорвоог орхижээн

## Эх сурвалж
## Цахим холбоос 
*Олимпын мэдээллийн сан
*

Ангилал:ЗХУ-ын мөсний хоккейн үндэсний шигшээ багийн тоглогч
Ангилал:ХК ЦСКА Москва клубийн тоглогч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга
Ангилал:Казахстаны мөсний хоккейн үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Мөсний хоккейн олимпын аварга
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1976 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:Олон Улсын Мөсний Хоккейн алдрын танхимын гишүүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Казахууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Ангилал:2002 онд өнгөрсөн
Тэжээвэр гахай

**Тэжээвэр гахай** нь хөхтөн амьтны аймгийн салаа туурайтны овогт багтана. Гахайн биеийн урт нь 150-170 см жин нь 110-140 кг жинтэй юм. Тарга тэвээрэг авсан үед 180 кг хүрнэ. Эрийг бодон,эмийг мэгж,төлийг тоорой гэнэ. Их азарган гахайг хаван,хамгийн том бодонг ногтмол бодон, түүний дараа хангал бодон, хязаалан хадаргаа бодон, соёолон залуу бодон гэх мэтээр нэрлэнэ. Хоёр настай тооройг ховс, гурван настай тооройг шавшуурга гэнэ. Зэрлэг гахай сүргээр амьдардаг тэдний дуртай хоол нь будааны хаягдал юм.

Ангилал:Гахайнхан
Төхөм

**Төхөм** (мо.б.  - *töküm* - *төхүм*) — хотгор буюу хонхор хөндий газар.

Ангилал:Газрын гадарга
БНХАУ-ын Төрийн зөвлөл

**БНХАУ-ын Төрийн зөвлөл** (мо.б.  - *törü-yin jöblel* - *төрү-йин зөблэл*;  *Guówùyuàn*;  ) — Бүгд Найрамдах Хятад Ардын Улс (БНХАУ)-ын төрийн дээд гүйцэтгэх байгууллага, буюу БНХАУ-ын Засгийн газар.  Төрийн Зөвлөл гэхээс гадна бас **Төвийн ардын Засгийн газар** (, 中央人民政府, ''Central People's Government'') гэж мөн нэрэлдэг. Нийт 35 гишүүнтэй 2013-2023 онд Ли Көчян тэргүүлсэн, 2023 оны 3-р сарын 11-нээс Ли Цян тэргүүлж байна. 

Төрийн Зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд:

* БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд
* Ерөнхий сайдын орлогч нар
* Төрийн Зөвлөлийн гишүүд
* Нарийн бичгийн газрын дарга
* Яам, газрын удирдлага
* Улсын хорооны дарга нар
* БНХАУ-ын Ардын Банкны дарга
* Улсын Хянан шалгах газрын дарга.

## Төрийн Зөвлөлийн Байнгын хорооны өнөөгийн бүрэлдэхүүн
### Ерөнхий сайд
Ли Цян Засгийн газарт хөгжил, шинэчлэл, үнэ, санхүү-эдийн засгийн үйл ажиллагаа, статистик болон макро эдийн засгийн асуудлууд эрхэлдэг.

### Ерөнхий сайдын орлогч нар
* Хань Жэн (韩正) - нэгдүгээр орлогч, эдийн засгийн хөгжил, орон сууц, байгаль орчин хамгаалах, байгалийн нөөц зэргийн асуудал хариуцдаг. 
* Сунь Чуньлань (孙春兰) - шинжлэх ухаан, боловсрол, соёл, эрүүл мэнд, спортын зэрэг асуудал эрхэлдэг. 
* Ху Чуньхуа (胡春华) - гааль, аялал жуулчлал, хөдөө аж ахуйн салбарын асуудал эрхэлдэг. 
* Лю Хэ (刘鹤)  - санхүү, шинжлэх ухаан, технологи, аж үйлдвэр, тээврийн асуудлын салбар хариуцдаг. 

### Төрийн Зөвлөлийн Байнгын хорооны бусад гишүүд
* Сяо Зэ (肖捷), Төрийн Зөвлөлийн хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга;
* Вэй Фэнхэ (魏凤和), Хятадын Ардын Чөлөөлөх Армийн хурандаа генерал, Батлан хамгаалхын сайд;
* Ван И (王毅), Гадаад хэргийн сайд, гадаад харилцааны асуудал эрхэлдэг;
* Жао Кэчжи (赵克志), Цагдаагийн Ерөнхий комиссар, НАХЯ-ны сайд;
* Ван Юн (王勇), Төрийн өмчийн удирдан хянах хорооны дарга, онцгой байдлын асуудал эрхэлдэг;
Үүн дээр төрийн яамдын сайд нар ордог байна.

## БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд нар 
Энэ албан тушаал БНХАУ байгуулагдсан 1949 оны 10 дугаар сарын 1-нд бий болсон. 

Ангилал:БНХАУ-ын улс төр
Ангилал:Хятадын төрийн эрх зүй
Ангилал:Хятадын засгийн газар
Ангилал:Улсын Засгийн газар
Гагаузчууд

thumb|150px|Гагауз орон

**Гагау́з** () — Молдав, Украин хоёр улсын Хар тэнгист ойр нутгаар амьдардаг түрэг угсаат ард түмэн, 250 мянган хүнтэй **ястан**. Гагауз ардын гагауз хэл түрэг төрлийн огуз бүлэгт хамаардаг.

## Газар нутаг 
Молдав, Украин, Орос, Турк, Днестр, Грек улс. Молдавын дотор Гагауз нутаг бий.

## Хүн ам 
Дэлхий даяар 250 мянган гагауз хүн байна. Молдавт 150 мянга, түүний Гагаузд 130 мянга, Украинд 30 мянга.

## Шашин шүтлэг 
Гагауз хүмүүс христийн шашны урсгал болох үнэн алдартны шашны ёсыг дагадаг.

## Хэл бичиг 
Гагауз хэл түрэг төрлийн огуз салбарт турк, азербайжан хэлний хамтаар харьяалагддаг. Латин үсгээр бичдэг.

## Эх сурвалж 

Ангилал:Европ дахь угсаатан
Ангилал:Молдавын соёл
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Бессараби
Ангилал:Румын дахь угсаатан
Ангилал:Молдав дахь угсаатан
Ангилал:Болгар дахь угсаатан
Ангилал:Казахстан дахь угсаатан
Ангилал:Киргиз дэх угсаатан
Ангилал:Оросын ард түмэн
Ангилал:Украин дахь угсаатан
Түшмэл

**Түшмэл** (мо.б.  - *tüšimel* - *түшимэл*, олон тооны хэлбэр нь **түшмэд** -  *tüšimed* - түшимэл) — хуучин цагийн албан эрх тушаал бүхий хүн.
Ангилал:Цол
Ангилал:Монголын цол
Хоормог

**Хоормог** нь шим тэжээлт ба эмчилгээ сувиллын чанараараа хосгүй бөгөөд альбулин, глобулин гэдэг бөмбөлөг уургуудаас зонхилон бүтдэг учир исэж бүрэлдэхдээ нягт ээдэм үүсгэдэггүй тунаж шар сүү ялгарууладггүй нэгэн жигд маш өвөрмөц шинжтэй бүрэлдэлт үүсгэдэг сүү юм. 

Хоормог нь айрагтай харьцуулахад хавьгүй өтгөн боловч хөөсөрч шуугисан тагнайд ууссан, исгэлэн сайхан амттай, уруул чимчигнүүлж, хамар цоргиулдаг их хийжилттэй ундаа болдог. 

## Ингэний сүү
Ингэний сүү нь хоол боловсруулах эрхтэний  үйл ажиллагааг сэргээн идэвхжүүлж, тамир тэнхээ биеийн чалхыг үтэр түргэн сайжруулдаг төдийгүй элэг, цөс, бөөрний ужиг архаг өвчнүүдийг анагаан эмчилдэг, ялангуяа дотор усан хаванг маш хялбар хөөж, зүрх судасны үйл ажиллагааг идэвхжүүлдэг онцгой увидастай.

Хүний бие мах бодийн бодисын солилцоог асар ихээр эрчимжүүлж маш хялбар шингэдэг учир түүнийг хүссэн хэмжээгээр их ууж /өдөрт 5-20л/ болдог цорын ганц ундаа төдийгүй зүрх судасны үйл ажиллагаанд нэн эерэг нөлөө үзүүлэн цусны их даралтыг буулгаж хэвшүүлдэг эмчилгээ сувилалын ач холбогдолтой.

Ангилал:Сүүт ундаа
Ангилал:Монгол хоол
Ангилал:Амьтны гаралтай исгэсэн ундаа
Ангилал:Исгэсэн сүүн бүтээгдэхүүн
Номун

**Номун** гэдэг нь монгол хэл бичгийн дүрмээр ном+ун буюу номын гэсэн үг. Монголын түүхэнд шашны цол хэргэм, эрдэмт хүний нэрээр хэрэглэж ирсэн. Богд Занабазарын багш Жамбалын Номун хан гэх мэт.
Ангилал:Монгол хүний нэр
Москва-Сити

**Москва-Сити** ()' нь Москва хотод орших тэнгэр баганадсан байшин юм. Арт деко хэв маягийн тус барилга нь 1995—2017 онд ашиглалтад оржээ. 62 давхар, 506 метр өндөртэй, Европын хамгийн өндөр барилга болно.

## Зургийн цомог 

Файл:FED3-2.jpg|2006
Файл:FED3-3.jpg| 2006
Файл:FED3-4.jpg|2006
Файл:FED night1.jpg|2006
File:FED3-14.jpg|2006
File:FED3-16.jpg|2006
File:MOSCOW FT 2007.jpg|2007
Файл:Moscow-City-2 mart-2007.JPG|2007
Файл:Moscow city.jpg |2007
Файл:FED3-18.jpg |2007
Файл:IBC 04.09.2007 coth.jpg|2007
Файл:Moscow-city2007.JPG|2007
Файл:Moscow-city plan.JPG|2007
File:Moscow city1.jpg|2007
Файл:Moscow city 2008 01 23.jpg|2008
File:Moscow-City at night, 2008-03.jpg|2008
Файл:Moscow-City 30.03.2008 08.jpg|2008
Файл:Moscow City 16.05.2008 (2).jpg|2008
Файл:Moscow City landscape july 2008.jpg|2008
Файл:Moscow City on 21 July 2008.jpg|2008
File:Pushing a barge on the Moskva River, Moscow.jpg|2008
File:Delovoi Tsentr Moscow At Night.jpg|2008
File:MIBC 20 dec 2008.jpg|2008
File:Msk moscow-city.jpg|2009
Файл:Moscow City 2009.jpg|2009
Файл:(02-04-2009) Москва-Сити.JPG|2009
File:Moscow City (MIBC).JPG|2009
File:BusinessCenter-p1030292.jpg|2009
Файл:Moscow City - 2009-08.jpg|2009
File:Delovoi Tsentr under construction Moscow.jpg|2009
Файл:Moscow-City 28-03-2010 2.jpg|2010
Файл:Moscow-City 02-04-2010.jpg|2010
Файл:Moscow-City-09-05-2010.jpg|2010
Файл:Moscow-City 2010-05-22.jpg|2010
Файл:Moscow-City-20-9-2010.jpg|2010
Файл:Moscow-City-03-10-2010.jpg|2010
Файл:Moscow center city.JPG|2011
Файл:Moskwa Halkara Iş Merkezi.jpg|2011
Файл:Moscow-City-9-05-2011.JPG|2011
Файл:Moscow City 09.24.2011.jpg|2011
Файл:Moscow International Business Center.JPG|2012
Файл:MIBC 27th April 2012.jpg|2012
Файл:MIBC 9th May 2012.jpg|2012
Файл:MIBC1 25th July 2012.jpg|2012
Файл:MIBC2 25th July 2012.jpg|2012
Файл:MIBC 5 aug 2012.JPG|2012
Файл:MIBC 20th October 2012.JPG|2012
Файл:Москва-Сити 10 ноября 2013.JPG|2013
Файл:Moscow-City 26-02-2016.JPG|2016

## Эшлэл 
## Гадны холбоосууд 
* Управляющая компания проекта ММДЦ Москва-Сити
* Крупнейшее в мире сообщество (форум) о небоскрёбах и урбанизации
* twitter ММДЦ Москва-Сити
* facebook страница ММДЦ
* Москва с высоты птичьего полёта — фотографии
* Фоторепортаж об экскурсии на строительство башни «Меркурий Сити» (с фотографиями)
* Фоторепортаж об экскурсии на строительство комплекса «Город Столиц» (с фотографиями)
* Фоторепортаж об экскурсии на строительство «Комплекса Федерация» (с фотографиями)
* Актуальная карта высотных зданий Москвы выше 100м (c фото)
* Старт Большого Сити. Утверждена схема развития территории Московского международного делового центра.
* План (карта) Москва-Сити

Ангилал:Москва
Корасон Акино

**Мариа Корасон Сумулонг "Кори" Кохуангко-Акино** (, 1933 оны 1 сарын 25 – 2009 оны 8 сарын 1) нь Филиппиний 11 дэх ерөнхийлөгч бөгөөд тус улсын төдийгүй Азид анхны эмэгтэй ерөнхийлөгч юм. Фердинанд Маркосын дэглэмийг халж, Филиппинд ардчиллыг сэргээн тогтоосон 1986 оны Ардын Хүчний хувьсгалын удирдагч тэрээр мөн онд *Тайм* сэтгүүлийн "Оны онцлох эмэгтэй"-гээр нэрлэгдэж байв.

Өөрийгөө "жирийн гэрийн эзэгтэй" гэж тодорхойлсон Акино тэр үеийн ерөнхийлөгч Маркосыг хурцаар шүүмжлэгч, сенатч Бага Бениньо Акинотой гэрлэжээ. Нөхөр нь 1983 оны 8 сарын 21-нд улс төрийн аллагад өртсөний дараа 3 жил орогносон Америкийн Нэгдсэн Улсаас буцаж ирэн, Маркосын засаг захиргааны эсрэг тэмцлийн удирдагч болжээ. 1985 оны сүүлчээр ерөнхийлөгч Маркос ерөнхийлөгчийн сонгууль зарлахад Акино сенатч асан Сальвадор Лаурелыг дэд ерөнхийлөгчид нэр дэвших хамтрагчаараа сонгон уг сонгуульд өрсөлдөв. 1986 оны 2 сарын 7-нд явагдсан сонгуулийн дараа Батасанг Памбанса (Үндэсний Ассемблей) Маркосыг ялагчаар зарласныг Акино эсэргүүцэж, өөрийгөө луйвардуулсан, жинхэнэ ялагч хэмээгээд иргэдийг тайван жагсаалд уриалсан. Ийнхүү Филиппинд олныг хамарсан жагсаал гарч, Маркосыг төрийн эрхээс зайлахад хүргэсэн бөгөөд Акино 2 сарын 25-нд ерөнхийлөгч болсноор "Ардын Хүчний хувьсгал" амжилттай өндөрлөжээ.

Ерөнхийлөгч болсныхоо дараа Акино үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулж, ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг хязгаарласнаас гадна 2 танхимтай хууль тогтоох байгууллагыг болгожээ. Түүний засаглалын жилүүдэд иргэдийн эрх чөлөө, хүний эрхийг хамгаалах талаар ихээхэн ахиц гарж, мөн коммунист босогчид, Исламын салан тусгаарлагчидтай энхтайвны хэлэлцээр байгуулж чадсан билээ. Мөн түүний хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн бодлого тус улсын эдийн засгийг эрүүлжүүлж, зах зээлийн, нийгмийн хариуцлагат эдийн засгийн тогтолцоог бий болгосон юм. Тэрээр хэд хэдэн удаагийн төрийн эргэлт хийх оролдлого, мөн байгалийн гамшиг зэрэгтэй тулгарч байсан хэдий ч 1992 онд бүрэн эрх нь дуусах хүртлээ албаа амжилттай хашсан.

1992 онд ерөнхийлөгчийн албан тушаалаа Фидел В. Рамост шилжүүлснийхээ дараа Акино улс төрийг орхисон хэдий ч чухал асуудлуудын талаарх түүний үзэл бодол олон нийтэд нөлөөлсөн хэвээр байлаа. 2008 онд Акино бүдүүн гэдэсний хорт хавдар тусч, улмаар 2009 оны 8 сарын 1-нд нас нөгчжээ. Түүний хүү III Бениньо Акино 2010 оны 6 сарын 30-наас мөн Филиппиний ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байна.

## Эх сурвалж
Ангилал:Филиппиний ерөнхийлөгч
Ангилал:Рамон Магсайсайн шагналтан
Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжтэй)
Ангилал:Чөлөөлөгч Сан Мартины одон шагналтан
Ангилал:Хризантем одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Васэда их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Манилагийн хүн
Ангилал:Филиппинчүүд
Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Дима Билан

**Дима Билан** (, *1981 оны арванхоёрдугаар сарын 24-нд-нд төрсөн*) нь Оросын дуучин, жүжигчин юм. Билан 2006 онд Евровидение буюу Европын урлагийн Их наадамд "Never Let You Go" дуугаараа дэд байрт орсон бол 2008 онд мөн тус наадамд "Believe дуугаараа түрүүлж байв. Оросын хөгжмийн жагсаалтыг уран бүтээлүүдээрээ удаа дараалан удаан хугацаагаар тэргүүлж байсан билээ.

## Бүтээлүүд
### Цомгууд 
* 2003 — *Я ночной хулиган*
* 2004 — *На берегу неба* 
* 2006 — *Время-река* 
* 2008 — *Против правил*
* 2009 — *Believe*
* 2011 — *Мечтатель*

### Синглүүд 
* 2003 — Ты, только ты 
* 2004 — Ты должна рядом быть
* 2004 — Ты должна рядом быть
* 2006 — Я тебя помню 
* 2006 — Так устроен этот мир ("Never Let You Go")
* 2006 — Это была любовь
* 2008 — Всё в твоих руках ("Believe")
* 2008 — Тоска ("Lonely")
* 2009 — Со мною ("Dancing Lady")
* 2009 — Lady
* 2009 — Это модно
* 2009 — Больно ("Changes")
* 2010 — По парам
* 2010 — Safety
* 2010 — Я просто люблю тебя
* 2011 — Мечтатели
* 2011 — Задыхаюсь

## Тоглосон кинонууд 
Дима Билан нь Оросын олон ангит кинонуудад тоглож байв.

* 2005 - Не родись красивой  (камео)
* 2006 - Клуб — камео
* 2006 - Приключения Буратино — Дуремар
* 2007 - Звёздные каникулы — Фортиано
* 2007 - Королевство кривых зеркал — Гурд
* 2008 - Золотая рыбка
* 2009 - Золотой ключик — заезжий певец
* 2011 - Театр абсурда

## Эшлэл
## Холбоос
*
*Анастейшагийн твиттер
*Дима Биланы клипүүд болон тоглолтууд
*Dima Bilan @ MTV Russia: IDOLS
*Дима Билан Польш вэбсайт
*Дима Билан Казахстанд

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Оросын дуучин
Их Авзага хайрхан

**Их Авзага хайрхан** нь Өвөрхангай аймгийн Тарагт сумын нутагт орших уул юм. Их Авзага хайрханыг урд талаас нь харахад биеэ ороогоод хэвтэж байгаа арслан, бар шиг харагддаг. Тус хайрханы яг ард алдарт Аравгар хээр морины их шүтээн байдаг.

## Шүтлэг
Орой дээр нь эмэгтэй хүн гарч болдоггүй догшин хайрхан гэх бөгөөд тус хайрханд дан ганц архи өргөхгүйгээр сүү, цай, идээ өргөдөг заншилтай. Их Авзага хайрхан өөрийгөө шүтдэг ард иргэдээ алс холоос ч маш сайн харж хамгаалдаг гэсэн яриа ард иргэдийн дунд байдаг. Мөн Ав хайрхан, Аав хайрхан ч гэж нэрлэдэг. Аав шиг харж хамгаалдаг болохооор тэгж нэрлэсэн байж болох юм.

Ангилал:Азийн уул
Ангилал:Монголын уул
Ангилал:Өвөрхангай аймгийн газар зүй
Мигель Кабрера

thumb|Мигель Кабрера
**Хосе Мигель Кабрера Торрес** (; 1983 оны 4 сарын 18-нд Венесуэлийн Маракайд төрсөн) нь Венесуэлийн бэйсболчин юм.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Венесуэлийн бэйсболчин
Ангилал:Майами Марлинс клубийн бэйсболчин
Ангилал:Детройт Тайгерс клубийн бэйсболчин
Ангилал:Венесуэлчүүд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Нийгмийн ажил

**Нийгмийн ажил** нь нийгмийн өөрчлөлтийг дэмжиж, хүмүүсийн харилцаан дахь бэрхшээлтэй асуудлыг шийдвэрлэх, хүмүүсийн сайн сайхны төлөө тэднийг чадваржуулж эрх чөлөө, боломжийг нь өргөжүүлэхэд туслах, мэргэжлийн үйл ажиллагаа юм. Нийгмийн ажил урьдчилан сэргийлэх, асуудлыг шийдвэрлэх, интервенц, сэргээн засах болон нийгмийн дэмжлэг, хөгжүүлэх гэсэн олон зорилгын дор хийгдэх болсон. Дэлхийн хэмжээнд нийгмийн ажилтнуудын хийж байгаа үндсэн ажил үүргийг нэгтгэн дүгнэвэл дараах дүр зураг харагдаж байна.
*Нийгмээс гадуурхагдсан, өмч хөрөнгөгүй, эмзэг, эрсдэлтэй хүмүүсийг ялгаварлал, гадуурхлаас хамгаалах, тэднийг нийгмийн тэгш бус байдал, саад бэрхшээлийг даван туулах чадвартай болоход нь нөлөөлөх. 
*Нийгмийн халамж анхаарал шаардлагатай хүүхэд залуучууд, сэтгэл мэдрэлийн өвчтэй, оюуны бэрхшээлтэй гэх мэт өөрийгөө хамгаалах болон бие даан амьдрах чадвар хомс хүмүүсийг батлагдсан хуулийн хүрээнд хамгаалал, нийгмийн халамж зэрэг үйлчилгээнд хамруулах. 
*Орон нутагтаа байгаа нөөц, боломж, үйлчилгээг мэддэг, ашигладаг болоход нь туслах замаар амьдралаа сайжруулах боломжийг хүмүүст олгох, асуудал шийдвэрлэх чадварыг нь нэмэгдүүлэх чиглэлээр урт богино хугацааны ажил хэрэгч холбоог тэдэнтэй тогтоох.
*Хөгжил дэвшил, хүний эрхийг дэмжих, нийгэм хамт олны эв нэгдлийг бэхжүүлэх, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангах зэрэг асуудлаар бодлого хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлэхэд оролцох.
*Хүнийг ялгаварлан гадуурхах, өмч хөрөнгөгүй болгох, эмзэг байдалд оруулахад хүргэж байгаа, хүмүүсийн хоорондын нөхөрсөг харилцааг эвдэж байгаа, нийгмийн янз бүрийн бүлгийн дунд тогтвортой байдлыг алдагдуулж байгаа бодлого бүтцийг өөрчлөх талаар олон түмний дотор нөлөөлөл суртачилгааны арга хэмжээ явуулах, тэдэнтэй хамтран нөлөөллийн үйл ажиллагаанд оролцох. 
*Хүнийг эрхийг зөрчдөггүй, бие биеэ хүндэтгэсэн, найрсаг харилцааг нийгэмд бий болгох.

Нийгмийн ажлын үндсэн зорилт:
#Хүмүүсийн хувийн болон нийтлэг асуудлыг шийдвэрлэхэд тэдний өөрсдийн боломжийг дээшлүүлэх
#Нийгмийн гишүүн бүр өөрийгөө хөгжүүлэх, нийгэмдээ зохицох, мөн нийгмийн хөгжилд идэвхтэй оролцох, авъяас чадвараа нээх, нэмэгдүүлэхэд нь туслах
#Хүмүүсийн сайн сайхны төлөө үйлчлэх, нийгмийн бодлого үйлчилгээг нийгэм, эдийн засгийн нөөцдөө тулгуурлан хөгжүүлэх


Ангилал:Орон нутгийн бодлого
Ангилал:Нийгмийн халамж
Ангилал:Хөгжлийн бэрхшээл
Испанийн алтан үе

**Испанийн алтан үе** (, алтан зуун) гэж Испанид урлаг, утга зохиол дэлгэрч, Испанийн Хабсбургийн династи цэцэглэж байсан үеийг хэлдэг. *El Siglo de Oro* гэдэг нь яг тодорхой цаг хугацааг заадаггүй ч ихэнхдээ 100 гаруй жилийн хугацааг заана. Энэ нь *Реконкиста* дуусгавар болж, Христофор Колумб Шинэ ертөнц хүрсэн далайн аяллуудаа хийж, Антонио де Небриха *Кастил хэлний дүрэм* хэмээх бүтээлээ туурвисан 1492 он эсвэл түүнээс хойш эхэлж, улс төрийн хувьд Франц болон Хабсбургийн Испанийн хооронд Пиренейн гэрээ үзэглэгдсэн 1659 он эсвэл түүнээс өмнө дууссан гэж үзнэ. Гэхдээ уг үеийн сүүлчийн агуу зохиолч Педро Калдерон де ла Барса 1681 онд нас барснаар урлаг, утга зохиолын хувьд *El Siglo de Oro* дууссан гэж үзэх нь элбэг.

Испани болон Австрийг захирч байсан Хабсбургийнхан өөр өөрийн орондоо урлагийг ивээн тэтгэгчид байв. Испанийн II Филип хаан Европын шилдэг уран барилгач, зураачдыг урьж авчран эзэн хааны сүм *Эл Эскориал*-ыг бариулсан бол Европын түүхэнд төрсөн хамгийн нөлөө бүхий зураачдын нэг гэгддэг, тухайн цаг үедээ олны хүндлэлийг хүлээсэн Диего Веласкес IV Филип хаан болон түүний тэргүүн сайд Оливаресын бэйс-гүн нартай сайн харилцаатай байж, өөрийн хэв маяг, чадварыг илтгэсэн хөрөг зургуудыг бидэнд үлдээжээ. Тухайн үедээ хүндлэгдсэн бас нэгэн уран бүтээлч болох Эл Греко Испанийн урлагт Италийн сэргэн мандалтын хэв маягийг нэвтрүүлж, Испанийн уран зургийн өвөрмөц хэв маягийг бий болоход хувь нэмрээ оруулсан билээ. Испанийн гайхамшигт хөгжмийн бүтээлүүдийн нэлээд нь энэхүү үед бүтээгдсэн юм. Томас Луис де Викториа, Франциско Герреро, Луис де Милан, Алонсо Лобо нарын хөгжмийн зохиолчид Сэргэн мандалтын хөгжим гээчийг бий болгосон нь Барок үед хүртэл нөлөөлж, хөгжмийн хөгжилд хувьсгал авчирсан билээ. Испанийн утга зохиол үр жимсээр баян байж, *Дон Кихот де ла Манша*-гийн зохиолч Мигел де Сервантес, мөн мянга гаруй бүтээл туурвиснаас 400 гаруй нь өнөөг хүртэл уламжлагдан үлдсэн суут жүжгийн зохиолч Лопе де Вега нарыг төрүүлсэн бөлгөө.

Ангилал:Түүхийн цаг хугацаа
Ангилал:Утга зохиолын эрин үе
Ангилал:Испани хэлний хэллэг
Аэрозол

**Аэрозол** [] ( мoнг. ”агаар” ба  мoнг. ”уусмал”) бол хий дэх хатуу эсвэл тоосонцор өөр өөр хөвөх эгэл хэсгүүдийн холимог (дисперс) юм.

Энэхүү хөвөгч хэсгүүдийг *аэрозол бөөм* эсвэл *аэрозол тоосонцор* гэнэ.

## Цахим холбоос 
* *Aerosols: Tiny Particles, Big Impact* NASA Earth Observatory 

## Эх сурвалж 
Ангилал:Дисперс (хими)
Ангилал:Агаар мандал
Ангилал:Тоос
Ангилал:Байгаль орчны хүчин зүйл
Николь Флаготье

**Николь Флаготье** (, 1966 оны 1 сарын 9-нд Льежийн Рокоуд төрсөн) нь Бельгийн жүдочин эмэгтэй юм. Дэлхийн АШТ-ий мөнгө, хүрэл, Европын АШТ-ий 1 мөнгө, 3 хүрэл медальтай, улсынхаа 9 удаагийн аварга. 1992 оны Барселоны олимпод 56 кг-ийн жинд 5-р байр эзэлсэн. 1995 оноос 52 кг-ийн жинд өрсөлдөх болсон ч 1996 оны Атлантын олимпод оролцох эрх авч чадаагүй аж.

## Цахим холбоос 
**JudoInside.com*
**sports-reference.com*

Ангилал:Бельгийн жүдоч
Ангилал:Бельгийн олимпын оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Жүдогийн дасгалжуулагч
Ангилал:Бельгичүүд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Днх хэлбэрүүд түүний үүсэх шалтгаан

Супер-ороомог
Гол өгүүлэл: Туйл (ДНХ супер-ороомог)
ДНХ-г утас ээрэхтэй адилаар мушгих процессыг ДНХ-г ээрэх гэдэг. ДНХ нь "тайван" төлөвт орших үед хэлхээ нь хос спиралын тэнхлэгийг 10.4 суурийн хослол тутамд нэг бүтэн ороодог. Гэхдээ ДНХ-г ээрвэл хэлхээнүүд нь илүү чанга эс бөгөөс илүү сул болно. Хэрэв ДНХ-г спиралын чиглэлийн дагуу ээрвэл үүнийг эерэг супер-ээрүүлдэх гэх бөгөөд сууриуд нь хоорондоо илүү шигүү барьцалдана. Харин эсрэг чиглэлд ээрэх тохиолдолд энэ нь сөрөг супер-ээрүүлдэх болох бөгөөд сууриуд нь илүү салангид болно. Байгаль дээр ихэнх ДНХ-г топоизомеразууд гэгдэх ферментүүдийн тусламжтайгаар бага зэрэг сөрөг супер-ээрүүлддэг. Эдгээр ферментүүд нь хөрвүүлэлт болон ДНХ үржүүлэх процессуудад ДНХ-ийн хэлхээнүүдийг ээрэх зорилгоор ашиглагддаг. 
 
Зүүнээс баруун талруу А, B болон Z ДНХ-ийн бүтэцүүдийг дүрслэв
Бусад хос-мушгиа бүтэцүүд
Гол өгүүлэл: Туйл (ДНХ механик шинж чанар)
ДНХ нь хэд хэдэн боломжит конформац хэлбэрт оршидог. Гэвч зөвхөн A-ДНХ, B-ДНХ болон Z-ДНХ-г л байгаль дээр буй биологийн системүүдэд ажиглаж болно. ДНХ нь ямар конформацтай байх нь ДНХ-ийн дараалал, түүний супер-ороомогийн хэмжээ болон чиглэл, сууриудын химийн өөрчлөлт, мөн уусмалын нөхцөл тухайлбал метал ионууд болон полиаминууд зэрэгээс хамаардаг.  Эдгээр гурван конформацуудаас дээр дурдагдсан "В" хэлбэр нь эсүүдийн дотороос олддог орчинд хамгийн түгээмэл байдаг. Бусад хоёр ДНХ-ийн хос-мушгиа хэлбэрүүд нь геометр дүрс болон чиглэлүүдээрээ ялгагддаг.
"А" хэлбэр нь илүү өргөн, баруун эрчилсэн спираль бөгөөд түүний бага ховил нь гүехэн болоод өргөн, харин их ховил нь гүнзгий болоод нарийн байдаг. "А" хэлбэр нь ДНХ-ийн дегидратацад орсон физиологийн бус нөхцөлд илэрдэг бөгөөд харин эсийн дотор ДНХ болон РНХ-ийн хэлхээнүүдийн холимог хослолоос, мөн фермент-ДНХ комлексоос үүсэх магадлалтай.

Ангилал:ДНХ
Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын төрийн дуулал

]]
**Журамт цэргийн марш** (义勇军进行曲) - Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын төрийн дуулал.
## 1935—1966, 1982—? 
## 1978—1982 
## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
*March of the Volunteers, brass band instrumental and chorus
*March of the Volunteers, orchestral
*Streaming audio, lyrics and information about the Chinese anthem
*China's National Anthem
*The March of the Volunteers, instrumental and then chorus.
*March of the Volunteers, sung in *Sons and Daughters in a Time of Storm.*
*Video with singing chorus
*Video of the 1978-1982 version, with Chinese and English lyrics in two different renditions
*Info
*Paul Robeson - Singing in Chinese, then English

Хятад
Төрийн дуулал
Хотын соёл

**Хотын соёл** гэдэг нь энэ иргэншсэн нийгэмд тухайн хүний биеэ авч явах байдлыг хэлнэ.

Ангилал:Дэд соёл
Ангилал:Хот
Ангилал:Хотын орчин
Экосистем

**Экосистем** бол өөр хоорондоо тэжээлийн хэлхээгээр холбогдсон бүх амьд бие, тэдгээрийн бодисын солилцоо энергийн хувилралд оролцох орчин тойрны амьгүй бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн нэгдмэл тогтолцоо юм.

## Экосистемийн бүтэц
Экосистемийн бүтцийг тэжээлийн бүрэлдэхүүн, мөн нөхөн сэргээгдэх чадвар, амьтан организмын хооллох арга, хэв шинжийг үндэслэн хоёр ангилдаг.
*Биогеоценозод оролцож байгаа ургамлын бүлгэмдэл нь* түүний гадаад төрх байдал, эзлэх талбай, дотоод уур амьсгал, хөрсний шинж чанар, амьтад бичил амьд биесийн бүрдэл, байршлыг тодорхойлдог экосистем гэдэг. Экосистем нь амьд ба амьгүй бүрэлдэхүүн хэсгээс тогтдог.

Организмуудын амьдрал ба тархалтанд нөлөөлж буй амьгүй байгалийн хүчин зүйлсийг физикийн (уур амьсгал, уул зүй гэх мэт) ба химийн (агаар, усны, хөрсний найрлага гэх мэт) гэж хоёр ангилж болдог. Эдгээрийг хүний хүчин зүйлийн хамтаар экологийн хүчин зүйлс гэдэг.
Экосистем нь жижиг цөөрөм, ганц мод зэргээс эхлээд нуур, ой, гэхчлэн том орон зайг эзэлдэг. Тэдгээрийн хил хягаар нь ч янз бүр. Зарим нь тодорхой илэрч байхад зарим нь төрөл бүрийн амьд бүлгэмдлийг багтаасан тодорхойлоход төвөгтэй ч байдаг. Амьд организм урт удаан хугацаанд оршин тогтнож газарзүйн бүрхэвчийн бүтэц, бүрэлдэхүүний өөрчлөлтөд ихээхэн хувь нэмэр оруулжээ. Энэ нь тэдний амьдрах, үржих маш өргөн чадвартайд оршино.
Киргизийн хөлбөмбөгийн холбоо

**Бүгд Найрамдах Киргиз Улсын Хөлбөмбөгийн Холбоо** — Киргиз улсын хөлбөмбөгийн гол байгууллага. 

1992 оны 2 сарын 25-нд үүсэн байгуулагдсан. Улсын шигшээ багийг удирдах мэргэжлийн байгууллага. 

1994 онд тив (АХБХ), дэлхийн (ДХБХ) холбоонд гишүүнээр элсчээ.

## Тэмцээн 
Холбооноос доорх тэмцээдийг эрхлэн явуулдаг:
* Киргизийн хөлбөмбөгийн АШТ (Дээд лиг) — ()
* Киргизийн хөлбөмбөгийн доод лиг — ()
* Киргизийн хөлбөмбөгийн цомын тэмцээн — (*Kyrgyzstan Cup*)
* Киргизийн танхимын хөлбөмбөгийн АШТ — (*Kyrgyzstan Futsal League*)
* Киргизийн эмэгтэй хөлбөмбөгийн АШТ — (*Kyrgyzstan League Women*)
* Ала-Тоо цомын тэмцээн — (*Ala-Too Cup*)

## Холбооны ерөнхийлөгч
## Мөн үзэх
* Киргизийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

## Цахим холбоос 
* Холбооны цахим талбар (орос, англи хэлээр)
* Дэлхийн хөлбөмбөгийн холбооны цахим талбар дахь Хиргис-ийн тухай хуудас
* Азийн холбооны цахим талбар дахь Хиргис-ийн тухай хуудас

Ангилал:Хөлбөмбөгийн холбоо
холбоо
Ангилал:Үндэсний спортын холбоо
хөлбөмбөг
хөлбөмбөг
Каннөн

[thumb|[Өмнөд Солонгос орон болонКанвонь муж дахь **Каннөн хот**]]
**Каннөн** ( *Gangneung*, *Kangnŭng* буюу *канг-нөнг*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Канвон мужийн харьяа, далайн эргийн хот. Каннөн хотын эзлэн байгаа 1,040 км² талбайд 2006 онд 229,869 хүн оршин сууж байсан. Энэ хотийг Тэбэг нурууны дорно бэлийн Йондун нутгийн эдийн засгийн гол төв гэж ойлгоно. Үүнээс гадна шинэ жилийн ургах нарыг хардаг Чондунжин хэмээх газар болон Кёнпу гэх нуур болон далайн эргээр аялагч жуулчдыг татдаг.

## Хотын үзэмж

File:Korea-Gangneung-House of Heo family-01.jpg|17-р зууны яруу найрагч Хо Чохүйн төрсөн гэр
File:Gyeongpo Beach.jpg|"Кёнпу" далайн эрэг
File:Gangneung Stadium2.jpg|Цэнгэлдэх хүрээлэн


Ангилал:Канвонийн суурин
Чүньчонь

[thumb|[Өмнөд Солонгос орон болонКанвонь муж дахь **Чүньчонь хот**]]
**Чүнчон** (/n/ авиаг /ng/-ээс ялгавал **Чүньчонь**;  *Chuncheon*, ''Ch'unch'ŏn* буюу *чүн-чон*; ; ) — Өмнөд Солонгосын Канвонь мужийн төв, Хан мөрөн Суян гол хоёрын бэлчирт байрладаг, 27 түмэн хүнтэй хот. Хотын харьяалах нутагт Суян мэтийн хэд хэдэн нуур, арал бий. Зарим газарт нь *Өвлийн хайрын дуу* киноны зургийг авсан нь жуулчдын анхаарлыг татаж хөтөлдөг болсон. Тэр газруудын нэг нь амарч зугаацахаар тохижуулагдсан Нами арал юм.
Дотроо 1 балгас (*eup*), 9 сум (*myeon*), 15 хороо (*dong''), бүгд 25 нэгжид хуваагддаг.

## Хотын үзэмж

File:Chuncheon station.jpg|Төмөр замыншинэ өртөө
File:Nami Island.JPG|Нами арал
File:Chuncheon-01.jpg|Гүүр

## Мөн үзэх
* Өмнөд Солонгосын хотын жагсаалт

Ангилал:Засаг захиргааны нэгжийн төв суурин
Ангилал:Канвонийн суурин
Ангилал:Чүньчонь