open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам (ОХУ)

**ОХУ-ын Боловсрол, шинжлэх ухааны яам** ( орос. Министерство образования и науки Российской Федерации эсвэл Оросын Минобрнауки) нь 2004 оны 3-р сараас 2018 оны 5-р сар хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулж байсан. Энэ нь ОХУ- д шинжлэх ухааны байгууллагууд, боловсрол, сургуулийн магадлан итгэмжлэлийг хянах үүрэгтэй. Тус агентлаг нь Москва хотын төв захиргааны тойргийн Тверской дүүрэгт төв байртай байжээ. 

Тус яам нь ОХУ-ын Дээд боловсролын байгууллагууд, Улсын боловсролын байгууллага ("удирдлагын академи"), Туршилтын төв, Академик Хүлээн авалт, хөдөлгөөний үндэсний мэдээллийн төвийг удирддаг байв.
2018 оны 5-р сард энэ яамыг Боловсролын яам, Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын яам болгон хуваах шийдвэр гаргасан.

## ОХУ-ын Боловсрол, Шинжлэх Ухааны Яам Байгуулагдсан нь 
ОХУ-ын Боловсрол, шинжлэх ухааны яам (ОХУ-ын БСШУЯ) нь 2004 оны 3-р сарын 9-нд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн N 314-р зарлигаар байгуулагдсан. Тус яам хуучнаар ОХУ-ын Боловсролын яамны үйл ажиллагааны чиглэлээр зохицуулалтын эрх зүйн актуудыг батлахтай холбоотой чиг үүргийг, мөн шинжлэх ухааны салбарт зохицуулагдсан эрх зүйн актуудыг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой чиг үүргийг олж авсан. ОХУ-ын Аж үйлдвэр, шинжлэх ухаан, технологийн яамыг татан буулгаж, ОХУ-ын патент, худалдааны тэмдгийн агентлагийн үйл ажиллагааны чиглэлээр зохицуулалтын эрх зүйн актуудыг батлахтай холбогдсон чиг үүргийг тулгуурлаж ажилладаг байсан.

### Бие даасан 2 яам бий болсон нь 
2018 оны 5-р сарын 15-ны өдөр Боловсрол, шинжлэх ухааны яам Боловсролын яама ( орос. Министерство просвещения , шууд утгаар нь "Гэгээрлийн яам") ба Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын яам ( орос. Министерство науки и высшего образования) гэж 2 хуваагдав. Эхнийх нь тус улсын дунд сургууль, мэргэжлийн боловсролын сургуулиудыг хянах бол харин сүүлийнх нь их дээд сургууль, судалгааны байгууллагуудыг удирдах ёстой. 2013–2018 онд ОХУ-ын Шинжлэх Ухааны Академийн байгууллагуудыг удирдаж байсан Холбооны Шинжлэх Ухааны Байгууллага (ФАСО) одоо Шинжлэх ухаан, Дээд боловсролын яамны бүрэлдэхүүнд орно. Холбогдох гүйцэтгэх захирамжид Ерөнхийлөгч Владимир Путин гарын үсэг зуржээ.  

Ангилал:Боловсролын яам
Ангилал:Шинжлэх ухааны яам
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам
Гэгээрлийн үе

**Гэгээрлийн эрин үе** бол 18-р зууны шинжлэх ухаан, гүн ухааны болон нийгмийн ухааны хөгжилтэй уялдаа холбоотой Европын соёлын түүхийн чухал эрин үе юм. 

Энэ үе нь Англид шинжлэх ухааны хувьсгалаар үүсч Франц, Герман зэрэг Европын бусад орнуудад дэлгэрсэн байна. Уг үзэл санаа рационализм болон чөлөөт сэтгэхүй дээр сурилсан гэдгээрээ алдартай байсан бөгөөд түүний удирдагчид Вольтер, Дэни Дидро гэх мэт гүн ухаантнууд байв. Д.Дидро нь хүн бүрт нээлттэй болох анхны том нэвтэрхий толь болох *Encyclopédie*-ийг бичиж оруулснаар Гэгээрлийн санаа бодлыг түгээн дэлгэрүүлсэн. Гэгээрэл нь өмнөх шинжлэх ухааны хувьсгал болон Рене Декартын санаа бодлоос үүсэлтэй.

## Мөн чанар 
Гэгээрлийн үед шашны сургаалийн ертөнцийг үзэх үзлийг үгүйсгэж, хүн ба нийгмийг танин мэдэх цорын ганц шалгуур болох учир шалтгаанд уриалан дуудаж байв. Түүхэнд анх удаа шинжлэх ухааны ололт амжилтыг нийгмийн хөгжлийн ашиг сонирхолд бодитоор ашиглах тухай асуудал хөндөгдөж ирсэн.

Шинэ төрлийн эрдэмтэд мэдлэгийг түгээж, сурталчлахын чухалыг эрэлхийлж байсан. Мэдлэг нь зөвхөн цөөн хэдэн дээдсүүдэд олгосон давуу эрхтэй байхаа больсон, харин хүн бүрт хүртээмжтэй, практик хэрэглээ байх ёстой болов. Энэ нь олон нийтийн мэтгэлцээний гол сэдэв болсон байна. 

Мэдлэгийг түгээн дэлгэрүүлэх гэсэн энэхүү хүслийн оргил нь Дидро нарын "Encyclopedia" (1751-1780) 35 боть хэвлүүлсэн явдал юм. Энэ бол энэ зууны хамгийн амжилттай, чухал "төсөл" байсан юм. Энэхүү бүтээл нь хүн төрөлхтний хуримтлуулсан бүх мэдлэгийг нэгтгэсэн юм. Энэ нь ертөнц, амьдрал, нийгэм, шинжлэх ухаан, гар урлал, технологи, өдөр тутмын бүх зүйлийг тодорхой тайлбарласан байна. Мөн энэ нэвтэрхий толь нь ийм төрлийн цорын ганц биш байсан, өмнө байсан боловч зөвхөн Франц толь л ийм алдартай болсон. 

Ангилал:Гүн ухааны урсгал
Ангилал:Түүхийн цаг хугацаа
Ангилал:18-р зуун
Самдангийн Сосорбарам

**Самдангийн Сосорбарам** нь Өвөрхангай аймгийн Тарагт сумын харьяат, Үндэсний бөхийн улсын начин цолтой бөх.

## Амжилт 
#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын начин
Алтан (салаа утга)

**Алтан** гэдэг нь монгол хэлнээ алтаар хийсэн, алтаар өнгөлсөн, алт бүхий гэх утгатай тэмдэг нэр бөгөөд маш чухаг, нандин, ховор, алттай зүйрлэм гялалзсан хурц өнгөтэй гэх шилжсэн утгатай. 

## Хүн
*Алтан - Чингис хааны авга
*Түмэдийн Алтан хан
*Готовын Алтан - Монголын бизнесч эмэгтэй
*Четин Алтан - Туркийн зохиолч

## Улс орон, газар нутаг
*Зүрчидийн Алтан улс
*Алтан Орд

## Бусад
*Алтан (хамтлаг) - Ирландын фолк хөгжмийн хамтлаг

## Мөн үзэх
*Алтан ураг
*Алтан медаль
Хэнань фу чөлгөө

**Хэнаньфу чөлгөө** (хятадаар:河南府路; пиньинь галиг:Hénán fǔ lù) бол Юань улсын Хэнань Жянбэй нутгийн төлөөний мужийн харьяаны нэгэн чөлгөө юм. Энэ нь одоогийн Хэнань мужийн Хатан голын өмнөд эргийн Дөнфөн хотын баруун хэсэг, Тунгуаны зүүн хэсэг, Ичуань шянь, Лүши шяний хойд хэсэг зэрэг газрыг хамран оршиж байв. 1368 онп Хунъү хааны зарлигаар нэрийг нь Хөнань фу болгожээ.   

## Дотоод бүтэц
Хэнаньфу чөлгөө  9 жөүтэй байсан.
# Луоян шянь
# Шаньжөүгийн Шань шянь
# Дөнфөн шянь
# Гуншянь
# Шиньань шянь
# Мэнжинь шянь
# Юннин шянь
# Мяньчы шянь
# Линбао шянь

## Холбоотой мэдээлэл
*Юань улс
*Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
*Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улс
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын түүх
Шянян чөлгөө

**Шянян чөлгөө** (хятадаар:襄阳路; пиньинь галиг:Xiāngyáng lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харьяа чөлгөө юм. Одоогийн Хубэй мужийн Сүйжөү хотын баруун хэсэг, Жуншян, Юаньань, Шиншань мэтийн шяниудын хойд хэсгийг хамарч байлаа. Мин улсын эхэн үед татан буугдсан. 

## Холбоотой мэдээлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улс
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Цижөү чөлгөө

**Цижөү чөлгөө** (хятадаар:蕲州路; пиньинь галиг:Qí zhōu lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харьяат чөлгөө юм. Одоогийн Хүбэй мужийн Чанжянь-ий хойд хэсэг, Цичүнь шянь-ий зүүн хэсгнйн нутгийг багтааж байв. Тус чөлгөө нь Цичүнь шяниар төвлөрч байв. 1368 онд татан буугдаж Цижөү фу болов. 

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн
## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын түүх
Хуанжөү чөлгөө

**Хуанжөү чөлгөө** (хятадаар:黄州路; пиньинь галиг:Huáng zhōu lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харьяаны чөлгөө юм. 1277 онд байгуулсан. Төв захиргаа нь Хуанфөн шянь. Одоогийн Хүбэй мужийн Чанжяний хойд хэсэг, Шөшүй голын зүүн хэсэг, Башүй голын  баруун хэсгийн нутгуудыг багтааж байсан.  1364 онд Жу Юаньжанд эзлэгдэж, Хуанжөү фу болгов. 

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн
## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Дэлхийн Монголчуудын - MGLRADIO 88.3

**Дэлхийн Монголчуудын - MGLRADIO 88.3** нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хот болон 21 аймгийн төвд 88.3 Mhz давтамж дээр   монгол хэлээр нэвтрүүлдэг радио юм.

Тус радио нь Монголын анхны онлайн радио, анхны “Talk radio”, анхны хардаг, үздэг радио юм.

Дэлхий монголчуудын MGLRADIO-гийн шууд эфирийг дэлхийн хаанаас ч www.mglradio.com болон MGLRADIO - Дэлхийн Монголчуудын Радио албан ёсны фэйсбүүк хуудсаар дамжуулан 24 цаг тасралтгүй онлайнаар сонсох боломжтой байдаг. 

Мөн бүх нэвтрүүлгийг радиогийн албан ёсны www.mglradio.com сайт, 'MGLRADIO FM-88.3' youtube суваг, Facebook-ийн MGLRADIO - Дэлхийн Монголчуудын Радио пэйж хуудас болон soundcloud-ийн Дэлхийн Монголчуудын MGLRADIO 88.3,  https://twitter.com/3Mglradioхаягаар дахин үзэж, сонсож болдог.

Монголын хамгийн олон сонсогчтой радио 

## Түүх 
*2008 онд БНСУ-д Монголын анхны онлайн радио болон үүсгэн байгуулагдаж, 2009 оны 9-р сард www.mglradio.com сайтаар шууд эфирийг цацаж, тухайн үед Солонгос улсад амьдарч байсан монголчуудын мэдээ мэдээллийн гүүр нь болж байсан юм.
*2014 онд Нийслэл Улаанбаатар хотод “MGLRADIO” нэртэйгээр FM 102.1 Mhz долгионоор цацагдаж эхэлсэн.
*2018 онд бүрэн шинэчлэгдэж  “Дэлхийн Монголчуудын - MGLRADIO” болж 88.3 Mhz дээр цацагдаж эхэлсэн юм.
*2019 онд үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэн Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотоос хүрээгээ тэлж, 04 сард хамгийн их хүн амтай Дархан, Эрдэнэт хотуудад өргөн нэвтрүүлгийн эфир цацагдаж эхэлсэн бол 10-р сараас Монгол Улсын бүх аймагт цацагдаж байна.

## Эфирийн бүтэц 
Дэлхийн Монголчуудын MGLRADIO 88.3 нь 30-дээш насны сонсогчдод зориулсан, хувь хүний хөгжлийг дэмжих Монголын анхны “Talk Radio” юм.

Радио тасралтгүй, 24 цагийн эфиртэй ба өглөө 07:10 минутаас эхлэн 23:00 цаг хүртэл, өдөрт 16 нэвтрүүлэг шууд дамжуулагддаг. Нэг нэвтрүүлгийг хөтлөгч, найруулагч, зохиолч, продюсер гэсэн баг бэлтгэдэг.  

Бүх нэвтрүүлгийг радиогийн албан ёсны пэйж хуудсаар LIVE хэлбэрээр давхар дамжуулдаг ба 100% өөрийн бүтээл үйлдвэрлэдэг, контент төвтэй Арилжааны радио юм. 

Түүнчлэн ОБЕГ-ын Зарлан мэдээлэх, дамжуулах, радио өргөн нэвтрүүлгийн тоног төхөөрөмж радиогийн байранд суурилагдсан байдаг. Ингэснээр онцгой тохиолдолд улс оронд болж байгаа зарлан түгээх яаралтай мэдээллийн дохиог хамгийн түрүүнд  Дэлхийн Монголчуудын MGLRADIO 88.3 радио долгион хүлээн авах ба улмаар эх орон даяар цацагдаж байгаа Монголын Үндэсний Радио болон Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж байгаа бусад бүх ФМ радиогийн шууд эфирийг зогсоож, уг дохиог дамжуулах хариуцлагатай чухал үүргийг гүйцэтгэж байна. 

## Радиогийн салбар 
### Орон нутаг
2019 оны 4-р сараас эхэлж Орхон аймаг, Дархан-Уул аймагт өргөн нэвтрүүлгийн эфирээ цацаж эхэлсэн. Харин 2019 оны 10-р сараас эхлэн 19 аймгийн төвд шууд эфирээ цацаж эхэлснээр Улаанбаатар хот болон 21 аймагт үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа Монголын анхны Арилжааны радио болсон юм.  

2022 онд Замын-Үүдэд эфирээ цацаж эхэлсэн.

Ангилал:Монголын радио
Рүнин фу

**Рүнин фу** (хятадаар:汝寧府; пиньинь галиг:Rǔ níng fǔ) бол Юань улсын үеийн Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харъяаны нэгэн нэгж юм. 1293 онд Сүй улсын үеийн Цайжөүгийн нэрийг Рүнин фу болгожээ. Төв захиргаа нь Рүнян шянь (Одоогийн Хэнань мужийн Рүнань шянь). Рүнин фуд одоогийн Хэнань мужийн Шипин, Шянчөн, Анхуй мужийн Инхө голын баруун хэсэг зэрэг нутгийг багтааж байв. 

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Наньян фу

**Наньян фу** (хятадаар:南陽府; пиньинь галиг: Nanyan fu) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харъяаны фу юм. 2 жөү, 11 шяниас бүрдэж байсан. Мин улс, Чин улсын үед өөрчлөлгүй хэрэглэж байсан. 1912 онд татан буугдсан.

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Бяньлянь чөлгөө

**Бяньлянь чөлгөө** (хятадаар:汴梁路; пиньинь галиг:Biàn liáng lù) бол Юань улсын Хэнань Жянбэй нутгийн син шэний төв чөлгөө нь юм. Жы юаний 25-р онд (1288 он) хуучин Алтан улсын Наньжин чөлгөөний нэрийг **Бяньлянь чөлгөө** гэж сольжээ. Улмаар Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний төв нь  болсон бөгөөд, тус чөлгөө нь Кайфөн шянь, Шянфү шяниар (одоогийн Хэнань мужийн Кайфөн хот) төвлөрч байв. Бяньлянь чөлгөө одоогийн Хэнань мужийн Шинян хот, Шянчөн шянь-ий зүүн хэсэг, Миньчуань шянь, Чэньчю шяний баруун хэсэг, Яньжинь шяний өмнөд хэсэг, Луохө хот, Шянчөн хотын нутаг дэвсгэрийг багтаасан байв. 1368 онд Мин улсын Хуньүгийн зарлигаар Кайфөн фу болгож нэрийг нь сольсон.  

## Холбоотой мэдээлэл
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн
* Юань улс
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо   
## Эшлэл
Ангилал:Юань улс
Ангилал:Монголын урьдын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын урьдын засаг захиргааны нэгж
Гүйдө фу

**Гүйдө фу** (хятадаар:归德府; пиньинь галиг:Guī dé fǔ) бол одоогийн Хэнань мужийн Шанчю хот юм. Тан улсын үед Сүнжөү, Умард Сүн улсын үед өмнөд нийслэл Иньтянь фу, Алтан улсын үед Наньжин чөлгөө, Юань улсын үед Гүйдө фу гэж тус тус нэрлэж байсан юм. Мин улсын эхэн үед Гүйдө фуг татан буулгахдаа Кайфөн фугийн харъяаны Гүйдө жөү болгон бууруулжээ. Мин улсын Жячингийн 24-р онд (1545 он) Гүйдө фуг дахин сэргээсэн. 

## Нутаг дэвсгэрийн хуваарь
### Алтан улсын үе
Алтан улсын үеийн Наньжинь чөлгөөний 6 шянь: Сүйян шянь, Нинлин шянь, Шяи шянь, Ючөн шянь, Гүшү шянь, Чүчю шянь
### Юань улсын үе
Юань улсын үеийн Гүйдө фуг Шюжөү, Сүжөү, Пижөү, Божөү гэсэн 4 жөү, Сүйян шянь, Юнчөн шянь, Шяи шянь, Нинлин шянь 4 шянь бүрдүүлж байв. Шюжөү дотроо 1 шяньтай: Сү шянь; Божөүгийн харъяаны 1 шянь: Линби шянь; Пижөүгийн харъяаны 3 шянь: Шяпи шянь, Сүцянь шянь, Сүйнин шянь; Сүжөүгийн харъяаны 3 шянь: Цяо шянь, Лүи шянь, Чөнфү шянь.     
 
### Мин улсын үе
Харъяандаа 6 шянь, 1 жөүтэй байсан. Шанчю шянь, Нинлин шянь, Лүи шянь, Шяи шянь, Юнчөн шянь; Сүйжөү зэрэг юм. Сүйжөү нь харъяандаа Каочөн шянь, Жөчөн шянь гэсэн 2 шяньтай. 

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Хятадын түүх
Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж
Цэвээнжавын Юүвээ

**Цэвээнжавын Юүвээ** нь Архангай аймгийн Хотонт сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой бөх.

## Амжилт
### Улсын наадмын дэвжээнд 
## Гэр бүл
Түүний хоёр дүү Ванчигцэрэн, Дуламсүрэн нар улсын начин цолтой бөхчүүд юм.

Ангилал:Улсын харцага
Ангилал:Хотонтын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Дахын Одсүрэн

**Дахын Одсүрэн** нь Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой бөх.

## Амжилт
### Улсын наадмын дэвжээнд 
### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын харцага
Товуудоржийн Дэмбэрэлсамбуу

**Товуудоржийн Дэмбэрэлсамбуу** нь Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын харьяат, Үндэсний бөхийн улсын начин цолтой бөх.

## Амжилт 
#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын начин
Хуурамч мэдээ

**Хуурамч мэдээ** гэдгийг хогон мэдээ, хиймэл-мэдээ, хувилбарт баримт эсвэл булхайт мэдээ гэж нэрлэдэг, уламжлалт мэдээллийн хэрэгслүүд (хэвлэл, өргөн нэвтрүүлэг) эсвэл цахим нийгмийн мэдээллийн хэрэгслээр зориудаар дуулиан тарьсан, ташаа мэдээлэл бүхий булхайт мэдээний хэлбэр юм. Англи хэлээр fake news гэж нэрлэдэг бөгөөд өдгөө Монголын сэтгүүл зүйд Фейк ньюс гэсэн дуудлага үгээр нь ашиглах нь бий. "**Fake**" хэмээх англи үгийг хар ярианы өнгө аясыг нь алдагдуулалгүйгээр монголчлох хамгийн оновчтой хувилбар нь “**Хулхи**” гэдэгтэй дүйх юм. Хуурамч мэдээ буюу Хулхи мэдээ нь цахим мэдээллийн эрин зуунд улам бүр нэмэгдэж байна.   

Ташаа мэдээлэл нь гол төлөв нийгмийн сүлжээгээр тардаг, гэхдээ хааяа гол хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гарах нь бий. Тиймээс Монголын сэтгүүлчдийн ёс зүйн зарчмын есдүгээр зүйлд: "*Буруу ташаа мэдээлэл гаргасан бол засч залруулахын төлөө бололцоотой бүхнийг хийнэ"* гэж заасан байдаг. 

АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трамп “fake news” гэсэн нэр томьёог сонгон, их төлөв хэрэглэдэг байна. Тэрбээр *@realDonaldTramp* хаягаараа “*Хуурамч мэдээлэгчид илүү цагаар ажиллаж байна. Эдийн засаг болон бусад салбарт ихээхэн амжилт гарч байгаа боловч миний талаар сүлжээний 91 хувь нь сөрөг “Fake news” мэдээ, мэдээлэл нийтэлж байгаа талаар дөнгөж сая мэдээлсэн. Бид авлигад автсан хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдтэй ажиллахдаа яагаад ийм идэвхтэй байдаг юм*. 2018.05.18.” хэмээн жиргэж байв. 

## Мөн үзэх 
Баримт

Баримт нягтлахуй

Мэдээллийг нягтлахуй

Эх сурвалж

Редакторлах зүй

## Цахим холбоос 
* ХУУРАМЧ МЭДЭЭ, ХЭВ ШИНЖ, ҮР ДАГАВАР, НИЙГМИЙН СЭТГЭЛЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ-1
* Хуурамч мэдээ тараадаг 7 төрлийн хүн
* О.Магнай мэдээлэл хийхдээ гурван ташаа мэдээлэл өгөв
* МОНГОЛЫН СЭТГҮҮЛЧДИЙН ЁС ЗҮЙН ЗАРЧИМ

Ангилал:Худал мэдээлэл
Ангилал:Улс төрийн хэллэг
Ангилал:Англи хэллэг
Ангилал:Сэтгүүл зүйн нэр томьёо
Ташаа мэдээлэл

**Ташаа мэдээлэл** гэдэг нь хууран мэхлэх зорилгоор зориудаар тараасан хуурамч худал буюу төөрөгдүүлсэн мэдээлэл юм. 

Монгол Улсын Тагнуулын Ерөнхий Газар нь ташаа мэдээллийг тайлбарлахдаа: **Ташаа мэдээлэл**-**misinformation***:* үнэн мэдээллийг ташаа ойлгуулах зорилгоор ашиглах. /үнэн мэдээллийг өөр зорилгоор ашиглаж, буруу дүгнэлтэд хүргэх үйл явц, Зарим тохиолдолд тодорхой санаа, зорилгогүйгээр эндүүрч ташаарснаас үүдсэн мэдээллийн бүрэн бүтэн байдлын доголдлыг хэлэх нь бий/ гэжээ. 

### **Ташаа мэдээллийг санамсаргүй түгээх нь** 
Сэтгүүлч, хэвлэн нийтлэгч, хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл ташаа мэдээллийг санамсаргүй түгээсэн бол яах вэ? Монголын сэтгүүлчдийн ёс зүйн зарчмын дараах зүйл заалтын дагууд хариуцлага хүлээнэ. Үүнд:   

Гуравдугаар зүйлд зааснаар "Бичсэн бүх зүйлийнхээ хариуцлагыг хүлээнэ", есдүгээр зүйлд зааснаар "Буруу ташаа мэдээлэл гаргасан бол засаж залруулахын төлөө бололцоотой бүхнийг хийнэ" буюу залруулга гаргах, уучлалт гуйх юм.   

Баримт нягтлахуй, тэр дундаа хэвлэлийн өмнөх баримт нягтлахуйг хийж гүйцэтгээгүйгээс сэтгүүлчийн ажил хөдөлмөрт алдаа дутагдал гарч болно. Үүнээс гадна сэтгүүл зүйн эх сурвалжийн дутмаг байдал ч нөлөөлнө. Тухайлбал хамгийн багадаа хоёр сэтгүүл зүйн эх сурвалжийг ашиглах хэрэгтэй байдаг.  

## Мөн үзэх 
* Хуурамч мэдээ
* Баримт
* Баримт нягтлах нь
* Редакторлах зүй
* Хэвлэлийн зөвлөл
* Сэтгүүлчийн ёс зүй
* Суртал ухуулга

## Цахим холбоос 
* О.Магнай мэдээлэл хийхдээ гурван ташаа мэдээлэл өгөв

Ангилал:Тагнуул
Ангилал:Суртал ухуулга

Ангилал:Мэдээлэл
Ангилал:Олон нийтийн хэвлэл
Мэдээний нэвтрүүлэг

### **Мэдээний нэвтрүүлэг** 
**Радио мэдээ** гэдэг бол сонсогчдын олонхын болон тодорхой хэсэг, бүлгийн сонирхлыг татахуйц нийгмийн чухал ач холбогдол бүхий баримт, үйл явдал, үзэгдлийн талаар шинэлэг мэдээлэл агуулсан мэдээллийн бичлэгийн шуурхай зүйл мөн. 

Радио мэдээний гол тусгах зүйл нь ямагт бодит байдлын шинэлэг баримт, үйл явдал байдаг.  Дуу чимээг ашигладаг тул хэрэглэгч, олон нийтэд үнэн бодитой байна.   

Радио мэдээний бүтэц сонин хэвлэлийн уруугаа харсан гурвалжин бүтэцтэй ойролцоо байна.   

## Онцлог шинж 
### **Хөтлөгч** 
Радио мэдээ хөтлөгчийн дуу хоолойны оролцоотой хүрдэг. Радио мэдээний хөтлөгч, уншигчийн хүчээр радио мэдээ амилдаг. 

### **Шуурхай**
Шуурхай гэдгээрээ хамгийн алдартай. Сонин хэвлэхийг хүлээхгүй болж буй үйл явдлыг газар дээрээс нь сонсогчдын бүх давхаргад хандж хүргэж болно. Сонсогчдод дээд зэргээр үнэн бодитой, мэдээний үндсэн асуултад бүрэн хариулт өгсөн, толгой буюу лид нь маш тодорхой, товч, энгийн ойлгомжтой, гол зүйлийг оновчтой аргаар дахин давтсан (энэ нь тогтмол хэвлэлийн мэдээнээс ялгагдах гол онцлог болно), идэвхтэй үгээр богино өгүүлбэрээр бичсэн, логик холбоо сайтай, үйл явдлын баримтат шинжийг хадгалсан байх явдал юм.

### **Ярианы хэл** 
Радио мэдээ нь ярианы хэл ашиглаж, богино өгүүлбэрээр бичдэг онцлогтой. Учир нь хэрэглэгч гол төлөв мэдээг нь нэг л удаа сонсох буюу өөрөөр хэлбэл дахин нягтлан унших, харах боломжгүй тул маш энгийн, товч хэл хэллэг хэрэглэдэг.

### **Дуудлага үг** 
"*Анхаараарай, анхаараарай Улаанбаатараас ярьж байна", "Та гэрээсээ гарах гэж байна уу?", "Байз та нэг зүйл мартаагүй биз", "Хүүхдүүд ээ, анхаарлаа түр хандуулаарай"* зэрэг хэрэглэгч, сонсогчоо уриалсан дуудлага үг ашигладаг.

### **Дуу чимээ** 
Радио мэдээ нь үйл явдлын орчны чимээ, эх сурвалжийн үг хэл шууд хүрдэг тул сонин хэвлэлийн мэдээнээс итгэл үнэмшил сайтай.  Эх сурвалжийн үг хэл, үйлдэл, байгаа орчин нь хүртэл мэдэгдэхүйц чимээгээр хүрдэг.  

### **Хөгжим** 
Мэдээний эхлэл, төгсгөлд мэдээллийн хөтөлбөр, мэдээний төрөл зүйлээс шалтгаалж өөр өөр ая, хөгжим ашиглана. 

## Төрөл ангилал 
### **Сонордуулга мэдээ** 
Мэдээллийн хөтөлбөр эсвэл тухайлсан тэрхүү урьдчилан сэргийлэх, сонордуулга мэдээнд нүргэлсэн ая, хөгжим эгшиглэнэ. Радио мэдээ бол чухал учраас олон нийтийн хүлээн авах мэдэх ёстой агуулга байх ёстой. Радио мэдээ нь цаг агаарын урьдчилан сэргийлсэн түгшүүртэй мэдээний аяыг ард иргэд хэдийнэ мэддэг болсон байдаг. 

### **Амралтын мэдээ** 
Мэдээллийн хөтөлбөр эсвэл тухайлсан тэрхүү амралтын мэдээнд хөнгөн зөөлөн ая, хөгжим эгшиглэнэ. Хүмүүст сонсоход таатай, басхүү зугаатай тайван амраах зорилготой баримт агуулсан амралтын мэдээ юм. Радио мэдээ бол өөрсдийн нь өмнө тулгараад байгаа асуудлуудыг оюун ухаанаараа шийдэхэд хүмүүст туслах баримт мэдээ байдаг.

Ангилал:Радио
Ангилал:Мэдээ
Уруугаа харсан гурвалжин (сэтгүүл зүй)

**Уруугаа харсан гурвалжин** гэсэн хэллэг нь сэтгүүлч мэдээнд орох баримтуудын ач холбогдлын багтаамжаар үнэлсэн бүтэц болно. 

Иймд: Мэдээний эхэн хэсэгт буюу хамгийн их эзлэхүүнтэй хэсэгт хамгийн чухал, ач холбогдолтой баримтыг оруулж өгдөг. Энэхүү мэдээний толгой хэсгийг Монголын сэтгүүл зүйд мэдээний лид гэж нэрлэж хэвшжээ. 

Мэдээний эхэн хэсэгт хамгийн үнэ цэнтэй мэдээлэл буюу Хэн? Юу? Хэзээ? Хаана? Яагаад? Яаж? гэсэн асуултад хариулах ёстой байдаг.

Мэдээний дараагийн хэсэгт нэмэн дэлгэрүүлэх, чухал нарийвчилсан мэдээлэл бөгөөд Яаж? Яагаад? асуултыг улам тодотгож хариулах баримт орно. 

Мэдээний төгсгөлд цөөн өгүүлбэрээр ач холбогдлоор бага мэдээний хэсэг буюу тухайн асуудал, юмс үзэгдлийн ерөнхий тайлбар аль эсвэл түүхэн мэдээлэл буюу өмнө нь болж байсан адил төстэй үйл явдлын тухай мэдээлэл орно. 

## Зорилго 
Уруугаа харсан гурвалжин бүтэц нь мэдээ бичихдээ уншигч, олон нийтийг татах "гох дэгээ" үг хэллэг, өдөөн хатгасан эшлэл, асуулт зэргийг багтааж, хүмүүсийг мэдээг бүрэн уншихад уриалсан баримтыг өгүүлнэ гэсэн үг юм. 

Энэхүү бүтэц хэлбэрийг хоёр шалтгааны улмаас өндрөөр үнэлдэг. Нэгдүгээрт, уншигчид мэдээгээ дутуу, бүх нарийн мэдээллийг хараагүй байсан ч утга санааг ойлгож чадна. Хоёрдугаарт, мэдээний дэлгэрэнгүй нарийвчилсан мэдээллийг мэдээний төгсгөлд уншигчдад хүргэдэг.

## Түүх 
Уруугаа харсан гурвалжин бүтэц нь хэдий үеэс үүссэн тухай түүхчид нэгдсэн ойлголтод хүрээгүй байна. XIX зуун Америкийн сонин хэвлэлийн мэдээнд уруугаа харсан гурвалжин бүтэц тархах болсон нь нийгмийн эрэлт хэрэгцээ, боловсролын нөлөөгөөр тайлбарлан өгүүлэхээс баримтыг урьтаж өгүүлэхийг илүүд үзсэн байж болох юм.
Ангилал:Сэтгүүл зүйн нэр томьёо
Лүжөү чөлгөө

**Лүжөү чөлгөө** (хятадаар:廬州路; пиньинь галиг:Lú zhōu lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний доторх Жяньши дао харъяалагдаж байсан нэгэн чөлгөө юм. Тус чөлгөөг 1276 онд Баян жанжны удирдсан Монголын их цэрэг Сүн улсаас эзлэн авч, Юань улсын *Жяншигийн нийтийн даргачийн ордонд* нэгтгэсэн. 1277 онд Жяншигийн нийтийн даргачийн ордонг татан буулгаад, Хэнань Жянбэй син шэний Жянши даог шинээр байгуулан, Лүжөү чөлгөөг тус даод шилжүүлсэн. Чөлгөөний төв нь Хөфэй шянь. 1364 онд Жу Юаньжаны удирдсан босогчид эзлэж авсны дараа, Лүжөү чөлгөөг татан буулгаж, Лүжөү фу-г шинээр байгуулжээ.    

## Бүтэц
Уг чөлгөөнд 1 бичгийн хэлтэс, 3 жөү, 3 шяньд 1291 оны өрх амын тооллогоор 31746 өрх, 229457 хүн бүртгэгдсэн. Бас 3 жөүд шууд харъяалагдах  нийт 8 шяньтай байсан.  
### Жөү
# Хөжөү: Лиян шянь, Ханьшань шянь, Үжян шянь
# Увэйжөү: Увэй шянь, Лүжян шянь, Чао шянь
# Люаньжөү: Люань шянь, Иншань шянь

### Шянь
# Хөфэй шянь
# Лян шянь
# Шүчөн шянь

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Ангилал:Юань улс
Ангилал:Хятадын түүх
Аньфөн чөлгөө

**Аньфөн чөлгөө** (хятадаар:安丰路; пиньинь галиг:Ān fēng lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй син шэний Жяньши даогийн доторх чөлгөө юм. 1277 онд Юань улсын цэрэгт эзлэгдэж, Аньфөн жюнийг байгуулжээ. Удалгүй Хэнань Жяньбэй син шэнд харъяалуулжээ. Төв захиргаа нь Шоучүнь шянь буюу одоогийн Аньхуй мужийн Шоу шянь юм. Аньфөн чөлгөө нь одоогийн Шоу шянь, Фөнян, Динюань, Хүо Цю, Жанфөн, Мөнчөн, Хуайюань, Фөнтай, Лишинь зэрэг хот, шяниудын нутгийг хамран оршиж байв. 1366 онд Жу Юань Жанд эзлэгдэж, Шоучүнь фу гэж нэрлэгдэв.     

## Холбоотой өгүүлэл
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Аньцин чөлгөө

**Аньцин чөлгөө** (хятадаар:安庆路; пиньинь галиг: Ānqìng lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй син жун шу шэний доторх Жянши даогийн харъяаны чөлгөө юм. 1277 онд Юань улсын харъяанд орж, Аньцин фу-г байгуулж, засаг захиргааны төвөөр нь Хуайнин шянийг болгов. Энэ чөлгөө нь одоогийн Аньхуй мужийн Юэши, Тончөн 2 шяний өмнөд, Цонян шяний баруун, Чанжяны хойд хэсгийн нутгийг хамран оршиж байв. 1361 онд Жу Юань Жанд эзлэгдэж, Аньцин чөлгөөг татан буулгаад, Нинжян фуг байгуулсан.  

## Холбоотой өгүүлэл
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Янжөү чөлгөө

**Янжөү чөлгөө**(хятадаар:扬州路; пиньинь галиг:Yángzhōu lù)  бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй син жун шу шэний харъяаны Жяндун даод хамаарагдаж байсан чөлгөө юм. 1277 онд Юань улсын их цэрэгт эзлэгдэж, Жяндун шяниар төвлөрч байсан. Уг чөлгөө нь одоогийн Жяньсү мужийн Янжөү, Тайжөү, Наньтун, Тунжөү, Ижөн, Цяоян, Жянду, Тайшинь, Хайань, Рүгао, Рүдун, Хаймөн, Цидун, Люхө шянь хотууд; Аньхуй мужийн Чүжөү, Лайань, Чуаньжяо, Шанхай, Чунмин зэрэг хотуудын нутгийг багтаасан нутгийг хамарч байлаа. 1357 онд Жу Юань Жанд эзлэгдэж, Жянхай фу хэмээн нэрийг нь сольсон.     

## Холбоотой өгүүлэл
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Хуайань чөлгөө

**Хуайань чөлгөө** (хятадаар:淮安路; пиньинь галиг:Huái'ān lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй син шэний нэг чөлгөө юм. Энэ чөлгөө нь Тан улсын үед **Чужөү**, Сүн улсын үед **Хуайань жөү** хэмээх нэртэй байв. 1276 онд Юань улс эзлэж аваад **Жяндуны аньфусы** гэж нэрлэв. 1277 онд Нийтийн даргачийн ордонг байгуулж, бичгийн хэлтэсийг бий болгов. 1283 онд **Хуайань жөүг** Хуайань чөлгөө болгон дэвшүүлэв.   
1291 оны байдлаар 1 бичгийн хэлтэс, 4 шянь, 3 жөүд 91022 өрх, 547377 хүн бүртгэгдсэн байдаг. Засаг захиргааны төв нь Шаньян шянь. 1366 онд Жу Юань Жанд эзлэгдэж, Хуайань фу хэмээн нэрлэх болов.

## Холбоотой өгүүлэл
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн 

## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Жуншин чөлгөө

**Жуншин чөлгөө** (хятадаар:中興路; пиньинь галиг:Zhōngxìng lù) бол Юань улсын сүүл үе дэхь Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харъяаны нэг чөлгөө юм. 1329 онд Заяат хааны үед Жянлин чөлгөөний нэрийг **Жуншин чөлгөө** болгож өөрчилсөн. Жянлин шяньд төвлөрч байсан.   

## Тойм
Тус чөлгөө нь одоогийн Хүбэй мужийн Жинжөү хотын өмнөд, Шишоу хотын хойд, Жыжян хот, Сүнзы хотын зүүн, Цяньжян, Жяньли шяний баруун нутгаас бүрдэж байв. 1364 онд Жу Юань Жанд эзлэгдэж, Жинжөү фу хэмээгдэх болов.  
Долоон шяньд нийт 170682 өрх, 599224 хүнтэй байсан.
# Жянлин шянь
# Гүнань шянь
# Шишоу шянь
# Сүнзы шянь
# Жыжян шянь
# Цяньжян шянь
# Жяньли шянь

## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Шяжөү чөлгөө

**Шяжөү чөлгөө** (хятадаар:峡州路; пиньинь:xiá zhōu lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний харъяаны Жинхүбэй даод хамаарах чөлгөө юм. 1280 онд Сүн улсын Шяжөүг өргөтгөн Шяжөү чөлгөө болгон дэвшүүлж, Илин шяньд төвлөрүүлсэн. Одоогийн Хүбэй мужийн Ичан хот, Чанян шянь, Жыжян хотын ихэнх нутгийг багтаасан байв. Илин шянь, Юаньань шянь, Чанян шянь, Иду шянь гэсэн 4 шяниас бүрдэж байсан. 1364 онд Ү ван Жу Юань Жаны цэрэгт эзлэгдэж, дахин Шяжөү болгов. 1376 онд Шяжөү нэрийг эгнэгт халж, Илин жөү хэмээв.    
 
## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Гаою фу

**Гаою фу** (хятадаар:高邮府; пиньинь галиг: Gāoyóu fǔ) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй син шэний Жяндун замд харъяалагдаж байсан фу юм. 1276 онд Юань улсын цэрэгт эзлэгдэж, 1277 онд Гаою чөлгөө болсон. 1283 онд Гаою фу болгож, Янжөү чөлгөөнд захирагдахаар болгож өөрчлөгдсөн. Гаою шяньд төвлөрч байсан. Одоогийн Жяньсү мужийн Гаою хот, Шиньхуа, Баоин, Жинху зэрэг хотуудын нутгийг багтааж байлаа. 1368 онд Мин улсын цэрэгт эзлэгдэж, Гаою жөү болж өөрчлөгдөв.

## Холбоотой өгүүлэл
* Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэн

## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Аньлү фу

**Аньлү чөлгөө** (хятадаар:安陆府; пиньинь:Ān lù fǔ) бол Юань улсын нэг чөлгөө юм. 1278 онд Сүн улсын Инжөүгийн нэрийг **Аньлү фу** болгон, Чаншоу шяньд төвлөрүүлэв. Мөн Хэнань Жяньбэйгийн син жун шу шэнд захируулжээ. Одоогийн Хүбэй мужийн Жуншян, Жиншань, Тяньмөн, Цяньжян шяний нутаг юм. Мин улсад эзлэгдээд Аньлү жөү, Мин улсын дунд үед Чэнтянь фу, Манжид эзлэгдээд ахин Аньлү фу болжээ.     

## Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Дасин фу

**Дасин фу** (хятадаар:大兴府; пиньинь галиг:Dàxīng fǔ) бол 12-14-р зууны үед хойд хятадын нутагт оршин тогтнож байсан зүрчидийн Алтан улс, монголын Юань улсын цаг үе дэхь засаг захиргааны байгууламж билээ. 

## Тойм
Анх Алтан улсын үед 1153 онд мөхсөн Кидан улсын өмнөд нийслэл Яньжин чөлгөөний нэрийг Жунду чөлгөө буюу **Дунд нийслэл** болгон өөрчлөн, **Дасин фу**г байгуулсан. 1215 онд Их Монгол Улсын их цэрэг Алтан улсын дунд нийслэлийг эзлэн авсны дараа, Жунду чөлгөөг Яньжин чөлгөө болгон, Дасин фуг  мөн хэвээр нь үлдээсэн. 1264 онд Хааны зарлигаар, Яньжин чөлгөөний нэрийг дахин Жунду чөлгөө болгож, Дасин фуг хэвээр үлдээв. 
1272 онд Жунду чөлгөөний нэрийг Даду чөлгөө болгон өөрчлөөд, Дасин фуг хэвээр үлдээсэн. 1368 онд Мин улсын цэрэгт эзлэгдэж, Даду чөлгөөний нэрийг Бэйпин фу болгохдоо, Дасин фуг татан буулгаад Бэйпин фуд нэгтгэв. 
Юань улсын үед Дасин фу 6 шяньтай байсан. 
Үүнд: 
# Дасин шянь
# Ваньпин шянь
# Юнчин шянь
# Баочы шянь
# Чанпин шянь
# Ляншян шянь

## Захирагч түшмэд
### Юань улсын үе
# Жан Роу (1218-?)
# Хүсинь (1273-1279)
# Хао Тяньжю (?-?)
# Шадө (1297)
# Яо Тяньфу (1300-1302)
# Мамаху (1317)
# Лю Юаньрэнь (?-1331)
# Ли Жы (1361-1364)

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо

## Эшлэл
Ангилал:Юань улс
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Дөань фу

**Дөань фу** (хятадаар:德安府; пиньинь:Dé ān fǔ) бол Юань улсын үеийн Хэнань Жяньбэй син шэний харъяаны фу юм. Анх Сүн улсын Сюаньхөгийн тэргүүн онд (1119 он) Аньжөү нэртэй байгуулагдаж, Жинхүбэй чөлгөөнд харъяалагдаж байгаад, 1276 онд Монгол цэрэгт эзлэгдэж **Дөань фу** нэртэй болов. 1368 онд Мин улсад эзлэгдэж Дөань жөү, 1380 оноос Хүгуан мужид харъяалагдаж эхлэв.  
Одоогийн Хүбэй мужийн Аньлү, Гуаньшуй, Инчөн, Юньмөн, Шяоган гэсэн шянь, хотуудын нутгаас бүрдэж байлаа. 

## Холбоотой өгүүлэл
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Сэр-Одын Саранцацралт

**Сэр-Одын Саранцацралт** (1960 онд Улаанбаатар хотд төрсөн-) - Монгол Улсын Төрийн шагналт зураач, уран барималчин эмэгтэй.
## Намтар 
Сэр-Одын Саранцацралт нь 1960 онд төрсөн.

Дүрслэх урлагийн сургуульд сурсан бөгөөд 1992 оноос бие даан уран зургийн үзэсгэлэнгээ гаргаж эхэлжээ.

"Монгол эх", "Элэнц хуланцын дурсамж" уран баримал, "Жонон хонгор", "Арга билиг" бүтээл, "Баадантай юм" үзэсгэлэнгээр толилуулсан бүтээлүүдээр нь Төрийн шагнал хүртээсэн юм. 

Их Британийн Кембриджийн их сургуулийн намтар судлалын төвөөс  дэлхийн оюунлаг 2000 хүний нэгээр тодруулж байсан удаатай.

2014 оны байдлаар бие даасан 30 гаруй болон бусадтай хамтарсан 70 орчим үзэсгэлэнд оролцсон тооцоо бий.

1997 онд Монголын урчуудын эвлэлийн захиалгаар "Open sky" контэмпри баримал бүтээж байв.

## Уран бүтээлээс 
2010 онд "Time" уран бүтээлийн үзэсгэлэн

2014 онд "Өвс" уран бүтээлийн үзэсгэлэн

2018 онд "Өвсний хэлмэрч" уран бүтээлийн үзэсгэлэн

## Гавьяа шагнал 
* 1994 онд Монголын урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагнал
* 2005 онд Төрийн шагнал
* 2012 онд Дэлхийн Оюунлаг 2000 хүний нэг
* 2013 онд 44 дахь Да Винчи Даймонд шагнал

## Цахим холбоос 
Сэр-Одын Саранцацралт нүүр хуудас

Ангилал:Монголын зураач
Ангилал:Монголын уран барималч
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагналтан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1960 онд төрсөн
Жинмэнь жөү

**Жинмэнь жөү** (хятадаар:荆门州; пиньинь галиг:Jīngmén zhōu) бол Юань улсаас Чин гүрний хооронд тогтож байсан жөү юм.
Анх 10-р зууны эхээр Жинмэнь жюнь нэртэй байгуулагдсан. 1278 онд Монголын Юань улсад эзлэгдэж **Жинмэнь жөү** нэртэй болсон. Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэнд харъяалагдаж байв. 1368 онд Мин улсад эзлэгдээд Чанлинь шянь, Чин гүрэнд эзлэгдсэний дараа 1791 онд Жинмэнь жыли жөү, 1912 онд ахин Жинмэнь жөү гэгдэх болжээ.   
Юань улсын үед Жинмэнь шяниар төвлөрсөн, Чанлинь шянь, Данян шяньд 29471 өрхийн 165435 хүн амьдарч байжээ. Одоогийн Хүбэй мужийн Жинмэнь хот, Данян хотын нутгийг багтааж байсан. 

Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж
Барууны сэтгүүл зүй

**Барууны сэтгүүл зүй** нь сэтгүүл зүйн соёлын хүрээнд хоточ нохойн үүргийг биелүүлдэг гэж үздэг. Хэвлэл мэдээллийн шударга байдал, мэдээллийн найдвартай байдал, бодит байдал, ёс зүйн зарчим, хэм хэмжээг баримтлах зэрэг нь барууны сэтгүүл зүйд өндөр ач   холбогдолтой юм.  Барууны сэтгүүл зүйд "хараат бус, бие даасан, тэнцвэртэй" зэрэг сэтгүүл зүйн зарчмыг баримталдаг.

Барууны сэтгүүл зүйг хариуцлагатай сэтгүүл зүй ч гэж онолын хувьд авч үздэг. Хэрэглэгчид олон нийтийн юуг мэдэхийг хүсэх, мэдэх эрхэд маш хариуцлагатай хандаж баримтыг нягталж, олон талын эх сурвалжтай мэдээлдэг сэтгүүл зүй юм. 

## Мөн үзэх 
Сэтгүүл зүй

Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй

Гэрэл зургийн сэтгүүл зүй

Радио сэтгүүл зүй
Ангилал:Сэтгүүл зүй
Ангилал:Өрнө дахин
Телевизийн мэдээ

**Телевизийн мэдээ** бол дуу, дүрс хамтдаа хүрдэг тул хамгийн итгэл үнэмшилтэй басхүү сонирхолтой байдаг. Телевизийн мэдээ нь тусгайлсан мэдээллийн хөтөлбөрөөр хүрдэг.  Телевизийн мэдээний тусгаж буй сэдвийн ангилал нь сонин хэвлэлийнхтэй адил байна. Телевизийн мэдээнд дүрсээр өгүүлэх чухал байдаг.  

## Онцлог шинж 
### **Ярианы хэл** 
Телевизийн мэдээний хэл найруулга сонин, сэтгүүлийн хэл найруулгаас энгийн буюу ярианы хэлээр байна. Телевизийн мэдээний хэл хүмүүсийн өдөр тутам өөр хоорондоо ярьдаг хэлээс арай албан ёсны хэл байна. 

### **Хуурангуй үг хэллэг** 
Телевизийн мэдээний үг хэллэг зууралдсан, хатуу чанга байдаггүй. Богино товч хэлбэр бол ярианы хэл мэт сонсогдуулах гол үүргийг гүйцэтгэдэг.  Телевизийн мэдээний хэл найруулгад тодорхой дүрэм үйлчилдэг. Төрөлх хэлээр цэвэр тунгалаг, яруу тод ярих явдал юм.  

### **Үйл үгийн идэвхтэй хэлбэр** 
Энгийнээр хэлбэл, идэвхтэй хэв гэдэг нь хэн нэгэн ямар нэг зүйл хийж байгааг шууд өгүүлэхийг хэлж байна. Харин идэвхигүй хэв гэдэг нь  ямар нэг зүйл хэн нэгнээр, эсвэл ямар нэг зүлйийн нөлөөгөөр хийгдэнэ гэсэн үг.

### **Одоо ба ирээдүй цаг** 
Аливаа хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн мэдээ одоо болж буй үйл явдлын талаар шуурхай мэдээлж байдаг. Мэдээний үндсэн шаардлага биелүүлсэн бол ирээдүйд болох үйл явдлын талаар өгүүлж болдог.
Бүгд Найрамдах Босни ба Херцеговин Улс

**Бүгд Найрамдах Босни ба Херцеговин Улс** (Сербохорватаар *Republika Bosna i Hercegovina*/ Република Босна и Херцеговина) нь 1992 оноос 1995 оны хооронд Зүүн Өмнөд Европод оршин тогтносон өнөөгийн Босни ба Херцеговин Улсын өмнөх улс юм. 

Тус улс 1992 оны гуравдугаар сарын 1-ний өдөр бүх нийтийн санал асуулга явуулан (Боснийн Сербичүүдийн дийлэнх нь бойкотлосон), 99,4 % нь тусгаар тогтнох саналтай байгааг үндэслэн Югославаас салан тусгаар улс болсноо зарлав. Тусгаар тогтнолыг нь олон улсад хүлээн зөвшөөрсний дараахан буюу 1992 оны дөрөвдүгээр сард Боснийн дайны галыг нэг талаас 1992 оны нэгдүгээр сард байгуулагдсан Бүгд Найрамдах Спрска Улс, нөгөө талаас Боснякчууд болон Хорватчууд засгийн газрын армийн дэмжлэгтэйгээр өдөөв. *Бүгд Найрамдах Босни ба Херцеговин Улс* нь Дейтоны энхтайвны гэрээнд гарын үсэг зурах хүртэл оршин тогтносон бөгөөд бүгд найрамдах улсын үндсэн хуулийг хүчингүй болгон шинээр холбооны бүгд найрамдах улсыг Босни ба Херцеговины Холбооны Улс болон Бүгд Найрамдах Спрска Улс мөн түүнчлэн Брчко Дистриктийг нэгтгэн байгуулав.

## Түүх 
1991 оны дундуур Словени ба Хорват Улс Югославаас салан тусгаар тогтнолоо зарласны дараахан Босни ба Херцеговинд ч мөн улс төрийн тогтворгүй байдалд шилжив. Үүнээс үүдэн ялангуяа Боснякчууд тусгаар тогтнохын төлөө байсан бол Югослав дотроо дийлэнх нь байсан боснийн Сербичүүд Босни ба Херцеговиныг Серби Улстай үлдээн харилцаагаа улам лавшруулах хүсэлтэй байв. 1992 оны хоёрдугаар сарын 29-нд болон гуравдугаар сарын 1-нд явагдсан бүх нийтийн санал асуулгыг ихэнх боснийн сербичүүд бойкотлосон бол уг санал хураалтад оролцсон бараг бүх боснякчууд ба хорватчууд тусгаар тогтнохоор саналаа өгчээ. Хариуд нь боснийн сербичүүдийн төлөөлөгчид нь улсын хилийн дотор Сербийн Бүгд Найрамдах Улсыг тунхаглан, улсын нийслэлээ Пале хэмээн зарлав.

1992 оны дөрөвдүгээр сарын 17-нд олон улсад тус улсын тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрсний дараа Српска Улсын зэвсэгт хүчин улсын дийлэнх хэсгийг өөрсдийн мэдэлд авмагц, орон даяар серби, хорват, босняк цэргүүдийн хооронд мөргөлдөөн болов.

## Ном зүй 
* 

## Эшлэл 

Босни ба Херцеговин
Ангилал:1992 онд байгуулагдсан
Ангилал:1995 онд татан буугдсан
Монголын урчуудын эвлэл

**Монголын урчуудын эвлэл** (Union of Mongolian Artists) нь 1942 оноос эхтэй. Монголын урчуудын эвлэлийн нэрийг товчилж МУЭ гэнэ. Өдгөө 700 гаруй уран бүтээлчдийг нэгтгэсэн төрийн бус байгууллага юм. 

## Түүхэн тойм 
Монголын урчуудын эвлэл нь 1942 онд байгуулагдсан. 

* 1942 оны 12 дугаар сард МАХН-ын Төв Хороо, Сайд нарын зөвлөлийн тогтоолоор байгуулагдаж Улсын Уран Сайхны хүрээлэнгийн харьяанд “Зураг Урлалын Газар” нэртэйгээр анх үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлжээ.
* 1946 онд “Дүрслэх Урлагийн Газар” болон өргөжин зураг баримлын тасагтай болж урлах эрдмийн олон төрлөөр мэргэжлийн уран бүтээлчдийг бэлтгэж эхэлсэн түүхтэй.
* 1955 оны 5 дугаар сарын 24-нд Монголын Урчуудын Эвлэлийн анхдугаар их хурал худалдаж “Монголын Урчуудын Эвлэл” хэмээн шинэлэн зохион байгуулснаар монголын урчуудын олон нийтийн байгууллага бий болсон юм.
* 1994 онд МУЭ нь зураач, барималч, урчууддаа зориулан урлангийг байрыг ашиглалтанд оруулжээ.
* 1997 онд МУЭ-ийн нэгдсэн урлангийн цогцолбор болж, 50 орчим зураач, уран бүтээлчид уран бүтээлээ туурвин ажиллаж байна.
* 1965 онд МУЭ-ийн үзэсгэлэнгийн танхимыг уран бүтээлчид өөрсдөө босгожээ.
* 1966 онд Үзэсгэлэнгийн дан барилга ашиглалтад орсноор уран бүтээлчдийн бүтээлийг олон түмэнд дэлгэн үзүүлэх боломжтой болжээ.
* 1998 оны 11 дүгээр сард Үзэсгэлэнгийн барилгын өргөтгөл танхим ашиглалтад оруулсан юм. Үзэсгэлэнгийн барилга хоёр давхар болон өргөжиж зураач, уран бүтээлчдийн бүтээлийг дэлгэн тавих болжээ. Өдгөө МУЭ-ийн Үзэсгэлэнгийн танхим жил бүр 40 орчим уран бүтээлийн үзэсгэлэн гардаг.

Монголын дүрслэх урлагт оруулсан хувь нэмрийг үнэлж, зураач, урчууд, уран бүтээлчдэд Монголын урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагнал олгож иржээ. 

## Нэр хүнд 
Монголын урчуудын эвлэл нь зураач, уран барималч зэрэг дүрслэх урлагийн төрлөөр уран бүтээл туурвидаг хүмүүсийн дунд хүндтэй байр суурь эзэлнэ. Энэ нь: 

* Монголын урчуудын эвлэлийн гишүүн уран бүтээлч гэдэг нэршил
* Монголын урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагналт зураач гэдэг хэллэг нь 

уран бүтээлчдийн нэр хүндийн илэрхийлэл болж байдаг. 

## Цахим холбоос 
* Монголын урчуудын эвлэлийн албан ёсны вэб сайт
* 
* Монголын Урчуудын Эвлэл ТББ / Union of Mongolian Artists
* Монголын урчуудын эвлэлийн хороо | Buro 24/7


Ангилал:Урчуудын холбоо
Ангилал:Урлан
Ангилал:Улаанбаатарын клуб
Ангилал:Монголын төрийн бус байгууллага
Битүү хоол

**Битүү хоол** нь Монголчуудын махан хоолны ангилалд ордог, битүү болгож иддэг хоол хүнс юм. Монголчууд битүү хоол нь ядаргаа тайлах, хий хуй хөөх, биеийн эсэргүүцэл сайжруулах зэрэг эрүүл мэндэд эерэг нөлөөтэй гэж үздэг. Битүү хоолны нэг онцлог нь орц найрлагын тэжээллэг чанарыг маш сайн хадгалдаг. 

## Төрөл ангилал 
Монголчууд бууз банш боодог хорхог хуушуур гэх мэт олон төрлийн битүү хоол иддэг. 

* Бууз (хийх арга: жигнэх, шарах)
* Банш (хийх арга: жигнэх, чанах, шарах, холимог)
* Хуушуур (хийх арга: шарах, хайрах)
* Битүү шөл (гол төлөв шинэ хонины махаар битүү чанах, жигнэх аргаар хийх сувиллын хоол)
* Хорхог (гол төлөв бог малын буюу хонины махаар битүү чанах, халуун чулуугаар түлж хайрах аргаар хийх хүндэтгэлийн зоог)
* Боодог (гол төлөв бог малын буюу ямааны махаар битүү туламлаж хийх хүндэтгэлийн зоог)
* Зум (гол төлөв бод малын махаар битүү туламлаж хийх хүндэтгэлийн зоог)

### Бууз 
* Уламжлалт хонь, үхрийн махан бууз
* Ногоотой бууз гэх мэт байна. 

### Банш 
* Жигнэсэн банш
* Банштай цай (Монголчууд намрын сэрүүн болон бороотой өдөр банштай цай уух дуртай байдаг)
* Банштай шөл гэх мэт. 

### Хуушуур 
* Гэрийн хуушуур
* Наадмын дугуй хуушуур гэх мэт. 

### Битүү шөл 
Битүү шөлийг юунд хийж байгаагаас шалтгаалж ангилж нэрлэдэг. 

* Аяганы битүү шөл
* Гүзээний битүү шөл
* Сархинагийн битүү шөл 

### Хорхог 
* Тогооны хорхог
* Гүзээний хорхог гэх мэт.

### Боодог 
* Ямааны боодог
* Тарваганы боодог гэх мэт. 

### Зум 
* Үхрийн зум 
* Тэмээний зум

## Битүү хоол урлагт 
Сэрэлт кино  1957 он (Бумаа хуушуур хайрдаг)

Би чамд хайртай кино 1985 онд (Хөрш айлын хүн давсгүй бууз хийдэг)

Зэрэг нэмэхийн өмнө кино 1965 он (Жигнэж шарсан битүү хоол. Энэ талаар кинонд: Мал минь чи бузгай хүн шиг хоол  хийгээрэй... Ер өөдтэй болж өгөхгүй юм аа, иймэрхүү л юм хийлээ. Үгүй ээ, энэ чинь юу юм? Хоол, хүн хоол. Аа, муу мал, чи надаар даажин хийж байгаа вий вий. Та намайг хүн шиг хоол хий гэж зарлиг буулгасан шүү дээ. Наад муу гурилан золигоо аваад зайл.)

Амьдралын анхны хонх теле жүжиг II анги (Энэ ээж чинь будаатай шөл, гурилтай шөл, бүхэл мах, бууз энээс өөр хийж чадаж байгаа хоол юу байгаа юм бэ!...Мах гурил ус нийлээд юу вэ? гурилтай шөл, махаа гурилан дотор ороогоод бууз, тосонд хайраад хуушуур)

## Лавлагаа 
Битүү хоол

Үхрийн зумаар зочдоо дайлжээ
!
Хорхог

**Хорхог** нь Монгол үндэсний битүү хоол юм. Хорхог нь махан хоолны хүндэтгэлийн зоогт багтах бөгөөд боодогтой нэн төстэй.  Хорхог, боодог хийх үйл явц ерөнхийдөө ойролцоо. Галд улайсгасан чулууг ашиглаж  тогоо, саванд хийж махыг битүү жигнэж болгосныг хорхог гэнэ. Хорхогны халуун чулууг гартаа атгах, үнэрийг авах нь хий хуй, ядаргаанд тустай гэж үздэг.

## Төрөл ангилал 
Монгол хорхог нь нүүдэлчин монголчуудын бий болгосон хүндэтгэлийн амтат хоол юм. Хорхогийг гол төлөв бог малын мах ашиглаж хийнэ. 

### Уламжлалт ангилал 
* Тогооны хорхог 
* Гүзээний хорхог гэх мэт.

#### Тогооны хорхог 
Монгол хорхгийн нэг төрөл бөгөөд гал дээр тогоон дээр хийдэг тул "Тогооны хорхог" гэж нэрлэдэг. Тогооны хорхог хийхдээ тогооны тагийг сайтар даруулж, тагны эргэн тойрон алчуураар сайтар бөглөж, битүү чанах боломжтой болгоно.

#### Гүзээний хорхог 
Хорхгийг хээрийн нөхцөлд малын гүзээ сархинагт нь ч хийж хэрэглэх бололцоотой. Гүзээ сархинагт хийх хорхгийн чулууг гадна талын гүзээнд хүргэж цоолохгүйгээр тал талаас нь шахаж эргүүлж тойруулах зэргээр болгоно.

### Орчин үеийн ангилал 
* Битүү чанагчийн хорхог
* Вааран савны хорхог гэх мэт. 

## Хийх арга 
# Хорхог, боодог хийхийн тулд мал амьтны махыг жижиглэн эвдэж цул махыг хэрчиж түүхийрүүлэхгүйгээр нимгэлж бэлтгэнэ.
# Хорхог боодогт хэрэглэх чулуугаа түүн бэлтгэж аргалтай хольж үелж өрөөд галлаж чулуугаа улайсгана. Хорхог боодог хийхэд галд хагарахгүй голын чулууг ашиглахад илүү тохиромжтой.
# Хэрчиж жижиглэсэн махыг мал амьтныхаа туламласан арьс, том төмөр торхонд хийж яльгүй ус хийгээд улайссан чулуунаас авч дээрээс нь галын хайчаар үелэн хийнэ.
# Мах, халуун чулууг ингэж ээлжлэн хийсэн бүх махыг хийж дуусаад савыг сайтар таглана.
# Давс, сонгино, саримс зэргийг тохирох хэмжээгээр амталгаагаар хийж амтална.
# Сав дотор уурын өндөр даралт үүсэх учир савны таглааг бөх бат бөгөөд буудаж халуун шөлөөр тургихааргүй яльгүй уур гарч байхаар хийнэ. Бэлэн битүү чанагчийг зааврын дагууд ашиглаж болно.
# Махыг жигд болгохын тулд савтай хорхгийг сэгсрэх, өнхрүүлэх, боодгийг гадна талаас нь тал бүрээс нь шарж өгөх хэрэгтэй.
# Галын цог дээр тавьж халуун нурмаар манаж гал дуутал хэсэг хугацаанд байлгах буюу хийн зуухны галыг зөөлөн дээр тавьж байгаад унтраана.
# Хэсэг хугацааны дараа тагийг онгойлгож махыг гаргана. 

## Гадаад холбоос 
*Хорхог хийх зөвлөмж
*Хорхог хийх арга
*Монголын уламжлалт хорхог

## Лавлагаа 
* Хорхог

Ангилал:Махан хоол
Ангилал:Монгол хоол
Ангилал:Битүү хоол
Сэтгүүл зүйн дээд курс

**Сэтгүүл зүйн дээд курс** (СЗДК) бол Монголын Хэвлэлийн хүрээлэнгийн сургалтын нэршил юм.  Сэтгүүл зүйн дээд курс нь Хэвлэлийн хүрээлэн нээсэн цагаас буюу “Данида” төслийн хүрээнд 1996 онд үйл ажиллагаагаа эхэлсэн байна. Анхны 20 сэтгүүлчийг хэвлэл мэдээллийн салбарт ажиллаж байсан залуусаас сонгон шалгаруулж байжээ. Сэтгүүл зүйн дээд курс нь сэтгүүл зүйн мэргэжлийн чиг баримжаа олгох зургаан сарын хугацаанд суралцаж төгсдөг сургалт юм. 

Их дээд сургууль төгсөгчид болон хэвлэл мэдээллийн байгууллагад ажиллаж буй идэвхтэн бичигчид, цаашид хэвлэл мэдээллийн байгууллагад ажиллах сонирхолтой хүмүүсийг сонгон авч суралцуулдаг.  Өөрөөр хэлбэл, хэвлэл мэдээллийн байгууллагын эрэлт хэрэгцээ, захиалгын дагууд барууны сэтгүүл зүйн суурь мэдлэг, онол үзэл баримтлалыг дадлага бүхий хичээл сургалт ордог. 

Одоогийн байдлаар СЗДК нь 21 удаагийн элсэлтээрээ хот болоод орон нутгийн 50 орчим хүн төгссөн тооцоо бий. Төгсөгчдийн 80 орчим хувь нь хэвлэл мэдээллийн салбарт ажиллаж байна.

## Дадлага давамгайлсан сургалт 
Дадлага давамгайлсан сургалтын аргаар сэтгүүлчдийг бэлтгэдэг бөгөөд энэ нь онолыг гээгдүүлнэ гэсэн үг биш юм. 

Барууны сэтгүүл зүйн суурь мэдлэгтэй болж суралцангаа бүтээл гаргадаг.

* Мэдээ
* Сурвалжилга
* Ярилцлага гэх мэт 

## Алдартай төгсөгчид 
* Мягмарсүрэнгийн Одмандах нь Монгол Улсын Боловсролын Их Сургуулийн Нийгэм, хүмүүнлэгийн ухааны сургуулийн Утга зохиол, сэтгүүл зүйн тэнхимийн багш, доктор, дэд профессор  
* Ц.Чимэддондог нь Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлийн ёс зүйн хорооны орлогч дарга, Монголын эрэн сурвалжлах сурвалжлагчдын төлөө төвийн үүсгэн байгуулагч
* Ц.Батбаатар нь Монголын гэрэл зурагчдын нэгдсэн Холбооны ерөнхийлөгч 
* С.Чимгээ нь Монгол ТВ-ийн хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах албаны дэд захирал
* Долгорын Батжаргал нь Монгол хэл бичгийн доктор phD, хүүхдийн зохиолч

## Гадаад холбоос 
СЗДК төгсөгчдийн гэрэл зураг
Ангилал:Монголын боловсрол
Ангилал:Монголын сэтгүүл зүй
Иван Охлобыстин

**Иван Охлобыстин** (; *1966 оны зургаадугаар сарын 22*-нд Поленовод) нь Оросын театр, киноны жүжигчин юм.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Оросын кино жүжигчин
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Долоо хоног тутмын сонин

**Долоо хоног тутмын сонин** буюу долоо хоног тутмын хэвлэл нь өдөр тутам мэдээлэх шаардлагагүй, долоо хоногтоо багтаж мэдээлэхэд тохиромж мэдээ, нийтлэлийг агуулсан хэвлэл юм. Шар хэвлэл гэдгээр хүмүүс мэддэг чөлөөт хэвлэлүүд нийтлэг долоо хоног тутам хэвлэгдэж байдаг.  

Долоо хоног тутмын сонин нь зугаацан цэнгүүлэх, алжаал тайлах, амраах сэтгүүл зүйн үүргийг нэгдүгээрт тавьж ажилладаг гэж болно

## Хэвлэмэл сонин 
Монгол Улсад долоо хоног тутмын чөлөөт хэвлэл буюу долоо хоног тутмын сонин гарч байна. Зарим хэвлэл нь нэг долоо хоногт бус хоёр долоо хоногт хэвлэлтэд гардаг тооцоо бий. 

### Нэрс 
* Алаг хорвоо 
* Амьдрах ухаан
* Багш 
* Байлдан дагуулагч 
* Болсон явдал 
* Ноцтой мэдээ 
* Хоёулаа сонин 
* Соёмбо
* Сэрүүлэг 
* Толь
* Улс төрч 

* Хань
* Янаг хорвоо 

### Хаяг байршил 
* Алаг хорвоо (Сүхбаатар дүүрэг 6 дугаар хороо, Их сургуулийн гудамж, 40 дүгээр байр 2 тоот, MMJ ХХК эрхлэн гаргадаг)
* Амьдрах ухаан (Баянгол дүүрэг, 8 дугаар хороо, 16 дугаар байр 11 тоот, өдгөө 14 хоног нэг удаа гарч байна)
* Багш (Багш мэргэжлийн салбарын сонин, Монголын Улсын боловсролын их сургууль, Багшийн сургууль)
* Байлдан дагуулагч (Сүхбаатар дүүрэг 6 дугаар хороо, Их сургуулийн гудамж, 40 дүгээр байр 2 тоот, MMJ ХХК эрхлэн гаргадаг)
* Болсон явдал (Сүхбаатар дүүрэг 6 дугаар хороо, Их сургуулийн гудамж, 40 дүгээр байр 2 тоот, MMJ ХХК эрхлэн гаргадаг)
* Ноцтой мэдээ 
* Хоёулаа сонин (Сүхбаатар дүүрэг 6 дугаар хороо, Их сургуулийн гудамж, 40 дүгээр байр 2 тоот, MMJ ХХК эрхлэн гаргадаг)
* Соёмбо (Баянзүрх дүүрэг, Офицеруудын ордон, 1 давхар, )
* Сэрүүлэг (Чингэлтэй дүүрэг, 5 дугаар хороо, Оранж Плаза байр, 205 тоот, Сэрүүлэг констракшн ХХК эрхлэн гаргадаг)
* Толь
* Улс төрч (Улс төрч сэтгүүлийн газар эрхлэн гаргадаг)

* Хань (Чөлөөт хэвлэлийн анхдагч үүсгэн байгуулагч, зохиолч Д.Батсүх эрхлэн гаргаж байв. Хаагдсан байх магадлалтай)
* Янаг хорвоо (Сүхбаатар дүүрэг 6 дугаар хороо, Их сургуулийн гудамж, 40 дүгээр байр 2 тоот, MMJ ХХК эрхлэн гаргадаг)

## Цахим сонин 
Долоо хоног тутам мэдээ нийтлэлээ шинэчилж тавьдаг цахим хэвлэлийг долоо хоног тутмын цахим сонин гэнэ.

* HR Today (Монголын хүний нөөцийн институтээс эрхлэн гаргаж байсан. Өдгөө цахим сэтгүүл болсон)
* The Facto Gazzette  (Нийтлэлч Д.Жаргалсайхан эрхлэн гаргадаг)

## Цахим холбоос 
* Сонин хэвлэлийн хаяг байршил
* Хань сониныг үүсгэн байгуулагч Д.Батсүх ярилцлага

Ангилал:Долоо хоног тутмын сонин
Ангилал:Долоо хоног
Ангилал:Хэвлэл
Ангилал:Сонин