Мосфильм кино студи

**Мосфильм кино студи** буюу Холбооны улсын нэгдсэн аж ахуйн нэгж       (орос. Кино студия "*Мосфильм"*)- Зөвлөлт ба Оросын 1924 онд байгуулагдсан кино студи юм. Оросын кино, телевиз, видео бүтээгдэхүүний дийлэнх хувийг үйлдвэрлэдэг, Европ дахь хамгийн том кино студиудын нэг. ОХУ-ын Москва хотын "Воробьевый Горы" хэмээх газар 34.5 га талбайд байрладаг.

2020 оны байдлаар тус кино студи 2500 гаруй бүрэн хэмжээний кино бүтээжээ.

Бүтэн нэр: "Мосфильм кино концерн" Холбооны улсын нэгдсэн аж ахуйн нэгж.

## Түүх 
1923 оны 11-р сард Александр Ханжонков, Иосиф Ермольев нарын нэрэмжит, улсын чанартай хоёр кино үйлдвэрийн үндсэн дээр анх Госкиногийн 1-р үйлдвэр байгуулагдав. Кино студийн байгуулагдсан он сар өдрийг ихэвчлэн 1924 оны 1-р сарын 30 буюу нисгэгчдийн тухай "Далавчаар өндөр өөд" /«На крыльях ввысь»/ киноны нээлт болсон өдрөөс тооцдог байна.

1926 онд Госкиноны 3-р үйлдвэртэй нэгдээд «Совкино» Москвагийн нэгдсэн үйлдвэр, 1930 оноос «Союзкино» Москвагийн нэгдсэн үйлдвэр, 1932 оноос  «Росфильм» Москвагийн үйлдвэр, 1933 оноос «Союзфильм» Москвагийн кино үйлдвэр, 1934 оноос Москинокомбинат, 1935 оноос «Мосфильм» кино үйлдвэр, 1936 оны 1-р сарын 4-нөөс «Мосфильм» кино студи гэх нэртэй болжээ. 

Кино, гэрэл зургийн үйлдвэрийн ерөнхий газрын (орос. *Главное управления кинофотопромышленности*, товч. ГУКФ) 1936 оны 9-р сарын 26-ны өдрийн шийдвэрээр Ялта кино студийг Мосфильмийн харьяалалд шилжүүлсэн бөгөөд 1938 оны 10-р сард Мосфильм кино студи хосолсон зураг авалтын газартай болсон юм. 

Дэлхийн 2-р дайны үед студийн 1 мянга орчим ажилчин фронтод мордсон бөгөөд тэдний 146 нь дайны талбарт нас баржээ. 1941 оны 10-р сарын 14-ний өдөр ЗХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн шийдвэрээр кино студийг Алма-Ата (Зөвлөлт Казахстан) руу нүүлгэн шилжүүлж, Нэгдсэн Төв Кино Студийн нэг хэсэг болжээ. 1944 онд Москва дахь зураг авалтыг дахин сэргээсэн байна. 

1952 онд ЗХУ-ын Засгийн газар Москва болон Холбооны Бүгд найрамдах улсын нийслэлүүдийн кино студиуд, соёлын төвүүдийг сэргээн засварлах тухай тогтоол гаргажээ.

1959-1960 онд бүтээлч үйлдвэрлэлийн холбоодыг бүтцийн хэлтэс болгон өөрчлөн зохион байгуулжээ: Нэгдүгээр (уран сайхны удирдагч Григорий Александров), хоёрдугаар (уран сайхны удирдагч Иван Пырьев), Гуравдугаар (найруулагч Михаил Ромм, Юлий Райзман), түүнчлэн хүүхдийн болон хүүхдийн нийгэмлэг, залуучуудын кино (Александр Птушко), телевизийн киноны холбоо (тэргүүлэгч Роман Тихомиров), зохиолч, кино ажилчдын холбоо (тэргүүлэгч Ефим Дзиган, Григорий Бакланов, Юрий Бондарев). 1966 онд бүтээлч холбоодыг дугаарлахаа больж, эхний холбоо нь "Цаг үе", хоёр дахь нь "Луч", гурав дахь нь "Нөхөр", дөрөв дэх нь "Залуус", тав дахь нь "Телефильм", зургаа дахь нь "Глобус" нэртэй болсон. Мосфильм, Студи театр хоёрын нягт уялдаа харилцааг хангахын тулд жүжигчдийн холбоог байгуулсан. 1964 онд байгуулагдсан "Туршилтын бүтээлч кино студи"-ийг 1968 онд өөрийн эрхтэйгээр тус кино студид нэгтгэсэн байна. 

Тус студи нь гадаадын кино компаниудад жүжигчин, зураглаач, зураач, нүүр будагч, гэрэлтүүлэгчийн сонгон шалгаруулалтад продакшн, бүтээлч үйлчилгээ үзүүлж, ЗХУ-ын газар нутагт зураг авалт, зургийн гэрэлтүүлгийн тоног төхөөрөмжөөр хангадаг байв. Студи 5 мянга орчим мэргэжилтнээс бүрдэж, 54 га газар үйл ажиллагаагаа явуулж байв.

1980-аад оны дундуур студид (ерөнхий архитектор Н. Давыдов) шинэ дууны студи баригдсан бөгөөд энэ нь акустикийн чиглэлээр мэргэшсэн Британийн архитектор Том Хидлигийн оролцоотойгоор бүтээгдсэн юм.

1989 онд кино студи "Мосфильм" Улсын уран бүтээлч, үйлдвэрлэлийн нэгдэл болж өөрчлөгдөн, бүтэц өөрчлөгдсөн: жүжгийн үйлдвэрлэлийг "Время", "Союз", "Жанр" кино студиуд хийж эхэлсэн, "Тойрог", "Нөхөр", "Эхлэл" бөгөөд инээдмийн кинонууд - голчлон "Хэмнэл" кино студи, хүүхэд, залуучуудын кино - "Залуус" кино студи, туршилтын кинонууд - Туршилтын залуучуудын бүтээлч нийгэмлэг, телевизийн кинонууд - "Телефильм" кино студи. 

1990 оны 12-р сард "Мосфильм" улсын уран бүтээлч үйлдвэрлэлийн нэгдэл нь "Мосфильм" кино концерн болсон. 

## Орчин үе 
"Мосфильм" бол Оросын кино урлагийн системийн бүрдүүлэгч компани юм. 2002 оны байдлаар 1020 хүн ажиллаж байсан. Үйлдвэрлэлийн хүчин чадал нь жилд 100 орчим кино бүтээх боломжийг олгодог байна. 2020 оны байдлаар Мосфильм нь Холбооны улсын нэгдсэн аж ахуйн нэгж (орос. *Федеральное государственное унитарное предприятие*, ФГУН) бөгөөд кино концерн хэлбэрээр үйл ажиллагаагаа явуулж, янз бүрийн кино компаниуд, уран бүтээлийн холбоодод зөвхөн зураг авалтын танхим төдийгүй оффис (кино багийн ажлын байр), түүнчлэн пиротехникээс автомашины тээвэр хүртэл тусгай цогцолборуудыг түрээслэдэг. Концерны ерөнхий захирал, кино студийн ТУЗ-ийн дарга Карен Шахназаровын хэлснээр тус компани төсвөөс татаас авдаггүй бөгөөд түүний сэргээн босголт, шинэчлэлийг өөрийн орлогоор хийдэг байна.

Мосфильм студи кино үйлдвэрлэлийн чиглэлээр үйлчилгээ үзүүлэхээс гадна төрөл бүрийн түгээлтийн компаниудад гадаадын уран сайхны киноны орчуулгын дуу оруулдаг ажээ. 

## Удирдлага 
* Борис Михин (1924—1925) — 1-р Госкинофабрик
* Михаил Капчинский (1925—1926) — 1-р Госкинофабрик
* Михаил Кресин (1925—1926) — 3-р Госкинофабрик
* Илья Трайнин (1926—1930) — Москвагийн нэгдсэн кино үйлдвэр «Совкино»
* Виктор Смирнов (1931) —Москвагийн нэгдсэн кино үйлдвэр «Союзкино» 
* Соломон Орелович (1931—1933)
* Сергей Саврасов (1933—1934)
* Борис Бабицкий (1934—1937) — Москинокомбинат (1934), Мосфильм (1935 оноос)
* Софья Соколовская (1937)
* Аркадий Хачатурьян (1937—1938) (захирлын үүрэг гүйцэтгэгч)
* Константин Полонский (1938—1940)
* Александр Грошев (1941)
* Владимир Головня (1943—1945)
* Михаил Калатозов (1945) (захирлын үүрэг гүйцэтгэгч)
* Леонид Антонов (1946—1949)
* Сергей Кузнецов (1949—1954)
* Иван Пырьев (1954—1957)
* Леонид Антонов (1957—1959)
* Владимир Сурин (1959—1970)
* Николай Сизов (1971—1985)
* Владимир Десятерик (1985—1987)
* Владимир Досталь (1987—1998)
* Карен Шахназаров (1998 оноос хойш)