Явган алхалтын тэмдэглэгээний Чех систем

**Чехийн явган аяллын тэмдэглэгээний стандарт** нь бусад өрсөлдөгч стандартуудтай харьцуулвал илүү олон оронд хэрэглэгддэг аялал жуулчлалын замд зориулсан явган аяллын тэмдэглэгээний олон улсын систем юм.  Тэмдэг, тэмдэглэгээг байгальд болон хот сууринд ашиглах боломжтой.

## Явган аяллын үндсэн тэмдэглэгээ 
Зам нь ихэвчлэн очих газруудын нэр, километрыг заасан мэдээлэл **бүхий суман тэмдгээр эхэлдэг.** Цаашид зам, жим бүрийг дээр доороосоо цагаан өнгөөр хашигдсан **суман** дунд **өнгөөр** ялгаж, тодорхой жимд өгөгдсөн өнгөөр жим дагуух тогтмол объектууд (мод, хад, цахилгааны шон, хана) дээр харагдац сайтай байхаар тэмдэглэсэн байна. 

## Нэмэлт функцууд 
Замын дагуу будган тэмдэглэгээн дээр нэмээд өөр тэмдгүүдийн ашиглаж болно. Гэхдээ эдгээр нэмэлт функцууд нь системийн үндсэн үйл ажиллагаанд онц шаардлагагүй.

* **Зам дагуух мэдээллийн самбар нь** зам, байгаль хамгаалал, хөшөө дурсгал, ан амьтан, модны талаар мэдээлэл өгнө. Хяналтын байгууллагын логог байршуулж болно.
* Замуудыг харуулсан өнгөт зураас бүхий **хэвлэмэл газрын зураг.**
* Зам, самбар, тэмдэг тус бүрийн **GPS мэдээлэл**
* Газрын зураг, тухайн газар орны тайлбар бүхий **гар утасны програм (жуулчны цахим хөтөч)**

## Хэрэглээ ба цар хүрээ 
Энэхүү зам тэмдэглэх арга нь Төв болон Зүүн Европын ихэнх орнуудад ( Балкан, Кавказыг оролцуулаад) өргөн хэрэглэгддэг бөгөөд Латин Америк, Азийн зарим хэсэгт ч бас загвар болон ашиглагдаж байна. 

Энэхүү системийг Чехийн явган аялалын клуб 1888 оноос хойш ашиглаж байна.  Бүгд Найрамдах Чех улсын нутаг дэвсгэр дээрх замууд бүхэлдээ тэмдэглэгээтэй  бөгөөд нарийвчилсан газрын зургийг нийтэлж, өргөнөөр ашиглах боломжтой. Чех улсад 70,000 гаруй&nbsp;км явган аяллын замыг ингэж тэмдэглэсэн байдаг. Үүнээс 39,816 &nbsp;км нь 2008 онд тэмдэглэгдсэн. Нэмэлт 31,104&nbsp;км дугуйн зам, 387&nbsp;км цанын зам, 1300&nbsp;км морь унах замыг бас тэмдэглэжээ. 1938 онд энэ нь дэлхийн хамгийн урт систем байсан  бол одоо хамгийн нягт сүлжээ болжээ.  Чехийн "Mapy.cz" (мөн түүний "WindyMaps" нэртэй гадаадын иргэдэд зориулсан хувилбар) вэбсайт руу хувиргагдсан байна. 

## Чех тэмдэглэгээний стандарт 
Энэ систем нь гурван эгнээ ашигладаг - ихэвчлэн хоёр цагаан эгнээний хооронд нэг өнгө байх бөгөөд,  тэдгээр нь өөр хоорондоо ялгаатай утгыг илэрхийлсэн байна. Үүнд: 

* **улаан** нь хамгийн бартаатай эсвэл оргил руу хөтлөх замыг заана;
* гол замуудыг **цэнхэрээр;**
* хялбар эсвэл уулзвар замуудыг **шар**, **ногоон** өнгөөр тэмдэглэнэ**.**

Эдгээр тэмдгийг модон хавтан эсвэл металл хавтан дээр байрлуулж болно.

Гол замын тэмдэглэгээ нь дөрвөлжин, 10х10 см хэмжээтэй байна. Эдгээр замыг тэмдэглэдэг сайн дурынхан тэмдэглэгээг ижил хэмжээтэй байлгахын тулд ихэвчлэн металл эсвэл картон хавтан бэлтгэдэг.

Чиглэлийн өөрчлөлтийг ижил өнгөтэй, ижил төстэй загвартай сумаар тэмдэглэнэ.

Уг системийг ихэвчлэн газрын зурагтай хослуулан  Чех улсад дугуйн замд ижил өнгийг ашигладаг.
* Азербайжан . 
* Бразил . 
* Босни - Маглич уул
* Болгар 
* Хорват  Чехийн жуулчны клуб нь одоо ууланд зугаалж буй жуулчид ашиглаж болох түүхэн ямааны замуудын сүлжээг тэмдэглэв.
* Чех - тэмдэглэгдсэн замууд, нарийвчилсан газрын зураг, дэлхийн хамгийн нягт замын сүлжээгээр бүрэн бүрхэгдсэн.
* Чехийн сайн дурынхны тэмдэглэсэн Гүрж- Кавказын замууд, ялангуяа Гүрж, Ингушет, Чечен, Дагестаны хоорондох уулын хил.
* Унгар 
* Израиль - замын тэмдэглэгээ нь илүү том хэмжээтэй (ойролцоогоор 20х15 см) боловч гурван судалтай ижил схем дээр суурилдаг. Урт замуудын хувьд цагаан судлуудын нэгийг нил ягаан (бүс нутгийн) эсвэл улбар шар (үндэсний) өнгөөр сольж өгдөг.  
 Перу
 Филиппин  - Негрос арлын Канлаон галт ууланд системийг харуулах зорилгоор гурван шинэ замыг Чехийн Элчин сайдын яамтай хамтран Менделийн их сургуулийн чех сайн дурын ажилтнууд тэмдэглэсэн. 2017 онд нэмэлт шинэ, илүү өргөн хүрээтэй замуудыг тэмдэглэсэн;
 Польш  - эдгээр тэмдэглэгээ нь ялангуяа Чех, Словакийн хилийн ойролцоох зам дээр түгээмэл байдаг.   Энэхүү систем нь Чехийн загварыг бага зэрэг өргөтгөсөн хэлбэр бөгөөд чех тэмдэглэгээнд ашигласан дөрвөн өнгө дээр хар өнгө нэмсэн.
 Румын - Банат бүс дэх Чехийн жуулчны клубын тэмдэглэсэн 300-400 км зам  , түүнчлэн 360&nbsp;км уулын зам Словакаас Украиныг дамнан Румын руу чиглэнэ. 
 Словак  тэмдэглэгдсэн зам, нарийвчилсан газрын зургаар бүрэн бүрхэгдсэн
 Швейцарь уулын жимүүдийг цэнхэр тэмдэглэгээгээр өөрчилсөн хэлбэрийг ашигладаг бөгөөд энэ нь улаан замаас илүү бартаатай замыг заана.
 Украин , ялангуяа Субкарпатын Украин , Крымд  700 км зам 2011 онд тэмдэглэгдсэн. БНЧУ-ын Гадаад хэргийн яамнаас хэрэгжүүлдэг хөтөлбөрийн хүрээнд Чех болон Украйн, Польшийн сайн дурынхны тасралтгүй хүчин чармайлт хэрэгжсээр байна. Тэмдэглэгдсэн жимүүдийн газрын зургууд бий. 

Ангилал:Outdoor
Ангилал:Явган аялал