open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чен-И

Чэнь И (1873-1927), Шике нэртэй, Хубэй мужийн Ханьян мужийн Хуанпи хошууны уугуул, Хятад улсын эхэн үеийн улс төрийн зүтгэлтэн. Тэрээр Бэйянгийн засгийн газрын албан тушаалтан бөгөөд Гадаад Монголд алба хааж байжээ.

Хятад улс байгуулагдсаны дараа тэрээр Бээжингийн Засгийн газрын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын нарийн бичгийн дарга, Монгол, Төвдийн хэргийн товчооны зөвлөх, Монгол, Төвдийн хэргийн хүрээлэнгийн зөвлөхөөр дараалан ажиллаж байжээ. [1] 1914 оны 9-р сараас 1915 оны 6-р сар хүртэл Чен И Бээжингийн Засгийн газрын бүрэн эрхт элч, зөвлөхөөр ажиллаж, Хятад-Орос-Монголын хэлэлцээрт гарын үсэг зурах Хиагтагийн хэлэлцээрт оролцов. [2] 1915 оны 6-р сард (Бүгд Найрамдах Хятад Улс байгуулагдсаны 4 дэх жил) Улиастайн туслахаар ажиллаж, 1917 оны 12-р сард (Бүгд Найрамдах Хятад Улс байгуулагдсаны 6 дахь жил) Кулуны штабын даргаар ажиллаж байжээ. [1] 1919 оны 12-р сард Кулуны штабын даргыг ажлаас нь халж, Чен И Бээжин рүү буцаж шилжиж, генералын тамгын газарт Ювэйн генералаар томилогджээ. [2] 1920 оны 8-р сард (Бүгд Найрамдах Хятад Улс байгуулагдсаны 9 дэх жил) тэрээр Баруун Хойд Хилийн Төлөвлөлтийн Комиссар, Баруун Хойд Хилийн Батлан ​​Хамгаалахын Командлагч, мөн Гадаад Монгол дахь хятадын төлөөлөгчөөр ажиллаж байв. Есдүгээр сард түүнийг Кувукотангийн Засаг даргын албан тушаалд шилжүүлэв. [1]

1921 оны 2-р сард Монголын арми болон Унгерний Оросын Цагаан Арми хамтран Хүрээ руу довтлов. Чен И цэргээ удирдсан боловч ялагдсан. Нийслэл хүрээг алдсаны дараа Чен И Хиагт руу зугтав. 2-р сарын 18-нд Чен И Бээжингийн засгийн газарт цахилгаан мэдээ илгээж, Нийслэл хүрээг алдсан болон тэндээс дүрвэгсдийн тухай мэдээлж, дүрвэгсдийг Манжуур руу тээвэрлэх төлөвлөгөөг санал болгов. 3-р сарын 18-нд Хиагтыг Ардын журамт цэрэг эзэлсэн. Хиагтаас Чен И зугтаж ЗОУ-ын нутагт зугтан гарсан ба дүрвэгсдийг тээвэрлэх, цэрэг цуглуулах ажлыг үргэлжлүүлэхийн тулд хойд зүг рүү машинаар Дээд Удинск руу явав. 4-р сарын 7-нд Нийслэл хүрээ болон Хиагтаас ирсэн 6000 гаруй дүрвэгсэд Манжуур руу явах галт тэргэнд суув. Чен И мөн тэр өдөр Манжуур руу явсан бөгөөд үүний зэрэгцээ түүнийг албан тушаалаас нь чөлөөлсөн.[3] Нийслэл Хүрээ болон Хиагт хотууд унасан тухай Зөвлөлт Холбоот Улсад байсан Жиан Шоучигаас мэдээлэл авсны дараа Сюй Шичан Куукотангийн гарнизоны командлагч Чен И, 4-р морин цэргийн хорооны командлагч Гао Зайтян нарыг мөрдөн байцаах тушаал гаргажээ. Тушаал гарсны дараа Чен И Далянаас Тяньжин руу зугтаж, Ли Юаньхунгийн харшид амьдарч байжээ.[4] Тэрээр Хубэй мужийн гамшгийн тусламжийн захирлаар дахин томилогдож, гэр бүл нь Бээжингийн Мэндуань Хутонгийн 38 дугаар байранд амьдарч байжээ. Тэрээр 1924 онд ямар нэгэн шалтгаанаар албан тушаалаасаа халагджээ. 1926 онд тэрээр гэр бүлийн хамт Вучан руу буцаж ирээд удалгүй Шанхайд нас баржээ. Түүний хүү Чен Цянь буюу Юаньши Бээжингийн Германы Их Сургуулийн Герман хэлний тэнхимийг төгсөж, Перу дахь элчин сайдын яамны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байжээ. Тэрээр 1927 онд оршуулгад оролцохоор Хятад руу буцаж иржээ. Тэрээр хожим хурандаа цол хүртэж, Японы эсрэг эсэргүүцлийн дайны үеэр Гуандун мужийн Индэ хотод Японы армид олзлогдон амиа алджээ. Чен Цяны охин Чен Син 1919 онд төрсөн бөгөөд 1938 онд Шинэ Дөрөвдүгээр Армид элсжээ.
Ц.Оюунтөгс

**Овог нэр:** Ц.Оюунтөгс

**Ажил мэргэжил:** “Зургаан буудал” ТББ-ын тэргүүн

**Олонд танигдсан үйл:** Орон байртай байх эрхийн төлөөх хүний эрхийн тэмцэгч

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:** 

2012 оноос Азийн хөгжлийн банк /АХБ/-ны санхүүжилтээр гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн асуудлууд яригдаж эхэлжээ. Энэ үед “Дахин төлөвлөлт” хэмээх нэр томъёо иргэдэд төдийлөн танил биш байв. Энэхүү нэр томъёоны талаар учрыг нь сайтар ухаж ойлгох хүн ч ховор байжээ. Тэрээр Зургаан буудалд олон жил амьдарсан бөгөөд иргэдийн газар, байшинг зах зээлийн үнээс доогуур үнэлэхийг эсэргүүцэн, иргэдийн эрх ашгийг хамгаалж, тэдний өмнөөс дуу хоолойгоо өргөснөөр түүний хүний эрхийн төлөөх тэмцэл эхэлсэн түүхтэй.

Тэрээр 2015 онд “Зургаан буудлын оршин суугчдын эрх ашгийг хамгаалах холбоо” хэмээх ТББ байгуулж гэр бүл, оршин суугаа газрынхаа иргэдийн эрхийн төлөө тэмцэж эхэлсэн. Түүний тэмцлийн үр дүнд зургаан буудлын айл өрхүүд хашаа байшин, газраа зах зээлийн бодит үнээр үнэлүүлж чадсан юм.

*Эх сурвалж: www.mongolianchannel.com*
Батын Чулуундолгор

**Овог нэр:** Б.Чулуундолгор

**Ажил мэргэжил:** “Монголын тэргэнцэртэй иргэдийн холбоо”-ны тэргүүн

**Олонд танигдсан үйл:** Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрх ашгийн төлөө тэмцэгч, хүний эрхийн хамгаалагч.

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:**

“Монголын тэргэнцэртэй иргэдийн холбоо” нь хөгжлийн болон тулгуур эрхтний бэрхшээлтэй иргэдийн төлөө дуу хоолойг төрд хүргэж, тэдний эрх ашгийн төлөө бодлого боловсруулах, эрхийг нь хамгаалах зорилгоор нийслэлд төдийгүй таван аймагт салбар хороодтой, нийт 20 гаруй сайн дурын ажилтантай байгууллага юм.

Тус холбооны хоёр үндсэн чиглэл нь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хүртээмжтэй орчныг бий болгох, эрүүл мэндийн үйлчилгээг сайжруулах зорилготой.

2015 онд “Монголын тэргэнцэртэй иргэдийн холбоо”-ны санаачилгаар Зам тээврийн яамтай хамтран тулгуур эрхтний бэрхшээлтэй иргэдэд хүртээмжтэй үйлчлэх галт тэрэгтэй болсон. 

*Эх сурвалж: *
Пагодан

Пагодан бол C20H20 томъёотой органик нэгдэл бөгөөд түүний нүүрстөрөгчийн араг яс нь пагодатай төстэй гэж үздэг тул ийм нэр өгсөн.Энэ нь олон цагирагт нүүрстөрөгч бөгөөд молекул нь D2h цэг бүлэгт хамрагдана.Энэ нэгдэл өндөр кристаллаг хатуу бодис бөгөөд 243 целст хайлдаг, ихэнх органик уусгагчид бараг уусдаггүй ба бензен болон хлороформд дунд зэрэг уусдаг. Бага даралтад ууршдаг. Пагодан гэдэг нэр ихэвчлэн тухайн нэгдлийн аль ч гишүүд үндсэн нэгдлийн адил 16 нүүрстөрөгч бүхий төв суваргад өргөн хэрэглэгддэг. Тус бүлгийн бүх гишүүд энэ суваргын 8 атомыг хослуулан 4 алкан гинжээр холбосны үр дүн гэж харж болно. Ерөнхий гишүүн [m.n.p.q] пагодан гэж тэмдэглэдэг бөгөөд энд m,n,p болон q нь 4 гинжний нүүрстөрөгчийн тоо юм. Энэ нэгдэл Horst Prinzbach болон түүний хамтрагчид анх 1987 онд бүтээсэн, Изодриноос эхлэн 14 алхам дарааллаар хийсэн,үйл явцад тэд мөн пагодан C22H24 болон хэд хэдэн үүсгэгч бодис бүтээсэн. Пагодан бол додекаэдрадын изомер бөгөөд химийн аргаар үүнд хувиргаж болно.
Ладдеран

Ladderane
Химид ladderane гэдэг нь хоёр буюу түүнээс олон хоорондоо нийлсэн циклобутан цагираг агуулсан органик молекулыг хэлнэ. Нэршил нь эдгээр циклобутан цагирагнууд шат (ladder)-тай төстэйгээр дараалан холбогдсон байдлаас үүдэлтэй.
Ladderane нэгдлүүдийг янз бүрийн урттайгаар нийлэгжүүлэх олон синтетик аргууд боловсруулагдсан байдаг. Эдгээрийн механизмд ихэвчлэн [2+2] фотоцикл-нэмэх урвал оролцдог бөгөөд энэ нь хүчдэл ихтэй дөрвөн гишүүнт цагираг үүсгэхэд тохиромжтой урвал юм.
Байгальд тохиолддог ladderane-ууд нь anammox бактерийн anammoxosome мембраны гол бүрэлдэхүүн хэсэг болох нь тогтоогдсон. Эдгээр anammox бактерь нь Planctomycetota аймагт (phylum) хамаарах бөгөөд анаэроб аммонийн исэлдэл (anammox) явуулдаг ховор бүлгийн бактерь юм.
Эдгээр бактерь нь anammox урвалыг anammoxosome гэж нэрлэгддэг эсийн доторх тусгай тасалгаанд явуулдаг. Anammox процесс нь аммони (NH₄⁺)-г нитритийг эцсийн электрон хүлээн авагч болгон ашиглаж, азотын хий (N₂) болгон исэлдүүлэх үйл явц юм.
Энэ процессын завсрын бүтээгдэхүүнүүд нь маш хортой хоёр нэгдэл болох:
гидразин (N₂H₄)
гидроксиламин (NH₂OH)
юм.
Нүүрстөрөгч–Нүүрстөрөгчийн холбоо

Нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбоо
Нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбоо гэдэг нь хоёр нүүрстөрөгчийн атомын хооронд үүсэх ковалент холбоо юм. Хамгийн түгээмэл хэлбэр нь дан холбоо бөгөөд энэ нь хоёр электронтой, электрон тус бүр нь хоёр атомоос нэг нэгээрээ оролцсон байдаг. Нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн дан холбоо нь σ (сигма) холбоо бөгөөд нүүрстөрөгчийн атом тус бүрийн нэг гибриджсэн орбиталиар үүсдэг. Этаны молекулд эдгээр нь sp³-гибриджсэн орбиталууд байдаг ч өөр гибриджилттэй нүүрстөрөгчийн атомуудын хооронд ч дан холбоо үүсч болно (жишээлбэл sp²–sp²). Үнэндээ дан холбоонд оролцож буй нүүрстөрөгчийн атомууд ижил гибриджилттэй байх албагүй.
Нүүрстөрөгчийн атомууд мөн алкен хэмээх нэгдлүүдэд давхар холбоо, алкин хэмээх нэгдлүүдэд гуравласан холбоо үүсгэж чадна. Давхар холбоо нь sp²-гибриджсэн орбитал ба гибриджилтэд оролцоогүй p-орбиталиар үүсдэг. Харин гуравласан холбоо нь sp-гибриджсэн орбитал болон атом тус бүрийн хоёр p-орбиталиар үүснэ. Эдгээр p-орбиталуудын оролцоогоор π (пи) холбоо үүсдэг.
Гинж үүсэх ба салаалалт
Нүүрстөрөгч нь өөрийнхөө атомуудаар урт гинж үүсгэж чаддаг цөөн элементийн нэг бөгөөд үүнийг катенаци гэж нэрлэдэг. Энэ шинж чанар нь нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбооны бат бөх байдалтай хослон асар олон төрлийн молекулын хэлбэрийг бий болгодог. Эдгээрийн олонх нь амьд биетийн чухал бүтцийн элементүүд тул нүүрстөрөгчийн нэгдлүүдийг судалдаг тусгай шинжлэх ухаан бий болсон бөгөөд үүнийг органик хими гэж нэрлэдэг.
Майклын нэмэлт урвал

**Майклын нэмэлт урвал** (Michael addition reaction)
Органик химид Майклын урвал буюу Майклын 1,4-нэмэлт гэдэг нь Майклын донор (энолат эсвэл өөр нуклеофил) ба Майклын акцептор (ихэвчлэн α,β-хосолсон карбонил нэгдэл) хоёрын хооронд явагдах урвал юм. Энэ урвалын явцад акцепторын β-нүүрстөрөгч дээр нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбоо үүсч, Майклын аддукт үүсдэг. Энэ нь коньюгат (хосолсон) нэмэлтийн урвалуудын өргөн ангилалд хамаарах бөгөөд нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбоог зөөлөн нөхцөлд үүсгэхэд маш өргөн хэрэглэгддэг.
Майклын нэмэлт нь атомын хэмнэлттэй, диастереосонгомол болон энантиосонгомол C–C холбоо үүсгэх чухал арга бөгөөд түүний олон асимметрик хувилбарууд байдаг.
Майклын нэмэлтийн ерөнхий схемд нуклеофил (Майклын донор) дээрх R болон R′ бүлгүүдийн аль нэг эсвэл хоёулаа ацил, циано, нитро, сульфон зэрэг электрон татах орлуулагч байж болно. Эдгээр электрон татах бүлгүүдийн нөлөөгөөр ойролцоох метилен устөрөгч хангалттай хүчиллэг болж, суурь (B:)-тай урвалд ороход карбанион үүсэх боломжтой болдог. Харин алкен хэсэгт (Майклын акцептор) R″ орлуулагч нь ихэвчлэн карбонил бүлэг байдаг бөгөөд ингэснээр нэгдэл нь α,β-хосолсон карбонил нэгдэл (энoн эсвэл энaл) болдог. Зарим тохиолдолд R″ нь ерөнхийдөө электрон татах шинжтэй ямар ч бүлэг байж болно.
Д.Гэрэл

**Овог нэр:** Дондовдоржийн Гэрэл

**Боловсрол:** МУИС-ийн Хууль зүйн сургууль, Хуульч

2013-2014 он Фулбрайтын тэтгэлэгт АНУ-ын топ сургуулиудын нэг Нотр Дамын хуулийн сургуулийн магистр 

**Ажил мэргэжил:** Монголын хараагүйчүүдийн үндэсний холбоо /МХҮХ/-ны ерөнхийлөгч, Ази, Номхон далайн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хорооны гүйцэтгэх хороо, Дэлхийн хараагүйчүүдийн холбооны Зүүн хойд бүсийн дарга, НҮБ-ын Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрхийг хамгаалах хорооны гишүүн

**Олонд танигдсан үйл:** Монголын хараагүйчүүдийн холбооны дэргэд цэцэрлэг байгуулж, ганцхан ангитай байсан МСҮТ-ийг долоон ангитай болгон, ердийн сургуульд сурах боломжгүй байсан харааны бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг ч жирийн сургуульд суралцах боломжоор хангахад хамгийн их нөлөө үзүүлж чадсан хүний эрхийн төлөөх тэмцэгч.

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:**

Тэрээр Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний эрхийн тухай хууль, Сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хууль, Нийгмийн хамгааллын тухай хууль, Нийгмийн халамжийн тухай хууль, Соёлын тухай, Зохиогчийн эрхийн тухай хууль болон Саадгүй байдал, хүртээмжийн тухай хуулийн төсөлд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд тэр дундаа хараагүй иргэдийн дуу хоолойг хүргэсан. Мөн хуулинд орсон брайль үсгийн тухай заалт, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хараат бус, бие даан амьдрах нөхцөл бүрдүүлэхтэй холбоотой заалтуудыг шинээр оруулж, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн бүрийн Үндсэн хуулиар олгогдсон эрх бүрийн төлөө тэмцэж чадсан.
А.Долгор

**Овог нэр:** А.Долгор

**Боловсрол:** Санхүү эдийн засгийн техникум, нягтлан

**Ажил мэргэжил:** "Бяцхан зөгий төв", "Хөгжлийн хэлхээ" төрийн бус байгууллагын үүсгэн байгуулагч, захирал

**Олонд танигдсан үйл**: Орон гэргүй хүүхдүүдийн эрхийн төлөө тууштай тэмцэгч хүний эрхийн зоригтон

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:** 

Тэрээр Монгол Улсын хүн амын мэдээллийн санд нэрс нь бүртгэлгүй, иргэний үнэмлэхгүй, тодорхой хаяггүй, хүүхдүүд нь сургууль, цэцэрлэгийн хамран сургах тойроггүй, эмнэлэгт үзүүлж чаддаггүй, хорооноос хүнсний талон ч авдаггүй, бор зүрхээрээ өөрсдийгөө болгож яваа иргэдэд туслан, түүгээр ч зогсохгүй архины хамааралтай хүмүүстэй уулзаж, тэдэнд нөлөөлж, тэдний эрхийн төлөө ч тууштай тэмцэж яваа хүний эрхийн зоригтон юм.

*Эх сурвалж:*
М.Отгонгэрэл

**Овог нэр:** М.Отгонгэрэл

**Ажил мэргэжил:** Хүүхдийн эрхийн асуудал хариуцсан нийгмийн ажилтан

**Олонд танигдсан үйл:** Уяач хүүхдийн асуудлаар нийгэмд дуу хоолойгоо өргөж яваа хүний эрхийн төлөөх тэмцэгч 

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:**

Унаач хүүхдүүдийн эрхийн асуудал зөрчигдөж энэ асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд тэрээр морин спорт уяачдын холбоонд шаардлага тавьж байв. Энэ асуудал нэлээд зөрчил, маргаан дагуулж байж шийдэлд хүрсэн бөгөөд энд хүрэх зам амар, хялбар байгаагүй. Уяачид хүүхдүүдээ бүртгүүлж, стандарт хангасан хувцас хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдлыг шалгуулж уралдаанд оролцдог болсон. Энэ бол тэмцлийн үр дүн байв. Энэ тэмцэлд түүний оруулсан хувь нэмэр хэмжээлшгүй. 

Мөн унаач хүүхдүүд сургууль завсардаж байна гэх яриа байнга гарч, тэрээр энэ асуудлыг судлан үзжээ. Нийт арван гурван мянган гаруй унаач хүүхдийн бүртгэл байдаг бөгөөд тэдний 30  орчим хувь болох дөрвөн мянга орчим хүүхэд сургуулиас завсардсан байна. Хичээлдээ явж байгаа боловч хичээлийн хоцрогдолтой. Энэ юу гэсэн үг вэ...?. Унаач хүүхдүүдийн хувьд хамгаалалтын хувцас хэрэгсэлтэй болох нь нэг том ажил байсан боловч хүүхдийг сурч боловсрох эрхээр хангах нь дараачийн том ажил болж байлаа. Өнгөрсөн хугацаанд тэрээр 215 хүүхдэд үйлчилгээ үзүүлсэн бөгөөд энэ тоо болгоны цаана хүүхэд хамгааллын ажил бий. Энэ ажлын ард 215 хүүхэд ямар нэгэн байдлаар хамгаалагдаж, эрсдэлээс зайлсхийж чадсан гэдэг бодит үр дүн бий. 

Эх сурвалж:
Д.Оюунсүрэн

**Овог нэр:** Д.Оюунсүрэн

**Боловсрол:** МУИС-ОУХДС, олон улсын харилцаа, Англи-орос хэлний орчуулагч, Франц судлал

**Ажил мэргэжил:** МУИС-ОУХНУС-ийн ахлах багш 

**Олонд танигдсан үйл:** Хүний заяагдмал эрхийг хамгаалахын төлөө цаазаар авах ял, эрүүдэн шүүхийн эсрэг тодорхой асуудлаар үндэсний хэмжээнд нөлөөллийн ажлуудад идэвхийлэн оролцож, бүс нутаг, олон улсын хэмжээнд шударга бусаар хоригдож буй хүмүүсийн төлөө захидал, уриалгад нэгдэж, байр сууриа илэрхийлэн, орон нутгийн буюу өөрийн ажиллаж, амьдран буй орчинд зөрчигдөж буй эрхийн төлөө тууштай тэмцэгч.

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:**

Тэрээр нэр бүхий байгууллагуудын үйл ажиллагаанд оролцож, түүгээр дамжуулан хүний эрхийг хамгаалах ажилд хүчин зүтгэхээс гадна МУИС-ийн бүтцийн өөрчлөлтийн эсрэг, ОУХНУС-ийг авч үлдэхийн төлөө тэмцэлд багш, оюутнуудаа манлайлан оролцож, тэдний ажиллах, сурах эрхийг хангасан нэгэн. Мөн хүний эрхийг хамгаалахын төлөө олон улсын түвшинд дуугарч, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд байр сууриа илэрхийлсээр ирсэн.

Одоо ч, цаашид ч тэр, хүний эрхийг санаатай болон санамсаргүйгээр зөрчихгүй байх гарц нь нийт иргэний болон шүүх, цагдаа, төрийн үйлчилгээний байгууллагуудын албан хаагчид, хэвлэл мэдээллийн ажилтнуудаас эхлээд төр, засгийн удирдлагуудын хүний эрхийн тухай боловсролыг дээшлүүлэх гэж үздэг. Ингэхдээ системтэйгээр буюу ерөнхий боловсролоос дээд боловсрол хүртэл, ажлын байран дээр тогтмол, тасралтгүй сургалт-нөлөөллийн ажлуудыг зохион байгуулах нь зүйтэй гэж тэрээр үзэж байна.

Эх сурвалж: VIP76.mn | Хүний эрхийг хамгаалах үйлсэд хүчин зүтгэж байна
Ирээдүй рүү буцсан нь

**«Ирээдүй рүү буцсан нь»** (англи. *Back to the Future*) — АНУ-ын алдарт найруулагч Роберт Земекисийн бүтээсэн, шинжлэх ухааны зөгнөлт уран сайхны кино. Кино зохиолыг Земекис болон Боб Гейл нар бичиж, гүйцэтгэх продюсероор Стивен Спилберг, Фрэнк Маршалл болон Кэтлин Кеннеди нар ажилласан байна. 

Гол дүрүүдэд Майкл Жей Фокс, Кристофер Ллойд, Лиа Томпсон, Криспин Гловер болон Томас Ф. Уилсон тогложээ. Киноны гол дүр Марти Макфлай санаандгүй орчин үеийн 1985 оноос 1955 он руу очиж эцэг эх хоёрыгоо залуу байх үед очдог байна. 

Киног 1980 онд бүтээх санаа төрсөн. Гейл, Земекис нарын хэд хэдэн хамтын ажиллагаа арилжааны хувьд бүтэлгүйтсэн бөгөөд 40 орчим студи тухайн үеийн алдартай инээдмийн кинонуудтай өрсөлдөх чадваргүй гэж үзэн "Ирээдүй рүү буцсан нь" киног хийхээс татгалзжээ. Земекис 1984 онд өөрийн найруулсан "Чулууг хайрлах романс" киноны амжилтын ачаар "Ирээдүй рүү буцсан нь" киног найруулах боломжтой болсон юм.

1984 оны 11-р сард зураг авалт эхэлснээс хойш удалгүй Земекис Майкл Фоксийг тоглуулахын тулд бүх аргаа хэрэглэсэн гэдэг. Бүх үзэгдлийн дахин зураг авалтад ойролцоогоор 4 сая доллар зарцуулсан нь нэмэлт төсөв байв. Зураг авалт Калифорни болон Universal Studios-д болж, 1985 оны 4-р сард дууссан байна.

Энэхүү кино нь дэлхийн тухайн жилийн хамгийн их арилжааны амжилт үзүүлсэн кино болж, 381 сая гаруй долларын орлого олсон. Мөн шүүмжлэгчид болон үзэгчдээс эерэг үнэлгээ авч, үйл явдал, хөнгөн инээдмийн ур чадвар, жүжиглэлтийг нь өндрөөр үнэлсэн. Энэ кино нь Шилдэг найруулга номинацид Хюго шагнал, Шилдэг уран зөгнөлт кино номинацид Сатурн шагнал, Шилдэг дууны эффект монтажийн Оскарын шагнал хүртсэн. Мөн Оскарын шагналд гурван удаа, Алтан бөмбөрцөгт дөрвөн удаа, BAFTA-д таван удаа нэр дэвшсэн. Хьюи Льюис болон Ньюсийн хамтлагийн "Хайрын хүч" («The Power of Love») нэртэй дуу нь мөн олон улсын хит болсон юм.

Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:1985 оны кино
Ирээдүй рүү буцсан нь 2

**Ирээдүй рүү буцсан нь 2** () бол Роберт Земекисийн найруулж, Боб Гейлийн зохиол бичсэн, Америкийн шинжлэх ухааны уран зөгнөлт "Ирээдүй рүү буцсан нь" гурамсан киноны хоёр дахь анги юм. Гол дүрүүдэд Майкл Жей Фокс, Кристофер Ллойд, Томас Ф. Уилсон, Леа Томпсон нар тоглосон. Криспин Гловер, Клаудиа Уэллс нар дүрээ дахин бүтээж чадаагүй. 

1955 оноос буцаж ирсний дараахан Марти, Док нар Макфлай ах дүүсийн дунд асуудал үүссэн 2015 он руу, дараа нь 1955 он руу буцаж очин үүссэн сөрөг өөр бодит байдлыг өөрчилдөг юм.

Киноны зураг авалт зохиол болон зураг авалтын талбай дээр хоёр жил ажилласны дараа 1989 оны 2-р сард эхэлсэн. Энэ кино нь компьютерын эффектийн компани болох *Industrial Light & Magic* (ILM)-ийн хувьд нээлт болсон юм. Кино 1989 оны 11-р сарын 22-нд нээлтээ хийсэн бөгөөд эерэг шүүмж авсан боловч эхний ангиасаа сул гэж үзсэн. Уг үргэлжлэл кино нь 40 сая долларын төсөвтэй байсан ч дэлхий даяар 118 сая долларын орлого олсон.

Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:1989 оны кино
Путресцин

Путресцин нь (CH2)4(NH2)2 химийн томъёотой органик нэгдэл юм. Өрөөний температуртай ойролцоо градуст хайлдаг ба өнгөгүй, хатуу бодис юм.

Диамын нэгдлийн бүлэгт хамаарна. Кадаверин(1,5-диаминопентан)-ы хамтаар махны өмхийрч муудсан үнэр болон бусад тааламжгүй үнэр үүсгэхэд оролцдог. Путресциныг аж үйлдвэрт ашиглах хэмжээнд сукцинонитрилийг устөрөгчжүүлэх замаар гарган авдаг. Сэргээгдэх түүхий эдээс путресциныг биотехнологийн аргаар гарган авах боломжит аргуудыг судалсан.

Спермидин синтаза нь путресцин болон с-аденозилметионинамин (декарбоксилжуулсан с-аденозилметионин)-ыг ашиглан спермидин үүсгэдэг.Үүний дараа спермидин нь өөр нэг с-аденозилметионинаминтай нэгдэж, спермин болж хувирна. Путресцин нь эрүүл амьд эсүүдэд орнитин декарбоксилазын үйлчлэлээр бага хэмжээгээр нийлэгждэг. Путресцин нь биологийн хувьд хоёр өөр замаар нийлэгждэг бөгөөд хоёул аргининаас эхлэлтэй.

Путресцин нь бүх организмд илэрдэг.
Путресцин нь ургамлын эдүүдэд өргөн тархсан байдаг бөгөөд ихэнхдээ тухайн организмд хамгийн түгээмэл полиамин нь байдаг.
Бонгкрекийн хүчил

Бонгкрек хүчил (мөн бонгкрекік хүчил гэж нэрлэдэг) нь Burkholderia gladioli pathovar cocovenenans бактерийн бохирдолд орсон исгэсэн кокос эсвэл эрдэнэшишнээс үүсдэг амьсгалын хорт бодис юм. Энэ нь маш хортой, халуунд тэсвэртэй, өнгөгүй, үнэргүй, өндөр ханаагүй трикарбон хүчил бөгөөд митохондрийн ADP/ATP тээвэрлэгчийг дарангуйлснаар ATP-ийг митохондроос эсийн бусад хэсэгт гарч, бодисын солилцооны энерги өгөхийг саатуулдаг.

Бонгкрек хүчлээр үүссэн хүнсний хордлого нь голчлон элэг, тархи, бөөрийг гэмтээдэг. Эрт үеийн шинж тэмдгүүдэд бөөлжих, суулгах, шээс гарахгүй байх, хэвлийгээр өвдөх, их хөлрөх зэрэг орно. Ихэнх дэгдэлт нь исгэсэн кокос болон эрдэнэшиш дээр суурилсан хүнс хэрэглэдэг Индонез, Хятад улсад бүртгэгдсэн байдаг. 1895 онд Индонезийн Ява аралд хүнсний хордлогын дэгдэлт гарчээ. Уг дэгдэлт нь темпэ бонгкрек хэмээх Индонезийн уламжлалт хоолыг хэрэглэснээс үүдэлтэй байсан. Тухайн үед темпэ бонгкрек нь хямд үнэтэй тул Ява аралд уургийн гол эх үүсвэр болж байв.

Темпэ бонгкрек нь кокосын сүүнээс шахаж гаргасан кокосын махны үлдэгдлийг бялуу хэлбэрт оруулж, дараа нь R. oligosporus мөөгөнцрөөр исгэж бэлтгэдэг хүнс юм.
Шидэт хүчил

Шидэт хүчил (Magic acid, FSO₃H·SbF₅) нь фторсулфурын хүчил (HSO₃F) ба сурьмагийн пентафторид (SbF₅)-ын холимгоос бүрдэх суперхүчил юм. Ихэвчлэн эдгээрийг 1:1 молийн харьцаатайгаар хольж хэрэглэдэг. Энэхүү Брёнстед–Льюисийн хосолсон суперхүчил системийг 1960-аад онд МакМастерын их сургуульд Роналд Жиллеспи болон түүний баг боловсруулсан бөгөөд Жорж Ола химийн шингэн орчинд карбокатион болон хэт координацлагдсан карбоний ионуудыг тогтворжуулахад ашигласан байдаг.

Шидэт хүчил болон бусад суперхүчлүүдийг мөн ханасан нүүрсустөрөгчийн изомержилтийг катализлахад ашигладаг. Түүнчлэн эдгээр нь сул суурь бодисуудыг хүртэл протонжуулах чадвартай болох нь тогтоогдсон бөгөөд үүнд метан, ксенон, галогенууд болон молекул устөрөгч багтана.

“Суперхүчил” гэсэн нэр томьёог анх 1927 онд Жеймс Брайант Конант хэрэглэсэн бөгөөд тэрээр перхлорын хүчил нь усгүй орчинд кетон, альдегидийг протонжуулж давс үүсгэдэгийг тогтоосон байна. Харин уг нэр томьёог албан ёсоор Жиллеспи санаачилсан бөгөөд Конант хүхрийн хүчил-ийг фторсулфурын хүчилтэй хольж үзэхэд, үүссэн уусмал нь дан хүхрийн хүчлээс хэдэн сая дахин илүү хүчиллэг болохыг тогтоосон юм. Шидэт хүчил системийг 1960-аад онд Роналд Жиллеспи боловсруулж, тогтвортой карбокатионуудыг судлахад ашиглах зорилготой байв.
Дикит

**Диккит** (, Al₂Si₂O₅(OH)₄) нь анх тодорхойлон тайлбарласан металлургийн химич Аллан Брюг Дикийн нэрээр нэрлэгдсэн, филлосиликат бүтэцтэй шаврын эрдэс юм. Химийн найрлага нь ойролцоогоор 20.90% хөнгөн цагаан, 21.76% цахиур, 1.56% устөрөгч, 55.78% хүчилтөрөгчөөс бүрдэнэ. Найрлагын хувьд каолинит, накрит, галлуазиттай ижил боловч талстын бүтэц нь өөр (полиморф) юм. Дикит нь заримдаа титан, төмөр, магни, кальци, натри, кали зэрэг хольц агуулж болно.

Дикит нь бусад шаврын эрдэстэй хамт тохиолддог бөгөөд түүнийг яг таг тодорхойлоход рентген дифракцийн шинжилгээ шаардлагатай. Энэ эрдэс нь гидротермаль системд хувирлын чухал үзүүлэлт болдог төдийгүй хөрс болон занарлаг чулуулгад ч тохиолддог.

Дикитийн төрлийн (type) байршил нь Их Британийн Уэльсийн Англси арал, Амлух хотын ойролцоох Пант-и-Гасег (Pant-y-Gaseg) газар бөгөөд энд 1888 онд анх тодорхойлогдсон. Үүнтэй төстэй нөхцөл бүхий газруудад дикит илэрдэг бөгөөд Хятад, Ямайка, Франц, Герман, Их Британи, АНУ, Итали, Бельги, Канад зэрэг орнуудад олддог.

1888 онд Шотландын металлургийн химич Аллан Брюг Дик (1833–1926) каолины судалгаа хийх зорилгоор Англси аралд ажиллаж байхдаа шаврын эрдсийг тодорхойлсон олон туршилт, судалгаа явуулжээ.

Ангилал:Эрдэс
Намралын Лхагважав

**Намралын Лхагважав** (1947 онд Баян-Өлгий аймгийн Булган суманд төрсөн) нь Монгол улсын Аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан цолтой хүн юм.

## Боловсрол 
*Баян-Өлгий аймгийн арван жилийн дунд сургууль
*Герман улсын хүнсний инженерийн сургууль

## Ажил, бүтээл 
Хүнсний салбарт 40 гаруй жил үр бүтээлтэй ажилласан.

## Шагнал, амжилт 
Алтан гадас Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон Монгол улсын аж үйлдвэрийн гавьяат цолоор тус тус шагнуулсан

## Эшлэл
Чырпыкты

**Чырпыкты** — Киргиз Улсын Ысыккөл муж дахь тосгон. Ыссыккөл районы нутаг дэвсгэрт оршдог.

## Эшлэл
Ангилал:Киргизийн тосгон
Энхтайвны Зөвлөл

**Энхтайвны Зөвлөл** буюу **Энхийн Зөвлөл** (англи. *Board of Peace*, араб. مجلس السلام‎, орос. *Совет Мира* ) —АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трампын санаачилгаар 2025 оны 11-р сарын 17-нд НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлөөс дэмжэг авсан Газын зурваст энхийг тогтоох төлөвлөгөөний хүрээнд байгуулагдсан Засгийн газар хоорондын байгууллага юм. Тус Зөвлөлийг 2025 оны 9-р сард санал болгож, 2026 оны 1-р сарын 22-нд байгуулсан юм. 

Байгууллагын ажлын хэл нь англи болон араб хэл байгаа юм.

Энэ бүтцийг анх Газын зурвас дахт нутгийг удирдан хянах зорилгоор байгуулсан боловч АНУ-ын тусгай элч Стив Уиткофф хожим нь Энхтайвны Зөвлөлийн бүрэн эрхийг бусад зөрчилдөөнтэй бүс нутгуудад өргөжүүлнэ тэлнэ гэж мэдэгдсэн юм. Тус байгууллага Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагтай хамтран ажиллахаар төлөвлөж байгаа болохоос бүрэн орлохгүй гэдгийг Доналд Трамп онцолсон юм.

*Дараах улсууд Энхтайвны Зөвлөлд орохоо баталгаажуулсан /2026.01.23-ны байдлаар/.*

# Албани
# Аргентин
# Армени
# Азербайжан
# Бахрейн
# Беларусь
# Болгар
# Египет
# Унгар
# Индонез
# Израиль
# Иордан
# Казахстан
# Косово
# Кувейт
# Монгол
# Марокко
# Пакистан
# Парагвай
# Катар
# Саудын Араб
# Турк
# Арабын Нэгдсэн Эмират Улс
# АНУ
# Узбекистан
# Вьетнам

Дараах улс, байгууллагуудыг оролцохыг урьсан боловч урилгад одоохондоо албан ёсны хариу өгөөгүй байна /2026.01.23-ны байдлаар/.

# Австрали 
# Австри 
# Бразил 
# Камбож 
# Хятад 
# Хорват 
# Кипр 
# Чех 
# Финланд 
# Грек 
# Энэтхэг 
# Япон 
# Нидерланд 
# Шинэ Зеланд 
# Оман 
# Польш 
# Португал 
# Румын 
# Орос 
# Сингапур 
# Өмнөд Солонгос 
# Швейцарь 
# Тайланд 
# Украин 
# Ватикан 
# Европын Холбоо

*Дараах улс орнуудыг оролцохыг урьсан боловч хожим нь урилгыг нь буцааж татан авсан байна:*

# Канад

*Дараах улс орнууд оролцох урилгаас татгалзсан байна*:

# Франц
# Герман 
# Ирланд 
# Итали 
# Норвеги 
# Словени 
# Испани 
# Швед 
# Их Британи
Стив Уиткофф

**Стивен Чарльз "Стив" Уиткофф** (англи. *Steven Charles "Steve" Witkoff,* 1957 оны 3-р сарын 15-нд АНУ-ын Нью-Йорк хотын Бронкс дүүрэгт төрсөн) - Америкийн тэрбумтан, дипломатч, хөрөнгө оруулагч, үл хөдлөх хөрөнгө хөгжүүлэгч, хуульч, буяны үйлстэн юм. Тэрээр мөн "Witkoff Group" үүсгэн байгуулагч бөгөөд удирдагч нь юм. Тэрээр үл хөдлөх хөрөнгийн өмгөөлөгчөөр ажиллаж эхэлсэн бөгөөд хожим нь үл хөдлөх хөрөнгийн хөрөнгө оруулалт, хөгжүүлэгч болсон. 

2024 оны 11-р сард тухайн үеийн Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Доналд Трамп Стивен Виткоффыг АНУ-ын Ойрхи Дорнодын асуудал эрхэлсэн тусгай элчээр томилохоо зарласан. Албан тушаалаа авахаасаа өмнө тэрээр 2025 оны 1-р сард Израил болон ХАМАС бүлэглэлийн хооронд гал зогсоох хэлэлцээр хийх, барьцааны солилцоо хийхэд гол үүрэг гүйцэтгэсэн юм.

Тусгай элч Уиткофф хэд хэдэн гол чиглэлийг асуудлыг хариуцдаг - Газын дайн, Ираны цөмийн хөтөлбөр, Орос-Украины дайн (Владимир Путинтай хэлэлцээр хийж байсан зэрэг). Ийм учраас түүнийг "бүх асуудлын тусгай элч" (англи. *special envoy for everything*), гэж хочилдог, учир нь түүний үүрэг хариуцлага нь АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн даргын үүрэг хариуцлагатай дүйцэж байгаа юм.
Витамин C

**Витамин С** буюу **аскорбины хүчил**, **аскорбат** бол цитрус болон зарим жимс, жимсгэнэ, ногоонд агуулагддаг, усанд уусдаг витамин юм. Энэ нь бас ерөнхий нэртэй жороор олгодог эм болон зарим улсад жоргүйгээр хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүнээр зарагддаг. Эмчилгээний зориулалтаар, энэ нь витамин С-ийн дутагдлаас үүдсэн чийг бам өвчнийг урьдчилан сэргийлэх, эмчлэхэд хэрэглэгддэг. Витамин С бол эдийн гэмтлийг нөхөн сэргээх, коллаген үүсэх болон зарим нейротрансмиттерийн ферментээр явагдах нийлэгжилд зайлшгүй хэрэгтэй шим тэжээл юм. Энэ нь хэд хэдэн ферментийн үйл ажиллагаанд болон дархлааны тогтолцооны үйл ажиллагаанд зайлшгүй хэрэгтэй. Энэ нь мөн антиоксидантын үүрэг гүйцэтгэдэг. Витамин С амаар эсвэл булчинд тарих, арьсанд тарих эсвэл судас руу тарих тарилгаар авдаг. Дунд зэргийн витамин С дутагдал нь нийтлэг ханиад, хавдар, эсвэл ковид-19 зэрэг өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг гэсэн үндэслэлээр төрөл бүрийн эрүүл мэндийн нэхэмжлэлүүд байдаг. Мөн витамин С дутагдалтай гэж тооцогддогүй хүмүүст зөвлөсөн хүнсний тунгаас хэтрүүлэн витамин С нэмэлтээр хэрэглэх нь ашиг тустай гэсэн нэхэмжлэл байдаг. Витамин С нь ерөнхийдөө сайн тэсвэрлэдэг. Их тун нь хоол боловсруулах замын таагүй байдал, толгой өвдөлт, унтахад асуудал үүсэх болон арьс улайлт үүсгэж болзошгүй.
Францын департаментууд

**Францын департаментууд** (, ) Францын засаг захиргааны хуваарийн бөгөөд мужууд ба коммунуудын хооронд, үндэсний түвшнээс доогуур орших засгийн газрын гурван түвшний нэгж юм. Францад 101 департамент байгаа ба үүний 96 нь Европын Францад, 5 нь далайн чанад дахь департамент. Францын хувьсгалын үеэр департаментууд албан ёсоор франц цагаан толгойн үсгийн дарааллаар дугаарласан байна.

2023 оны байдлаар департаментууд дотроо 333 аррондиссемент, 2054 картонд хуваагдана.

Департаментын удирдах гол байгууллагыг 6 жилийн хугацаагаар сонгодог Ерөнхий Зөвлөл (франц. *Conseil Général*) юм. 1982 оноос Ерөнхий Зөвлөлийг ерөнхийлөгч удирддаг байна. Департаментын засаг захиргааны төвийг «префектур» гэнэ.

## Францын департаментуудын жагсаалт 
## Эшлэл

Департамент
Kiss of Life

**Kiss of Life** (**KIOF**, Сол: 키스 오브 라이프) — 2023 онд Өмнөд Солонгост S2 Entertainment компанийн үүсгэн байгуулсан дөрвөн гишүүнтэй охидын хамтлаг юм. Тэд 2023 оны 7-р сарын 5-нд өөрсдийн анхны мини цомгоороо албан ёсоор дебют хийсэн.

## Гишүүд 
* **Жюли** (Сол: 쥴리) — хамтлагийн лидер, гол рэппер, ахлах бүжигчин
* **Натти** (Сол: 나띠) — гол бүжигчин, дэд рэппер, дэд дуучин
* **Белл** (Сол: 벨) — гол дуучин
* **Ханыль** (Сол: 하늘) — ахлах дуучин, хамтлагийн хамгийн залуу гишүүн (макнэ)

## Дебют 
Kiss of Life хамтлагийн дебют дуу болох **“Shhh”** нь загварлаг бөгөөд мэдрэмжтэй хөгжмөөрөө өндөр үнэлгээ авсан. Тус дууны клип нь орчин үеийн, бүтээлч визуал шийдлээр хийгдсэн бөгөөд үзэгчдийн анхаарлыг татаж, богино хугацаанд олон шүтэн бишрэгчтэй болсон.

## Дискографи 
## Амжилт, чарт 
## Эшлэл
Эн

**Эн** нь Францын Овернь-Рона-Альп муж дахь департамент. 2019 оны байдлаар хүн ам — 652,432.

## Эшлэл
Аврагч Христийн хөшөө

**Аврагч Христийн хөшөөө** (порт. *Cristo Redentor,* англи. *Christ the Redeemer* ) — Бразил улсын Рио-де-Жанейро хотын Корковаду уулын орой дээр орших Есүс Христийн хөшөө юм. Энэ хөшөө Бразилын бэлгэдэл болоод байгаа юм. 2007 онд албан бусаар Дэлхийн шинэ долоон гайхамшгийн нэгээр сонгогдсон ажээ.

## Бүтээгчид 
Франц-Польшийн уран барималч Поль Ландовски бүтээж, Бразилын инженер Хейтор да Силва Коста, Францын инженер Альберт Какуоттой хамтран бүтээжээ. Христийн нүүр хэсгийг румын уран барималч Георге Леонида сийлсэн байна. 1922-1931 оны хооронд баригдсан энэхүү хөшөө нь 8 метр (26 фут) суурийг нь оруулалгүйгээр 30 метр (98 фут) өндөр бөгөөд зүүн зүгт харсан байдаг юм. Гар нь 28 метр (92 фут) өргөн. Энэ хөшөөг төмөр бетон цутгаж, байгалийн чулуугаар чимэглэж хийжээ.

1931 оны 10-р сарын 12-нд Рио-де-Жанейрогийн бэлгэдэл болсон уг хөшөөг албан ёсоор нээж, нээжээ.

1965 онд уг хөшөөг Ромын Пап VI Паул дахин ариусан аравнайлсан бөгөөд 1981 онд Ромын Пап II Иоанн Павел уг хөшөөний 50 жилийн ойн баярт оролцжээ.

Сүүлийн 45 жилийн хугацаанд уг хөшөөг хоёр удаа 1980, 1990 онуудад засварласан. Шөнийн гэрэлтүүлгийн системийг 1932, 2000 онд шинэчилсэн. 2003 онд ажиглалтын тавцан руу өгсдөг цахилгаан урсдаг шатаар тоноглосон байна.

2007 онд уг хөшөөг Дэлхийн шинэ долоон гайхамшгийн нэгээр сонгожээ.

Ангилал:Рио-де-Жанейро
Поль Ландовски

**Поль Максимильен Ландовски** (франц. *Paul Maximilien Landowski*; 1875 оны 6-р сарын 1-нд Парис хотод төрж, 1961 оны 3-р сарын 31-нд Булонь-Бийанкурт нас барсан) — Польш гаралтай Францын монументаль уран барималч, Рио-де-Жанейро дахь Аврагч Христийн хөшөөг бүтээгч.

Поль Ландовски нь Польшийн эмч Эдвард Ландовски болон Бельгийн нэрт хийлч, хөгжмийн зохиолч Анри Вьехтампсын охин Жули Анриетта Вьехтампс нарын хүү юм. Алжирын Эрүүл мэндийн хүрээлэнгийн захирал эцэг нь сувилал байгуулах үеэр тэрээр бага насаа Алжирт өнгөрөөсөн байна. 7 настайдаа Поль эцэг эхээ алджээ. Эх нь 1882 оны 10-р сарын 28-нд, эцэг нь хэд хоногийн дараа буюу 11-р сарын 6-нд нас баржээ. Поль ах дүү Владислав, Хенрик, Йозеф, Франчишка нарын хамт Парис руу буцаж ирэхэд авга ах Павел Ландовски асрах болжээ. 

Поль дунд боловсролоо Роллин коллежид авсан. Тэрээр гимназид уран зохиолын хичээлээ үргэлжлүүлж, 1892 онд зохиолч Анри Барбюссетэй танилцаж, олон арван нийгмийн санаа бодлоо хуваалцсан гэдэг. Дараа жил нь тэрээр Жулианы академид элсэн орж анатомийн мэргэжилтэн болж, Анагаах ухааны сургуульд өдөр бүр задлан шинжилгээнд оролцож, профессор Луис Фарабефийн анатомийн диаграмм зурдаг байжээ. 1895 онд Ландовски Урлагийн дээд сургуульд элсэн орж, академик уран барималч Луис-Эрнест Барриасын урланд 5 жил суралцжээ. Тэрээр 1900 онд "Давид Голиафтай тулалдаж буй нь" зургаараа нэр хүндтэй Ромын шагнал хүртэж төгссөн юм.

Түүний хамгийн алдартай бүтээл бол Рио-де-Жанейро дахь Аврагч Христийн аварга том хөшөө бөгөөд Ландовски Бразилийн инженер Хейтор да Силва Костагийн төлөвлөгөөний дагуу 5 жилийн хугацаанд бүтээсэн юм. Өөр нэг алдартай бүтээл бол Женевийн Их Сургуулийн оюутны хотхон дахь "Шинэчлэлийн хана" нэртэй баримлуудын цогц юм.

Ангилал:Францын уран барималч
Ангилал:Польш гаралтай францчууд
Ангилал:Парисын хүн
Ангилал:1875 онд төрсөн
Ангилал:1961 онд өнгөрсөн
Янжинлхам бурхан

**Янжинлхам бурхан** - Эртний Энэтхэгийн хиндү шашны гол шүтээн байсныг Буддын шашин үүсэхдээ авч хэрэглэсэн байна. Улмаар Төвөд, Монголд буддын шашин нэвтрэхэд дамжин шүтэгдсэн бөгөөд яруу найраг, урлагийн авъяас чадварыг тэтгэсэн үүргийг даасан шүтээн болжээ. Хинди. “Сарасвати”, төвөд. “Янжинлхам”, монголоор “Эгшигт охин тэнгэр” хэмээн нэрлэж ирсэн. 

Яруу өгүүлэхийн ид шидийг хайрлагч бурхан хэмээн яруу найрагчид, өгүүлэхүйн урлагийн жүжигчид эрхэмлэн шүтэж иржээ. Намрын дунд саран лугаа адил цагаан өнгийн лагшинтай, амирлангуй агаад сүр жавхлан төгөлдөр үзэсгэлэнт царайтай, баясгалантай ширтэх мэлмийгээр сэтгэлийн гүнийг сэрээсэн, тансаг сайхан цээжийг товойлгосон, нарийн сайхан бэлхүүсийг хотос хийлгэсэн, гил хар өнгийн гэзгийг мөр даган намируулсан, яруу найраг, урлагийн авъяас хөглөх биндэръяа эрдэнийн бийваа хуурыг барьж цомцойн сууж заларсан байдаг. 

Янжинлхам бурханд залбирахдаа “Барагдашгүй яруу хэлний цогийг хайрлагч эх та байнга миний хоолойд цэнгэн оршиж, балай мунхагийн харанхуйг арилган соёрх, бахтай өгүүлэхүйн эрх баялгийг хайрлан соёрх” хэмээн сүсэглэдэг. 

*“Ми сад аги бал дэрма, Ми брал дэнла равдү шүг, Ма риг мүн ба сал дү сол, Ма риг мүн ба сал дү сол”* хэмээн түвдээр хэлэх залбирлын тарнитай.

“Янжима” хэмээн өргөмжлөгдөн нэрлэгдэж ирсэн тус шүтээнийг Энэтхэгийн Галидас, Төвөдийн Шон багш, Доржжанцан, Сажа бандид Гунгаажалцан, 5-р Далай лам, Чоглайнамжил мэргэн, Монголын Сүмбэ хамба, Ишбалжир, Халхын Зая бандид Лувсанпэрэнлэй, Ханчин хамба Жамъянгарав, Зава Дамдин нарын эрдэмтэн мэргэд, уран зохиолч, яруу найрагч нар шүтэж байжээ. Мөн 18-р зууны Төвөдийн гүн ухаантан Жамъяншадвин нь оюун ухааны Шар Манзушир, Цагаан Манзушир, Янжинлхам бурхан гурвыг өөрийн шүтээн болгон шүтэж байсан гэдэг. Төвөдийн Чоглайнамжил мэргэн нь Янжинлхам бурханыг илтээр хөхүүлэн магтсан 100 гаруй боть зохиолыг туурвисан байдаг бол Монголын Их хүрээний Хамба номун хан Агваанхайдав “Эгшигт охин тэнгэрийг баясгагч магтаалын үүлэн далай” хэмээх зохиол туурвижээ. “Үүлэн далай” зохиолын төгсгөлд “Ганшиг зэнжин логво до еий идла Янжин нүр жүг шог” гэж бичээд “Хэн сэтгэлдээ ургуулан бодож уншина, түүний оюун ухаанд Янжин түргэн орох болтугай” хэмээн ерөөж өндөрлөсөн байдаг.

Энэтхэг, Төвөд, Монгол хэмээх Номт гурван улсын ном эрдмийн мэргэд “Дуун ухаан”, “Зохист аялгууны шастир” зэрэг бага 5 ухааны чиглэлээр олон арван боть, ном зохиол туурвиж ирсэн баялаг уламжлалтай. Шар Манзушир, Цагаан Манзушир, Янжинлхам бурханы магтаалыг “Дод брин жамц” буюу “Үүлэн далай” хэмээдэг. Энэхүү гурван бурханы магтаалыг Богд Зонхов, Гүнтэн гэгээн, Агваанхайдав хамба нар зохион бичжээ. Агваанхайдав хамба Янжинлхам бурханы жинанг хүртэж, Янжинлхам бурханы бясалгалыг үйлдэж, 5-р Далай лам “Янжимаг баясгах эгшиг” хэмээх зохист аялгууны онолыг судалдаг уламжлалтай байжээ.

Дүрслэх урлагийн музейн сан хөмрөгт нийт 2 ширхэг Янжинлхам бурхан хадгалагдаж байна. Үүнээс үзэхэд Янжинлхам бурханыг түгээмлээр бүтээж, шүтэж байгаагүй боловч орчин үед урлаг соёлын байгууллага, зохиолч, уран бүтээлчид “Яруу найраг, дуу хөгжим, урлагийн охин тэнгэр” хэмээн дээдлэн шүтэх болсон байна.
Эна (департамент)

**Эна** () нь Францын О-де-Франс муж дахь департамент. Газар нутгийн хэмжээ 7,369 км². Хүн амын тоо 523,342.

## Эшлэл
## Гадны холбоос

Ангилал:О-де-Франсын департаментууд
Лан (хот)

**Лан** () нь  хойд Францын О-де-Франс мужийн Эна департамент дахь хот юм.

## Эшлэл

Ангилал:Энагийн коммунууд
Нанопутиан

= НаноПутиан =

**НаноПутиан** гэдэг нь хүний дүр төрхийг санагдуулам хэлбэртэй байдлаар зохион бүтээгдсэн органик молекулуудын ерөнхий нэр юм. Эдгээр молекулыг химич Жэймс Турын судалгааны баг 2003 онд залуу сурагчдад химийн шинжлэх ухааныг сонирхолтой байдлаар таниулах зорилгоор боловсруулж, нийлэгжүүлсэн.

## Бүтэц 
НаноПутианы молекулын бүтэц нь биеийг илэрхийлэх хоёр бензолын цагираг, тэдгээрийг холбосон хэд хэдэн нүүрстөрөгчийн атомоос бүрдэнэ. Гар болон хөлийг төлөөлөх дөрвөн ацетилен нэгж нь төгсгөлдөө алкил бүлэгтэй байдаг. Харин толгой хэсгийг 1,3-диоксолан цагираг илэрхийлдэг.

## Ашиглалт 
Жэймс Тур болон Райсын их сургуулийн судлаачид НаноПутиануудыг *NanoKids* нэртэй боловсролын хөтөлбөрт ашигласан. Уг хөтөлбөр нь хүүхдүүдэд шинжлэх ухааны ойлголтыг сонирхолтой, ойлгомжтой хэлбэрээр хүргэх зорилготой байв. Үүний хүрээнд НаноПутиануудыг хүний шинжтэй анимэйшн дүр болгон харуулсан танин мэдэхүйн видеонуудыг бүтээсэн.

## Нийлэгжилт 
Эдгээр молекулуудыг нийлэгжүүлэхэд Соногашира холболт (Sonogashira coupling) болон бусад органик нийлэгжүүлэлтийн аргуудыг ашигладаг. Толгой хэсгийн 1,3-диоксолан цагирагийг өөр төрлийн цагираг бүтцээр сольсноор НаноАтлет, НаноМөргөлчин (NanoPilgrim), НаноНогоонБерет (NanoGreenBeret) зэрэг өөр хувилбаруудыг гарган авсан.

Мөн хөлийн төгсгөлд тиол (R–SH) функциональ бүлэг нэмснээр НаноПутианууд алтны гадаргуутай холбогдож, түүний дээр тогтвортой байрлах боломжтой болдог.
Алаг Намар

«**Алаг Намар**» — 2026 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн,   багаасаа нөхөрлөсөн гурван эрэгтэй найзын өсөлт, залуу насанд нь болсон нэгэн гунигт ослын үр дагавар, олон жилийн дараах хувь заяа, уучлал ба гэмшлийн түүхийг өгүүлэх уран сайхны кино.

## Үйл явдал
Залуу үедээ нэг найз нь архидан, найзынхан найз охин нь ослоор амь үрэгдэхэд өөрийгөө буруутган буруугаа хүлээх гэсэн боловч аав нь нэр төр өө бодон энэ асуудлаас холдуулан гадагшаа явахаас өөр аргагүй болдог. Харин насанд хүрч, амжилтад хүрсэн хойноо хоёр найзынхаа амьдралд нууцаар туслуулахын тулд хүргэлтийн хүүг судлаачаар хөлслөн явуулна. Судлаач хүү тэдний амьдралын бэрхшээл, зовлонг ойлгон чин сэтгэлээсээ туслах бөгөөд энэ явцад өөрийн гарал, гэр бүлийн үнэт зүйлийг ч ухаарч эхэлнэ. Гурван найзын амьдралд өөр өөрийн сорилт тулгарна нэг нь гэр бүлийн санхүүгийн дарамтад, нөгөө нь эхнэрийн хожуу илэрсэн өвчинтэй тэмцэнэ. Гэвч найз нь тэдэнд үл мэдэгдэн тусалсаар, эцэстээ хоёр найз нь найзыгаа хэдийн уучилсан, залуу насны алдааг өршөөсөн байдаг нь ил болно. Харин тэдэнд тусалсан хүү эмээтэйгээ төрөлх нутаг руу буцан “Хүн өөрийгөө өнгөрсөн ба ирээдүйг холбогч гүүр” гэдэг амьдралын утгыг ойлгож, өөрийн зам мөрөө олно.

## Киноны дуу
Алаг Намар киноны дууг дуучин Батмөнхийн Сарантуяа дуулжээ. 

## Жүжигчид
* Доржням - Самдангийн Лхагвасүрэн
* Очирсүх - Лувсандоржийн Энхбаяр
* Пүрэв   - Шагдаржавын Батбаяр
* Төгөлдөр- Бямбацогтын Балжинням
* Номуунзул - Ганболдын Энхжин
* Цогзол - Базаррагчаагийн Эрдэнэцэцэг
* Насан  - Намхайн Гантөгс

## Гаднын холбоос
*
*Киноны трэйлэр
*Алаг Намар бүх  IP TV байршсан
*Алаг Намар бүх  Skymedia д байршсан
*Алаг Намар тасалбар цэсэнд оржээ
*Алаг намар” кино үзэгчдийн хүртээл боллоо

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Ангилал:Уран сайхны кино
Мегафон (молекул)

**Мегафон** нь лаврын овгийн цэцэгт ургамал болох аниба мегафила (Aniba megaphylla)-аас ялган авсан цитотоксик неолигнан бөгөөд уг нэгдэл нь тухайн ургамлын нэрнээс гаралтай. Мегафоныг нийлэг буюу синтетик аргаар мөн гарган авч чадсан байдаг.1960-аад онд хийгдсэн судалгаагаар аниба мегафила-ийн үндсийг нунтаглан спиртэн ханд бэлтгэхэд, лабораторын нөхцөлд хүний хамар залгиурын хорт хавдраас гаралтай эсүүдийн өсөлтийг дарангуйлж байгааг тогтоосон. Харьцуулалтын зорилгоор мегафоныг цууны ангидридтай 50 °C-д 6 цаг урвалд оруулж, **мегафон ацетат**-ыг нийлэгжүүлж авсан байна.

Мегафоны (эсвэл мегафон ацетатын) спиртэн уусмалыг палладийн катализаторын оролцоотойгоор устөрөгчийн орчинд хутган урвалд оруулж, дараа нь уусгагчийг ууршуулснаар тетрагидромегафон (эсвэл тетрагидромегафон ацетат) тослог бүтээгдэхүүн хэлбэрээр гарган авдаг. Мегафоны миллиметрийн хэмжээтэй талстыг эфир хлороформын уусмалаас ургуулж болно.Мегафон болон мегафон ацетатын молекулууд нь хирал (chiral) шинж чанартай бөгөөд тайлагнасан ялгалт болон нийлэгжүүлэлтийн аргуудаар тэдгээрийг рацемик хольц хэлбэрээр гарган авсан байна. Мөн мегафон ацетатыг лаврын овгийн өөр нэг ургамал болох Endlicheria dysodantha-гийн үндсээс этанолын уусмалыг хроматографийн аргаар ялган авсан тухай мэдээлэгдсэн байдаг.
Маоизм

**Маоизм** (хятад. 毛泽东思想, пиньинь *Máo Zédōng Sīxiǎng*) — Мао Зэдунгийн үзэл суртлын зарчимд суурилсан улс төрийн онол, практик юм. Энэ нь Мао Зэдуныг 1976 онд нас барах хүртэл Хятадын Коммунист Нам болон БНХАУ-ын албан ёсны үзэл суртал болгон батлагдсан байжээ. Дэн Сяопингийн онол, Жян Зэминий "Гурвыг төлөөлөх тухай бодол"-той хамт Хятадын Коммунист Намын үзэл суртлын үндэс суурийг бүрдүүлсээр байгаа юм. 

Орчин үеийн Хятадад Мао Зэдунгийн үзэл суртлын өв уламжлалын хамгийн өргөн хэрэглэгддэг зүйл бол "шинэ ардчилал" гэсэн ойлголт бөгөөд энэ нь холимог эдийн засаг буюу "Хятадын онцлогтой социализм"-ын оршин тогтнолыг зөвтгөдөг ажээ.

Маоизм нь Марксизм-Ленинизм, Сталинизм болон Хятадын уламжлалт Күнзийн сургаал зэрэг гүн ухааны нөлөөн дор үүссэн юм.
Диаминомалеонитрил

Diaminomaleonitrile

Диаминомалеонитрил (DAMN) нь хоёр амин бүлэг (–NH₂) болон хоёр нитрил бүлэг (–C≡N) нь төв алкен бүтэцтэй холбогдсон органик нэгдэл юм. Түүний системчилсэн нэр нь малеин хүчилтэй бүтцийн хувьд холбоотой болохыг илэрхийлдэг. Диаминомалеонитрил нь устөрөгчийн цианидын олигомержилтээр үүсдэг.

DAMN нь хэд хэдэн төрлийн гетероциклик нэгдлүүдийг нийлэгжүүлэх эх бодис болдог. Мөн уг нэгдлийг анхдагч (prebiotic) нөхцөлд оршиж байсан байж болзошгүй органик бодис хэмээн үздэг.

1960-аад оноос хойш диаминомалеонитрил нь нуклеобазуудын анхдагч нийлэгжилтийн чухал завсрын бодис байж болох тухай таамаг дэвшүүлэгдсэн. Хэт ягаан (UV) гэрлийн нөлөөгөөр DAMN нь фотохимийн дахин зохион байгуулалтад орж, 4-аминоимидазол-5-карбонитрил (AIN) үүсгэдэг. Энэхүү AIN нь цаашид урвалд орж төрөл бүрийн нуклеобазуудыг үүсгэх боломжтой.

Анхны туршилтуудаар диаминомалеонитрилын хүчиллэг гидролизын үр дүнд аспарагины хүчил, аланин, глицин зэрэг зарим амин хүчлүүд үүсч болохыг харуулсан байдаг. Устөрөгчийн цианид болон түүний олигомерууд сансарт өргөн тархсан байдаг тул сүүлт оддын гадаргуу дээрх хар материал нь диаминомалеонитрил болон түүний илүү өндөр олигомерууд байж болзошгүй гэж үздэг. Ийм CN-полимерууд эртний Дэлхийн гадаргууг бүрхэж байсан байх боломжтой гэж таамагладаг.
Дракулин

Draculin

Дракулин (Граф Дракулагийн нэрээр нэрлэгдсэн) нь цус сорогч сарьсан багваахайн шүлсэнд агуулагддаг гликопротейн юм. Энэ нь 708 амин хүчлээс бүрдэх нэг гинжин полипептид уураг бөгөөд ангижруулсан нөхцөлд ойролцоогоор 88.5 кДа, ангижруулаагүй үед 83 кДа жинтэй байдаг. Дракулин нь цусны бүлэгнэлтийн IXa (FIXa) ба Xa (FXa) хүчин зүйлсийг сонгомлоор дарангуйлдаг.

Энэхүү уураг нь антикоагулянт үүрэгтэй бөгөөд IXa ба Xa хүчин зүйлстэй хурдан тэнцвэр тогтоон үйлчилдэг. Дракулин нь анх удаа илрүүлэгдсэн байгалийн гаралтай полипептид анти-IXa ба анти-Xa нөлөөтэй бодис юм. Мөн протромбин тромбин болж хувирах үйл явцыг дарангуйлснаар фибриноген фибрин болж хувирахаас сэргийлдэг.

Эдгээр үйл явцуудын үр дүнд цус бүлэгнэх процесс саатаж, сарьсан багваахай цус сорох үед хазуулсан амьтны цус бүлэгнэхгүй байхад тусалдаг. Х фактор (FX)-ын идэвхжил нь цус бүлэгнэлтийн дотоод болон гадаад замуудын огтлолцох цэг юм. Идэвхжсэн FXa нь протромбиныг тромбин болгон хувиргах цорын ганц фермент бөгөөд энэ нь бүлэгнэлтийн каскадад зайлшгүй чухал үүрэгтэй.

Дракулин нь лактоферриний уургийн бүлэгт хамаардаг. Бусад хөхтөн амьтдад лактоферрин нь ихэвчлэн нянгийн эсрэг үүрэг гүйцэтгэдэг бол сарьсан багваахайн хувьслын явцад антикоагулянт үүрэгтэй болж өөрчлөгдсөн гэж үздэг.
Дикарбоксилын хүчил

Dicarboxylic acid

Дикарбоксилийн хүчил нь органик химид хоёр карбоксил бүлэг (–COOH) агуулсан органик нэгдэл юм. Дикарбоксилийн хүчлүүдийн ерөнхий молекулын томьёог HO₂C–R–CO₂H гэж бичдэг бөгөөд энд R нь алифатик эсвэл ароматик бүлэг байж болно.

Ерөнхийдөө дикарбоксилийн хүчлүүд нь нэг карбоксил бүлэгтэй хүчлүүдтэй (монокарбоксилийн хүчил) ижил төстэй химийн шинж чанар, урвалд орох чадвартай байдаг. Эдгээр нэгдлүүд нь полиамид, полиэфир зэрэг кополимеруудын үйлдвэрлэлд өргөн хэрэглэгддэг.

Аж үйлдвэрт хамгийн өргөн хэрэглэгддэг дикарбоксилийн хүчил бол адипины хүчил бөгөөд энэ нь нейлон үйлдвэрлэх үндсэн түүхий эд юм. Дикарбоксилийн хүчлүүдийн бусад жишээнд хүний биед агуулагддаг аспарагины хүчил болон глутамины хүчил зэрэг амин хүчлүүд орно.

Дикарбоксилийн хүчлүүдийг товчоор диацид гэж нэрлэх нь бий. Урт гинжин алифатик дикарбоксилийн хүчлүүдийг тослог диацидууд гэж нэрлэдэг. Ихэнх дикарбоксилийн хүчлүүд нь талст хатуу бодис байдаг.

α,ω-дикарбоксилийн нэгдлүүдийн усанд уусах чанар болон хайлах температур нь нүүрстөрөгчийн гинж уртсах тусам өөрчлөгдөх бөгөөд нүүрстөрөгчийн атомын тоо тэгш ба сондгой байх үед хайлах температур нь ээлжилж өөрчлөгддөг. Ерөнхийдөө тэгш тооны нүүрстөрөгчтэй нэгдлүүдийн хайлах температур нь дараагийн сондгой тоот нэгдлээс өндөр байдаг.
Булвален

**Булвален** нь C₁₀H₁₀ гэсэн химийн томьёотой нүүрсустөрөгч юм. Түүний молекул нь нэг циклпропан болон гурван циклогепта-1,4-диен цагираг хоорондоо нэгдэн тогтсон, тор маягийн (cage) бүтэцтэй. Булвален нь органик нэгдлүүдийн дунд онцгой тохиолдолд тооцогддог бөгөөд үүний шалтгаан нь C–C болон C=C холбоонууд Коупын дахин зохион байгуулалтаар маш хурдан үүсэж, тасарч байдагт оршино. Энэ шинж чанараас шалтгаалан булваленийг флюксиональ молекул гэж ангилдаг.

Булвален молекул нь циклпропан суурь дээр, нэг метин бүлэгт холбогдсон гурван винилен “салаа”-наас тогтсон бүтэцтэй. Ийм зохион байгуулалт нь дегенератив Коупын дахин зохион байгуулалтыг боломжтой болгодог бөгөөд үүний үр дүнд NMR-ийн хугацааны масштаб дээр бүх нүүрстөрөгч болон устөрөгчийн атомууд хоорондоо адилхан мэт харагддаг.

“Булвален” хэмээх нэр нь 1963 онд уг молекулын шинж чанарыг урьдчилан таамагласан эрдэмтдийн нэг, валентын таутомеризмын ойлголтыг хөгжүүлсэн Уильям “Булл” Дёрингийн нэрнээс үүдэлтэй. Клэрнерийн 2011 онд дурдсанаар, Дёрингийн зохион байгуулдаг долоо хоног тутмын семинаруудыг докторын оюутнууд болон постдокторууд нууцаар “*Bull sessions*” хэмээн нэрлэдэг байсан бөгөөд бэлтгэл муутай сурагчид эдгээр семинараас ихэд эмээдэг байжээ.Булвален гэдэг нэрийг 1961 онд Дёрингийн Йелийн их сургуулийн хоёр аспирант оюутан болох Мэйтланд Жонс Жр болон Рон Магид нар өгсөн байна. Энэхүү нэр нь Билл Дёрингийн олонд танигдсан хочийг илэрхийлэхийн зэрэгцээ тухайн судалгааны бүлгийн онцгой сонирхлыг татаж байсан *фулвален* хэмээх молекулын нэртэй адилхан сонсогдох зорилготой байжээ.
Хаусан

**Хаусан** () буюу **бицикло[2.1.0]пентан** нь C5H8 химийн томьёо бүхий ханасан циклоалкан юм. Энэ нь тасалгааны температурт өнгөгүй, дэгдэмхий шингэн төлөвт оршдог. Байшингийн зурагтай төстэй хэлбэр дүрстэй тул түүнийг "хаусан" (англи хэлний *house* буюу байшин гэх үгээс гаралтай) хэмээн нэрлэжээ. Бүтцийн хувьд уг молекул нь циклобутантай нэгдсэн циклопропанаас бүрддэг.

## Синтез 
Хаусаны анхны синтезийг 1957 онд Криге (Criegee) тайлагнасан бөгөөд тэрээр 2,3-диазабицикло[2.2.1]гепт-2-енийг пиролизийн аргаар задлан гаргаж авчээ.
:
Бусад гарган авах аргуудаас дурдвал:
* Циклопентадиенээс эхлэн хэд хэдэн үе шаттайгаар
* 2,3-диазабицикло[2.2.1]гепт-2-енийг фотолизод оруулах
* N-фенил-2-оксо-3-азабицикло[2.2.1]гептаны пиролиз
* Циклобутен дээр метиленийг нэмэх

## Химийн шинж чанар 
Хуузан нь бром болон иодод маш амархан идэвхждэг. Платинум катализаторын оролцоотойгоор тасалгааны температурт устөрөгчжүүлж циклопентан болгодог. Устөрөгчийн бромидтой харилцан үйлчилж бромоциклопентан үүсгэдэг.

:

Ангилал:Органик хими
Ангилал:Циклоалканууд