open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Казак

:*Энэ бол "Казакууд" хэмээх зүүн славян бүлгийн тухай юм. Төв Азийн нүүдэлчин ард түмний хувьд "Казахууд"-ыг харна уу.
 дайралт, Франц Алексеевич Рубогийн уран зураг]]

**Казак** буюу **Казакууд** (украинаар: *козаки́*, оросоор: *казаки́*, польшоор: *kozacy*) бол Украин хийгээд Өмнөд Оросын тал нутагт үүссэн, голдуу зүүн слав бүлгийн хэлээр ярьдаг, ортодокс христ шүтлэгтэй хүмүүс юм. Хэл болон шашны олон бүлгүүд нэгдэж казакуудыг бий болгосон ба тэдний ихэнх нь хоорондоо уусан нийлж зүүн слав бүлгийн хэлээр ярьдаг, ортодокс христ шүтлэгтэй ард түмэн болжээ. "Казак" хэмээх нэрээр заримдаа жирийн адал явдал эрэгчдийг, эсвэл Зүүн Европын өмнөд хэсгийн хээр талаар (зэрлэг талыг үзэх) хэрэн явагчдыг нэрлэдэг байв.

*Казак* гэх нэр нь түрэг хэлний бүлгээс гаралтай *«чөлөөт дайчид»'' гэсэн утгатай үг бөгөөд казахуудтай үгийн гарал зүйн хувьд ижил боловч угсаатны зүйн хувьд огт хамааралгүй юм.

Казакууд нь доод Днепр, Дон, Терек, Урал мөрний сав газарт хүн ам цөөтэй бүс нутаг, арлуудад нутаглаж хил хамгаалах үүрэг хүлээдэг байсан агаад Украин, Оросын түүх, соёлын хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.

Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа ЗХУ өөрийн армийн бүрэлдэхүүнд байсан казак цэргийн ангиудыг татан буулгасан байна. 1980-аад оны дунд үеэс ЗХУ-ад өрнөсөн "перестройка" хэмээх өөрчлөн байгуулалтын үйл явцын үеэр казакуудын удам үндэсний уламжлалаа сэргээх ажлуудыг хийж эхэлсэн. 1988 онд ЗХУ урьдын казакийн байгууллагуудыг сэргээн байгуулах болон мөн тиймэрхүү байгууллагуудыг шинээр нэмж байгуулахыг зөвшөөрсөн хууль гаргасан байна. 1990-ээд онд бүс нутгийн олон эрх баригчид орон нутгийн захиргааны болон цагдаагийн эргүүлийн зарим үүргийг казакийн байгууллагуудад хүлээлгэн өгөхөөр тохиролцсон. 

2002 оны Оросын хүн амын тооллогын үеэр 140.028 хүн өөрийгөө "казак" гэж бүртгүүлсэн бол 2010 оны хүн амын тооллогоор 67.573 хүн казак удамтай болох нь тогтоогджээ. Европ болон дэлхийн бусад газруудад өөрийгөө казакуудтай холбодог 3.5-5 сая хүн байдаг. Казакийн байгууллагууд Орос, Украин, Беларусь, Казахстан, Канад, АНУ-д сайн дурын олон нийтийн байгууллага хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулдаг байна.

## Цахим холбоос 
* Cossacks of the Napoleonic Wars 1805–1815
* Orest Subtelny, Illia Wytanowytsch, Cossacks

## Эшлэл 

Ангилал:Байнгын бус цэрэг
Outlaw Star

**Outlaw Star** (; ) нь Японы цуврал анимэ юм. 1998 оны 1 сарын 8-ноос 6 сарын 25 хүртэл TV Tokyo, Cartoon Network телевизээр гарчээ. Bandai Visual, Sunrise-ын бүтээл.

## Холбоос
**Outlaw Star* Anime News Network вэбсайт дахь

Ангилал:Анимэ
The Big O

**The Big O** () нь Японы цуврал анимэ юм. 1999 оны 10 сарын 13-ноос 2003 оны 3 сарын 23 хүртэл WOWOW, Cartoon Network, Adult Swim телевизээр гарчээ. Bandai Visual, Sunrise-ын бүтээл.

## Холбоос
**The Big O* Anime News Network вэбсайт дахь

Ангилал:Анимэ
Мариуполь

**Мариуполь** () нь Украйны аж үйлдвэрийн хот бөгөөд далайн боомт хот юм.
 
## Хүн ам 
Хүн амын бүтэц: украйн (46%), орос (44%), грек (6,5%).

## Үйлдвэр 
Төмөрлөг боловсруулах үйлдвэр («Азовсталь», «Ильича»), машин бүтээх үйлдвэр («Азовмаш»), онгоц засварын үйлдвэр.

## Соёл 
Драмын театр, орон нутаг судлалын музей, их сургууль бий.

## Эшлэл 

Ангилал:Донецк мужийн суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Украины их сургуулийн хот
Павел Погребняк

**Павел Викторович Погребняк** (, *1983 оны арваннэгдүгээр сарын 8-нд төрсөн*) нь Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Оросын Премьер лигийн Урал болон Оросын шигшээ багийн довтлогч юм.

*Пога* болон *Агуу По* хочтой Погребняк нь нутаг нэгт Андрей Аршавинтай Зенит багт байхдаа хоршин тоглодог байв.

Түүний дүү Кирилл болон Николай нар нь Томь багийн тоглогчид юм.
## Замнал 
### Фулхэм 
2012 оны нэгдүгээр сарын 31-нд Премьер лигийн Фулхэм ирсэн ба анхны гараа, анхны гоолоо Сток Сити багийн эсрэг 2-1 харьцаагаар хожсон тоглолтонд 2012 оны хоёрдугаар сарын 11-нд хийж оруулжээ. Түүний дараа Лондоны дерби Куинз Парк Рейнжерс багийг 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд хожлын гоолыг оруулж гуравдугаар сарын 4-нд Чононуудыг 5-0 харьцаагаар бут ниргэсэн тоглолтонд "хэт-трик" хийж багийн түүхэн дэх *гурван тоглолтонд таван гоол оруулсан анхны тоглогч* болсон юм.

## Шагналууд 
### Клуб 
;Зенит Санкт-Петербург
*Оросын Премьер лиг (1): 2007
*Оросын Супер цом (1): 2008
*УЕФА-гийн цом (1): 2007–08
*УЕФА-гийн Суперц цом (1): 2008

### Хувийн 
;Зенит Санкт-Петербург
* УЕФА-гийн цомын Мэргэн бууч (1): 2007–08

## Эшлэл 
## Холбоос 
* Тоглогчийн профайл 
* 

Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Спартак Москва багийн тоглогч
Ангилал:Химки багийн тоглогч
Ангилал:Шинник Ярославль багийн тоглогч
Ангилал:Балтика Калининград багийн тоглогч
Ангилал:Томь багийн тоглогч
Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч
Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Москвагийн тамирчин
Ангилал:Оросын Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Оросууд
Филипп Сендерос

**Филипп Сильвен Сендерос** (, *1985 оны хоёрдугаар сарын 14-нд төрсөн*) — Швейцарын хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла болон Швейцарын шигшээд тоглодог.

## Товчхон
Өмнө нь тэрээр Серветт, Арсенал, Милан болон Эвертон багуудад тоглож байв.

Сендерос Швейцарийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 15-наас доош насны ангилалын багаас эхлэн тоглож залуучуудын шигшээ багийн анхны гараагаа 2005 оны гуравдугаар сард Францын эсрэг 0–0 харьцаагаар тэнцсэн тоглолтонд хийж байв. Сендерос 2006 болон 2010 оны ДАШТ, 2008 оны ЕАШТ-үүдэд тус тус оролцож байв.

## Амжилт
;Түрүү
*Английн цом: 2005
*Emirates Cup: 2007
*Амстердамийн тэмцээн: 2005, 2007
;Дэд байр
*УЕФА Аваргуудын Лиг: 2006
*Лигийн цом: 2007
*Английн супер цом: 2005

## Эшлэл
## Холбоос
* Албан ёсны цахим хуудас   
* Үзүүлэлт - Soccerbase
* Профайл - 4thegame.com
* Профайл - arsenal.com

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч
Ангилал:Валенсиа багийн тоглогч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Эвертон багийн тоглогч
Ангилал:Милан багийн тоглогч
Ангилал:Арсенал багийн тоглогч
Ангилал:Серветт багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Швейцарчууд
Мадагаскар (салаа утга)

**Мадагаскар:**

* Бүгд Найрамдах Мадагаскар Улс — Мадагаскар арлын улс
* Мадагаскар — дэлхийн дөрөвдүгээр том арал
* Мадагаскар — хүүхэлдэйн кино
Синди

thumb|Нэгэн Синди айл
thumb|Пакистан дахь Синд мужийн байршил
**Синдхи** эсвэл **Синди** () гэж Пакистан улсын Синд мужийн уугуул Синди хэлтэн хүнийг хэлдэг. Пакистанд 53,410,910, Энэтхэгт 2,810,000, нийт 58 сая орчим Синди хүмүүс байдаг. Олонх нь Ислам шашинтан. 

## Нэртэй Синди хүн 
* Беназир Бутто

## Тайлбар 
Ангилал:Синд
Ангилал:Пакистан дахь угсаатан
Ангилал:Энэтхэг дэх угсаатан
Михаил Прохоров

**Михаил Дмитриевич Прохоров** (, *1965 оны тавдугаар сарын 3-нд төрсөн*) нь Оросын тэрбумтан ба Америкийн сагсан бөмбөгийн Бруклин Нетс багийн эзэмшигч юм.

2011 оны арванхоёрдугаар сард 2012 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж Ерөнхий сайд, Ерөнхийлөгч асан Владимир Путинд ялагдаж байв. 
 онд.]]
Прохоров хөрөнгөөрөө Оростоо гуравт бичигддэг бол *дэлхийд 32-т* хэмээн *Форбс* сэтгүүлээс 2011 онд 18 тэрбум долларын хөрөнгөөр нэрлэсэн билээ. 
## Нэмэлт 
*Нью Жерси Нетс
*Оросын Холбооны Улсын 2012 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
*Article about his January 12, 2007 arrest
*2007 *Kommersant* article about Prokhorov standing down as Norilsk CEO
*"Mikhail Prokhorov: The Russian Is Coming", *60 Minutes*, CBS-TV, March 28, 2010

Ангилал:Оросын бизнесмен
Ангилал:Оросын биатлоны тэргүүн
Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоонд баг эзэмшигч
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Оросын Иргэний платформын гишүүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1965 онд төрсөн
Мартин Лоуренс

**Мартин Фицжеральд Лоуренс** ( , *1965 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин, кино найруулагч, продюссер, зохиолч болон элэглэлийн урлагийн нэрт төлөөлөгч юм.

1990-ээд онд инээдмийн кино бүтээлүүдэд бүтээсэн гол дүрүүдээрээ Холливудад алдаршсан ба онцлон дурдвал *Муу залуус*, *Цэнхэр алмааз* болон *Бүдүүн ээжийн байшин* зэрэг болно.

## Эшлэл 
## Холбоос 
*
*Interview, 2005, BlackNews
*Interview, 7/03, BlackFilm
*Interview: January 25, 2006 on the Tavis Smiley show
*Martin Lawrence HBO Stand-Up Special Videos

Ангилал:1965 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Нью-Йорк хотын хүн
Ангилал:Америкчууд
Дэвид Морс

**Дэвид Баудич Морс** (, *1953 оны аравдугаар сарын 11-нд төрсөн*) нь Америкийн тайз, дэлгэцийн урлагийн жүжигчин юм.

Тэрээр Жэк Моррисон эмчийн дүрийг *Сент-Элсвер* телевизийн олон ангит цувралд 1982-1988 оны хооронд бүтээж дэлгэцийн урлагийн замналаа эхлүүлсэн бөгөөд *Харанхуйд бүжиглэгч*, *Хэлэлцээр хийгч*, *Ногоон бүс*, *Саад*, *Шөнийн урт удаан үнсэлт*, *Авралын гарц*, *Хад чулуу*, *Эцсийн арга*, *12 сармагчин*, *16 өрөө* болон *Хөөгдсөн нь* кинонуудад бүтээсэн дүрүүдээрээ алдартай билээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* 
* Дэвид Морс Internet Off-Broadway Database дахь

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын дуучин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Мадагаскар (арал)

thumb|250px|Хиймэл дагуулаас авсан зураг (2003 он)
**Мадагаскар**  — Африкийн зүүн эргээс Мозамбикийн хоолойгоор тусгаарлагддаг Энэтхэгийн далай дахь дэлхийн дөрөвдүгээр том арал. Халуун орны уур амьсгалтай. Гэхдээ урд зүгийн хошуудаа дулаан орны уур амьсгалтай. 

Арлын урт - 1600 км, өргөн - 600 км гаран, талбай - 587 040 км². Аралыг бүхэлд нь хамарсан Антананариву нийслэлтэй Мадагаскар улс оршин тогтнодог. Арлын хамгийн өндөр цэг нь хойд хагаст байх Царатанана уулын хөвчийн Марумукутру (2876 м) унтарсан галт уул мөн. Арлын голоор Анжафи нэрт тэгш уулархаг газар тогдог. Үүнд, алт, зэс, төмрөөр баян 5 угсраа уулс байрладаг.

Хэдийгээр Африк тивтэй ойр боловч Мадагаскар арал ургамал, амьтадаараа хосгүй болоод сонирхолтой. Энд дэлхийн ургамал, амьтны зүйлсээс 5% нь олддог бөгөөд эдгээрийн 80% нь зөвхөн Мадагаскарт л байдаг. Учир иймээс, Мадагаскарыг «бяцхан тив» гэж үзэх нь бий.

Ангилал:Энэтхэгийн далайн арал
Ангилал:Мадагаскар
Нүүрс ус

нь сүүнээс олдсон дисахарид. Лактоз нь бета-1-4 гликозидийн хэлхээгээр холбогдсон D-галактозын ба D-глюкозын нэг нэг молекулаас тогтох дисахарид. Томъёо нь: C12H22O11.]]

**Нүүрс ус** нь нүүрстөрөгч (C), устөрөгч (H) ба хүчилтөрөгчийн (O) атомуудаас тогтох биологийн молекул бөгөөд ихэвчлэн 2:1 устөрөгч–хүчилтөрөгчийн атомын харьцаатай (устай адил) байдаг ба түүний эмпирик томъёо нь  (үүнд, *m* нь *n*-ээс ялгаатай байж болно) юм. Дээрхи дүрэмд захирагдахгүй тохиолдол байдаг. Жишээ нь ДНХ-ийн нэг бүрдүүлэгч, дезоксирибоз сахар нь C5H10O4 эмпирик томъёотой.
Нуурс усууд нь нүүрстөрөгчийн гидратууд юм. Бүтэцийнх нь хувьд тэдгээрийг полигидроксиальдегидууд ба кетонуудад багтаан авч үзвэл илүү тохирно.

## Эх сурвалж
## Эх үүсвэр
* 

## Гадаад холбоос
* Carbohydrates, including interactive models and animations (Requires MDL Chime)
* IUPAC-IUBMB Joint Commission on Biochemical Nomenclature (JCBN): Carbohydrate Nomenclature
* Carbohydrates detailed
* Carbohydrates and Glycosylation – The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology
* Functional Glycomics Gateway, a collaboration between the Consortium for Functional Glycomics and Nature Publishing Group
Фрэнк Райкард

**Франклин "Фрэнк" Эдмундо Райкард** (, *1962 оны есдүгээр сарын 30-нд төрсөн*) нь Суринам гаралтай Голландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч бөгөөд 1980-1995 оны хооронд Аякс, Спортинг, Сарагоса болон Милан багуудад тоглож байв. 
## Шагналууд
### Тоглогч
***Аякс**
**Голландын лиг
***1982, 1983, 1985, 1994, 1995
**Голландын Супер цом
***1993, 1994
**Голландын цом
***1983, 1986, 1987
**УЕФА Цомтой багуудын цомын тэмцээн
***1987
**УЕФА Аваргуудын лиг
***1995

* **Милан**
**Италийн лиг
***1992, 1993
**Италийн Супер цом
***1988, 1992
**Европын цом
***1989, 1990
**Европын Супер цом
***1989, 1990
**Тив хоорондын цом
***1989, 1990

* **Нидерланд**:
**УЕФА Европын аварга шалгаруулах тэмцээн
***1988

### Дасгалжуулагч
* **Барселона**
**УЕФА Аваргуудын лиг
***2005/06
**Ла Лиг
***2004/2005, 2005/06
**Испанийн Супер цом
***2005, 2006

***Нидерланд**
**2000 оны Европын АШТ
***Хагас шигшээ

### Хувийн
*Голландын Оны шилдэг хөлбөмбөгчин: 1985, 1987
*Серия А: Шилдэг гадаад тоглогч 1992
*Италийн Оны шилдэг хөлбөмбөгчин: 1992
*УЕФА-гийн Оны шилдэг дасгалжуулагч: 2005–06
* УЕФА-гийн Оны шилдэг бүрэлдэхүүний Шилдэг дасгалжуулагч: 2006
*Олон Улсын хөлбөмбөгийн холбооны Түүх, статистикийн хорооны Дэлхийн шилдэг клубын дасгалжуулагч: 2006
*Европын Оны шилдэг хөлбөмбөгчин Оны шилдэг дасгалжуулагч: 2006
*Дон Балоны нэрэмжит Ла Лигийн Оны шилдэг дасгалжуулагч: 2005, 2006

## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 
* www.fcbarcelona.cat вэбсайт дахь дасгалжуулагчийн профайл
* Аякс – Алдрын танхим 
* Cv Фрэнк Райкард (үзүүлэлтүүд) 
* Soccerphile-д Фрэнк Райкардын талаар
* 

Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Аякс багийн тоглогч
Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч
Ангилал:Реал Сарагоса багийн тоглогч
Ангилал:Милан багийн тоглогч
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Ла Лигийн тоглогч
Ангилал:Нидерландын лигийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:1988 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:1990 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:1994 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:1992 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Саудын Арабын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Спарта Роттердам багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Барселона багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Галатасарай багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Эредивизийн дасгалжуулагч
Ангилал:Ла Лигийн дасгалжуулагч
Ангилал:ФИФА 100
Ангилал:Амстердамын хүн
Ангилал:Нидерландчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Чарли Адам

**Чарльз Грэм Адам** (; 1985 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд Данди хотод төрсөн), **Чарли Адам** () — Шотландын хөлбөмбөгчин. Английн «Сток Сити» болон Шотландын шигшээд тоглодог.

## Замнал 
Ливерпүүл багийн бүрэлдэхүүнд 2011 оны долоодугаар сард 5 сая фунт стерлингээр гэрээ байгуулан элсчээ. 

2012 оны наймдугаар сарын 31-нд «Сток Сити» багт 4 сая фунтээр элсэж, дөрвөн жилээр гэрээлсэн.

## Амжилт 
 **«Рейнжерс»**
* Шотландын аварга **(2)**: 2004/05, 2008/09
* Шотландын цомын эзэн: 2007/08
* Шотландын лигийн цомын эзэн: 2007/08
* УЕФА цомын эзэн: 2007/08

 **«Росс Каунти»**
* Шотландын цомын эзэн: 2004/05

 **«Сент-Миррен»**
* Шотландын I дивизионы аварга: 2005/06
* Шотландын цомын эзэн: 2005/06

 **«Ливерпүүл»**
* Лигийн цомын эзэн: 2011/12
* Английн цомын эзэн: 2011/12

 **Шотландын шигшээ**
* Үндэстний цомын эзэн: 2011

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Профайл - «Сток Сити» 
* Профайл - transfermarkt.de 
* Профайл - worldfootball.net 
* Профайл - footballdatabase.eu 
* Чарли Адам - Шотландын хөлбөмбөгийн холбоо 
* 

Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч
Ангилал:Росс Каунти багийн тоглогч
Ангилал:Сент-Миррен багийн тоглогч
Ангилал:Блэкпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Ромын легион

Ромын легион гэдэг нь Ромын иргэдээс бүрддэг, эртний Ромын армийн үндсэн нэгж юм. 5000-6000 цэрэг багтах бөгөөд 10 когортод хуваагддаг.

## Гадны холбоос
Ангилал:Эртний Ромын зэвсэгт хүчин
Гней Помпей Магн

**Помпей** буюу **Их Помпей** хэмээн алдаршсан **Гней Помпей Магн** () нь МЭӨ 1-р зуунд амьдарч байсан цэргийн их удирдагч. Түүнд Агуу их Помпей гэдэг нэрийг нь Луций Корнелий Сулла Африкийн дайнаас буцаж ирэхэд нь өгчээ. Ромын консул бөгөөд Понтийн Митридат ба түүний хүргэн Агуу их Тигранестэй амжилттай байлдаж байв. Төрийн хамтран захирах тухай гэрээг Марк Красс ба Юлий Цезарь нартай байгуулж, анхны триумвиратыг бий болгосон. Дараа нь Марк Крассыг нас барсны дараа төрийн эрхийг Цезарьтай байлдаж Ферсалын тулаанд ялагдан Египет руу зугтаж очоод, тэндээ МЭӨ 48 онд алагджээ.

## Эшлэл

Ангилал:Ромын Бүгд Найрамдах Улсын консул
Ангилал:Авгур
Ангилал:Аллагын хохирогч
Ангилал:Помпей
Ангилал:МЭӨ 106 онд төрсөн
Ангилал:МЭӨ 48 онд өнгөрсөн
Жэйми Каррагер

**Жэймс Ли Данкан Каррагер** (, *1978 оны нэгдүгээр сарын 28-нд төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Ливерпүүл болон Английн шигшээ багийн хамгаалагч юм. Ливерпүүлд дэд ахлагч тэрээр багтайгаа хамгийн олон гараанд буюу 666 тоглолтонд оролцсон үзүүлэлттэй юм.

## Шагналууд
### Баг
**Ливерпүүл**

***Английн цом:**
****Түрүү** (2): 2000–01, 2005–06
***Лигийн цом:**
****Түрүү** (3): 2000–01, 2002–03, 2011-12
***Коммунити Шиелд:**
****Түрүү** (2): 2001, 2006
***Аваргуудын лиг:**
****Түрүү** (1): 2004–05;
***УЕФА-гийн цом:**
****Түрүү** (1): 2000–01
***УЕФА Супер цом:**
****Түрүү** (2): 2001, 2005

### Хувийн
*Хөлбөмбөгийн нийтлэлчдийн холбооноос тодруулдаг Оны шилдэг бүрэлдэхүүн: 2006
*Ливерпүүл багийн Оны шилдэг тоглогч: 2006–07

## Эшлэл
## Холбоос
*Жэйми Каррагерийн албан ёсны сайт
*liverpoolfc.tv вэбсайт дахь профайл
*BBCSport дахь профайл
*FootballDatabase дахь Жэйми Каррагерийн профайл болон үзүүлэлтүүд
*TheFA.com вэбсайт дахь профайл
*
* LFChistory.net вэбсайт дахь профайл
*FIFA.com дахь профайл
*ESPN дэх профайл
*Премьер лиг дэх профайл

Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Ливерпүүлийн тамирчин
Ангилал:Англичууд
Сонгуулийн тойрог

**Сонгуулийн тойрог** — сонгуульт албан тушаалтаныг юм уу төлөөллийн байгууллагад (жишээ нь: Улсын Их Хурал) төлөөлөгчийг сонгогч сонгох нутаг юм.
1994 он

## Энэ онд болсон үйл явдлууд 
## Энэ онд төрөгсөд 
## Энэ онд нас барагсад 
Ангилал:1994 он
#
Бихар

**Бихар** (лат-га. *Bihar*) — Энэтхэг улсын харьяа, нутгийн дорнод биед оршдог **муж**.

94 мянган км² газар нутаг, 103 сая хүн амтай. Албан ёсны хоёр хэл нь хинди, урдү.

## Газар зүй 
thumb|left|180px|Гол мөрний газрын зураг
Бихар нутаг Энэтхэг орны дорнод хэсэгт оршдог. 

Уттар Прадеш, Өрнөд Бенгал, Жарканд муж, Балба улстай хил залгадаг.

Нутгийн тэг голоор баруунаас зүүнш Ганга мөрөн урсдаг.

Ганга мөрний цутгал Гандак, Коши, Орхани, Сон зэрэг гол мөн урсана. 

Ганга мөрний нам доор газарт хамаарах ба үржил шимт хөрс шороотой.

Нутгийн хойд хязгаар Хималайн нурууны өвөр бэл болно. Нутгийн 7.2% ой.

## Хүн ам зүй 
Бихар муж хүн амын олноор (103 сая) Энэтхэг улсын мужийн дунд 3-р байр эзэлнэ. 

Хүн ард шигүү (1012 хүн/км²) суудаг. Хотжилтын хувь - 11% буюу улсдаа хамгийн бага.

Бичиг үсэгт тайлагдсан хувь - 63.8%. Үүнээс эрэгтэйд 73.5%, эмэгтэйд 53.3%.

Хинди, божпур, магах, майтил, урдү, бенгал хэлээр хэлэлцдэг. 

Хүн ардын 82.7%% хиндү, 16.7% лал шашин шүтлэгтэй.

### Хот суурин 
Томоохон хот (2011 оны байдлаар):
* Патна – 2,046,652 хүнтэй,
* Гая – 470,839,
* Багалпур – 410,210.

## Түүх 
Бихар нутагт эрт дээр үед Паталипутра нийслэлтэй Магада улс оршин байв. 

Вайшал гэдэг бүгд найрамдах улс нийтийн тооллын өмнөх үед байжээ. 

Гаутама Будда Магадад ном сургаалиа түгээж, Бодгая дахь Бодь модны доор даяанчилжээ. 

Дараа нь Паталипутрад төвтэй Маврын улс оршин тогтнов. Ашока хааны үед ихэд хүчирхэгжсэн.

Нутгийн ноёд эзэн мэдэж байгаад Их Могол Улс, дараа нь Британийн Энэтхэгийн мэдэлд оржээ. 

Бенгал мужийн харьяанд байгаад 1912 онд Бихар-Орисса муж болов. 1936 онд тус муж хоёр салж Бихар муж байгуулагдсан.

2000 онд Бихар мужийн өмнөд хэсэг Жарканд муж болон салжээ.

## Зураг 

Maha_Bodhi_tree_2.jpg|Бодь мод
Sher_Shah_Suri_Tomb.jpg|Нэгэн бунхан
Flooded_Bihar.JPG|2008 оны үерт  автсан тариан талбай
This_a_Picture_Taken_on_Opening_Day_Loknayak_Jai_Prakash_Institute_Of_Technology.jpg|Их сургуулийн хэсэг

## Эшлэл

Ангилал:Энэтхэгийн муж улс
Салхивч

Юманд салхи оруулах нүх сүв зайг **салхивч** гэж нэрлэдэг. Амьдралд түгээмэл хэрэглэгддэг нь цонхны салхивч юм. Цонхны салхивч ихэвчлэн 20-40 см урт өргөнтэй, ердийн цонхноос жижиг, нугастай, түгжээтэй байдаг.

Ангилал:Дотоод засал
Өмнөд Африк (бүс нутаг)

**Өмнөд Африк** — өмнө зүг талын Африк тивийн бүс нутаг.

## Тодорхойлолт болон хэрэглээ 
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын зүгээс улс төрийн газар зүйн хувьд Африк тивийг 5 хуваан бүсчлэдэгээс Өмнөдийн Африкт доорх 5 улсыг хамруулан үздэг:

* 
* 
* 
* 
* 

Энэ 5 улс мөн Өмнөд Африкийн Гаалийн Холбоо гэх байгууллагад багтдаг.

### Өмнөд Африкийн Хөгжлийн Хоршоо байгууллагын гишүүнчлэл 
Бүс нутагтаа хамтран ажиллацгаах зорилгоор 1980 онд Өмнөд Африкийн Хөгжлийн Хоршоо байгууллагыг үүсгэжээ. Үүнд дээрх 5, доорх 10 улс нэгджээ:

* 
* 
* 
* 
* Маврикий
* 
* 
* 
* 
* 

## Эх үүсвэр 
Ангилал:Африкийн газар зүй
Дорнод Африк

right|thumb|245px|

**Дорнод Африк**, **Зүүн Африк** – дорно зүгт байгаа Африк тивийн газар орон (бүс нутаг). Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага улс төрийн газар зүйн хувьд Африкийг 5 хуваан бүсчлэдгээс Дорнод Африкт доорх ялгаатай 17 улс орныг багтаадаг:

* Бурунди, Кени, Руанда, Танзани, Уганда – энэ 5 улс Дорнод Африкийн Хоршоо байгууллагын гишүүн. Бурунди, Руанда хоёрыг Төв Африкт багтаан үзэх нь бий.
* Жибути, Сомали (*Сомалилэндийг* багтааснаар), Эритрей, Этиоп – энэ Сомалийн хойгийн 4 улс
* Мадагаскар, Мозамбик – энэ 2 улс ихэнхдээ Өмнөд Африкт хамаардаг. Соёлын хувьд Мадагаскар Зүүн Өмнөд Ази, Энэтхэгийн далайн арлуудтай илүү хамаатай.
* Малави, Замби, Зимбабве – энэ 3 улс ер нь л Өмнөд Африкт хамаардаг. Өмнө нь Төв Африкийн Холбоо байгууллагыг үүсгэж байсан. 
* Коморын арлууд, Маврики, Сейшелийн арлууд – Энэтхэгийн далайн жижиг арлууд дээр тогтох 3 орон

## Эх үүсвэр
Ангилал:Африкийн бүс нутаг
Ангилал:Африкийн газар зүй
Малави

**Бүгд Найрамдах Малави Улс** () — дорнод өмнөд Африкт орших далайд гарцгүй улс. Тус орны газар нутаг хойноос урагш, умраас өмнө зүгт сунан тогтдог. Зүүн болон урд талаараа Мозамбик (хилийн шугамын урт 1569 км), баруун талаараа Замби (837 км), хойд талаараа Танзани (475 км) гэх гурван улстай хиллэдэг. Мозамбик, Танзанитай хиллэх нь Африкийн гуравдугаар том нуур Ньясагаар дайрна. Бүхэлдээ 118,000 хавтгай дөрвөлжин километр нутагт 13,900,000 хүн ам оршин амьдардаг. Нийслэл болоод ихийн их хот нь 780 мянган оршин суугчтай Лилонгве.

## Эх үүсвэр

Ангилал:Африкийн орон
Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон
Ангилал:Далайд гарцгүй орон
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Португал хэл

**Португал хэл** бол Португал улсын үндсэн хүн ам португал үндэстэн болон Бразил улсын үндсэн хүн амын төрөлх хэл юм. Мөн хуучин Португал улсын эзэмшилд байсан нутгуудад португал хэл өргөн тархсан байдаг. Хэл шинжлэлийн ангиллаар Энэтхэг-Европ язгуурын  Роман хэлний бүлэгт багтана. Португал хэлийг өдгөө 276 сая орчим хүн эх хэлээ болгон ашиглаж, 9 улс албан ёсны хэлээ хэмээн хуульчилжээ. 

Португал, Бразил, Ангол, Мозамбик, Кабо-Верде, Гвиней-Бисау, Сан-Томе ба Принсипи, Экваторын Гвинеи (испани, франц хэлийн хамт), Зүүн Тимор (австронезийн тетум хэлийн хамт), мөн Макао (хятад хэлний хамт) португал хэлийг албан ёсоор хэрэглэдэг. 

Испани, франц, итали зэрэг "Роман" хэлний бүлгийн гарал үүсэлтэй учраас бусад роман хэлтэй ихээхэн нийтлэг зүйлтэй байдаг. Ялангуяа испани хэлтэй ихээхэн ойролцоо байдаг.  

## Эх үүсвэр 

Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Европын Холбооны албаны хэл
Ангилал:Португал хэлтэй орнуудын хамтын нийгэмлэг
Ангилал:Роман хэл
Ангилал:Португалын хэл
Ангилал:Анголын хэл
Ангилал:Бразилын хэл
Ангилал:Кабо-Вердегийн хэл
Ангилал:Зүүн Тиморын хэл
Ангилал:Гвиней-Бисаугийн хэл
Ангилал:Макаогийн хэл
Ангилал:Сан-Томе ба Принсипийн хэл
Ангилал:Мозамбикийн хэл
Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Ангилал:Парагвайн хэл
Ангилал:Уругвайн хэл
Умард Африк

**Хойд Африк**, **Умард Африк** — Африк тивийн умард хэсэг дахь 10 сая орчим хавтгай дөрвөлжин км бүс нутгийг хэлнэ. Энэ бүс нутгийн ихэнхи талбайг Сахарын цөл эзэлдэг байна.

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага улс төрийн газар зүйн хувьд Африк тивийг 5 хуваан бүсчилдэгээс Умард Африкт Алжир, Египет, Ливи, Марокко, Өмнөд Судан, Судан, Тунис, одоогоор Мароккын захирч буй Баруун Сахар гэх 8 улс орныг хамаатуулж үздэг.

Умард Африкийн хамгийн том хот бол Каир юм. 9 сая гаруй хүн амтай энэ хот нь манай гарагийн хамгийн том хотуудын нэг юм. 2 сая гаруй хүн амтай бусад томоохон хотууд бол Египетийн Александриа, Мароккогийн Касабланка юм. Хойд Африкийн хүн амын 51 гаруй хувь нь хотод амьдардаг (Ливид энэ тоо 88% давсан).

## Эх үүсвэр

Ангилал:Африкийн газар зүй
Шууд тусагдахуун

**Шууд тусагдахуун** нь өгүүлбэрийн нэг гол гишүүнд оролцдог.

Өгүүлэгдэхүүн, шууд тусагдхуун, өгүүлэхүүн оролцсон өгүүлбэр цөм өгүүлбэр болно.

Шууд тусагдахуун нь юуг, хэнийг, хэдийг, ямрыг гэсэн асуултад хариулна.

Ангилал:Өгүүлбэр зүй
Вальтер Ульбрихт

**Вальтер Ульбрихт** (, 1893 оны 6 сарын 301973 оны 8 сарын 1) нь Германы коммунист улс төрч байв. Нэгдсэн Социалист Намын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар 1950-1971 онд ажилласан (нас барах хүртлээ "Хүндэт дарга") тэрээр Ваймарын үеийн Германы Коммунист Намыг байгуулалцаж, Нацистуудын засаглалын жилүүдэд Зөвлөлт Холбоот Улсад дүрвэн амьдарч байсан бөгөөд Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман Улс (Зүүн Герман)-ыг үүсгэн байгуулахад гар бие оролцжээ. Тус улсын ерөнхийлөгч Вильхельм Пик нас барсны дараа 1960 онд тэр Зүүн Германы төрийн тэргүүн болж, 1973 онд нас нөгчтөлөө тус албыг хашжээ.

## Тэмдэглэл

Ангилал:Дезертир
Ангилал:Германы Ардчилсан Социалист Намын гишүүн
Ангилал:Германы Бие даасан социал демократ намын гишүүн
Ангилал:ГКН-ын төв хорооны гишүүн
Ангилал:ГСНН-ын удирдлагын зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:ГСНН-ын төв хорооны гишүүн
Ангилал:Зүүн Германы төрийн тэргүүн
Ангилал:Марксизм-Ленинизмийн төлөөлөгч
Ангилал:ВБНУ-ын Райхстагийн гишүүн
Ангилал:Нацизмын үед Германы эзэнт гүрнээс дүрвэгч
Ангилал:Чөлөөт Германы үндэсний хороо
Ангилал:Зүүн Германы Ардын танхимын гишүүн
Ангилал:Карл Марксын одон шагналтан
Ангилал:Эх Орны Гавьяаны одон шагналтан (хүндэт хавчаар)
Ангилал:Нил одон шагналтан
Ангилал:ЗХУ-ын баатар
Ангилал:Берлиний хүндэт иргэнээс хасагдсан
Ангилал:Сталинизмын хүн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Зүүн Германы иргэн
Ангилал:1893 онд төрсөн
Ангилал:1973 онд өнгөрсөн
Хотын соёлын төв

[right|thumb|[Германы Оффенбах хотын соёлын төвийн нэгдүгээр давхрын байгуулалт]]
**Хотын соёлын төв**үүд нь Герман хэлтэй орнуудад өргөн тархсан байдаг. Хотын соёлын төвүүдэд соёлын арга хэмжээ зохион байгуулна.

Герман дахь хотуудын соёлын төвүүд:

* Бад- Годесберг хотын соёлын төв
* Бармер хотын соёлын төв
* Билефельд хотын соёлын төв
* Бремен хотын соёлын төв (*Бремен aрена* нэртэй болсон)
* Хемниц хотын соёлын төв
* Коттбус хотын соёлын төв
* Гёрлиц хотын соёлын төв
* Гёттинген хотын соёлын төв
* Грац хотын соёлын төв, 14.000м² гаруй талбайтай, 11.000 хүн зочилдог.
* Грайфсвальд хотын соёлын төв
* Хаген хотын соёлын төв
* Ханновер хотын соёлын төв
* Хайделберг хотын соёлын төв
* Кассел хотын соёлын төв
* Кёнигсберг хотын соёлын төв
* Любек хотын соёлын төв
* Магдебург хотын соёлын төв
* Майнц хотын соёлын төв, 19- р зууны сүүл хүртэл Германы хамгийн том баярын танхимтай байсан.
* Рурын Мюльхайм хотын соёлын төв
* Ноймюнстер хотын соёлын төв
* Оффенбах хотын соёлын төв
* Оснабрюк хотын соёлын төв
* Росток хотын соёлын төв
* Stadthalle der Freundschaft, Зүль хотын соёлын төв; Мөн Congress Centrum Suhl (CCS) хэмээн нэрлэдэг.
* Вена хотын соёлын төв
* Вупперьтал хотын соёлын төв

Ангилал:Арга хэмжээний байгууламж
Ангилал:Барилга байгууламжийн жагсаалт
Август Энна

180px|thumb|Август Энна
**Август Энна** (, 1859 оны 5 сарын 13 – 1939 оны 8 сарын 3) нь дууриудаараа алдаршсан Данийн хөгжмийн зохиолч юм

Данид төрсөн Эннагийн уг гарвал нь Сицилийн Энна хот аж. Түүнийг нэрд гаргасан анхны бүтээл нь *Шулам* (1892) бөгөөд түүнээс гадна хэд хэдэн дуурь, дуу, хоёр симфони (D минор, C минорын), хийлийн концерт нь түгжээ. Бүтээлүүдэд нь Вагнерын хөгжмийн нөлөө туссан байдаг. Эннагийн бүтээлүүд Карл Нильсен зэрэг Данийн хөгжмийн зохиолчдод нөлөөлжээ.

Август Энна мөн төгөлдөр хуурын бүтээлүүд туурвижээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:Данийн хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Романтизм хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Данеброг одонгийн рыцарь
Ангилал:Данийн хүн
Ангилал:Италичууд
Ангилал:1859 онд төрсөн
Ангилал:1939 онд өнгөрсөн
Хоолны хэрэгсэл

**Хоолны хэрэгсэл** — хоол идэхэд зориулсан хуванцар, мод, хөнгөн цагаан, ган, диц, мөнгө зэрэг халуунд тэсвэртэй хатуу эдээр хийгдсэн хэрэгсэл.

## Үндсэн хоолны хэрэгслүүд
## Зуушны хэрэгсэл
Хутга, сэрээ, халбага, савх - бүх төрлийн хүйтэн хоол, зууш болон зарим халуун зуушинд (гахайн шарсан зүсмэл, шарсан өндөг, шүүрмэг бин) хэрэглэдэг.

Ангилал:Гар багаж
Ангилал:Хоолны хэрэгсэл
Угсаатан

**Угсаатан** () — нэгэн төрлийн хэлтэй ард түмэн. Үндэстнээс өргөн арьстнаас явцуу хэмжээний ард түмний хуваарь. 

Түүх, хэл, соёл, амьдрал ахуйн хувьд бие биетэйгээ ойр төрөл, нэгэн угсаа гаралтай хүмүүсийг угсаатан гэнэ. Угсаатан бүрдэх үйл явцын дээд хэлбэр нь үндэстэн юм. Угсаатны үндсэн 3 хэлбэр байдаг. Үүнд:
*Овог аймаг – Цусан төрлийн холбоотой хүмүүсийн нэгдэл
*Ястан – Нэгдмэл аялга, зан заншил, аж ахуй, нутаг дэвсгэр бүхий овгуудын нэгдэл (Дөрвөд, буриад гэх мэт)
*Үндэстэн – Нэгдсэн нутаг дэвсгэр хил хязгаар ,соёл зан заншил,эрхлэх аж ахуй ,бичиг үсэг,нэгдмэл нэг хэл,үндэсний ухамсар бүхий хүмүүсийн нэгдэл (Монгол)

Дэлхий дээр 4000 гаруй угсаатан байдаг ба 310 гаруй нь 1 саяас олон хүнээс бүрддэг. Мөн дэлхий дээр 6600 орчим хэл байдаг ба хүн амын 83 хувь нь эдгээр хэлний 83-аар нь ярьдаг. Хамгийн өргөн тархсан хэл болох англи, араб, испани, хятад, орос, франц хэлүүдийг ажлын хэл гэж үздэг. Хүн амын тоогоор 
1.Хятад - 1,3 тэрбум
2.Англи – 380 сая
3.Испани – 270 сая
4.Араб – 260 сая
5.Хинди – 230 сая
6.Португал – 200 сая гэх мэт...

## Эх сурвалж
* Өвөр Монголын ардын хэвлэлийн хорооны хэвлэсэн "Монгол хэлний толь" (1997)


Ангилал:Угсаатны зүй
Гэвш

**Гэвш** (тө. *dGe bšes*, «буяны садан») — Шарын шашны ёсны Цанидын сургуульд арваас дээш жил Чойрын ном үзэж таван ухаанд мэргэжсэн хүний анхан дэсийн цол, хүндэтгэл нэр.

## Эх сурвалж
Ангилал:Монголын буддын шашин
Ангилал:Төвөдийн буддын шашин
Ангилал:Академийн зэрэг
Ангилал:Диплом эсвэл гэрчилгээ
Ангилал:Цол
Бурхны ном

**Бурхны ном** — буддын шашны зохиосон аливаа ном, судрын ерөнхий нэрийдэл. Үүнд хамгаас нэртэй гурван хөлгөн судар бий.

## Эх сурвалж
Ангилал:Буддын шашин
Рольф Даннеберг

**Рольф Даннеберг** (, 1953 оны 3 сарын 1-нд Хамбургт төрсөн) нь Германы хөнгөн атлетикч бөгөөд Баруун Германыг төлөөлөн 2 удаа олимпод оролцож, зээрэнцэг шидэлтийн төрлөөр 1984 оны зуны олимпод 66.60 метрийн амжилт үзүүлэн алтан медаль хүртсэн тамирчин юм. Тэрээр мөн Сөүлд болсон 1988 оны зуны олимпоос хүрэл медаль зүүжээ.

Хувийн дээд амжилт 67.60 метрээ 1987 оны 5 сард Берлин хотноо тогтоосон. Баруун Германы 3 удаагийн аварга (1980, 1988, 1989). 

Ангилал:Германы зээрэнцэг шидэгч
Ангилал:Зээрэнцэг шидэлтийн олимпын аварга
Ангилал:Германы олимпын оролцогч
Ангилал:Баруун Германы олимпын аварга
Ангилал:Баруун Германы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан
Ангилал:Хамбургийн тамирчин
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Дорно

гийн зүү дорныг зааж байна.]]
**Дорно** – наран мандах зүүн зүг ба зүүн тал. 
Дорно гэдэг үг нь юмны зүг чиг болон газар зүйн байршлыг зааж нэр үг, тэмдэг нэр, дайвар үгийн хэлбэрээр хэрэглэгддэг. Мөн дорно бол ертөнцийн дорно, өмнө, өрнө, умар гэх үндсэн дөрвөн зүг, талын нэг нь юм. Өрнө гэдгийн чанх эсрэг нь дорно. Газрын зураг, умар зүг харах зэрэгт баруун гар талынх нь дорно тал болно.

Түүхэндээ бол Европынхан Азийн дийлэнх хэсгийг Дорнод гэх утгаар тэмдэглэдэг байв.

## Эх сурвалж
Ангилал:Газар зүйн нэр томьёо
Хамүро Тэцүо

нь олимпын аварга, Японы усанд сэлэгч байв. Тэрээр 1936 оны Берлиний олимпын 200 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 2:41.5 амжилтаар олимпын дээд амжилт тогтоон түрүүлжээ.

Шүүюүкан дунд сургууль (одоогийн Фүкүока мужийн Шүүюүкан ахлах сургууль), Нихон Их Сургуулийн бэлтгэл ангийг дүүргэсэн.

1940 онд зодог тайлах хүртлээ 200 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд чансаагаараа дэлхийд тэргүүлж байсан.

Зодог тайлаад Майничи Шимбүн сонины газарт биеийн тамирын сурвалжлагчаар ажиллах болж, америк хөлбөмбөгийн Коошиэн Боул тэмцээнийг санаачлан зохион байгуулалцаж явсан аж.

1990 онд Олон Улсын Усанд Сэлэлтийн Алдрын Танхимд багтсан.

2005 оны 10 сарын 30-нд гэрийнхээ ойролцоох усан бассейнаас харьж ирээд гэдэс өвдөж байна хэмээн Така-Иши хотын эмнэлэгт хүргэгдсэн ч мөн өдрийнхөө орой гэдэсний артерын судасны бөглөрлийн улмаас нас нөгчжээ. Ийнхүү дэлхийн хоёрдугаар дайны өмнөх Японы олимпын аваргуудаас амьд үлдсэн сүүлчийн хүн болоод байсан Хамүро 88 насандаа хорвоог орхижээ.

Ангилал:Усанд сэлэлтийн олимпын аварга
Ангилал:Японы усанд сэлэгч
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Японы усанд сэлэлтийн улсын аварга
Ангилал:1936 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Олон Улсын Усанд Сэлэлтийн Алдрын Танхимын гишүүн
Ангилал:Японы сэтгүүлч
Ангилал:Спортын сэтгүүлч
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1917 онд төрсөн
Ангилал:2005 онд өнгөрсөн
Зүрчид

**Зүрчид**, **Зөрчид**, **Жүрчид** (манж бичиг:, галиг: *Jušen; хятад: 女真, пиньинь: Nǚzhēn*) — 12-р зуунд мандаж байсан, Манж үндэстний өвөг дээдэс нүүдэлчин ард түмэн. Тэд Уссури болон Хар мөрний орчим нутаглаж байжээ. Зүрчидийн байгуулсан Алтан улс (1115-1234) нь Сүн улсыг цохин урагш нүүлгээд Кидан улсыг мөхөөж 119 жил оршин тогтноод 1234 онд Их Монгол Улсад мөхөөгдсөн билээ.

## Түүх 
Зүрчидийн өвөг дээдсийн тухай анхны сурвалжийн мэдээ нь эртний хятадын түүхэнд Байлдаант улсын үед сүшэнь, фуюй, Хань улсын үед илоу, Умард ба Өмнөд улсын үед Ужи, Тан улсын үед мохэ, Киданы үед нюжин буюу **зүрчин** гэж тэмдэглэж буй. Тэдний нутаг нь одоогийн БНХАУ-ын Хар мөрөн муж, Гирин муж, Ляонин муж болон ОХУ-ын Хабаровск муж, Приморийн хязгаар нутаг дахь ой тайга, гол мөрний сав газарт ан гөрөө, газар тариалан, цөөн тооны мал аж ахуй эрхлэн амьдарч байсан. 

Кидан улсын ноёрхолд байсан зүрчид аймгийн дотроос Вангин овгийн Агуда ноён 1115 онд бүх зүрчид овгуудыг нэгтгэж Алтан улсыг байгуулж, өөрөө энэ улсын хаанаар өргөмжлөгдсөн. Улмаар хятадын Сүн улстай холбоо тогтоож Киданы эсрэг арван жил байлдаж, 1125 онд Киданы ихэнх нутгийг эзлэн, Елюй Яньсюй хааныг нь олзлон авсан. 1127 онд Сүн улсыг гэнэдүүлэн довтлож, Хөх мөрнөөс хойшх нутгийг нь эзлэхдээ Хуйзун, Циньзун хоёр хааныг гэр бүлийнх нь хамтаар олзлон авсан. Сүн улстай олон удаа байлдахдаа 1142, 1161, 1206 онуудад найрамдлын гэрээ байгуулж, хятадуудаас жил бүр их хэмжээний албан татвар авахаар тохирч байсан.     

1211 оноос 1234 он хүртэл Их Монгол Улсын довтолгоонд өртөж, удаан байлдсны эцэст ялагдаж мөхсөн. Юань Улсын үед Ляоян синшэнд багтан аж төрж байв. 1368 онд монголчууд хятадаас хөөгдөж, эх нутагтаа ирсний дараа Ляоян мужийг дангаар ноёрхож асан Нагачу жанжин 1387 онд Мин улсад ялагдаж бууж өгснөөр монголчуудын ноёрхолд байсан зүрчид аймгууд хятадын Мин улсад дагаар орсон. 

Мин улсын үед тэд Хайши, Жяньжоу, Зэрлэг Зүрчид гэх гурван том хэсэгт хуваагдаж байсныг монголын сурвалж бичигт "усны гурван түмэн зүрчид" гэж байсан. 1584 оноос Жяньжоу зүрчиний Одоли хотын ахлагч Гиоро овгийн Нурхачи гэх хүмүүн бусад овог аймгуудаа нэгтгэж эхэлсээр 1616 онд Хожуу Алтан улсыг байгуулснаар зүрчид үндэстэн 300 гаруй жилийн дараа дахин тусгаар улстай болсон. Нурхачийг залгамжлагч Дээд эрдэмт хаан 1636 онд улсын нэрээ Их Чин улс гэж өөрчлөхдөө, зүрчид гэх хуучин нэрээ манж хэмээх шинэ нэрээр сольжээ. 

## Зүүлт, тайлбар

Ангилал:Манж-Тунгус угсаатан
Ангилал:Хятад дахь түүхэн угсаатан
Ахмад Кадыров

**Ахмад Абдулхамидович Кадыров** (, 1951 оны 8 сарын 23&nbsp;– 2004 оны 5 сарын 9) нь Чеченийн анхдугаар дайны үеэр болон дайны дараах Ичкерийн Бүгд Найрамдах Чечень Улсын тэргүүн Мүфти байсан бөгөөд Чеченийн хоёрдугаар дайн эхлэхэд Оросын засгийн газрын талд орж, 2000 оны 7 сараас ОХУ-ын харьяаны засаг захиргааны тэргүүн, улмаар 2003 оны 10 сарын 5-наас Бүгд Найрамдах Чечень Улсын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан хүн юм.

2004 оны 5 сарын 9-нд тэрээр Грозный хотод Дэлхийн хоёрдугаар дайны ялалтын баярын парадын үеэр салан тусгаарлагч Исламистуудын тавьсан бөмбөгөнд өртөн нас баржээ. Түүний хүү Рамзан Кадыров аавыгаа залгамжлан, 2007 оны 3 сараас мөн Чеченийн ерөнхийлөгчөөр ажиллаж буй.

## Эшлэл
Ангилал:Мүфти
Ангилал:Чеченийн дайны хүн
Ангилал:20-р зууны исламын теологич
Ангилал:Чеченийн улс төрч
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Аллагын хохирогч
Ангилал:Орос дахь эрүүгийн хэрэг
Ангилал:2004 оны эрүүгийн хэрэг
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:1951 онд төрсөн
Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Ли Харви Освальд

**Ли Харви Освальд** (, 1939 оны 10 сарын 18 – 1963 оны 11 сарын 24) нь АНУ-ын засгийн газрын албан ёсны эх сурвалж болох 4 мөрдлөгийн үр дүнд 1963 оны 11 сарын 22-нд Техас муж улсын Даллас хотноо алагдсан тус улсын 35 дахь ерөнхийлөгч Жон Фицжеральд Кеннедийн аллагад буруутай мэргэн бууч гэгдсэн хүн юм.

Америкийн Нэгдсэн Улсын Тэнгисийн Цэргийн Хүчинд алба хааж байгаад хэсэг хугацаанд (1959 оны 10 сар – 1962 оны 6 сар) Зөвлөлт Холбоот Улсад урваж байсан Освальд эхлээд Кеннедийн аллагаас 40 орчим минутын дараа, цагдаагийн офицер Ж. Д. Типпитийн аллагад буруутгагдан баривчлагджээ. Түүнийг мөн Кеннедийн хэрэгт сэжиглэн мөрдөж эхэлсэн бөгөөд Освальд уг хоёр аллагад өөрийгөө огт холбоогүй гэж мэдүүлж байв. 2 өдрийн дараа түүнийг цагдаагийн газраас тойргийн шорон уруу шилжүүлэхээр авч явах үед шөнийн клубийн эзэн Жак Руби телевизийн камерууд үйл явдлыг шууд нэвтрүүлж байхад камерын өмнө буудан хороожээ.

1964 онд Варрены Комисс Холбооны Мөрдөх Товчоо, Далласын Цагдаагийн Газрын мөрдлөгт үндэслэн, Освальд 3 удаа буудаж, Кеннедийн аллагыг ганцаараа үйлдсэн гэсэн дүгнэлт гаргасан. Харин 1979 онд Америкийн Нэгдсэн Улсын Танхимын Аллагуудын Тусгай Хороо Кеннедийг хороосон буудлагыг Освальд үйлдсэн гэж дүгнэсэн ч "магадгүй" ганцаараа биш байсан гэж дурьджээ. Уг дүгнэлтийг гаргахад ашигласан нотлох баримтуудын талаар маргаантай байдаг.

## Зүүлт
## Цахим холбоос 
Ангилал:Алан хядагч
Ангилал:Жон Ф. Кеннедийн аллага
Ангилал:Хүн амины хэрэгтэн
Ангилал:1963 оны эрүүгийн хэрэг
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1939 онд төрсөн
Ангилал:1963 онд өнгөрсөн
Агата Кристи

**Агата Мэри Кларисса Кристи** (англи. *Agatha Mary Clarissa, Lady Mallowan*, төрсөн овог **Миллер** (*Miller*); 1890 оны 9 сарын 15-нд Английн далайн эрэг дахь өмнө зүгийн Торки хотод төрсөн -1976 оны 1 сарын 12-нд Английн Уоллингфорд хотод нас барсан)- Британийн уран зохиолч. Дэлхийд детектив зохиолч гэдгээрээ алдартай.

Анхны нөхрийн овгоороо **Агата Кристи** (англи. *Agatha Christie*) олны дунд алдаршсан.

## Намтар 
Агата Кристи нь 15 (1905 он) нас хүртлээ албан сургалтад суралцаагүй юм. Тэр өөрийгөө зохиолч болно гэж бодож байгаагүй гэдэг байсан ч 11 насандаа Лондон хотын сонинд тэсрэлт болсон шүлгээ хэвлүүлж байжээ. Эх нь томуугаар өвдсөн үед нь түүнийг ярих дуртай түүхээ бичихийг зөвлөснөөр зохиол бүтээл бичих сонирхлыг өдөөж өгсөн гэдэг. Өсвөр насандаа байхдаа "Яруу найргийн тойм" сэтгүүлд хэд хэдэн шүлэг хэвлүүлж, хэд хэдэн богино өгүүллэг бичсэн байв. 

Агата Кристи гэр бүлийнхээ найз нөхөд, танилын хүрээний цэргийн ноёд, ноёд, хатагтай нар, бэлэвсэн эмэгтэйчүүд, эмч нараас сэдэвлэн өөрийн мэдэж харсан ертөнцийн тухай бичдэг байв. Тэр төрөлхийн ажиглагч байсан бөгөөд хотынхоо улс төр, орон нутгийн өрсөлдөөн, гэр бүлийн атаархал зэргийг дүрсэлсэн нь ихэвчлэн үнэн зөв байдаг байжээ.

## Уран бүтээл 
Агата Кристи нь 60 гаруй детектив роман, (Мэри Уэстмакотт буюу Вестмакотт нууц нэрээр) 6 сэтгэл зүйн роман, 19 өгүүллэгийн боть хэвлүүлжээ. Лондон хотын театрт түүний 16 жүжгийг тавьж байжээ. 

Агата Кристигийн номнууд 4 тэрбум гаруй тоогоор хэвлэгдэж 100 гаруй хэл рүү орчуулагдсан ажээ. 

Түүний хэвлэгдээгүй "Агата Кристигийн нууц дэвтрүүд" буюу "Agatha Christie’s Secret Notebooks" гэж бий. Түүний нууц тэмдэглэл бүхий дэвтрүүдээс өдгөө 73 хуудас нь үлджээ.  

### Алдартай бүтээлүүдээс 
* Нил мөрөн дээрх үхэл
* Номын сангаас олдсон цогцос
* Наран доорх Тийрэн
* Паддингтоны 4:50-ийн галт тэрэг
* Цагаан толгойн үсгийн дагуух аллага
* Таван торой

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт
* 
* 
* 


Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол
Ангилал:20-р зууны утга зохиол
Ангилал:Английн зохиолч
Ангилал:1890 онд төрсөн
Ангилал:1976 онд өнгөрсөн
Винни Дел Негро

**Винсент Жозеф "Винни" Дел Негро** (, 1966 оны 8 сарын 9нд төрсөн) Америкийн сагсан бөмбөгийн зодог тайлсан тоглогч. Тэр одоо ахлах дасгалжууагч хийж байна. 2008-2010 улиралд НБАгийн Чикаго Буллс багийн ахлах дасгалжуулагч, одоо Лос Анжелес Клипперс багийг дасгалжуулж байна.

## Амьдралын эхэн үе
Дэл Негро 1966 оны 8 сарын 9-нд Массачусеттс мужийн Спрингфильд хотод төрсөн. Түүний эцэг Винс нь хоёр удаа өсвөр насны коллежийн Бүх Америкийн сагсан бөмбөгийн багт сонгогдож байжээ. Винни Катедрал Ахлах сургуулийн 1-р ангид ороод сагсан бөмбөгийн багийг байгуулсан байна. Тэр Суффильд Академийн сагсан бөмбөгийн багийн дасгалжуулагчийн анхаарлыг татсанаар тус академид элсэн оржээ. Винни Суффильд Академийн багаа Нью-Инглэндйн хоёр удаагийн аварга болгосон байна. Тэр Суффильд Академийн бүх цаг үеийн онооны аварга юм.

## Эшлэл
## Гадны холбоосууд
*NBA.com дахь танилцуулга
*basketballreference.com дахь үзүүлэлтүүд

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Мордехай Шпиглер

**Мордехай "Моталех" Шпиглер**  (, ЗХУ-ын Сочид 1944 оны 8 сарын 19-нд төрсөн) нь Израилын хөлбөмбөгчин юм. Тэрээр шигшээ багтаа 83 удаа тоглож, 33 гоол оруулсан бөгөөд тус улсын шигшээ багт хамгийн олон гоол оруулсан хүн билээ.

2005 онд Израилын мэдээний вэбсайт *Инет*-ээс явуулсан санал асуулгаар бүх цаг үеийн шилдэг 200 Израил хүний 105-д нэрлэгджээ.

## Тамирчны замнал
### Клуб
Шпиглер довтлогчийн хувиар Маккаби Нетанья, Пари Сен-Жермен, мөн Пелетэй мөр зэрэгцэн Нью-Йорк Космос зэрэг багуудад тоглож байв.

Тэрээр 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71 оны улирлуудад Израилын шилдэг хөлбөмбөгчнөөр шалгарч байсан нь хамгийн шилдэг үзүүлэлт билээ.

### Шигшээ баг
Шпиглер шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд анх 1964 оын 1 сарын 2-нд Хонконгтой хийсэн тоглолтод багтан тогложээ.  1964 оны Азийн цомд Израилчууд түрүүлэхэд тэр 2 гоол оруулж, тэмцээний мэргэн буучдын нэгээр тодорч байв.

Түүнчлэн Мексикт болсон 1970 оны ДАШТ-д шигшээ багаа шалгаруулахад ихээхэн хувь нэмэр оруулжээ. Тус тэмцээнд Шведтэй 1-1 харьцаагаар тэнцэхэд Шпиглер шигшээ багийнхаа ДАШТ-ий түүхэн дэх цорын ганц гоолыг оруулж байв. 

Мөн олимпын шигшээ багаа ахлан 1968 оны зуны олимпод оролцон шөвгийн наймд шалгараад Болгартай 1–1 харьцаагаар тэнцсэн боловч сугалаагаар хасагдан азгүйтэж байсан удаатай.

## Эшлэл
Ангилал:Израилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Израилын олимпын оролцогч
Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Парис багийн тоглогч
Ангилал:Нью-Йорк Космос багийн тоглогч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Израилын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Израил дахь Оросын цагаач
Ангилал:Израилчууд
Ангилал:1944 онд төрсөн
Дерсу Узала (1975 оны кино)

***Дерсу Узала*** (, ) нь 1975 онд дэлгэцнээ гарсан, Зөвлөлт-Японы хамтарсан кино бөгөөд Күросава Акирагийн найруулсан япон хэлний биш анхны кино, мөн түүний 70 мм-ийн хальсанд бичсэн анхны бөгөөд цорын ганц кино юм. Тус кино нь Москвагийн кино наадмын гран-при шагнал, 1975 оны Оскарын шилдэг гадаад хэлний киноны шагналыг хүртжээ. Уг кино нь Оросын аялагч Владимир Арсеньев 20-р зууны эхээр Сибирийн Сихотэ-Алинь бүс нутгаар хийсэн хэд хэдэн экспедицэд оролцсон дурдатгал болгож 1923 онд гаргасан *Дерсу Узала* зохиолоос сэдэвлэн бүтээгджээ.

Киноны зураг бараг бүхэлдээ Сибирийн онгон байгаль дунд авагджээ. Онгон байгалийн охь болсон ой шугуйдаа дасан зохицож, нэгэн цогц болсон омгийнхны амьдралын хэв маяг соёл иргэншлийн нөлөөнд автан эвдэрч буйг харуулдаг.

## Уран бүтээлчид 
* Кино зохиол: Акира Куросава, Юрий Нагибин
* Найруулагч: Акира Куросава
* Туслах найруулагч: Владимир Васильев
* Зураглаачид: Асакадзу Накаи, Юрий Гантман, Фёдор Добронравов
* Зураач: Юрий Ракша
* Хөгжмийн зохиолч: Исаак Шварц

## Дүрүүд 
* Максим Мунзук — *Дерсу Узала*
* Юрий Соломин — *Владимир Клавдиевич Арсеньев*
* Светлана Данильченко — *Анна Константиновна Арсеньева, В.Арсеньевын эхнэр*
* Дима Коршиков — *Вова*
* Суйменкул Чокморов — *Чжан-бао*
* Владимир Кремена — *Туртыгин*
* Александр Пятков — *Олентьев*

Киноны билет ЗХУ-д 20.4 сая хувь зарагдсан бол АНУ, Канадад $1.2 саяын орлого олжээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
*
*

Ангилал:1975 оны кино
Ангилал:Япон кино
Ангилал:Зөвлөлтийн кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Уран зохиолоос дэлгэцийн кино
Харчин

**Харчин** (монголоор:) — Монгол үндэстний нэгэн ястны нэр. Юань улсын үед хааны ундааны дан хар зүсмийн гүү сааж хар айраг барьдаг хүмүүсийн "харчин" хэмээх ажил мэргэжлийн онцлогтой нэрнээс үүсэж байгуулагдсан. Хар айраг гэдэг нь тусгай аргаар ямар ч хольцгүй, дан ганц сүүгээр исгэсэн өнгө тунгалаг, үнэр амт сайхан онц сайн чанарын айраг юм. Бас Харчин гэдэг нь харц (эгэл ард, хар түрүүтэн) гэсэн үгээс гаралтай хэмээн зарим эрдэмтэд тайлбарласан байдаг. Харчин аймгийн дунд бас Асуд, Кипчак мэтийн сартуул иргэд ихэр холилдсон байдаг.

Харчин аймаг нь Юань улсын үед одоогийн Ховд аймгийн хавиар нутаглаж байснаа Даян хааны үед Говийн өмнө нүүж, Мин улсын Сюаньфу хотын араар Шандын голын баруун өмнүүр нутаглаж Юншээбүү түмэнд харьяалагдах болсон. 

## Түүхийн тойм 
Батмөнх даян хааны үед Монгол Улсыг зургаан түмэнд хуваасны баруун гурван түмний нэг Дун Их Юншээбүү, Асуд, Харчин аймаг нийлж нэг түмэн болж байв. Харчин аймаг нь Даян хаанаас урьд Зэлмэ ноёны удмын ноёд захирч байгаад 1530-аад оны үеэс Харчины нэг хэсэгт Даян хааны хөвгүүн Барсболд жононгийн 4 хөвгүүн Байсахал хөндлөн хан эзэн сууж, захирч эхэлсэн. Энэ үеэс Харчин аймгийн ноёдыг угсаа гарвалаар нь **Шарнууд Харчин**, **Борнууд Харчин**, **Харнууд Харчин** гэж гурван хэсэгт хувааж эхэлжээ. Шарнууд Харчин болбоос Боржигины цагаан яст Байсахал хөндлөн ханы үр хойчисын захирсан хэсгийг хэлнэ, Борнууд Харчин болбоос Урианхайн Зэлмэ ноёны удмын ноёдын удмыг хэлнэ, Харнууд Харчин хэмээх нь монгол, хятад холилдсон харц гарвалтай ардыг зааж байх юм. Шарнууд Харчины ноёд Чин гүрэнд дагаар орсны дараа манж найман хошуунд уусав. 

Борнууд Харчины ноёд Чин улсын үед Зостын чуулганы Харчин баруун гарын хошуу, Харчин зүүн гарын хошуу, Харчин дундад хошуу гэсэн гурван хошуунд хуваагдан нутаглах болсон. 1635 онд Харчины Субуди ноёны хүү Гүржавыг засаг ноён өргөмжилж Харчин баруун гарын хошууг, Гүржавын төрлийн садан Сэрэн ноёныг засаг ноён өргөмжлөн Харчин зүүн гарын хошууг тус тус захируулсан. 1705 онд Гүржавын үеэл ач Гэрэл ноёныг засаг ноён өргөмжилж, Харчин дундад хошууг байгуулж захируулсан. Одоо үед Өвөр Монголын Тунляо хотоор тархан нутаглаж байна. 

## Алдартай хүмүүс 
* Болай тайш (1450-1465 онд Харчин аймгийг захирч байсан)
* Байсахал хөндлөн хан (1531-1572 онд Харчин аймгийг захирч байсан ноён)
* Байхундай хөндлөн хан (1572-1600? онд Харчин аймгийг захирч байсан ноён) 
* Харчин гүн Баянтөмөрийн Хайсан (Богд хаант Монгол Улсын улсад туслагч гүн, Тусгаар тогтнолын гармагай зүтгэлтэн)
* Шударга баатар Бавуужав (Богд хаант Монгол улсын цэргийн зүтгэлтэн)
* Гүүш Лувсанданзан (Алтан товчийг зохиогч)

## Холбоотой утга
* Харчин аялгуу
* Харчин хошуу
* Али Гали үсэг

## Эх сурвалж
2. https://mongoltoli.mn/history/h/423
Ангилал:Монгол овог аймаг
Зуу

**Зуу**  нь дараах утгуудыг илэрхийлнэ:
* Зуу - тоо
* Зуут - Их Монгол Улсын цэргийн нэгж
* Буддын шашны бурхны нэр.
* Энэ бурхныг шүтэж тээж байгаа сүм.

## Холбоотой утга
* Эрдэнэ зуу
* Гилбар зуу
* Их зуу
* Ширээт зуу

## Эх сурвалж
Савдаг

**Савдаг** — Шашны номлол дахь газар ус, уул хайрханы эзэн сахиусан.

## Эх сурвалж
Ангилал:Шашин
Сан-Паулу

**Сан-Па́улу** (португалаар São Paulo, дуудлага нь [сан павулу], оросоор Сан-Па́улу, англиар Sao Paulo; Хотыг Христийн шашны алдарт номлогчийг бодож *São Paulo* буюу "Гэгээн Паул" гэсэн утгаар нэрийдсэн) бол 1554 онд багахан суурин үүсч, 18-р зуунаас хүмүүс ихээр нутагшин өргөжин тэлсээр өдгөө Бразил улсын Сан-Паулу мужийн төв, улсынхаа хоёрдугаар, бүр дэлхийд 7-рm бичигдэхээр их хот болсон, 11,316,149 (2011 он) хүний суугуул нутаг юм. Ахиулаад хэлвэл Гуарульюс, Сан-Бернарду-ду-Кампу мэтийн дөчин суурин газрыг багтаасан Сан-Паулу хотын бөөгнөрөлд 19,889,559 хүн амьдарч байгаа нь Америк тивд Мехико хотын дараа, дэлхийн эхний 10-т багтахуйц тоо юм.

## Зураг 

Зураг:Faculdade de Direito da USP.jpg
Зураг:Gaviões da Fiel.jpg
Зураг:Estação Luz.jpg
Зураг:Jardim Paulistano2.jpg

## Цаг агаар 
## Лавлах бичиг 

Ангилал:Бразилын холбооны улсын нийслэл
Ангилал:Бразилын их сургуулийн хот
Ангилал:Бразилын хот
Ангилал:Сан-Паулу мужийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Сан-Паулу мужийн коммун
Ангилал:1554 онд байгуулагдсан