Александр Колчак

**Александр Колчак** (орос. *Александр Васильевич Колчак,* 1874 оны 11-р сарын 16-нд Санкт-Петербург хотод төрсөн- 1920 оны 2-р сарын 7-нд Эрхүү хотод буудуулан нас барсан) Оросын хаант улсын Тэнгисийн цэргийн командлагч, Оросын Иргэний дайны үед большевик Засгийн газрын эсрэг цагаантаны армийг удирдаж байсан бөгөөд Орос улсын Дээд захирагч (1918 оны 11-р сарын 18-наас нас бартлаа 1920 оны 2-р сарын 7-ны өдөр хүртэл) Засгийн газрыг байсан оросын улс төрийн зүтгэлтэн, далай судлаач эрдэмтэн.

## Намтар
Адмирал Александр Колчак 1874 онд Санкт-Петербург хотноо цэргийн генералын гэр бүлд төржээ. Түүний эцэг Василий Иванович Колчак нь тэнгисийн цэргийн хошууч генерал цолтой хүн байсан байсан ба Крымын дайны үед 1853—1856 онд Севастополь хотын хамгаалалтанд оролцож явжээ. Дайны дараа Тэнгисийн яамны харьяа Обуховскийн үйлдвэрт ерөнхий инженер зохион бүтээгчээр ажилласан байна. Эх нь Ольга Ильинична Колчак (төрөхдөө- Посохова) (1855—1894) худалдаачны охин байсан.   

Тэрээр бага боловсрол гэртээ аваад Петербургийн гимназид элсэн орж суралцаад дараа нь эцгийнхээ хүссэнээр Тэнгисийн цэргийн сургуульд 1888 онд ороод 1894 онд төгссөн байна. 1895-1899 онд Алс дорнодын Владивосток хотод томилогдон ажиллажээ. Улмаар Оросын өрнө зүгийн тэнгисийн бааз Корнштадад томилогдон 1900 он хүртэл хойд туйл судлалын “Зарья” хөлөг онгоц дээр алба хаажээ. Маш хүнд зовлон бэрхшээлийн даван туулж аялан ирээд өөрийн хэсэг нөхдийн хамт хойд туйлд “Колчак ба Туйл” гэдэг аялал зохион байгуулж Оросын газар зүйн нийгэмлэгийн шагналаар шагнуулж байжээ. 1904 онд Орос-Японы дайны үед буцан ирж Порт-Артур боомтод томилогдон иржээ. Тэрээр Оросын хэрэх онгоц Аскольдыг удирдан Японы хэрэх онгоц Такасогог устган Оросын эзэн хаанаас "Гэгээн Анна" одонгоор шагнуулсан байна. Гэвч тэрээр шархдан Нагасаки хотын шоронд дайн дуустал хоригдсон байна. 1905 оны 4-р сард Санкт-Петербург хотноо эргэн ирж Оросын шинжлэх ухааны академид орж ажиллан эрдэм шинжилгээний нилээд олон бүтээл туурвисан байна.  

1906 онд Оросын Тэнгисийн цэргийн Жанжин штабд орж Балтын флотыг удирдсан байна. 1914 онд Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхлэхэд Балтын флотыг удирдан дайнд удаа дараа ялалт байгуулж шалгарсан тул 1916 оны 4 сард контр-адмирал, 8 сард вице-адмирал цолоор тус тус шагнуулсан байна. Улмаар Хар тэнгисийн флотын удирдагч болсон. 1917 онд Орос оронд хувьсгал болж дэлхийн 1-р дайнд өөрчлөлт гарсан бөгөөд Хар тэнгисийн флотод бослого гарч үймээн самуун дэгдэж байжээ. Тэрээр бүх албан тушаалаасаа бууж Петроград хотноо ирсэн бөгөөд түр Засгийн газартай хэлэлцээ хийсэн байдаг. Удалгүй тэрээр АНУ, Европоор хэсэг аялан явж байгаад цагаантаны Түр засгийн газрыг дэмжин 1918 онд Владивосток хотноо эргэн иржээ.   

Тэрээр Дээд командлан захирагч “адмирал” цол авч 110,000 цэрэг бүхий арми байгуулан Омск, Уфа, Саратов хотуудыг эзлэн авч улаан оросуудаас чөлөөлж байжээ. Тэрээр тухайн үедээ хаант засгийг дахин сэргээхийн төлөө байсан бөгөөд гадны улс орнуудын дэмжлэг нилээн авсан юм. Түүний мэдэлд 300,000 км нутаг дэвсгэр 7 сая орчим хүн байсан. Мөн генерал Каппелийн удирдсан цагаантаны цэрэг Казань хотыг чехүүдийн тусламжтайгаар эзлэн авах үед Казаньд шилжүүлсэн байсан Хаант Оросын алтны нөөцийг олзолсон байна. Энэхүү хөрөнгийг Колчак Омск буюу тухайн үеийн өөрийн нийслэл хот руу зөөюөрлөсөн. Олзолсон Хаант Оросын алтны нөөцийг дээп захирагч Колчак нь өөрийн Засгийн газар болон цэрэг, армийг санхүүжүүлэхэд ашиглаж байжээ. Колчакийн байдал нь большвекуудад аюул занал учруулж эрс шийдэмгий арга хэмжээ авахад хүргэсэн. Улаан арми 1919 оны 4 сард сөрөг давшилт хийн цагаантаны хүчийг Уфа зэрэг томоохон хотоос хөөн гаргаж цагаан армийг Сибирийн зүг шахсан байна. Тухайн үед улаан армийг домогт жанжин Михаил Тухаче́вский командлан захирч бүх цагаантаныг Уралаас зүүнтийш хөөн гаргасан. Гагцхүү өмнө зүгт Антон Дени́кины арми үлдээд байсан бөгөөд Колчак тэр 2 хүчээ нийлүүлж чадалгүй салсан байдаг. Омск хотноо ихэнх хүчээ алдсан адмирал Колчак Эрхүүгийн зүг Транс-Сибирийн төмөр замаар Чехийн легионы хамгаалалтайгаар явсан боловч Эрхүүд бослого гарган хотыг хувьсгалчид хянаж байсан. Энэ үед Атаман Семёнов Эрхүү хотоос шахагдан Чита хотод түр байрлаж байжээ. Генерал Каппель 30,000 орчим цэрэгтэйгээр адмиралын араас алдарт “Сибирийн мөсөн аян”-г эхлүүлсэн. 1920 оны 1 сард Францын генерал Жаннен өөрийн аюулгүй байдлаа адмиралаар солин түүнийг хувьсгалт зөвлөлд тушаан өгсөн юм. Эрхүүгийн хувьсгалт зөвлөл адмиралд үймээн дэгдээгч гадаадын гар хөл хэмээн ял тулгасан бөгөөд Владимир Ленины шууд тушаалын дагуу адмирал Колчакийг цагаантаны түр Засгийн газрын ерөнхий сайд Виктор Пепеляевийн хамт 1920 оны 2-р сарын 7-нд буудан хороож цогцосыг нь Ангар мөрөн живүүлэн мөрөө балласан юм. 

## Гэр бүл
Түүний эхнэрийг Софья Фёдоровна Колчак гэдэг байсан бөгөөд тэрээр Зөвлөлтийн хувьсгалаас хойш Францад хүүгийн хамт цагаачлан амьдарч улмаар сүүлд 1956 онд нас барсан юм. Түүний хүү Ростислав Колчак 1910 онд төрсөн бөгөөд дэлхийн 2-р дайнд Францын талд Фашист германы эсрэг тулалдан дайны дараа 1965 онд нас баржээ. Удаах хүү Александр Парис хотод амьдарч байна.
## Намтарууд 
* Admiral Kolchak. M. I. Smirnov. *The Slavonic and East European Review*, Vol. 11, No. 32 (Jan., 1933), pp.&nbsp;373–387
* Problems of Polar Research: a Series of Papers by Thirty-one Authors. Special Publication No.7. New York, American Geographical Society, 1928.
* The testimony of Kolchak and other Siberian materials. Stanford University Press. 1935.
* *Civil War in Siberia: The Anti-Bolshevik Government of Admiral Kolchak*, Jonathan D. Smele. Cambridge University press, 1996.
* *White Siberia*, N.G.O. Pereira. McGill-Queens University Press, 1996.

## Цаашид унших 
* Connaughton, R. M. *The Republic of the Ushakovka: Admiral Kolchak and the Allied Intervention in Siberia, 1918–1920,* Routledge, 1990.
* Cracknell, Brian. *The Failure of Admiral Kolchak,* Eureditions, 1978.
* Hammond, Gail C. *Admiral Kolchak: A Contrast of Hope and Betrayal for Russia, 1918–1920,* Western Connecticut State College, 1982.
* Landfield, Jerome. "The Attempt to Discredit Kolchak," *Weekly Review,* Vol. I, No. 9, July 1919.
* Pereira, N. G. O. "White Power during the Civil War in Siberia (1918–1920): Dilemmas of Kolchak's "War Anti-Communism," *Canadian Slavonic Papers* (1987) 29#1 pp 45–62. online
* Stewart, George. *The White Armies of Russia; A Chronicle of Counter-Revolution and Allied Intervention,* The Macmillan Company, 1933.
* Unterberger, Betty Miller. ''America's Siberian Expedition, 1918–1920; A Study of National Policy,* Duke University Press, 1956.

## Гадаад холбоос 
* The site about admiral Kolchak(in Russian).
* An essay on Aleksandr Kolchak, including a photo
* Kolchak testimony (in Russian).
* 
* 
* *Admiral'' (2008) with Konstantin Khabensky

Ангилал:Оросын регэнт
Ангилал:Оросын эзэнт гүрний адмирал
Ангилал:Цагаан армийн зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:Орос-Японы дайны хүн
Ангилал:Оросын иргэний дайны үеэр цаазлагдсан хүн
Ангилал:Арктик судлаач
Ангилал:Гидрологич
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1886 онд төрсөн
Ангилал:1920 онд өнгөрсөн