Америк-Оросын харилцаа

**Америк-Оросын харилцаа** гэж дэлхий нийтийн аюулгүй болон тогтвортой байдалд шууд болон шууд бусаар нөлөөлдөг цөмийн зэвсэгтэй АНУ, ОХУ-ын хоёр талын харилцаа юм. 

Америкийн Нэгдсэн Улс, Оросын хаант улс анх 1807 онд албан ёсоор дипломат харилцаа тогтоосон гэж үздэг. Хаант Орост суугаа АНУ-ын анхны Элчин сайд бол хожим АНУ-ын зургаа дахь Ерөнхийлөгч болсон Жон Куинси Адамс юм. Оросоос АНУ-д суугаа анхны Элчин сайд нь Андрей Дашков байсан.  

## Харилцааны он цагийн товчоон 
* 1780-1783: АНУ анх Оросын хаант улсад суух Элч төлөөлөгчөө томилсон.
* 1790: "Оросын Америк"-т (Аляска) оросын анхны суурингууд бий болж эхэлсэн.
* 1803: Орост АНУ-ын анхны консулыг хүлээн авсан.
* 1807: АНУ дахь Оросын Төлөөлөгчийг томилсон (12-р сар)
* 1809: АНУ болон Оросын хаант улс харилцан Элчин төлөөлөгч нараа томилсон.
* 1812: АНУ-ын Калифорнид оросууд "Росс" цайз байгуулсан.
* 1832: АНУ, Оросын хаант улс хоорондын худалдаа, далайн тээвэрийн тухай гэрээ /Трактат/ байгуулсан.
* 1853: Америк-Оросын худалдааны компани байгуулагдсан (англи. *American Russian Commercial Company, ARCC*) .
* 1854-1855: Крымын дайны явцад америкийн хүмүүнлэгийн төлөөлөгчийн газар байгуулсан.
* 1857: Америкад Орост зориулсан цэргийн усан онгоц барьж эхэлсэн.
* 1867: Аляскыг АНУ худалдаж авсан.
* 1871–1872: Оросын II Александр хааны 4 дахь хүү Алексей АНУ-д зочилсон.
* 1878: АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Улисс Грант Орост зочилсон.
* 1891-1893: Орост болсон өлсглөнд туслах зорилгоор америкаас тусламж хүргүүлсэн.
* 1904-1905: Орос-Японы дайн
* 1905: Портсмутын (Нью-Хэмпшир муж) энхийн Гэрээ
* 1917: Оросын социалист хувьсгал: АНУ Оросын түр Засгийн газрыг хүлээн звшөөрсөн.
* 1933: АНУ Зөвлөлт Холбоот улсыг хүлээн зөвшөөрөв.
* 1939: Молотов-Риббентропын нууц гэрээ байгуулсан.
* 1941: Герман Зөвлөлт Холбоот улс руу довтлов. АНУ Дэлхийн хоёрдугаар дайнд орохоо мэдэгдэв.
* 1943: Тегераны бага хурал
* 1945: Ялтын бага хурал
* 1945: Герман бууж өгөв
* 1945: Потсдамын уулзалт.
* 1946: У.Черчиллийн «Төмөр хөшигний» тухай Фултоны үг.
* 1947: Эдийн засгийн тусламж үзүүлэх АНУ-ын Маршаллын төлөвлөгөө.
* 1949: Умар Атландын гэрээний орнуудын байгууллага үүсэв. /НАТО/
* 1949: ЗХУ-ын анхны цөмийн зэвсгийн туршилт.
* 1950-1953: Солонгосын хойг дахь дайн.
* 1952: АНУ-ын ус төрөгчийн бөмбөг туршив.
* 1953: Иосиф Сталин нас барсан. 
* 1955: Варшавын гэрээний байгууллага үүсэв. 
* 1956: Польшид бослого гарав.
* 1956: Унгарт бослого гарав. 
* 1957-1958: Анхны хиймэл дагуул болон сансрын төлөөх өрсөлдөөн. 
* 1959: Никита Хрущёв 9-р сард АНУ-д 2 долоо хоног айлчилж, Ерөнхийлөгч Д.Эйзенхауэртай уулзсан.
* 1959: Антарктикийн тухай гэрээ. 
* 1960: 5-р сард америкийн «У-2» онгоцыг ЗХУ-ын нутагт соноосон. 
* 1961: Берлины асуудал. 
* 1962: Карибын тэнгисийн хямрал болов.
* 1963: «Халуун шугам» удирдлага хоорондын шууд холбогдох телефон утасны суваг нээв. 
* 1963: Цөмийн зэвсэг туршихыг хориглох тухай Гэрээ байгуулав.
* 1965: АНУ Вьетнам руу цэргээ илгээсэн. 
* 1967: Сансрын орон зайг энхийн зориулалтаар ашиглах тухай Гэрээ.
* 1968: Цөмийн зэвсэг дэлгэрүүлэхгүй байх тухай Гэрээ. 
* 1968: Зөвлөлтийн цэрэг Чехословакт оров. 
* 1972: Москва дахь Дээд хэмжээний уулзалт.
* 1973: Л.Брежнев, Р.Никсон нар АНУ-д уулзав. 
* 1973: Вена дахь харилцан зэвсэг хураах асуудлаарх уулзалт. 
* 1974: Владивосток хотод 11-р сард Л.Брежнев, Жеральд Форд нар уулзсан. 
* 1975: «Союз» — «Аполлон» сансрын хамтарсан хөтөлбөр. 
* 1979: Зөвлөлт Холбоот улс Афганистан руу цөмрөн оров. 
* 1980: АНУ Москва дахь Олимпын тоглолтыг эсэргүүцэв. 
* 1983: Өмнөд Солонгосын иргэний тээврийн онгоц ЗХУ-ын тэнгэрт пуужингаар харвуулж осолдов. 
* 1984: ЗХУ өвлийн Олимпын тоглолтыг эсэргүүцэв.  
* 1986: Иргэдийн телевизийн шууд уулзалт. 
* 1986: Чернобылийн цөмийн эрчим хучний станцын аваар. 
* 1986: Иргэний нисэхийн тээврийг сэргээв. 
* 1986: Исландын Рейкьявикт дээд хэмжээний уулзалт сэргээв.
* 1987: ЗХУ дахь АНУ-ын ЭСЯ-ны байранд электрон сонсох төхөөрөмж илрүүлэв. 
* 1987: М.Горбачёв –жилийн онцлох хүн болов. 
* 1988: 5-р сард Р.Рейган, М.Горбачёв нар Москвад уулзав. 
* 1989: Зүүн Европод коммунизм нуран унав. 
* 1990: Хоёр Германы асуудлыг хэлэлцэж нэгдэв. 
* 1990: Ж.Буш ЗХУ-д эдийн засгийн тусламж үзүүлэв. 
* 1990: М.Горбачёв Нобелийн энхтайвны шагнал хүртэв. 
* 1991: М.Горбачёвын эсрэг эргэлт болж, ЗХУ задран унав.
* 1992: Б.Ельцин АНУ-д айлчлав. 
* 1992: Вашингтонд дээд хэмжээний уулзалт болов. 
* 1994: Орос-америкийн анхны хамтарсан олон удаа ашиглах сансрын онгоцны хөтөлбөр. 
* 1995: Дэлхийн Хоёрдугаар дайнд ялалт байгуулсан 50 жилийн ойг хамтран тэмдэглэв.


Ангилал:Хоёр орны харилцаа (ОХУ)
Орос