open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Байгалшадар аймаг

**Байгалшадар аймаг** (; Орос дахь бур. *Байгал шадар аймаг*) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын харъяат аймаг. Хүн амын 22.3% нь аймгийн төв Турунтаево сууринд оршин суудаг. Аймгийн 15,472 км² (7-р том) талбайт нутагт 2010 оны байдлаар 29,339 (8-р олон) хүн амьдран сууж байв. Сүүлийн үеийн тооллогоос харвал хүн амын 95 орчим хувь нь Оросууд аж. *При* гэх орос үг «ойр», «шадар» гэсэн утгатай.

## Зураг

Зураг:
Зураг:Bogoevlenie Ilyinka.JPG
Зураг:Черепаха-камень.jpg
Зураг:Baikalskaya gavan (roadway).jpg

## Эх сурвалж
Ангилал:Буриадын аймаг
Мика Ньютон

**Мика Ньютон** (Мiка Ньютон, жинхэнэ нэр: Оксана Стефановна Грицай Украинаар: Оксана Стефанівна Грицай) 1986 оны 3 сарын 5-нд Украины Бурштын хотод төрсөн дуучин, жүжигчин юм.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Украины дуучин
Ангилал:Украины жүжигчин
Ангилал:Ивано-Франковск мужийн хүн
Ангилал:Украинчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Үд гол

[thumb|Сэлэнгэд цутгахаас наахна [Улаан-Үдийн ойролцоо урсаж байгаа Үд гол]]
**Үд гол** (; бур. *Үдэ гол*) — Сэлэнгэ мөрний гол цутгал Орос, тодруулвал Буриад орноор урсдаг гол.

Голын урт - 467 км, сав газрын талбай - 34,8 мянган км².

## Ном зүй
## Ишлэл 
## Мөн үзэх
*Үд (Тасеевын цутгал)

## Зураг

## Гадаад холбоос
*

Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Буриадын гол мөрөн
Ангилал:Сэлэнгэ мөрний голын систем
Куала Лумпур

**Куала-Лумпур** (малайгаар *Kuala Lumpur*, дуудлага нь *Куа-лаа Лум-пүүр*; оросоор *Куа́ла-Лу́мпур*; англиар *Kuala Lumpur*) — Малайзын нийслэл бөгөөд ихийн их хот. 2012 онд хотын 243 км² нутагт 16 бум хүн оршин сууж байна. Харин дүүргийн хамтаар 72 буман хүнтэй. Хотын нутаг Малайзын холбооны байгууламжид **Холбооны Куала Лумпур Нутаг**  (мал. *Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur*) нэрээр хамаардаг.

## Зураг 

Masjid Jamek confluence.jpg|Хоёр голын бэлчир
Kuala Lumpur, Malaysia Astronaut Imagery.JPG|Алс дээрээсээ
Bukit bintang from kl monorail 2009.jpg|Худалдааны гудамж
Suria KLCC 2012.JPG|Их дэлгүүр
KLCCpark-fountain.JPG|Цэцэрлэгт хүрээлэн
ScaniaK270UB-RapidKL.JPG|Тээврийн автобус

## Цаг уур 
## Цахим холбоос 
## Зүүлт

Ангилал:Азийн нийслэл
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:Малайзын суурин
Ангилал:Малайзын холбооны нутаг дэвсгэр
Ангилал:Саятан хот
Дашидэлэг

**Дашидэлэг** (, вайли. *bkra shis bde legs*, **Дашдэлэг**) — Төвөд мэндчилэх үг.

## Утга
"Даши" (Монгол кирилл хувилбар нь "Даш") гэдэг үгийг ихэвчлэн «өлзий» («бэлгэ»-тэй ойр) гэдэг утгатай гэж үздэг. "Дэлэг" гэдгийг Англи орчуулгаас үзвэл «сайн», «хүсье» гэсэн утгатай мэт байна. Тэгэхээр Дашидэлэг гэдэг нь "Сайн сайхныг ерөөе", "Бэлгэ оршиг" зэрэг утгатай үг мэт байна.

## Зүүлт
Ангилал:Мэндчилгээ
Ангилал:Төвөдийн соёл
Кавабата Шин-Ичиро

(1966 оны 12 сарын 5-нд төрсөн) нь Японы бэйсболчин, 1992 оны зуны олимпын хүрэл медальт тамирчин юм.

## Гадны холбоос
*DatabaseOlympics дахь танилцуулга

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:Японы бэйсболчин
Шиньжү

**Шиньжү** (; *Hsinchu*) — Тайванийн Тайвань мужийн харьяа **хот**. 

104.1 км² газар эзлэн оршдог. 2014 онд 431,988 хүнтэй байлаа. 

## Түүх
Теккам нутагт анх даокас омгийн хүмүүс амьдарч байсан ба 1626 онд Испанийн колоничлогч, 1642 онд голландууд ирж суурин үүсгэсэн. 1683 онд Чин улсын мэдэлд орж, 1875 оны засаг захиргааны өөрчлөн байгуулалтаар Тайвань мужийн Тайбэй аймагт харьяалагдаад «Шиньжү» (шинэ хулс) хэмээн нэрлэгдсэн. 

Японы мэдэлд байсан 1920 онд Шиньжү хошуу байснаа Шиньжү балгас, 1930 онд Шиньжү хот болж зэрэг дэвшжээ. 1982 онд Шиньжү хошууны Шяншань сумыг Шиньжү хотод нийлүүлэн өнөөгийн байдал буюу «Шиньжү хот» хэмээх мужаас захирах хот болгожээ.

## Газар зүй 
104.1 км² газар нутагтай. Баруунш Тайванийн хоолойд тулж, хойгуураа Шиньжү, урдуураа Мяоли шяньтай хиллэдэг. 
### Цаг уур 
I сард 12.9°C хүртэл сэрүүсч, VII сард 32.9°C хүрч халдаг. Жилд дунджаар 1639 мм хур тунадастай. 

## Нутгийн хуваарь 
Шиньжү хот 3 дүүрэгтэй (*чү*). 2014 оны хүн амын тоогоор харуулвал:

## Хүн ам зүй 
Шиньжү хотод 2014 онд 431,988 хүн оршин сууж байна. Үүгээрээ Тайванийн хотуудаас 7-р том нь болно.
## Эдийн засаг 
Шиньжүгийн шинжлэх ухаан аж үйлдвэрийн хүрээлэнд  *TSMC, Philips, United Microelectronics Corporation, Holtek, AU Optronics, Epistar* зэрэг 360 компани байна. Улсын хэмжээнд тэргүүлэх их бүтээмжтэй газар болсон. 
## Зураг 

%E6%96%B0%E7%AB%B9%E5%B8%82%E8%AD%B0%E6%9C%83.JPG|Хотын зөвлөлийн байр
A_Hsinchu_street.jpg|Хотын гудамж
Macaws_in_Green_World.jpg|Байгалийн хүрээлэн

## Мөн үзэх 
* Тайванийн хотын жагсаалт


Ангилал:Тайвань арлын суурин
Ангилал:Тайвань аймгийн суурин
Ангилал:Тайванийн тойроггүй хот
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ёнэда Исао

(1977 оны 8 сарын 20-нд Баруун Германы Хамбургт төрсөн) нь Японы гимнастикч юм. Осакад өссөн тэрээр 2004 оны зуны олимпоос багийн төрөлд алт, савлуурын төрөлд хүрэл медаль хүртжээ.

## Гадны холбоос
* 

Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Хамбургийн хүн
Ангилал:Японы гимнастикч
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Японы олимпын  хүрэл медальтан
ISO/IEC 12207

**ISO/IEC 12207** буюу *Систем болон програм хангамжийн инженерчлэл &mdash; Програм хангамж боловсруулах үйл ажиллагааны циклийн процессууд* нь програм хангамж боловсруулах үйл ажилаагааны циклийн процессуудыг тусгасан олон улсын стандарт юм. Энэхүү стандарт нь програм хангамж хөгжүүлэх болох дэмжлэг үзүүлэх бүхий л ажилбаруудыг тодорхойлохыг зоридог.

ISO/IEC 12207 стандарт нь системийн үйлчилгээний худалдан авалт болон тохиргооны үед хэрэглэгдэх процессууд (англиар **process**) болон үйл ажиллагаануудыг (англиар **activity**) хамарсан үндсэн процессыг тодотгодог. Процесс бүр нь хамааралтай гаралтуудтай (англиар **outcome**) байх бөгөөд нийтдээ 23 процесс, 95 үйл ажиллагаа, 325 ажилбар (англиар **task**), 224 гаралт байна. (Шинэ стандарт болох ISO/IEC 12207:2008-д системийн болон програм хангамжийн нийт 43 процесс тусгагдсан)

Стандартын гол зорилго нь програм хангамжийн хөгжүүлэлтийн шатанд оролцох худалдан авагч/захиалагч, нийлүүлэгч, хөгжүүлэгчид, дэмжлэг үзүүлэгчид, операторууд, менежерүүд болон техникчдын хоорондоо амар ойлголцох нэгдмэл хэлийг бий болгох юм. Энэхүү нэгдмэл хэл нь сайтар тодорхойлогдсон процессуудын хэлбэрээр илэрхийлэгддэг.

Стандартын бүтэц нь үүнийг хэрэглэх хэний ч хэрэгцээнд тохирохоор уян хатан, модулар хийгдэхээр зоригддог. Стандарт нь 2 үндсэн ухагдахуун дээр суурилдаг: модулар байдал, хариуцлага. Модулар байдал гэдэг нь минимум холболт, максимум уялдаагаар илэрхийлэгддэг бол хариуцлага гэдэг нь процесс тус бүрийн хувьд хэдий олон хүн хууль ёсоор төсөлд хамрагдаж чадах байдлыг илтгэнэ. 

Процессууд, үйл ажиллагаанууд болон ажилбаруудын тодорхой бүлэглэл нь тухайн програм хангамжийн төслийн хүрээнд сонгогдож болно. Эдгээр процессууд нь 3 үндсэн хэсэгт хуваагдана: энгийн, дэмжлэгийн, байгууллагын. Дэмжлэгийн болон байгууллагын процессууд нь байгууллага болон төслөөс үл хамаарсан байх ёстой бол энгийн процессууд нь тухайн нөхцөл байдалд зохицсон байна.

## Үйл ажиллагааны циклийн анхдагч процессууд
Үйл ажиллагааны циклийн анхдагч процессууд нь програм хангамжийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлтэд хэрэгтэй үндсэн цөм процессуудыг агуулна. Эдгээр процессууд нь доорх 5 төрөлд багтана:
* Худалдан авалт (Acquisition)
* Нийлүүлэлт (Supply)
* Хөгжүүлэлт (Development)
* Ажиллагаа (Operation)
* Дэмжлэг, засвар (Maintenance)

## Эшлэл
*
*

Iso/IEC 12207
Iso/IEC 12207
12207
12207
2012 оны УЕФА Аваргуудын Лигийн шигшээ тоглолт

**ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы 2012 оны шигшээ тоглолт** нь 2012 оны 5 сарын 19-нд Германы Мюнхен хотын Альянц Арена цэнгэлдэх хүрээлэнд орон нутгийн цагаар 20:45-д шалгарч үлдсэн Германы Байерн Мюнхен, Английн Челси багуудын хооронд болно.

Энэ тоглолт бол ЕХБХ-ноос зохиож буй 2011–2012 оны ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы аварга хөлбөмбөгийн баг шалгарах шигшээ тоглолт юм. Тэмцээн зохиогдохоос өмнө буюу 2010 онд Мюнхены Альянц Аренад болохыг нэр заан баталсан. Харин Байерн Мюнхен баг шигшээд шалгарч өөрийн цэнгэлдэхэд тоглох давуу талтай болжээ.

## Оршил 
Хагас шигшээд Челси өмнөх жилийн аварга Испанийн Барселонаг хоёр тоглолтын нийлбэр 3-2-оор дийлж, харин Байерн Мюнхен бас нэг Испанийн баг Реал Мадридтай хоёр тоглолтонд 3-3-аар тэнцэж торгуулийн цохилтоор 3-1-ээр давж дийлэн шалгарсан юм.

Байерн Мюнхен түүхэндээ Аваргуудын Чуулганы шигшээ тоглолтонд 8 удаа шалгарч 4-т нь (1974, 1975, 1976, 2001) ялж, 4-т нь (1982, 1987, 1999, 2010) ялагдаж байлаа. Тэгвэл Челси 2008 онд анх удаа шигшээд шалгараад Манчестер Юнайтед багт ялагджээ.

## Шигшээд шалгарсан замнал 
## Тоглолтын тов 
## Зүүлт 
## Цахим холбоос 
*2011–12 UEFA Champions League, UEFA.com
*2012 final: Fußball Arena München, UEFA.com

Ангилал:Европын Хөлбөмбөгийн Холбоо
Галил

**Галил** (еврей хэл: הגליל‎ ХаГалил, үгчилбэл: *Муж*, грек хэл: Γαλιλαία, латин хэл: Galileia, араб хэл: الجليل‎ Ал-Жалийл) нь Израйлийн засаг захиргааны Хойд мужийн нутаг дэвсгэрийн ихэнх хэсэгтэй давхцах уудам бүс нутаг юм.

Уламжлалт нэршлээр Дээд Галил (еврей хэл: הגליל העליון‎ ХаГалил XaЭлён), Доод Галил (еврей хэл: הגליל התחתון‎ ХаГалил ХаТахтон), Баруун Галил (еврей хэл: הגליל המערבי‎ ХаГалил ХаМа'аравий) гэх гурван хэсэгт хуваагдах тус бүс нутаг нь зүүн хойд зүгт Хэрмон уулын бэлд орших Дан нутаг, Ливаны уулсаас эхлэн өмнө зүгт Кармел, Гилбоа уулсын хярд байх Изреел хөндий хүртэл харин зүүн зүгт Йордан Рифт хөндийгөөс Газар дундын тэнгисийн эрэг орчмын бүст орших Акко хот хүртэл сунан оршдог юм.

Галил нь ерөнхийдөө уулархаг бүс нутагт тооцогддог боловч Доод Галил нь хэд хэдэн уудам хөндийгөөр зааглагдсан намхан уулс толгод бүхий газар бол Дээд Галил нь харьцангуй өгсүүр өндөрлөг газар бөгөөд хамгийн өндөр оргил Мэйрон уул нь далайн түвшнээс дээш 1,024 метрийн өндөрт оршино. Баруун Галил нь бүхэлдээ тэнгис рүү чиглэсэн гүн хоолойнууд бүхий налуу өндөрлөг газар юм.

Ангилал:Израилын газар зүй
Ангилал:Библийн суурин
Ангилал:Израилын археологийн олдворт газар
Ангилал:Азийн түүхэн нутаг дэвсгэр
Хотон (шувуу)

:*Адил нэрт өгүүллийг үзэх бол Хотон (салаа утга)-г дараарай.

**Хотон** нь том биетэй, хошуундаа хальсан ууттай, усны шувуу юм. Антарктидаас бусад бүх тивд олдоод байна. Хотонгийн төрлүүд дотор хамгийн жижиг нь **Бор хотон** ба 2.75кг жинтэй, 106см урт, далавчаа дэлгэсэн урт нь 1.83м байна. Хамгийн том нь **Австрали хотон** 15кг жинтэй, 183см ба далавчаа дэлгэсэн урт нь 3.5м байна.
Хотон шувуу богино, хүчирхэг хөлөөрөө усанд сайн сэлнэ. Хөл нь 4 хуруутай ба сарьсан хальсаар холбогдсон байдаг. Өргөн богино сүүл нь 20-24ш өдтэй.
## Төрлүүд 
 
Image:Pelican 4995.jpg | **Бор хотон***Pelecanus occidentalis*
Image:Perupelican.jpg | **Перугийн хотон***Pelecanus thagus*
Image:Pelican Edinburgh Zoo 2004 SMC.jpg | **Америкийн цагаан хотон***Pelecanus erythrorhynchos*
Image:Pelican.great.white.arp.750pix.jpg | **Цагаан хотон***Pelecanus onocrotalus*
Image:Krauskopfpelikancele4.jpg | **Борцгор хотон***Pelecanus crispus*
Image:Pink-backed.pelican.750pix.jpg | **Ягаан нуруут хотон***Pelecanus rufescens*
Image:Spotbilled pelican.jpg | **Толбот хотон***Pelecanus philippensis*
Image:Pelican lakes entrance02.jpg | **Австрали хотон***Pelecanus conspicillatus''

Толбот ба Борцгор хотон нь хамгийн ховор төрөл болох ба өдгөө 10,000-20,000 орчим тоологдоод байна. Хамгийн түгээмэл нь Австрали хотон гэгддэг.

## Тайлбар 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Хотонтон
Хотон (ястан)

Хотон ястан нь Увс нуурын баруун урд талаар нутагладаг. Хотончууд нь түрэг гаралтай монгол ястан юм. Исламын шашинтай ч тэдний шашны ёсонд Монголын буддын шашны нөлөө нэвтэрсэн байдаг. Тэд өөрсдийнхөө итгэл үнэмшлийг өөр шашин хэмээн тодорхойлдог ба өөрсдийгөө мусульман бус мусурман хэмээдэг. Хотон ястан голдуу Увс аймгийн Тариалан сум, Наранбулаг сум, Улаангом хотод голчлон суурьшжээ. Мөн өөрсдийн ном уншдаг (лам) хүнийг молда гэдэг ба энэ нь Түрэг хэлтнүүд ийн хэлэлцдэг юм. Молда нар нас барсан хүний араас Яасын тоовуу хэмээх уншлага уншдаг нь Мусульманчуудын Куран судрын Ясын бүлгийг нас барагсдад уншдагаас үлджээ. Тэдний өвөг дээдэс мусульман байсан гэх нэг баримт нь Абдуллын 13 сакик гэдэг уншлага юм. Абдуллын 13 сакикт хангалттай мусульман итгэл үнэмшлийн тухай гардаг. Абдуллын гэдэг нь абдуллахын гэсэн үгнээс гаралтай ба Аллахын боол гэсэн үг юм. Мөн Ислам шашны гэрчлэлийн үг буюу Калимагийн хэсэг байдаг ба эл Мамаад урусалаа буюу Мухаммадун расулуллах буюу Мухаммед түүний элч (Аллахын) гэсэн үг юм. 

Хотон нэрийг янз бүрээр тайлбарладаг. Үүнд- Хотон нь анх Дөрвөдийн ноёдын албат болж ирсэн учир эрчүүл нь гадагш гарахдаа хатан (эм) хүний хувцас өмсөн зүсээ буруулж явснаас тэгж нэрлэсэн гэх, бас анх 20 орчим эмэгтэйчүүд баригдаж ирсэн тул тэдний удам нь хатан (хотон)гэгдэх болсон гэдэг. Мөн хаад ноёдын гэрийг тойрон хот маягаар байрлан сууж байснаас тийм нэртэй болсон гэлцэнэ. Бас эрт үед хотон гэдэг нь "одон" гэсэн түрэг үгээс хувирч ирсэн бөгөөд Исламын сүмийн орой дээрх "нар сар"-ыг "сүлд од" хэмээх тул энэхүү агуулгаас болж Исламын шашныг шүтдэг хүмүүсийг хотон гэж нэрийджээ гэж зарим судлаачид тайлбарлажээ.

## Хотон (ястан)хүний тоо 
## Зүүлт
Ангилал:Монголын ард түмэн
Эзэн Хаан Бүрэцү

нь Японы уламжлалт тооллоор тус улсын 25 дахь эзэн хаан юм.

Домгийн гэгдэх Бүрэцү эзэн хаан жинхэнэ хүн байсан эсэх талаар маргаантай байдаг.

## Эшлэл
Ангилал:Японы эзэн хаан
Ангилал:489 онд төрсөн
Ангилал:507 онд өнгөрсөн
Гэндэндарамын Ганхүү

**Гэндэндарамын Ганхүү** (1966 онд төрсөн) —  Монголын **дуучин**, **улс төрч** юм.

## Дуучин 
Ганхүү «Шар айраг» хамтлагийн ахлагч юм.

Ганхүү Яг түүн шиг шоуны 2-р улиралиас бусад бүх улиралд шүүгчээр ажилласан бөгөөд 2-р улиралд нь дуучин болон орж 7-р дугаарт ялагч болсон.

## Улс төрч 
Ганхүү ИЗНН-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргын албан тушаалыг хашиж байсан. 2012 оны ИТХ-ын сонгуулиар нийслэлийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдон, 4 жил ажилласан. 2020 оны УИХ-ын сонгуульд "Зөв Хүн Электорат Эвсэл"-ээс нэр дэвшиж байна. 

## Аялагч 
Зоригийн Алтайн хамт «Үүргэвчтэй аялал» нэвтрүүлгээр олон улсыг тойрон аялж байв. 
## Хөтлөгч 
Мөн NTV телевизийн «Nostalgie» нэвтрүүлгийн хөтлөгч билээ.

## Гадаад холбоос 
* Гэндэндарамын ГАНХҮҮ

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монголын аялагч
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монголчууд
Хедвига Розенбаумова

**Хедвига Розенбаумова** (, 1880 онд төрсөн), өөрөөр **Хедвиг Розенбаум** нь Бохемийг төлөөлөн тэмцээн уралдаанд оролцож байсан теннисчин байв. Тэрээр Парист зохиогдсон 1900 оны зуны олимпоос эмэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрөлд, мөн Их Британийн Арчибалд Вордентэй хамтдаа холимог хосын төрөлд өрсөлдөж тус тус хүрэл медаль хүртжээ. Тэрээр орчин үеийн олимпын наадамд оролцсон анхны 6 эмэгтэйн нэг болж түүхэнд бичигджээ.

## Эшлэл 
Ангилал:1880 онд төрсөн
Ангилал:Бохемийн теннисчин
Ангилал:Бохемийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1939 онд өнгөрсөн
Жорж Хатсон

**Жорж Виллиам Хатсон** (, 1889 оны 12 сарын 22 – 1914 оны 9 сарын 14) нь Их Британийн хөнгөн атлетикч, холын зайн гүйгч байв.

Тэрээр Их Британи улсаа төлөөлөн Шведийн Стокхольм хотод зохиогдсон 1912 оны зуны олимпод оролцон 5000 метрийн зайн гүйлтийн төрөлд хүрэл медаль хүртжээ. Мөн багийн андууд Виллиам Коттрилл, Кирил Портер нарын хамтаар 3000 метрийн багийн уралдаанд оролцож, 2 дахь хүрэл медалиа зүүсэн.

Хатсон Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхлэхэд Эзэн Хааны Сассекс Хороонд түрүүч цолтойгоор алба хааж байгаад Марны тулалдааны үеэр алагджээ.

Ангилал:Их Британийн 3000 метрийн гүйгч
Ангилал:Их Британийн 5000 метрийн гүйгч
Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч
Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1912 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1889 онд төрсөн
Ангилал:1914 онд өнгөрсөн
Посейдон

арлаас олдсон Посейдоны баримал, МЭӨ 2-р зуун (Афины Үндэсний Археологийн Музей)]]
**Посейдон** (грек: ) нь Грекийн домгийн тэнгисийн бурхан, мөн "Газар доргиогч" буюу газар хөдлөлтийн бурхан юм.

Этрускийн домгийн тэнгисийн бурхан Нетунс нь Латин хэл рүү Нептун болж Ромын домогт нэвтэрсэн бөгөөд уг хоёр бурхан нь Посейдонтой ижил болно.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ангилал:Эртний Грекийн бурхад
Ангилал:Эрэгтэй бурхан
Ангилал:Морин дүрст бурхан
Ангилал:Тэнгисийн бурхан
Карл Фердинанд Браун

thumb|250px|1900 оны 9 сарын 24: Баргман, Браун болон телеграфч нар Хелголанд утасгүй сүлжээний өртөөнд
**Карл Фердинанд Браун** (, * 1850 оны 6 сарын 6-нд Фулдад; † 1918 оны 4 сарын 20-нд Нью-Йорк) нь Германы зохион бүтээгч, физикч байв. Радио, телевизийн технологийг хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан тул 1909 онд физикийн салбар дахь Нобелийн шагналыг Гульелмо Марконитой хамт хүртжээ.

## Цахим холбоос 
* 
* The Cathode Ray Tube site


Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан
Ангилал:Германы зохион бүтээгч
Ангилал:Германы физикч
Ангилал:Страсбургийн их сургуулийн ректор
Ангилал:Карлсруэгийн Технологийн Хүрээлэнгийн багш
Ангилал:Марбургийн их сургуулийн багш
Ангилал:Страсбургийн их сургуулийн багш
Ангилал:Тюбингений их сургуулийн багш
Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:19-р зууны физикч
Ангилал:20-р зууны физикч
Ангилал:Багш
Ангилал:Цахилгааны инженер
Ангилал:Телевизийн дамжуулалтын анхдагч
Ангилал:Лайпцигийн хүн
Ангилал:Фулдагийн хүн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1850 онд төрсөн
Ангилал:1918 онд өнгөрсөн
Большевик арал

[thumb|left|Большевик арлын сансраас авсан зураг ([Ландсат-7 1999-07-29)]]
**Большевик арал** () Оросын Арктик дахь Хойд Газар бүлэг арлын хамгийн өмнө талын, тус бүлэг арлын 2 дахь том арал юм. Тус арлыг анх 1913 онд Борис Вилькицкий нээсэн боловч тусдаа арал гэдэг нь 1931 оныг хүртэл мэдэгдээгүй бөгөөд Георгий Ушаков, Николай Урванцев нар олтригийг судалсан 1930–1932 оны экспедицийн үеэрээ түүнийг тогтоосон аж.

Арлын нийт талбай 11,270&nbsp;км² гэж тооцоологддог.

Большевик арлын өмнөд үзүүрт **Таш арал**, зүүн хойд үзүүрт **Лавров арал**, хойд үзүүрт **Лишный арал** гэх жижигхэн арлууд байдаг.

Социализмын үед өгөгдсөн тус арлын нэрийг **Святая Ольга** буюу Гэгээн Ольга хэмээн өөрчлөх санал сүүлийн үед гараад байгаа.

## Цаг уур
Арлын уур амьсгал тун хүйтэн бөгөөд жилийн дундаж температур нь −16 °C болно.

## Эшлэл
Ангилал:Эзэнгүй арал
Ангилал:Красноярскийн хязгаарын арал
Ангилал:Азийн арал
Ангилал:Карын тэнгисийн арал
Ангилал:Лаптевын тэнгисийн арал
Ангилал:Хойд Газарын арал
Лестер Карни

**Лестер Нельсон "Лес" Карни** (, 1934 оны 3 сарын 31-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч бөгөөд голдуу 200 метрийн гүйлтийн төрөлд өрсөлддөг байв.

Тэрээр Италийн Ром хотноо зохион байгуулагдсан 1960 оны зуны олимпоос мөнгөн медаль хүртжээ.

## Цахим холбоос 
*Sports Reference

Ангилал:АНУ-ын 200 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1934 онд төрсөн
Роми Шнайдер

**Роми Шнайдер** (герман. *Romy Schneider*;, 1938 оны 9 сарын 23-нд Венад төрсөн – 1982 оны 5-р сарын 29-нд Парист нас барсан) нь Австрид төрсөн Герман-Францын алдарт кино жүжигчин юм.  Монголчууд түүнийг гурван ангит Хатан хаан Сиси киногоор нь сайн мэднэ.

1970-аад онд Роми Шнайдер жүжигчний карьерынхаа оргил үе байсан. Тэрээр алдарт кино найруулагч Клод Сотэ, Анжей Жулавски, Лучино Висконти ди Модронэ нарын киноны дүрд тоглож, тухайн үеийн Францын кино урлагийн хамгийн амжилттай жүжигчдийн нэг болжээ. Роми Шнайдер "Хайрлах нь хамгаас чухал" (франц. ''L'important c'est d'aimer,* 1975), "Энгийн нэгэн түүх" (франц. *Une histoire simple,'' 1978) кинонуудад тоглосон дүрээрээ Роми Шнайдер шилдэг эмэгтэй дүрийн Цезарийн шагналыг хүртжээ.

## Цахим холбоос 
* 
* 

Ангилал:Австрийн кино жүжигчин
Ангилал:Францын кино жүжигчин
Ангилал:Германы кино жүжигчин
Ангилал:Германы Кино шагналтан
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Венийн хүн
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Францын хүн
Ангилал:Австричууд
Ангилал:1938 онд төрсөн
Ангилал:1982 онд өнгөрсөн
Манагуа

**Манагуа** () нь Никарагуагийн нийслэл хот юм. Хүн амынхаа тоогоор Төв Америкт Гватемала хотын дараа ордог тус хот Золотлан буюу Манагуа нуурын баруун урд эрэгт оршдог бөгөөд 1852 онд улсынхаа нийслэл хотоор өргөмжлөгджээ.

## Уур амьсгал 
## Хүн амын өсөлт 
1970 оноос хойших тус хотын хүн амын тооллогын дүн.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Засаг захиргааны нэгжийн төв суурин

Ангилал:Никарагуагийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Төв Америкийн нийслэл
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Кооно Таканори

(1969 оны 3 сарын 7-нд төрсөн) нь Японы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин юм.

## Намтар 
1969 оны 3 сарын 7-нд Нагано мужийн Шимо-Такаи тойрог, Нозава Онсэн тосгонд төрсөн тэрээр 5 настайгаасаа цанаар гулгаж сурсан бөгөөд тосгоныхоо бага сургуулийн 4-р ангид байхдаа цанын харайлт, дунд сургуулийн 1-р ангид байхдаа хоёр төрөлтөөр хичээллэж эхэлсэн байна. Нагано мужийн Татэяма-Минами ахлах сургууль, Васэда их сургуульд суралцаж төгсөөд 1991 оноос Нозава Онсэн цанын клубт харьяалагдах болжээ.

2 олимпод оролцон, багийн төрөлд 2 алтан медаль зүүсэн Кооно хувийн төрөлд 1994 оны өвлийн олимпоос мөнгөн медаль хүртжээ. Кооно өдгөө Японы Олимпын Хорооны удирдах зөвлөлийн гишүүнээр ажилладаг.

## Гадны холбоос
*

Ангилал:1969 онд төрсөн
Ангилал:Японы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Хелен Виллс

**Хелен Ньюингтон Виллс Рөарк** (, 1905 оны 10 сарын 6 – 1998 оны 1 сарын 1) буюу **Хелен Виллс Мүүди** () нь Америкийн теннисчин байв.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын теннисчин
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:Олон Улсын Теннисний Алдрын Танхимын гишүүн
Ангилал:Теннисний олимпын аварга
Ангилал:1924 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1905 онд төрсөн
Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Лас Пальмас

**Лас Пальмас де Гран Канариа** () буюу **Лас Пальмас** нь Канарын арлуудын өөртөө засах орны нийслэл (Санта Крузтай хамтдаа), хамгийн том хот бөгөөд 2010 оны байдлаар 383,308 оршин суугч бүхий, Испанийн 9 дэх том хот юм. Арлын оршин суугчдын 45.9%, Канарын арлуудын оршин суугчдын 18.35% нь тус хотод оршин сууна. Лас Пальмас нь Европын Холбооны, Европоос гадна орших хамгийн том хот юм. Тус хот нь Африкийн баруун хойд эргээс 150 орчим километр зайд Атлантын далайд орших, Испанийн Гран Канариа арлын зүүн хойд хэсгийг эзлэн оршдог.

Лас Пальмас нь субтропикийн уур амьсгалтай, бүтэн жилийн турш дулаахан таатай байдаг.

Хот 1478 онд байгуулагдаж, 17-р зууныг хүртэл Канарын арлуудын цор ганц де факто нийслэл гэгдэж байв. Өнөөдөр тус хот Санта Крузтай хамтдаа Канарын арлуудын нийслэлийн үүргийг гүйцэтгэж байна.

## Цаг уур 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ангилал:Африкийн суурин
Ангилал:Испанийн аймгийн төв
Ангилал:Испанийн хот
Ангилал:Испанийн мужийн нийслэл
Ангилал:Гран Канариагийн суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Канарын арлуудын суурин
Наказава Саэ

нь Японы жүдоч юм.

Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Жүдогийн азийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Токио мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Барбара Барк

**Барбара Ханна Анита Барк** (, 1917 оны 5 сарын 13 &ndash; 1998 оны 8 сарын 8) нь Их Британийн хөнгөн атлетикч, ойрын зайн гүйлт болон халхалттай гүйлтийн тамирчин юм.

Барк Германы Берлин хотод зохиогдсон 1936 оны зуны олимпод Их Британийг төлөөлөн оролцож, 4×100 метрийн буухиа гүйлтийн төрөлд Эйлин Хискок, Вайолет Олни, Одри Браун нарын хамтаар мөнгөн медаль зүүсэн байна. Тус олимпын 100 метрийн гүйлтийн төрөлд хагас шигшээ уралдаанаас хасагдсан.

Харин Британийн Эзэнт Гүрний наадамд Өмнөд Африкийг төлөөлөн оролцдог байсан тэрээр 1934 онд 110-220-110 ярдын буухиа гүйлтийн төрөлд 4-р байр эзэлсэн бол 100 ярд, 220 ярдын төрөлд урьдчилсан шатнаас хасагджээ. 4 жилийн дараа Барк 80 метрийн халхалттай гүйлтийн төрөлд түрүүлж, алтан медаль зүүсэн бөгөөд 100 ярдын гүйлтийн төрөлд 4, 220 ярдын гүйлтийн төрөлд 5-р байр эзэлжээ.

## Эшлэл
* Sports Reference.com

Ангилал:Их Британийн 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Их Британийн 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Өмнөд Африкийн 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Их Британийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч
Ангилал:1936 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1917 онд төрсөн
Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Хятадын хөлбөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг

**Хятадын хөлбөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг** нь олон улсын эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн тэмцээнүүдэд Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсыг төлөөлдөг.

## Тэмцээнүүдийн үзүүлэлт
### Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
:**Хасагдах шатанд торгуулийн цохилтоор тоглолтын хувь заяа шийдэгдсэн бол тэнцээнд тооцно.*

### Олимпын наадам
*1996: Дэд аварга
*2000: Шөвгийн 8
*2004: Хэсгийн тоглолт
*2008: Шөвгийн 8
*2012: Шалгараагүй

### Эмэгтэйчүүдийн Азийн АШТ
:**Хасагдах шатанд торгуулийн цохилтоор тоглолтын хувь заяа шийдэгдсэн бол тэнцээнд тооцно.*

### Альгарве цом
* 1994 : *Оролцоогүй*
* 1995 : *Оролцоогүй*
* 1996 : 3-р байр
* 1997 : 2-р байр
* 1998 : 5-р байр
* 1999 : **Аварга**
* 2000 : 3-р байр
* 2001 : 3-р байр
* 2002 : **Аварга**
* 2003 : 2-р байр
* 2004 : 6-р байр
* 2005 : 7-р байр
* 2006 : 6-р байр
* 2007 : 10-р байр
* 2008 : 9-р байр
* 2009 : 5-р байр

### Азийн наадам
* 1990 : **Аварга**
* 1994 : **Аварга**
* 1998 : **Аварга**
* 2002 : 2-р байр
* 2006 : 3-р байр
* 2010 : 4-р байр

### Хөлбөмбөгийн Зүүн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн
* 2005 : 4-р байр
* 2008 : 3-р байр
* 2010 : 2-р байр

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* Хятадын Хөлбөмбөгийн Холбоо 
*  
* ФИФА-гийн сайт дахь танилцуулга 
* Бээжин 2008 сайт дахь танилцуулга 
* Азийн Хөлбөмбөгийн Холбооны сайт дахь танилцуулга 
* Зүүн Азийн Хөлбөмбөгийн Холбооны сайт дахь танилцуулга 

Ангилал:Эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

хөлбөмбөг #Эмэгтэйчүүд
Грекийн сагсан бөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

**Грекийн сагсан бөмбөгийн үндэсний шигшээ баг** нь эрэгтэйчүүдийн сагсан бөмбөгийн олон улсын тэмцээнүүдэд Грек улсыг төлөөлдөг баг бөгөөд Грекийн Сагсан Бөмбөгийн Холбоо тус багийг бүрдүүлж, зохицуулдаг. Дэлхийн шилдэг багуудын нэг болох тус баг нь 2006 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд үзүүрлэснээс гадна Европын аваргаар хоёронтоо (1987, 2005) тодорч байсан түүхтэй.

## Үзүүлэлтүүд
### Олимпын наадам
### Дэлхийн АШТ
### Евробаскет
### Газар дундын тэнгисийн наадам
## Цахим холбоос 
*Грекийн Сагсан Бөмбөгийн Холбоо 
*ФИБА Европын сайт дахь танилцуулга
*FIBA.com дахь танилцуулга

Сагсан бөмбөг
Ангилал:Европын сагсан бөмбөгийн холбооны үндэсний шигшээ баг
үндэсний шигшээ
Отарү

нь Японы Хоккайдо мужийн Ширибэши дэд мужид, мужийн төв Саппорогоос баруун хойд зүгт орших боомт хот юм. Ишикари булангийн гол боомт болох тус хот нь олон түүхэн барилга байгууламжтай, жуулчдын сэтгэлийг татдаг газруудын нэг билээ.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас 
* Японы Үндэсний Аялал Жуулчлалын Байгууллага 

Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Хоккайдо аймгийн коммун

Ангилал:Хоккайдо мужийн суурин
Ангилал:Японы хот
Хосе Антонио Эскуредо

**Хосе Антонио Эскуредо Раймондес** (, 1970 оны 1 сарын 19-нд Жиронад төрсөн) нь Испанийн налуу замын дугуйн тамирчин юм. Тэрээр дэлхийн АШТ-ээс 3 мөнгө, 1 хүрэл медаль хүртсэнээс гадна 2004 оны зуны олимпоос мөнгөн медаль зүүжээ. Тэрээр улсынхаа 10 удаагийн аварга.

## Гадны холбоос
*

Ангилал:Испанийн дугуйчин
Ангилал:Испанийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Испаничууд
Ангилал:1970 онд төрсөн
Сильвери

**Пап Гэгээн Сильвериус** нь 536 оны 6 сарын 8-наас 567 оны 3 сарыг хүртэл Ромын пап байсан хүн юм.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Пап
Ангилал:6-р зууны гэгээнтэн
Ангилал:6-р зууны хамба
Ангилал:Италийн түүхэн хүн
Ангилал:Фрозинонегийн хүн
Ангилал:5-р эсвэл 6-р зуунд төрсөн
Ангилал:537 онд өнгөрсөн
Каро-Канны хамгаалалт

**Каро-Канны хамгаалалт** нь нэгэн төрлийн шатрын гараа бөгөөд Ноёны хүүгийн гарааг хамгаалах нүүдэл юм:
:1. e4 c6

Ангилал:Шатрын гараанууд
Иргэний Нисэхийн Ерөнхий Газар

**Иргэний нисэхийн ерөнхий газар** нь Монгол Улсын Иргэний нисэхийн тухай хуулиар олгогдсон эрхийн дагуу төрөөс Иргэний нисэхийн талаар зайлшгүй хэрэгжүүлэх чиг үүрэг, үйлчилгээг хэрэгжүүлэн ажилладаг засгийн газрын тохируулагч агентлаг.

Тус байгууллагын үндсэн үүргүүд нь: Нисэхийн болон нислэгийн аюулгүй ажиллагааны хяналт, зохицуулалт хийх; Нислэгийн хөдөлгөөний удирдлага үйлчилгээ, холбоо, навигаци, ажиглатын техник тоног төхөөрөмжийн үйлчилгээ, нисэхийн мэдээлэл хангалтын үйлчилгээ үзүүлэх; Иргэний нисэхийн үйлчилгээ;
Нисэх буудал, газрын тусгай үйлчилгээ; Эдийн засгийн зохицуулалт юм.

**Эрхэм зорилго:** Иргэний нисэхийн салбарт аюулгүй, үр ашигтай, тогтвортой үйлчилгээ үзүүлэх

## Түүх
* 1957 онд Агаарын харилцааны газар нэртэйгээр Батлан хамгаалах яам доор харьяалагдаж ирсэн. 1980-с 1989 онуудад Иргэний агаарын тээврийг удирдах удирдах ерөнхий газар хэмээн Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын зөвлөл доор харьяалагдах болсон.
* 1989 онд тус агентлаг нь Зам тээврийн яам доор МИАТ-ийн нэгэн хэсэг болж ажиллах болсон. Мөн онд Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллагын гишүүн орноор элсэж
* 1992 онд МИАТ-аас салж Зам тээврийн газар доорх Агаарын харилцааны газар болсон.
* 1993 оны 8 сарын 10-наас Иргэний агаарын тээврийг удирдах газар нэртэйгээр иргэний нисэхийн аюулгүй ажиллагаа, нислэгийн аюулгүй байдлыг хангах төрийн хяналтыг гүйцэтгэх, иргэний нисэхийн үйлчилгээ үзүүлэх үүрэг бvхий байгууллага болсон.
* Энэ үеэс Олон Улсын Иргэний Нисэхийн Байгууллагын (ICAO) стандарт зөвлөмж, бусад орнуудын жишгийг дагаж өөрийн бүтцийг өөрчилж ирсэн.
* 1999 оны 1 сарын 21-нд Иргэний нисэхийн тухай хуулийн дагуу Иргэний нисэхийн ерөнхий газар хэмээх нэртэй болж одоог хүртэл ажилласаар байна.

## Эшлэл 
## Гадаад холбоос
* Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:Монголын төрийн байгууллага
Ангилал:Монголын агаарын тээвэр
Зоригтбаатарын Энхзориг

**Зоригтбаатарын Энхзориг** (1987 оны 2 сарын 27-нд төрсөн) нь Азийн аварга, Азийн наадмын мөнгөн медальт, Монголын боксчин юм. Тэрээр мөн Бээжингийн олимпод оролцож байв.

## Лавлах холбоос 
Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:Монголын боксчин
Ганбатын Эрдэнэболд

**Ганбатын Эрдэнэболд** (1993 оны 5 сарын 28-нд төрсөн) нь Монголын гимнастикч юм.

## 2010 оны өсвөрийн зуны олимп 
2010 оны өсвөрийн зуны олимпод Эрдэнэболд олон төрөлтөд 37-р байрт орж, шигшээ тэмцээнд шалгарч чадаагүй хэдий ч харайлт, цагирагийн төрлүүдэд шигшээ тоглолтод шалгаран, улмаар харайлтын төрлөөр Монголын анхны алтан медалийг хүртжээ. Мөн цагирагийн төрөлд 5-р байр эзэлсэн.

Ангилал:1993 онд төрсөн
Ангилал:Монголын гимнастикч
Буянжавын Батзориг

**Буянжавын Батзориг** (1983 оны 3 сарын 9-нд төрсөн) нь Монголын чөлөөт бөхийн тамирчин юм. Тэрээр Бээжингийн олимпод оролцож байсан, Азийн наадмын хүрэл медальтай.

Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Монголын бөх
Руй Оотакэ

**Руй Оотакэ** нь 1938 оны нэгдүгээр сарын 27-2021 оны арваннэгдүгээр сарын 27 Бразилын Сан-Паоло хотын Моока дүүрэгт төржээ.

## Түүх 
Тэрээр жүжигчин Томиэ Оотакэгийн хүү бөгөөд хөдөлгөөнт ба этгээд хэлбэртэй барилгын төлөвлөлтүүдээрээ нэрд гарсан Од- архитектор юм. Түүний бүтээлүүдийн нэг нь Сан-Паоло хотод байрлах хагас сар хэлбэрт Юник зочид буудлын барилга болно (Архитектур шүүмжлэгч Паул Гольдбергерийн үнэлснээр орчин үеийн дэлхийн долоон гайхамшигт багтжээ). Мөн түүний бүтээл болох Томиэ Оотакэгийн соёлын хүрээлэнгийн барилга нь түүнд алдар хүндийг авчирсан байна.

Тэрээр 1960 онд Сан-Паологийн Их Сургуулийн архитектурын ангид суралцжээ.

## Хувийн амьдрал 
Тэрээр Бразилийн жүжигчин Елена Селиятай гэр бүл болжээ. Түүний эхнэр 1997 онд өөд болсон ба дараа нь дахин архитектор Сильвия Вазтай гэрлэсэн байна. Оотакэ нь Елиса ба Родриго хэмээх хоёр хүүхэдтэй.

File:Ohtake Cultural.JPG|Томиэ Оотакэгийн соёлын хүрээлэн]]
File:HUnique.jpg|Сан-Паоло дахь Юник зочид буудал 

## Гадаад холбоос 
* Ruy Ohtake Architecture
* Instituto Tomie Ohtake

Ангилал:Бразилын архитектор
Ангилал:Сан-Паулугийн хүн
Ангилал:Бразилын хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1938 онд төрсөн
Касүгаи (Айчи)

нь Японы Айчи мужид орших хот юм. 1943 оны 6 сарын 1-нд байгуулагджээ. 2010 оны 3 сарын 1-ний байдлаар хотын хүн ам 303,181, нягтшил 3270/км² байв. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 92.71 км².

Нагоя нисэх онгоцны буудал Касүгаи хотын нутагт оршдог.

Ангилал:Айчи мужийн суурин

Ангилал:Айчи аймгийн коммун
1900 оны олимпын крокетын тэмцээн

100px|border|Крокет
**1900 оны зуны олимпод** **крокетын** гурван багц медалийн төлөө 7 эрэгтэй, 3 эмэгтэй тамирчин өрсөлджээ.  
thumb|right|1900 оны олимпын крокетын тэмцээн

## Медалийн хүснэгт
Бельгийн тамирчид тус тэмцээнд оролцсон ч медаль хүртэж чадаагүй.

## Медальтнууд
## Оролцогч орнууд
Парисын олимпын наадамд 2 орны 10 тамирчин оролцжээ:

*  (1)
*  (9)

## Эшлэл
* De Wael, Herman. ''Herman's Full Olympians*: "Croquet 1900".  Accessed 10 January 2006. Available electronically at [https://web.archive.org/web/20051126211952/http://users.skynet.be/hermandw/olymp/spcros1.html#1900 ].
* Mallon, Bill. "The First Two Women Olympians" in *Citius, Altius, Fortius'', Autumn 1995, No. 3, p. 38. Available in pdf format from the AAFLA [http://www.aafla.org/SportsLibrary/JOH/JOHv3n3/JOHv3n3j.pdf ].
* 

Крокет
олимпын тэмцээн
олимпын крокетын тэмцээн
олимпын крокетын тэмцээн
Эмиль Затопек

**Эмиль Затопек** () (1922 оны 9 сарын 19 &ndash; 2000 оны 11 сарын 22) нь олимпын 4 удаагийн аварга, Чехословакийн холын зайн гүйгч юм. Түүнийг "Чехийн зүтгүүр" гэж хочилдог байлаа.

Затопек 10&nbsp;км-ийн гүйлтэд 29 минутын хязгаарыг давсан анхны хүн юм (1954). Түүнийг 20-р зууны агуу гүйгчдийн нэгд тооцдог билээ.

Түүний эхнэр Дана Затопкова нь мөн олимпын алт, мөнгөн медальтай жад шидэлтийн тамирчин юм.

Ангилал:5000 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:10.000 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:Марафон гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:5000 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:10.000 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:Чехословакийн 5000 метрийн гүйгч
Ангилал:Чехословакийн 10.000 метрийн гүйгч
Ангилал:Чехословакийн марафон гүйгч‎
Ангилал:Чехословакийн олимпын аварга
Ангилал:Чехословакийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Чехословакийн олимпын оролцогч
Ангилал:1948 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1952 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1956 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Чехословакийн зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:Чехийн гавьяаны медаль шагналтан
Ангилал:Пьер де Кубертений медаль шагналтан
Ангилал:Чехословакийн Коммунист Намын гишүүн
Ангилал:Чехословакчууд
Ангилал:Чехүүд
Ангилал:1922 онд төрсөн
Ангилал:2000 онд өнгөрсөн
Шарон Рэндл

**Шарон Сюзан Рэндл** (, 1966 оны 6 сарын 18-нд Ист Райдинг оф Йоркшир гүнлэгийн Кингстон апон Халлд төрсөн) нь Их Британийн эмэгтэй жүдоч юм. Дэлхийн АШТ-ээс 2 алт, 1 мөнгө, 2 хүрэл медаль хүртсэн тэрээр Сөүлийн олимпод эмэгтэй жүдогийн төрөл үзүүлэх тоглолтын статустайгаар ороход түрүүлж, алтан медаль хүртсэн бол Барселоны олимпоос хүрэл медаль зүүжээ. Харин Атлантын олимпод эхний барилдаандаа ялагдаж хасагдсан аж. 

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:Их Британийн жүдоч
Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Их Британичууд
Их Британи (арал)

thumb|170px|Хиймэл дагуулаас харагдах Их Британи арал (2002 он)
**Их Британи** — Европын хамгийн том, дэлхийн наймдугаар том болох ​​218,595 км² талбай бүхий арал. Их Британи арал Их Британи-Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсад харьяалагддаг. Тэр дотроо Англи, Шотланд, Уэльс гэж гурван орны нутаг болно. 2009 оны зун 60 сая орчим хүн амтай байсан. Үүнээс үзвэл Жава, Хоншүүгийн дараах дэлхийн гуравдугаар олон хүн суурьшсан арал аж. Тус арлыг тойроод 1,000 орчим жижиг арал, олтриг тархсан байдаг. Арлын баруун талд Ирланд арал байрладаг.

Арлын урт - 966 км. Умард тэнгис (зүүн талд), Атлантын далайгаар (бусад тал) хүрээлэгддэг.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Атлантын далайн арал
Ангилал:Британийн арлуудын арал
Ангилал:Европын арал
Ангилал:Их Британийн арал
Их Британи (салаа утга)

**Их Британи:** 
* Их Британи-Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсын товч нэрийдэл
* Их Британи (арал)

**Их Британи** доорх хоёр түүхэн утгыг илэрхийлэх боломжтой
* Их Британийн Вант Улс - 1707—1800 оны хоорондох Англи, Шотландын нэгдсэн улсын нэрийг товчлох зорилгоор
* Их Британи-Ирландын Нэгдсэн Вант Улс - 1801-1922 оны хоорондох Ирландыг бас нэгтгэсэн улсын нэрийг товчлох зорилгоор

## Бусад холбогдол
*Британи (салаа утга)
Баяраагийн Наранбаатар

**Баяраагийн Наранбаатар** — Дэлхийн АШТ-ий мөнгө (2007), хүрэл (2005) медальт Монгол Улсын чөлөөт бөхийн 55 кг жингийн тамирчин, Монгол улсын гавьяат тамирчин.

## Намтар
Монголын бөх Баяраагийн Наранбаатар -нд БНМАУ-ын Дорнод аймгийн Чойбалсан хотод төржээ. Аав нь Төв, ээж нь Дорнод аймгийнх, хоёул цэргийн газрын эмч хүмүүс байв. Тэднийх олон газар нүүж суусаар сүүлдээ Хан-Уул дүүрэгт Биокомбинатын хажууд төвхнөсөн гэдэг. Сурагч Наранбаатар 1994 оноос Хөдөлмөр нийгэмлэгийн Намшир багшийн бөхийн секцэнд элссэн. Хожмоо Баттулга багшийн удирдлаганд бөхөөр хичээллэдэг болсон. 1997 онд Нийслэлийн 10-р дунд сургуулийг төгсөж, 2003 онд УБИС-ийг багш дасгалжуулагч мэргэжлээр дүүргэсэн.

Наранбаатар 2002 онд Иранд болсон Тахтийн нэрэмжит тэмцээн, Болгарын Дан Коловын нэрэмжит тэмцээнд дараалан түрүүлсэнээр олонд танигдсан. 2003 оноос хойш улсаа төлөөлөн ДАШТ-д олон удаа оролцсон. 2005 оны ДАШТ-д хүрэл медаль хүртэв. Сүүлийн арваад жилийн дотор дэлхийгээс медаль хүртсэн Монголын эрэгтэй чөлөөт бөх гэвэл Пүрэвбаатараас хойш Мандахнаран хүртэл Наранбаатар л ганцаар байсан юм. Хоёр жилийн дараа 2007 оны ДАШТ-д эхний гурван даваанд Гүрж, Турк, Сирийн учраагаа ялаад, хагас шигшээд Беларусийн Ризван Гажиевийг (2-0, 1-1, 1-1) дийлж, алтын төлөө Оросын Бесик Кудуховыг (0-3, 1-1, 0-0) баралгүй мөнгөн медаль дээр буусан. Наранбаатар гурван удаа (2004, 2008, 2012) олимпод барилдаж өнгөрсөн. Түүнээс гадна 2004 оны Азийн АШТ-аас мөнгөн медаль, 2005 оны Дэлхийн оюутны их наадам (Универсиад)-аас алтан медаль хүртэж байлаа. УАШТ-ын 5 алт, 4 мөнгө, 3 хүрэл медальтай.

ДАШТ-аас медаль шүүрсэн Наранбаатарыг 2005 онд төрөөс Монгол Улсын гавьяат тамирчин цолоор шагнаж алдаршуулжээ.

## Иш баримт
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл
Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Чойбалсаны (хот) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Долган ястан

**Долган** (өөрсдийн нэрийдлэг нь *долган, тыа-киһи, саха*) — олонх нь ОХУ-ын Красноярын хязгаарын умард далайтай залгадаг Таймыр районд аж төрөн суудаг язгуураасаа Түрэг бүлгийн Долган хэлээр ярилцдаг цөөн тоот угсаатны нийтлэг.

Долган хэл Саха хэл («зах хэл»; бур. «заха хэлэн»; бас Якут хэл гэж мэддэг)-тэй төстэйн учир заримдаа тус хэлний аялгуу гэж тодорхойлдог. Долганы гарлыг угаас тусдаа байсан эсвэл Сахагийн хойд тасархай гэж хоёр янзаар таамагладаг.

Зөвлөлтийн хүн амын 1926 оны тооллогоор 656 Долган хүн байсан бол 2010 онд Оросын иргэн 7,885 хүн өөрийгөө Долган гэж мэдүүлжээ. 2002 оны тооллогоор бол Красноярын хязгаарт 5805, түүн дотроо Таймыр районд 5517 хүн нь суурьшиж байна. Урьд нь тэд цаатан, гөрөөчин, бөө мөргөлтэй байсан бол одоо үндсэндээ суурин загасчин, цагаан идээ боловсруулдаг ажилтай, Орос хэлээр ярилцдаг, үнэн алдартны шашинтан болсон байдаг.

## Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн
Салар ястан

**Салар** (сал. *salır*, *салыр*;  *Sālā zú*) — Хятадад оршин суудаг (өнөө цагт БНХАУ-ын иргэн гэж ойлгоно), Хятад хэлнээс гадна өөрсдийн уг язгуурын Түрэг төрлийн Огуз бүлэгт хамаардаг Салар хэлээрээ хэлэлцдэг Түрэгжин (эсвэл Түрэг угсааны) ард түмэн, 2000 оны байдлаар 104 мянгаар тоологдож буй ястан.

Саларууд Шар мөрний хоёр эрэгт, Хөхнуур мужийн зүүн хойд, Ганьсү мужийн баруун талд тариалан эрхлэж амьдардаг. Нэрлэвэл Хөхнуур мужийн Хайдун тойргийн Салар ястны өөртөө засах Шюньхуа шянь болон Хотон үндэстний өөртөө засах Хуалун шянь, Ганьсү мужийн Хотон үндэстний өөртөө засах Линьшя тойргийн Бөнань, Дуншян, Салар гурван ястны өөртөө засах Жишишань шянь гэх нутгууд байна. 

Салар ястан бол Ислам шашны шүтлэгтэй хотон хүмүүс юм. 89 мянган салар хүний 60 мянга нь салараараа хэлж ярьж чадна гэх 1989 оны тооцоо бий. Түркментэй зарим талаар дотно. Одоо цагт хятад хэл мэддэг. Салар хэлийг араб үсгээр бичиж уншдаг.

## Зураг

Зураг:Salar husband.jpg
Зураг:Salar muslim wedding in Xunhua.jpg
Зураг:Salar woman in Qinghai.jpg
Зураг:ChinaSalarNovruz.JPG

## Тайлбар
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Ангилал:Ганьсү дахь угсаатан
Ангилал:Хөхнуур дахь угсаатан
Ангилал:Шинжаан дахь угсаатан
Ангилал:Төвөдийн өндөрлөг
Рационализм

Метафизикийг авч үздэг хэд хэдэн хандлага бий. Бодит байдал гэж юу вэ гэсэн асуулт бодит байдлын эх үндэс буюу зарчим нь юу вэ? гэсэн асуултаас эхэлдэг. Үүний үндэс нь субстанц. Энэ нь үл өөрчлөгдөх, орон зай, цаг хугацаанаас үл хамааран орших анхдагч бодитой зүйл бөгөөд ертөнц нь хоёрдогч шинжтэй юм гэж үздэг философи үзлийг Субстанц метафизик үзэл гэж нэрлэдэг бөгөөд Брахманизм болон Платоны философи нь энэ үзлийн илэрхийлэл юм.

Харин зарим философичид үзэхдээ “Бүх юмс өөрчлөгддөг. Өөрчлөгддөггүй зүйл гэж нэгээхэн ч үгүй. Бодит байдал бол хуулиудын дагуу байдаг” гэдэг. Энэ үзлийг Процесс метафизик гэх бөгөөд энэ санааг Гераклитийн болон Буддист философиос харж болно. Харин Аристотель метафизикийг анхны философи гэж нэрлэжээ. Аристотелийн метафизик гурван хэсэгт хуваагддаг. Энэ нь орчин үеийн судалгаанд өрнөдийн уламжлалт метафизик гэж нэрлэгддэг.

Аристотелиос өмнө учир шалтгаан, субстанц, элементүүд, ойлголтын харилцаа холбоо, харилцан үйлчлэл, төгсгөлт чанар зэргийг тайлбарлахад хэрэглэгдэж байжээ. Үүний зэрэгцээ физик, анагаах ухаан, математик, яруу найраг, хөгжим зэрэгтэй эн зэрэгцэж шинжлэх ухаануудын хатан хаан гэгдэж байв.

Дундад зууны үед философичид анхдагч шалтгааныг бурхан, тэнгэрлэг бие хэмээн үзэж байв.

XVII зуунаас буюу орчин үеийн философи эхлэх үед метафизикийн асуудал нь хүрээгээ өөрчилж метафизик шинжлэх ухааны, хэлний, хүртэхүйн, оюун ухааны, шашны философи гэх өөрийн салбартай болжээ. Зарим тохиолдолд метафизик нь байгалийн шинжлэх ухаан, физикийн суурь болж байсныг А.Эйнштейний харьцангуйн онолоор илэрхийлж болох юм. Энэ үед рационалистууд анхдагч шалтгааны тухай санаа буюу метафизикийг хүлээн зөвшөөрч байсан бол эмпирицистүүд ялангуяа Д.Юм хүчтэй эсэргүүцэж байв. Тэрээр оршин байна гэдэг бол хүртэгдэнэ хэмээн баталж /To be is to be perceived/ бодомжуудын ангиллыг гаргаж тавьжээ. Үүнийг илэрхийлэхийн тулд доорхи гурван тайлбарыг гаргаж ирж байна.

1. Оршин буй юмсын тухай буюу физикийн биет

2. Оршин буй юмсын тухай сэтгэж, бодож буй сэтгэхүйн үйлдэл

3. Өгүүлбэр ба бодомж

Тэрээр эхний хоёр асуудалд анхаарал хандуулсан. Мөн аналитик априори, синтетик апостериори бодомжийн төрлийг гаргаж иржээ. Ингээд метафизик бодомж бол логик бус. Энэ хоёр бодомжийн алинд ч хамаарах бололцоогүй хэмээн баталсан байна. Харин И.Кант өөрийн философийн шүүмжлэлээс өмнөх үед Д.Юмын философийг хүлээн зөвшөөрч байсан боловч хожим метафизикийн асуудлыг дахин сөхөж субьектив априори бодомж байх бололцоог харуулжээ.
Ворскла голын тулалдаан

**Ворскла голын тулалдаан** нь Төмөрхүтлүг хаан, Едигей жанжин нарын удирдсан Алтан Ордын дайчид болон Витовт вангийн удирдсан Литовын Их Вант Улсын нэгдсэн цэрэг, түүний орос, польш, немец холбоотнуудын хооронд болсон том тулалдаан юм. Витовт вангийн талд Алтан ордын хүчин суларсан хаан Тохтамышийн цэргүүд бас нэгдсэн байв. Тохтамыш Доголон Төмөрт бут цохигдож, Литовын их ван Витовттой холбоотны гэрээ байгуулсан байжээ. Харин Төмөрхүтлүг нь Доголон Төмөрийн дэмжлэгээр Алтан ордын хааны сууринд суусан байсан ба түүний тэргүүн түшмэл нь Едигей жанжин болсон байлаа. Тулалдаанд оролцсон Төмөрхүтлүг, Едигей нарын нийт цэргийн тоог 90,000 гэж үздэг бол Витовт вангийн нийт цэргийн тоог 38,000 гэж үздэг. Энэ тулалдаан Литовын нэгдсэн армийн бүрэн ялагдлаар дууссан аж. Тулалдааны үр дүнд Литовын Их Вант Улс Польшийн дэмжлэгт тулгуурлахаас өөр аргагүй болж,  Вильнюс-Радомын холбооны гэрээг байгуулсан бөгөөд Литовын ван Витовтын хүчин суларч, Польшийн хаан Ягайлогийн нөлөө өссөн байна.

Ангилал:1399 он
Ангилал:14-р зууны тулалдаан
Ангилал:Алтан Ордны Улс
Ангилал:Беларусийн түүх
Ангилал:Дундад зууны Литвын түүх
Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх
Ангилал:Дундад зууны тулалдаан
Ангилал:Монголчуудын дайн
Ангилал:Украины зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Полтава муж
Ангилал:Польшийн түүхэн дэх тулалдаан
Монгол орны гол мөрд

:*Энэхүү жагсаалт нь гүйцэд биш тул зөв хэсэгт нь нэмж оруулна уу* хангайн нуруу нь монголын хамгийн том нуруу
Монгол Улсад 3800 орчим гол мөрдийг ай саваар ангилсан жагсаалт болно.

## Хамгийн урт
Доорх нь Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт урсах уртаар эрэмбэлсэн жагсаалт.

# Орхон гол - 1124 км
# Хэрлэн гол - 1264 км 1090 км монголын нутаг дэвсгэр дээр урсдаг.
# Туул гол - 819 км
# Завхан гол - 808 км
# Сэлэнгэ мөрөн - 593 км
# Тэсийн гол - 568 км
# Ховд гол - 516 км
# Эгийн гол - 475 км
# Идэр гол - 452 км
# Дэлгэр мөрөн - 445 км

## Хойд мөсөн далай руу цутгах
**Енисей мөрөн (Russia)*
***Ангар мөрөн*, Байгал нуураас эх авна
***Сэлэнгэ мөрөн, Байгал нуурт цутгана
****Цөх гол
*****Менза гол
*****Катанца гол
*****Жида гол (Орос)*
*****Зэлтэр гол
****Орхон гол (Хархорин, Булган)
*****Туул гол (Улаанбаатар)
*****Тамир гол (Архангай аймаг)
*****Хараа гол (Сэлэнгэ аймаг)
****Эгийн гол (Хатгал сум)
*****Үүр гол (Хөвсгөл аймаг)
******Уйлган гол (Хөвсгөл аймаг)
******Аригийн гол 
*****Тарвагатайн гол 
****Хануй гол (Архангай аймаг)
*****Хүнүй гол
****Идэр гол (Хөвсгөл аймаг)
*****Чулуут гол (Архангай аймаг)
******Суман гол (Архангай аймаг)
****Дэлгэр мөрөн (Мөрөн)
*****Бэлтэсийн гол 
*****Бүгсийн гол
***Бага Енисей (Орос)*
***Кызыл-Хем
****Бусэин гол 
****Шишгэд гол
*****Шарга гол 
*****Тэнгис гол

## Агнуурын тэнгист (Номхон далай) цутгах
**Хар мөрөн (Орос/Хятад)*
***Шилка гол (Орос)*
***Онон гол
****Шуурсын гол

## Төв Азийн гадагш урсгалгүй дотоодын ай савд цутгах 
### Далай нуур (Хөлөн нуур)
*Оршуун гол‍
**Халх гол (Буйр нуураар дамжин)

### Улаан нуур 
*Онги гол
### Их нууруудын хотгор 
#### Хар-Ус нуур 
*Ховд гол Баян-Өлгий аймаг, Ховд аймаг
*Сагсай гол Баян-Өлгий аймаг
*Мандахын гол Баян-Өлгий аймаг
*Таван салаа гол /Ачит нуурын усан хоолой/ Баян-Өлгий, Увс аймаг
*Шивэрийн гол Увс аймаг
*Буянт гол Ховд аймаг, Буянт сум
*Шураг гол Ховд аймаг, Эрдэнэбүрэн сум

#### Увс нуурын ай сав
Увс нуурын хаалттай ай савд цутгах голууд
*Хархираа гол
*Сангил гол
*Түрүүний гол 
*Нарийн гол
*Тэсийн гол
**Шавар гол
**Цэрэг гол
**Хачиг гол
**Эрзин гол
#### Хяргас нуур 
*Завхан гол
*Тээлийн гол
#### Дөргөн нуур 
*Хар нуураас тэжээгдэнэ
### Өлөнгөр нуур 
*Булган гол (Өлөнгөр гол)

## Зураг

Баруун Монгол, Алтайн голууд.jpg|Баруун аймаг, Зүүн Казахстан, Алтай, Шиньжян мужийн голууд
Файл:Selengerivermap.png|Сэлэнгийн ай сав

## Цахим холбоос 
*Зургийн цомог
Алтан ураг (хамтлаг)

Хэдэн зууны тэртээ өвөг дээдэс минь дэлхийн дайтыг морин туурайгаар тамгалаж байсан бол бидний энэ үед уламжлагдан ирсэн өв соёлоороо дэлхий дахинд ахин танигдахыг билэгшээж **Алтан ураг** гэж хамтлагаа нэрлэсэн тэд Монголын үндэсний хөгжмөөр уламжлалт болон орчин үеийн дуугаралттай хослуулан үндэснийхээ өв соёлыг уран бүтээлээрээ дамжуулан дэлхийн улс оронд таниулах болон Монголынхоо өв соёл, эх орноороо бахархах бахархалыг залуучууддаа хүргэх зорилготой 2004 онд байгуулагдсан. 

Нийт 7 цомог гаргасан бөгөөд тус "Унага төрөв" (2004) танилцуулга цомгийг гаргаснаараа түүнээсээ урамшин "Алтан Урагт үйлдвэрлэв" (2006) фолк рок цомгийг гаргасан юм. Үүний дараагаар 5 төрлийн урсгалаар цуврал 5 цомог болох контемпорари урсгалаар "Ховс" , фолк рок урсгалаар "Цус", ардын дууны урсгалаар "Үндэстэн", этник урсгалаар "Эрт урьдын цагт Монголд" болон "Монгол" нэртэй Монгол киноны аязуудаас бүрдсэн цомгуудыг гаргасан.

## Түүх 
2001 онд Хөгжим Бүжгийн Коллежийг тус, тусын ардын хөгжмийн мэргэжлээр төгсөж Сарны чулуу чуулгад ангийн төгсөгч нартай нэгдэн орсон бөгөөд 2003 оны 5 сард Олон улсын шинэ хөгжмийн **Туурайн төвөргөөн** наадамд хамтлагаараа оролцож уран бүтээлээ олон түмэндээ хүргэх гараа эхэлсэн юм.

## Гаргасан цомгийн нэрс 
* *Унага төрөв* (2004)
* *Алтан Урагт үйлдвэрлэв* (2006)
* *Ховс* (2008)
* *Цус* (2009)
* *Үндэстэн* (2010)
* *Эрт урьдын цагт Монголд* (2010)
* *Монгол* (2010)
*Маха

## Гишүүдийн нэрс 
* Б. Эрдэнэбат (хамтлагийн ахлагч, хөгжмийн зохиолч, продюсер, ёочин,төгөлдөр хуур  )
* М. Чимэдтогтох (Ардын бишгүүр, хөөмий)
* Ц. Гангаа (их хуур, басс)
* П. Оюунбилэг (морин хуур, хөөмий)
* Б. Болортунгалаг (бөмбөр, цохиур хөгжим)
* Б. Бүрэнтөгс (цахилгаан морин хуур)
* Х. Эрдэнэцэцэг (уртын дуу, ардын дуу, богино дуу)

## Аялан тоглолт 
1. Хятад 
2. Орос 
3. Үзбекистан 
4. Казакстан
5. Солонгос
6. Япон 
7. Макао 
8. Малайз 
9. Америк 
10.Норвeг
11.Швeцарь 
12.Франц
13.Мексик
14.Голланд
15.Хонконг
16.Тайланд
17.Вьетнам

## Гадаад холбоос 
* Албан ёсны сайт

Ангилал:Монголын хамтлаг
Зуун буудалт даам

**Зуун буудалт даам** (, **100 буудалт даам**) нь даамын нэг төрөл болох оюуны спорт юм. 17-р зуунд Францад үүссэн гэж үздэг. Дэлхийн Даамын Холбоо 1947 онд байгуулагдсан бөгөөд 2012 оны байдлаар 52 улс гишүүнээр элссэн байна. Монгол улс 1991 онд гишүүнээр элсжээ.

## Цахим холбоос 
*Дэлхийн Даамын Холбоо

Ангилал:Даам
Ангилал:Хөлөгт тоглоом
Ангилал:Сэтгэн бодох спорт
Ангилал:Стратегийн тоглоом
Көсэ Дагийн тулалдаан

**Кёсе-дагийн тулалдаан** 1243 оны 6-р сарын 3-26-нд Монголын Байжу ноёны цэрэг болон Румийн буюу Сельжукийн султан II Кей-Хосровын цэргийн хооронд Сивас (өнөөгийн Турк улсад байгаа) хотын орчим болсон тулалдаан юм. Энэ тулалдаанд Монголын цэрэг шийдвэрлэх ялалт байгуулжээ. Тулалдааны ялалтын үр дүнд Румийн султант улс, Трапезундын эзэнт гүрэн Монголын хараат улсууд болсон байна.

Ангилал:1243 он
Ангилал:13-р зууны тулалдаан
Ангилал:Бага Ази
Ангилал:Их Монгол Улс
Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх
Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан
Ангилал:Монголчуудын оролцсон дайн
Ангилал:Туркийн зэвсэгт хүчний түүх