open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тив, улс, харьяа газар орны хүн амын тоон зурмаг

Энэ хуудсанд 2005 оны байдлаарх улс орнуудын хүн амын тоог зурмаг (график) үйлдэн жишив. 

Улс орныг бор өнгөөр, дэлхийг ягаан, тивийг ногоон, бусад газар орныг саарал өнгөөр дэвсгэрлэлээ.

## 500 саяаас олон хүнтэй 
## 50 — 500 сая хүнтэй 
## 10 — 50 сая хүнтэй 
## 1 — 10 сая хүнтэй 
## 100,000 — 1 сая хүнтэй 
## 100,000-аас цөөн хүнтэй 
## Мөн үзэх 
* Улс орнуудын хүн амын тоо
 
хүн ам
Аарон Крессуэлл

**Аарон Уиллиам Крессуэлл** (; 1989 оны арванхоёрдугаар сарын 15, Ливерпүүл) — Английн хөлбөмбөгчин, «Вест Хэм Юнайтед» багийн хамгаалагч.

«Транмир Роверс», «Ипсвич Таун» багуудад гурав гурван улирал тоглосон түүнийг «Вест Хэм Юнайтед» 3.75 сая фунтээр элсүүлээд 2014 оны долдугаар сарын 3-нд таван жилээр гэрээлжээ. 2014 оны наймдугаар сарын 16-нд «Тоттенхэм Хотспурын» эсрэг (1:**0**) анхны гараагаа арваннэгдүгээр сарын 29-нд «Ньюкасл Юнайтедийн» эсрэг (**1**:0) анхны гоолоо оруулж байв.

## Лавлах холбоос 
## Цахим хуудас 
*

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Транмир Роверс багийн тоглогч
Ангилал:Ипсвич Таун багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Жек Батленд

**Жек Батленд** (; 1993 оны гуравдугаар сарын 10, Бристоль) — Английн хөлбөмбөгчин, «Сток Сити» болон Английн шигшээн хаалгач.

Батленд 2013 оны нэгдүгээр сарын 31-нд «Сток Сититэй» 4.5 жилээр гэрээлжээ. Удалгүй «Бирмингем Ситид» зээлэгдсэн юм.

Нэгдсэн Вант Улс болон Англиа төлөөлөн Лондоны олимп, Евро-2012 тэмцээнд оролцсон.

## Амжилт 
 **Англи (17-)**
* 17 хүртэл насны ЕАШТ-ий түрүү: 2010

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* Профайл - «Сток Сити» 
* Профайл - Английн хөлбөмбөгийн холбоо 

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч
Ангилал:Челтнем Таун багийн тоглогч
Ангилал:Барнсли багийн тоглогч
Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч
Ангилал:Лидс Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Дерби Каунти багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Ариана Гранде

**Ариана Гранде Бутера** (, 1993 оны 6 сарын 26-нд АНУ-ын Флорида муж улсын Бока Ратонд төрсөн) — Америкийн жүжигчин, дуучин юм.

## Амжилтын гараа
Ариана Гранде "Victorious" болон "Sam & Cat" гэх олон ангит инээдмийн киногоор олонд танигдсан ба тэрээр YouTube хуудсанд өөрийн дуулж буй бичлэгээ тавьснаар хүмүүс түүнийг чамгүй сайн дуулдаг гэдгийг анх мэдэж байсан. Түүний анхны албан ёсны дууны клип "Put your hearts up" нэртэйгээр 2011 онд гарч байжээ. Түүний дараа Ариана өөрийн гэсэн олон хит дуу гаргаснаар олон шүтэн бишрэгчтэй болж, нэр хүнд нь улам өсөж эхэлсэн. Бас тэр кинонд тоглож эхэлсэнээр илүү алдартай болсон юм. Багаасаа дуу хөгжимд дуртай түүний урлагийн гараа Бродвэй театраас эхэлсэн. Тэрээр анхны цомгоо 3 жилийн турш бүтээж гаргасан бөгөөд уг цомог нь худалдаанд гарсан эхний долоо хоногтоо л 138 мянган хувь борлогдож байжээ. Мөн түүний 2015 оны 4-р сард гаргасан цомог нь гарсан даруйдаа Америкт л гэхэд 600 мянган хувь борлогдсон юм.

## Гэр бүл
* Эцэг - Эдвард Бутера
* Эх - Жоан Гранде
* Ах - Франки Гранде
Аав ээж нь түүний багад салсан нь Ариана Грандэд том саад учруулсан юм.

=Баримт=
*
*Арианагийн нэрийг “Ориана" гэх хүүхэлдэйн киноны дүрээс сэдэвлэн өгч байжээ.

## Уран бүтээл
### Цомог
*Yours Truly /2013.09.03/
*My Everything /2014.08.25/
*Dangerous Woman /2016.05.20/
*Sweetener /2018.08.17/
*Thank U, Next /2019.02.08/
*Positions /2020/
*Eternal Sunshine /2024/

### Сингл
* Almost Is Never Enough /2013/
* The Way /2013/
* Baby I /2013/
* Problem ft. Iggy Azelea /2014/
* Bang Bang ft. Jessie J, Nicki Minaj /2014/
* Break Free /2014/
* Best Mistake /2014/
* One Last Time /2015/
* Focus /2015/
* Dangerous Woman /2016/
* Be Alright /2016/
* Into You /2016/ 
* Let Me Love You ft. Lil Wayne /2016/
* Side To Side ft. Nicki Minaj /2016/ 
* Everyday ft. Future /2017/
* No Tears Left To Cry /2018/
* The Light Is Coming ft. Nicki Minaj
* God Is a Woman /2018/
* Breathin' /2018/
* Thank U, Next /2018/
* Imagine /2018/
* 7 Rings /2019/
* Break Up With Your Girlfriend, I'm Bored /2019/
* Monopoly ft. Victoria Monet /2019/
* Boyfriend ft. Social House /2019/
*Don’t Call Me Angel ft. Miley Cyrus and Lana Del Rey /2019/
*Stuck with you ft.Justin Bieber/2021/
*Rain on Me ft.Lady Gaga /2020/
*Positions /2020/


Ангилал:АНУ-ын поп дуучин
Ангилал:Мюзикл жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Жүжигчин хүүхэд
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Марк Уилсон

**Марк Дэвид Уилсон** (; 1987 оны наймдугаар сарын 17, Агхоллан) — Хойд Ирландын хөлбөмбөгчин, «Сток Сити» болон Хойд Ирландын шигшээн хамгаалагч.

«Сток Сити» Уилсоныг 2010 оны наймдугаар сарын 31-нд элсүүлсэн.

## Амжилт
;Багийн
; Портсмут:
* Английн цомын дэд байр: 2009–10

; Сток Сити:
* Английн цомын дэд байр: 2010–11

; Хойд Ирландын шигшээ:
* Үндэсний цомын эзэн: 2011

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
*(Note: the soccerbase records are shared over two different pages)
*

Ангилал:Умард Ирландын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Умард Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:Йовил Таун багийн тоглогч
Ангилал:Борнмут багийн тоглогч
Ангилал:Лутон Таун багийн тоглогч
Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч
Ангилал:Умард Ирландчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Жалалабат муж

**Жалалабат муж** () — Киргиз улсын долоон мужийн нэг.

1939 онд байгуулагдсан. Засаг захиргааны төв Манас хот.

## Газар зүй 
Жалалабат муж Киргиз улсын баруун өмнөд хэсэгт 33700 км² газар эзлэн оршдог. 

Мужийн газар нутаг уулархаг. Тэнгэр уулын баруун хэсэг, тухайлбал Чаткал, Ферган, Талас, Пскемийн нуруу байна. Нутгийн голоор Нарын гол урсаж, нутгийн өмнөд талын Ферганы хөндий рүү урсдаг. Нарын гол дээр УЦС ажилладаг.

## Хүн ам 
2023 онд 1,238,800 оршин суугчтай байв.

thumb|Ташкөмүр хот
## Нутгийн хуваарь 
Баткен муж дотроо 8 дүүрэг болж хуваагдана.
* Аксый район (төв — Кербен)
* Ала-Бука район (төв — Ала-Бука)
* Базар-Коргон район (төв — Базар-Коргон)
* Ноокен район (төв — Масси)
* Сузак район (төв — Сузак)
* Тогуз-Тороу район (төв — Казарман)
* Токтогул район (төв — Токтогул)
* Чаткал район (төв — Каныш-Кыя)

## Цахим холбоос 
Ангилал:Киргизийн муж
Филипп Волльшайд

**Филипп Волльшайд** (; 1989 оны гуравдугаар сарын 6, Вадерн) — Германы хөлбөмбөгчин, Английн «Сток Сити» багийн хамгаалагч.

## Замнал
Волльшайд 2011 оны арваннэгдүгээр сард «Байер 04-тэй» 5 жилээр гэрээлжээ. 2014 оны зун «Майнцад» зээлэгдээд 2015 оны нэгдүгээр сард «Сток Ситид» зээлэгджээ. Улмаар тавдугаар сарын 21-нд гурван жилийн гэрээгээр жинхэлсэн.

2013 оны тавдугаар сарын 29-нд Эквадорын эсрэг 90-р минутанд сэлгээнээс Германы шигшээн анхны тоглолтоо хийж байв.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *Fussballdaten.de*
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Заарбрюккен багийн тоглогч
Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч
Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч
Яс

**Яс** бол хүн, амьтны бис төрхийг гаргадаг махны дотуур байх тулгуур хатуу эд. Хүний биеийг 206 хэсэг яс тулгуурлаж байдаг. 

Ясны их бага, хэлбэр дүрс ба үйлдэл хэрэгцээ нь тус тус адилгүй. Гавлын яс хавтгай тэгшхэн, хатуу бэх, толгойг хамгаалах үйлдэлтэй. Атгаал чөмөг (бугалга) ба дунд чөмөг бүдүүн урт байдагаараа хүнд юумыг өргөх буюу даахад тохирсан байдаг. Хамгийн бага гурван хэсэг яс чихэнд байдаг. Дуу сонсоход хэрэгцээтэй. Хамрын багана дотор харимхай чанартай мөөрс байдаг бөгөөд тэр нь хамрыг зааглан хоёр нүхтэй болгожээ.

## Цахим холбоос
Герхард Треммель

**Герхард Мартин Треммель** (; 1978 оны арваннэгдүгээр сарын 16, Мюнхен) — Германы хөлбөмбөгчин, Английн Премьер лигийн «Суонси Сити» багийн хаалгач.

2011 оны наймдугаар сарын 30-нд одоогийн багтаа нэгдсэн.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *ESPN*

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Ред Булл Зальцбург багийн тоглогч
Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч
Ангилал:Херта багийн тоглогч
Ангилал:Энерги Коттбус багийн тоглогч
Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч
Ангилал:Унтерхахинг багийн тоглогч
Ангилал:Ханновер 96 багийн тоглогч
Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Эксперт систем

**Эксперт систем** () буюу **мэдлэгт суурилсан систем** нь байгууллага, салбарын хүрээнд тавигдсан тодорхой асуудал, бодлогыг шийдвэрлэхэд мэргэжлийн шинжээч/экспертийн мэдлэгийг үр ашигтай хуримтлуулах, ашиглахад чиглэсэн систем, хиймэл оюуныжишээ юм. Ингэснээр асуудлыг шийдвэрлэхэд тодорхой салбарын шинжээч/ экспертийг биеэр байлцуулах шаардлагагүй. Өөрөөр хэлбэл, асуудал буюу асуудлын тодорхой тохиолдлыг шийдвэрлэх оновчтой шийдлийг сонгоход тусалдаг. Уг системийн гол давуу тал нь тодорхой нэг салбарын олон тооны экспертын мэдлэгийг хуримтлуулан нэгтгэдэг явдал юм.Эксперт систем нь тодорхойлогдсон тодорхой нөхцөл байдалд үйлчлэх дүрмүүдээр мэдлэгийн санд суурилан дүгнэлт хийдэг. Мэдлэгийн сан нь ХЭРЭВ... БОЛ буюу IF... THEN логик бүтцээр програмчлагддаг. Үүнийг хялбар жишээгээр тайлбарлавал, "ХЭРЭВ амьтан нь шувуу, тэр нь нисдэггүй, түүний далавч нь хар цагаан өнгөтэй БОЛ энэ нь оцон шувуу" болно. Өдгөө сансар судлал, байгаль орчны мониторинг ба шинжилгээ, уул уурхай, эрчим хүч, зам тээвэр, газар зохион байгуулалт зэрэг олон талт асуудал байнга тавигддаг салбаруудаас гадна шатрын програм, эмнэлгийн төрөл бүрийн оношлогооны системүүд, өвчтөний онош ба өвчний шинж тэмдэгт тохируулан оновчтой эмийг сонгох зэрэг өдөр тутмын хэрэглээнд эксперт системийг түлхүү хэрэглэж байна. эксперт системийг дараах үндсэн төрлүүдэд ангилан үзэж болно. Үүнд:
* Төлөвлөлт
* Таамаглал, прогноз
* Хяналт, мониторинг
* Оношлогоо, эмчилгээ
* Сургалт
* Загварчлал

Эксперт системийн мэдлэгийн сан нь тухайн салбарын шинжээч мэргэжилтнүүдтэй харилцах үед баяжин нэмэгдэж, агуулгын цар хүрээний хувьд өргөжиж байдгаараа онцлогтой. Эксперт систем нь гол төлөв дараах бүрэлдэхүүн хэсэгтэй. Үүнд: 
* Шийдвэрлэгч. Ажлын санах ойгоос үндсэн өгөгдлийг, мэдлэгийн сангаас мэдлэгийг ашиглан тавигдсан бодлогыг шийдэхэд ашиглах дүрэм, тэдгээрийн дарааллыг тодорхойлон гаргана.
* Өгөгдлийн сан. Энэ нь тавигдсан асуудлыг тухайн үед шийдвэрлэх шаардлагатай үндсэн болон завсарын өгөгдлийг хадгалахад зориулагдсан.
* Мэдлэгийн сан. Тодорхой салбарыг дүрслэх урт хугацааны өгөгдөл, тухайн салбарын өгөгдлийн өөрчлөлтийг тодорхойлох дүрмүүдийг хадгалахад зориулагдсан.
* Мэдлэг бүтээх хэсэг. хэрэглэгч буюу шинжээчийн мэдлэгээр эксперт системийн мэдлэгийн санг баяжуулах үйл ажиллагааг удирдан зохицуулна. 
* Тайлбарлах хэсэг. Систем нь бодолтыг хүлээн авсан, эсвэл ямар учраас хүлээн аваагүй талаар болон ямар мэдлэгийг ашигласан талаар тайлбарлана. Энэ нь шинжээчид системийг туршин шалгах боломжийг олгож харин хэрэглэгчид гарсан үр дүнд итгэх итгэл үнэмшлийг дээшлүүлдэг.
* Харилцах хэсэг. Тавигдсан асуудлыг шийдвэрлэх мэдлэг бүтээх, илүү найрсаг, илүү хялбар бөгөөд энгийн болгоход чиглэгдсэн.
Ангилал:Мэдээллийн систем
Ангилал:Хиймэл оюун
Марвин Эмнес

**Марвин Эмнес** (; 1988 оны тавдугаар сарын 27, Роттердам) — Нидерландын хөлбөмбөгчин, Уэльсйн «Суонси Сити» багийн довтлогч.

2011/2012 онд Чемпионшипийн «Мидлсброгийн» өмнөөс 42 тоглолтонд 14 гоолдож байсан Эмнес одоогийн багтаа удаа дараа зээлэгдсээр 3 жилийн гэрээгээр 2014 оны долдугаар сард элссэн.

## Амжилт 
* «Спарта» багийн оны шилдэг тоглогч **(1)**: 2008
* Чемпионшипийн найман сарын шилдэг тоглогч **(1)**: 2011

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Мидлсбро»
* 

Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Спарта Роттердам багийн тоглогч
Ангилал:Мидлсбро багийн тоглогч
Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч
Ангилал:Нидерландчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Анхель Ранхель

**Анхель Ранхель Сарагоса** (; 1982 оны аравдугаар сарын 28, Сан-Карлос) — Испанийн хөлбөмбөгчин, Уэльсийн «Суонси Сити» багийн хамгаалагч.

«Суонси Сити» Роберто Мартинезийн удирдлаган дор байхдаа түүнийг 2007 оны зун элсүүлсэн байдаг. 2011 оны арваннэгдүгээр сард Премьер лигийн шилдэг хамгаалагчийн сунгаанд 25 тоглолтонд үнэмлэхүй тоглосон амжилтаараа тэргүүн эгнээнд жагсав. Улмаар 2012 оны наймдугаар сарын 25-нд Премьер лигийн дебют гоолоо «Вест Хэмийн» эсрэг (3:0) оруулжээ. 2013 оны гуравдугаар сарын 8-нд гэрээгээ 3 жилээр сунгав.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
*Профайл - Суонси Сити
*Профайл - BDFutbol
*

Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Тортоса багийн тоглогч
Ангилал:Ройс багийн тоглогч
Ангилал:Жирона багийн тоглогч
Ангилал:Сант-Андреу багийн тоглогч
Ангилал:Террасса багийн тоглогч
Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч
Ангилал:Испаничууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Киргиз (салаа утга)

**Киргиз**, **киргиз**, **кыргыз** гэсэн гурван үг дараах зүйлст хамаатай:

* Киргиз (*Бүгд Найрамдах Киргиз Улс*) — орчин үеийн улс,
* Киргизүүд — түрэг угсаат ард түмэн,
* Киргиз хэл — киргиз үндэстний хэл,
* Енисейн киргиз — эртний ард түмэн,
* *Киргиз улс* — Енисейн Киргиз улс.
* Киргиз овог — монгол үндэстний дотор байх ураг овог

## Мөн үзэх 
* Хиргисүүр
* Хяргас нуур
* Хакас ястан
* Хаас отог
* 
*
Том Кэрролл

**Томас Жеймс Кэрролл** (; 1992 оны тавдугаар сарын 28, Уотфорд) — Английн хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспураас» Уэльсийн «Суонси Ситид» зээлэгдсэн хагас хамгаалагч.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Суонси Сити» 
* Профайл - «Тоттенхэм Хотспур» 
* Профайл - Премьер лиг 
* Профайл
* Профайл - Английн хөлбөмбөгийн холбоо 
* 

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Лейтон Ориент багийн тоглогч
Ангилал:Дерби Каунти багийн тоглогч
Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч
Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Интранет

**Интранет** () гэдэг нь интернэт протокол хэрэглэн үүсгэсэн, вэб браузер ашиглан хандах зориулалттай төвлөрсөн удирдлагатай сүлжээ юм. Сүлжээний админ нь хандалтын эрхийг зөвхөн тодорхой хэсэг хэрэглэгчдэд зориулан хаадаг бөгөөд ихэвчлэн тодорхой нэг байгууллагын хүрээнд байгуулагдсан компьютерын TCP/IP протокол дээр үндэслэгдсэн дотоод сүлжээ байдаг. Гаднаас нь харахад интернэттэй адилхан, гагцхүү мэдээллээр хангаж буй хүмүүсийн тоогоороо ялгаатай. Интернэт рүү дэлхийн сая сая хүн ханддаг бол интранетэд зөвхөн тухайн байгууллагын сүлжээний хүмүүс хандана. Маш олон байгууллага боловсронгуй өргөн тархсан интранеттэй болсон. Интранетийг байгууллага дотооддоо дэлгэрэнгүй өгөгдлийн солилцоо хийх, хамтын ажиллагаагаа сайжруулах, зөвхөн тухайн хэрэглэгчдэд зориулагдсан мэдээллийг өгөх, интернэт рүү холбогдох холбоос байдлаар ашиглаж байна. Интранет бол байгууллагын дотооддоо ашигладаг интернэтийн сүлжээ гэж хэлж болно. Өгөгдлийн шифрлэлт, firewall хамгаалалтын системүүд нь үндсэн хамгаалалтын үүргийг гүйцэтгэж байдаг.

Ангилал:Интернэт хэрэглээ
Ангилал:Компьютерын сүлжээнүүд
Ангилал:Эдийн засгийн информатик
Ангилал:Сүлжээний төрөл
Ширэм

thumb|right|Ширмээр хийсэн хайруулын таваг
[thumb|right|[Бремен|Бремен хотын сүлд түлхүүрийн дүрс бүхий бохирын шугамын ширмэн таг]]
**Ширэм** нь төмөр-нүүрстөрөгчийн хайлш бөгөөд нүүрстөрөгчийн эзлэх хувь өндөртэй (2,06% их) учир гангаас ялгаран хэрэглээ нь ч өөр болно. Ширэм дэх нүүстөрөгч нь графит, цементитийн бүлэгт багтдаг.

## Шинж чанар
Ширэмд төмрийн хайлшийн нэг бүлэг багтах бөгөөд түүнд нүүртөрөгчийн эзлэх хувь (> 2%) өндөр байдаг. Мөн түүнчлэн цахиур болон бусад бүрэлдхүүн хэсэг болох Mn, Cr, эсвэл Ni зэрэг хольцтой байна. Түүнийг дотор нь:
* Цагаан ширэм: үүний найрлагад байх нүүрстөрөгчийн карбид нь цементит хэлбэртэй байна
* Саарал ширэм: нүүрстөрөгч нь графит хэлбэртэй

Ширэмний нягт нь ойролцоогоор 7,2 г/см3 бөгөөд энэ нь ган болон цэвэр төмрийн (7,85 г/см3) нягтаас бага юм. Хайлах температур нь ганг бодвол харьцангуй бага буюу эвтектикийн хэсэгт ойролцоогоор 1150 °С байх ба түүний хэт их нүүрстөрөгчийн агуулгаас шалтгаалан давтан боловсруулах боломжгүй.
Хайлсан үедээ шингэн урсамтгай шинж чанараараа бусад өтгөн гангаас цутгахад амар.

Гэмтэл багатай цутгагдсан ширмэн эд хэсэг нь ганг бодвол зэврэлтэнд тэсвэртэй, мөн түүний хайлшинд цахиур, хром, никель нэмсэнээр түүний зэврэлтийн тэсвэржилтийг улам нэмэгдүүлдэг. Саарал ширэмний чанарыг шалгах энгийн арга нь: алхаар тэгш өнцөгтэй буланг цохиход ямар нэгэн сэтрэлтгүйгээр (сэтэрч бутрахгүй байх) жигдхэн цохионы мөр гарах ёстой.

Саарал ширмийн нүүрстөрөгчийн агуулгаас хамаарч эвтектиодын өмнөх (2,14-4,3%С) эвтектиод (4,3%) эсвэл эвтектиодын дараах (4,3-6,67%) гэж ангилна.

## Ном, сурах бичиг
*John Gloag and Derek Bridgwater, *A History of Cast Iron in Architecture*, Allen and Unwin, London (1948)
*Peter R Lewis, *Beautiful Railway Bridge of the Silvery Tay: Reinvestigating the Tay Bridge Disaster of 1879*, Tempus (2004) ISBN 0-7524-3160-9
*Peter R Lewis, ''Disaster on the Dee: Robert Stephenson's Nemesis of 1847*, Tempus (2007) ISBN 978-0-7524-4266-2
*George Laird, Richard Gundlach and Klaus Röhrig, *Abrasion-Resistant Cast Iron Handbook'', ASM International (2000) ISBN 0-87433-224-9

Ангилал:Ширэм
Ангилал:Хайлш
Шилэн кабель

**Шилэн мяндас**, **шилэн кабель** буюу англи хэлэнд (optical fiber) нь уян байдалтай олон салаа утаснууд ба энэ нь шил буюу цахиур болон хуванцраар хийгдсэн, хэмжээний хувьд диаметр нь хүний үснээс үл ялиг өргөн байдаг утас юм. Шилэн утсыг бид нэг үзүүрээс нөгөө үзүүрт гэрэл дамжуулах чадварын нь ашиглаж хэрэглэдэг ба ихэвчлэн шилэн кабель болгон ашигладаг. Үүний шалтгаан нь шилэн кабель нь хол зайд өндөр хурдаар их хэмжээний мэдээллийг дамжуулах боломжийг энгийн кабелиас илүүтэйгээр олгодог. Шилэн утас нь яагаад төмөр утаснаас илүү байдаг гол шалтгаан нь хол зайд дохио дамжуулахад төмөр утсыг бодвол бага алдагдалтай ба цахилгаан соронзон орны нөлөөнд орох нь бага байдгийн дээр үүнээс гадна төмөр кабель маш олон асуудлуудыг гаргадаг. Шилэн утас нь мөн гэрэлтүүлэгт ашиглаж, бөөнөөр нь багцалж дүрс гаргах, мөн жижиг зүйлсийн дүрс гаргаж авч болдог. Жижиг дүрсийг гаргаж авахын тулд шилэн утсанд дуран хийж болдог. Мөн шилэн утаст мэдрэгч болон шилэн утаст лазер болгон ашигладаг.
 
Шилэн утас нь дотроо гэрэл дамжуулагч гол, үүнийг тойрсон өнгөлгөөт дамжуулагч материал байх ба энэ нь гэрлийн хугарал бага үүсгэдэг. Гэрэл нь голоос гадагш чиглэлтэй цацардаг ба шилэн утас нь цацарлыг чиглүүлэгч болж өгдөг. Шилэн утас нь тархалтын олон хэлбэрээр дэмжигддэг. Үүний нэг нь хөндлөн горим бөгөөд үүнийг *олон горимт* шилэн утас гэдэг. Энэ нь ерөнхийдөө өргөн диаметрт голтой шилэн утас бөгөөд ихэвчлэн ойрын зайд их хэмжээний мэдээллийг өндөр хурдаар дамжуулахад ашиглагдана. Жишээ: Албан газар, сургуулийн хотхон гэх мэт. Нөгөө хэлбэр нь нэг горимт шилэн утас юм. Үүнийг харилцаа холбооны салбарт ашигладаг ба ихэвчлэн 1000м урт тохиолдолд ашигладаг.

Шилэн кабелийн харилцаа холбоон дахь гол анхаарах зүйл нь шилэн кабелийн өргөтгөл холболтын ажил ба 2 кабелийг холбохдоо алдааг хамгийн бага гаргах ёстой. Шилэн кабелийг уртасгаж холбоход цахилгааны утас болон энгийн кабелийг бодвол илүү цогц байхыг шаарддаг. Учир нь кабелийг холбохдоо болгоомжтойгоор шалбалж, голуудын тэнхлэгийг маш зөв тааруулж нийлүүлнэ. Нийлүүлэх урт хугацааны аргууд нь механик байдлаар болон фушион байдлаар нийлүүлдэг. Механик байдал нь ихэвчлэн энгийн нөхцөлд ашиглагддаг ба механик нийлүүлэгчээр нийлүүлдэг. Харин фушион нийлүүлэх арга нь хоёр утсыг нийлүүлэн хайлуулж нийлүүлдэг. Түр зуурын нийлүүлэх арга байх ба үүнд зориулалтын шилэн кабель холбогч ашигладаг. 
Үүний шинжлэх ухааны талын инженерчлэл, дизайны болон хэрэглээны талын асуудлуудыг хэлэлцэхийг Fiber optics гэнэ.

Ангилал:Лазерын техник
Ангилал:Кабель утасны төрөл
Жаланашколь нуурын Зөвлөлт-Хятадын хилийн зэвсэгт мөргөлдөөн

**Жаланашколь нуурын Зөвлөлт-Хятадын хилийн зэвсэгт мөргөлдөөн**-Зөвлөлт-Хятадын баруун хилийн дагуу Шинжан Казакстаны Жаланашколь нуурын орчим 1969 оны 8 сарын 13-нд гарсан хилийн зэвсэгт мөргөлдөөн. Энэ мөргөлдөөнд ЗХУ-ын хилийг зөрчсөн Зөвлөлтийн хилчид болон Хятадын цэргийн албан хаагчдын хооронд болсон байна. Үүний үр дүнд хятадын цэргүүдийг Зөвлөлтийн нутаг дэвсгэрээс шахан гаргажээ. Энэхүү мөргөлдөөнийг Хятадад Тэрэгт голын мөргөлдөөн  (铁列克提事件) гэж томъёолдог.  

## Түүх 
## Мөн үзэх 
* Орос-хятадын харилцаа 1949-2007 он
* Дорнод хятадын төмөр замын зэвсэгт мөргөлдөөн
* Даманы арлын Зөвлөлт-Хятадын хилийн зэвсэгт мөргөлдөөн
* Байтаг Богдын хилийн мөргөлдөөн
* Зөвлөлт-хятадын хилийн маргаанууд
* Хил дээрх цэргийн тоог цөөлөх тухай Зөвлөлт-Хятадын хэлэлцээр
* Хятадын газар нутгийн санаархал

## Судалгааны бүтээл 
## Зүүлтүүд
## Эшлэл-н-н
## Гадаад холбоос
Ангилал:Шинжааны газар зүй
Ангилал:1969 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Зөвлөлт-Хятадын харилцаа
Хятад-Зөвлөлтийн мөргөлдөөн (1929)

**Дорнод хятадын төмөр замын зэвсэгт мөргөлдөөн**-Зөвлөлт-Хятадын  хамтарсан "Дорнод хятадын төмөр зам"-ыг хятадууд ноёрхолоо тогтоох зорилгоор зэвсэгт түрэмгийлэл 1929 онд хийснийг ЗХУ эсэргүүцснээс үүдэн Зөвлөлт-Хятадын хооронд болсон зэвсэгт мөргөлдөөн. 

## Түүх 
19 зууны төгсгөлөөр Хаант Орос улс Дорнод Хятадын төмөр замыг өөрийн ашиг сонирхлын үүднээс өөртөө авсан байна. Энэ нь Хятадын дотоод луу нэвтрэн орох боломжтой болгосон юм. 1897 оны 7 сард Дорнод Хятадын төмөр зам барих ажил эхэлсэн бөгөөд Чита – Хайлар – Харбин – Никольск - Уссуринск гэсэн маршрутаар баригдсан байна. Албан ёсны замын нээлт 1901 оны 11 сард болсон бөгөөд анхны зорчигчоо Санкт-Петербург-Владивастокийн хооронд тээвэрлэсэн байна.

1904-1905 оны дайнд (ер нь энэ дайн уг төмөр замаас болсон гэж үздэг) Орос Японд ялагдсанаар Далянь боомт хүртэлх төмөр зам Японы мэдэлд очив. Октябрийн хувьсгалын дараагаар буюу 1919 онд Зөвлөлт Орос Улс КВЖД-гээс татгалзаж байгаагаа зарласан боловч 1924 онд Хятадтай хамтарч эзэмшихээр дахин тохирсон хэдий ч 1928 онд Жан Сюлинь (Залуу жанжин гэгддэг) КВЖД-г эзэлсэн тул Зөвлөлт Холбоот Улс 1929 онд Хятадын эсрэг байлдааны ажиллагаа явуулж эрхээ дахин сэргээжээ. 

Манжго улс нь Японы тусламж дэмжлэгийг байнга авч байсан агаад умард Маньчжурт Зөвлөлтийн нөлөөний сүүлийн тулгуур болж байсан Дорнод Хятадын төмөр замын хэсэгт байнга өдөөн хатгалга, үймээн самуун дэгдээсээр улмаар түүнийг 1935 оны гурван сард Манжгогийн засгийн газарт зарах байдалд хүргэжээ. Ингээд Маньчжур дахь байр сууриа алдсан хийгээд Манжгогийн зүгээс БНМАУ-ын хил хязгаар луу заналхийлэх болсон явдал нь Зөвлөлтийн зүгээс Хятадтай харилцаагаа ойртуулах алхам хийхэд хүргэсэн бөгөөд 1932 оны 12 сард дипломат харилцаагаа сэргээжээ.

## Мөн үзэх 
## Судалгааны бүтээл 
## Зүүлтүүд
## Эшлэл
## Гадаад холбоос
Ангилал:1929 оны зөрчилдөөн
Ангилал:1929 оны улс төр
Ангилал:Дайн хоорондын үе
Ангилал:ЗХУ-ын зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Зөвлөлт-Хятадын харилцаа
Ангилал:Зэвсэгт мөргөлдөөн
Ангилал:Манжуур
Ангилал:Улс төрийн зөрчил
Ангилал:Бүгд Найрамдах Хятад Улс
Ангилал:Хятадын зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Төв Азийн түүх
Гүйцэтгэлийг дэмжих систем

**Гүйцэтгэлийг дэмжих систем** ( эсвэл ) нь байгууллагын удирдах ажилтнуудын мэдээлэл хүлээж авах, шийдвэр гаргах явцад дэмжлэг үзүүлэх зориулалттай мэдээллийн систем.

Аливаа байгууллагын удирдалага нь гол төлөв их хэмжээний мэдээлэл дунд ажиллаж, тэдгээрээс зөв, оновчтой шийдвэр гаргахад шаардагдах мэдээллийг оновчтой зөв сонгон ашиглах шаардлагатай алхам тутам тулгардаг. Мэдээлэл нь бүрэн бус эсвэл хангалттай тодорхой бус үед зөв шийдвэр гаргах боломжгүй байдаг.Иймд нэгтгэн боловсруулсан үнэн зөв бөгөөд гүйцэт мэдээлэл, шаардалагтай тохиолдолд цааш илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэлд хандах боломжоор байгууллагын удирдлагыг хангахад гүйцэтгэлийг дэмжих системийг ашигладаг.

Энэхүү систем нь гадаад болон дотоод төрөл бүрийн эх үүсвэртэй холбогдож,нэгтгэн боловсруулагдсан мэдээллийг удирдлагад шаардлагатай хэлбэрээр дүрслэн харуулж, тэднийг байгууллагын цаг үеийн мэдээлэлд шууд хандах боломжоор хангадаг. Бусад төрлийн мэдээллийн системүүдийн нэгэн адилаар удирдлагад мэдлэг, туршлагадаа суурилан мэдээллийг хялбар аргаар боловсруулан  ашиглах боломжийг олгодог. Ийм төрлийн ихэнх системүүд байгууллагын өрсөлдөх чадвар, үнэлгээ болон таамаглалын мэдээллийг боловсруулдаг. Уг системийн тусламжтай тодорхой бизнесийн үйл ажиллааг эрсдэлээс хамгаалах, хөрөнгийн хэмжээг нэмэгдүүлэх, санхүүгийн хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх санхүүгийн өөрчлөлт, гарах ашиг,эрсдэл зэрэг асуултуудад хариу авч болно. Гэхдээ гүйцэтгэлийг дэмжих систем нь удирдах ажилтанууд өөрийн мэдлэг боловсрол, ажлын туршлага, ур чадвар, мэдрэмж, байгууллага болон бизнесийн үйл ажиллагааг хийгээд нөхцөл байдал, орчин нөлөөллийн талаарх ойлголтод тулгуурлан мэдээллийг ашиглан оновчтой бөгөөд зөв шийдвэрийг гаргахад тусалдаг гэсэн үг.
Ангилал:Мэдээллийн технологийн удирдлага
Ангилал:Мэдээллийн систем
Ангилал:Бизнесийн программ хангамж
Бүлгийн шийдвэр гаргалт дэмжих систем

**Бүлгийн шийдвэр гаргалтыг дэмжих систем** () нь шийдвэр гаргагчдыг бүлгийн зохион байгуулалтаар хамтран ажиллаж, олон бүтцэд болон бүтэцлэгдээгүй шийдвэр гаргахал чиглэсэн хамтын ажиллагааг дэмждэг, компьютерт суурилсан интерактив систем юм. Энэхүү систем нь бүлэг, тэр дундаа удирдлага шийдвэр гаргагч бүлэгт өгөгдсөн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийх, бүлгийн шийдвэр гаргах болон хэрэгжүүлэхэд тусалдаг. Бүлгийн хамтран ажиллаж, асуудлыг шийдвэрлэх үйл ажиллагааг санал асуулга, судалгаа, асуудал дэвшүүлэлт зэрэг төрөл бүрийн хэрэгсэлүүдээр хангадаг.

Зарим тохиолдолд шийдвэрийг бүлгээр гаргах шаардлагатай тулгардаг. Бүлгийн шийдвэр гаргалтын үндэс нь "Хоёр хүн нэг хүнээс ямагт илүү" гэсэн зарчимд тулгуурлана. Иймээс баг хамт олон, хэсэг бүлэг хүмүүсийн шийдвэр гаргалтын дэмжин туслах үүднээс бүлгийн шийдвэр гаргалтыг дэмжих системийг ашигладаг. 

Ийм системийн тухайд цаг хугацаа болон газарзүйн байрлалын хамаарлалыг дараах байдлаар тодорхойлж болно. Үүнд:

* Ижил хугацаа- Ижил байрлал (Ашиглагдах хэрэгсэл: компьютер, проектор, санал өгөх төхөөрөмж гэх мэт)
* Ижил хугацаа- Өөр байрлал (Ашиглагдах хэрэгсэл: аудио, видео хурлын хэрэгсэл, дундын дэлгэц, чаатын хэрэгсэл гэх мэт)
* Өөр хугацаа- Ижил байрлал (Ашиглагдах хэрэгсэл: аудио, видео хурлын хэрэгсэл, баримт бичиг дундаа ашигдах хэрэгсэл гэх мэт)
* Өөр хугацаа- Өөр байрлал (Ашиглагдах хэрэгсэл: дуут шуудан, цахим шуудан, зарлалын самбар гэх мэт)

Бүлгийн шийдвэр гаргалтыг дэмжих системийг байгууллага өөрийн өдөр тутмын үйл ажиллагааны жижиг гэлтгүй асуудалд ашигласан олон жишээ бий.
Ангилал:Мэдээллийн систем
Ангилал:Бизнесийн программ хангамж
Нелсон Оливейра

**Нелсон Мигел Каштру Оливейра** (; 1991 оны наймдугаар сарын 8, Барселуш) — Португалын хөлбөмбөгчин, Английн «Суонси Сити» багийн довтлогч.

## Замнал
8 настайгаасаа хөлбөмбөгөөр хичээллэсэн Оливейра «Спортинг Брага» багаас «Бенфикад» 2006 онд элсээд гурван жил бэлтгэгдсэн байдаг. 2009 онд үндсэн бүрэлдэхүүнд багтсан ч гараалалгүй байсаар 2010 оны хоёрдугаар сарын 7-нд мэргэжлийн дебют тоглолтдоо оролцжээ. «Бенфикагаас» «Риу Ави», «Пасуш де Феррейра», Испанийн «Депортиво Ла-Корунья», Францын «Ренн» багуудад зээлэгдэж байв. Улмаар 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 23-нд Премьер лигийн «Суонси Сити» улирлын турш зээлэхээр тохиролцов. 

16—21 насны 5 шигшээд үнэмлэхүй олон буюу 70 гаруй гараалсан түүнийг 2012 оны хоёрдугаар сарын 24-нд үндсэн шигшээ дуудаж, тав хоногийн дараа өрнөсөн Польшийн эсрэг (0:0) нөхөрсөг тоглолтод сэлгээнээс гараалуулсан. Тэр Евро-2012 тэмцээнд Германы эсрэг Элдер Поштигаг сэлгэн боломжийн тоглолт үзүүлэв.

## Амжилт 
* Португалын лигийн цомын эзэн: 2011/12

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Профайл - foradejogo.net
* Профайл - footballzz.com
* 

Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Риу Ави багийн тоглогч
Ангилал:Пасуш де Феррейра багийн тоглогч
Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч
Ангилал:Депортиво Ла Корунья багийн тоглогч
Ангилал:Ренн багийн тоглогч
Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч
Ангилал:Португалчууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Шейн Лонг

**Шейн Патрик Лонг** (; 1987 оны нэгдүгээр сарын 22, Гортнаху) — Ирландын хөлбөмбөгчин, Английн «Саутхемптон» болон Ирландын шигшээн довтлогч.

## Амжилт 
;  «Рединг»
* Английн хөлбөмбөгийн лигийн АШТ-ий түрүү: 2005/06
;Хувийн
* «Редингийн» шилдэг тоглогч: 2010/11
* Ирландын шилдэг залуу тоглогч: 2010

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Вест Бромвич Альбион» 
* Профайл - «Рединг» 
* 
* Профайл - fai.ie 
* 
* Профайл - guardian.touch-line.com 

Ангилал:Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Корк Сити багийн тоглогч
Ангилал:Рединг багийн тоглогч
Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч
Ангилал:Халл Сити багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Ирландчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Ваанчигийн Гомбосүрэн

**Ваанчигийн Гомбосүрэн** буюу Далай ван Гомбосүрэн (1884 орчим онд төрсөн-1914 онд нас барсан) Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалыг удирдан манлайлагчдын нэг Бэйс Гомбосүрэн 

1880-аад оны эхээр өнөөгийн Сүхбаатар аймгийн Мөнххөөн суманд Чингэс хааны алтан ургийн шууд угсаа, боржигон овогтой хиад ястай тайж Ваанчигийн 2-р хөвгүүн болон мэндэлсэн, багадаа эцгийн ургийн тайж Галсанцэвэгмэдэд үрчлэгдсэн, 1900 онд Сэцэн хаан аймгийн Эрдэнэ далай засгийн хошуу захирагч ноёноор өргөмжлөгдсөн. 

Их Хүрээнд Халхын ноёд Жавзандамба хутагтад даншиг өргөх үеэр Чин ван Ханддорж, Да лам Цэрэнчимэд, Түшээ гүн Чагдаржав нарын ноёд, лам нар Богд хан уулын арын модонд сэмхэн хуралдан зөвлөлдөхөд гүн Гомбосүрэн идэвхийлэн оролцсон байдаг. 1911 онд Богд хаант Монгол Улсыг байгуулсны дараа түүнд үе улирах, засаг төрийн жүн вангийн хэргэм, Эрдэнэ далай ван цол, жич улбар шар жолоо шагнаж, шадар сайд, Цэргийн хэргийг бүгд захиран шийтгэх яамны тэргүүн сайд, харьяат аймгийн цэргийг захирах жанжны тушаалд улируулан томилжээ.
 
Бэйс Гомбосүрэн 1912 оны зун Ховдыг, намар нь Улиастайг, 1913 оны үхэр жилийн үймээн буюу Өвөрмонголыг чөлөөлөх Таван замын байлдааныг зохион байгуулахад Цэргийн яамны сайдын хувиар ихээхэн идэвхтэй оролцжээ. Эрдэнэ Далай ван Гомбосүрэн 1914 онд цэл залуу 30 гаруйхан насандаа таалал төгсчээ.

## Эшлэл
Ангилал:Монголын хувьсгалч
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн
Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн‎
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1884 онд төрсөн
Ангилал:1914 онд өнгөрсөн
Мижиддоржийн Намсрай

**Мижиддоржийн Намсрай** (1876 оны улаан хулгана жил төрсөн-1923 онд нас барсан ) нь Богд Хаант Монгол Улсын анхны Засгийн газрын гишүүн, Шүүн таслах хэргийг бүгд захиран шийтгэгч яамны тэргүүн сайд. Эрдэнэ жонон ван Намсрай эзэн Чингисийн алтан ургийн сурвалжит язгууртан бөгөөд тайж Мижиддоржийн ууган хүү болон мэндэлжээ.
 
1911 оны зун болсон тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулах зорилгоор нууцаар уулзсан эх оронч таван язгууртан Засаг, тэргүүн зэрэг тайж байв. Тэрээр 1911 оны 11-р сарын 30-нд байгуулагдсан Монголын Түр засгийн анхны долоон хүний нэг болсон байна. Ийнхүү Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ засгийн хошууны засаг ноён М.Намсрай Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалд манлайлан оролцож идэвхийлэн зүтгэсэн тул Эрдэнэ засаг, жүн вангийн хэргэм хүртэж Шүүх яамны тэргүүн сайдаар тохоон томилогдож байжээ. 1919 оноос хошой чин ван цолтой болсон. 

Тэрээр хожим 1921 онд Ардын засгийн газар байгуулагдахад таван шадар сайдын нэгээр ажиллаж байв.

## Эшлэл
Ангилал:Монголын хууль зүй, дотоод хэргийн сайд
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын дотоод хэргийн сайд
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1876 онд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Баянтөмөрийн Хайсан

Богд Хаант Монгол Улсын үе улиран улсад туслагч гүн, Чин зүтгэлт **Баянтөмөрийн Хайсан** (, ; * 1857 он; † 1917 он). Өвөр Монголын Зостын чуулганы Харчин ван Гүнсэнноровын хошууны түшмэл.
Зостын чуулганы Харчин хошуунд 1857 онд төрсөн. Хятад колонистуудын эсрэг зэвсэгт тэмцэлд идэвхтэй оролцож байгаад, Оросын нөлөөн дорх Харбин хотод дүрвэн, монгол үндэстэнд тустай ажил үйлсэд хувь нэмрээ оруулж, “Монголын сонин бичиг” сониныг гаргалцаж байв. 1907 онд Ар Монголын эх орончидтой танилцан бүлгэмдэх гэж Хүрээнд ирж, Ханддорж ван, Цэрэнчимэд лам нартай анд бололцож, тусгаар тогтнолын төлөө хамтран тэмцэгчид болов. Монгол туургатан эх орончид энэ санаагаа 1911 оны хавар Богд хаанаар дэмжүүлэх явдалд хүчин зүтгэж ирэв.

Хувьсгалын дараа Монголын төрөөс түүнд нутаг, албатууд хуваарилж, гэр бүл, төрөл төрөгсдийг нь ирүүлэн төвхнүүлж байв. Баруун хязгаарыг чөлөөлөх үйлсийг удирдалцав. Зүүн хязгаар буюу Өвөр Монголыг чөлөөлөх таван замын цэргийг захиралцан одов. Дотоод яамны өндөр албан тушаал хашиж, гурван улсын хэлэлцээрт зарчимчаар оролцов. Уг хэлэлцээрийн дараа, Хятадтай тохиролцсоны дагуу өвөр монголчуудыг шахан буцаах болсон бөгөөд, Хайсан гүн буцсаны дараа удалгүй нас баржээ (1917).

## Үзэл бодол
Хайсангийн үзэл бодлыг түүний бичсэн захидал дахь  гэсэн хэсгээс харж болно.

Ангилал:Монголын язгууртан
Ангилал:Монголын хувьсгалч
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1857 онд төрсөн
Ангилал:1917 онд өнгөрсөн
Экстранет

**Экстранет** () нь байгууллагын дотоод интранетийн тодорхой хэсэгт хандах боломжийг хэсэг бүлэг хэрэглэгдэд олгодог хувийн компьютерын сүлжээ.

VPN ашиглаад хоёр байгууллагын дотоод сүлжээг VPN ашиглаад холбосныг мөн экстранет гэдэг.

Дараах бизнесийн үнэ цэнийг бий болгодог: 

* Электрон өгөгдөл солилцоог ашиглан маш том хэмжээний мэдээллийг солилцох боломжтой.
* Компаниудыг хамтын ажиллагааг дэмжиж нэгтгэж өгдөг
* Бусад компанийн сургалтын программыг ашиглаж нэгтгэн хөгжүүлэхболомжтой.
* Шинэ хэрэгцээт мэдээллүүдийг солилцох боломжтой.
* Ганцхан зах зээл дээрх бөөний худалдаачид эсвэл харилцагчдаа өөрийн каталогаа үзүүлэх боломжтой.

Ангилал:Сүлжээний аюулгүй байдал
Ангилал:Сүлжээний архитектур
Оокүбо Тошимичи

thumb|Окүбо Тошимичи
**Оокүбо Тошимичи** (1830 оны 9 сарын 26 - 1878 оны 5 сарын 14) нь Японы улс төрч.

## Цахим холбоос 
* Японы үндэсний парламентын номын сан 

Ангилал:Японы Хаант Улсын дотоод хэргийн сайд
Ангилал:Японы Хааны Армийн зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:Кагошимагийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1830 онд төрсөн
Ангилал:1878 онд өнгөрсөн
Флорин Гардош

**Флорин Гардош** (; 1988 оны аравдугаар сарын 29, Сату-Маре) — Румыны хөлбөмбөгчин, «Саутхемптон» болон Румыны шигшээн хамгаалагч.

## Замнал
### Клуб 
Румын «Стяуа» багт 2010—2014 онд тоглохдоо лигийн 81 тоглолтонд 3 гоолдсон байдаг ба Английн «Саутхемптон» 7.5 сая фунтээр элсүүлж, 2014 оны наймдугаар сарын 14-нд дөрвөн жилээр гэрээлжээ.

### Шигшээ 
Шигшээдээ 2011 оны хоёрдугаар сарын 8-нд Украйны эсрэг нөхөрсөг тоглоход анх гараалж байжээ.

## Амжилт 
* Румыны аварга: 2012/13, 2013/14
* Румыны цомын эзэн: 2011
* Румыны супер цомын эзэн: 2013

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профиль на сайте *saintsfc.co.uk* 
* 

Ангилал:Румыны хөлбөмбөгчин
Ангилал:Румыны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Конкордиа Кьяжна багийн тоглогч
Ангилал:Стяуа багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Румынчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Жеймс Уорд-Проуз

**Жеймс Майкл Эдвард Уорд-Проуз** (; 1994 оны арваннэгдүгээр сарын 1, Портсмут) — Английн хөлбөмбөгчин, «Саутхемптон» багийн хагас хамгаалагч.

Премьер лигийн «Саутхемптон» 2012 оны тавдугаар сард Уорд-Проузийг элсүүлжээ.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - «Саутхемптон» 
* 
* Профайл - Премьер лиг 
* Профайл - Английн хөлбөмбөгийн холбоо 
* 

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1994 онд төрсөн
Филип Журичич

**Филип Журичич** (; 1992 оны нэгдүгээр сарын 30, Обреновац) — Сербийн хөлбөмбөгчин, «Саутхемптон» болон Сербийн шигшээн хагас хамгаалагч.

Премьер лигийн «Саутхемптон» Журичичийг 2015 оны хоёрдугаар сарын 2-нд улирлын турш зээлэхээр тохиролцов.

## Амжилт 
* Португалийн аварга: 2014

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *Srbijafudbal* 
* 
* Үзүүлэлт - *Voetbal International* 

Ангилал:Сербийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Раднички Обреновац багийн тоглогч
Ангилал:Херенвен багийн тоглогч
Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Сербичүүд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Кайл Уокер

**Кайл Эндрю Уокер** (; 1990 оны тавдугаар сарын 28, Шеффилд) — Английн хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспурийн» хамгаалагч.

Тэрээр одоогийн багтаа 2009 оны долдугаар сарын 22-нд 9 сая фунтээр элссэн байдаг. 2012 оны тавдугаар сарын 3-нд гэрээгээ таван жилээр сунгав.

Англи, Шведийн 2011 оны арваннэгдүгээр сарын 15-ны тоглолтонд (**1**:0) Уокер анхны тоглолтоо хийжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Уокер - FA 
* Профайл - «Тоттенхэм» 
* Профайл - Премьер лиг 
* 

Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Шеффилд Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Нортгемптон Таун багийн тоглогч
Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч
Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Эммануэль Маюка

**Эммануэль Маюка** (; 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 21, Кабве) — Замбийн хөлбөмбөгчин, Английн «Саутхемптон» болон Замбийн шигшээн довтлогч.

«Саутхемптон» 2012 оны наймдугаар сарын 28-нд түүнтэй таван жилээр гэрээлжээ.

## Амжилт 
* Тото цомын эзэн: 2009
* Африк үндэстний цомын эзэн: 2012

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* Профайл - football.ch

Ангилал:Замбийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Кабве Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Маккаби Тел-Авив багийн тоглогч
Ангилал:Янг Бойз багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Сошо багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн Африкийн аварга
Ангилал:Замбичууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Мишел Ворм

**Мишел Арманд Ворм** (; 1983 оны аравдугаар сарын 20, Утрехт, Ньивегейн) — Нидерландын хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспур» болон Нидерландын шигшээн хаалгач.

2011 оны наймдугаар сард «Суонси Ситид» 1.5 сая фунтээр элсүүлэв. 

«Тоттенхэм Хотспур» Вормыг 3.5 сая фунтээр 2014 оны долдугаар сарын 23-нд элсүүлэх болсоноо мэдэгдэж, дөрвөн жилээр гэрээлжээ.

## Амжилт 
; «Суонси Сити»
* Лигийн цомын эзэн: 2012/13
; Нидерландын шигшээ
* 2014 оны ДАШТ-ий хүрэл медаль

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Суонси Сити» 
* 
* Үзүүлэлт - Voetbal International 
* Үзүүлэлт - Voetbalstats.nl

Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Ден Босх багийн тоглогч
Ангилал:Утрехт багийн тоглогч
Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Нидерландчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Райан Мейсон

**Райан Глен Мейсон** (; 1991 оны зургадугаар сарын 13, Лондон) — Английн хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспур» болон Английн шигшээн хагас хамгаалагч.

«Тоттенхэмийн» анхны тоглолтоо 2015 оны есдүгээр сарын 27-нд «Арсеналын» эсрэг хийжээ

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Тоттенхем» 
* 
* Профайл - Премьер лиг 

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Йовил Таун багийн тоглогч
Ангилал:Донкастер Роверс багийн тоглогч
Ангилал:Миллуолл багийн тоглогч
Ангилал:Лорьян багийн тоглогч
Ангилал:Суиндон Таун багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Эмре Жан

**Эмре Жан** (; 1994 оны нэгдүгээр сарын 12, Франкфурт) — Турк гаралтай Германы хөлбөмбөгчин, Английн «Ливерпүүл» багийн хагас хамгаалагч.

«Байер 04» 2013—2014 онд 29 тоглолтонд 3 гоолдож олонд анзаарагдсан Эмре Жангаа «Ливерпүүлд» 9.75 сая фунтийн үнэд хүргэн худалдав. Наймдугаар сарын 17-нд анхны гараагаа «Саутхемптоны» эсрэг (**2**:1) сэлгээнээс хийжээ.
 
## Амжилт 
* Германы супер цомын эзэн (1): 2012
* Германы аварга (1): 2012/13
* Аваргуудын лигийн түрүү (1): 2012/13

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Профайл - *Fussballdaten.de* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч
Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1994 онд төрсөн
Федерико Фасио

**Федерико Хулиан Фасио** (; 1987 оны гуравдугаар сарын 17, Буэнос-Айрес) — Аргентины хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспур» болон Аргентины шигшээн хамгаалагч. «Тоттенхэм Хотспур» 8 сая фунтээр элсүүлж, 2014 оны наймдугаар сарын 26-нд дөрвөн жилээр гэрээлсэн байна.

## Амжилт 
;Багийн
; «Севилья»
*  Пример: 2008/09
*  Испанийн цом: 2010
*  Испанийн супер цом (1): 2007
*  УЕФА Европын лиг: 2013/14

; Аргентина
*  Олимпын наадам (1): 2008
*  ДАШТ /21-/ (1): 2007

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Профайл - Sports.ru
* Профайл - Испанийн хөлбөмбөгийн лиг 
* Үзүүлэлт - Guardian 
* 
* 

Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Ферро Каррил Оэсте багийн тоглогч
Ангилал:Севилья Атлетико багийн тоглогч
Ангилал:Севилья багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Аргентинчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Падди Макнейр

**Патрик Жеймс Коулман Макнейр** (; 1995 оны дөрөвдүгээр сарын 27, Балликлэр) — Умард Ирландын хөлбөмбөгчин, Английн «Манчестер Юнайтед» болон Умард Ирландын шигшээн хамгаалагч.

Патрик «улаан чөтгөрүүдийн» академид 2011 онд элссэн. «Манчестер Юнайтедын» өмнөөс Премьер лигийн дебют тоглолтоо «Вест Хэм Юнайтедын» эсрэг 2014 оны есдүгээр сарын 27-нд хийжээ.

2015 оны гуравдугаар сарын 25-нд Умард Ирланд, Шотландын нөхөрсөг тоглолтонд анх гараалжээ.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - ManUtd.com 
* 
* Профайл - *soccerbase.com* 

Ангилал:Умард Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Барселона багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Умард Ирландчууд
Ангилал:1995 онд төрсөн
Андерс Линдегор

**Андерс Розенкранц Линдегор** (; 1984 оны дөрөвдүгээр сарын 13, Оденсе) — Данийн хөлбөмбөгчин, «Манчестер Юнайтед» болон Данийн шигшээн хаалгач.

2010 оны арваннэгдүгээр сарын 27-нд «Манчестер Юнайтедтай» 3,5 жилээр гэрээлжээ.

## Амжилт 
 **Манчестер Юнайтед**
* Премьер лигийн аварга: 2012/2013
* Английн супер цомын эзэн (**2**): 2011, 2013
**Нийт: 3 цом**

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - *ManUtd.com* 
* Профайл - Английн Премьер лиг 
* 
* Профайл - Данийн шигшээ 
* 

Ангилал:Данийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Оденсе багийн тоглогч
Ангилал:Кольдинг багийн тоглогч
Ангилал:Олесунн багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Даничууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Бадамдоржийн Ганчимэг

**Бадамдоржийн Ганчимэг** (1971 оны 1 дүгээр сарын 6-нд Булган аймгийн Дашинчилэн суманд төрсөн) нь Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн цолтой сэтгүүлч юм. Ярилцлагын төрлөөр мэргэшсэн тэрээр өдгөө Монцамэ агентлагийн даргаар ажиллаж байгаа.

## Намтар 
### Гэр бүл, боловсрол
Ганчимэг 1988 онд Булган аймгийн П.Е.Щетинкиний нэрэмжит 10 жилийн дунд сургуулийг, 1997 онд Улсын Багшийн Их Сургуулийг сэтгүүлч, утга зохиолын ажилтан мэргэжлээр тус тус дүүргэсэн. Түүний аав Бадамдорж нь холбооны инженер, ээж Бямбажав нь холбооны техникч мэргэжилтэй, Монголын харилцаа холбооны салбарт бүх насаараа зүтгэсэн хүндэт холбоочин улсууд аж.

### Ажилласан байдал 
Тэрээр 1996 оноос төрийн төв хэвлэл “Ардын эрх” –д ажилласнаар хөдөлмөрийн гараагаа эхэлсэн бөгөөд үндэсний өдөр тутмын төв хэвлэл Үндэсний шуудан сонины тоймчдын албаны даргаар ажиллаж байсан. 

"Open Door" хэмээх сониныг эрхлэн гаргаж байгаад 2016 оны 10 сард Монцамэ агентлагийн даргаар томилогдсон.

## Уран бүтээл 
### Ном
**Бүүр түүр* (1996) 
**Ярилцъя* (2000)
**Он жилүүд минь* (2001)
**Урдынхаараа би өвлийг угтана* (2003)
**Би ч гэсэн буруутай* (2004)
**108 асуулт хариулт* (2005)
**Goodbye My Love* (2007)
*Аав бид хоёр (2013)

## Шагнал 
Тэрээр 1998 онд “Ардын эрх” сонины, 1999-2006 онуудад “Өдрийн сонин”-ы, 2000 онд Монголын чөлөөт ардчилсан сэтгүүлчдийн холбооны шилдэг бичлэгийн шагналуудын эзэн болж байсан юм. Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл түүнд 2000 онд шилдэг бүтээлд олгодог “Ган үзэг” шагнал олгосон бол, 2004 онд Монголын сэтгүүл зүйн дээд шагнал болох Хэвлэл мэдээллийн тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр шагнасан билээ. 

Түүний хөдөлмөр, уран бүтээлийг өндрөөр үнэлэн төр засгаас Алтан гадас одон, Монгол Улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн хэмээх цол тэмдгээр шагнаж байжээ.

## Гадны холбоос
*Нийтлэлч.мн сайт дахь Ганчимэгийн хуудас

Ангилал:1971 онд төрсөн
Ангилал:Монголын сэтгүүлч
Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Монголчууд
Тайлер Блэкетт

**Тайлер Нейтан Блэкетт** (;  1994 оны дөрөвдүгээр сарын 2, Манчестер)  — Английн хөлбөмбөгчин, «Манчестер Юнайтед» багийн хамгаалагч.

## Амжилт
 **Англи (16-)**
* Victory цомын эзэн: 2009

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - ManUtd.com 
* Профайл - theFA.com 
* 

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Блэкпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1994 онд төрсөн
Балжиннямын Амарсайхан

**Балжиннямын Амарсайхан** (1977 оны 10-р сарын 17-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монгол Улсын Соёлын тэгүүний ажилтан жүжигчин.

1999 онд СУИС-ийн кино драмын ангийг төгссөн.
Жүжигчин Б.Амарсайхан долоон киноны зохиол бичиж, 30 гаруй бүтээлийн гол болон туслах дүрд тоглосон байна. Харин түүний Ерөнхий найруулагчаар ажилласан анхны уран бүтээл нь “**Эргэж ирэхгүй намар**” УСК байсан юм. “Эргэж ирэхгүй намар” УСК оскарт нэрт дэвшсэн долоо дахь Монгол уран бүтээл юм.

Эцэг нь Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын харьяат тээврийн жолооч Ц.Балжинням гэж хүн байжээ. Эх нь Завхан аймгийн Алдархаан сумын харьяат Я.Гармаа гэж хүн байдаг. Тэрээр 8 хүүхэдтэй айлын отгон хүү ажээ.   

## Уран бүтээл
**Уулын хөх сүүдэр*
**Тавилан*
**Удирдагч*
**Бөртэ чоно*
**Боолын гэрээ - Зоригоо*
**Цасан охин*
**Бодлын хулгайч* - Гансүх
**Аравт*
**Үргээлэг - Гарьд*
**Марко Поло* - Аригбөх
**Үргээлэг 2 - Гарьд*
**Итгэл - Итгэл*
*Хохирогч
*Эргэж ирэхгүй намар /2022/
*"Монгол" /2023/

## Гэр бүл 
Гэргий С.Урантай 2007 онд гэрлэсэн, тэд 4 охин, 1 хүү нийт 5 хүүхэдтэй.
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Баясахын Номунгэрэл

**Баясахын Номунгэрэл** (1983 оны 8 сарын 23-ны өдөр Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монголын дизайнер юм.

=Намтар=
Номунгэрэл 2001 онд 10 жилийн 23-р дунд сургуулийн япон хэлний ангийг дүүргэсэн. 2001-2002 онд МУИС-ийн Хэл Шинжлэлийн Сургуулийн англи хэлний ангид суралцаж байгаад 2002-2006 онд Голландын Урлагийн Роял Академийг загвар зохион бүтээгч мэргэжлээр төгссөн. Сургуулиа төгсөж ирээд хийсэн хамгийн томд тооцогдох уран бүтээл гэвэл 2008 онд болсон дуучин Ариунаагийн “Гайхамшигт үдэш” тоглолтын хувцас юм. Тэрбээр багадаа маш сониуч зантай сэргэлэн цовоо байсан бөгөөд хүний өмссөн хувцас хэрэглэлийг маш гярхай ажиглаж дүгнэлт өгөх мөн гэр орны тохижилт загварт дүгнэлт өгдөг байсан зэрэг нь ирээдүйн дизайнер болоход нь нөлөөлсөн. Мөн загвар зохион бүтээгч болоход нь нөлөөлсөн гол хүн гэвэл түүхч мэргэжилтэй аав болон өвөө нь байсан. Одоо тэрбээр өөрийн "Monalun Couture" нэртэй компанитай.

= Уран бүтээл =

*2005 он – “Hidden Passion”
*2006 он - “Charge”
*2007 он – Ноолуураар хийсэн уран бүтээл
*2008 он - дуучин Ариунаагийн “Гайхамшигт үдэш” тоглолт
*2011 он - Хийлч Дээгийгийн “Гайхмаар” тоглолт
*2017 он - "Торгоны зам 2017" загварын шоу "Чойжин ламын сүм музей"-д
*2018 он - "Торгоны зам 2018" загварын шоу "Богд хааны ордон музей"-д
*2018 он - Дуучин Болдын "12 ертөнц" тоглолт

= Амжилт =

*Гоёл 2008 - Оны шилдэг авангард дизайнер

Ангилал:Монголын дизайнер
Ангилал:1983 онд төрсөн
Намбаралын Эрдэнэбаяр

**Намбаралын Эрдэнэбаяр** (1984 оны 4 сарын 23-нд Эрдэнэт хотод төрсөн) нь Монголын манга бүтээгч юм.
 
## Уран бүтээл 
**Бат хаан* 3 цуврал (Интерпресс, Мөнхийн үсэг, 2006) 
**Дусалхүү* (2010)
**Бонго* 9 цуврал комик (2010)
**Бумбардай* цуврал (2013-)
  
## Амжилт 
2015 онд зохиогдсон Олон улсын манганы 8 дахь удаагийн алтан гранпри тэмцээнд 47 улсын 317 бүтээл ирснээс түүний “Бумбардай аргалд
явсан нь” ном түрүүжээ.

Ангилал:Монголын манга зураач
Ангилал:1984 онд төрсөн