open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Им Дун-хёнь

**Им Дун-хёнь** (, 1986 оны тавдугаар сарын 12-нд төрсөн) нь Өмнөд Солонгосын байт харваач юм.

Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн тамирчин тэрээр 2012 оны Лондон хотноо долоодугаар сарын 27-нд 2012 оны Зуны Олимпын наадамд Эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан ангилалын чансаа тогтоох харваанд *699* оноо авч дэлхийн дээд рекордыг тогтоосон билээ.

## Эшлэл
Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын байт харваач
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Жүдо 2012 оны Зуны Олимпод

Лондон хотноо зохион байгуулагдсан **2012 оны олимпын жүдогийн тэмцээн** долоодугаар сарын 28-наас наймдугаар сарын 3-ны хооронд *Эксел үзэсгэлэнгийн төвд* болж, Орос улс 3 алтан медаль хүртсэн амжилтаар багийн дүнгээр тэргүүлжээ.

## Медальтнууд
### Эрэгтэй 
### Эмэгтэй 

### Медалийн хүснэгт
## Эшлэл 
Жүдо
#
#
Жүдо 2012 оны Зуны Олимпод – Эрэгтэйчүүдийн 66 кг

2012 оны Зуны Олимпын Наадмын жүдо бөхийн **эрэгтэйчүүдийн 66&nbsp;кг жингийн** тэмцээн нь Нэгдсэн Вант Улсын нийслэл хотноо ExCeL London танхимд 7 сарын 28-наас 8 сарын 3-ны хооронд болох юм.

## Үр дүн
### Шигшээ
### A хэсэг
### B хэсэг
### C хэсэг
### D хэсэг
## Эшлэл
*Bracket

Жүдо - Эрэгтэй
Ань Гымэ

**Ань Гым-э́** (солонгосоор 안금애, латин үсэгт хэвшсэн нь An Kum-Ae - үүнээс **Ан Кым-Э**, Ан Кум-Э гэх нь бий) — 1980 онд төрсөн, эмэгтэй жүдо барилдааны 52 кг жингийн олимпын алт (2012), мөнгө (2008), ДАШТ-ий хошой хүрэл (2005, 2007), Азийн наадмын алт (2006), хүрэл (2010) медальт, Умард Солонгос улсын жүдоч.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн танилцуулга, дүн мэдээний сан: Ань Гым-э 

Ангилал:Умард Солонгосын жүдоч
Ангилал:Умард Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:Умард Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Умард Солонгосчууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Олон улсын харьцуулалт: Нэг хүнд ногдох ДНБ

## Худалдан авах чадвараар тэгшитгэсэн үнээр
|

|

|}

## Нэрлэсэн үнээр
|

|

|}

## Эх сурвалж
Ангилал:Улсуудын жагсаалт
Ангилал:Эдийн засгийн жагсаалт
Унгвари Миклош

**Унгвари Миклош** (, 1980 оны 10 сарын 15) нь Унгарын жүдочин.

## Цахим холбоос 
*Танилцуулга, JudoInside.com

Ангилал:Унгарын жүдоч
Ангилал:Унгарын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Жүдогийн европын аварга
Ангилал:Унгарын олимпын оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Унгарчууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Мулла

дахь Имамзадех Сэйед Хамзад залбирч буй мулла.]]
**Мулла** () гэдэг нь Исламын номлол, ариун хуульд боловсорсон Муслим эрэгтэйг нэрлэдэг нэр юм. Мөн Исламын санваартны цол бөгөөд араб хэлний  *mawlā* хэмээх үгээс гаралтай. Исламын ертөнц, тодруулбал Иран, Азербайжан, Босни, Афганистан, Турк, Төв Ази, Сомали болон Өмнөд Азид орон нутгийн мечетийн удирдагч ламыг нэрлэх нь элбэг. 

Мөн Сефард Еврейн зарим бүлэгт удирдагчаа, ялангуяа шашны удирдагчаа ийн нэрлэх нь бий.

Ерөнхийдөө Исламын ертөнцөд боловсролтой эрэгтэй хүнийг хүндэтгэж дууддаг хэллэг гэж хэлж болно.

## Эшлэл
Ангилал:Ислам
Сайнжаргалын Ням-Очир

**Сайнжаргалын Ням-Очир** (1986 оны 7 сарын 20-нд улсынхаа Увс аймгийн Тэс суманд эцэг Сайнжаргал багш, эх Пагма эх баригч нарын хөвүүн болон төрсөн) — эрэгтэй жүдо барилдааны 73 кг жингийн олимпын хүрэл медаль (2012), ААШТ-ий мөнгө (2013), хүрэл (2009), ДАШТ-ний (Астана 2015) хvрэл медальт  Монгол улсын жүдоч. 2012 оны 8 сарын 24-нд Монгол Улсын Гавьяат тамирчин цол хүртсэн.

## Хувийн амьдрал
Түүний сүйт бүсгүй нь мөн жүдочин Пүрэвжаргалын Лхамдэгд юм.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн талаар: Сайнжаргалын Ням-Очир
* Лондоны олимпын анхны медалийг авчирсан С.Ням-Очирын тухай 24 баримт

Ангилал:Монголын жүдоч
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Лаша Шавдатуашвили

**Лаша Шавдатуашвили** (1992 онд төрсөн)  — Гүржийн **жүдочин**. Олимпын аварга. 

## Тамирчин 
Лаша Шавдатуашвили анх жүдогийн 66 кг, 2014 оноос жин өгсөж 73 кг-д өрсөлддөг болжээ. 168 см өндөр.

2012 оны Лондоны олимпын 66 кг-д Эбинүма Масаши, Миклош Унгвари нарыг буулган авч олимпын аварга болсон.

2016 оны олимпод 73 кг-д Оно Шоохэйд ялагдсан ч дагаж барилдан хоёр ялж хүрэл медаль хүртжээ. 

2013, 2015 оны ДАШТ-д оролцоогүй, 2014 оны ДАШТ-д Рустам Оружовт ялагдсан.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн талаар: *Lasha Shavdatuashvili* 

Ангилал:Гүржийн жүдоч
Ангилал:Гүржийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Гүржийн олимпын оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Гүржүүд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Янет Бермой

**Янет Бермой** (, 1987 оны 5 сарын 29-нд Сьенфуэгост төрсөн) нь Кубын жүдочин.

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:Кубын жүдоч
Ангилал:Кубын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Кубачууд
ОХУ-ын хязгаарууд

Оросын холбооны одоогийн 83 нэгжийн 9 нь **хязгаар** () гэж хэлэгдэнэ.

#Алтайн хязгаар (оросоор *Алтайский край*) - төв нь Барнаул
#Камчаткын хязгаар (оросоор *Камчатский край*) - төв нь Петропавловск-Камчатск
#Хабаровын хязгаар (оросоор *Хабаровский край*) - төв нь Хабаровск
#Краснодарын хязгаар (оросоор *Краснодарский край*) - төв нь Краснодар
#Красноярын хязгаар (оросоор *Красноярский край*)  - төв нь Красноярск
#Пермийн хязгаар (оросоор *Пермский край*) - төв нь Пермь
#Приморийн хязгаар (оросоор *Приморский край*) - төв нь Владивосток
#Ставрополийн хязгаар (оросоор *Ставропольский край*) - төв нь Ставрополь
#Өвөр Байгалын хязгаар (оросоор *Забайкальский край*) - төв нь Чит

## Мөн үзэх 
* Хязгаар (Оросын эзэнт гүрэн)


хязгаар
Мансур Исаев

**Мансу́р Иса́ев** (; 1986 онд төрсөн) — Оросын **жүдочин**.

## Намтар 
Мансур 1986 онд Зөвлөлт Оросын Дагестаны Кизилюрт хотод төрсөн. Эцэг нь авар, эх нь кумык ястан. Мансур 8 настайгаасаа жүдогоор хичээллэсэн. Анхны багш нь Жабраил Магомедов, удаах багш нь Александр Миллер байсан. 

Түүнээс гадна 2009 онд Даг орны улсын их сургуульд эдийн засгийн мэргэжлээр дээд боловсрол эзэмшив. 
 
Мансур Исав 2009 оны ДАШТ-ийн -76 кг-д хүрэл медаль хүртсэн бол 2012 оны Олимпын наадмын -73 кг жингийн хагас шигшээд Өмнө Солонгосын Ван Ги-чүнийг, шигшээ барилдаанд Японы Рики Накаяг дийлж алтан медаль хүртсэн.

Ангилал:Оросын жүдоч
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Оросын олимпын аварга
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Оросын олимпын оролцогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Накая Рики

нь Японы жүдочин.

## Цахим холбоос 
* 
* Танилцуулга, *Judoinside.com*.

Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Эхимэ мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Мацүмото Каори

**Мацүмото Каори** (японоор 松本薫 - [matsumoto kaori], оросоор Каори Мацумото, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Kaori Matsumoto) — олимпын аварга (), -ий алт (), хүрэл () медальт, Азийн наадам (2010), Ази тивийн (2008) аварга, 1987 оны 9 сарын 11-нд улсынхаа Ишикава аймгийн Каназава хотод төрсөн Япон улсын 57 кг жингийн эмэгтэй жүдоч.

## Эх сурвалж 
* Жүдо бөхийн талаар: Мацүмото Каори

Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн аварга
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Каназавагийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Корина Каприориу

**Корина Каприориу** (, 1986 оны 7 сарын 18-нд Лугожид төрсөн) нь Румыны жүдочин.

## Гадны холбоос
*Танилцуулга, *Judoinside.com*.

Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:Румыны жүдоч
Ангилал:Румыны олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Румынчууд
Ли Сяолу

**Ли Сяолу** буюу **Лулу**, **Жаклин Ли** 1982 оны 9 сарын 30-нд Аньцин хотод төрсөн. Нь Хятадын жүжигчин.
## Гаргасан цомгууд 
## Иш үндэс
## Эшлэл
*
* Li Xiaolu at the Chinese Movie Database
* Blog.sina.com.cn
* LiXiaolu.org

Ангилал:1982 онд төрсөн
Сугарын Пүрэвдорж

**Сугарын Пүрэвдорж** нь Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн арслан юм.

## Түүний тухай
1964 онд залуучуудын улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд сайн барилдсан ч тэр тэмцээнд улсын арслан Далайн Жамцтай барилдаж байгаад хэн хэн нь хүнд бэртсэн.
## Амжилт
### Аймгийн наадамд
*1962 онд Өвөрхангай аймгийн aварга шалгаруулах барилдаан 2-р байр эзлэж аймгийн заан
*1963 онд Өвөрхангай аймгийн наадамд 6 давж аймгийн арслан цол тус тус хүртжээ.
*1965 онд Өвөрхангай аймгийн наадамд 4 давсан байна.

Ангилал:Аймгийн арслан
Ангилал:Бат-Өлзийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Оросын бүгд найрамдах улсууд

2. Алтай
3. Башкортостан
4. Буриад
5. Дагестан
6. Ингушет

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

7. Кабардино-Балкар
8. Халимаг
9. Карачай-Черкес
10. Карель
11. Коми

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

12. Мари Эл
13. Мордова
14. Саха
15. Умард Осети
16. Татарстан

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

17. Тува
18. Удмурт
19. Хакас
20. Чечень
21. Чуваш

]]
Оросын Холбооны Улсын олон шатласан засаг захиргааны хуваарийн нэгдүгээр зэрэг буюу дээд түвшин, үндсэн, том 83 холбооны махбодийн 21 нь **Өөртөө Засах Бүгд Найрамдах Улс** (оросоор *республика*) гэх нэгжийн нутаг билээ. 

Энэ нь бүх хүн амын дотор Орос үндэстнээс харьцангуй цөөн тоотой боловч тодорхой орон нутагт анхаармаар олуулаа амьдарсаар ирсэн татар, чуваш, башкир г.м гучаад ард түмэнд гол нутагт нь өөртөө засах эрх эдлүүлж буй хэлбэр юм. Улс дотор ахиад улс байдаг ийм тохиолдол дэлхийд өөр (урьд нь ЗХУ-д байсан) байхгүй.

Сонгогдсон ард түмний нэрээр улсыг овоглоно.

## Давуу байдал
Бүгд найрамдах улс нь муж, хязгаар гэх мэт адил зэргийн Оросын холбооны нэгжээс ялгаатай нь өөрийн нэрийн үндэстэн, ястны хэлийг албан ёсны хэл болгож, үндсэн хууль батлах эрхтэй. Ихэнх улсын тэргүүн нь ерөнхийлөгч гэж цоллуулдаг. Татарстан, Башкортостан хоёр хүн амын тоогоор, Чечень, Ингушет хоёр нэрийнхээ ард түмний эзлэх хувиар арай давуу байгаа.

## Хүн амын харьцуулалт

## Мөн үзэх
* Оросын ард түмэн

## Эшлэл 

бүгд найрамдах улс
Холбооны ач холбогдолтой хот (ОХУ)

Оросын холбооны одоогийн 83 нэгжийн 2-ыг нь **холбооны ач холбогдолтой хот** () гэнэ.

## Эх сурвалж 
Ангилал:ОХУ-ын засаг захиргааны гишүүнчлэл
Биндэр овоо

**Биндэр овоо** нь Хэнтий аймгийн Батширээт сумын нутагт орших тахилгат газар юм. Өндөр гэгээн Занабазар Ононгийн халуун рашаанд бараалхаад буцах замдаа Биндэрийн овоонд саатан Буянт овоо хэмээн нэрлэж тахисан тухай Х.Пэрлээ тэмдэглэсэн байдаг.

Ангилал:Хэнтий аймгийн газар зүй
Ангилал:Овоо
Ангилал:Монголын ариун дагшин газар
Блич

**Блич** ( бүрийчи, ) - Күбо Тайтогийн бүтээсэн манга ба энэ мангагаар хийсэн анимэ. Блич 2001 оноос хойш Японы Шоонэн Жамп сэтгүүлд нийтлэгдэн гарсан бөгөөд одоогоор нийт 54 ширхэг ботьтой ба одоо болтол хэвлэгдсээр байгаа билээ. 2005 онд Блич Япон болон АНУ-д шилдэг комикс-бестселлерүүдийн тоонд бичигдсэн юм .

Бличийн гол дүр бол 15 настай, ахлах сургуулийн сурагч Күросаки Ичиго юм. Ичиго 9 настайгаасаа хойш сүнс харах чадвартай болдог. Нэг орой Ичиго болон түүний гэр бүл рүү Хар сүнс (Hollow) дайрдаг бөгөөд яг энэ үед Шинигами охин Күчики Рүкиа Ичигог аврах гэж байгаад маш хүнд гэмтсэн тул аргагүй эрхэнд Ичигод өөрийн бүх хүчээ шилжүүлснээр манганы үйл явдалууд эхэлдэг.

Үүнээс цааш тухайн мангаг нь 4 том аркад хуваан үзэж болох бөгөөд арк тус бүрд манганы 5 гол дүрийнхний тухай, тэдэнд тулгарсан асуудлуудыг харуулдаг.

Блийч аним нь олон филлэр ангиудтай.

Ангилал:Манга
Ангилал:Анимэ
Хабаровск

**Хабаровск** (дуудлага нь *Хабааровск*; ) — ОХУ-ын Хабаровскийн хязгаарын төв, улсынхаа 27-р том, Алс Дорнодын тойргийнхоо 2-р олон хүнт хот. Хүн амын тоо — 584,653 (2012 он). Хамрах талбай — 388.735 км²

Хабаровск хот Амар мөрний дунд урсгалын нам дор газар, мөрний эрэгт Орос-Хятадын хилийн ойр (Фуюань суурингаас 65 км зайнд) байрладаг. Москвагаас Хабаровск руу төмөр замаар 8533 км явж байж хүрнэ. Төмөр замын өртөө (4), авто тээврийн товчоо, нисэх буудал (2), усан боомттой.

## Aх дүү хотууд 
*  Японы Нийгата (1965)
*  Америкийн Портлэнд (1988)
*  Канадын Викториа (1990)
*  Хятадын Харбин (1993)
*  Өмнөд Солонгосын Пүчонь (2002)
*  Хятадын Санья (2011)
*  Умард Солонгосын Чонжинь (2011)

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* www.khb.ru
* www.khv.ru

## Эх сурвалж 

Ангилал:Хабаровскийн хязгаарын суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ангилал:1858 онд байгуулагдсан
Уршка Жолнир

**Уршка Жолнир** (, 1981 оны 10 сарын 9-нд Жалецэд төрсөн) нь Словенийн жүдочин. Тус улсын анхны, одоогоор цорын ганц олимпын аварга эмэгтэй тамирчин юм.

Тэрээр Бээжингийн олимпын нээлтийн ёслолд улсынхаа тугчийн үүргийг гүйцэтгэжээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
*Database Olympics

Ангилал:Словенийн жүдоч
Ангилал:Словенийн тамирчин цэрэг
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Словенийн олимпын оролцогч
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн европын аварга
Ангилал:Словенийн жүдогийн улсын аварга
Ангилал:Словенийн олимпын аварга
Ангилал:Словенийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Словенийн оны шилдэг тамирчин
Ангилал:Югославчууд
Ангилал:Словеничүүд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Шү Лили

**Шү Лили** (; 1988 оны 2 сарын 18-нд Шаньдун мужийн Биньжоуд төрсөн) нь Хятадын жүдочин.

## Гадны холбоос
*Танилцуулга, *Judoinside.com*

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын жүдоч
Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Хятадууд
Чита

**Чит** ( ; ) бол ОХУ-ын Өвөр Байгалын хязгаар болон Чита дүүргийн төв,  Сибирийн төмөр замын чухал өртөө бүхий Чита голын эрэг дээр оршиж буй хот юм. 

Дэвсгэр нутгийн талбай — 534 км², хотын хүн ам— 333 679 (2023 он).

Эрчим хүчний болон хүнсний аж үйлдвэрлэлтэй. 

## Түүх 
1660-1670 оны орчим суурин болж байгуулагдсан гэж үздэг.

1851 онд энэ нь хотын статусыг авч, Өвөрбайгалийн бүс нутгийн төв болж, Транс-Байгалийн казакуудын армийн захиргаа энд байрладаг байв.

1897 онд Чита хотоор дамжин Транссибирийн төмөр зам баригдсан. 1899 оны 7-р сарын 15 -нд одоогийн өртөөний барилгын суурийг тавьж, Чита-Сретенск төмөр замын хэсгийн дагуу хөдөлгөөн эхэлсэн байна. 1900 онд төмөр зам баригдаж дууссаны дараа Чита нь Өвөрбайгалийн хамгийн том тээврийн төв, аж үйлдвэрийн төв болсон ажээ.

1905 оны Оросын хувьсгалын үеэр энэ хотод Читийн Бүгд Найрамдах Улс байгуулагдаж байжээ. 

Чита хот 1930 онд байгуулагдсан бөгөөд 1995 оны 4-р сараас олон улсын статустай болсон "Кадала" нисэх онгоцны буудалтай. 

## Уур амьсгал 
## Хамтрагч хотууд 
Чита хотын хамтран ажилладаг хотуудад:
*  Хайлаар, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс, 1992 оноос хойш
*  Чита, Япон Улс, 1994 оноос хойш
*  Чойбалсан, Монгол Улс, 1995 оноос хойш
*  Абилин, Америкийн Нэгдсэн Улс, 1996 оноос хойш
*  Манжуур, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс, 1999 оноос хойш

## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Өвөр Байгалын хязгаарын суурин
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ким Жэ-бом

**Ким Жэ-бо́м** () — 1985 оны 1 сарын 25-нд улсынхаа Умард Кёнсан аймгийн Кимчонь хотод төрсөн, эрэгтэй жүдо барилдааны 81 кг жингийн олимпын аварга (2008), дэлхийн хошой аварга (2010, 2011), Азийн наадмын аварга (2010), Ази тивийн таван удаагийн аварга (2005, 2008-2012), Өмнөд Солонгос улсын жүдоч. 2008 оноос 81 кг жинд өгсөж олимп, дэлхийд амжилт гаргах хүртлээ дотооддоо 73 кг жингийн И Вонь-хи, Ван Ги-чүнь хоёрыг бардаггүй байсан. 2008 оны олимпын шигшээ барилдаанд залуу Ким Германы Оле Бишофт дийлдэж байсан бол 2012 онд мөн даваанд дэлхийн хошой аварга цолтой Ким Бишофоос хариугаа авч аваргалж байв.

## Эх сурвалж
* Жүдо бөхийн танилцуулга, дүн мэдээний сан: Ким Жэ-бом 

Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүдоч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Тагир Хайбулаев

**Тагир Камалудинович Хайбулаев** (1984 оны 7 сарын 24-нд ЗХУ, ЗСБНАДагестан Улсын Кизилюртад төрсөн) нь Авар гаралтай, Оросын жүдочин.

## Эшлэл
* Танилцуулга, *Judoinside.com*

Ангилал:Оросын жүдоч
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн европын аварга
Ангилал:Оросын олимпын аварга
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Оросын олимпын оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Люси Декосс

**Люси Декосс** (, 1981 оны 8 сарын 6-нд Шомонд төрсөн) нь Францын жүдочин.

Ангилал:Францын жүдоч
Ангилал:Францын олимпын аварга
Ангилал:Францын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн европын аварга
Ангилал:Францын олимпын оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (офицер)
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Бөх

**Бөх** бол хүч, оюун ухааны бяраар өрсөлддөг эртний спортын нэг төрөл юм. Тодорхой дүрэм журмын дагуу төрөл бүрийн арга мэх, уран чадвараар эсрэг талаа унагаадаг хоёр хүний өрсөлдөөн. Дэлхийн улс бүр үндэсний онцлог бүхий бөхийн хэлбэр болон аргатай байдаг. Монгол бөх, Хятад бөх, Оросын самбо, Японы сүмо гэх мэт бүгд л өөр өөрийн гэсэн барилдах хэлбэр болон тэмцээний дүрэмтэй. Грек, Хятад, Япон болон Египет зэрэг улс орны эртний судар бичигт үүнтэй холбогдох материал байдаг. 
Бөх нь МЭӨ 708 онд эртний олимпод нэг төрөл болж байсан байна. Одоогоор олон улсын шинжтэй бөхийн тэмцээний хэлбэрт сонгомол болон чөлөөт гэсэн хоёр хэлбэр зонхилж байна. Тэмцээний үед биеийн жингээр ангилалд хуваагдаж өрсөлддөг. Сонгомол бөх 1896 оны орчин үеийн анхны олимпын хөтөлбөрт багтаж байсан бол чөлөөт бөх нь 1904 онд албан ёсоор олимпын төрөл болжээ.   
 
Бөх анх олимпын төрөл болохдоо жин болон цагийн хязгаар байгаагүй. 1900 оны 2-р олимпод бөхийн төрөл багтаагүй ч түүнээс хойш бүх олимпын хөтөлбөрт багтсаар иржээ. 2004 оны Афины олимпод шинээр эмэгтэйчүүдийн төрөл нэмэгдэж орсон.
 
## Талбай
Бөхийн тэмцээний талбайн хүрээ нь 12 метрийн урттай дэвсгэр байх ба түүний зузаан нь ихэвчлэн 6 см орчим, дэвсгэрийн төвд 9 метрийн диаметртэй тойрогт тэмцээний бүс байдаг.

## Дүрэм
Тэмцээний нэг үе 2 минут үргэлжлэх бөгөөд 2 үед илүүрхсэн тамирчин ялалт авах ба бөхчүүд 9 метрийн диаметртэй улаан тойргийн дотор зогсоно. Өөр өөр арга мэхээр өрсөлдөгчөө унагаана (оноо авна), эсвэл өрсөлдөгчийнхөө хоёр мөрийг хэсэг хугацаанд хөдөлгөөнгүй газарт дарж ялахыг (цэвэр ялалт) эрмэлзэн барилддаг. 

## Жүдо
Тэмцээний үед тамирчин бүсэлхийнээс дээд хэсэг болох толгой, хүзүү, цээж, гарнаас мэх авч болдог. Эсрэг талаа унагааснаар оноо авна.
 
### Чөлөөт
Чөлөөт бөхөд бүх биеийн хэсэг рүү довтолж болдог. Толгой, хүзүү, цээж, дээд доод мөч тэврэх, гуя ороох, хөлөөр дэгээдэх гэх мэт хөдөлгөөнөөр өрсөлдөгчөө унгаах эсвэл дарснаар оноо авна. Гэхдээ жүдо ч бай, чөлөөт бөх ч бай, аль аль нь нударгалах, өшиглөх, цохих гэх мэт үйлдлийг хориглодог. Хэрэв ийм үйлдэл гаргавал эхний удаад сануулж эсрэг талд нь оноо өгнө. Байдал үүнээс дордвол шууд ялагдана.

## Цахим холбоос 

Ангилал:Тулааны спортын төрөл
Ангилал:Олимпын спортын төрөл
Сүтхөл хошуу

thumb|Тува дахь Сүт-Хөл хошууны байршил
**Сүт-Хөл** («Сүүннуур») **хошуу** ( ;  ; *сүт* - «сүү», *хөл* - «нуур») болбоос ОХУ-ын холбооны нэгж Бүгд Найрамдах Тува Улсын одоогийн 17 хошууны нэг нь юм. Сүт-Хөл хошуу 6,691.25 &nbsp;км² газар нутагтай, (2010 оны тоологдсон) 8,689 хүн амтай. Хошууны төв нь Суг-Аксы («Усны адаг») суурин юм.

## Газарзүй 
Сүт-Хөл хошуу БНУ-ынхаа баруун биед нь байрладаг. Хемчик гол нутгийн зүүн урд захаар урсдаг. Нутгийн баруун хойноос Алаш, Ак-Суг, Ишкин зэрэг гол урсан ирж Хемчик голд цутгана. Хошуундаа ганц Сүт-Хөл («Сүүн нуур») гэх жижиг нуур байдаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Сүт-Хөл хошуу дотроо 7 суманд (; ) хуваагддаг.
* Ак-Даш (монголоор «Цагаан гантиг»)
* Алдан-Маадыр («Жаран баатар»)
* Бора-Тайга («Бор тайга»)
* Ишкин 
* Кара-Чыраа («Хар шугуй»)
* Кызыл-Тайга («Улаан тайга»)
* Суг-Аксы («Усны адаг»)

## Зүүлтийн лавлагаа
Ангилал:Тува орны хошуу
Цагаан Орд

**Цагаан Ордны Улс** - 13-15-р зууны үеийн Алтан Ордны Улсын хараат улс юм. Энэ улсыг Зүчи ханы том хүү Орд хан байгуулсан юм. Энэ улс нь одоогийн Казахстаны хойд, зүүн хойд, Сибирийн төв ба өмнөд хэсэг, Енисей мөрний сав газар багтаж байсан гэж үздэг. 

Цагаан Ордны Улс нь өөрийн гэсэн хан эзэнтэй ч, **Зүчийн Улс**ын зүүнгар нь болох тул, Бэрх Сарайд суух хааны нэрийг аливаа зарлиг, зоосон мөнгөний тэргүүнд тавьдаг байжээ.  1370-1390-ээд оны хооронд хаан ширээний төлөө үймээн самуун өрнөж байсан тул хүч чадал нь их суларчээ. 1446 онд Зүчи хааны хүү Шибаны удмын Абулхайр хан өөртөө нэгтгэсэн.

Ангилал:Азийн түүхэн улс
Ангилал:Төв Азийн түүх
Ангилал:Хойд Азийн түүх
Ангилал:Алтан Ордны Улс
Ангилал:Их Монгол Улс
Аслей Гонсалес

**Аслей Гонсалес** (, 1989 оны 9 сарын 5-нд төрсөн) нь Кубын жүдочин.

Ангилал:Кубын жүдоч
Ангилал:Кубын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:Кубачууд
Төмөрбаатарын Санчир

**Төмөрбаатарын Санчир** (1980 онд Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд төрсөн) нь үндэсний бөхийн улсын заан цолтой бөх юм.

## Амжилт
*2010 онд улсын гарьд И.Доржсамбуугаар 5 давж улсын начин цол,
*2012 онд улсын арслан Д.Азжаргалаар 6 давж улсын харцага цол хүртсэн.
*2013 улсын арслан Х.Мөнхбаатараас сэргээш илэрсэн учир улсын заан цол нөхөн олгосон.
*2013 онд 5 давсан

### Улсын наадмын дэвжээнд 
### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Хархорины хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Кайла Харрисон

**Кайла Харрисон** (, 1990 оны 7 сарын 2-нд Охайо муж улсын Миддлтаунд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын жүдочин.

## Зураг

Зураг:Kayla Harrison.JPG
Зураг:Kayla Harrison with a fan.JPG
Зураг:
Зураг:

Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүдоч
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:Америкчууд
Керстин Тиеле

**Керстин Тиеле** (, 1986 оны 8 сарын 26-нд Зүүн Германы Риезад төрсөн) нь Германы жүдочин.

## Эшлэл
* Танилцуулга

Ангилал:1986 онд төрсөн
Ангилал:Германы жүдоч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Германы олимпын мөнгөн медальтан
Жемма Гиббонс

**Жемма Гиббонс** (, 1987 оны 1 сарын 6-нд Лондоны Чарльтонд төрсөн) нь Их Британийн жүдочин.

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:Их Британийн жүдоч
Ангилал:Их Британийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Их Британичууд
Эрдэнэбатын Эрдэнэчулуун

**Эрдэнэбатын Эрдэнэчулуун** (1962 онд Өвөрхангай аймгийн Хайрхандулаан суманд төрсөн)
нь Тод манлай уяач цолтой уяач юм. Түүний уясан морьд улс, бүсийн наадмуудаас нийт 21 түрүү, 45 айраг авч байжээ.

2001 онд Алдарт уяач, 2005 онд Манлай уяач, 2007 онд Тод манлай уяач цол хүртсэн.

## Амжилт
*Том шарга
**1997 АХ-75 жилийн ойд даага айрагдсан
**2000 АХ-79 жилийн ойд соеолон түрүүлсэн
**2000 Даншигт түрүүлсэн
*Хар
**1999 АХ-78 жилийн ойд даага түрүүлсэн аман хүзүүдсэн
**2001 АХ-80 жилийн ойд улсын наадамд хязаалан насанд
*Амгалан төрийн ажнай шарга азаргаа улс бүсэд 10 түрүүлж 4 айрагдуулсан
**2000 АХ-79 жилийн ойд улсын наадамд шүдлэн насанд түрүүлсэн
**2001 АХ-80 жилийн ойд улсын наадамд хязаалан насанд айрагдсан
**2002 АХ-81 жилийн ойд улсын наадамд соеолон насанд түрүүлсэн
**2003 АХ-82 жилийн ойд улсын наадамд азарган насанд айрагдсан
**2004 АХ-83 жилийн ойд улсын наадамд азарган насанд түрүүлсэн
**2004 Их хурд-3 түрүүлсэн
**2007 АХ-86 жилийн ойд улсын наадамд азарган насанд түрүүлсэн
**2007 Их хурд-5 аман хүзүүдсэн
**2008 АХ-87 жилийн ойд улсын наадамд азарган насанд түрүүлсэн
**2009 АХ-88 жилийн ойд улсын наадамд азарган насанд түрүүлсэн

Ангилал:Тод манлай уяач
Ангилал:Хайрхандулааны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Тод манлай уяач

**Тод манлай уяач** гэдэг нь улс, бүсийн наадмаас 12 түрүү эсвэл 24 айраг авсан хурдан морины уяачид өгдөг, уяачдын хамгийн том цол юм. 

## Тод манлай уяачид
#Данзаннямын Даваахүү - Төв, Баянцагаан
#Цэрэндоржийн Аюуш - Архангай, Хотонт
#Дамбадаржаагийн Онон - Төв, Сэргэлэн
#Гарамжавын Сандуйжав - Улаанбаатар, Налайх
#Цэрэнгийн Хэнмэдэх - Төв, Сэргэлэн
#Эрдэнэбатын Эрдэнэчулуун - Өвөрхангай, Хайрхандулаан
#Цэвээнжавын Дуламсүрэн - Архангай, Хотонт
#Сумьяасүрэнгийн Ганхуяг - Төв, Түмэнцогт
#Дагвадоржийн Ганбаатар - Өвөрхангай, Нарийнтээл
#Дашдоржийн Мөнхбат - Төв, Баянцогт
#Дагвадоржийн Цэрэнжигмэд - Өвөрхангай, Нарийнтээл
#Гаваагийн Батхүү - Өвөрхангай, Хужирт
#Чимэддоржийн Ганзориг
#Ганзоригийн Тэмүүлэн
Идалис Ортис

**Идалис Ортис** (испаниар Idalys Ortiz-Boucurt, оросоор Идалис Ортис, англи латин үсэгт хэвшсэн нь Idalys Ortiz) - олимпын алт (), мөнгө (2016), хүрэл медальт () медальт, ДАШТ-ий хошой алт (, ), 4 удаагийн хүрэл медальт (, , 2017, 2018), 1989 онд улсынхаа Пинар-дель-Рио мужид төрсөн Куба улсын эмэгтэй жүдоч. 

## Эх сурвалж 
* Жүдо бөхийн талаар: Идалис Ортис

Ангилал:Кубын жүдоч
Ангилал:Кубын олимпын аварга
Ангилал:Кубын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Кубын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:Кубачууд
Сүгимото Мика

нь Японы жүдочин.

## Цахим холбоос 
* Танилцуулга, *Judoinside.com*.

Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн аварга
Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Хёого мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Тедди Ринер

**Тедди Пьер-Мари Ринер** (франц:-*Teddy Pierre-Marie Riner*, 1989 оны 4 сарын 7-нд Гваделупын Пойнт-а-Питрт төрсөн) нь Францын жүдочин. Жүдо бөхийн +100 кг жинд хамгийн залуудаа дэлхийн аварга цол хүртсэн, мөн хамгийн олон удаа буюу 11 удаагийн Дэлхийн аварга, 3 удаагийн Олимпын  (2012, 2016, 2020) аварга, 5 даа Европын аварга болсон эрэгтэй алдарт жүдо бөх юм.

Тэрээр гэр бүлийнхэн нь аяллаар явж байх үед Гваделуп арал дээр төрсөн бөгөөд Парист өсчээ.

Ринер 2.04 метр өндөртэй бөгөөд 125 кг жинтэй ажээ. Түүнийг "Тедди баавгай" (Teddy Bear) гэж хочилдог.   

"Тедди баавгай" 2010 оноос хойш 9 жилийн турш дэвжээн дээр ялагдал хүлээлгүй нийт 157 ялалт байгуулжээ. 

2022 оны 5-р сард францын шигшээ багийн хамт Монголд бэлтгэл хийхээр ирсэн. 

## Гэр бүл 
Тедди Ринер Лютна Плокус-тай хамтран амьдардаг бөгөөд 2014 оны 4 дүгээр сарын 1-нд тэд нар Эден хүүтэй болсон. 2018 оны 10 дугаар сард мөн охин Исис төржээ.

## Эшлэл
Ангилал:Францын жүдоч
Ангилал:Францын олимпын аварга
Ангилал:Францын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн европын аварга
Ангилал:Францын олимпын оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (офицер)
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Эриэл Санчес

**Эриэл Санчес Леон** (, 1975 оны 4 сарын 12-нд Санкти Спиритус мужийн Фоментод төрсөн) нь Кубын Үндэсний Цувралын Санкти Спиритус багт тоглодог, бэйсболын баригч юм.

Ангилал:1975 онд төрсөн
Ангилал:Кубын бэйсболчин
Махараштра

**Махараштра** (лат-га. *Maharashtra*) — Энэтхэг улсын харьяа, нутгийн өрнөд биед оршдог **муж**.

307 мянган км² газар нутаг, 112 сая хүн амтай. Албан ёсны бөгөөд нутгийн хэл нь марати.

## Газар зүй 
thumb|left|200px|Декканы тэгш өндөрлөг
Махараштра нутаг Энэтхэгийн хойгийн төв болон өрнөд хэсэгт оршдог. 

Баруун талаараа Арабын тэнгисийн 840 км урт эрэгтэй. 50–80 км эрэг дагуу нам доор газрыг Конкан гэдэг. Түүнээс дорнод зүгт Өрнө Гатын нуруу эрэг дагуу сунайна. Нуруунаас дорно зүгийн өргөн уудам нутаг Декканы тэгш өндөрлөгт хамаарна. 

Бусад талаараа Гужарат, Мадяпрадеш, Чаттисгар, Телангана, Карнатака, Гоа муж, Дадра-Нагархавели нутагтай хиллэдэг.

Ургамал амьтнаар баялаг. Нутгийн 20% ой. 

## Хүн ам зүй 
Махараштра хүн амын тооны олноор улсын хэмжээнд 2-р байранд орно. 

Хотын хүн амын эзлэх хувь 55% байна. 

Нутгийн хүн амын олонх нь мужийн албан ёсны хэл болох марати хэлээр хэлэлцэнэ. Бусад хэлтэн бас бий. 

Хүн амын 80% хиндү, 11% лал, 6% буддын шашин шүтлэгтэй.

### Хот суурин 
Томоохон хот (2011 оны байдлаар):
* Мумбай – 12,442,373 хүнтэй,
* Пуне – 3,124,458,
* Нагпур – 2,405,665,
* Тане – 1,818,872,
* Насик – 1,486,973,
* Аурангабад – 1,171,330.

## Түүх 
Махараштра нутагт эртнээс олон янз хаант улс халалцан оршсоор ирсэн.  

17-19-р зууны эхэн хүртэл Маратийн эзэнт гүрэн оршин байв. 

16-р зуунд Португалынхан Бомбей буюу өнөөгийн Мумбай хавьд колони үүсгэн өргөжүүлж эхэлсэн. 

Британи-Маратийн гурван дайны үр дүнд Британийн колоничлолд шилжиж Бомбей мужид хамааруулжээ. Нагпур гэх мэт хараат гүнт улсууд оршин байв. 

Энэтхэг тусгаар тогтносны дараа 1956 онд хэлний байдлыг харгалзан Бомбей мужийн зарим хэсгийг өөр мужид шилжүүлж, Хайдарабад мужийн марати хэлт хэсгийг Бомбейд нэгтгэжээ. Мөн энэ үед хос хэлт муж байхыг эсэргүүцсэн хөдөлгөөн хоёр зэрэг дэгдэж үр дүнд хүрч 1960 онд Гужарат, Махараштра хоёр муж болон салсан. 

## Зураг 

Jawaharlal_Nehru_Trust_Port.jpg
Organic_sugar_cane.JPG
RaigadFort3.jpg
Maharashtra_Nite_Fellowship.jpg

## Эшлэл

Ангилал:Энэтхэгийн муж улс
Гуантанамо

**Гуантанамо** () нь Кубын зүүн өмнөд хэсэгт орших Гуантанамо мужийн нийслэл хот юм.

Хотод Кайманера боомт, мөн АНУ-ын Тэнгисийн Цэргийн Хүчний бааз байдаг. Тус хот нь чихрийн нишингэ, хөвөнгийн тариалан ихтэй бөгөөд хотын эдийн засгийн уламжлалт салбар нь газар тариалан билээ.

## Эшлэл
## Гадны холбоосууд
*Гуантанамо хотын танилцуулга хуудас

Ангилал:Кубын суурин
Ангилал:Кубын аймгийн төв
Ангилал:Гуантанамо аймгийн суурин
Швейцар франк

**Франк** (, фр. *franc suisse*, , ром.: *franc svizzer*;  Тэмдэглэгээ: Fr. эсвэл SFr.; код: **CHF**) нь Швейцар болон Лихтенштайн улсуудын албан ёсны мөнгөн тэмдэгт юм.

## Цахим холбоос 
* Швейцарын Үндэсний Банк
* Свиссминт
* Schweizer-Franken.ch, Information about the Swiss Franc
*Colnect.com, Swiss banknotes catalog
*   Швейцар франк (Цаасан дэвсгэрт)

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
Ангилал:Европын мөнгөн тэмдэгтийн нэгж
Ангилал:Швейцарын эдийн засаг
Ангилал:Лихтенштайны эдийн засаг
Ангилал:Лихтенштайн-Швейцарын харилцаа
Андерсон Родригес

**Андерсон Родригес** (, 1974 оны 5 сарын 21-нд Бело Оризонтид төрсөн) нь Бразилын волейболчин.

Ангилал:1974 онд төрсөн
Ангилал:Бразилын волейболчин
Виллиам Сигров

**Виллиам Рэймонд Сигров** (, 1898 оны 7 сарын 2 &ndash; 1980 оны 6 сарын 5) нь Их Британийн хөнгөн атлетикч юм.

Их Британийн армид алба хааж байхдаа дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцсон тэрээр 1920 оны зуны олимп Бельгийн Антверпен хотод зохиогдоход 3000 метрийн багийн гүйлтийн төрөлд Жо Блюитт, Альберт Хилл нарын хамт мөнгөн медаль хүртэж, 5000 метрийн гүйлтийн төрөлд 6-р байр эзэлжээ.

Дөрвөн жилийн дараа 1924 оны зуны олимпоос 3000 метрийн багийн гүйлтийн төрөлд дахин мөнгөн медаль зүүжээ. 

Тэрээр 1926 онд Нормансал бэлтгэл сургуулийг Зүүн Сассексийн Сифордод байгуулж, хичээлийн эрхлэгч, математикийн багшаар ажиллаж байв. Сифорд хот дахь Сигров Вэй гудамж түүний нэрээр нэрлэгдсэн аж.

## Эшлэл
*sports-reference

Ангилал:Их Британийн 1500 метрийн гүйгч
Ангилал:Их Британийн холын зайн гүйгч
Ангилал:Их Британийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч
Ангилал:1920 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1924 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1898 онд төрсөн
Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
Батмөнхийн Сангисүрэн

**Батмөнхийн Сангисүрэн** нь Өвөрхангай аймгийн Тарагт сумын  харъяат, улсын начин цолтой бөх юм.

## Амжилт
#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Тарагтын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Руслан Олихвер

**Руслан Иосифович Олихвер** (1969 оны 4 сарын 11-нд төрсөн) нь Оросын волейболчин. Литва гаралтай тэрээр 1992 оны зуны олимпод ТУХН, 1996, 2000 оны зуны олимпуудад Оросын багийн бүрэлдэхүүнд багтан оролцож байжээ. Эхний олимпдоо 7-р байр эзэлсэн бол 2 дахь олимпдоо 4-р байр эзэлж, улмаар сүүлчийн олимпоосоо мөнгөн медаль хүртсэн аж.

## Гадны холбоос
* Танилцуулга

Ангилал:ЗХУ-ын волейболчин
Ангилал:Оросын волейболчин
Ангилал:1969 онд төрсөн
Баруунхэмчиг хошуу

thumb|Тува дахь Барыын-Хемчик(«Баруун Хэмчиг») хошууны байршил
**Барыын-Хемчик** («**Баруун Хэмчиг**»;  ; ) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Тува Улсын хошуу. Хүн амын тоо — 14.7 мянга (2002). Үүнээс хошууны төв Кызыл-Мажалык суурин/суманд 5 мянга нь суудаг.

## Газарзүй 
Барыын-Хемчик («Баруун Хэмчиг») нь Тува орны баруун биед байрладаг. Хемчик («Хэмчиг»), түүний цутгал Барлык («Барлаг») зэрэг голтой. Хэдий  харъяалагддаггүй ч гэсэн Ак-Довурак хот Кызыл-Мажалыкаас холгүй энэ хошууны нутгийн төвд нь оршдог.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Барыын-Хемчик («Баруун Хэмчиг») хошуу дотроо 9 суманд ( ба *сумон* ; ) хуваагддаг.
# Ак (монголоор «Цагаан»)
# Аксы-Барлык («Барлагийн адаг»)
# Аянгаты («Аянгат»)
# Барлык («Барлаг» гэсэн голын нэр)
# Бижиктиг-Хая («Бичигтэй хад»)
# Кызыл-Мажалык («Улаан толгой/гүвээ»)
# Хонделен («Хөндлөн»)
# Шекпээр («Цэмбэн» гэх утгатай *шекпен* гэдэг үгтэй холбоотой байж магадгүй)
# Эрги-Барлык («Эртний Барлаг»)

## Лавлах сурвалж 
Ангилал:Тува орны хошуу
Хамада Шүнкичи

(1910 оны 10 сарын 19 &ndash; 2009 оны 12 сарын 7) нь Японы зүлэгний хоккейн тамирчин, бизнесмэн.

Дунд сургуульд байхдаа Кэйо Фүцүбү сургууль руу шилжин, тэнд байхдаа зүлэгний хоккейгоор хичээллэж, хаалгачийн байрлалд тоглох болов. Кэйо Их Сургуульд суралцаж байхдаа улсынхаа шигшээ багт багтан 1932 оны олимпод оролцсон байна. Тус олимпод 3 баг оролцсон бөгөөд тэрээр 13 гоол алдсан ч багийнхаа хамт мөнгөн медаль хүртжээ.

4 жилийн дараа дахин олимпод оролцож, 2 ялж 1 ялагдсан амжилттайгаар хэсгийн шатнаас хасагдсан бөгөөд тэрээр хаалгандаа 11 гоол алдсан аж.

Хожим ОМ Сэйсакүжо компанийн захирлуудын зөвлөлийн дарга, Дайва Боо компанийн захирлуудын зөвлөлийн гишүүнээр ажиллаж байв.

## Эшлэл
*databaseOlympics.com
*Sports-Reference.com
*"Хамада Шүнкичи нас барав" 

Ангилал:Японы хоккейчин
Ангилал:Японы бизнесмен
Ангилал:1910 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Кременчук

]]
**Кременчук** () нь төв Украины Полтава мужийн аж үйлдвэрийн чухал ач холбогдолтой хот юм. Кременчуг тойргийн засаг захиргааны төв болох тус хот нь Днепр мөрний эрэг дээр оршино.

## Эшлэл
Ангилал:Полтава мужийн суурин
Ангилал:Днепр мөрний суурин
Ангилал:Украины их сургуулийн хот
Зүүнхэмчиг хошуу

thumb|300px|Чөөн-Хемчик («Зүүн Хэмчиг») хошууны байршил
**Чөөн-Хемчик** («**Зүүн Хэмчиг**») **хошуу** ( ; ) болбоос ОХУ-ын холбооны нэгж Бүгд Найрамдах Тува Улсын  17 хошууны нэг нь юм. Тус хошуу 6,484.56 км² нутагтай, 1989 онд 22,748 хүнтэй байсан бол 2010 он болоход 21,170 хүн оршин сууж байна (Хошуудаас хүн амын тоогоор 2-р олон). Үүнээс хошууны төв Чадаана (оросоор *Чадан*) хот/балгасанд 45.4% нь суудаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Зүүн Хэмчиг хошуу дотроо 1 хот (эсвэл балгас; ), 11 сум (орос. *сельское поселение* буюу *сумон*; ) болж хуваагдана.

## Лавлах холбоос
Ангилал:Тува орны хошуу
Баффин арлын урсгал

**Баффин арлын урсгал** буюу **Баффины урсгал** нь Умард мөсөн далайн Баффины булангийн баруун хэсгээр, Баффин арлын дагуу өмнийг чиглэн урсах далайн хүйтэн урсгал юм. Баруун Гренландын урсгал болон Умард мөсөн далайн усаар тэжээгддэг бөгөөд цаашилбал Лабрадорын урсгал болдог. Өдөрт дунджаар 17 км-ийн хурдтайгаар урсдаг байна.

## Эшлэл
Ангилал:Баффины булан
Ангилал:Баффин арал
Ангилал:Атлантын далайн урсгал
Александр Михайлин

**Александр Вячеславович Михайлин** (1979 оны 8 сарын 18-нд Москвад төрсөн) нь Оросын жүдочин.

## Цахим холбоос 
*Танилцуулга, *JudoInside.com*
*Барилдааны бичлэгүүд, *Judovision.org*

Ангилал:Оросын жүдоч
Ангилал:Оросын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
[[Ангилал:Жүдогийн европын аварга]]
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Оросын олимпын оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1979 онд төрсөн
Сун Дэ-нам

**Сун Дэ-нам** (; 1979 оны 4 сарын 5-нд Кёнги аймгийн Юнъиньд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын жүдоч.

Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүдоч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1979 онд төрсөн
Жэймс Корсон

**Жэймс Хант "Жим" Корсон** (; 1906 оны 1 сарын 14 - 1981 оны 11 сарын 12) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч.

Корсон Номхон Далайн Их Сургуулийг бакалавр, Өмнөд Калифорнийн Их Сургуулийг магистр зэрэгтэйгээр дүүргэжээ.  Тэрээр оюутан байхдаа Нидерландын нийслэл Амстердамд зохиогдсон 1928 оны зуны олимпод оролцож, зээрэнцэг шидэлтийн төрөлд 47.10 метрийн амжилтаар хувийн дээд амжилтаа тогтоосон хэдий ч хүрэл медаль хүртсэн.

Корсон хожим Номхон Далайн Их Сургуульдаа хөнгөн атлетик, америк хөлбөмбөгийн дасгалжуулагчаар ажиллаж байсан бөгөөд 1972-73 онд Вилламетт Их Сургуулийн түр ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байжээ. Тэрээр уг хоёр их сургуулиас хүндэт доктор цол хүртсэн. 

## Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын зээрэнцэг шидэгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1928 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1906 онд төрсөн
Ангилал:1981 онд өнгөрсөн‎
Миэ

**Миэ аймаг** нь умраас өмнө рүү 170 км, дорноос өрнө тийш 80 км үргэлжилсэн, газар орны байдлын хувьд уул, тал, хөндий, элсэн эрэг бүхий далай тэнгисийн эрэг хосломол нутагтай.

## Газар зүй 
Нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр 5.776.56 га агаад аймгууд дотроо 25-д ордог, Хоншюү арлын төв дунд хэсгийн ихээхэн тохиромжтой байрлалтай. Тоокёогоос 2,5, Кёотогоос 2, Оосака, Нарагаас 1 цаг явж хүрдэг. Миэ аймаг хэдэн мянганы тэртээгээс “Умашикү күни” буюу гоо сайхны эх орон гэдгээрээ алдаршсан нь гагцхүү байгалийн үзэсгэлэнтэй нь төдийгүй зартай сайхан хоол хүнстэй нь холбоотой ажээ.

## Түүх 
Энд хүмүүс анх 10 мянган жилийн тэртээ суурьшсан ба VII зууны эцсээр, Кофүны үеийн дараа энд эзэн хаан Саикүгийн ордонг барьж босгосон нь одоогийн Мэива хот болно. Эдогийн үед өдгөөгийн мужийн нутаг дэвсгэрийг феодалын хэд хэдэн эзэмшилд хуваасан агаад Күваны болон Аноцү боомтыг барьсан, тээврийн гол судас нь Тоокайдо болон Исэг зорих мөргөлчдийн зам тус мужаар дамждаг.

## Эдийн засаг 
Аймгийн үйлдвэрлэлийн үндсэн хүчин зүйл нь ой мод, усан онгоц, хөдөө аж ахуй, загас агнуурын аж үйлдвэр юм. Миэ нь Япон даяар Исэ хавч, Мацүсүкагийн үхрийн мах, Овасэ агаруугаараа зартайн дээр сувдаараа бол Японоор тогтохгүй гадаад ертөнцөд хамгийн их алдаршсан. Тус мужид жил бүр асар олон жуулчид Япон даяараас болон улс орнуудаас ирдэг, үзэх ч юмтайн эн тэргүүнд байгалийн цогцолборууд орно. Миэ дэх үндэстний хэмжээний 2, мужийн 5 парк нийт нутаг дэвсгэрийн 1\3-г эзэлдэг. Дараа нь түүх соёлын дурсгалууд орно. Энд Шинто шашны гол шүтээн болох дэлхийд алдартай Исэ сүм, нинжягаараа зартай Ига нутаг, шумбагч хүүхнүүд Ама, Микимото арал дээрх сувдны ферм, Үзно цайз гээд олон газрыг үзэж харах боломжтой. Тус дүүрэг дурсгалт газруудаасаа гадна алдар цуутай хүмүүсээрээ нэрд гарсан агаад хайкү шүлгээрээ алдаршсан найрагч Мацүо Башё, mitsui corp-н үндэслэгч Такатоши Мицүи, Хокайдо арлын нэрийг нь өгсөн алдартай аялагч Такэши Мацүүра, сувдны фермыг үндэслэгч Кокичи Микимото гээд олон алдарнууд чухам энд төржээ.

Аймгийн сүлд тэмдгэн дээр Хирагана цагаан толгойн “ми” үеийг урнаар угалзлуулан дүрсэлсэн нь мужийн нэрний эхний үе болно. Сум хэлбэрийн гурвалжин нь хөгжил дэвшлийг, дугуй хэсэг нь алдарт сувдны үйлдвэрлэлийг бэлгэднэ.

## Цахим холбоос 
* Миэ аймгийн аялал жуулчлалын мэдээлэл

Ангилал:Миэ муж
Ангилал:Японы муж
Санти Касорла

**Сантьяго (Санти) Касорла Гонсалес** (; 1984 оны арванхоёрдугаар сарын 13-нд Льянера хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Арсенал» болон Испанийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог. 2008, 2012 оны Европын аварга.

## Замнал 
Касорла 2011 оны долоодугаар сарын 26-нд «Малага» багт 21 сая еврогоор элсэв.

2012 оны наймдугаар сарын 7-нд Премьер лигийн «Арсенал» түүнийг элсүүлсэнээ зарлав.

## Амжилт 
;Багийн
 **Вильярреал**

* Интертото цомын эзэн **(1)**: 2004
* Испанийн АШТ-ий хүрэл медаль **(1)**: 2004/2005
* Испанийн АШТ-ий мөнгөн медаль **(1)**: 2007/2008
* Европа лигийн дэд байр **(2)** : 2003/2004, 2010/2011

 **Арсенал**
* Английн цомын эзэн **(1)**: 2013/14
* Английн супер цомын эзэн **(1)**: 2014

 **Испанийн шигшээ**

* Европын аварга **(2)**: 2008, 2012
;Хувийн
* Испанийн шилдэг хөлбөмбөгчин («Don Balon»): 2007

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* Санти Касорла - Topforward
* 

Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Вильярреал багийн тоглогч
Ангилал:Рекреативо багийн тоглогч
Ангилал:Малага багийн тоглогч
Ангилал:Арсенал багийн тоглогч
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн европын аварга
Ангилал:Испаничууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Зуунмод-Тэрэлжийн тулалдаан

Манжийн хаан Галданд өөрийн элч төлөөлөгчөө довтолгон захиа ирүүлж өөртөө татахыг зорьж байв. Гэвч Галдан дөнгөж эзлээд буй халхыг манжид алдахгүйн тулд 1696 онд цэрэг, албат иргэдээ нүүлгэн Хэрлэн, Туул голын саваар цэргийн хүрээгээ засчээ. Тэрээр Хөлөнбуйрын нутгагт үе үе уулгалан мал сүрэг дээрэмдэн барга үзэмчний зарим ноёдтой холбоо тогтоон хүчээ зузаатгахыг эрмэлзэж байв. Галдан халхын нутгийг эзэлж, гол удирдагчдыг гартаа оруулах зорилготой байсан ч чадсангүй. Халхын удирдагчид Манжийн хаанд итгэл олж, нэгдсэн цэргийн хүчээр алдагдсан нутгаа Галдангаас чөлөөлж авахыг хүсэж байв.
 
Энэ үед Галдан Ар халхын зарим ноёдыг элсүүлэн хүчээ зузаатгаж авчээ. Энэ мэдээг сонссон Манжийн хаан Галданг даран сөнөөхөөр яаравчилж, ингэхдээ халхын ноёдын хүчийг ашиглахаар шийдэв. Тэрээр их цэргээ Бээжингээс хэдийнээ хөдөлгөжээ. Тэдний дунд Халхын ноёд, цэргүүд олноор нэмэгджээ. Гэвч хугацаа хожих, хууран мэхлэх зорилгоор Манжийн Энх амгалан хаан, Галданд 200 лан мөнгө, хэлхээтэй зоос, алтан хуяг, магнаг дээл, булган малгай зэрэг ховор нандин бэлэг хүргүүлсэн байна. Мөн худ ургийн барилдлага тогтоох үүднээс Манжийн хааны гүнж Түвэ Цэнг авчирснаа айлтгажээ.
 
Галдан захидал, бэлэг сэлт, хааны гүнжээс татгалзсангүй хүлээн авч, элч төлөөлөгчийг буцаажээ. Тэрбээр Өвөрмонголын зарим ноёдоор дамжуулан Манжийн их цэрэг ирснийг мэдсэн тул Манжийн зүүн замын цэргийг угтуулан хамгаалалтын зуутуудыг үлдээгээд гол хүчээ Хэрлэнгээс Туулын сав, Тэрэлж, Зуун модны орчим нүүлгэжээ. Хүч тэнцвэргүй хамгийн том шийдвэрлэх тулаан нь Зуун модонд болжээ. Энэ бол Халхын нутгийн төв хэсэг байлаа. Манжийн түүхэнд зөвхөн Манжийн цэрэг тулалдсан мэтээр бичдэг боловч үнэндээ Манжаас гадна халхын ноёдын цэрэг тулаанд гол үүрэгтэй байсан түүхэн баримт нилээд бий.
 
Зуун модны тулаанд Галдангийн нэг цэрэгт Манж-Халхын 10 цэрэг ноогдож байв. Тулааны эхний хоёр хоногт аль аль талаасаа ихээхэн хохирол амсчээ. Гурав дахь өдрөөс Манжийн тал Галданг гурван талаас нь бүслэн хүнд байдалд оруулав. Халхын ноёдын газар орноо мэдэх давуу тал үүнд нөлөөлсөн байж болох юм. Иймд Галдан хаан Ану хатан нар нөөц мянгатаа өөрсдөө толгойлон байлдааны талбарт оржээ. Ану хатан хүнд шарх авч, Галдан цэргүүдтэйгээ Туул өгсөн ухарч гурван газраар Манжийн цэргийн бүслэлтийг сэтлэн гарчээ.
 
Энэ дайнд ойрадууд гурван мянган хүнээ олзлуулж, таван мянган хүнээ алуулж, бие биенээсээ сарнин салжээ. Үлдсэн хэсэг нь Тамирын голд цугларан яах ийх тухайгаа зөвлөлдсөн байна. Гэвч Галдангийн гол жанжин болох Данзан-Омбо, Дугарравдан зэрэг хүмүүс өөр өөрийн албатаа дагуулан Алтай, Завхан, Хүнгүй тийш салан оджээ.
 
Зуун модны байлдаанаас Галданг зугтаалган алдсандаа Манжийн хаан ихэд харамсаж, Галдангийн толгойг даруй авч ирсэн хүнд “нэг лан маханд нэг лан мөнгө, нэг лан ясанд нэг лан алт тус тус олгоно” хэмээн зар тарааж байв. Зуун модны дайнд хүнд шархадсан Ану хатан замдаа өөд болжээ.

Ангилал:Зүүнгарын хаант улс
Ангилал:Чин улс
Ангилал:Зүүнгар-Чин улсын дайн
Ангилал:Монголчуудын оролцсон дайн
Ангилал:Манжуудын оролцсон дайн
Ангилал:Зуунмод
Ангилал:Шийдвэрлэх тулалдаанууд
Самбуугийн Сэрчмаа

**Самбуугийн Сэрчмаа** буюу **Sally** нь Монголын дуучин, поп дива,дуу зохиогч юм. 1982 онд Улаанбаатар хотод төржээ. Түүнийг анх нэрд гаргасан бүтээл нь "*Монгол дуу*" юм.
## Намтар 
Дуучин Сэрчмаа 1982 онд Улаанбаатар хотноо Самбуугийн гэр бүлд мэндэлсэн бөгөөд бага нас нь 4 дүгээр хороололд өнгөрчээ.

Түүний тухай дуучин Сарантуяа 1999 онд . гэж хэлж байсан удаатай.

Тэрээр 2010 онд Бээжин хотноо Баярт хэмээх Өвөр Монгол залуутай гэр бүл болж, охинтой болсон ч өдгөө тусдаа амьдардаг.

## Гаргасан цомгууд 
### CD 
### DVD 
## Дүрстэй дуунууд

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Нүүр хуудас/3

Proper vertical writing mode is currently supported by only Internet Explorer. See also CSS3 Text Module.

{|
|valign=top width=40|

ᠭᠠᠷᠴᠠᠭ
ᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ ᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ

|valign=top|

|valign=top width=200|
Ангилал:Википедиа:Нүүр хуудас
Оросууд

**Оросууд** (орос. олон тоонд-*русские*) — Орос улсын үндсэн хүн ам, Слав хэл-угсааны ард түмэн, 100-110 сая орчим хүнтэй үндэстэн. ОХУ-ын Үндсэн хуулиар оросууд бол улс бүрдүүлэч ард түмэн гэж тодорхойлсон байдаг.

## Оросуудын Монгол нэр 
Буриад хэлээр оросууд „мангад“ (ᠮᠠᠩᠭᠤᠳ) гэж гэдэг байсан. Энэхүү үгийн утга мангас вэ. Өнөөдрийн албан ёсны нэр төвийг сахисан „орос“ гэж өөрчлөсөн байна.

## Хүний тоо
ОХУ-ын хүн амын 2010 оны тооллогоор 77,8% болох 111 сая хүн Орос үндэстэн гэдгээ мэдүүлсэн. Үүнээс гадна ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байж байгаад тусгаар тогтносон Европын Украин, Беларусь, Латви, Эстони, Литва, Молдав, Азийн Казахстан, Узбекистан, Киргиз, Туркменистан зэрэг арваад улсад оросууд мэдэгдэхүйц олноор байдаг. Америк, Канад, Бразил, Герман руу цагаачилсан хүний тоо цөөнгүй. Ингээд харвал дэлхий даяар багадаа 112 сая, ихдээ 150 сая, дунджаар 133 сая
орос хүн амьдарч байна.

## Хэл бичиг 
Оросууд орос хэлээр хэлэлцдэг. Эрдэмтэд орос хэлийг төрөл гарлаар нь Энэтхэг-Европ хэлний язгуурын Слав салбар, тэр дотроо беларусь, украин хэлний хамтаар Зүүн Слав бүлэгт хамааруулж ангилсан. Орос цагаан толгойд кирилл үсгээс гаралтай Аа Бб Вв Гг Дд Ее Ёё Жж Зз Ии Й й Кк Лл Мм Нн Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ээ Юю Яя гэсэн нийт 33 үсэг ордог.

## Нэмж унших 
*Оросын түүх

## Зураг 

Файл:Gorskii 04421u.jpg
Файл:Russian peasant girls in front of a traditional wooden house in Kirillov.jpg
Файл:Sergey Mikhaylovich Prokudin-Gorsky - A.P. Kalganov with son and granddaughter, ca. 1910.jpg|alt=
Файл:Мезенские-коновалы 1890.jpg|alt=
Файл:Pomor man.jpg|alt=

## Зүүлт, тайлбар 
## Цахим холбоос 
* Русские: краткое описание
* Основные этнотерриториальные группы 
* Ученые завершили масштабное исследование генофонда русского народа (Фотороботы) «Усреднённый» портрет типичных русских 
* Статья «Русские» в Малом энциклопедическом словаре Брокгауза и Евфрона

Ангилал:Европ дахь угсаатан
Ангилал:Ази дахь угсаатан
Ангилал:Хятад дахь угсаатан
Ангилал:Слав төрлийн хэлт угсаатан
Ангилал:Оросын ард түмэн
Бэннокбөрний тулалдаан

**Бэннокбөрний тулалдаан** (, шот. ''Blàr Allt a' Bhonnaich'', 1314 оны 7 сарын 23-24) нь Шотландын тусгаар тогтнолын нэгдүгээр дайны шийдвэрлэх тулалдаануудын нэг бөгөөд Шотландын ялалтаар өндөрлөжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Шотландын тусгаар тогтнолын дайны тулалдаан
Ангилал:Стирлинг (тойрог)
Ангилал:1314 он
Ангилал:14-р зууны тулалдаан
Ангилал:14-р зууны Шотландын түүх
Манчестер

**Манчестер** (англи. *Manchester*) нь Их Британи, Английн баруун хойд хэсэгт Их Манчестерт мужид ордог хот юм. 2011 оны байдлаар 503,000 орчим оршин суугчтай. Манчестер хотын дагуул хотууд, ойр орчимд оршин суугчдын тоо 2.2 саяд хүрэх бөгөөд Их Британийн томоохон төвлөрлүүдийн нэгд тооцогдоно.

Тус хотод Премьер лигийн Манчестер Юнайтед болон Манчестер Сити багууд байдаг. Манчестерт мөн дэлхийн анхны төмөр замын өртөө байдаг, эрдэмтэд дэлхийд анх удаа атомыг хуваасан газар байдаг.

Бирмингем, Лийдс (англи. *Leeds)* , Шефийлд (англи. *Sheffield)*, Ливерпүүл, Лондон хотуудын зэрэгцээ Манчестер нь Аж үйлдвэрийн хувьсгалын төвүүдийн нэг байсан бөгөөд дэлхийн анхны аж үйлдвэрийн хот байв. Одоогийн байдлаар Манчестер бол тус улсын соёл, аж үйлдвэр, санхүү, худалдаа, тээврийн томоохон төв юм. Механик инженер, нэхмэл, хими, хөнгөн, цаасны үйлдвэрүүд хөгжсөн. Манчестерийн их сургууль нь Их Британийн хамгийн нэр хүндтэй их сургуулиудын нэг юм.

18-р зууны дунд үеэс аж үйлдвэрийн хувьсгалын улмаас хот эрчимтэй хөгжиж эхэлсэн. 1789 онд Питер Дрингуотер хөвөнгийн үйлдвэрт уурын хөдөлгүүр гарч ирэв. 19-р зуунд энэ хот нэхмэлийн үйлдвэрлэлийн төвүүдийн дунд дэлхийд тэргүүлэгч болжээ.

## Эшлэл 

Ангилал:Их Манчестерийн суурин
Ангилал:Английн хот
Ангилал:Баруун Умард Английн суурин
Ангилал:Их Британийн их сургуулийн хот