open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тим Бернерс-Ли

**Сэр Тимоти Жон Бернерс-Ли** () нь Европын Цөмийн Судалгааны Байгууллага (CERN)-д ажиллаж байхдаа HyperText (Өндөр хурдацтай текст)-ийн онолыг боловсруулж интернэтийн эхийг тавьсан Их Британийн эрдэмтэн юм.

## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:Английн эрдэмтэн
Ангилал:Информатикч
Ангилал:ЕЦСБ-ын хүн
Ангилал:Массачусеттсын Технологийн Хүрээлэнгийн багш
Ангилал:Тюринг шагналтан
Ангилал:Япон шагналтан
Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн хүлэг баатрын командлагч шагналтан
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Гавьяаны одон шагналтан (Их Британи)
Ангилал:Оксфордын Их Сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Коламбиа их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Ланкастерын их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Эссексийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Иелийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Унитарианизмын хүн
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Оскарын шагнал

**Академийн шагнал** буюу **Оскарын шагнал** нь Америкийн кино академиас  жил бүр зохион байгуулдаг, кино үйлдвэрлэлийн салбарын хүмүүсийн гаргасан амжилтыг үнэлэх зорилготой шагнал юм. Шагналыг хүртээдэг албан ёсны арга хэмжээ нь дэлхийн хамгийн нэр хүндтэйд тооцогддог. Америкийн кино академийг өөрийг нь анх Метро-Голдвин-Мэйр студийн дарга Луис Б. Мэйр сэджээ.

1927 ба 1928 оны кино урлагт гаргасан амжилт бүтээлийг үнэлэх Анхдугаар Оскарын шагнал гардуулах ёслол нь 1929 оны 5 сарын 16-нд Холливудын Рузвельт зочид буудалд зохиогджээ. Энэхүү арга хэмжээний хөтлөгчөөр жүжигчин Дуглас Фэйрбанкс, кино найруулагч Уильям деМилл ажиллаж байв. 2008 оны амжилтыг үнэлэх 81-р Оскарын шагнал гаруудах ёслол нь Холливудын Кодак театрт болсон ба жүжигчин Хью Жакман хөтөлжээ.

77-р Оскарын шагнал гардуулах ёслолд Монголоос анх удаа Даваагийн Бямбасүрэнгийн найруулсан "Ингэн нулимс" кино шилдэг баримтат кинонд нэр дэвшиж байв.

## Шагналын төрлүүд 
### Гол шагналууд 
### Тусгай шагналууд 
## Ишлэл 
## Гадны холбоос 
* Oscars.org (Академийн албан ёсны сайт)
* Oscar.com (Арга хэмжээний сурталчилгааны албан ёсны сайт)
* 81-р Оскарын дүрэм (PDF)
* Оскарт нэр дэвшигсэд
* Filmsite.org (Оскарын шагналын дэлгэрэнгүй түүх)
* TIME сэтгүүлийн архив - Америкийн соёл урлагт үзүүлсэн Академийн нөлөө
* Интернэтийн кино мэдээний бааз

Ангилал:Киноны шагнал
2007 оны Ми-8 нисдэг тэрэгний осол

**2007** оны 6 сарын 14-ний өдөр Онцгой Байдлын Ерөнхий Газрын аврагч нарыг суулгасан **Ми-8 нисдэг тэрэг** осолдож, 15 хүний амь насыг авч одсон юм.

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын нутаг, Хонин нугад гарч байсан ой хээрийн түймрийг унтраахаар 2007 оны 6 сарын 14-ний өглөө Хилийн цэргийн ХЦ-8220 дугаартай Ми-8 нисдэг тэргээр Онцгой Байдлын Ерөнхий Газрын 15 шүхэрчин-гал сөнөөгч, онгоцны экипажийн 4, нийт 19 хүний бүрэлдэхүүнтэй хөдөлжээ.

Нисдэг тэрэг Мандал сумын нутагт хүрч, Шар Товгор уулын зүүн энгэрт далайн түвшнээс дээш 1545 метрийн өндөрт унаж сүйрчээ. Ослын шалтгааныг шинжлэн шалгах техникийн комиссын дүгнэлтээр "Ил харааны нислэг хийх боломжгүй цаг агаарын нөхцөлтэй тулгарсан учир хэрэглээний нислэгт шилжихээр өндөр аван эргэлт хийх явцад орон зайн баримжаа алдснаар тайгын ургаа моддыг мөргөж осол гаргасан" аж.

Тухайн үед цаг агаарын мэдээгээр бороо орно гэж мэдээлж байсан, түймрийг байгаль өөрөө унтраах боломжтой байсан ч удирдах ажилтнуудын буруу шийдвэрийн улмаас замд гарч, ширүүн бороо, өтгөн манан дунд орсон нисдэг тэрэг эцэстээ ийнхүү сүйрсэн билээ. Тухайн үеийн МУ шадар сайд Ухнаагийн Хүрэлсүх аврах ажиллагааг 39 цагийн дараа эхлүүлжээ.  

Ослын улмаас 15 хүний амь үрэгдсэн юм.

## Эшлэл
*
Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн

**Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** (**ХБДАШТ**) () нь Олон Улсын Хөлбөмбөгийн Холбооноос зохион явуулдаг хөлбөмбөгийн эрэгтэй насанд хүрэгчдийн дэлхийн аварга баг шалгаруулах цомын тэмцээн юм. 1930 оноос эхлэн дайны улмаас 1942, 1946 онуудыг алгасч, дөрвөн жил тутамд зохиогдсоор ирсэн дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй тэмцээн юм. Герман Аргентиныг ялж одоо цагийн аваргаар тодорсон. 

Өнөөгийн журмаар сарын турш зохион байгуулагч оронд 32 орны шигшээ баг аваргын төлөө өрсөлдөнө. Гол тэмцээн болохоос өмнө гурван жилийн туршид дэлхий даяар шигшээ багууд зохион байгуулагч орны шигшээгийн хамт оролцох эрхийн төлөө өрсөлддөг. ДАШТ нь дэлхийн хамгийн их үзэгчтэй спортын арга хэмжээ бөгөөд 2006 оны тэмцээнийг 715.1 сая орчим хүн үзжээ. 

19 тэмцээн болсноос найман баг аварга болж байв. Бразил нь бүх тэмцээнд оролцож байсан бөгөөд 5 удаа буюу хамгийн олон удаа түрүүлж байжээ. 2006 онд Герман улсад болсон тэмцээнээр Итали улс шигшээд Франц улсыг ялж 4 дэх түрүүгээ авчээ. 2010 оны ДАШТ нь 6 сарын 11-ээс 7 сарын 11 хүртэл Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад зохиогдож, Испанийн баг Нидерландын багийг ялж анхны түрүүгээ авсан түүхэн үйл явдал тохиосон билээ. 2014 онд Бразил улсад зохион байгуулагдсан. 

Сүүлд Катар улсад 2022 оны 11-р сарын 20-ноос 12-р сарын 18-ны өдрүүдэд болж Аргентины шигшээ баг аварга болсон.

### Тэмцээнүүдийн хураангуй
;Түлхүүр
* н.ц.д.: нэмэлт цагийн дараа үр дүн/хожсон тоглолт
* т.ц.:  торгуулийн цохилтоор хожсон тоглолт

### Улсуудын амжилт 
thumb|right|200px|Улсуудын оролцсон тоо

:* = зохион байгуулагч орон*
:* = 1954, 1990 онуудад Баруун Герман улс түрүүлснийг оруулан тооцсон*
:* = 2 буюу хэд хэдэн орон болж бутарсан*

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Дэлхийн АШТ-ын албан ёсны сайт
* Өмнөх ДАШТ-ууд
Даваагийн Бямбасүрэн

**Даваагийн Бямбасүрэн** нь 1971 онд Улаанбаатар хотод төрсөн, Монголын кино найруулагч бөгөөд Герман улсад амьдран уран бүтээлээ туурвидаг.

Тэрээр 1995 - 1998 онд Кино Урлагийн Дээд Сургуульд суралцаад, 1998 оноос Монголын Үндэсний Телевиз (одоогийн Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз)-д туслах найруулагчаар ажиллаж байв. Бямбасүрэн 2000 онд Герман улсын Мюнхен хот дахь Мюнхений Телевиз, Кино Урлагийн Их Сургуульд баримтат кино, харилцааны шинжлэх ухааны чиглэлээр суралцахаар явсан байна.

Бямбасүрэнгийн найруулсан, Монголын нүүдэлчдийн амьдралыг харуулсан кинонууд дэлхий даяар шуугиан тарьсан бөгөөд кинонуудад нь жирийн хүмүүс тоглодог байна.

Тэрээр 2005 оны Оскарын шагналд *Ингэн нулимс* киногоороо нэр дэвшиж байв.

## Бүтээлүүд
* 1999: *Хул морь* (видео)
* 2003: *Ингэн нулимс* 
* 2005: *Шар нохойн там*
* 2009: *Эзэн Богдын хоёр загал*

## Шагналууд 
* 2003: **Баварийн Кино Шагнал**. Шилдэг баримтат кино *Ингэн нулимс*
* 2005: **Германы Киноны Зар Сурталчилгааны Шагнал**. *Шар нохойн там*
* 2006: **Германы Кино Шагнал**. Шилдэг хүүхдийн кино *Шар нохойн там*

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:Баримтат киноны найруулагч
Ангилал:Монголын кино найруулагч
Ангилал:Германы Кино шагналтан
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1971 онд төрсөн
Дугарбаатарын Лхагва

**Дугарбаатарын Лхагваа** XX зууны манлай тамирчин.

(1972 оны 3 сарын 10) нь Монгол улсаас төрсөн мэргэжлийн боксын анхны дэлхийн аварга бөгөөд WBA холбооны 2 жингийн дэлхийн аварга болсон Монголын анхны тамирчин юм. Монгол улсын гавъяат тамирчин цолтой. Тэрээр WBA (Дэлхийн Боксын Холбоо)-ний хөнгөн жин, супер хөнгөн жингүүдэд дэлхийн аварга цолыг хүртэж байв. Мэргэжлийн боксын рингэнд 26 тоглосноос 21 ялж (үүнээс 18 нь хүнд цохилтоор), 1 тэнцэл, 4 ялагдалтай.

## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын боксчин
Ангилал:Боксын дэлхийн аварга
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:XX зууны манлай
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1972 онд төрсөн
Хос туйлт транзистор

[thumb|upright|Хос туйлт транзистор. Дээрээс доош: [TO-3, TO-126, TO-92, SOT-23]]

**Хос туйлт транзистор** () нь N болон P хэлбэрийн хагас дамжуулагчийг N-P-N эсвэл P-N-P гэсэн дараалалаар байрлуулсан транзистор юм. Электрон нүх хоёулаа гүйдэл дамжуулалтанд оролцдог тул хос туйлт (биполяр) хэмээн нэрлэгдсэн.

## Цахим холбоос 
* *Datasheet Catalog*

Ангилал:Транзистор
Чулууны Далай

Шангас овогт **Чулууны Далай** (1930 онд Ховд аймгийн Зэрэг суманд төрсөн-2009 оны 6 сарын 12-нд нас барсан) - Монгол улсын Шинжлэх ухааны гавъяат зүтгэлтэн, академич, түүхч, хятад судлаач эрдэмтэн хүн.

## Намтар
Тэрээр 1930 онд Ховд аймгийн Зэрэг суманд төржээ. 1950 онд Ховд аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургуулийг дүүргэсэн. 

1950-1952 онд МУИС-ийн түүхийн ангид суралцсан байна.

1952 онд Бээжингийн их сургуульд дэвшин суралцаж, түүхч мэргэжлээр төгссөн.

1958 онд төгсч ирээд Монгол Улсын Их Сургуульд түүхийн багш, Шинжлэх Ухааны Академийн Түүхийн Хүрээлэнд эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, захирал, 

1962-1968 онд БНМАУ-аас БНХАУ-д суугаа Элчин Сайдын Яаманд нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, 1986-1989 онд зөвлөх, 

ШУА-ийн дэргэдэх Дорно Дахины Судлалын хэлтэст эрхлэгч, Дорно Дахины Судлалын Хүрээлэнд эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, ШУА-ийн Зүүн Хойд Ази Судлалын Төв, Олон Улс Судлалын Хүрээлэнд захирал, зөвлөхөөр ажиллаж байжээ.

Ч.Далай 2009 оны 6-р сарын 12-нд өвчний улмаас нас баржээ.

Тэрээр 1970 онд "*Юань гүрний Монгол*" сэдвээр түүхийн ухааны дэд доктор, 1986 онд "*Монгол-Хятадын харилцаа (1949-1984)*" сэдвээр докторын зэрэг хамгаалсан юм.

## Бүтээлүүд
**Монголын Бөө мөргөлийн товч түүх (1959 онд, УБ)*
**Юань гүрний үеийн Монгол*
**Хамаг Монгол Улс (1101-1206)*
**Монголын түүх (1260-1388)*
**Их Монгол Улс (1206-1388)*
**Өгэдэй хаан*
**Ойрад Монголын түүх*
*''Монгол Хятадын Харилцаа (1949-1984)

## Дурсгал 
Ч.Далайн мэндэлсний 90 жилийн ойд зориулан 2020 оны 9-р сард Ховд аймгийн Зэрэг сумын дунд сургуулийг академич Чулууны Далайн нэрэмжит болгосон байна.  

2020 онд эрдэмтний 90 насны ойд зориулж БШУЯ-ны дэргэдэх Монгол судлалын үндэсний зөвлөлийн санаачилга, Соёлын яамны санхүүжилтээр “Академич Чулууны Далайн бүтээлийн эмхэтгэл” 9 боть бүтээл хэвлэгдэн гарсан.   

## Эшлэл
*

Ангилал:Хятад дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Монголын түүхч
Ангилал:Монголын дорно дахин судлаач
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:Хятадын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Зэрэгийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1930 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Вайгач арал

**Вайгач арал** () нь Умард мөсөн далайд, Печорын тэнгис, Карын тэнгис хоёрын хооронд орших, Шинэ Газар ольтригийн нэгэн арал юм.

Евразийн эх газрын Югорскийн хойгоос Югорскийн хоолойгоор, Шинэ Газраас Карын хоолойгоор тусгаарлагдана. Засаг захиргааны хувьд Оросын Холбооны Улсын Архангельск мужийн Ненецийн автономит тойрогт хамаардаг.

* Талбай: 3383 км2
* Урт: ойролцоогоор 100 км
* Өргөн: 45 хүртэл км
* Дундаж температур: −20°С (2 сар), +5°С (6 сар)
* Хамгийн өндөр цэг: Далайн түвшнээс дээш 170 м

Аргиллит, элсэн чулуу, шохойн чулуу элбэгтэй. Арал дээр 20-40 км урттай олон гол, намаг балчиг, мөн жижиг нуурууд байдаг. Ихэнх хэсэг нь тундрын бүст хамаарна. Арал дээр Вайгач, Долгая Губа, Варнек хэмээх 3 тосгон бий.

## Байгалийн нөөц 
2007 онд Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF) болон ОХУ-ын засгийн газраас Вайгач арлыг байгалийн нөөц газраар бүртгэн авчээ. Арлын эргэн тойрны тэнгисүүд нь далайн морь, далайн хав, мөн ховордсон халимуудын нутаг билээ.

## Ном зүй 
* F. G. Jackson. *Great Frozen Land*. London, 1895.
* H. J. Pearson. *Beyond Petsora Eastward*. London, 1899. 

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Вайгач - 'Хойд мөсөн далайн Зул Сар арал'

Ангилал:Европын арал
Ангилал:Ненецийн өөртөө засах тойргийн арал
Ангилал:Хойд мөсөн далайн арал
Печорын тэнгис

thumb|300px|right|Печорын тэнгисийн байршил
**Печорын тэнгис** () нь Оросын Холбооны Улсын баруун хойд талд орших, Баренцын тэнгисийн зүүн өмнөд үзүүрийн тэнгис юм. Тэнгисийн баруун хил нь Колгуев арал, зүүн хил нь Вайгач арал болон Югорскийн хойг, хойд хил нь Шинэ Газар юм.

Тун гүехэн устай тус тэнгисийн дундаж гүн нь дөнгөж 6 метр аж. Хамгийн гүн хэсэгтээ 210 метрт хүрнэ. Өмнөд хэсгээр нь зүүнш чиглэлтэй Колгуевын урсгал урсана. Эргийн ойролцоо хэд хэдэн жижиг арал байдгаас хамгийн том нь Долгый арал болно. Тэнгисийн ус 11 сараас 6 сар хүртэл хөвөгч мөсөөр хашигдана.

Тэнгист Печора гол цутгадаг.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Баренцын тэнгис
Ангилал:Умард мөсөн далайн тэнгис
Ангилал:Оросын ус зүй
Бритни Спирс

thumb|200px|Бритни Спирс. 2009 оны 3 сард
**Бритни Жин Спирс** (, 1981 оны 12 сарын 2-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын дуучин юм. Луизиана муж улсын Кентвүдэд өссөн тэрээр 1992 онд АНУ-ын телевизийн "Оддын эрэлд" нэвтрүүлэгт оролцож анх телевизийн дэлгэцнээ гарсан бөгөөд Дисней сувгийн "Мики Маусын Шинэ Клуб" цувралд 1993-аас 1994 онд оролцон тоглож байв. 1997 онд Жайв компанитай гэрээ байгуулан, дуучин болох эхлэлээ тавьсан түүний 1999 онд худалдаанд гарсан анхны цомог *...Baby One More Time* нь Биллбордын шилдэг 200 цомгийн жагсаалтыг тэргүүлж, тэр цагаас дуу хөгжмийн ертөнцийн хамгийн дуулиантай, алдар цуутай хүмүүсийн нэг байсаар байна. Түүний дараагийн 3 цомог нь мөн л худалдаанд гарсан даруйдаа Биллбордын жагсаалтыг тэргүүлсэн. Тэрээр хамгийн сүүлд 2008 оны 12 сард 6 дахь цомог болох "Цирк" (*Circus*)-ээ худалдаанд гаргаад байна.

Бритни Спирс зөвхөн АНУ-д 32 сая цомог борлуулж чадсан нь АНУ-ын түүхэнд эмэгтэй дуучдаас 8-д бичигдэх амжилт юм.

## Цомог 
* *...Baby One More Time* (1999)
* *Oops!... I Did It Again* (2000) 
* *Britney* (2001) 
* *In The Zone* (2003) 
* *Blackout* (2007) 
* *Circus* (2008)
* *Femme Fatale* (2011)
* *Britney Jean* (2013)

## Тоглолтууд 
* 1999: *...Baby One More Time Tour*
* 2000: *Crazy 2K Tour*
* 2000: *Oops!... I Did It Again World Tour*
* 2001 – 2002: *Dream Within a Dream Tour*
* 2004: *The Onyx Hotel Tour*
* 2007: ''The M+M's Tour*
* 2009: *The Circus Starring: Britney Spears''

Ангилал:АНУ-ын поп дуучин
Ангилал:АНУ-ын бүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин
Ангилал:Дуу зохиогч
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Амадей шагналтан
Ангилал:Эxо-Поп шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Хүнни

**Хүнни** (, ), эсвэл **Гунну** нь Төв Ази, Кавказ, Зүүн Европ хавьцаа амьдарч байсан нүүдэлчин ард түмэн юм. Гунну нарын гарал үүсэл тодорхойгүй, зөвхөн Азиас гаралтай болох нь мэдэгддэг.

Гунну нарыг Хүннүгийн удам угсаа гэж үзэх тохиолдол бий. Хүннү нарыг англи хэлэнд *Xiongnu*, орос хэлэнд *Хунну* гэж нэрлэдэг бол гунну нарыг англи хэлэнд *Hun*, орос хэлэнд *Гунну* гэж тэмдэглэн нэрлэдэг. Хүннү нар болон гунну нарын хооронд удам угсааны холбоо хамаарал буй эсэх дээр судлаачдын дунд янз бүрийн санал байх ажээ.

Гунну нар Төв Азиас баруун тийш Европ руу аян дайн хийж, тэнд *Гуннугийн эзэнт улсыг* (*Hunnic Empire*, *Империя гуннов*) байгуулсан болой. Тэдний хамгийн алдартай удирдагч нь Аттила хаан (434—453 он) байв.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Aзийн түүхэн угсаатан
Ангилал:Нүүдэлчид
Ангилал:Ард түмнүүдийн нүүдэл
Ангилал:Морьтны соёл
Алтан хан

Түмэдийн **Алтан хан** (1508 - 1582) нь Монголын Түмэд аймгийн Чакраварди сэцэн хаан, баруун гурван түмнийг удирдаж байсан алтан ургийн язгууртан юм. Тэрээр Батмөнх Даян хааны хүү Барсболд хааны хоёр дахь хүү бөгөөд Мөнгөн хэмээх ихэр охин дүүтэй. Жинхэнэ нэрийг нь **Эрдэнэ-Алтан** гэдэг байв. 

## Намтар 
Алтан ханы төрсөн жил, сар, өдрийг 1607 оны орчимд бичсэн Чакраварди Алтан ханы тууж нэртэй зохиолд:Бодисадва Алтан хаан гал хутагт эм туулай жилийн 

Бодтойёо хөхлөр сарын гучнаа үхэр өдөрт Бодон хатнаас нуган, охин хоёр төгс төрсөнд 

Бүх их улс баясгалант малиагуудын хурим хийж бүрүүн 

Элдэв баясгалант хуримуудаар цэнгэлдээд 

Эцэг эх тэргүүтэн нь хотлоор баясаад 

Энх амгалан төр ёсыг барьтугай хэмээн ерөөгөөд 

Эрдэнэ Алтан Мөнгөн хэмээн эгч дүү хоёр нэрийдсэн нь тийм бүлгээ.-ны өдөр болно. 

Барсболд жонон 1521 онд таалал төгссөний дараа ах Гүнбилэг нь баруун гурван түмнийг захирах жонон болж Ордосыг захирах болж, түүнд 12 отог түмэдийг өмч болгон эзэмшүүлжээ. 

### Урианхайн эсрэг хийсэн аян дайн 
Ах Гүнбилэгийн удирдлагаар "Урианхайн Төрүй ноён Гэрэбаладын эсрэг 1524 оны бичин жилд Балжид, 1531 оны цагаагчин туулай жилд Бурхат хан, Зоргол нэрт газарт" тулалдан дарсан ч, Гэрэбаладыг бүрэн ялсангүй. 1533 оны харагчин могой жилд Хангай ханыг давж Урианханыг дагуулав. Алтан хан бээр Урианхайн эсрэг 1524-1544 оны хооронд 6 удаа аян дайн хийж байж бүрэн эзлэсэн.

### Хүчирхэгжилт 
1542 онд Гүнбилэг жонон нас нөгчсөний дараа, Хөх нуурт бүгсэн Бурхай тайшийг баривчлан, Шар уйгурыг байлдан дарж Боди Алаг хааны ордод очсонд, "Түшээт сэцэн хаан" цол соёрхов.

Цагаан (Цагаагчин) могой жилийн хөхлөр сарын арван есөн нь аргын тооллоор 1582 оны 1 сарын 13-ны өдөр болно. 1582 онд Алтан хан таалал төгссөний дараа түүнийг хүү Дүүрэнсэнгэ нь залгамжилжээ. Мөн ач хүү Ёндонжамц нь 4-р Далай ламаар тодорч байсан түүхтэй.

## Гэр бүл 
* Эцэг: **Барсболд сайн алаг хаан**
* Эх: Бодон хатан
### Ах дүүс 
# **Гүнбилиг мэргэн жонон**
# **Лабуг тайж**
# **Байсхал хөндлөн хан**
# **Баяндара Нарийн тайж**
# **Бодидара отгон тайж**
# **Мөнгөн авхай**: Алтан ханы ихэр

### Хатад 
# Жүнхэн хатан: Түүнийг хятадын Мин улсын судар болон бусад түүхэн баримт бичигт "Алтан хааны Гуравдугаар хатан" (三娘子) гэж бичдэг байсан. Түүнээс Будашир тайж, Гончиг тайж, Жамц тайж төрсөн.
# Молон хатан: Барсболд сайн алаг жононгийн гутгаар гэргий байсан. Эцгээ өөд болсны дараа Алтан хаан авч, Төвөд тайжийг төрүүлсэн. Хүү нь залуудаа нас барсанд зуун хүүхэд, зуун ботго алах хойлго үйлдэхээр зэхэж, 40 хүүхдийг алаад байхад нь түүний энэ үйлдлийг Жугандулай хиа тайж зэрэг ноёд эсэргүүцэн зогсоож байсан., 1568 оны шар луу жилд Ойрадын Хиргуд отогийн Жигэхэн агагийн хүү Бөхүүдэйд соёрхов.
# Сүмбэр авхай, 1568 оны шар луу жилд Ойрадын Хиргуд отгийн Жигэхэн агагийн хүү Эхэй чинсанд соёрхов.
# Сайн зул: 1543 онд халхын Гэрсэнз жалайр хунтайж өргөж аваад, Аюуш гэсэн нэр өгч, хожим нь Онниудын Ном тэмээт хааны бага хатан болгосон.

## Эшлэл 
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Монгол хан
Ангилал:Төвөдийн буддын шашин
Ангилал:Монголын хаант засаг
Ангилал:1508 онд төрсөн
Ангилал:1582 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монголын буддын шашны хүн
Мика Хаккинен

**Мика Паули Хаккинен** (, 1968 оны 9 сарын 28-нд төрсөн) нь Формула-1 уралдааны 2 удаагийн аварга, Финландын авто уралдаанч юм. 

5 настайгаасаа жолооны ард суусан тэрээр 1991 онд Лотус багийн бүрэлдэхүүнд багтсанаар Формула 1 уралдаанд хөл тавьсан бөгөөд 2 улирал уралдсаны дараа МкЛарен багт шилжиж, тэнд байхдаа 1998, 1999 онуудад дэлхийн аварга цол хүртсэн билээ. 2001 онд Формула Нэгийг орхисон Хаккинен 2005 - 2007 онд Германы автомашины мастеруудын уралдаанд 3 улирал оролцож хурд сорьсон бөгөөд 2007 оны 11 сарын 4-нд зодог тайлж буйгаа зарласан.

## Эшлэл 
Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга
Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен)
Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч
Ангилал:ДТМ уралдааны нисгэгч
Ангилал:Финландчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Төрийн дуулал

**Төрийн дуулал** () гэдэг нь тухайн улс орны засгийн газраар хүлээн зөвшөөрөгдсөн, төрийн ёслол хүндэтгэлийн арга хэмжээнд тоглогддог дуу, эсвэл хөгжмийг хэлнэ. Төрийн дуулал нь улс үндэстний түүх, соёлын онцлогийг тусгасан байхаас гадна эх оронч үзэл, тусгаар тогтнол, мандал бадрал, хөгжил цэцэглэлтийг магтан дуулж, ерөөсөн утгатай байх нь олон.

## Монгол улсын төрийн дуулал 
## Гадаад холбоос 
* Улс орнуудын төрийн дууллууд (MIDI файлууд)
* Улс орнуудын төрийн дууллуудын үг, аяууд
Лабрадорын хойг

thumb|right|200px|Лабрадорын хойг, Канад улс

**Лабрадорын хойг** () нь зүүн Канадад орших томоохон хойг юм. Баруун талаараа Хадсоны булан, хойгуураа Хадсоны хоолой, зүүн талаараа Лабрадорын тэнгис, зүүн өмнө талаараа Сент-Лоренсын булангаар хүрээлэгдэнэ. Тус хойг нь газар зүйн бүсийн хувьд Ньюфаундленд ба Лабрадор мужийн нэг хэсэг болох Лабрадор бүс, мөн Кэбэк мужийн Сагуен-Лак-Сент-Жин, Кот-Норд, Норд-ду-Кэбэк бүсүүдийг агуулна. 1,400,000 км2 орчим талбайтай тус хойгт 2006 оны байдлаар 150,000 орчим хүн амьдарч байна.

Ангилал:Атлантын далайн хойг
Ангилал:Хойд Америкийн хойг
Ангилал:Канадын хойг
Ангилал:Ньюфаундленд ба Лабрадорын газар зүй
Ангилал:Кэбэкийн газар зүй
Юнь Бу-сонь

**Юүн Бу-Сон** (, 1897 оны 8 сарын 26; † 1990 оны 7 сарын 18, Чүнчон аймгийн Асан хотод төрсөн) нь БНСУ-ын 4 дэх ерөнхийлөгч (1960 оноос 1962 он) юм.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын үндэсний хурлын гишүүн
Ангилал:Сөүлийн засаг дарга
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1897 онд төрсөн
Ангилал:1990 онд өнгөрсөн
Ким Ён-сам

**Ким Ён-Сам** (, 1927 оны 12 сарын 20-нд Кёнсан аймгийн Гожэ хотод төрсөн- 2015 оны 11 сарын 22-нд Сөүлд нас барсан) нь БНСУ-ын улс төрч бөгөөд 14 дэх ерөнхийлөгч.

Тэрээр Сөүлийн их сургуульд суралцаж, 1952 онд философийн чиглэлээр бакалаврын зэрэгтэй төгссөн.

Солонгосын дайны үеэр тэрээр эхэндээ Хойд Солонгосын эрх баригчдаас нуугдаж, дараа нь Өмнөд Солонгосын армид сайн дураараа сөрөг суртал ухуулгын мэргэжилтэн, дайны сурвалжлагчаар ажиллаж байжээ. Энэ хугацаанд тэрээр удалгүй Ерөнхий сайдаар томилогдсон Үндэсний ассамблейн дэд дарга Жан Тхэк Сангийн нарийн бичгийн дарга болсон юм. Ким Ён Сам Ерөнхий сайдын туслах болж, парламентын бүлгийн хуралдааныг даргалах зэрэг чухал үүрэг даалгавар гүйцэтгэжээ.

1954 онд 26 настайдаа Үндэсний ассамблейн гишүүнээр сонгогджээ. 1954 оны 12-р сард Ерөнхийлөгч Сингман Ригийн бүрэн эрхийн хугацааг гурав дахь удаагаа сунгасныг эсэргүүцэн тэрээр эрх баригч Либерал намаас огцорч, ардчилсан сөрөг хүчний удирдагчдын нэг болжээ. 1960 оны 5-р сард Гожэ арал дээр үйл ажиллагаа явуулж байсан Хойд Солонгосын талыг баримтлагч босогчид түүний эх Пак Пу Рёнг хэрцгийгээр хөнөөсөн юм.

1987 онд болсон тус улсын анхны ардчилсан сонгуулийн үеэр Ким Ён-сам, Ким Дэ-жүн нар сөрөг хүчнийг төлөөлж байсан ч өрсөлдөгчид байсан. Сөрөг хүчнийхний хагарал нь экс ерөнхийлөгчийн холбоотон Ро Тэ Вуг сонгуульд ялах боломжийг олгосон юм. 1990 онд Ким Ён-сам Нэгдсэн Ардчилсан намаа эрх баригч Ардчилсан Шударга ёс нам, Ардчилсан Бүгд Найрамдах Шинэ Намтай нэгтгэсэн. Гурван нам нэгдэж Ардчилсан Либерал намыг байгуулсан. Дахин дахин дэмжлэг авснаар тэрээр 1992 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд Ким Дэ-жүнг ялж чадсан.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч
Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (1-р зэрэг)
Ангилал:Сөүлийн улсын их сургуулийн хүн
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1927 онд төрсөн
Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Чуй Гё-ха

**Чуи Гюү-Ха** (, 1919 оны 7 сарын 16 - 2006 оны 10 сарын 22, Канвон аймгийн Вонжү хотод төрсөн) нь БНСУ-ын 10 дахь ерөнхийлөгч.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхий сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын гадаад хэргийн сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын элчин сайд
Ангилал:Малайз дахь элчин сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1919 онд төрсөн
Ангилал:2006 онд өнгөрсөн
Ну Тэ-ү

**Ну Тэ-Ү**  (, англи. *Roh Tae-woo,* 1932 оны 12-р сарын 4-нд төрсөн-2021 оны 10-р сарын 26-нд нас барсан) нь Өмнөд Солонгосын 13 дахь ерөнхийлөгч. Зарим газар Ро Дэ Ү- гэж бичиж дууддаг байна. Ну Тэ Ү нь Өмнөд Солонгосын армийн генерал, улс төрч бөгөөд 1988-1993 онд Өмнөд Солонгосын 6 дахь (13 дахь сонгууль) ерөнхийлөгч байсан бөгөөд Өмнөд Солонгосын ардчилсан сонгуулиар сонгогдсон анхны ерөнхийлөгч юм.

Ро нь 1980-1988 онд сонгогдоогүй цэргийн дарангуйлагч, 1979 оноос хойш албан бусаар захирч байсан тус улсын удирдагч Чон Ду Хваны дотны холбоотон байсан. 1996 онд хоёр удирдагч төрийн эргэлт зохион байгуулсан хэргээр шийтгэгдсэн. Гванжугийн аллага зэрэг хүний ​​эрхийг зөрчсөн ч дараа жил нь ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Ким Дэ Жунгийн зөвлөснөөр Ким Ён Сам өршөөлд хамрагджээ.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дотоод хэргийн сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хуурай газрын зэвсэгт хүчний генерал
Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1932 онд төрсөн
Чонь Дү-хуань

**Чонь Ду-Хуань** (солонгос.전두환; 全斗煥?; англи-: **Chun Doo Hwan-** 1931 оны 1-р сарын 18-нд Японы Солонгосын Хапчхон-д төрсөн - 2021 оны 11-р сарын 23-нд Сөүлд нас барсан)- Өмнөд Солонгосын цэргийн болон улс төрийн зүтгэлтэн. 1980-1988 онуудад Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын 5 дахь Ерөнхийлөгч байсан бөгөөд 1996 онд цаазаар авахуулах ял сонссон боловч сүүлд цагаатсан. 

## Намтар 
Чонь Ду-Хуань 1931 оны 1-р сарын 18-нд Японд эзлэгдсэн Солонгосын Кёнсан-Намдо мужийн Хапчхон тосгонд 10 хүүхэдтэй айлын дөрөв дахь хүү болж төржээ. Түүнийг 9 настай байхад буюу 1940 онд тэдний гэр бүл Манж руу дүрвэн нүүж Цилинь мужийн Хоран-д дунд сургуульд сурчээ. Жил гаран болоод гэр бүл буцаад Солонгост ирж Тэгу хотод ирж залуу Чонь Ду-Хуань 1947 онд техникийн сургуульд орсон боловч дайн эхэлсэн тул сурлагаа орхих болсон байна.

Чонь Ду-Хуань 1955 онд Солонгосын Цэргийн академийг төгссөн. 1959 онд тэрээр АНУ-ын Умард Каролина муж дахь тусгай сургуульд таван сарын хугацаатай сэтгэлзүйн дайныг хэрхэн явуулах талаар суралцжээ. Тэрээр Вьетнамын дайнд оролцож, Өмнөд Солонгосын 9-р дивизийн "Цагаан морьт" дивизийн нэг салбарыг удирдаж байжээ. Тэрээр Өмнөд Солонгосын Засгийн газарт ажиллаж байхдаа Ерөнхийлөгч Паг Чон-хи-гийн амийг хөнөөсөн хэргийг мөрдөн шалгах комиссын ажиллагаанд оролцож байжээ.

1979 оны 12-р сарын 12-нд Чонь Ду-Хуань Сөүлд цэргийн эргэлт хийсэн. 

1980 оны 4-р сараас 7-р сар хүртэл Чонь Ду-Хуань Өмнөд Солонгосын Тагнуулын төв газрыг толгойлж байв. Чой Кю Ха огцорч, 1980 оны 8-р сард болсон ерөнхийлөгчийн шууд бус сонгуулийн дараа Чонь Ду Хуан цорын ганц нэр дэвшигч болсон тэрээр тус улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдов. 

1980-1988 онд БНСУ-ын Ерөнхийлөгчөөр ажилласан байна. 

Чонь Ду Хуан ерөнхийлөгчийн суудлаасаа огцорсныхоо дараа түүнийг болон түүний гэр бүлийнхэн авлигын хэрэгт сэжиглэгдэж байсан. 1988 оны 11-р сарын 23-нд тэрээр Буддын шашны Паэктамса хийдэд сууж хоёр жилийг өнгөрөөжээ.  

1995 онд ерөнхийлөгч асан Чон Ду-Хуан, Ну Тэ-ү нар авлига, хээл хахуулийн хэрэгт буруутгагдсан.   

Чон Дү-Хуанд цаазаар авах ял оноож, дараа нь ялыг бүх насаар нь хорих ялаар сольжээ. Гэвч удалгүй тус улсын шинэ ерөнхийлөгч Ким Дэ-жүны шийдвэрээр тэр болон Ну Тэ-ү хоёр өршөөгдөж, шоронгоос суллагдсан (үнэндээ Ким Дэ-жүны 1980 онд түүнтэй хийсэн үйлдлээ Юнгитэй давтсан. Кимийг сөрөг хүчний үйл ажиллагаанд буруутгаж байхдаа - эхлээд цаазаар авах ялыг бүх насаар нь хорих ялаар сольж, дараа нь өршөөлд хамрагдсан). Үүний зэрэгцээ Чон Ду Хуан болон түүний гэр бүлийнхэн улсын төсвөөс хулгайлсан 370 сая доллараа төлөх ёстой хэвээр байгаа бөгөөд ар гэрийнхэн нь энэ өрийг төлсөөр байгаа.

Чон Дү Хуан 2021 оны 11-р сарын 23-нд, түүний залгамжлагч Нү Тэ-үгийн дараа 91 настайдаа Ёнхуй-донг (Сөүлийн Сеодэмүн дүүрэг) гэртээ нас баржээ. Өмнөд Солонгосын Засгийн газар төрийн оршуулга хийхээс татгалзаж, оршуулах ёслолыг зохион байгуулахад талийгаач Чон Дү Хуаны гэр бүлд дэмжлэг үзүүлэхээс татгалзсан байна.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хуурай газрын зэвсэгт хүчний генерал
Ангилал:Төрийн эргэлт
Ангилал:Аллагын хохирогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1931 онд төрсөн
Паг Ынь-шиг

Ангилал:1859 онд төрсөн
Ангилал:1925 онд өнгөрсөн
Ангилал:Солонгосын улс төрч
Ангилал:Солонгосын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч
И Сан-рюн

Ангилал:1858 онд төрсөн
Ангилал:1932 онд өнгөрсөн
Ангилал:Солонгосын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч
И Дун-нён

И Дун-нён(1869 оны 10 сарын 6-ий өдөр — 1940 оны 3 сарын 13 өдөр)курооын тусгаар тогтнох хтэлгээдэн, уулын курээгийнтур засгийн газрын дөрийн явдлын хорооны ерөнхий сайд,ерөнхийлөгч орлогч, дараа(1926－1927), дөрийн явдлын гишүүн дараа жич дөрийн явдлын гишүүн байв.

Ангилал:1869 онд төрсөн
Ангилал:1940 онд өнгөрсөн
Ангилал:Солонгосын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч
Ким Гү

**Ким Гү** ( 1876 оны 7 сарын 11-1949 оны 6 сарын 26-нд) Солонгосын улс төрч бөгөөд тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч.

Ангилал:Солонгосын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч
Ангилал:Солонгосын улс төрч
Ангилал:Солонгосчууд
Ангилал:1876 онд төрсөн
Ангилал:1949 онд өнгөрсөн
Хун Жинь

Хун Жинь(1877 оны 10-р сарын 3 ~ 1977 оны 9-р сарын 9-ний өдөр) 

Ангилал:Солонгосын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч
Хо Жон

**Хо Жон** (, 1896–1988) — 1960 онд ерөнхий сайдаар ажилласан Өмнөд Солонгосын улс төрч.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхий сайд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөн
Ангилал:Сөүлийн засаг дарга
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1896 онд төрсөн
Ангилал:1988 онд өнгөрсөн
Ангилал:Пүсанийн хүн
Гибралтарын хоолой

, баруун гар талд Хойд Африк байна).]]
ийн зурсан, Гибралтарын хоолойн газрын зураг]]
**Гибралтарын хоолой** буюу **Жибралтарын хоолой** (, ) нь Атлантын далайг Газар дундын тэнгистэй холбодог, Испанийг Мароккогоос тусгаарладаг хоолой юм. Хоолойн нэр Жибралтар нь араб хэлний *Jebel Tariq* ("Тарикийн уул") гэсэн үгнээс гаралтай ч араб хэлээр уг хоолойг *Bab el-Zakat* буюу "Нигүүлслийн хаалга" гэдэг байна. Эрт цагт Гибралтарын хоолойг "Херкулесийн багана "() гэж нэрлэдэг байжээ.

Европ, Африк тивүүд тус хоолойн хамгийн нарийн хэсгээр 14.24 км зайтай байдаг. Хоолойн гүн нь 300-900 метр бөгөөд 20,000 жилийн өмнөх сүүлчийн их мөстлөгийн үед хоёр тив хоорондоо холбоотой байсан байх магадлалтай, учир нь тэр үед далайн түвшин одоогийнхоос 110-120 метрээр намд оршиж байжээ. 

Хоёр тивийн хооронд гаталгаа онгоц 35 минут зарцуулдаг байна. Хоолойн Испанийн тал нь Эль Эстрекогийн Үндэсний Цэцэрлэгт Хүрээлэнд харьяалагдаж, улсын хамгаалалтад байдаг.

## Байршил 
Хоолойн хойд талд Испани болон Гибралтар (Их Британийн Иберийн хойг дээрх эзэмшил нутаг), өмнө талд Марокко болон Сеута (Испанийн Хойд Африк дахь тасархай нутаг) оршино. Хоолойд Перехил арал зэрэг хэд хэдэн арал байх бөгөөд Испани, Марокко улсуудын хооронд маргаантай.

Газарзүйн онцлог байршлаасаа шалтгаалж, Гибралтарын хоолой нь Африкаас Европ уруу хууль бусаар цагаачлагчдын гол зам болон ашиглагддаг байна.

## Эшлэл 
Ангилал:Тэнгисийн хоолой
Кирибати

**Кирибати** (), албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Кирибати Улс**, нь Номхон далайн төв хэсэгт орших арлын улс юм. Тус улс нь экватор орчмын 3,500,000 хавтгай дөрвөлжин километр талбайд тархсан 32 шүрэн арал болон нэг өргөгдсөн шүрэн арлаас тогтох бөгөөд зүүн талаар нь Олон улсын өдөр солигдох шугам өнгөрнө. 
*Кирибати* хэмээх нэр нь тус улсыг бүрдүүлэгч гол ольтриг болох Гильбертийн арлуудын нэр "Гильбертс"-ийг нутгийн хэлээр дуудсан дуудлага болно.

## Нэршил 
Кирибати нь 1788 онд тус арлуудыг нээсэн Британийн ахмад Томас Гильбертийн нэрээр Гильбертийн арлууд хэмээн нэрлэгдэж байв. Уугуул оршин суугчдын гильберт хэлээр *Тунгару* гэж нэрлэдэг боловч шинэ улс байгуулахдаа "Кирибати" хэмээх нэрийг сонгон авчээ.

## Түүх 
### Эртний түүх 
Өдгөө Кирибати хэмээгдэж буй бүс нутагт МЭӨ 3000 жилээс МЭ 1300 оныг хүртэл нэг ижил далайн орнуудын хэлээр ярилцагч микронезичүүд оршин сууж байсан. Хожим Тонга, Самоа, Фижигээс нүүн суурьшигчид полинез, меланезийн соёлын элементүүдийг авчирчээ. Тэдгээр соёл нь холилдож, өвөрмөц онцлог бүхий соёлыг бий болгожээ.

### Колоничлолын үе 
Тэдгээр арлуудыг Их Британи, Америкийн хөлөг онгоцууд 18-р зууны сүүл, 19-р зууны эхээр анх олж мэджээ. 1820 онд гол ольтригийг Оросын адмирал Адам фон Крузенштерн, Францын ахмад Луй Дюперрей нар, Австралиас Хятад орох замдаа 1788 онд ольтригийг нээсэн Британийн ахмад Томас Гильбертийн нэрээр Гильбертийн арлууд хэмээн нэрийдсэн аж.
thumb|left|Гильбертийн арлууд дээрх байлдааны ажиллагааны үеэрх Америкийн арми
19-р зууны эхээр барууны халим агнагчид, худалдаачид, боолын наймаачид арлуудаар аялан, галт зэвсэг, өвчин тахалтай уугуул оршин суугчдыг танилцуулсан байна. 1837 оноос англичууд байнга оршин суух болжээ. 1892 онд Гильбертийн арлуудыг дэргэдэх Эллисийн арлуудын хамтаар Британийн Эзэнт Гүрний ивээлд оруулсан байна. Тэдгээрийг Фижид төвлөрөх Баруун Номхон Далайн Дээд Коммис удирддаг байв. 2008 оны 6 сард ерөнхийлөгч Аноте Тонг тус улсыг "эргэж буцах боломжгүй цэг"-т хүрснийг цохон тэмдэглээд: "Эх орон чинь байхгүй болох өдрийг бодоход өр өвдөвч, бид энэ талаар бодож төлөвлөж эхлэхээс өөр сонголт байхгүй." гэж нэмж хэлжээ.

## Эшлэл 

Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон
Ангилал:Австрали ба Далайн орон
Ангилал:Микронези
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Арлын орон
Накамүра Шүнсүкэ

**Накамүра Шүнсүкэ** (Японоор 中村 俊輔) нь Японы Канагава мужийн Ёкохама хотод 1978 оны 6 сарын 24-нд төрсөн мэргэжлийн хөлбөмбөгчин юм. Японы дээд лиг болох Жэй-Лигийн Ёкохама Ф. Маринос багт харьяалагддаг. Хагас хамгаалагчийн байрлалд тоглодог.

2000 оны Японы Жэй-Лигийн шилдэг тоглогчоор япон тамирчдаас хамгийн залуу буюу 22-хон насандаа шалгарч байсан. 2004 оны Азийн цомын шилдэг тоглогч, 2006-07 оны улирлын Шотландын премьер лигийн шилдэг тоглогч болсон.

## Гадаад холбоос 
* Накамүра Шүнсүкэгийн албан ёсны сайт
* ShunsukePark

Ангилал:Японы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн Азийн аварга
Ангилал:Японы хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Ёкохама Ф. Маринос багийн тоглогч
Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч
Ангилал:Селтик багийн тоглогч
Ангилал:Режина багийн тоглогч
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Жорж Эверест

Хурандаа **Сэр Жорж Эверест** (, 1790 оны 7 сарын 4 – 1866 оны 12 сарын 1) нь Уэльсийн аялагч, газар зүйч бөгөөд 1830-1843 онд Энэтхэгийн Ерөнхий Зураглалчаар ажиллаж байсан эрдэмтэн юм.

Тэрээр Энэтхэгийг меридианы нумын дагуу өмнөд үзүүрээс нь Балба хүртэл 2400 орчим км нутгийн Их Тригонометрийн Зураглалыг хийж дуусгахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн билээ. Уг зураглалыг Уильям Ламбтон 1806 онд эхлүүлж, хэдэн арван жил үргэлжилсэн аж. 

1865 онд түүний залгамжлагч Эндрью Скотт Вау Эверестийн алдрыг хүндэтгэж, өөрийн судалсан Эверест оргилыг нэрээр нь нэрлэжээ.

## Ном зүй 
* John Keay. 2000. *The Great Arc*. London: Harper Collins. ISBN 0-00-257062-9.
* J. R. Smith. 1999. *Everest - The Man and the Mountain*. Caithness: Whittles Publishing. ISBN 1-870325-72-9.

Ангилал:Газар хэмжигч
Ангилал:Уэльсийн газар зүйч
Ангилал:Уэльсийн аялагч
Ангилал:Ханы Газар Зүйн Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Угаалгын одон шагналтан (компаньон)
Ангилал:Рыцарь бакалавр
Ангилал:Уэльсчүүд
Ангилал:1790 онд төрсөн
Ангилал:1866 онд өнгөрсөн
Элвис Пресли

**Элвис Аарон Пресли** ([1][2],1935 оны 1 сарын 8 – 1977 оны 8 сарын 16) нь Америкийн дуучин, жүжигчин, хөгжимчин байв. Түүнийг хүмүүс **Элвис**, "Рок-н-роллын хаан", "Хаан" гэхчлэн нэрлэдэг.

Пресли өөрийн дуучны замналаа 1953 онд эхэлж, кантри, ритм энд блюзийг
рок хэв маягт оруулсан хэлбэртэй дуунуудаа олны хүртээл болгож эхэлжээ.
Хар, цагаан арьстнуудын дуу хөгжмийн элементүүдийг хослуулж чадсан 
тэрээр тайзан дээр биеэ авч явах этгээд араншин, гайхалтай авъяасаараа 
ихэд алдаршсан юм.

1960-аад онд Пресли өөрийн 31 киноны ихэнхийг бүтээсэн бөгөөд тэдний ихэнх нь санхүүгийн хувьд ихээхэн амжилттай мюзиклууд байв[3]. 1973 онд Пресли анх удаа хиймэл дагуулын тусламжтайгаар олон оронд шууд дамжуулсан концертоо тоглож (*Aloha from Hawaii*), түүнийг нь дор хаяж 1 тэрбум хүн шууд үзсэн тооцоо байдаг[4].

Тэрээр хөгжмийн түүхэнд хамгийн амжилттай, хамгийн их нөлөө үзүүлсэн 
хүмүүсийн нэг билээ. Элвис зүрхний өвчин, мансууруулах бодисын дон болон
бусад шалтгааны улмаас дөнгөж 42 насандаа хорвоогоос хальжээ

## Эшлэл 
Ангилал:Америкийн дуучин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1935 онд төрсөн
Ангилал:1977 онд өнгөрсөн
Банзарын Дамчаа

**Банзарын Дамчаа** (1932 - 2009 оны 6 сарын 24) нь Монгол улсын ардын жүжигчин цолтой кино жүжигчин, кино найруулагч, дуу оруулагч, дуучин байсан юм.

## Намтар
Банзарын Дамчаа 1932 онд Ховд аймгийн Алтай Урианхайн хязгаар (одоогийн Баян-Өлгий аймгийн Буянт сум)-т төржээ. Түүний эцэг Банзар нь цуур сайхан татдаг, гарын ур дүйтэй хүн байжээ. Б.Дамчаа урианхай удмын хүн. Сумандаа дунд сургууль дүүргээд Санхүүгийн техникум, төмөр замын машинистийн курс төгссөн байна.
Ажлын гараагаа Баян-Өлгий аймгийн 1-р 10 жилийн сургуульд нягтлан бодогчоос эхэлж, 1954-1959 онд Улаанбаатар Төмөр замд машинист, 1959-1968 онд Төмөр замчдын соёлын ордонд анхлан бүжигчнээр орж яваандаа жүжигчин, дууны багш болсон байна. 1968-1990 онд Монгол Кино Үйлдвэрт жүжигчин, найруулагч, 1990-1994 онд кино урлагийн Бэрс дээд сургууль, 1998-1999 онд Кино урлагийн дээд сургуульд багшаар тус тус ажиллаж байв.

Түүний 1985 онд БНМАУ-ын Гавьяат жүжигчин, 2007 оны 11 сарын 26-нд Монгол улсын Ардын жүжигчин цолоор шагнажээ. Тэрээр 400 гаруй кинонд дуу оруулсан байна.
Мөн Монгол хэв маяг бүхий  поп урлагийн эхлэлийг тавилцсан дуучдын нэг билээ.
Монголын кино, тайз, өгүүлэхүйн урлагийн нэрт мастер.

Монгол Улсын Ардын жүжигчин Б.Дамчаа гуай 2009 оны 06 сарын 24-ний өдөр хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлжээ.

## Бүтээлүүд
### Киноны дүрүүд
**Үер* - Молом занги (1966)
**Өглөө* - Луузан (1968)
**Хүргэн хүү* - Хайдав (1970)
**Дайсны цэргүүдээ сонсоцгоо!* - хурандаа Накаяма (1971)
**Ичээнд нь* - Тянь Жань (1972)
**Хөдөөгийн баясгалан* - Рагчаа (1974)
**Газрын жигүүр* (1978)
**Хатанбаатар* - Жав (1981)
**Сахиус уу, сахиул уу* - үсчин (1983)
**Зарлаагүй дайны оршил* - Ясуко (1984)
**Нарны унага* - Чүлтэм (1984)
**Би чамд хайртай* - Жигмэд (1985)
**Ацаг шүдний зөрөө* - Банзрагч (1985)
**Мандухай сэцэн хатан* - Исмэл сайд (1988)
**Төөрсөөр төрөлдөө* - хятад худалдаачин
**Хааны сүүлчийн хатан* - Найдансүрэн хутагт
**Би чамд хайртай 2* - Жигмэд (2009)
Боолын гэрээ-УИХ-ын гишүүн

### Найруулсан кинонууд
**Сэрүүн дуганы мөхөл* (1989)

### Дуу
**Цэнгэлтэй үдэш*
**Дайсны цэргүүд ээ сонсоцгоо* киноны дуу
**Эх орон* Хурд (хамтлаг)

Ангилал:Галт тэрэгний машинист
Ангилал:Дуу оруулагч
Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын кино найруулагч
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Санхүү Эдийн Засгийн Техникумын төгсөгч
Ангилал:Ховдынхон
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1932 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Ганбаатарын Хонгорзул

**Ганбаатарын Хонгорзул** (1973 оны 4 сарын 7-нд Хэнтий аймгийн Баянхутаг суманд төрсөн) нь МУГЖ цолтой уртын дуучин юм.

Дуу бүжгийн Хан Хэнтий чуулгад 1990 оноос хойш харьяалагдаж байв. 1998 онд Соёл Урлагийн Их Сургуульд элсэн орж суралцсан. Тэр жилээ зохиогдсон мэргэжлийн уртын дуу дуулаачдын улсын уралдаанаас тэргүүн байрын шагнал хүртэж, Ардын Дуу Бүжгийн Чуулгын гоцлол дуучин болов. Мөн Хятадын алдарт хөгжимчин Ёо Ёо Магийн Торгоны зам чуулгын бүрэлдэхүүнд багтаж, гадаадын улсуудаар тоглолт хийх болжээ. 2003 онд СУИС-ийг дүүргэжээ.

Тэрээр Монгол уртын дууны гайхамшигтай аялгууг Нидерландын хатан хааны төрсөн өдрийн баярын цэнгүүн (2001), 2005 оны Нобелийн шагнал гардуулах ёслол болон 2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий нээлтийн үеэр эгшиглүүлж байв. Мөн Альберт Холл, Карнеги Холл, Москвагийн Их Театр зэрэг дэлхийн алдартай театруудын тайзнаа дуулж байсан.

Ангилал:Уртын дуучин
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Баянхутагийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1973 онд төрсөн
Нигери

**Нигери** (), албан ёсоор **Холбооны Бүгд Найрамдах Нигери Улс** (), нь 36 муж улс, нэг Холбооны Нийслэлийн Нутаг дэвсгэрээс тогтох, үндсэн хуульт холбоот улс юм. Тус улс нь Өрнөд Африкт, баруун талаараа Бенин, зүүн талаараа Чад, Камерун, хойд талаараа Нигер улсуудтай хиллэнэ. Өмнө талд нь Атлантын далайн нэг хэсэг болох Гвинейн булан оршино. Нийслэл нь Абужа хот. Тус улсын хамгийн том бөгөөд нөлөө бүхий 3 угсаатан нь Хауса, Игбо, Ёруба юм.

Нигери хэмээх нэр нь тус улсын нутгаар урсах Нигер мөрний нэрээс гаралтай бөгөөд Нигер, ареа (талбай) гэсэн үгсийг нийлүүлэн бүтээжээ. Уг нэрийг хожим Британийн колонийн захирагч Барон Лугардын эхнэр болсон Флора Шау 19-р зууны сүүлчээр бодож олсон гэдэг.

Нигери нь Африк тивийн хамгийн их хүн амтай улс бөгөөд дэлхийд 8-д жагсана. 148&nbsp;сая иргэнтэй тус улс нь хамгийн их хүн амтай 'хар' улс юм. Бүс нутагтаа нөлөө бүхий тус улс нь "Next 11" буюу эдийн засгаар дэлхийг тэргүүлэх дараагийн 11 улсын тоонд нэрлэгдсэн бөгөөд Британийн хамтын нөхөрлөлийн гишүүн юм. Нигеригийн эдийн засаг нь Олон Улсын Валютын Сангийн тооцоогоор 2008 онд 9% байсан бөгөөд 2009 онд 8.3% байх төлөвтэй байгаа нь тус улсыг дэлхийн хамгийн хурдацтай хөгжиж буй орнуудын нэгэнд зүй ёсоор оруулж байгаа юм.

## Эшлэл 

Ангилал:Африкийн орон
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай холбооны бүгд найрамдах улс
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Тачибана Мия

**Тачибана Мия** (, 1974 оны 12 сарын 12-нд төрсөн) нь Японы уран сайхны сэлэлтийн тамирчин юм. Шига аймгийн Ооцү хотод төржээ. Биеийн өндөр 170см, биеийн жин 55кг.

Бага сургуульд байх үедээ уран сайхны сэлэлтээр хичээллэж эхлэн, Иноүэгийн уран сайхны сэлэлтийн клубт хичээллэж байв. 1991 онд дэлхийн өсвөр үеийнхний аварга шалгаруулах тэмцээнээс 3 алтан медальтай буцаж ирснээр олонд танигджээ. Ахлах сургуулиа төгсөөд Доошиша их сургуульд элсэн орсон байна. Гэвч Канадад бэлтгэл хийдэг болж, их сургуулиа орхижээ.

1996 оны Атлантын олимпод Японы шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан, хүрэл медалиар энгэрээ мялаав. 2000 оны Сидней, 2004 оны Афины олимпуудаас хос, багийн төрөлд оролцож тус бүр 2 мөнгөн медаль зүүсэн байна. Түүнээс гадна 2001 оны Дэлхийн усан спортын аварга шалгаруулах тэмцээнд Такэда Михотой хослон оролцож, тус улсын түүхэнд уран сайхны сэлэлтээр анх удаа алтан медаль хүртсэн юм.

Тэрээр Афины олимпын дараа зодог тайлж, Японы Үндэсний Олимпын Хорооны спортын дасгалжуулагчийг гадаадад сургах хөтөлбөрт хамрагдан АНУ-ын Калифорни муж улсын Санта-Кларагийн "Акуамэйдс" клубт суралцсан бөгөөд 2008 оны 10 сард нутагтаа буцаж ирээд төрөлх клубтээ дасгалжуулагчаар ажиллаж байна.

## Шагнал 
* 2000: Японы Үндэсний Олимпын Хорооны тусгай шагнал
* 2001: Японы ҮОХ-ны шилдэг тамирчин

## Гадаад холбоос 
* Албан ёсны сайт
* Тачибана Миягийн блог

Ангилал:1974 онд төрсөн
Ангилал:Японы уран сайхны сэлэлтийн тамирчин
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Япончууд
Ванкувер

**Ванкувер** () нь Канад улсын Британийн Колумби мужийн баруун өмнөд хэсгийн Доод Мэйнлэнд бүст орших, далайн эргийн томоохон боомт хот юм. Британийн Колумби төдийгүй Баруун Канадын хамгийн том метрополи бөгөөд хот орчимтойгоо нийт 2.463.431 (2016 оны байдлаар) хүн амынхаа тоогоор улс дотроо 3-д эрэмбэлэгдэнэ.

2010 онд Ванкувер хотод Өвлийн ХХI дугаар Олимпын тоглолт болсон. 

## Түүх 
Энэ хотын газар нутгийг анх 1791 онд судалсан европ хүн бол испани далайчин Хосе-Мария Нарваес байсан юм жилийн дараа английн далайчин ахмад Жорж Ванкувер энэ газар ирсэн тул сүүлд түүний нэрээр хотыг нэрлэсэн байна. 

## Хүн ам 
Ванкуверын цөөн тооны уугуул хүн амд Англи-Канадчууд зонхилдог. Үүний зэрэгцээ зөөлөн, дулаан уур амьсгал, өндөр уулс, далайн эргийн ландшафт хосолсон, тээвэр, ая тухтай амьдрах орчин зэрэг нь Зүүн Өмнөд Азиас ирсэн цагаачдын урсгалыг ийшээ татдаг байна. Хотод томоохон хятад хорооллууд байдаг. Хонгконгоос олон чинээлэг цагаачид суурьшсан тул хойд зүгт, аль хэдийн ууланд бий болсон шинэ загварлаг орон сууцны хорооллыг ихэвчлэн япон, хятад маягаар барьсан байна.

### Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Ванкувер хотын албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Британийн Колумбийн суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Канадын их сургуулийн хот
Нева мөрөн

[thumb|200px|Лев Лагорио. "Нева мөрний сартай шөнө". [1898 он]]
**Нева мөрөн** () нь Ладога нуураас эх авч, Оросын Холбооны Улсын баруун хойд хэсгээр, Ленинград мужийн баруун хэсэг болон Санкт-Петербург хотын нутгаар урсаж, Финийн буланд цутгадаг гол юм. Харьцангуй богинохон боловч урсацын хэмжээгээрээ Европ тивд Ижил мөрөн болон Дунай мөрний дараа 3-т орох том гол болно.

## Газар зүй 
Нева мөрний урт нь 74 км. Түүний 28 км нь Санкт-Петербург, үлдсэн хэсэг нь Ленинград мужийн нутагт харьяалагдана. Ладога нуурын баруун өмнөөс эх авч баруун урагш урсан Тосна голын цутгалын орчимд хамгийн өмнөд цэгтээ хүрээд баруун хойш эргэж урссаар, Финийн буланд цутгана. Дундаж өргөн нь 400-600 м, хамгийн өргөн хэсгээрээ 1200 м-т хүрдэг. Далайн түвшнээс дээш дунджаар 8-11 метр өргөгдсөн нам дор газраар урсах бөгөөд хамгийн өндөр цэгтээ 24 метр л байдаг. Нева мөрний ай савд Ладога нуураас гадна Онега нуур (Европын хамгийн том 2 нуур), Баруун хойд Орос болон өмнөд Финландын томоохон газар нутаг хамаарна.

### Невагийн дельт 
thumb|250px|right|Нева мөрөн
Нева мөрний адаг нь дельт үүсгэсэн байдаг бөгөөд байгалийн салаанууд болон хүний гараар бүтсэн сувгуудаар хашигдсан арлууд нь Санкт-Петербург хотын түүхэн хэсэг билээ. Томоохон салаануудыг нь дурьдвал:
* Их Нева
* Бага Нева
* Их Невка
* Дунд Невка
* Бага Невка.
Сувгууд, горхиуд:
* Морской суваг
* Обводный суваг
* Грибоедов суваг
* Крюков суваг
* Фонтанка
* Мойка
Арлууд:
* Декабристуудын арал
* Каменный арал
* Крестовский арал
* Петроградский арал
* Васильевский арал
* Елагин арал

thumb|center|700px|Нева мөрөн, 1753.

## Түүхэн үйл явдлууд 
* Александр Невский 1240 онд Невагийн тулалдаанд Шведчүүдийг ялж, Нева мөрний нэрээр цоллогдох болжээ.
* *Нева* нь 1804 онд Юрий Лисянскийгийн удирдлагаар дэлхийг тойрч, дэлхийг тойрсон Оросын анхны хөлөг онгоц болсон. 
* Григорий Распутин 1916 онд Нева мөрний усанд живж нас барсан.

## Гадаад холбоос 
* Нева мөрөн

## Эшлэл 
Ангилал:Европын гол мөрөн
Ангилал:Ленинград мужийн гол мөрөн

Ангилал:Санкт-Петербургийн гол мөрөн
Шакира

**Шакира** () хэмээн алдаршсан **Шакира Изабель Мебарак Риполл** (, 1977 оны 2 сарын 2-нд төрсөн) нь 1990-ээд оны дундуур Латин Америкийн хөгжмийн тавцанд тодрон гарч ирсэн Колумбийн дуучин, ая зохиогч, хөгжимчин, продюсер, бүжигчин, филантроп (сайн үйлстэн) юм. Колумбын Барранкилла хотод төрж өссөн Шакира дунд сургуулийн сурагч ахуйгаасаа өөрийн хоолойн чадавхи, рок-н-ролл, латин, Ойрх Дорнодын нөлөө орсон өөрийн араб бүжгийн гайхалтай хөдөлгөөнөөрөө бусдыг татдаг байв. Түүний төрөлх хэл нь испани хэл бөгөөд түүнээс гадна англи, португали, итали хэлээр чөлөөтэй ярьдаг.

Орон нутгийн продюсеруудын дэмжлэгтэйгээр гаргасан эхний 2 цомог нь Колумбаас гадна бараг мэдэгдэлгүй өнгөрсөн багаад Шакира өөрийн хөгжмийн брэндийг бий болгохоор шийдэж, 1996 онд *Pies Descalzos* цомгоо гаргасан нь Латин Америк болон Испанид алдаршиж, түүнд алдар хүндийг авчрав. 1998 онд гаргасан *¿Dónde Están Los Ladrones?* цомог нь *Роллинг Стоун*, *Олл Мюзик Гайд*, *Биллборд* зэргээс маш өндөр үнэлгээ авч, испаниар ярьдаггүй улсууд, ялангуяа Америкийн Нэгдсэн Улсад түүнийг сонсогчдын тоо хурдацтай өсчээ. 2001 онд англи хэлээр гаргасан *Laundry Service* цомгийнхоо "Whenever, Wherever" дууны клипийг хийлгэж, цомог нь ч амжилттай борлогдож, дэлхий даяар 20 сая гаруй хувь худалдаалагджээ. 4 жилийн дараа Шакира *Fijación Oral Vol. 1* болон *Oral Fixation Vol. 2* хэмээх 2 ч цомгоо зэрэг шахуу гаргав. Эдгээр цомгууд нь ч амжилтад хүрч, ялангуяа "Hips Don't Lie" хэмээх дуу нь 21-р зууны эхэн үеийн хамгийн хурц хитүүдийн нэг нь болсон билээ. Тэрээр одоо 2009 оны 9 сард гаргах 8 дахь цомгоо бичүүлж байгаа аж.

Шакира 2 удаа Грэммийн шагнал, 8 удаа Латин Грэммийн шагнал хүртэж, Алтан Бөмбөрцөг наадамд нэр дэвшиж байв. BMI компанийн тооцоолсноор түүний 60 сая гаруй цомог дэлхий даяар борлогдсон бөгөөд тэрээр Колумбын түүхэн дэх хамгийн амжилттай дуучин юм. Мөн тэрээр АНУ-ын Биллбордын Шилдэг 100, Канадын Шилдэг 100, Австралийн АРИА, Нэгдсэн Вант Улсын хит парадыг тэргүүлсэн Өмнөд Америкийн цорын ганц дуучин болно.

Түүнчлэн Шакира нь Холливудын Алдрын Гудамжинд өөрийн нэрийг мөнхлүүлж, ийм хүндлэлийг хүлээсэн Өмнөд Америкийн анхны хүн болжээ.

## Цахим холбоос 
* Шакирагийн албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:НҮБ-ын Хүүхдийн Сангийн тусгай элч
Ангилал:Поп дуучин
Ангилал:Колумбийн дуучин
Ангилал:Колумбийн хөгжимчин
Ангилал:Амадей шагналтан
Ангилал:Эxо-Поп шагналтан
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (рыцарь)
Ангилал:Колумбичууд
Ангилал:1977 онд төрсөн