5 сарын 31

**5 сарын 31** нь Григорийн тооллын жилийн 151 дахь (өндөр жил бол 152 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 214 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
* 455 - Ромын хаан Петрониус Максимус зугтаж байхдаа уурссан бүлэглэлийнхэнд чулуугаар шидүүлэн нас барав. 
* 1223 - Монголын эзэнт гүрний Чингис хаан, өөрийн итгэлт баатар Сүбэдэйн хамтраар Киевийн Оросын армийг Куманы хойгт буулган авчээ. 
* 1293 - Сингхасари улсын хаан Кертанегара Юань гүрний их цэрэгт хүндэтгэл үзүүлэхээс татгалзсаны дараа Ява арал руу довтолхоор болов. Эцэст нь Юань гүрэн эзлэн авч чадаагүй билээ. 
* 1578 - Францын Парис хотын хамгийн урт хугацаанд сүндэрлэж буй "Пон Нойф" гүүрийг III Анри хааны зарлигаар барьж эхэлжээ. 
* 1775 - Америкийн хувьсгал: Мекленбургийн түр захиргаа Умард Каролина мужийг эмхлэн байгуулахаар шийдвэрлэв. 
* 1790 - АНУ дэлхийн түүхэнд анх удаагаа зохиогчийн эрхийг хуульчлав. 
* 1795 - Францын хувьсгал: Хувьсгалын шүүхийг татан буулгажээ. 
* 1805 - Франц болон Испанийн хамтарсан цэргийн хүч "Очир Эрдэнэ хад"-ыг халдан довтолсон Британийн эсрэг цэрэг хөдөлгөв. 
* 1859 - Английн парламентын ордонд "Биг Бен" цагийг албан ёсоор суурилуулжээ. 
* 1862 - Америкийн иргэний дайн: Жозеф Жонстон, Г.В.Смит нараар удирдуулсан Эх газрын арми, Жорж МакКлеланаар удирдуулсан Холбооны армитай Ричмонд хотын ойролцоо тулав. 
* 1879 - Нью-Йорк хотын Медисон өргөн чөлөөнд орших Гилморын Гарденг Уиллиам Хенри Вандербильт худалдан авснаар "Медисон Скүер Гарден" гэж нэрлэхээр болжээ. Улмаар 1890 онд татан буугдсан юм. 
* 1889 - АНУ-ын Пеннсильвани мужийн Жонстаун хотод үер бууж 2200 хүн амь насаа алдав. Үерийн усны түвшин зарим газраа 18 метр хүрч байсан гэдэг. 
* 1902 - Веренигийн гэрээнд гарын үсэг зурснаар Их Британи улс Өмнөд Африкт хяналтаа тогтоохоор болов. 
* 1910 - Өмнөд Африкийн хууль албан ёсоор батлагдаж, Өмнөд Африкийн холбоо албан ёсоор байгуулагджээ. 
* 1911 - Умард Ирландын Бельфас хотноо алдарт "Титаник" хөлгийг угсарч эхлэв. 
** Мексикийн хувьсгалын дараа тус улсын Ерөнхийлөгч Порфирио Диаз эх орноо орхин гарав. 
* 1916 - Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Британийн тэнгисийн их цэрэг Ютландын тулаанд 100 байлдааны хөлөг онгоц бүхий цэрэг хөдөлгөжээ. Энэ нь нэгдүгээр дайны түүхэн дэх хамгийн том тэнгисийн цэргийн тулаан болон түүхэнд үлдсэн юм. 
* 1921 - АНУ-ын Оклахома мужийн Тулса хотод арьс өнгөний үзлийн улмаас олныг хамарсан бослого, үймээн болж 39 хүн амиа алдав. Амиа алдагсдын дийлэнх нь хар арьстнууд байжээ. 
* 1927 - Автомашины алдарт "Форд" компанийн "Модель Т" загвар хамгийн сүүлийн удаа үйлдвэрээс гарав. Энэ загвар 15.07 сая ширхэг борлогдсон түүхтэй. 
* 1935 - Пакистан улсын Куетта хотод 7.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлж 40 гаруй мянган хүн амиа алджээ. 
* 1941 - Англи-Иракийн дайн: Их Британийн цэргийн хүч Иракад дахин хяналтаа тогтоох зорилгоор цэрэг хөдөлгөв. 
* 1942 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Японы эзэн хааны тэнгисийн цэрэг Австралийн Сидней хот руу халдлага үйлдэж эхлэв. 
* 1947 -Ардчилсан чөлөөт сонголтоор Унгарын Ерөнхий сайдаар томилогдсон Ференц Наги Унгарын коммунист намын сүрдүүлгийн улмаас албан тушаалаасаа өөрийн хүсэлтээр огцорчээ. Ингэснээр тус улс коммунист засаглалтай улс болсон юм. 
* 1961 - Өмнөд Африкийн үндсэн хууль албан ёсоор хэрэгжиж эхлэв. 
* 1970 - Перу улсын Юнгай хотод 7.9 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 66.7-70 мянган хүн амь насаа алдаж, 50 мянган хүн бэртэж, гэмтжээ. 
* 1971 - АНУ-ын Конгресс 1968 онд Дурсгалын өдрийг тэмдэглэх тухай хууль гаргасны дагуу АНУ даяар Дурсгалын өдрийг анх удаа тэмдэглэв. 
* 1973 - Камбожийн Кхмерийн хөдөлгөөнийг намжаах, тус улсад дэгдсэн иргэний дайныг эцэслэх зорилготой цэргийн ажиллагааны санхүүжилтийг зогсоохоор болжээ. 
* 1977 - Транс-Аляскийн байгалийн хийн хоолой баригдаж дуусав. 
* 1991 - Ангол улсад олон намын тогтолцоог ардчиллыг хөгжүүлэх зорилгор НҮБ-ын энхийг сахиулагчид цэргийн ажиллагаа явуулахаар нэвтэрчээ. 
* 2008 - Нэрт гүйгч Усайн Болт 100 метрийг 9.72 секундэд туулснаар дэлхийн дээд амжилтыг шинэчлэн тогтоов. 
* 2013 - "1998 QE2" нэртэй солир дэлхийтэй хамгийн ойрхон зөрж өнгөрөв. Хоёр зууны дараа энэ солир дэлхийтэй дахин ойртож ирэх ажээ. 
* 2017 - Афганистаны нийслэл Кабул хотод байрлах Германы элчин сайдын яамны урд оргил цагийн үеэр бөмбөг дэлбэрч 90 гаруй хүн амиа алдан, 150 хүн шархаджээ. 
* 2019 - АНУ-ын Виржиниа мужийн амралтын газарт зэвсэглэсэн этгээд халдаж 13 хүн амиа алдан, дөрвөн хүн шархдав.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1469 - Португалийн эзэн хаан I Мануэль (1521 онд нас барсан)
* 1640 - Польшийн хаан Михал Корибут Вишновиецки (1673 онд нас барсан)
* 1819 - Америкийн түүхэн дэх суут яруу найрагч, зохиолч Уолт Уитман (1892 онд нас барсан)
* 1827 - Японы түүхэнд баруунд боловсрол эзэмшсэн орчин үеийн анагаах ухааны эмч Ине Күсүмото (1903 онд нас барсан)
* 1852 - Бактер судлалд чухалд тооцогдох дээжний тавгыг зохион бүтээгч Жулиус Ричард Петри (1921 онд нас барсан)
* 1857 - Ромын пап XI Пиус (1939 онд нас барсан)
* 1883 - Финландын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Лаури Кристиан Реландер (1942 онд нас барсан)
* 1887 - Нобелийн шагналт Францын зохиолч, яруу найрагч Сейн-Жон Перс (1975 онд нас барсан)
* 1908 - Академийн наадмын шагналт жүжигчин Доминик Амичи (1993 онд нас барсан)
* 1911 - Нобелийн шагналт Францын эдийн засагч Морис Аллей (2010 онд нас барсан)
* 1923 - Монакогийн вант улсын хунтайж III Райньер (2005 онд нас барсан)
* 1930 - Академийн наадам, "Алтан бөмбөрцөг" наадмын дөрвөн удаагийн шагналт нэрт жүжигчин, кино найруулагч Клинт Ийствуд 
* 1931 - Нобелийн шагналтт Америкийн физикч Жон Роберт Шриффер (2019 онд нас барсан)
* 1935 - Шинэ Зеландын 35 дахь Ерөнхий сайд Жим Болгер 
* 1940 - Олимпын алт, хүрэл медальт, Европын аварга Зөвлөлтийн бөөрөнцөг шидэгч Анатолий Бондарчук
* 1941 - Нобелийн шагналт Америкийн анагаах ухааны эрдэмтэн Луйс Игарро 
** Нобелийн шагналт Америкийн эдийн засагч Уиллиам Нордхаус
* 1943 - "Алтан бөмбөрцөг" болон Эммигийн наадмын шагналт жүжигчин Шерон Глесс
* 1945 - Кот Дивуар улсын дөрөв дэх Ерөнхийлөгч Лорен Гбагбо 
* 1947 - Олимпын, тивийн хүрэл медальт Германы зээрэнцэг шидэгч Габрел Хинцманн
* 1948 - Нобелийн шагналт Беларусийн зохиолч Светлана Алексевич 
* 1951 - Олимпын мөнгө, Европын хүрэл медальт Германы бөөрөнцөг шидэгч Карл-Ханс Райм 
* 1961 - Америкийн жүжигчин, найруулагч Леа Томпсон 
* 1963 - Унгарын 38 дахь Ерөнхий сайд Виктор Орбан 
* 1964 - Америкийн нэрт реппэр Даррил МакДаньелс "D.M.C" 
* 1965 - Жүжигчин, загвар өмсөгч Брук Шильдс 
* 1972 - Олимпын хоёр алт, хоёр мөнгө, Дэлхийн дөрвөн алт, хоёр мөнгө, гурван хүрэл медальт Норвегийн цаначин Фрод Эстил 
* Ирландын нэрт жүжигчин Колин Фаррел 
* 1977 - Олимп, тивийн хошой аварга Италийн усанд сэлэгч Доменико Фиораванти 
* 1981 - Олимпын гурван мөнгө, нэг хүрэл, дэлхийн хошой аварга, гурван хүрэл медальт Австрийн цаначин Марлийс Шильд 
* 1984 - Олимпын мөнгөн медальт, дэлхийн аварга, европын долоон удаагийн аварга Сербийн усанд сэлэгч Милорад Цавич 
** Америкийн сагсанбөмбөгч Нейт Робинсон 
* 1992 - Дэлхийн хүрэл, тивийн мөнгөн медальт Латвийн долоон төрөлтийн тамирчин Лаура Адмидина

## Нас барсан алдартнууд 
* 1162 - Унгарын хаан II Геза (1130 онд төрсөн)
* 1321 - Шведийн хаан Биргер (1280 онд төрсөн)
* 1976 - Нобелийн шагналт Францын биологич Жак Моно (1910 онд төрсөн)
* 1986 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Жеймс Рейнуотер (1917 онд төрсөн)
* 2000 - Болгарын анхны Ерөнхийлөгч Петар Младенов (1936 онд төрсөн)
* 2006 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Реймонд Девис (1914 онд төрсөн)
* 2013 - "Алтан бөмбөрцөг" наадмын хоёр удаагийн шагналт жүжигчин Жеан Степлтон (1923 онд төрсөн)
* 2016 - Арабын бүгд найрамдах ардчилсан Сахрави улсын Ерөнхийлөгч Мохамед Абделазиз (1947 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт баярууд 
* Олон улсын тамхины эсрэг өдөр

----

0531
31