Сергей Кириенко

**Сергей Кириенко** (орос. *Серге́й Владиле́нович Кирие́нко,* төрсөн овог нь Израйтель; 1962 оны 7-р сарын 26-нд ЗХУ-ын Сухуми хотод төрсөн) -Оросын төрийн зүтгэлтэн. 2016 оны 10-р сарын 5-наас ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын нэгдүгээр орлогч дарга, 2020 оны 12-р сарын 21-нээс ОХУ-ын Төрийн зөвлөлийн гишүүн. ОХУ-ын баатар (2018) цол хүртсэн.

С.Кириенко 1998 оны 4-р сарын 24-өөс 8-р сарын 24-ний хооронд ОХУ-ын Засгийн газрын дарга байсан. Тэрээр 35 настайдаа ОХУ-ын түүхэн дэх хамгийн залуу Засгийн газрын тэргүүн болжээ. Оросын улсын "Росатом" атомын энергийн корпорацийн ерөнхий захирал (2005-2016).

2017 оноос хойш Европын холбоо, Их Британи, АНУ, Японы хориг арга хэмжээнд орсон.

## Намтар 
Сергей Кириенко нь Владилен Яковлевич Израител (1938-1995), Лариса Васильевна Кириенко нарын гэр бүлд төржээ. Эцэг нь Москвагийн Улсын Их Сургуулийг төгссөн, философийн ухааны доктор, профессор, Горькийн (Нижний Новгород) Усан тээврийн инженерүүдийн дээд сургуулийн шинжлэх ухааны коммунизм (1980-1990), улс төрийн шинжлэх ухаан (1990-1992), хүмүүнлэг, нийгмийн шинжлэх ухаан (1992-1995) тэнхимүүдийг удирдаж байсан. 1980-аад онд Израйтель ЗХУ-ын Горькийн бүсийн хорооны үзэл суртлын комиссыг удирдаж байв. Перестройкийн дараа тэрээр PR чиглэлээр мэргэшсэн "Прагма", "Дело" компаниудыг удирдаж байсан.

Эх нь Одесса хотын Эдийн засгийн дээд сургууль төгссөн, эдийн засагч. Эцэг эх хоёр нь 1970-аад оны эхээр салсан бөгөөд Сергейгийн эх түүнд өөрийн овогийг өгч бүртгүүлжээ.

Сергей Кириенко Сочи хотын 7 дугаар дунд сургуулийг төгссөн. 1984 онд Горькийн нэрэмжит усан тээврийн инженерийн дээд сургууль, 1993 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Ардын аж ахуй, төрийн удирдлагын академийг тус тус төгссөн.

1984 оноос хойш ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн, 1984-1986 онд ЗХУ-ын Зэвсэгт хүчинд цэргийн алба хаасан.

1986-1991 онд усан онгоцны үйлдвэрийн Комсомолын хорооны нарийн бичгийн дарга; Горькийн Комсомолын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга. 1990 оны 3-р сард болсон анхны ээлжит сонгуулиар тэрээр Горький мужийн Ардын депутатуудын зөвлөлийн депутатаар сонгогдов.

1991-1997 онд бизнес эрхлэлт, санхүү, бизнесийн чиглэлээр ажиллаж байсан.

Тэрээр 1990-ээд оны эхээр Егор Гайдарын шинэчлэлийг дэмжиж байсан бөгөөд энэ нь түүнийг эдийн засгийн чиглэлээр хоёр дахь боловсрол эзэмшихэд түлхэц болсон юм. 1995 онд Төрийн Думын сонгуульд Яблоко намд, 1996 онд ерөнхийлөгчийн сонгуулийн эхний шатанд Григорий Явлинскийн төлөө саналаа өгчээ.

1997 оны 4-р сард Сергей Кириенко Москвад ажиллахаар нүүж очсон. Тэргүүн шадар сайд Борис Немцов Ерөнхий сайд Виктор Черномырдиныг Нижний Новгородын залуу бизнесменийг Түлш, эрчим хүчний яамны өндөр албан тушаалд ажилд авахыг ятгажээ.

1997-1998 онд Кириенко ОХУ-ын Түлш, эрчим хүчний яамны нэгдүгээр орлогч сайдаар ажиллаж байсан.

1998 оны 3-р сарын 23-нд Ерөнхийлөгч Борис Ельцин Виктор Черномырдины танхимыг огцруулсны дараа С.Кириенког Ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилсон байна. Тэрээр энэ албан тушаалыг 8-р сар хүртэл 4 сар хашсан байна.

1999-2000 онд тэрээр Төрийн Думын депутат, "Зөв хүчний холбоо" фракцийн тэргүүн, Думын Хууль зүйн хорооны гишүүн байсан. 2000 оны 5-р сарын 20-нд болсон Бүх Оросын "Зөв хүчний холбоо" хөдөлгөөнийг үүсгэн байгуулах их хурлаар тэрээр хөдөлгөөний (Анатолий Чубайс, Егор Гайдар, Борис Немцов, Ирина Хакамада нарын хамт) тус хөдөлгөөний даргаар сонгогджээ. Гэвч удалгүй төрийн албанд шилжсэнтэй холбогдуулан “Зөв хүчний холбоо”-ны гишүүнчлэлээсээ түдгэлзсэн.

Сергей Кириенко 2000 оны 5-р сарын 31-нд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн тамгын газарт ажиллах болсонтой холбогдуулан түүний парламентын бүрэн эрхийг хугацаанаас нь өмнө дуусгавар болгосон.

2000 оны 5-р сарын 18-аас 2005 оны 11-р сарын 14 хүртэл - Волга Холбооны тойрог дахь ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхт төлөөлөгч. Сергей Кириенкогийн бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр ажиллаж байхдаа гаргасан амжилтуудын нэг нь Волга тойргийн Бүгд найрамдах улсууд болох Башкортостан, Татарстаныг эрх мэдлийн босоо тогтолцоонд нэгтгэх, бүс нутгийн болон холбооны хууль тогтоомжийг уялдуулсан явдал байсан юм.

2001 оноос - ОХУ-ын Химийн зэвсгийг устгах улсын комиссын дарга. 2005 оны 11-р сарын 15-нд тэрээр Оросын Холбооны атомын энергийн агентлагийн (Росатом) даргаар томилогдсон. Удалгүй тус агентлагийн үндсэн дээр "Росатом" төрийн корпораци байгуулах үйл явц эхэлсэн; 2007 оны 12-р сарын 12-нд Сергей Кириенко ерөнхий захирлаар дахин томилогдсон бөгөөд энэ албан тушаалд бараг 11 жил ажилласан.

Вячеслав Володин 2016 оны намар ОХУ-ын Төрийн Думын дарга болсны дараа ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын нэгдүгээр орлогч даргын албан тушаалын орон тоо гарсан учраас С.Кириенко 2016 оны 10-р сарын 5-нд энэ албан тушаалд томилогдсон байна.