Удмуртууд

**Удмуртчууд** нь Пермийн Фин, (Урал хэлний язгуурын) үндэстэн бөгөөд Зүүн Европт оршин суудаг, Удмурт хэлээр ярьдаг. Тэд голчлон Оросын Удмуртын Бүгд Найрамдах Улсад амьдардаг.
## Үгийн гарал
Удмурт гэдэг нь Одо морт гэх эртний иран үгнээс гаралтай буюу монголоор Тал хөндийн хүмүүс гэсэн утгатай ажээ.
## Тархалт 
 (Ижил-Урал) бүс нутгийн тархалт (2010 оны Оросын хүн амын тооллого-ын мэдээлэлд үндэслэв]]

Удмуртчуудын ихэнх нь Удмурт улсад амьдардаг. зарим  хүмүүс нь цөөхөн тоотойгоор ойролцоох Киров муж, Пермийн хязгаар, Башкортостан, Татарстан болон Мари Эл зэрэг бүс нутгуудад тархан суудаг.

Удмуртчуудын тоо буурсаар байна. 2010 оны Оросын хүн амын тооллогоор 552,299 хүн бүртгэгдсэн нь 2002 оны Оросын хүн амын тооллогод бүртгэгдсэн 637,000 хүн байсан ажээ, энэ нь мөн 1989 оны 746,562 хүнээс буурсан үзүүлэлт юм.
Доорх хүснэгтэд Удмурт хүмүүс болон ОХУ-ын хүн амд эзлэх хувь,хүн амыг нь үзүүлсэн байна

## Соёл 
 (1898–1937)]]

Удмурт хэл нь Уралын хэлний бүлэгт хамаардаг.

Удмуртчуудын үндэсний тууль нь *Дорвыжы* юм. Тэдний үндэсний хөгжмийн зэмсгүүдэд *крез* ятга (Оросын *гусли*-тай төстэй) болон хоолой хэлбэртэй салхин хөгжмийн зэмсэг болох чипчирган багтдаг.
1776 онд Франц хэл дээр хэвлэгдсэн  номд удмуртчуудын тухай бүлэг багтсан байдаг.  
Жеймс Жорж Фрейзер *Алтан мөчир* номондоо удмуртчуудын зан үйлийн тухай дурдсан байдаг.

Удмуртчуудын олонх нь Улаан үстэй байдаг бөгөөд 2004 оноос хойш Ижевск хотод улаан үстнүүдийн баяр жил бүр зохион байгуулагддаг.

Өмнө нь удмуртчууд ой модонд голын эрэг дагуу нүүдэллэн амьдардаг хагас нүүдэлчин байв. Гэхдээ одоо ихэнх удмуртчууд хот суурин газарт амьдардаг. Удмуртчуудын ургын овгийн бүтэц алга болсон ч түүний ул мөр орчин үеийн соёлд хүчтэй нөлөө үзүүлсээр байна.
## Генетик 
Кристиина Тамбетс болон бусад судлаачдын (2018) цуглуулсан мэдээллээр, Удмурт эрчүүдийн ихэнх (ойролцоогоор 70%) Буриад болон Саха ястанд байдаг эцгийн N гаплогрупп-т хамаардаг. Уралын хэлээр ярьдаг ард түмнүүдийн дунд элбэг байдаг энэ Зүүн Евразийн гаралтай гаплогрупп нь удмуртчуудын хувьд түгээмэл тохиолддог. Ихэнх Удмурт эрчүүд N1c дэд салбарт, 16.8% нь N1b-P43 дэд салбарт хамаардаг. Хоёр дахь хамгийн түгээмэл Y-ДНХ гаплогрупп нь R1a (19%).  

Эхийн талаасаа түгээмэл гаплогрупп нь U (23.5%). Ихэнх удмуртчууд энэ гаплогруппын U2 (10.4%) болон U5 (9.3%) дэд салбарт багтдаг. Үүний араас H (22.5%) удаалдаг. Удмуртчуудын дунд мөн T (16.5%), D (11%) болон Z (6%) гаплогрупп тохиолддог. Энэ нь Сибирьийн гаралтай Уралын хэлээр ярьдаг ард түмнүүдийн дунд түгээмэл байдаг. Үлдсэн хэсэг нь ихэвчлэн Зүүн Европын Тал газрын хүмүүстэй төстэй бөгөөд бага хэмжээний Эртний Зүүн Европын анчин гөрөөчин байна, буюу Срубная-тай төстэй. Зүүн Хойд европчуудын дунд Степ буюу Эртний Европын Тал газрын хүмүүстэй холбоотой өндөр түвшний хольц түгээмэл байдаг.  

## Зургийн сан 
  
Файл:Vladimir Medeyko congratulates Udmurt language (2018-11-21).ogv|Wikimedia Russia-ийн захирал Владимир Медейко удмурт хэлээр баяр хүргэж байна.  
Файл:Удмурты.jpg|Уламжлалт хувцастай удмурт эмэгтэйчүүд  
Файл:Закамские удмурты.jpg|  
Файл:Zakama Udmurt mens costume.png|Үндэснийхээ хувцсыг өмссөн удмурт эрэгтэй  
Файл:Sep, Italmas Nuk - 48012046556.jpg|Игринскийн дүүргийн Итальмас Нук цэцгийн наадамд оролцож буй удмурт охид  
  

## Эшлэл

Ангилал:Пермьчүүд
Ангилал:Уралын түүх
Ангилал:Удмуртын түүх
Ангилал:Европын уугуул ард түмэн
Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн