open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Виктор Садовничий

**Виктор Садовничий** (орос. *Ви́ктор Анто́нович Садо́вничий,* 1939 оны 4-р сарын 3-нд ЗХУ-ын Зөвлөлт Украины Харьков мужийн  Краснопавловка тосгонд төрсөн) — Зөвлөлтийн болон Оросын математикч, Оросын дээд боловсролын зүтгэлтэн. 1992 оны 3-р сарын 23-наас эхлэн М.Ломоносын нэрэмжит Москвагийн Улсын их сургуулийн захирал. 2024 оны ОХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар.

## Намтар 
* 1956-1957 — Харьков мужийн Краснопавловскийн чихрийн манжин боловсруулах үйлдвэрт ачигч.
* 1957-1958 — "Артемуголь" трестийн Комсомолец уурхайд ажилчин.
* 1958-1963 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик, математикийн факультетын оюутан.
* 1963-1964 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик, математикийн факультетын Уян хатан чанарын онолын тэнхимийн ахлах лабораторийн туслах.
* 1963-1966 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик, математикийн факультетын магистрант.
* 1966 оны 3-р сар — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик, математикийн факультетын магистрын ангийг төгсөж, докторын зэрэг хамгаалсан.
* 1966-1970 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик, математикийн факультетын Функцийн онол, функциональ шинжилгээний тэнхимийн туслах.
* 1967 — Физик-математикийн шинжлэх ухааны нэр дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан.
* 1970–1976 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик-математикийн факультетын Функцийн онол ба функциональ шинжилгээний тэнхимийн дэд профессор.
* 1971 — Дэд профессорын эрдмийн цол хүртсэн.
* 1972–1978 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик-математикийн факультетын эрдэм шинжилгээний дэд захирал.
* 1974 — Физик-математикийн шинжлэх ухааны докторын эрдмийн цол хүртсэн.
* 1976–1981 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик-математикийн факультетын Функцийн онол ба функциональ шинжилгээний тэнхимийн профессор.
* 1977 — Профессорын эрдмийн цол хүртсэн.
* 1980–1986 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Тэргүүн дэд захирал.
* 1981–1982 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Тооцооллын математик ба кибернетикийн факультетийн Функциональ шинжилгээ ба түүний хэрэглээний тэнхимийн эрхлэгч.
* 1982–1986 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Байгалийн Шинжлэх Ухааны Факультетуудын Эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил эрхэлсэн дэд захирал.
* 1982 оноос хойш — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Механик, Математикийн Факультетын Математикийн шинжилгээний тэнхимийн эрхлэгч, профессор.
* 1986–1992 — Москвагийн Улсын Их Сургуулийн тэргүүн дэд захирал.
* 1992 оноос хойш Москвагийн Улсын Их Сургуулийн ректор.
* 1994 — Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүнээр сонгогдсон.
* 1997 — Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн академичээр сонгогдсон.
* 2001 — Оросын Боловсролын Академийн хүндэт академичээр сонгогдсон.
* 2008–2013 — Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн дэд ерөнхийлөгч.

Ангилал:1939 онд төрсөн
Ангилал:Оросын математикч
Ангилал:Зөвлөлтийн математикч
Ангилал:Москвагийн Улсын Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Москвагийн Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (командлагч)
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:Төрийн шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:Төрийн шагналтан (ОХУ)
Ангилал:ОХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Нэгдсэн Орос Намын гишүүн
Ларри Пэйж

**Лоуренс Эдвард «Ларри» Пэйж** (англи. *Lawrence Edward «Larry» Page*; 1973 оны 3-р сарын 26-нд АНУ-ын Мичиган мужийн Лансинг хотод төрсөн) — Америкийн программист, Google-ийн хайлтын системийг боловсруулагч бөгөөд Сергей Бриний хамт үүсгэн байгуулагч. 

Ларри Пэйж бол Google-ийн эцэг компани болох Alphabet-ийн гүйцэтгэх захирал (CEO) юм. 2011 оны 4-р сарын 4-нд тэрээр 2001 оны 8-р сард Google-ийн гүйцэтгэх захирлын албан тушаалаас огцорсны дараа Эрик Шмидтийн залгамжлагчаар дахин Google-ийн гүйцэтгэх захирал болсон. Тэрээр 2015 оны 7-р сард Alphabet-ийн гүйцэтгэх захирал болохын тулд хоёр дахь удаагаа огцрох бодолтой байгаагаа зарласан бөгөөд энэ албан тушаалд тэрээр Google-ийн хөрөнгийг дахин зохион байгуулах болно. Ларри Пэйжийн удирдлага дор Alphabet нь янз бүрийн салбарт томоохон амжилтанд хүрэхийг эрмэлзэж байна.

2020 оны 7-р сарын байдлаар тэрээр 67.1 тэрбум долларын цэвэр хөрөнгөтэй дэлхийн 10 дахь баян хүн болсон юм.

Ангилал:Google
Ангилал:АНУ-ын бизнесмен
Ангилал:1973 онд төрсөн
Коллеж Парк дахь Мэрилэндийн их сургууль

**Коллеж-Парк дахь Мэрилэндийн их сургууль** (англ. *University of Maryland, College Park*) — Коллеж-Парк хот дахь улсын судалгааны их сургууль. Мэрилэнд мужийн хамгийн том их сургууль бөгөөд Мэрилэндийн их сургуулийн системийн гол цөм нь юм.

Мужийн хуулийн дагуу тус их сургууль албахн ёсоор «Мэрилэндийн их сургууль». (Мөн энэ "Мэрилэндийн их сургууль" нэрийг Балтимор дахь Мэрилэндийн их сургууль хэрэглэдэг).  Нэрийг заримдаа «Мэрилэнд» гэж товчилж ярьдаг бөгөөд UM, UMD, UMCP зэрэг товчлолыг өргөн хэрэглэдэг.

Ангилал:Мэрилэндийн их дээд сургууль
АНУ-ын томоохон банкууд

АНУ-ын томоохон банкууд -АНУ-ын Холбооны нөөцийн системийн албан ёсны цахим хуудаснаас 300 сая ам.доллараас дээш хөрөнгөтэй томоохон АНУ-ын банкуудын бүрэн жагсаалтыг харах боломжтой. 2020 оны 2-р сарын байдлаар 1836 ийм банк байсан бөгөөд нийт хөрөнгө нь 16.91 их наяд ам.доллар (үүнээс 15.33 их наяд ам.доллар нь АНУ-д байсан) байв.
Citigroup

**Citigroup Inc.** -АНУ-ын санхүүгийн конгломерат бөгөөд дэлхийн хамгийн том компаниудын нэг юм. Уг конгломератын гол бизнес нь 1812 онд байгуулагдсан Citibank юм. Тус компани нь 1998 оны 4-р сарын 7-нд Citicorp болон Travelers Group компаниудын нэгдлийн үр дүнд байгуулагдсан түүхтэй. Энэ нь Bank of America, JPMorgan Chase, Wells Fargo зэрэг АНУ-ын "том дөрвөн" банкны нэг юм. Тус банк нь нийт 1.8 их наяд гаруй ам.долларын хөрөнгийг удирддаг. Citigroup нь АНУ-ын Сангийн яамны үнэт цаасны анхдагч дилер юм.

## Түүх 
Citigroup нь түүхээ 1791 онд байгуулагдсан "АНУ-ын Нэгдүгээр банк" (First Bank of the United States) -аас эхлэлтэй. 1812 он гэхэд дампуурлын ирмэг дээр байсан бөгөөд Нью-Йорк дахь салбар нь Нью-Йоркийн Сити Банк нэртэй бие даасан банк болж өөрчлөгдсөн. АНУ-ын Иргэний дайны төгсгөлд (1865 онд) үндэсний банкны дүрмийг хүлээн авч, АНУ-ын Сангийн яамны өмнөөс үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн түүхтэй.
Жийно Титикул

**Аттаяа "Жийно" Титикул** (, 2003 оны 2 сарын 20-нд төрсөн) нь Тайландын мэргэжлийн гольфчин бүсгүй. АНУ-д төвтэй ЭМГХ-ны цуврал болон Эмэгтэйчүүдийн Европын цувралд өрсөлддөг. Тэрээр сонирхогч тамирчин байхдаа буюу 2017 оны 7 сарын 9-нд Эмэгтэйчүүдийн Европын цувралын Тайландын АШТ-д 14 нас 4 сар 19 хоногтойдоо түрүүлж, мэргэжлийн гольфын тэмцээнд хамгийн залуудаа түрүүлсэн хүн болсон бөгөөд энэ амжилт нь 2023 он хүртэл хадгалагдсан юм. Тэрээр сонирхогчдын гольфын дэлхийн чансааг 2019 оны 6 сарын 26-наас хойш дундаа завсарлагатайгаар нийт 12 долоо хоногийн турш тэргүүлж байв.

2022 оны 3 сарын 27-нд Титикул ЭМГХ-ны цувралын анхны тэмцээндээ түрүүлсэн (JTBC Классик). 19-хөн насандаа тэрээр аль хэдийн ЭМХГ-ны цувралын 2, Эмэгтэйчүүдийн Европын цувралын 4 тэмцээнд түрүүлээд байв. 

2022 оны 10 сарын 31-нд Титикул мэргэжлийн гольфчдын чансааг 2 долоо хоногийн хугацаанд тэргүүлж, гольфын ертөнцийн хурц од болон гялалзсан билээ. Мөн оны 11 сарын 10-нд ЭМХГ-ны цувралын оны шилдэг шинэ тамирчны шагнал хүртэв.

Тэрээр 2024, 2025 оны 11 саруудад CME Групп цувралын АШТ-д дараалан түрүүлж тус бүр $4 саяын шагналыг хүртсэн. 2025 онд хүртсэн шагналын мөнгөөрөө эмэгтэй гольфчидыг тэргүүлсэн Титикул 2025 оны улиралд эмэгтэй гольфын түүхэнд хамгийн цөөн оноог дунджилж (68.68) дээд амжилт тогтоон, Вэйр цомыг 2 дахь удаагаа хүртжээ (эхний удаад 2023 онд хүртсэн).

Титикул дэлхийн чансааг 2025 оны 8 сард дахин тэргүүлж эхэлсэн бөгөөд амжилт арвинтай 2025 оны улирлын дараах байдлаах хол тасархай тэргүүлж байна.

Ангилал:Тайландын гольфчин
Ангилал:2003 онд төрсөн
Аженда сеттинг онол

**Аженда сеттинг онол** () гэж хэвлэл мэдээллийн харилцаа нь аливаа асуудлыг тодорхойлж, олон нийтэд таниулах чадвараараа дамжуулан засгийн газрууд болон олон улсын байгууллагуудын анхаарал татахуйц асуудлуудыг бүрэлдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэн, мөн олон нийтийн санаа бодлыг тодорхой асуудлууд руу чиглүүлдэг гэж үздэг. 

Хэвлэл мэдээллийнхэн хэдхэн сэдвийг чухалчилж, зарим сэдвийг хэдий олон нийтэд чухал байсан ч анзаарахгүй өнгөрөөх буюу анзаарсан ч мэдээгүй дүр үзүүлэн харин зарим үйл явдлыг байн байн өөр талаас нь мэдээлдэг аргатай холбоотой. Энэхүү онолын дагуу хэвлэл мэдээлэл аль асуудалд хамгийн их анхаарал хандуулж байгаагаар дамжуулан олон нийтийн санаа бодлыг төлөвшүүлэх боломжтой бөгөөд уг онол нь хэвлэл мэдээллийн олон хэлбэрт өргөн судлагдаж, хэрэглэгдсээр ирсэн. Олон нийтийн санаа бодолд нөлөөлөхүйц мэдээ, сэдвүүдийг хэрхэн хүргэж, танилцуулж байгааг хэвлэл мэдээлэл тодорхойлдог. Энэ талаар монгол хэлээр А.Оюунгэрэлийн "Олон түмний харилцаа" номд тодорхой дурдсан байдаг. 

Аженда сеттинг онол нь ихэнх хүмүүс олон асуудлын талаар ганцхан эх сурвалжаас, өөрөөр хэлбэл мэдээ мэдээллийн хэрэгслээс мэдээлэл авдаг гэсэн санаанд тулгуурладаг. Иймээс хэвлэл мэдээлэл хэлэлцэх асуудлыг, хүмүүсийн хоорондох ярилцах сэдэв, ажиглах сэдвийг тогтоодог учраас аливаа зүйлийг хэр чухал гэж үзэхэд, сэтгэхэд нөлөөлдөг гэж үздэг. 

Хэвлэл мэдээллийн аженда сеттинг онол нь улс төр, эдийн засаг, соёл зэрэг салбар дахь хэвлэл мэдээллийн хандлага, байр сууринаас шалтгаалдаг. Үзэгчид, уншигчид тухайн асуудалд хэвлэл мэдээлэл хэдий чинээ их анхаарал хандуулна, төдий чинээ чухал асуудал гэж үздэг.

## Мөн үзэх 
* Олон түмний харилцааны онол
* Олон түмний харилцаа
* Олон нийтийн харилцаа
* Олон нийтийн хэвлэл

## Гадаад холбоос 
Олон түмний мэдээллийн хэрэгслийн хэрэглэгчдийг судлах нь

Ангилал:Сэтгүүл зүй
Starbucks

**Starbucks Corporation, «Старбакс»** нь АНУ-ын Вашингтон мужийн Сиэтл хотод төвтэй, Америкийн олон улсын кофены газар, кофе шардаг цехүүдийн сүлжээ компани юм. 1971 онд Жерри Болдуин, Зев Сигл, Гордон Боукер нар Сиэтлийн Пайк Плэйс зах дээр анх кофены үрийн бөөний худалдаа эрхэлдэг байсан. Starbucks нь 1986-2000 онд тус компанийн гүйцэтгэх захирал байсан бөгөөд АНУ-ын Баруун эрэг даяар франчайзын эрчимтэй тэлэлтийг удирдсан Ховард Шульцийн удирдлага дор эспрессо дээр суурилсан ундаагаар үйлчилдэг кафе болгон хувирсан.  2022 оны 11-р сарын байдлаар тус компани 80 улс оронд 35,711 дэлгүүртэй байсан бөгөөд үүний 15,873 нь АНУ-д байрладаг байв. Starbucks-ын АНУ дахь дэлгүүрүүдийн 8,900 гаруй нь компанийн удирдлага дор байдаг бол үлдсэн хэсэг нь тусгай зөвшөөрөлтэй байдаг ажээ. Энэ бол дэлхийн хамгийн том кофены газрын сүлжээ юм. Тус компани 2022 оны байдлаар Fortune 500 жагсаалтад 120-р байранд, Forbes Global 2000 жагсаалтад 303-р байранд жагссан байна.

Хүчтэй шарсан кофег түгээн дэлгэрүүлснээр Starbucks нь АНУ-ын кофены салбарын "хоёр дахь давалгааны" төлөөлөгч болж, анх кофеныхоо амт, чанар, мөн хэрэглэгчийн үйлчилгээнд анхаарлаа хандуулснаар бусад кофены компаниудаас ялгарч эхэлсэн байна. 2000-аад онд АНУ-д кофе үйлдвэрлэхэд өндөр чанартай кофены үр, гараар нунтаглах, хөнгөн шарах зэрэгт анхаарлаа хандуулсан "гурав дахь давалгаа" гарч ирснээр Starbucks нь үр ашиг, аюулгүй байдлын үүднээс автомат кофены машинд эспрессо кофе санал болгосон байна.

## Эзэмшигчид 
Starbucks-ийн бүх хувьцааны 75 орчим хувийг байгууллагын хөрөнгө оруулагчид эзэмшдэг. 2023 оны 12-р сарын байдлаар Starbucks-ийн хамгийн том 10 хувьцаа эзэмшигч нь:

* The Vanguard Group (9.53%)
* BlackRock (6.96%)
* State Street Corporation (4.09%)
* Geode Capital Management (2.02%)
* Morgan Stanley (2.00%)
* Bank of America (1.75%)
* Northern Trust (1.30%)
* Royal Bank of Canada (1.27%)
* JPMorgan Chase (1.21%)
* Norges Bank (1.14%)
The Vanguard Group

**Vanguard Group, Inc.**  **«Вэнгард Групп»** - 1975 оны 5-р сарын 1-нд байгуулагдсан, АНУ-ын Пеннсильвани мужийн Малверн хотод төвтэй, АНУ-д бүртгэлтэй хөрөнгө оруулалтын зөвлөх компани бөгөөд 2025 оны 1-р сарын 31-ний байдлаар дэлхийн хэмжээнд 11 их наяд ам.долларын хөрөнгөтэй. Энэ нь хамтын хөрөнгө оруулалтын сангийн хамгийн том нийлүүлэгч бөгөөд BlackRock-ийн iShares-ийн дараа дэлхийд хоёрдугаарт ордог биржийн арилжааны сангийн (ETF) хоёр дахь том нийлүүлэгч юм. Vanguard нь хамтын хөрөнгө оруулалтын сан болон ETF-ээс гадна брокерийн үйлчилгээ, боловсролын дансны үйлчилгээ, санхүүгийн төлөвлөлт, хөрөнгийн удирдлага, итгэлцлийн үйлчилгээг санал болгодог. 

Vanguard-ийн удирддаг хэд хэдэн хамтын хөрөнгө оруулалтын сан нь АНУ-ын хамтын хөрөнгө оруулалтын сангийн жагсаалтын удирдлага дор байгаа хөрөнгийн хэмжээгээр эхний байранд ордог. BlackRock болон State Street-ийн хамт Vanguard нь жижиглэнгийн хөрөнгө оруулалтад давамгайлдаг гурван том индексийн сангийн нэг гэж тооцогддог байна.

Vanguard Group нь АНУ-ын томоохон банкуудын хамгийн том хувьцаа эзэмшигчдийн нэг юм: Bank of America, JPMorgan Chase, Citigroup, Goldman Sachs, Morgan Stanley зэрэг нь хэт төвлөрсөн капиталыг бий болгодог.

Банкуудаас гадна Vanguard Group нь Apple, Microsoft, ExxonMobil, Johnson & Johnson, Amazon, Meta Platforms, General Electric, Berkshire Hathaway, AT&T, Alphabet зэрэг дэлхийн аварга том компаниудын менежментэд оролцдог.

## Үйл ажиллагаа 
Vanguard Group-ийн NASDAQ болон NYSE-д бүртгэлтэй хувьцааны хэмжээ 2022 оны эцэст 3.93 их наяд ам.доллар байсан бөгөөд энэ нь 4,582 компанийн хувьцааг эзэлж байна. Үнэ цэнээр нь хамгийн том хувьцаа эзэмшдэг компаниудад Apple (196 тэрбум доллар), Microsoft (168 тэрбум доллар), Alphabet (87 тэрбум доллар), Amazon (70 тэрбум доллар), Nvidia (45 тэрбум доллар), Tesla (44 тэрбум доллар), ExxonMobil (43 тэрбум доллар), Berkshire Hathaway (43 тэрбум доллар), UnitedHealth Group (41 тэрбум доллар), Johnson & Johnson (39 тэрбум доллар), JPMorgan Chase (39 тэрбум доллар), Visa (33 тэрбум доллар), Meta Platforms (31 тэрбум доллар), Procter & Gamble (31 тэрбум доллар), Home Depot (31 тэрбум доллар), Mastercard (29 тэрбум доллар), Chevron (26 тэрбум доллар), Merck & Co (24 тэрбум доллар), Eli Lilly and Company (24 тэрбум доллар), AbbVie (24 тэрбум доллар), Broadcom (23 тэрбум доллар), PepsiCo (23 тэрбум доллар), The Coca-Cola Company (22 тэрбум доллар), Pfizer (22 тэрбум доллар), Bank of America (21 тэрбум доллар) багтжээ.
Светлана Тихановская

**Светлана Тихановская** (бел. *Святлана Георгіеўна Ціханоўская*, латин. *Śviatłana Hieorhijeŭna Cichanoŭskaja*, төрөхдөө **Пилипчу́к** (бел. *Піліпчук*); 1982 оны 9-р сарын 11-нд ЗХУ-ын Зөвлөлт Беларусийн Брест мужийн Микашевичи тосгонд төрсөн) — Беларусийн улс төрийн болон олон нийтийн зүтгэлтэн, 2020 оны Беларусийн ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч.

Ангилал:Беларусийн улс төрч
Ангилал:1982 онд төрсөн
Начин хүргэн

**Начин хүргэн** (монгол бичиг: , галиг: naqin hurgen; перс: ناچین كوركان (Nāchīn kūrkān); хятад хэл: 納陳, пиньинь: Nà chén) бол Их Монгол Улсын Хонгирад аймгаас гаралтай түмтийн ноён. Мөн Хонгирад аймгийн Босхур овгийн Алчи ноёны хүү. 1260 онд Хубилайг хаан өргөмжлөхөд оролцсон ноёдын нэг.  

## Товч намтар 
Начин хүргэн нь Чингис хааны хатан Бөртэгийн дүү Алчи ноёны хүү бөгөөд төрсөн он нь тодорхойгүй. Тэрээр Чингис хааны ач охин Сэцэгэн гүнжтэй (薛只干) гэрлэснээр түүхэнд Начин хүргэн гэж алдаршсан. Сэцэгэн гүнжийг хэн охин гэдгийг Юань улсын сударт огт тэмдэглээгүй ч, зарим судлаачид Тулуй ноёнтой холбож таамагладаг. 1257 онд эцгийнхээ түмтийн ноён цолыг залгамжилж, Мөнх хааны удирдсан өмнөд Сүн улсын эсрэг аян дайнд зүүн жигүүрийн цэрэгт багтаж цэргээ удирдан оролцохдоо Дяо юй цайзыг бүслэн байлдахад оролцож байгаад, Хубилайн дэргэд шилжин очоод Хуай мөрнийг гатлан, Дачинкоуг эзлэн авч, зуу гаруй цэргийн онгоцыг олзолсон ажээ. Үүнээс гадна цэрэг удирдан Шаньдун нутгийн Жи, Янь, Дань зэрэг мужийг төвхнүүлсэн байна.

Мөнх хааныг таалал төгссөний дараа, 1260 оны 3-р сард Кайпин хотод Хубилай хааныг дэмжиж өргөмжлөхөд голлон оролцсон ноёдын нэг. 1261 онд Хубилай, Аригбөхийн арми Монголын говьд тулгаран байлдахад олон ноёдын хамт Начин ноён Хахай, Тогоон, Уручин нарын хүүхдүүдийн хамт цэргээ удирдан Манлай, Шумуулт нуур, Булагт зэрэг газарт болсон олон тулалдаанд гарамгай тулалдаж, эсрэг талын 10,000 гаруй цэргийг хядаж ялалт байгуулсан. Түүний хэзээ нас барсан нь тодорхойгүй ч Махайт (末懷禿) гэдэг газарт оршуулсан.

## Гэр бүл 
## Эшлэл 
Ангилал:Их Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн
Ангилал:Хонгирад
Ангилал:13-р зуунд төрсөн
Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Дэндэвийн Шарав

**Дэндэвийн Шарав** (1915 онд Түшээт хан аймаг, Баатар вангийн хошуу, одоогийн Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын нутагт төрж, 1993 онд нас барсан) - Монголын төр нийгмийн зүтгэлтэн, Онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд.

## Намтар 
1938 онд Эрхүүгийн Улсын Багшийн сургуулийг төгссөн. Тэрээр Х.Чойбалсангийн дэргэд нийт 10 гаруй жил, 1938-1939, 1943-1947 онд түүний туслах, улмаар 1947-1953 онд Ерөнхий сайдын соёл урлаг эрхэлсэн орлогчоор томилогдон ажиллаж байв. Харин 1953 оноос УИХ-ын Тэргүүлэгчдийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдон 6 жил ажиллаад, БНХАУ, БНАСАУ, Алжир, Румын, Вьетнамд Элчин сайдын алба хашжээ.

Ангилал:Монголын төрийн зүтгэлтэн
Ангилал:Монголын дипломатч
Ангилал:Хятад дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Умард Солонгос дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Алжир дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Румын дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Вьетнам дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Мандалын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1915 онд төрсөн
Ангилал:1993 онд өнгөрсөн
Эрнст Неизвестный

**Эрнст Неизвестный** (орос. *Эрнст Ио́сифович Неизве́стный,* төрөхдөө — *Э́рик*; 1925 оны 4-р сарын 9-нд ЗХУ-ын Свердловск хотод төрж, 2016 оны 8-р сарын 9-нд АНУ-ын Нью-Йорк хотод нас барсан) — Зөвлөлтийн болон Америкийн алдартай уран барималч. ОХУ-ын Төрийн шагналтан (1995). Латвийн ШУА-ийн гишүүн. Зөвлөлтийн Эх орны дайнд оролцогч. 

## Намтар 
Эрик Неизвестный Свердловск хотын 16-р сургуульд сурч байжээ. 1939-1942 онд тэрээр Бүх Холбоотын Хүүхдийн Урлагийн Тэмцээнд оролцож байсан. 1942 оноос Ленинградын Урлагийн дунд сургуульд суралцаж байжээ (1941-1944 онд сургууль болон түүний бүх ажилтнуудыг Самарканд руу нүүлгэн шилжүүлсэн).

1942 оны 8-р сард түүнийг Улаан армид татсан. Энэ үеэр тэрээр Эрик гэдэг нэрээ Эрнст болгон өөрчилжээ. Түүнийг Туркестаны 1-р пулемётын цэргийн сургуульд сурагчаар илгээжээ. 1943 оны 10-р сард сургуулиа төгсөхөд нь бага дэслэгч Эрнст Неизвестныйг Украины 4-р фронтын армид илгээжээ. 1944 оны 3-р сарын 14-нд тэрээр салааны командлагчаар томилогдов. Хожим нь дивизийн бүрэлдэхүүнд тэрээр Будапешт руу довтлох зэрэг Украины 2, 3-р фронтуудад олон тооны байлдааны ажиллагаанд оролцжээ. Аугаа их эх орны дайны төгсгөлд буюу 1945 оны 4-р сарын 22-нд Австри улсад тэрээр хүнд шархаджээ.

Дайны дараа тэрээр Свердловскийн явган цэргийн сургуульд хэсэг хугацаанд зургийн хичээл заажээ. 1946-1947 онд Рига дахь Зөвлөлт Латвийн Урлагийн академид, дараа нь 1947-1954 онд В.И.Суриковын нэрэмжит Москвагийн Урлагийн дээд сургуульд суралцаж, Москвагийн Улсын Их Сургуулийн философийн тэнхимд сонсогч байжээ. 1955 онд Эрнст Неизвестный ЗХУ-ын Уран бүтээлчдийн холбооны Москва дахь салбарын уран барималчдын хэсгийн гишүүн болсон. 

1962 онд Зөвлөлтийн удирдагч Никита Хрущёвтой зөрчилдсөний дараа Неизвестныйг Зөвлөлтийн Уран бүтээлчдийн холбооноос хөөж, студийг нь хаасан байна. Үүний дараа нь тэрээр үйлдвэрт, цутгах үйлдвэрийн ажилтан, өрлөгчин хийж байжээ. Хуурамч нэрээр тэрээр албан ёсны уран бүтээлчдэд тусалж байсан гэдэг.

1973 оны 6-р сарын 17-нд Неизвестный Израил руу цагаачлах өргөдөл гаргажээ. Гурван жил зөвшөөрөл хүлээсний эцэст 1976 оны 3-р сарын 10-нд дараа уран барималч ЗХУ-аас гарч, Швейцарийн Цюрих хотоор дамжин АНУ руу цагаачилжээ. 1977 оноос хойш Эрнст Неизвестный Нью-Йорк хотод амьдарч, Колумбын их сургуульд ажиллаж байжээ.

1996 онд тэрээр Оросын Ерөнхийлөгч Борис Ельциний соёлын асуудал эрхэлсэн зөвлөхөөр ажиллаж байв. 

Э.Неизвестный 80 насныхаа ойг Орост өргөн тэмдэглэсэн. Амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд тэрээр хүнд өвчнөөр шаналж, тархины мэс засалд орсон.

Эрнст Неизвестный 2016 оны 8-р сарын 9-нд Нью-Йорк хотод 91 насандаа таалал төгсжээ.

Ангилал:1925 онд төрсөн
Ангилал:2016 онд өнгөрсөн
BlackRock

**BlackRock, Inc.,** "БлэкРок" - Нью-Йорк хотод төвтэй Америкийн олон улсын хөрөнгө оруулалтын олон нийтийн компани юм. Энэ нь дэлхийн хамгийн том хөрөнгө оруулалтын фирмүүдийн нэг бөгөөд удирдлага дор байгаа хөрөнгийн хэмжээгээрээ дэлхийд тэргүүлдэг.

Удирдлага дор байгаа хөрөнгө 2025 оны 2-р улиралд 12.5 их наяд ам.долларт хүрсэн байна.
Хиймэл оюуны загваруудын чадварын харьцуулалт

2025 оны 6-р сарын байдлаар хамгийн өндөр үнэлгээ буюу бэнчмарк оноог авсан хиймэл оюуны (ХО) загварууд: 

2025 оны 12-р сарын байдлаар хамгийн өндөр үнэлгээ буюу бэнчмарк оноог авсан хиймэл оюуны (ХО) загварууд:

2026 оны 3-р сарын байдлаар хамгийн өндөр үнэлгээ буюу бэнчмарк оноог авсан хиймэл оюуны загварууд:

## Эх сурвалж
Ангилал:Хиймэл оюун
Ангилал:Хиймэл оюуны загвар
Хөвсгөл нуур-эгийн голын сав газрын захиргаа

Хөвсгөл нуур-Эгийн голын сав газрын захиргаа

Сав газрын хэмжээнд 2 аймгийн 11 сумын нутаг дэвсгэр хамрагддаг бөгөөд сав газрын нийт талбай нь 41679.92 км2 юм. Үүнээс Хөвсгөл аймгийн газар нутаг 33303.83 км2 буюу 79.9 хувь, Булган аймгийн газар нутаг 8376.09 км2 буюу 20.1 хувь тус тус эзэлж байна.
АНУ-ын Гадаад бодлого

**Америкийн Нэгдсэн Улсын Гадаад бодлого** - АНУ-ын бусад улс орнуудтай харилцах харилцаандаа ашигладаг өөрийн эрх ашгаа хамгаалдаг гадаад бодлогын зорилго, хэрэгжүүлэх аргуудын нэгдсэн цогцыг хэлнэ. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Гадаад бодлогоо тодорхойлж, Төрийн нарийн бичгийн даргын тэргүүлдэг АНУ-ын Төрийн департамент хэрэгжүүлдэг байна.

Албан ёсоор гадаад бодлогын номлол нь Америкийн иргэд болон олон улсын хамтын нийгэмлэгийн ашиг тусын тулд илүү аюулгүй, ардчилсан, цэцэглэн хөгжсөн дэлхий ертөнцийг хангахад чиглэгддэг гэж заасан байдаг. АНУ нь дэлхийн хамгийн өргөн хүрээтэй дипломат сүлжээтэй, олон улсын харилцаанд маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг юм. АНУ нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага болон Хойд Атлантын Гэрээний Байгууллагын үүсгэн байгуулагч гишүүн бөгөөд НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн орон юм.

## Түүх 
Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед АНУ дэлхийн улс төрийн тавцанд тэргүүлэгч хүч болох хүчин чармайлт гаргаж байсан. 1914-1917 онуудад АНУ төвийг сахих бодлого баримталсан нь эдийн засагт эерэг нөлөө үзүүлсэн.

1920-иод онд АНУ Латин Америкт улс төрийн тэлэлтийн төлөө тэмцэж, газар эзэмшиж, компаниудаараа дамжуулан зээл олгож байв. Тус бүс нутгийн зарим оронд АНУ санхүү, гаалийн ажлыг шууд хянаж, зарим тохиолдолд цэргийн хүчээрээ байр сууриа бэхжүүлдэг байв.

Дэлхийн хоёрдугаар дайны өмнө Америкийн өөрийгөө тусгаарлах үзэл баримтлал нь АНУ-ын эрх баригчдын дунд нэлээд түгээмэл байсан.

Дэлхийн хоёрдугаар дайнд ялагч талд орж төгсөж, 1945 оны 8-р сард Японд атомын бөмбөг дэлбэлснээр АНУ-ын Европын болон дэлхийн улс төр дэх үүрэг, ач холбогдлыг эрс нэмэгдүүлсэн юм. 1947-1952 онуудад Баруун Европын орнуудад эдийн засгийн тусламж үзүүлэх хөтөлбөр болох Маршаллын төлөвлөгөөг маш амжилттай хэрэгжүүлсэн нь АНУ-д Баруун Европт, улмаар дэлхийн бусад бүс нутагт давамгайлсан эдийн засаг, улс төрийн нөлөөгөө эцэст нь бэхжүүлэсэн байна. 

1940-өөд оноос хойш АНУ дэлхий даяар олон тооны зэвсэгт мөргөлдөөн, цэргийн эргэлтэд оролцож ирсэн бөгөөд үүнд 1953 онд Иранд болсон төрийн эргэлт, 1961 онд Куба дахь довтолгоо, Солонгос, Вьетнам, Югослав, Афганистан, Ирак дахь дайн зэрэг юм.

Хүйтэн дайн дууссаны дараа АНУ өөрийн удирдлага дор нэг туйлт ертөнцийг бий болгохыг эрмэлзэн хэрэгжүүлж ирсэн байна.

## Дипломат харилцаа 
АНУ нь доорх орнуудаас бусад бүх орнуудтай дипломат харилцаатай юм. 

* Бутан
* Умард Солонгос
* Иран (1980 оны 4-р сарын 7-нд цуцалсан)
* Сири (2012 онд цуцалсан)
* Венесуэл (2019 оны 1-р сарын 23-нд зогсоосон)


Ангилал:Гадаад бодлого
Гадаад бодлого
Анар (чулуу)

**Анар** нь Хүрэл зэвсгийн үеэс хойш эрдэнийн чулуу болон зүлгүүр болгон ашиглаж ирсэн силикат эрдэс бодисын бүлэг юм.

Анар эрдэс бодисууд нь ижил төстэй физик болон талст шинж чанартай боловч олон төрлийн химийн найрлагатай тул өвөрмөц зүйлүүдийг тодорхойлдог. Эдгээр зүйлүүд нь хоёр үндсэн хатуу уусмалын цувралд хуваагддаг: пиралспит цуврал ( пироп, альмандин, спессартин ), ерөнхий томьёо нь [Mg,Fe,Mn] 3 Al2 ( SiO4 ) 3 ; ерөнхий томьёо нь Ca3 [Cr,Al,Fe] 2 ( SiO4 ) 3 бүхий уграндит цуврал ( уваровит, гроссуляр, андрадит ). Гроссулярын алдартай сортуудад гессонит болон цаворит орно.

Хэдийгээр анар нь ихэвчлэн метаморфизмтай холбоотой байдаг ч ховор тохиолдолд галт уулын чулуулагт ч тохиолдож болно.

Ангилал:Кубын талст систем
Галина Волчек

**Галина Волчек** (орос. *Гали́на Бори́совна Во́лчек,* 1933 оны 12-р сарын 19-нд ЗХУ-ын Москва хотод төрж, 2019 оны 12-р сарын 26-нд Оросын Москва хотод нас барсан) — Зөвлөлтийн болон Оросын тайз, дэлгэцийн жүжигчин, театрын найруулагч, сурган хүмүүжүүлэгч. ОХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар (2017), ЗХУ-ын Ардын жүжигчин (1989), Москвагийн «Современник» театрыг үндэслэгчдийн нэг.

## Намтар 
Галина Волчек 1933 оны 12-р сарын 19-нд Москва хотод еврей гэр бүлд төрсөн. 1955 онд ЗХУ-ын Горькийн нэрэмжит Москвагийн урлагийн театрын дэргэдэх В.И.Немирович-Данченкогийн нэрэмжит сургууль-студид сурч төгссөн.

1956 онд Олег Ефремов болон тус сургуулийн залуу төгсөгчид Галина Волчек, Лилия Толмачева, Евгений Евстигнеев, Игорь Кваша, Виктор Сергачёв, Олег Табаков нар Залуу жүжигчдийн студи байгуулсан бөгөөд хэсэг хугацааны дараа уг студи нь Современник театр-студи нэртэй болжээ.

1972 оноос «Современник» театрын ерөнхий найруулагч, 1989 оноос уран сайхны удирдаач байсан.

Ангилал:Оросын жүжигчин
Ангилал:Оросын найруулагч
Ангилал:ЗХУ-ын жүжигчин
Ангилал:ЗХУ-ын найруулагч
Ангилал:Москвагийн хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:2019 онд өнгөрсөн
"Оны онцлох хүн" (Time)

**«Оны онцлох хүн» Time** сэтгүүлийн (англи. ***Person of the Year** (*1999 оноос өмнө*— Man of the Year, Woman of the Year)*) — *Time* сэтгүүл уламжлал ёсоор 1927 оноос хойш оны эцэст 12-р сарын сүүлийн дугаартаа «Оны онцлох хүн"- ийг нэрлэдэг байна. Анх "Оны онцлох хүн"-ээр нисгэгч Чарльз Линдберг Атлантын далайн онгоцоор гаталж шалгарсан байна. 

Ангилал:Time (сэтгүүл)
Тилеуханы Аубакир

**Тилеуханы Аубакир** - Монгол Улсын УИХ-ын гишүүн (2020 оноос), 2025 оноос Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд. Казах үндэстэн.

## Намтар 
1992 онд Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын 10 жилийн дунд сургууль төгссөн, 2000 онд “Отгонтэнгэр” дээд сургууль, олон улсын эрх зүйч мэргэжилтэй.

2000-2005 онд Сэлэнгэ аймгийн “Сэлэнгэ тариа” ХХК-ийн дэд захирал.

2006-2015 онд “Тариан цацал” ХХК-ийн захирал.

2015-2016 онд Гаалийн ерөнхий газрын Дотоод аудит, мониторин-гийн газрын дарга.

2017-2019 онд Гаалийн ерөнхий газрын харьяа Буянт-Ухаа дахь гаалийн газрын орлогч дарга.

2008-2015 онд Баян-Өлгий аймгийн НАМЗХ-ны дарга.

2020- оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн.

2025 оноос Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд.

Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Олон улсын музейн зөвлөл

**Олон улсын музейн зөвлөл** (англи. *International Council of Museums*, англи товчлол. *ICOM*) — 1946 онд Францын Парис хотод байгуулагдсан төрийн бус мэргэжлийн олон улсын байгууллага юм.

Олон улсын музейн зөвлөл нь ЮНЕСКО болон Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Эдийн засаг, Нийгмийн Зөвлөлийн хамгийн өндөр зөвлөлдөх ("А" ангилал) статустай юм. Тус Зөвлөл нь нийгэм болон дэлхийн байгалийн болон соёлын өвийг, одоо ба ирээдүйг, биет болон биет бус өвийг хадгалах, хөгжүүлэх, харилцан үйлчлэхэд зориулагдсан музей, музейн мэргэжилтнүүдийн олон улсын байгууллага юм.

Жил бүрийн 5-р сарын 18-нд Олон улсын Музейн өдрийг тэмдэглэдэг байна.

Жил бүр Үндэсний болон Олон Улсын Хороо, Бүс нутгийн Холбоо, Харьяа Байгууллагуудын дарга нар болон гишүүд байгууллагын амьдралын гол мөчүүд болох Ерөнхий Чуулган болон Зөвлөх Зөвлөлд оролцож, өнгөрсөн жилийн хугацаанд хийгдсэн ажлуудыг үнэлж, ирэх жилийн замын зургийг тодорхойлохоор цуглардаг байна.

## Байгууллагын зорилго 
* Дэлхий даяар музейн хөгжлийг дэмжих; Өвийг хадгалах, соёлын үнэт зүйлсийн хууль бус худалдаатай тэмцэх;
* Музейн ажилтнуудыг сургах, мэргэжлийн стандартыг дээшлүүлэх;
* Музей болон музейн ажилтнуудад тусламж үзүүлэх;
* Музейн байгууллагууд болон янз бүрийн орны мэргэжилтнүүдийн хооронд хамтын ажиллагаа тогтоох.

**Албан ёсны цахим хуудас**: https://icom.museum/en/

Ангилал:1946 онд байгуулагдсан
Ангилал:Парис дахь олон улсын байгууллага
Ангилал:ЮНЕСКО
Сирийн цөл

**Сирийн цөл** (араб. بادية الشام‎, *Bādiyat Ash-Shām, Ба́дият Эш-Шам,* англи. *Syrian Desert*) — Ойрх Дорнодын цөл бөгөөд Сири, Йордан, Ирак, Саудын Арабын нутагт оршдог юм. Энэ цөл нь Иорданы газар нутгийн 85 орчим хувь, Сирийн газар нутгийн 55 хувийг эзэлдэг бөгөөд өмнө зүгт Арабын цөлтэй хиллэдэг бөгөөд нийлдэг. Энэ нь хээр тал, элсэрхэг хэсгээс бүрддэг бөгөөд нийт 0,5 сая км² талбай эзэлдэг юм.

## Газарзүйн байрлал 
Үржил шимтэй хавирган сар болон Арабын хойгийн уулзвар дээр орших энэхүү цөл, хагас цөлийн бүс нутаг нь баруун талаараа Газар дундын тэнгисийн эрэг дагуу үргэлжилдэг Ливаны эсрэг цөл, хойд болон зүүн талаараа Евфрат мөрөнгөөр хязгаарлагддаг. Өмнө зүгт Сирийн цөл Нефуд цөл, баруун өмнө зүгт Негев цөл рүү шилждэг.
Барри Гибб

Сэр **Бaрри Алан Кромптон Гибб** (англи. *Barry Alan Crompton Gibb*; 1946 оны 9-р сарын 1-нд Дуглас хотод төрсөн) — британий болон америкийн дуучин, хөгжмийн зохиолч болон продюсер.  Bee Gees хамтлагийг үүсгэн байгуулагч ах дүүсийн том нь. Британий эзэн хааны командор одонтон. 

## Намтар 
Барри Гибб 1946 оны 9-р сарын 1-нд Британийн харьяа Мэн арал дээр Дуглас хотод төрсөн. Тэрээр эгч Леслигийн (1945 онд төрсөн) дараах таван хүүхдийн хоёр дахь нь байв. Тэрээр мөн гурван дүүтэй байсан: ихэр Морис Гибб (1949–2003) болон Робин Гибб (1949–2012), мөн отгон дүү Эндрю Гибб (1958–1988).

1950 онд түүний гэр бүл Англи руу нүүж, 1958 онд тэд Австралийн Брисбэн хот руу цагаачилж, Барри бага нас, залуу насаа тэнд өнгөрөөжээ.

Тэрээр Англид хөгжим сонирхож эхэлж, дүү Морис, Робин нартайгаа хамт сонирхогчдын тоглолт зохион байгуулдаг байжээ.

1970 онд Барри "Эдинбургийн Мисс" Линда Грэйтэй гэрлэж, түүнээс таван хүүхэдтэй болжээ. Хожим нь тэд АНУ-ын Майами руу нүүж, өнөөг хүртэл тэндээ амьдарч байна.

Барри Гибб болон түүний дүү нар 2003 онд Морис нас барах хүртэл янз бүрийн амжилттай тоглолтоо үргэлжлүүлсээр байв. Дүүгээ нас барсны дараа Барри, Робин нар хамтлагийг шинэчлэхийг оролдсон (2009 оны намар) боловч ямар ч бодит төсөл, хамтарсан тоглолт хийгээгүй юм.

2007 онд "Q" сэтгүүл Барриг "20-р зууны 100 шилдэг дуучин" жагсаалтад 38-р байранд оруулсан. Гиннесийн амжилтын номонд түүнийг хамгийн амжилттай дуу зохиогчдын дунд Пол Маккартнигийн дараа хоёрдугаарт оруулсан юм.

Ангилал:1946 онд төрсөн
Ангилал:Их Британийн дуучин
Ангилал:Bee Gees хамтлаг
Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Айвор-Новелло шагналтан
Ангилал:Рыцарь бакалавр
Морис Гибб

Сэр **Морис Эрнест Гибб** (англи. *Maurice Ernest Gibb*; 1949 оны 12-р сарын 22-нд Дуглас, Их Британи төрсөн– 2003 оны 1-р сарын 12-нд Майами Бич нас барсан) — Их Британийн хөгжимчин, дуучин-дуу зохиогч бөгөөд ихэр ах Робин, ах Барри нартайгаа хамтран Bee Gees хамтлагийн гишүүн гэдгээрээ алдартай. Тус хамтлагийн дэлхий даяарх цомгийн борлуулалт 220 сая хувь давсан нь Морисийг салбарын түүхэн дэх хамгийн амжилттай хөгжимчдийн нэг болгосон. Тэрээр Британийн эзэнт гүрний командлагч одон-цол хүртсэн.

Тэрээр хэд хэдэн удаа бие даасан карьераа эхлүүлэхийг оролдож, хэд хэдэн цомог бичүүлсэн боловч бүгд амжилтгүй болж, хэзээ ч гарсангүй. Тэрээр Шведийн дуучин Карола зэрэг залуу уран бүтээлчидтэй хамтран ажиллаж, "Ховор үүлдэр" кинонд зориулж ая зохиож, хэд хэдэн мюзиклд тоглосон.

Тэрээр Шотландын поп од Лулутай дөрвөн жил гэрлэсэн боловч мэргэжлийн үүрэг амлалт, байнга аялах, аялан тоглолт хийх нь хосуудыг хамтдаа байхад саад болж, удалгүй тэд салсан. Түүний хоёр дахь эхнэр Ивонне Адам, Саманта гэсэн хоёр хүүхэд төрүүлжээ.

Тэрээр 2003 оны 1-р сарын 12-нд Майами Бичийн эмнэлэгт бүдүүн гэдэсний мэс заслын дараах хүндрэлээс болж нас баржээ. Түүнийг Майами Бичийн оршуулгын газарт оршуулсан байна. Дүүгээ алдсаны дараа Барри, Робин нар хөгжмөөсөө гарахаар шийдэж, хамтлаг тарж байгаагаа зарласан юм.

Ангилал:1949 онд төрсөн
Ангилал:2003 онд өнгөрсөн
Ангилал:Их Британийн дуучин
Ангилал:Bee Gees хамтлаг
Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Робин Гибб

Сэр **Робин Хью Гибб** (1949 оны 12-р сарын 22-нд Дуглас, Мэн арал төрсөн– 2012 оны 5-р сарын 20-нд Лондонд нас барсан) -Их Британийн дуучин, ая зохиогч бөгөөд ихэр Морис, ах Барри нартайгаа хамтран Bee Gees хамтлагт байгуулсан гэдгээрээ алдартай. Тус хамтлагийн дэлхий даяарх цомгийн борлуулалт зуун сая хувь давсан нь тэднийг хөгжмийн түүхэн дэх хамгийн амжилттай хамтлагуудын нэг болгосон юм.

## Намтар 
Тэрээр Их Британид төрсөн бөгөөд Морис Гиббийн ихэр өрөөсөн юм (Морис 35 минутын дараа төрсөн). Тэднийг төрсний дараахан эцэг эх Хью, Барбара Гибб (төрсөн нэр нь Пасс) нар Манчестер руу нүүжээ. 1958 оны сүүлээр гэр бүл нь Австралийн Брисбэн рүү нүүсэн тул Робин (түүний хоёр ах Барри, Морис нарын адил) хөгжмийн карьераа Австралид эхлүүлэх шаардлагатай болсон. Тэнд тэд алдар нэрд хүрч, дараа нь Их Британи руу буцаж ирээд хөгжмийн карьераа төрсөн эх орондоо үргэлжлүүлжээ. 1960-аад оны сүүлээр амжилтын давалгаанд автсан Робин хамтлагаасаа гарч, бие даасан карьераа үргэлжлүүлэхээр шийджээ. Гэсэн хэдий ч түүний гаргасан цомог амжилттай болоогүй тул 18 сарын дараа хамтлагтаа эргэн орсон байна.

2010 оны 8-р сард Робин Гибб яаралтай эмнэлэгт хэвтэж, гэдэсний бөглөрөл үүсгэж байсан хавдрыг авах мэс засалд орсон (түүний ихэр ах Морис 2003 оны 1-р сард үүнтэй төстэй нөхцөл байдалд нас барсан). 2011 оны 10-р сард түүнийг дахин яаралтай эмнэлэгт хэвтүүлсэн. 2011 оны 11-р сарын 20-нд Гибб элэгний хорт хавдартай болсон гэж зарласан.

Ангилал:1949 онд төрсөн
Ангилал:2012 онд өнгөрсөн
Ангилал:Их Британийн дуучин
Ангилал:Bee Gees хамтлаг
Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч
Ангилал:Грэммийн шагналтан
АНУ-ын Газрын тосны стратегийн нөөц

**АНУ-ын Газрын тосны стратегийн нөөц** (англи. *Strategic Petroleum Reserve*)  АНУ-ын Эрчим хүчний яам (United States Department of Energy, DOE)-ны хариуцдаг газрын тосны онцгой стратегийн ач холбогдолтой нөөц юм. Энэ нь дэлхийн хамгийн том олон нийтэд мэдэгдэж буй онцгой байдлын нөөц юм; Луизиана, Техас мужуудад байрлах түүний газар доорх хадгалах савнууд нь 714 сая баррель (113,500,000 м³) багтаамжтай. 1973 оны газрын тосны хямралын үеэр газрын тосны нийлүүлэлт тасалдсаны дараа Олон улсын эрчим хүчний хөтөлбөрийн тухай олон улсын хэлэлцээрийн дагуу ирээдүйн хангамжийн тасалдлыг бууруулах зорилгоор АНУ нь 1975 онд ерөнхийлөгч Жеральд Фордын шийдвэрээр Газрын тосны стратегийн нөөцийг байгуулсан байна.

2015 оноос хойш АНУ-ын Конгресс Холбооны зардлыг санхүүжүүлэхийн тулд нөөцөөс газрын тос борлуулахыг үүрэг болгосон. АНУ-ын Эрчим хүчний яам 2017 оноос хойш дор хаяж долоон удаа борлуулалт хийж, 132 сая баррель буюу нөөцөд байсан газрын тосны 18.2%-ийг борлуулсан байна.

Одоо АНУ-д хэрэгжиж буй хууль тогтоомжийн дагуу нөөц дэх газрын тосны хэмжээ 2028 он гэхэд 238 сая баррель болж буурах боломжтой байна. Энэ нь 2010 онтой харьцуулахад нөөц дэх газрын тосны хэмжээ 67%-иар буурах ажээ.

Ангилал:1975 онд байгуулагдсан
Ангилал:Газрын тос
Жеффри Эпштейн

**Жеффри Эдвард Эпштейн** (, 1953 оны 1-р сарын 20-нд төрсөн - 2019 оны 8-р сарын 10-нд нас барсан) - Америкийн эдийн засагч бөгөөд хүүхдийн эсрэг бэлгийн хүчирхийллийн гэмт хэрэгт буруутгагдан ял шийтгэгдсэн этгээд байв. Мэргэжлийн гараагаа Далтон сургуулийн багшаар эхэлсэн. 1976 онд тус сургуулиас халагдсаны дараа банк, санхүүгийн салбарт орж, Bear Stearns компанид ажиллаж байгаад өөрийн компанийг байгуулсан. Эпштейн дээдсийн хүрээлэл бий болгож, хамсаатнуудтайгаа нийлж олон эмэгтэй, охидын биеийг үнэлүүүлж хүчирхийлэл үйлдсэн.

2005 онд Флорида мужийн Палм-Бич хотын цагдаагийн хэлтэс нэгэн эцэг эх 14 настай охиныг нь бэлгийн хүчирхийлэл үйлдсэн гэж мэдээлсний дараа Эпштейнийг шалгаж эхэлсэн. Улмаар 14 наснаас дээш нийт 36 охинд бэлгийн хүчирхийлэл үйлдсэн байж болзошгүй болохыг тогтоосон. 2008 онд Флорида мужийн шүүхэд насанд хүрээгүй хүүхдийн биеэ үнэлсэн хэргээ хүлээн, 13 сарын ял шийтгэгдсэн.

Тэрээр 2019 оны 7-р сарын 6-нд насанд хүрээгүй хүүхдийн бэлгийн мөлжлөгийн наймааны хэргээр дахин баривчлагдсан. 2019 оны 8-р сарын 10-нд шоронд байхдаа өөрийгөө дүүжилж нас барсан.

The New York Times сонины мэдээлснээр Эпштейн ихэнх хөрөнгөө тэрбумтнуудад татвар, өв хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэх замаар олсон ба бизнес эрхлэгчид, язгууртнууд, улс төрчид, эрдэмтдийг багтаасан өргөн танилын хүрээтэй байв. Эдгээр алдартнуудаас дурьдвал  Эндрю Виндсор, Доналд Трамп, Билл Клинтон Питер Тиль, Элон Маск, Билл Гэйтс, Ларри Саммерс, Стив Бэннон нар болно.

## Эшлэл
Ангилал:1953 онд төрсөн
Ангилал:2019 онд өнгөрсөн
Ангилал:АНУ-ын бизнесмен
Ангилал:АНУ-ын гэмт хэрэгтэн
Ангилал:Харвардын их сургуулийн хүн
Ангилал:АНУ-ын еврей хүн
Лоренцо де Медичи

**Лоренцо ди Пьеро де Медичи** буюу **Агуу Лоренцо** (, 1449 оны 1-р сарын 1-нд төрсөн – 1492 оны 4-р сарын 8-нд нас барсан) нь Италийн төрийн зүтгэлтэн, Флоренцийн Бүгд найрамдах улсын де-факто удирдагч байсан бөгөөд Италийн Сэргэн мандалтын соёлын томоохон ивээн тэтгэгч байв. Тэрээр Италийн хойг дахь улс төрийн байдлыг хэдэн арван жилийн турш тогтвортой байлгасан эвсэл болох Италийн холбоо ()-ны доторх хүчний тэнцвэрийг барьж байсан. Түүний амьд ахуй цагт Италийн сэргэн мандалт оргил үедээ хүрч, Флоренц хотын алтан үе тохиож байв. Сандро Боттичелли, Микеланжело зэрэг алдарт уран бүтээлчдийг ивээн тэтгэж уран бүтээлээ туурвих боломжоор хангадаг байв.

Италийн холбооны хүчний тэнцвэрийг хадгалах зорилгоор Пап лам IV Сикстийн газар нутгаа тэлэх бодлогыг зогсоохоор тэмцэж байсан нь Паццигийн хуйвалдааны шалтгаан болжээ. Медичи овгийн гол өрсөлдөгч Пацци овгийнхон IV Сикстийн дэмжлэгтэйгээр Флоренцийн засгийн эрхийг авахаар хуйвалдаан зохиож, 1478 оны 4 сарын 26-нд их мөргөлийн үеэр гэнэдүүлэн дайрч Лоренцогийн дүү Жулианог хөнөөсөн. Харин Лоренцо хөнгөн шархтай амь гарчээ.

## Эшлэл
Ангилал:1449 онд төрсөн
Ангилал:1492 онд өнгөрсөн
Ангилал:Италийн язгууртан
Лоренцо, 01
Ангилал:Ромын католик шашны хүн
Флоренцийн Бүгд найрамдах улс

**Флоренцийн Бүгд найрамдах улс** (лат. *Respublica Florentina*, итал. *Repubblica fiorentina.* англи. *Republic of Florence* ) — Умард Италид 1115—1185 онууд болон 1197—1532 онуудад тусгаар тогтносон улс байв. 

Флоренц хотод бие даасан коммун хэлбэрээр өргөн уудам газар нутгийг хянадаг Тосканы Матилда нас барсны дараа Флоренцийн ард түмэн Тосканы Маргравиатын эсрэг бослого гаргаснаар тус Бүгд найрамдах улс 1115 онд үүссэн. Дундад зууны үеийн Италийн улс төрийн тогтолцоонд гол үүрэг гүйцэтгэж байсан юм.

Бүгд найрамдах улсын түүхийн туршид Флоренц нь Европын соёл, эдийн засаг, улс төр, урлагийн чухал хүчин байв. Энэ үеийн зоос болох флорин нь Баруун Европын томоохон хэмжээний гүйлгээний гол худалдааны зоос байсан бөгөөд Европ тив даяар өргөнөөр дуурайлган гүйлгээ хийдэг байжээ.

Флоренцийн Бүгд найрамдах улс нь ганц хүний ​​эрх мэдэлд байхаас урьдчилан сэргийлэх, төрийн байгууллагыг байгуулахад иргэдийн өргөн оролцоонд суурилсан цогц засаглалын тогтолцоог бий болгосон байна.

13, 14-р зуунд Флоренцийн эдийн засгийн хөгжил нь зөвхөн Италид төдийгүй Европт бараг бүх бусад улсуудаас түрүүлж байв. Үйлдвэрлэл анх энд бий болж, хөлсний ажилчид болон баячуудын ангийн хоорондох зөрчилдөөн үүсч эхэлсэн юм.

14-р зуунд Флоренц нь Италийн Сэргэн мандалтын тэргүүлэх төв болж, Данте Алигери, Франческо Петрарка, Жованни Боккаччо, Жиотто ди Бондонэ, Леонардо да Винчи, Микеланжело, Никколо Макиавелли болон бусад олон авьаятнууд бүтээлээ туурвиж байсан ажээ.

1434 оноос хойш Медичи овгийнхон Флоренц хотод эрх мэдлээ тогтоож, улсыг дангаар удирддаг болгосон.

Италийн дайнуудын үеэр Бүгд найрамдах улс нь Савонаролагийн тэгш эрхт теократ дэглэмд захирагдаж байсан боловч Франц болон папын дэмжлэгтэйгээр Медичи 1512 онд эрх мэдлээ сэргээж чаджээ.

1532 онд Флоренцийн Бүгд найрамдах улсын тогтолцоог цуцалж, улс нь удамшлын хаант засаглалтай болсон бөгөөд энэ нь Флоренцийн гүнлэг (1569 оноос Тосканы Их гүн) болсон юм.

Ангилал:1115 онд байгуулагдсан
Ангилал:1532 онд татан буугдсан
Ангилал:Тосканагийн түүх
Ангилал:Флоренцийн түүх
*
Ангилал:Италийн сэргэн мандалтын үе
Жиотто ди Бондонэ

**Жио́тто** **ди Бондонэ** (итал. *Giotto di Bondone*; 1266 буюу 1267 онд Флоренц мужийн Виккио хотод төрсөн — 1337 оны 1-р сарын 8-нд Флоренцид нас барсан) — италийн 15-р зууны уран зураач бөгөөд уран барималч, проторенессансын анхны төлөөлөгчдийн нэг. Баруун Европын урлагийн түүхэнд онцгой үүрэгтэй хүн. Византийн дүрс бичлэгийн уламжлалыг давж, Жиотто Италийн уран зургийн сургуулийг үүсгэн байгуулж, орон зайг дүрслэх шинэ арга барилыг боловсруулсан байна. Жиоттогийн бүтээлүүд Леонардо да Винчи, Рафаэль Санти, Микеланжело нарт урам зориг өгсөн гэдэг.
Жованни ди Биччи де Медичи

**Жованни ди Биччи де Медичи** (,  онд төрсөн – 1429 оны 2 сард нас барсан) нь Италийн банкир бөгөөд Медичи банкныг үүсгэн байгуулагч юм. Флоренцэд тус банкыг байгуулснаар Медичи угсааныхан Италид төдийгүй Европт нөлөө бүхий гэр бүл болох суурийг тавьсан. Тэрээр Козимо де Медичи, Ахмад Лоренцогийн эцэг, Пьеро ди Козимо де Медичигийн өвөг эцэг, Агуу гэгдэх Лоренцо де Медичигийн () элэнц өвөг юм.

## Эх сурвалж
Ангилал:Банкир
Ангилал:1360 онд төрсөн
Ангилал:1429 онд өнгөрсөн
Жованни ди Биччи де
Ангилал:Италийн язгууртан
Ангилал:Италийн бизнесмен
Гэгээн Петрийн талбай

**Гэгээн Петрийн талбай** (итал. *Piazza San Pietro*) — Ватикан дахь дэлхийн христын шашны гол Гэгээн Петрийн цогчин дуганы өмнөх талбай. Энэ талбайг Италийн барокко архитектор Жованни Лоренцо Бернини-гийн зураг төслөөр 1656-1667 оны хооронд байгуулжээ. Энэ нь хот төлөвлөх урлагийн хамгийн гайхамшигтай бүтээлүүдийн нэг гэж тооцогддог.

Талбайн бүтэц нь цогчин дуаны нэгэн адил олон архитекторууд гар бие оролцож аажмаар бүтсэн юм. 1585 онд Ромын Пап  V Сикст хотыг сэргээн босгох, тохижуулах, шинэ гудамж барих, талбайг өргөтгөх, чимэглэх, хотын төв хэсгийг эртний Ромын баганаар тодруулах зэрэг томоохон ажлуудыг хийжээ. 1586 онд Ромын Пап туршлагатай архитектор, инженер Доменико Фонтана-д Гэгээн Петрийн цогчин дуганы өмнөх талбайг босоо баганаар чимэглэхийг даалгасан бөгөөд энэ нь Ватиканы сүр жавхланг харуулсан дурсгалт газар болсон юм.

Ватиканы багана нь 25.5 метр өндөр буюу суурийн хамт 41 метр бөгөөд 350 тонн жинтэй ажээ. Баганыг МЭ 37 онд Эзэн хаан Калигулагийн үед Хелиополиос Ромд авчирч Нероны циркийн төвд суурилуулсан. Домогт өгүүлснээр, элч гэгээн Петрийг тамлан зовоож, дараа нь цаазаар авсан эзэн хааны цэцэрлэгт хүрээлэнд (одоогийн Ватикан) энэ багана байрандаа үлдсэн байна. Эхлээд баганыг хэвтээ байдлаар тусгай тавцан дээр бэхлээд, дараа нь бул өргөгчийн тусламжтайгаар суурилуулах газар руу нь татаж зөөсөн байна. Доменико Фонтана өөрөө удирдсан энэхүү ажиллагаанд 800 ажилчин, 75 морь, 44 өргөгч хэрэг болсон энэ ажиллагааг одоо ч инженерчлэлийн гайхамшиг гэж үздэг. Ром дахь Сикстиний ордны барилгын ажлыг Фонтана өөрөө сийлбэрээр дүрсэлж, зурсан байдаг.

1607-1612 оны хооронд Ромын Пап лам V Паулын тушаалаар архитектор Карло Мадерна-гийн зурагаар 114.69 метр өргөн, 45.55 метр өндөр сүмийн аварга том нүүрэн хэсгийг барьсан юм.

Ангилал:Европ дахь талбай
Ангилал:Гэгээн Петрийн цогчин дуган
XII Пио

**XII** **Пио** (лат. *Pius XII*, Пап болохоос өмнө — **Эуже́нио Мари́а Жиузе́ппе Жова́нни Паче́лли**, итал. *Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli*; 1876 оны 3-р сарын 2-нд Италийн хаант улсын Ром хотод төрсөн — 1958 оны 10-р сарын 9-нд Лацио мужийн Кастель-Гандольфо хотод нас барсан) — 1939 оны 3-р сарын 2-ноос 1958 оны 10-р сарын 9-ний хооронд Ромын Пап ламаар сонгогдож ажилласан.  

Тэрээр 1667 онд IX Клемент Папаас хойш Төрийн нарийн бичгийн дарга нарын дундаас сонгогдсон анхны Пап болжээ. XII Пио папын албан тушаалаа хаших үеэрээ X Пио зэрэг 34 хүнийг гэгээнтнээр өргөмжилж, 41 хүнийг ариун хэмээн өргөмжилжээ. 1949 онд тэрээр Чехословакийн коммунист удирдагчдыг хараасан байна. XII Пио-г Бурханы Эхэд гүнээ үнэнч байсных нь төлөө "Мариагийн Пап" гэж нэрлэжээ. Тэрээр Католик нийгмийн сургаалын хөгжилд чухал хувь нэмэр оруулсан бөгөөд 1958 оны 10-р сарын 9-нд нас баржээ. Түүний папын албан тушаалаар "Пио эрин үе" төгсөв.

## Намтар 
Эуженио Мариа Жиузеппе Жованни Пачелли 1876 оны 3-р сарын 2-нд Ром хотод язгууртнуудын сүсэг бишрэлтэй католик гэр бүлд төрсөн байна. Түүний эцэг нь Филиппо Пачелли (1837–1916) болон эх Виржиниа (төрсөн нэр нь Грациози) Пачелли (1844–1920) нар байв; түүний өвөг эцэг Маркантонио Пачелли 1851-1870 онд Ромын Пап IX Пио-гийн удирдлага дор Ватиканы Сангийн яамны орлогч сайд, дараа нь Дотоод хэргийн яамны орлогч сайдаар ажиллаж байсан бөгөөд 1861 онд Ватиканы ''"L'Osservatore Romano"'' (Ромын тойм) сонины үүсгэн байгуулагчдын нэг байжээ.

Ангилал:1876 онд төрсөн
Ангилал:1958 онд өнгөрсөн
Ангилал:Италийн зохиолч
Ангилал:Пап
Ангилал:Кардиналын төрийн нарийн бичгийн дарга
Ангилал:Гэгээн Карлын одон шагналтан (их загалмай)
Алмог Маймон

**Алмог Маймон** (Еврей: אלמוג מימון; 1985 оны 5-р сарын 28-нд төрсөн) нь Израилийн бизнес эрхлэгч, хөрөнгө оруулагч юм. Тэрээр санхүү, олон улсын худалдаа, хувийн тээврийн хэрэгсэл, үл хөдлөх хөрөнгө болон хувийн нисэх онгоцны салбарт үйл ажиллагаа явуулдгаараа танигдсан.

Тэрээр A.D. Maimon Holdings & Entrepreneurship Ltd., Mobility Brands болон хувийн нислэгийн үйлчилгээ үзүүлэгч KOVADO компаниудыг үүсгэн байгуулсан. Маймон Израиль болон гадаадын орнуудад үл хөдлөх хөрөнгө, зочид буудлын төслүүдэд хөрөнгө оруулалт хийдэг.

Алмог Маймон нь нийгмийн сайн сайхны үйлсэд оролцож, Израилийн хэд хэдэн буяны байгууллагад сайн дурын болон хандивын үйл ажиллагаа явуулдаг.

## Лавлах бичиг
V Сикст

**V** **Сикст** (лат. *Sixtus PP. V*; энгийн нэр нь- *Феличе Перетти ди Монтальто*, итал. *Felice Peretti di Montalto*; 1521 оны 12-р сарын 13-нд Италийн Гроттаммаре хотод төрсөн —1590 оны 8-р сарын 27-нд Ромд төрсөн) — 1585 оны 4-р сарын 24-нөөс 1590 оны 8-р сарын 27-ны хооронд Ромын Пап лам байв.

## Намтар 
Феличе Перетти 1521 оны 12-р сарын 13-нд Гроттаммаре хотод ядуу гэр бүлд төрсөн байна.

V Сикст папын албан тушаалд очсон эхний саруудаас эхлэн өмнөх хааны үеэс хойш Ромд болон түүнд хүргэдэг замууд дээр шийтгэлгүй цэцэглэн хөгжиж байсан дээрэмчдийг зогсоохоор шийджээ. Пап лам хатуу арга хэмжээ авч, олзлогдсон дээрэмчдийн толгойг цавчиж, Кастель Сант'Анжело руу хөтөлдөг гүүрэн дээр олон нийтийн өмнө тавихыг тушаажээ. Папын тэнгисийн цэргийнхэн Ромын ард түмний хүнсний хангамжид заналхийлж байсан далайн дээрэмчдийг мөн зогсоожээ. 1588 онд V Сикст Ромын Куриа буюу захиргааны байгууллагыг дахин зохион байгуулсан бөгөөд түүний гол байгууллагууд болох чуулганууд нь 21-р зуун хүртэл оршин тогтнож байжээ. Тэрээр Понтины намаг газрын усыг зайлуулахыг тушаасан нь Ромын хувьд ноцтой асуудал болох хумхаа өвчнийг арилгасан юм. Сикстийн алсын хараа нь папын сан хөмрөгийг нэмэгдүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм.

V Сикст папын үед Мөнхийн хот Ромыг шинэ барилгуудаар чимэглэж, гудамж, талбайг сэргээн засварлаж, Квиринал дээр дөрвөн усан оргилуур босгосон. Ромын пап гол сүм хийдийн өмнө өндөр багана босгохыг тушаасан бөгөөд энэ багана нь Эртний Ромын үед Египетээс авчирч, эзэн хааны ордны балгасын дунд хаягдсан байсан юм. 

Ромын Пап лам V Сикст Ромд 69 насандаа хумхаа өвчнөөр нас барж, өөрийнх нь шийдвэрээр засварласан Санта Мариа Маггиоре сүмд оршуулжээ.

Ангилал:1521 онд төрсөн
Ангилал:1590 онд өнгөрсөн
Ангилал:Пап
Ангилал:Францын шашны дайны хүн
Катерина де Медичи

**Катерина де Медичи** (, , 1519 оны 4-р сарын 13 онд төрсөн – 1589 оны 1-р сарын 5 онд нас барсан) нь Францын хаан II Анригийн хатан, Медичи угсааны Флоренцийн язгууртан байв. Францын хаад II Франсуа, IX Шарль, III Анри нарын хатан эх, Пап лам VII Климентын үеэл юм. Францын улс төрд ихээхэн нөлөөтэй байсан тул түүний хөвүүдийн хаанчлалын үеийг "Катерина де Медичигийн эрин үе" хэмээн нэрлэдэг.

Катерина Флоренц хотод Лоренцо де Медичигийн (Урбиногийн херцог) гэрт төржээ. 1533 онд 14 настайдаа Францын хаан I Франсуагийн хоёрдугаар хөвүүн Анритай гэрлэсэн. 1536 онд I Франсуагийн ууган хүү Франсуа биеийг барахад Анри Францын хаан ширээ залгамжлагч хунтайж (дофин) болжээ. Тэрээр Катеринаг төрийн хэрэгт оруулалгүй өөрийн татвар эм Диана де Пуатьед эрх мэдэл өгч байв. 1559 онд Анри хаан зуурдаар нас барахад Катерина 15 настай II Франсуагийн эхийн хувиар төрийн хэрэгт орсон. Хойтон жил нь II Францис хаан мөн нас барахад, 10 настай хүү IX Шарль орыг нь залгав. Шарль 1574 онд өнгөрөхөд гуравдугаар хүү III Анри хаан ширээг залгасан бөгөөд хатан эхийн хувиар төрийн хэргийг жолоодож байв.

Католик протестант шашны дайн Францад ид өрнөж байсан ороо бусгаа цагт католик Гизы угсааныхан төрийн эрхийг авахаар санаархаж байв. Засаг дахь Гизы бүлэг Катеринаг дорд үздэг байсан ч тэрээр ухаалгаар төр барьж, Гизы бүлгийн хүчийг сулруулсан. Эхэндээ Кальвинист протестантуудтай зөвшилцөлд хүрсэн боловч, теологийн хувьд католик, протестант хоорондоо хэт ялгаатай байсан учир зөрчил эргэн хурцадсан. Катерина тэдний эсрэг хавчлага явуулж байсан. 1572 оны Гэгээн Бартоломейн өдрийн хядлагааар л гэхэд Франц даяар мянга мянган Кальвинист протестантууд алагджээ.

Хатуу бодлогоор төр удирддаг байсан нь иргэний дайн, өөрийн хүүхдүүд Валуа угсааныхныг хаан ширээнд үлдээх гэсэн оролдлоготой холбоотой. Катерина де Медичиг XVI зууны "Европын хамгийн чухал эмэгтэй" хэмээн нэрлэсэн байдаг.

## Ном зүй
Ангилал:1519 онд төрсөн
Ангилал:1589 онд өнгөрсөн
Ангилал:Регэнт
Ангилал:Италийн язгууртан
Ангилал:Францын улс төрч
Ангилал:Францын язгууртан
Ангилал:Медичи
Ангилал:Валуа