Доминика

**Доминика Улс** нь зүүн Карибын Бага Антил дахь арлын улс юм. Энэ улс нь ижил нэртэй арал дээр орших ба Үндэстнүүдийн Хамтын Нөхөрлөлийн гишүүн улс болно.

Албан ёсны англи хэлний хажуугаар *Патва* (*Патойс*) хэмээн нэрлэгдэх оршин суугчид нь антилын креоль хэлийг ярианы хэлээр түгээмэл хэрэглэдэг.

## Газар зүй 
thumb|left|180px|Калибишийн эрэг
[thumb|left||180px|[Хүрхрээ]]

Доминика нь Францын Карибын арлуудын хооронд буюу далайн чанад дахь департмент Гваделупа умард талд нь, өмнө зүгт нь 25&nbsp;км-н зайтай департмент Мартиникийн дунд оршдог. Ойролцоогоор баруун зүгт нь 250&nbsp;км-н зайд Венесуэлийн оршин суугчгүй арал болох Авес арал бий.

Энэ арлын хойд талын арлуудын бүлэг нь британийн хэллэгээр „Leeward Islands“-салхины нөмөр талын арлуудад харьяалагдах ч, герман болон бусад хэлнүүдэд салхин талын арал хэмээн нэрлэдэг. 

Доминикаг албан бусаар „the nature island“ (байгалийн арал) хэмээн нэрлэдэг бөгөөд учир нь энэ арал амьтан, ургамлын төрөл зүйлээр баялаг аж. Бага Антилын нэлээд хэдэн өндөр уулууд, 300 гаран гол, горхи мөн түүнчлэн олон тооны нуурууд нь энэ арал дээр байдаг. Уулс нь галт уулын гаралтай. Доминикагийн хамгийн өндөр уул Морн Дяблотен 1447&nbsp;метрийн өндөртэй бөгөөд Бага Антилдаа өндрөөрөө хоёрт ордог. Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн Морн Труа Питонд тус улсын үзэсгэлэнт газрууд байх учир 1997 онд дэлхийн өвд бүртгэн авчээ.

Том хотуудын тоонд:
# Розо: 16.074 оршин суугчтай
# Портсмут: 3.633 оршин суугчтай
# Берекуа: 3.195 оршин суугчтай
# Мэригот: 2.669 оршин суугчтай

## Уур амьсгал 
Халуун орны уур амьсгалтай, зүүн хойд зүгээс салхилах зөөлөн салхитай, их хэмжээгээр бороо орох ба энэ нь хар салхины улиралд буюу тавдугаар сараас арваннэгдүгээр сарын хооронд орох бөгөөд үер болон хөрс нураах онцгой аюултай. 

### Хуй салхи 
* 1999 оны арваннэгдүгээр сард хар салхи Ленни баруун эрэгт нь их хэмжээний хохирол учруулсан.
* 2007 оны наймдугаар сард хар салхи Дин мөн л ихээхэн хохирол учруулснаас гадна хамгийн багадаа хоёр хүний амь нас хохирчээ.
* 2015 оны наймдугаар сард халуун орны хуй салхи Эрика 39 хүний аминд хүрчээ. *Эрика* хуй салхинаас үүссэн материалын хохирол түрүү жилийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 90% тэнцэх хэмжээнд хүрсэн байна.
* 2017 оны есдүгээр сарын 18-аас 19-нд шилжих шөнө хар салхи Мариа Доминика дээгүүр өнгөрөхдөө ихээхэн сүйрэл учруулав. Нийт 31 хүн энэ хар салхины улмаас амь насаа алдсан бол одоогийн байдлаар 34 хүн (2017 оны 11 сарын 19-ий мэдээлэл) сураггүй алга болсон байна. Хар шуурга дөнгөж өнгөрөнгүүт олон хотуудад хулгай, тонуул гарсан байдаг ба үүнд цагдаагийн ажилтнууд ч бас оролцсон байна.

## Хүн ам 
Доминика улс ойролцоогор 72.000 оршин суугчтай (2007 оны мэдээ). Хүн амын хүчтэй шилжих хөдөлгөөний (ихэвчлэн Карибын арлын улсууд, АНУ, Канад руу) улмаас хүн амын өсөлтийн хувь ердөө 0,184 % байна. Хүн амын 80 % нь ромын католик, 15 % нь  протестант, 5 % нь методист, 3 % нь  пентекост, 3 % нь  адвентистууд, 2 % нь  баптистууд, 2 % нь бусад шашин шүтдэг. 

Доминикагийн хүн ам дараах бүлгүүдээс бүрдэнэ: 86,8 % харууд, 8,9 % мулатууд, 2,9 % карибчууд, 0,8 % европчууд.

Доминика улсын харьяат иргэдийг „Доминикачууд“, харин Доминикан улсын харьяат иргэдийг „Доминиканчууд“ гэж нэрлэнэ.

### Хүн амын өсөлт 
Эх сурвалж: НҮБ

## Түүх 
Энэ улсын нутаг дэвсгэрт МЭӨ 5000-3100 оны хооронд хүн амьдарч байсан ул мөрийг нотлох баримтаар баталгаажуулсан байна. Удаан хугацааны туршид эхлээд Сибонеичүүд энэ арал дээр амьдарч байгаад, дараа нь ихэд амгалан Аравакчууд гарч ирснийг Карибын дайчид хөнөөн устгасан гэж үзсээр ирсэн байна.

Доминикаг 1493 оны арваннэгдүгээр сарын 3-нд аялагч Колумб хоёр дахь аяллаараа нээсэн ч, арал дээр буудаллаагүй ажээ. Колумб энэхүү арлыг долоо хоногийн өдрийн нэр болох ням гаргийн нэрээр нэрлэжээ (латинаар Доминика). Нутгийн уугуул иргэд нь Кариб эсвэл Канибаас ирсэн эдгээр хүмүүсээс ихэд айж байсан ба эндээс Каниба, Каннибал гэх үг нь эхлээд испани хэлэнд, дараа нь өөр хэлнүүдэд нэвтрэн оржээ. Эх газарт амьдрах Карибчуудыг угсаатан судлаачид одоо ч ийнхүү нэрших ба бусад бүлгүүд нь Арлын-Карибчууд гэх нэртэй болжээ. Арлын Карибчууд өөрсдийгөө Калинаго хэмээн нэрлэх ба тэд 1400 оноос 1700 оны хооронд тус арлыг хянаж байв. Тэдний тухай Каннибалчуудын дээрэм хэмээн домог болгон ярих айдас нь угтаа эмэгтэйчүүдийн хулгай байсан аж. 1796 онд Британичууд Сент Винсентийг эзлэн, нутгийн иргэдийг хөөн зайлуулсны дараа тэдний дутаан орогнох газар нь Доминика байсан байна.

## Улс төр 
Доминика нь 1978 оны арваннэгдүгээр сарын 3-нд Их Британиас салан тусгаар тогтнов. Энэ улс нь нэг танхимын систем бүхий парламентын бүгд найрамдах засаглалтай ба нийт 30 гишүүн, таван жилийн сонгуулийн хугацаатай юм. Гишүүдийн 21 нь сонгуулиар, 5 нь засгийн газрын тэргүүнээр, 4 нь сөрөг хүчнээс томилогдоно. Сонгууль өгөх эрх нь 18 насанд хүрсэн бүх иргэдэд байна.

Сүүлийн сонгууль 2009 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд явагдсан бөгөөд үр дүн нь *Dominica Labour Party* 18 (2005 онд тус намаас 12 суудал авч байв), *United Workers Party* 3 (8), нам бус 0 (1), *Dominica Freedom Party* 0 (0)  байв (мэдээ: 2009 оны 12 сарын 20).

Доминика нь Үндэстнүүдийн Хамтын Нөхөрлөл, Карибын нийгэмлэг, Зүүн Карибын улсуудын байгууллага, Америкийн улсуудын байгууллага, Латин Америкийн ба Карибын улсуудын нийгэмлэг, жижиг арлын улсуудын холбооны гишүүнээс гадна Америкийн Боливариа холбоо гэх эдийн засгийн холбооны гишүүн улс юм.

## Засаг захиргааны хуваарь 
thumb|right|300px|Доминикагийн дүүргүүд

Доминика нь арван засаг захиргааны дүүрэгт хуваагдана. Дараах хүснэгтэд байгаа оршин суугчдын тоо нь 2001 оны тавдугаар сарын 12-ны хүн амын тооллогын тоо болно.

Эх сурвалж: Central Statistical Office of Dominica

## Цахим холбоос 
* *Government of the Commonwealth of Dominica*; Засгийн газрын албан ёсны цахим хуудас

## Эх сурвалж 

Ангилал:Арлын орон
Ангилал:Антилын салхин талын арал
Ангилал:Хойд Америкийн арал
Ангилал:Карибын тэнгисийн арал
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Төв Америкийн орон