3 сарын 21

**3 сарын 21** нь Григорийн тооллын жилийн 80 дахь (өндөр жил бол 81 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 285 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
* 537 - Ромын бүслэлт: Витижес хаан хотын зүүн болон хойд ханыг нэвтрэх гэж оролдов. Ромын иргэд Византийн генералуудын тусламжтайгаар довтолгооноос хамгаалж байсан гэдэг. 
* 1152 - Францын хаан VII Луи Акүйтанын гүн Элеанортой гэрлэжээ.
* 1188 - Японы хаан ширээнд Антокү суув.
* 1800 - Ромын пап ламаар VII Пиус сонгогджээ. 
* 1801 - Британи болон Францын цэргүүд Египетийн Никрополисийн балгасын орчим тулалдав.
* 1804 - Франц улсад "Наполеоны кодекс"-ыг хэрэгжүүлж эхлэв. Уг кодекс ёсоор Францын жирийн иргэн болон олон нийтийн газар, барааны тэмдэгт, газар нутгийг Наполеон гэсэн нэрээр нэрлэхгүй байхаар тусгажээ.
* 1871 - Отто фон Бисмарк Германы улсын анхны канцелараар томилогдсон. 
* 1913 - АНУ-ын Охайо мужийн Дейтон хотод их үер бууж 360 гаруй хүн амиа алдан 20,000 өрх орох оронгүй болжээ.
* 1918 - Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Германы арми Михайль цэргийн ажиллагааг эхлүүлэв.
* 1919 - Оросод өрнөсөн Октябърын хувьсгалын дараа Унгар улс Зөвлөлийн засгаар замнахаар болов. Ингэснээр европ тивд Оросоос гадна анхны коммунист улс бий болсон түүхтэй юм.
* 1921 - Оросын большевик нам шинэ эдийн засгийн бодлого /НЭП/ боловсрууллаа.
* 1925 - АНУ-ын Теннесси муж хүний хөгжлийг судлах, оюутан, сурагчдад заахыг хориглосон хууль батлав.
** Бүгд найрамдах Солонгос улсын захирагч буюу Ерөнхийлөгч Синман Рий ажлаасаа халагджээ. 
* 1928 - Атлантын далайг анх удаа нисч туулсан анхны нисгэгч Чарльз Линдбергт "Гавьяаны медаль" гардуулав.
* 1935 - Ираны шах Мохаммед Реза Пехлеви улсынхаа нэрийг Перс биш Иран болгон өөрчилж, олон улсад танилцуулжээ. 
* 1937 - Пуерто Риког захирч байсан АНУ-ын ерөнхийлөн захирагч Блантон К.Виншипийн тушаалаар Понче хотын 19 хүнийг шалтгаангүйгээр буудан хороожээ. Тухайн үед Блантон К.Виншип ерөнхийлөн захирагчийн үүргийг орлон гүйцэтгэгч байсан юм. 
* 1943 - Вермахтийн оффицер Рудольф фон Герсдофф Адольф Хитлерийг хороох зорилготой халдлага зохион байгуулсан боловч бүтэлгүйтэв. Мөрдөн байцаах явцад Р.Герсдоффыг буруутай гэдгийг тогтоож чадаагүй билээ.
* 1945 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Британийн зэвсэгт хүчин Бирм улсын Мандалай хотыг чөлөөлөв.
** Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Данийн нийслэл Копенхаген хотод байрлах Гестапогийн төв байрыг Британийн нисэх хүчин бөмбөгдхөөр төлөвлөж байв. Байршлын тооцоолол зөрж сургуулийн байрыг андуурч бөмбөгдсөний улмаас 125 энгийн иргэн амиа алджээ. 
* 1946 - Америкийн үндэсний хөлбөмбөгийн баг Лос Анжелес Рамс баг хар арьст тоглогч Кенни Вашингтонтой гэрээ байгуулав. Ингэснээр Америкийн үндэсний хөлбөмбөгийн лигийн түүхэнд хар арьст тоглогчтой гэрээ хийсэн анхны баг болсон юм. 
* 1960 - Өмнөд Африкад арьс өнгөрөөр ялгаварлан гадуурхах үзлийг эсэргүүцсэн тайван жагсаалыг цагдаагийн газар хүч хэрэглэн тарааж 69 хүн амиа алдан, 180 хүн шархаджээ.
* 1963 - АНУ-ын Конгресс Алькатразын холбооны шоронг албан ёсоор хаах шийд гаргав.
* 1965 - АНУ-ын Сансар судлалын агентлаг Рейнжер хөтөлбөрийн сүүлийн хөлөг болох "Рейнжер 9" хөлгийг хөөргөжээ. 
** Өнгөт арьстануудын эрх, хүний эрхийн төлөө тэмцэгч Др. Мартин Лютер Кинг сүүлийн томоохон жагсаалаа зохион байгуулсан. АНУ-ын Алабама мужийн Монтгомери болон Селма хотуудад болсон жагсаалд 3,200 хүн оролцсон байна. 
* 1970 - АНУ-ын Сан-Франциско хотын амбан захирагч Жозеф Алиотогын зарлигаар "Эх дэлхийн өдөр"-ийг анх удаа тэмдэглэхээр болов. 
* 1980 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жимми Картер ЗХУ Афганистантай дайн зарласнаас шалтгаалж Москвагийн Зуны олимпын наадамд АНУ-ын баг тамирчид оролцохгүй гэдгээ мэдэгджээ.
* 1983 - Израил Палестины хооронд Баруун эргийн төлөөх хурцадмал байдал эхэлжээ. Хоёр талын аль, аль нь хорт хий ашигласан байна.
* 1986 - Дэлхийн уран гулгалтын аварга шалгаруулах тэмцээнд АНУ-ын уран гулгагч Деби Томас түрүүлэв. Ингэснээр тус тэмцээний түүхэнд түрүүлсэн анхны хар арьст тамирчин болжээ. 
* 1990 - Өмнөд Африкын захиргаанд 75 жил оршин тогтносон Намиби улс тусгаар тогтнов. 
* 1994 - НҮБ цаг уурын өөрчлөлттэй тэмцэх бодлогын баримт бичгийг боловсруулж эхэлжээ. 
* 1999 - Бертран Пиккард болон Брайн Жонес нар дэлхийг агаарын бөмбөлөгөөр тойрсон анхны хүмүүс болов.
* 2002 - Ромын пап II Иоанн Павел Израил улсад айлчиллаа. Энэ нь Ромын папын түүхэнд тус улсад айлчилсан анхны тохиолдол болсон юм. 
* 2006 - Нийгмийн сүлжээний алдарт Твиттер албан ёсоор байгуулагджээ.
*2019 - БНХАУ-ын Жаньсу мужийн Химийн үйлдвэр дэлбэрсний улмаас 47 хүн амиа алдан 640 гаруй хүн бэртэж, гэмтэв. 

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 927 - Сон гүрний хаан Тайзү (976 онд нас барсан)
* 1768 - Францын алдарт физикч, математикч Жозеф Фурьер (1830 онд нас барсан)
* 1806 - Мексикийн 25 дахь Ерөнхийлөгч Бенито Хуарез (1872 онд нас барсан)
* 1839 - Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч Модест Мусоргский (1881 онд нас барсан)
* 1899 - Грекын Ерөнхий сайд Панажиотис Пипинелис (1970 онд нас барсан)
* 1904 - "М&М", "Марс" шоколадыг зохион бүтээсэн Форрест Марс (1999 онд нас барсан)
* 1906 - Рокефеллерийн удмын саятан III Жон Д.Рокефеллер (1978 онд нас барсан)
* 1926 - Монголын дууны шүлгийн мастер, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, яруу найрагч Жамцын Бадраа (1993 онд нас барсан)
* 1928 - Непалийн 24 дэх Ерөнхий сайд Суря Бахадур Тапа (2015 онд нас барсан)
* 1932 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Уольтер Гилберт 
* 1935 - Аваргуудын лигийн хёор удаагийн аварга Английн дасгалжуулагч Брайн Клоу (2004 онд нас барсан)
* 1945 - Олимпын аварга Америкийн гүйгч Чарльз Грийни 
* 1950 - Оросын улс төрийн зүтгэлтэн, Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров
* 1956 - Тив, дэлхийн аварга Норвегийн уртын зайн гүйгч Ингрид Кристиансен 
* 1958 - Олимп, дэлхийн хошой аварга Зүүн Германы гүйгч Марлийс Гор 
** Эмми болон БАФТА-гын шагналт жүжигчин Гэри Олдман
* 1961 - Германы хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Лотар Матеус 
** Олимпын хүрэл медальт Америкийн халхалттай гүйгч Ким Төрнер
* 1962 - "Продюсерс", "Мөрдөгч Гажет", "Араатны хаан арслан" киноны од жүжигчин Меттью Бродерик
* 1972 - Олимпын аварга, Европын мөнгөн медальт Унгарын дүүгүүрч Балаш Кисс
* 1980 - Олимпын зургаа, дэлхийн 17 удаагийн алтан медальт Норвегийн цаначин Марит Бьёрген 
* 1982 - Олимпын мөнгөн медальт Этиопын гүйгч Эжегаеху Дибаба
* 1986 - Испанийн хөлбөмбөгч Мичу
* 1988 - Английн хөлбөмбөгч Лий Каттермол 
* 1989 - Испанийн хөлбөмбөгч Хорди Альба
* 1991 - Францын хөлбөмбөгч Антуан Гризманн
* 1993 - Английн хөлбөмбөгч Жейк Бидуелл 
* 2003 - Пан Америкийн наадмын мөнгөн медальт Канадын уран сайхны гимнастикч Натали Гарсиа

## Нас барсан алдартнууд 
* 1617 - Уугуул Америкийн домог Покахонтас (1595 онд төрсөн)
* 1843 - Мексикийн анхны Ерөнхийлөгч Гуадалуп Викториа (1786 онд төрсөн)
* 2001 - "Хёндай" компанийг үндэслэгч Чун Жү Ёнг (1915 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр 
*  Арьс өнгөний үзэлтэй тэмцэх "хермони" өдөр 
*  Мод тарих үндэсний өдөр
*  Тэнэмэл хүүхдүүдийг хамгаалах өдөр
*  Залуусын өдөр 
*  Тусгаар тогтнолын өдөр
*  Хүний эрхийн өдөр 
*  Мод тарих өдөр
* Ээжүүдийн өдөр /Арабын ертөнц/
* Боловсролын эрх чөлөөний өдөр
* Олон улсын өнгөний өдөр
* Арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхлыг тэвчих олон улсын өдөр
* Олон улсын дауны синдромын өдөр
* Олон улсын яруу найргийн өдөр
* Олон улсын хүүхэлдэйн өдөр

----

0321
#21