Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн улсын аварга 2023

Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар БАТТӨМӨРИЙН ЖАМСРАНГИЙН нэрэмжит Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн 2023 оны улсын аварга шалгаруулах барилдаан 2023 оны 11 сарын 24, 25 өдрүүдэд Сэлэнгэ аймагт зохион байгуулагдлаа. 21 аймаг, 9 дүүргийн өсвөрийн хүчит бөхчүүд 16, 17, 18 насны ангилалаар өрсөлдөн аваргаа тодрууллаа. 

## 16 нас 
#### Өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах барилдаанд оролцогчид 
2023 оны Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн улсын аваргын арван зургаан насны ангилалд хорин аймаг, есөн дүүргийн өсвөрийн бөхчүүд хүч чадал, авхалж самбаагаа сорин өрсөлдлөө. Архангай аймгаас Архангай аймгийн Өгийнуур сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Дашсамбуугийн Дагвадорж, Баян-Өлгий аймгаас Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Баян-Өлгий аймгийн Бугат сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Шарипын Батырбек, Баянхонгор аймгаас Баянхонгор аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Отгонбатын Баасандорж, Булган аймгаас Булган аймгийн Булган сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Чимэд-Осорын Мөнх-Ундрах, Говь-Алтай аймгаас Говь-Алтай аймгийн Жаргалан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Бат-Өлзийн Ганбаатар, Дархан-Уул аймгаас Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Алтанхуягийн Сумъяабазар, Дорноговь аймгаас Дорноговь аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Наранбатын Батсуурь, Дорнод аймгаас Дорнод аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Дөлбаатарын Өсөх-Ирээдүй, Дундговь аймгаас Дундговь аймгийн Хулд сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Энхсайханы Амьдрал, Завхан аймгаас Завхан аймгийн Ургамал сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Батболдын Батзориг, Орхон аймгаас Орхон аймгийн Баян-Өндөр сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Чулуунжавын Нямжав, Өвөрхангай аймгаас Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Бямбацэрэнгийн Гончигсүм, Өмнөговь аймгаас Өмнөговь аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Нэргүйн Өсөх-Ирээдүй, Сүхбаатар аймгаас Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Энхбатын Бямбадорж, Сэлэнгэ аймгаас Сэлэнгэ аймгийн Орхонтуул сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Батсайханы Занданбат, Төв аймгаас Төв аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Батсуурийн Бат-Өлзий, Увс аймгаас Увс аймгийн Давст сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Дашнямын Мөнх-Отгон, Ховд аймгаас Ховд аймгийн Чандмань сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Алтансүхийн Хашзандан, Хөвсгөл аймгаас Хөвсгөл аймгийн Галт сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Чулуунбаатарын Галбадрах, Хэнтий аймгаас Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Энхбаатарын Эрдэнэмөнх, Улаанбаатар хотын Багануур дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Мөнхбатын Өсөхжаргал, Улаанбаатар хотын Багахангай дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Мөнхзоригийн Амартүвшин, Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Бахытын Тойгали, Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Пүрэвдоржийн Бямбадорж, Улаанбаатар хотын Налайх дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Ханддоржийн Баяржавхлан, Улаанбаатар хотын Сонгинохайрхан дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Еркины Ховланды, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Жавхланхүүгийн Далайцэрэн, Улаанбаатар хотын Хан-Уул дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Болдсайханы Энхтөгөлдөр, Улаанбаатар хотын Чингэлтэй дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Бат-Отгоны Дорждэрэм нарын аймаг, дүүргийн төлөөлөл болсон хорин есөн өсвөрийн бөх оролцож байна. Харин Говьсүмбэр аймгаас энэ насны ангилалд өсвөрийн залуу бөх барилдсангүй. 

#### Өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах барилдааны дүн 
## 17 нас 
#### Өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах барилдаанд оролцогчид 
2023 оны Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн улсын аваргын арван долоон насны ангилалд арван есөн аймаг, найман дүүргийн өсвөрийн бөхчүүд хүч чадал, авхалж самбаагаа сорин өрсөлдлөө. Архангай аймгаас Архангай аймгийн Цахир сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Архангай аймгийн Цахир сумын наадамд үзүүрлэж сумын начин цол хүртсэн сумын начин Дагвын Нямдорж, Баян-Өлгий аймгаас Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын харьяат 2023 онд Баян-Өлгий аймгийн Толбо сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Өмирзахын Айболат, Баянхонгор аймгаас Баянхонгор аймгийн Бууцагаан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Хүрэлбаатарын Жамбалдорж, Булган аймгаас Булган аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Амарсанаагийн Батмэнд, Говь-Алтай аймгаас Говь-Алтай аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Гандөшийн Батжаргал, Дархан-Уул аймгаас Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Хүрэлсүхийн Хүчүгэ, Дорноговь аймгаас Дорноговь аймгийн Өргөн сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Галбадрахын Бямбабаяр, Дорнод аймгаас Дорнод аймгийн Гурванзагал сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Дорнод аймгийн Гурванзагал сумын наадамд үзүүрлэж сумын начин цол хүртсэн сумын начин Ариунтуяагийн Дэмүүл, Дундговь аймгаас Дундговь аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Амартүвшингийн Дэлгэрдалай, Завхан аймгаас Завхан аймгийн Эрдэнэхайрхан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Дармаабазарын Нарантулга, Орхон аймгаас Орхон аймгийн Баян-Өндөр сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Булган аймгийн Хутаг-Өндөр сумын наадамд үзүүрлэж сумын начин цол хүртсэн сумын начин Цолмонбаярын Цогт-Эрдэнэ, Өвөрхангай аймгаас Өвөрхангай аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Тогоогийн Ням-Очир, Өмнөговь аймгаас Өмнөговь аймгийн Булган сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2022 онд Өмнөговь аймгийн Булган сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Санжаасүрэнгийн Баярбаатар, Сүхбаатар аймгаас Сүхбаатар аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Төв аймгийн Жаргалант сумын наадамд үзүүрлэж сумын начин цол хүртсэн сумын начин Банзрагчийн Лхагважав, Сэлэнгэ аймгаас Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Пүрэвсүрэнгийн Мөнх-Эрдэнэ, Төв аймгаас Төв аймгийн Жаргалант сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Баянмөнхийн Батжаргал, Увс аймгаас Увс аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Буянжаргалын Данзанравжаа, Ховд аймгаас Ховд аймгийн Жаргалант сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Нацагдоржийн Наранбаяр, Хөвсгөл аймгаас Хөвсгөл аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Ганзоригийн Намсрайдорж, Улаанбаатар хотын Багахангай дүүргээс Баянхонгор аймгийн Баацагаан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Баянхонгор аймгийн Баацагаан сумын наадамд үзүүрлэн сумын начин цол хүртсэн сумын начин Батхишигийн Бумбацогт, Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргээс Увс аймгийн Бөхмөрөн сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Увс аймгийн Бөхмөрөн сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Төмөрбатын Дөлгөөн , Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Түмэндэмбэрэлийн Баяржавхлан, Улаанбаатар хотын Налайх дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Алтангэрэлийн Анх-Эрдэнэ, Улаанбаатар хотын Сонгинохайрхан дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Ууганбаярын Мөнгөншагай, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Гансүхийн Лхагвадорж, Улаанбаатар хотын Хан-Уул дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Батхуягийн Гарьдрагчаа, Улаанбаатар хотын Чингэлтэй дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Оюунтуяагийн Баяртөгөлдөр нарын аймаг, дүүргийн төлөөлөл болсон хорин долоон өсвөрийн бөх оролцож байна. Харин Говьсүмбэр аймгаас энэ насны ангилалд өсвөрийн залуу бөх барилдсангүй. Хэнтий аймаг болон Улаанбаатар хотын Багануур дүүргийн өсвөрийн бөхчүүдийн хувьд бичиг баримтны зөрчилтэй улмаас энэ удаагийн тэмцээнд өсвөрийн бөхчүүд барилдсангүй. Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн улсын аваргын арван долоон насны ангилалд хүч самбаа, уран мэхээ уралдуулсан хорин долоон өсвөрийн бөхөд сумын заан цолтой гурван бөх, сумын начин цолтой таван бөх барилжээ. 

#### Өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах барилдааны дүн 
## 18 нас 
#### Өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах барилдаанд оролцогчид 
2023 оны Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн улсын аваргын арван найман насны ангилалд хорин аймаг, есөн дүүргийн өсвөрийн бөхчүүд хүч чадал, авхалж самбаагаа сорин өрсөлдлөө. Архангай аймгаас Архангай аймгийн Хайрхан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2022 онд Архангай аймгийн Төвшрүүлэх сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Содномжамцын Бат-Эрдэнэ, Баян-Өлгий аймгаас Баян-Өлгий аймгийн харьяат 2022 онд сумын заан цол хүртсэн сумын заан Серикбайн Нуртилек, Баянхонгор аймгаас Баянхонгор аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх Ёндондүйчирийн Доржсүрэн, Булган аймгаас Булган аймгийн Сайхан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Батаагийн Дэлгэрмөрөн, Говь-Алтай аймгаас Говь-Алтай аймгийн Дарви сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Говь-Алтай аймгийн Дарви сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Лувсандоржийн Отгонбаяр, Дархан-Уул аймгаас Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Очирын Гэрэлтбаяр, Дорноговь аймгаас Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Шижирийн Төрбат, Дорнод аймгаас Дорнод аймгийн Булган сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Батжаргалын Пүрэвбат, Дундговь аймгаас Дундговь аймгийн Дэрэн сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Төмөрчөдөрийн Мөнгөн-Эрдэнэ, Завхан аймгаас Завхан аймгийн Их-Уул сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Дэмидийн Гарамрагчаа, Орхон аймгаас Булган аймгийн Баян-Агт сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Булган аймгийн Баян-Агт сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Отгонцэцэгийн Мөнхцолмон, Өвөрхангай аймгаас Өвөрхангай аймгийн харьяат өсвөрийн залуу бөх 2021 онд Өвөрхангай аймгийн Тарагт сумын наадамд үзүүрлэж сумын начин цол хүртсэн сумын начин Төмөрбаатарын Дэмчигдорж , Өмнөговь аймгаас Өмнөговь аймгийн Ноён сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2022 онд Өмнөговь аймгийн Ноён сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Отгонбаатарын Учралбаяр, Сүхбаатар аймгаас Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Энхжаргалын Гантулга, Сэлэнгэ аймгаас Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Ганзоригийн Магсар, Төв аймгаас Төв аймгийн Заамар сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2022 онд Төв аймгийн Заамар сумын наадамд үзүүрлэж сумын начин цол хүртсэн сумын начин Отгонбаатарын Одбаяр, Увс аймгаас Увс аймгийн Наранбулаг сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Ядамжавын Ерөөлт, Ховд аймгаас Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Жамъяндагвын Баяржавхлан, Хөвсгөл аймгаас Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Буянтын Тэмүүжин, Хэнтий аймгаас Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх Мягмарсүрэнгийн Мөнхчулуун, Улаанбаатар хотын Багануур дүүргээс Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Дарханбаатарын Оргил, Улаанбаатар хотын Багахангай дүүргээс Увс аймгийн Өлгий сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Увс аймгийн Өлгий сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Моломжамцын Майдар, Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргээс Увс аймгийн Тэс сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Увс аймгийн Сагил сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Галдандагвын Цэрэнтогтох, Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргээс Архангай аймгийн Хайрхан сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Булган аймгийн Дашинчилэн сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Лувсандэнзэнпүлжинжигмэдийн Агваансамдан, Улаанбаатар хотын Налайх дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Оюунжаргалын Өсөхбаяр, Улаанбаатар хотын Сонгинохайрхан дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Мөнхбаатарын Рэнцэндаржаа, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүргээс өсвөрийн залуу бөх Гантулгын Хангарьд, Улаанбаатар хотын Хан-Уул дүүргээс Говь-Алтай аймгийн Хөхморьт сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Говь-Алтай аймгийн Хөхморьт сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Эрдэнэбатын Бат-Өлзий, Улаанбаатар хотын Чингэлтэй дүүргээс Архангай аймгийн Булган сумын харьяат өсвөрийн залуу бөх 2023 онд Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумын наадамд түрүүлж сумын заан цол хүртсэн сумын заан Жадамбын Балжинням нарын аймаг, дүүргийн төлөөлөл болсон хорин есөн өсвөрийн бөх оролцож байна. Харин Говьсүмбэр аймгаас энэ насны ангилалд өсвөрийн залуу бөх барилдсангүй. Үндэсний бөхийн өсвөр үеийн улсын аваргын арван найман насны ангилалд хүч самбаа, уран мэхээ уралдуулсан хорин есөн өсвөрийн бөхөд сумын заан цолтой арван гурван бөх, сумын начин цолтой хоёр бөх оролцон барилжээ.

#### Өсвөр үеийн улсын аварга шалгаруулах барилдааны дүн 
Ангилал:Монголын бөх барилдааны тэмцээн
Ангилал:2023 он