open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марыля Родович

**Марыля Родович** (польш. *Maryla Rodowicz*, жинхэнэ нэр нь **Мариа Антонина Родович** (Maria Antonina Rodowicz); 1945 оны 12-р сарын 8-нд Польшийн Желёна-Гура хотод төрсөн) — Польшийн поп дуучин, мөн рок болон фолк-рок дуу дуулдаг. 1980-аад онд Зөвлөлтөд болон Монголд алдартай байсан дуучин.

## Дискнүүд 
* 1970 — Żyj mój świecie *(Muza)*
* 1972 — *Wyznanie* (Pronit)
* 1972 — *Maryla Rodowiczova* (Supraphon)
* 1973 — *Maryla Rodowicz* (Amiga, голдуу германаар)
* 1974 — *Rok* (Pronit)
* 1976 — *Sing-Sing* (Pronit)
* 1978 — *Wsiąść do pociągu* (Pronit)
* 1979 — *Cyrk nocą* (Pronit/Wifon)
* 1982 — *Święty spokój* (Muza)
* 1983 — *Maryla Rodowicz/Марыля Родович* (Мелодия)
* 1984 — *Był sobie król* (Polton)
* 1986 — *Gejsza nocy* (Muza)
* 1987 — *Polska Madonna* (Muza)
* 1991 — *Full* (Polton)
* 1992 — *Absolutnie nic* (Muza); переиздание: 1995 (Tra-La-La)
* 1994 — *Marysia Biesiadna* (Tra-La-La)
* 1995 — *Złota Maryla* (Tra-La-La)
* 1996 — *Antologia 1* (Tra-La-La/PolyGram Polska)
* 1996 — *Antologia 2* (Tra-La-La/PolyGram Polska)
* 1996 — *Antologia 3* (Tra-La-La/PolyGram Polska)
* 1997 — *Łatwopalni. Tribute to Agnieszka Osiecka* (Tra-La-La/PolyGram Polska, 2CD)
* 1998 — *Przed zakrętem* (PolyGram Polska)
* 1999 — *Karnawał 2000* (Universal Music)
* 2000 — *Niebieska Maryla* (Universal Music)
* 2001 — *12 najpiękniejszych kolęd* (Universal Music)
* 2002 — *Życie ładna rzecz* (Universal Music)
* 2003 — *Sowia Wola* (Eulen Willen Studio)
* 2003 — *Maryla i przyjaciele* (Polskie Radio S.A.)
* 2003 — *Nejvetši hity* (Universal Music, Чехия)
* 2004 — *Wola — 2 — Hopsasa*
* 2005 — *Kochać* (Sony BMG)
* 2005 — *Maryla Voila! Hopsasa*
* 2006 — *Марыля Родович. Золотая коллекция Ретро* (Bomba music BoMB 033—265, ОХУ)
* 2006 — *Wola 4u*
* 2007 — *Wola na 5*
* 2007 — *Maryla Rodowicz — Die großen Erfolge* (BMG Amiga, германаар)
* 2008 — *Поёт Марыля Родович* (Мелодия MEL CD 60 01467, ОХУ)
* 2008 — *Jest cudnie* (Sony BMG)
* 2010 — *50* (Universal 275 721 5)
* 2011 — *Buty 2* (Universal 278 939 7)
* 2012 — 2013 — *Antologia Maryli Rodowicz (2012-2013)* (Universal)

Ангилал:Польшийн дуучин
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1945 онд төрсөн
Константинос Тасулас

**Константинос (Костас) Тасулас** (грек. Κωνσταντίνος (Κώστας) Τασούλας; 1959 оны 7-р сарын 17-нд Янина хотод төрсөн) — Грекийн хуульч, улс төрийн болон төрийн зүтгэлтэн. 2025 оноос Грек улсын Ерөнхийлөгч. «Шинэ ардчилал» консерватив намын гишүүн. 2019-2025 онуудад Грекийн парламентын даргаар ажилласан. 2014-2015 онд Грекийн Соёлын сайд байсан. 

Тэрээр Афины их сургуулийн хуулийн ангийг төгссөн.

1988-1989 онд Лондонд хуулийн фирмд ажиллаж байсан. 1990-1993 онд Грекийн гадаад худалдааны байгууллагын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан. 2006 онд "Шинэ ардчилал" намын парламентын төлөөлөгчийн орлогчоор томилогджээ.

2007 онд Грекийн Үндэсний батлан хамгаалахын дэд сайдаар томилогдов.

2010 оны 2-р сард парламент дахь “Шинэ ардчилал” бүлгийн Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдсон.

2014-2015 онд Грекийн Соёлын сайдаар томилогдон ажилласан.

2019 оны 7-р сарын 18-нд парламентын даргаар сонгогдсон.

2025 оны 2-р сарын 12-нд Грекийн парламент дөрвөн шатны санал хураалтын дараа Константинос Тасулас авах ёстой 300 саналаас 160 санал авч, тус улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон. Тэрээр 3-р сарын 13-нд Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөсөн байна.

Ангилал:Грекийн ерөнхийлөгч
Ангилал:Грекийн соёлын сайд
Ангилал:Грекийн парламентын дарга
Ангилал:Грекийн улс төрч
Ангилал:Грекийн хуульч
Ангилал:Афины их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Грекчүүд
Ангилал:1959 онд төрсөн
Sola Sayze

Сола Сайзе (2010 оны 10 сарын 18-нд Улаанбаатар хотын Баянгол дүүрэгт төрсөн) нэрээр танигдсан Тэрбишийн Солонго нь Монголын реппер, уран бүтээлч байсан юм.

Тэр амьд байхдаа “Interface Records” студийн захирал байсан ба Eadeya, P&D, FiREQ, Zettie z, Амагаа зэрэг дуучдыг гаргаж ирсэн. Тэрээр 2025 оны 3 сарын 30-нд эм витмин хэтрүүлсний улмаас нас барсан.
Алтан-Өлгий оршуулгын газар

**Алтан-Өлгий оршуулгын газар** - Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 22-р хороонд орших, Монгол Улсын төр нийгмийн зүтгэлтнүүдийг нутаглуулж ирсэн оршуулгын газар юм. Уг оршуулгын газар 4,6 га талбайг хамардаг бөгөөд Улсын онц чухал объектын жагсаалтад байдаг. Засгийн газрын 2014 оны 100 дугаар тогтоолоор Алтан-Өлгийн оршуулгын газрыг Улсын онц чухал объектын жагсаалтаас хасаж, харуул хамгаалалтыг буулгаад байсан. Харин Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын албанаас харуул хамгаалалтын асуудлыг түр хугацаанд Нийтийн үйлчилгээний Улаанбаатар нэгтгэлд хариуцуулаад байгаа бөгөөд цаашид тус газрыг дурсгалын цэцэрлэгт хүрээлэн болгох талаар Нийслэлийн Удирдлагын зөвлөлийн хуралдаанаар хэлэлцсэн юм.

Уг хүндэтгэлийн оршуулгын газар нь А, Б, В гэсэн гурван хэсэгтэй ч газрын ашиглалт дууссан төдийгүй оршуулгын газрын тусгай хамгаалалтын бүсэд олон тооны айл өрх суурьших болжээ. Тиймээс Нийслэлийн Удирдлагын зөвлөлийн хуралдаанаас тус оршуулгын газрын тусгай хамгаалалтын бүсэд байгаа айл өрхүүдийг нүүлгэх асуудлыг шийдвэрлэхээр болсон.

Мөн оршуулгын газрын ашиглалт дууссан тул хааж, арчлалт хамгаалалт болон орчныг сайжруулах зорилгоор шашны байгууллагын оролцоо, иргэдийн дэмжлэгтэйгээр дурсгалын цэцэрлэгт хүрээлэн болгохоор шийдвэрлэсэн бөгөөд Нийслэлийн Ерөнхий төлөвлөгөөний газраас дурсгалын цэцэрлэгт хүрээлэн болгох урьдчилсан зураг төслийг боловсруулаад байгаа ажээ.

## Түүх 
Монголчууд нас барсан хүнийг оршуулахдаа задгай газар нэг дор төвлөрүүлэхгүй оршуулдаг байжээ. "Хөдөөлүүлнэ, нутаглуулна" гэж ярьдаг үүнтэй холбоотой байсан юм. 1923 онд Д.Сүхбаатар нас барахад оршуулах ёслол анх үйлджээ. Урьд өмнө Монголд ийм оршуулах ёслол болж байгаагүй тул цэрэг, ардуудын сэтгэлд их сэдэлт өгчээ. Оршуулах ёслол хийхэд тээврийн зардал их гарахаар байсан тул Маахуур толгойн зүүнтэй ил тавьж байжээ. Жанжны эх Ханд гуай хүүгээ тэнд оршуул гэж заасан тул Сүхбаатарыг европ жишгээр нүх ухаж Маахуур толгойн зүүн энгэрт оршуулсан гэдэг. Хожим нь цэргийн дарга нарыг нас барахад жанжныг нь бараадуулан оршуулдаг болсон нь Алтан өлгий гэдэг нэртэй болж европ маягаар оршуулах заншил Монголд нэвтэрсэн гэж үздэг. 

## Нутаглуулсан хүмүүсийн жагсаалт 
*Дамдины Сүхбаатар
*Хорлоогийн Чойбалсан
*Юмжаагийн Цэдэнбал
*Жамъянгийн Лхагвасүрэн
*Гончигийн Бумцэнд
*Жамбын Батмөнх
*Чойжилсүрэнгийн Пүрэвдорж
*Мятавын Пэлжээ
*Пунсалмаагийн Очирбат

Ангилал:Баянзүрх дүүрэг
Ангилал:Оршуулгын газар
Мятавын Пэлжээ

**Мятавын Пэлжээ** (1929-2010) - БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн орлогч дарга, Түлш эрчим хүчний үйлдвэр, геологийн яамны сайд. Монгол Улсын аж үйлдвэрийн Гавьяат ажилтан.

Ангилал:Монголын эрчим хүчний сайд
Ангилал:Монголын геологийн сайд
Ангилал:Монголын улсын аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан
Халла их сургууль

**Халла их сургууль** (солонг: 한라대학교, англи. *Halla University*) Өмнөд Солонгосын Канвонь мужийн Вонжү хотод орших 1995 онд байгуулагдсан хувийн их сургууль. 

Халла их сургуулийн философи нь нинжин сэтгэл, зөв ​​шударга байдал, ёс суртахуун, мэргэн ухаанд суурилдаг. Ийм боловсронгуй боловсрол нь оюутнуудад өөрсдийн зан чанарыг төлөвшүүлэх, ирээдүйн ертөнцөд үйлдвэрлэлийн өндөр технологийн нийгмийг удирдан чиглүүлэх, шинжлэх ухааны өндөр чанартай хүний ​​​​нөөц болгон хүмүүжүүлэхэд тусална гэж үздэг байна. 

"Halla Coronation"-ийн хүндэт ерөнхийлөгч асан / "Beadal Education Foundation" сангийн үүсгэн байгуулагч нь PhD. Д.И-юнг Чун.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын их, дээд сургууль
Халла

**Халла** (солонг. 한라산, англи. *Hallasan*) - Өмнөд Солонгосын Чэжү арал дээрх, тус улсын хамгийн өндөр буюу 1,947 м өндөрт орших унтарсан галт уул юм.  

Энэ ууланд мөн арал дээр хамгийн эртний Буддын сүм байрладаг бөгөөд Гуулин улсын (1046–1083) үед баригдаж, хожим нь сүйрсэн, дараа нь 20-р зуунд дахин сэргээн баригдсан юм. Халла уулаас холгүйхэн 1948-1950 онд Чэжү аралд болсон засгийн газрын эсрэг бослогын үеэр хэлмэгдэгсдийн дурсгалын хөшөө байдаг.

Уулын тогоонд байрладаг Баенноктам нуур нь устаж үгүй болж байгаа ажээ. Зуны борооны улирлын дараа нуурын тойрог хоёр километр, гүн нь 100 метрт хүрдэг ажээ.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын уул
Ангилал:Чэжү мужийн газар зүй
Сансар кино театр

**Сансар кино театр** нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын тухайн үеийн "Найрамдал" районы 12-р микрорайоны үйлчилгээний төвд 1970-аад онд байгуулагдсан кино театрын нэг юм. Өнөөгийн Баянзүрх дүүргийн үйлчилгээний төв болон 33-р дунд сургуулийн орчим байршиж байсан. 

## Түүхэн тойм 
Монгол улсын нийслэлийн засаг дарга Миеэгомбын Энхболдын 1999 оны 3 дугаар сарын 11-ний өдрийн А-39 дугаарын захирамжийн дагууд "Сансар" кино театр улсын үйлдвэрийг татан буулгасан юм.  Тус захирамжид: Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн "Сансар" кино театрыг 1999 оны 3 дугаар сарын 16-ны өдрөөс эхлэн татан буулгасугай" гэсэн байдаг.
Элдэв-Очирын нэрэмжит кино театр

**Элдэв-Очирын нэрэмжит кино театр** буюу **Элдэв-Очир кино театр** нь Монголын анхны орчин үеийн кино театр. 

## Түүхэн тойм 
Барилгын зураг төслийг 1945-1946 онд инженер Климов зохиож, 1946-1948 онд ЗХУ-ын архитектор М.С.Яшвины зураг төслөөр орчин үеийн кино театрыг барьжээ. Барилгыг барихад Японы олзлогдсон цэргүүдийг дайчлан оролцуулсан байна. Кино театр нь 9700 м.кв талбайтай, 400 гаруй хүний суудалтай, доод давхартаа бүжиг, үзэсгэлэнгийн танхимтай баригдсан 3 давхар барилга юм. Кино театрын барилгыг 1948 оны 7 дугаар сарын 08-нд ашиглалтад оруулжээ. Энэхүү кино театрыг Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1947 оны тогтоолоор тухайн үеийн МАХН-ын зүтгэлтэн Б. Элдэв-Очирын нэрэмжит болгож байжээ. 

1948-1990 он хүртэл Элдэв-Очирын нэрэмжит Хүүхдийн кино театр байсан. Монгол улсад анх "Элдэв-Очир", "Ард" гэсэн хоёр кино театр байсан.

### Одоо үе 
Элдэв-Очирын нэрэмжит кино театрын барилгад 1991 оноос эхлэн Монголын хөрөнгийн бирж үйл ажиллагаа явуулж байна.
Ялалт кино театр

**Ялалт кино театр** нь 1975 онд Улсын кино үзвэрийн хэрэг эрхлэх газрын харьяанд нийсэлийн Октябрын районд байгуулагджээ. Ялалт кино театрыг Ялалтын баярын өмнөх өдөр буюу 1985 оны 5 сарын 1-ний өдөр нээлтээ хийжээ.

## Түүхэн тойм 
БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1975 оны 5 дугаар сарын 22-ны өдрийн 226 дугаар тогтоолоор Улаанбаатар Кино үзвэрийн контор нэртэйгээр Улсын кино үзвэрийн хэрэг эрхлэх газрын харьяанд байгуулагдаж байжээ. 

Кино үзвэрийн конторын харьяанд тухайн үеийн  8 кино театр байв. Үүнээс дурдвал, 

* Ард кино театр
* Од кино театр
* Элдэв-Очир кино театр
* Хөдөлмөр кино театр
* Сансар кино театр 

### Танхим 
Ялалт  кино театр нь нэг ээлжиндээ 1200 хүнд үйлчлэх үзвэрийн их, бага 2 танхимтайгаас гадна 1, 2-р давхрын хүлээх танхимд уран зураг, гэрэл зургийн үзэсгэлэн, зурагт, радио узель, зууш ундааны газар, ном, гоо сайхан, соёлын барааны худалдаа, холбооны цэгээр үйлчилж эхэлсэн байна.

Кино театраас үзэгчдийн тавтай байдлыг хангахын тулд 1 цагт 120 мянган куб метр цэвэр тунгалаг агаар боловсруулан үйлдвэрлэж гаргадаг цэвэршүүлэгч төхөөрөмжөөр үйлчилдэг байжээ.

### Ажилтан албан хаагчид 
Нийт 360 гаруй ажилтан, албан хаагчтай байсан ба анхны даргаар нь Ч.Дунхүү, 1975 оны 7 сарын 9-ний өдрөөс Б.Дамба нар тус тус томилогдон ажиллаж байжээ.

"Ялалт" кино театрын даргаар: Д.Дарамсүрэн, н. Бямбаа, н.Одонгэрэл, С. Жимээхүү, Ч.Дунхүү нарын хүмүүс ажиллаж байв.

ЗСБНХУ-ын /тухайн үеийн/ Дээд зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн дарга Николай Подгорный 1973-1974 онд Монгол улсад айлчлахдаа 70/35 мм-ийн хэмжээтэй, дэлгэмэл дэлгэцтэй /широко- форматный/ кино театрын бүрэн тоног төхөөрөмжийг кино конторт бэлэглэсэн байна. Энэхүү тоног төхөөрөмжийг ашиглахын тулд шинээр кино театр барих шаардлага тавигдсан ба улмаар 1975 онд "Ялалт" кино театрын суурийг тавьсан байна. Уг кино театрын барилгыг монгол архитекторын боловсруулсан зураг төслөөр Улаанбаатар хотын барилга трестийн ажилчид 10 жилийн турш барьж дуусгасан. 

### Кино 
Кино үзвэрийн конторын харьяа "Ялалт" кино театрын дэлгэцэнд гаргасан анхны кино нь "Хурд" нэртэй кино байсан. Шинэхэн театрын дэлгэцнээ гарсан анхны монгол кино нь "Би чамд хайртай" байжээ.

### Орчин үед 
* Тэнгис кино театр
Өмнөговь аймгийн музей

**Өмнөговь аймгийн музей** нь Өмнөговь аймгийн намын хорооны 1945 оны 5-р сарын 25-ны өдрийн 18-р тогтоолоор үүсгэн байгуулах шийдвэр гарч 1948 онд Гэгээрлийн хэлтсийн дэргэд 50 ширхэг үзмэртэйгээр анх “Орон нутаг судлах кабинет” нэртэй байгуулагдан. Сүүлд 1991 оноос Аймгийн музей болсон. Өмнөговь аймгийн музей нь 4000 гаруй үзмэр эд өлгийн цуглуулгатай бөгөөд түүх, угсаатны зүй, археологи, палеонтологийн үзүүллэгтэй, дэргэдээ “Байгалийн музей”-н салбартай. 

## Түүхэн тойм 
Музейд Өмнөговь аймгийн нутгаас олдсон чулуун зэвсгийн үе, хүрэл, төмрийн үеийн археологи палеонтологийн олдворууд, мөн нутгийн ард түмний дундаас төрсөн алдар гавьяатан, урчууд, уран дархчуудын бүтээлийн дээжис байна. Өмнөговь аймгийн музей нь Эртний түүх соёлын дурсгалыг олон нийтэд сурталчлах зорилготой аймаг орон нутгийг сурвалжлах кабинет байгуулах комиссыг томилон ажиллуулж эхэлсэн. 

## Үзмэр, танхим 
Өмнөговь аймгийн музей нь 4000 гаруй үзмэр эд өлгийн цуглуулгатай. Өмнөговь аймгийн нутгаас олдсон чулуун зэвсгийн үе, хүрэл, төмрийн үеийн олдворууд,  алдар гавьяатан, урчууд, уран дархчуудын бүтээлийн дээжис байдаг. 

Хаяг: Монгол улс, Өмнөговь аймаг, Даланзадгад, 6-р баг, Шинэ суурьшлын бүс ; Утас: 7053-3872, 89783872  

## Гадаад холбоос 
Өмнөговь аймгийн музей
Михаил Суслов

**Михаил Суслов** (орос. *Михаи́л Андре́евич Су́слов,* 1902 оны 11-р сарын 21-нд Оросын хаант улсын Саратов мужийн Шаховское тосгонд төрж, 1982 оны 1-р сарын 25-нд ЗХУ-ын Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлтийн нам, төрийн зүтгэлтэн. 

Михаил Суслов бол Иосиф Сталин, Никита Хрущёв нарын үед нөлөө бүхий хүн байсан ч Леонид Брежневийн үед түүний карьерын оргил үе таарсан байна. Түүнийг Коммунист намын үзэл сурталч байсан бөгөөд заримдаа "нууц ноёнтон" гэж нэрлэдэг байжээ.

Тэрээр Комсомолын шугамаар Москва хотын Пречистенска гудам дахь Рабфакт суралцахаар илгээгдэж, 1924 онд сургуулиа төгсөөд (1921 оноос тэнд сурсан) Плехановын нэрэмжит Москвагийн Ардын аж ахуйн дээд сургуульд элсэн орж, 1928 онд төгссөн. 1929 онд Коммунист академийн эдийн засгийн дээд сургуулийн аспирантурт элсэн орсон. Тэрээр 1931 онд төгссөн аспирантурынхаа зэрэгцээ Москвагийн Улсын Их Сургууль, Аж үйлдвэрийн академид улс төрийн эдийн засгийн чиглэлээр багшилж байжээ.

М.Суслов 1921 оноос ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн, 1939 оноос ЗХУ-ын Коммунист Намын Төв Хорооны гишүүн, 1941 оноос Коммунист намын Төв Хорооны гишүүн, Төв Хорооны Зохион байгуулах Товчооны гишүүн (1946-1952), ЗХУ-ын КН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга (1947 оноос хойш), Төв Хорооны Товчооны гишүүн, ЗХУ (1952-1953, 1955 оноос хойш). ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн 1-10 дугаар хурлын депутат. ЗХУ-ын Социалист хөдөлмөрийн хошой баатар (1962, 1972). 5 удаагийн Лениний одон авсан.

Тэрээр хуучны марксист үзлийг баримталж, хэт туйлшралгүйгээр тогтвортой байдлыг хадгалахыг хичээсэн боловч үзэл суртлын сөргөлдөгчдийг тууштай дарж байв.

Ангилал:Зөвлөлтийн төрийн зүтгэлтэн
Ангилал:1902 онд төрсөн
Ангилал:1982 онд өнгөрсөн
Нугасны муухай дэгдээхэй

**«Нугасны муухай дэгдээхэй»** үлгэр (дани. *Den grimme Ælling*) — Данийн зохиолч, яруу найрагч Ханс Христиан Андерсены зохиож 1843 оны 11-р сарын 11-нд анх хэвлэгдсэн хүүхдийн үлгэр. Энэ үлгэрийг зохиолч Бямбын Ринчен 1930-аад оны дундуур монгол хэлнээ анх хөрвүүлсэн юм.

## Үлгэрийн өрнөл 
Хуучин фермийн ойролцоох шугуйд нэг эмэгчин нугас дэгдээхэй гаргаж байсан боловч түүний сүүлчийн дэгдээхэй нь бусадтай адилгүй аймшигтай царай муутай харагдаж байв. Шувууны хашаанд оршин суугчид муухай дэгдээхэйнд тэр даруй дургүйцсэн тул дэгдээхэй рүү байнга дайрч довтолдог байв. Эхэндээ дэгдээхэйгээ хамгаалж байсан эх нь хүртэл удалгүй хандах байдал нь хүйтрэв. Дэгдээхэй энэ доромжлолыг тэвчиж чадалгүй хашаанаасаа намаг руу зугтаж, гадаад төрхөө үл харгалзан зэрлэг галуунуудтай нөхөрлөх болжээ гэтэл удалгүй галуунуудыг анчид алахад ганцаараа хоцров.

Үүний дараа дэгдээхэй намгаас явж тэнүүчлэхдээ хөгшин эмэгтэй, муур, тахиа амьдардаг овоохойг олжээ. Хөгшин эмэгтэй дэгдээхэйг өндөглөнө гэж найдаж, дэргэдээ байлгадаг байв. Гэрт амьдардаг муур, тахиа хоёр дэгдээхэйг шоолж эхэлсэн бөгөөд гэнэт тэрээр усанд сэлэхийг хүсээд тэднээс явж нуур орчим амьдрахаар болжээ. Нэгэн удаа муухай дэгдээхэй нууран дээр хун шувуудыг хараад урьд өмнө нь хэнийг ч хайрлаж байгаагүй шигээ дурлажээ. Гэвч өмнөх шигээ гологдох вий гэж эмээж тэдэнд ойртож зүрхлэхгүй далдаас хардаг байжээ.

Өвөл болоход дэгдээхэй мөсөнд хөлдсөн байсан тул хажуугаар нь өнгөрч байсан нэгэн тариачин түүнийг аваад гэртээ авчирчээ. Нугасны дэгдээхэй шинэ байрандаа удаан байсангүй: түүнтэй тоглохыг хүссэн хүүхдүүдээс айж, зугтаажээ. Тэр нуурын эрэг дээрх бутанд өвөлжөөд хавар ирэхэд дэгдээхэй нисэж сурсан юм. Нэгэн өдөр тэр нуурын дээгүүр нисэж явахдаа хунгууд сэлж байхыг хараад тэд түүнийг хөөхөөр байсан ч тэдэнтэй ойртохоор хатуу шийджээ. Гэвч усан дээр дэргэд нь газардах үедээ дэгдээхэй санамсаргүйгээр өөрийн тусгалыг хараад өөрийгөө тэдэнтэй адилхан үзэсгэлэнтэй залуу хун байгаагаа олж харсан байна. Ийнхүү нөгөө хунгууд түүнийг сүрэгтээ баяртайгаар хүлээн авсан байна. Дөнгөж саяхан муухай дэгдээхэй ийм аз жаргалыг мөрөөдөж ч байгаагүй ажээ...
Бяцхан лусын дагина

**Бяцхан лусын дагина** (дани. *Den Lille Havfrue*, англи. *The Little Mermaid,* орос. *Русалка*) - Данийн нэрт хүүхдийн үлгэрийн зохиолч Ханс Христиан Андерсены дэлхий даяар алдартай үлгэр бөгөөд хүний ​​​​сэтгэл болон ханхүүгийн хайрыг олж авахын тулд далайд амиа өгөхөд бэлэн байгаа залуу лусын дагинын тухай өгүүлдэг. Анх энэ зохиол 1837 оны 4-р сарын 7-нд хэвлэгдсэн бөгөөд сүүлд мюзикл, уран сайхны кино, хүүхэлдэйн кино зэрэг хэлбэрээр олон удаа янз бүрээр найруулж гарсан.

## Үлгэрийн өрнөл 
Бяцхан лусын дагины эцэг лусын хаан, эмэг эх болон таван эгч нарын хамт усан доорх хаант улсад амьдардаг байв. Таван эгч нар бүгдээрээ бяцхан лусын дагинаас эгч бөгөөд тэд хоорондоо нэг жилийн зөрүүтэй төрсөн ажээ. Уламжлалын дагуу лусын дагина 15 нас хүрэхэд далайн гадарга руу гарч ертөнцийг харахыг зөвшөөрдөг байжээ. Тиймээс жил бүр эгч нарын нэг нь дээд ертөнцөд зочилдог байв. Эгч бүрийг буцаж ирсний дараа бяцхан лусын дагина гадарга болон хүний ​​тухай өнгөлөг дүрслэлийг хүсэн хүлээдэг байжээ.

Бяцхан лусын дагинын ээлж болоход тэрээр гадаргуу дээр гарч, царайлаг ханхүүтэй хөлөг онгоцыг хараад анхны харцаар шууд дурладав. Хүчтэй далайн шуурга эхэлж, бяцхан лусын дагина живж буй ханхүүг авардаг юм. Тэрээр түүнийг ухаангүй байхад нь сүмийн ойролцоох эрэгт хүргэж өгч, сүмийн охин түүнийг олох хүртэл хүлээнэ. Ханхүү энэ үеэр ухаангүй байсан тул бяцхан лусын дагина түүнийг аварсныг мэдээгүй өнгөрчээ.

Бяцхан лусын дагина эмэг эхээсээ хүмүүс усан дор амьсгалж чадвал мөнх амьдрах боломжтой эсэхийг асуухад хүмүүс 300 жилийн настай лусын дагинатай харьцуулахад хамаагүй богино насалдаг гэж тэр тайлбарлав. Гэвч лусын дагина үхэхээрээ далайн хөөс болж, оршин тогтнохоо больдог бол хүмүүс тэнгэрт амьдардаг үхэшгүй мөнхийн сүнстэй байдаг гэжээ. Бяцхан лусын дагина ханхүүтэй хамт байж, үхэшгүй мөнхийн сүнстэй болохыг мөрөөддөг юм. Тэрээр далайн шуламд очиход тэрээр түүнд шидэт эм өгдөг. Энэ нь бяцхан лусын дагина далайн хаант улсад хамгийн гайхамшигт дуу хоолойныхоо оронд хөлтэй болох боломжийг олгох юм гэж тайлбарласан байна. Үүний дагуу шулам бяцхан лусын дагинын хэлийг тасалж орхив.

Бяцхан лусын дагина нэгэнт хүн болсон хойно далайд буцаж ирэх боломжгүй гэдгийг далайн шулам мөн сануулсан байна.
Ангарагийн Уранбилэг

**Ангарагийн Уранбилэг** нь Монгол улсын Соёлын Тэргүүний Ажилтан, Монголын уран нугараач, агаарын үзүүлбэрийн уран бүтээлч, уран нугаралт болон иогийн багш, иогийн тамирчин юм. Тэрээр 1994 онд Улаанбаатар хотод айлын том охин болж төржээ.

**Намтар**

Тэрээр таван настайдаа уран нугаралтынхаа авьяасыг нээж, зургаан настайдаа домогт багш МУГЖ асан Д.Мажигсүрэнгийн удирдлага дор Монголын Үндэсний Циркийн Сургуульд суралцаж эхэлсэн. Циркт байхдаа Уранбилэг өөрийн ур чадвараа хөгжүүлж, есөн настайдаа тайзнаа анх гарч байв.

Уранбилэгийн урлагийн замналыг дурдвал тэрээр дэлхийн 30 гаруй орноор аялан тоглож явснаас, Cirque du Soleil, Teatro Zinzanni, Ringling Museum Theater зэрэг нэр хүндтэй циркийн компаниудтай хамтран ажиллаж байв. Мөн өндөр түвшний наадмуудад оролцон, нэртэй арга хэмжээнүүдийн тайзыг чимсэн билээ. Түүний циркийн урлагт оруулсан хувь нэмрийг өндрөөр үнэлэн 2014 онд Монгол улсын Соёлын Тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр шагнасан.

Уранбилэгийн тайзан дээрх үзүүлбэрүүд зөвхөн уран нугаралтаар зогсохгүй нь хос агаарын даавуу, хос ба гурван хос, дөрвөн хос уран нугаралтын үзүүлбэрүүд хамрахын зэрэгцээ гоцлол үзүүлбэрүүд болох агаарын цагариг, агаарын даавуу, нум сумтай нугаралт, гар дээр тэнцвэрийн үзүүлбэрүүд ордог.

Циркийн урлагаас гадна Уранбилэгийн өөр мэргэжил бол иогийн багш, тамирчин юм. Тэрээр олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн RYT 200 иогийн багш бөгөөд иогийн тэмцээнд ч өндөр амжилт гаргасан. Тодруулбал, 2021 онд IYSF буюу Олон Улсын Иогийн Спортын тэмцээнд түрүүлж, дэлхийд чансаатай иогийн тамирчин ч болохоо харуулж чадсан билээ.

Тайзнаас гадуур тэрээр кинонд тусгай дүр бүтээж, өөрийн уран нугаралтын чадвараараа Америкийн Нэгдсэн Улсын Чикаго хотод тусгай дүрийн жүжигчнээр ажиллан, уран нугаралтын олон төрлийн үзүүлбэрүүдээрээ үргэлжлүүлэн ажиллаж, олон шавь нарыг уран нугаралтаар хичээллүүлж багшаар ажиллаж байна.

**Гавьяа шагнал**
Лох Несс нуур

**Лох** **Несс нуур** (англи. *Loch Ness*, гэль. *Loch Nis*) — Шотланд дахь цэнгэг устай том гүн нуур. 

Тус нуур нь Лох Нессийн мангасын домгоороо дэлхий даяар алдартай. Үзэсгэлэнт байгалийг харж баясах, магадгүй домогт мангасыг үзэхийг хүсдэг жуулчдад зориулсан олон төлбөрт аялалын чиглэлүүд нуурын эргэн тойронд байдаг.

Лох Несс нуур нь Шотландын энэ хэсгийн бусад олон нуурын нэгэн адил мөстлөгийн гаралтай. Нуур нь нэлээд урт бөгөөд гүн боловч хөрсөн дэх хүлэр ихтэй тул ус нь маш шаварлаг байдаг. Лох Несс бол усны гадаргуугийн талбай 56 км² байдаг Шотландын хоёр дахь том нуур юм. Энэ нуурын дундаж гүн нь 130 м, хамгийн их гүн хэсэг нь 230 м байдаг.

Ангилал:Шотландын нуур
Чебурашка

**Чебура́шка** — бол зохиолч Эдуард Успенскийн 1966 онд "Гена матар ба түүний найзууд" (орос. *Крокодил Гена и его друзья*) номын гол дүрийн нэг. 1969 онд энэ номоос сэдэвлэсэн Роман Качановын "Гена матар" хүүхэлдэйн кино гарсны дараа уг дүр олны танил болсон байна. 

Өдгөө олны танил болсон гэнэн сайхан сэтгэлтэй, том чихтэй, том нүдтэй Чебурашкагийн дүр 1969 онд "Гена матар" хүүхэлдэйн кинонд анх гарсан юм. Уг киноны продюсер Леонид Шварцманы шууд оролцоотойгоор энэ дүр бүтээжээ.

Уг киног гарсны дараа анх англи хэл рүү Topple, герман хэл рүү *Kullerchen* («Куллерхен») болон *Plumps* («Плумпс»), швед "Drutten", финланд "Muksis" гэсэн нэрээр орчуулагдаж олны танил болсон. Өнөөгийн алдартай болсон том чихтэй, том нүдтэй Чебурашка хуучин ЗХУ-д алдартай байсан хэвээрээ бөгөөд гадаадынхан түүнийг "Зөвлөлтийн Микки Маус" гэж нэрлэдэг. Чебурашкагийн дүрээр ердөө дөрөвхөн богино хэмжээний хүүхэлдэйн кино бүтээгдсэн ч тэрээр хуучин ЗСБНХУ болон ОХУ-д үндэсний бэлгэ тэмдэг хэвээр байгаа юм. Түүний алдартай болсон нэг шалтгаан нь хүний ​​гарал үүсэл нь хүний ​​сайхан сэтгэлээс илүү чухал байдаггүй гэдгийг онцолсон юм.

Чебурашка Японд маш их алдартай болсон шалтгаануудын нэг нь түүний гадаад төрх байдал байж болох бөгөөд энэ нь орчин үеийн Япон даяар нэвт шингэсэн кавайн сонгодог соёлтой төстэй гэдэг юм.
Эдуард Успенский

**Эдуард Успенский** (1937 оны 12-р сарын 22-нд ЗХУ-ын Москва мужийн Егорьевск хотод төрж, 2018 оны 8-р сарын 14-нд Оросын Москва орчмын Троицкийн засаг захиргааны дүүргийн Пучково тосгонд нас барсан) - Зөвлөлт ба Оросын үеийн хүүхдийн зохиолч, жүжгийн зохиолч, телевизийн нэвтрүүлэг хөтлөгч.

Эдуард Успенскийн бүтээсэн хамгийн алдартай дүрүүдийн дотроос дараахыг онцолж болно: Гена матар, Чебурашка, Фёдор ах, Шарик нохой, Матроскин муур, шуудан зөөгч Печкин гэх мэт.

Москвагийн Нисэхийн дээд сургуулийг (орос. MAИ) төгсөж, инженер болсныхоо дараа хүүхэлдэйн киноны зохиол бичиж амь залгуулдаг байжээ.

Успенский хүүхдийн номоос гадна Чебурашка цувралаас "Гена матар ба түүний найзууд" шүлэг, театрчилсан зохиол, зураг бичжээ.

Успенскийн "Фёдор ах"-ын тухай анхны ном болох "Фёдор ах, нохой, муур нар" 1974 онд хэвлэгдэн гарсан бөгөөд гол дүр 6 настай хүүг их бие даасан учраас "Фёдор ах" гэж нэрлэдэг байжээ. Эцэг эх нь түүнийг Матроскин хэмээх орон гэргүй муурыг байранд байлгахыг хориглосны дараа Фёдор ах гэрээсээ явжээ. Матроскин муур, Шарик нохой хоёртой хамт тэд Простоквашино тосгонд суурьшжээ. Тэд эрдэнэс олж, шөл, төмсөөр ажилладаг трактор худалдаж авах боломжтой болжээ. Уг номын зохиолоор "Фёдор ах, нохой, муур нар" хүүхэлдэйн кино, мөн "Простоквашино дахь гурав", "Простоквашино дахь амралт", "Простоквашино дахь өвөл" гэсэн алдартай гурамсан хүүхэлдэйн киног бүтээсэн байна. 

Ангилал:Оросын зохиолч
Ангилал:1937 онд төрсөн
Ангилал:2018 онд өнгөрсөн
Катай овог

**Катай овог** нь Кидануудаас гаралтай Башкирын овог юм. Энэ овог мөн Крымын татарууд ба ногай хүмүүст байдаг.

Дотроо бала-катай, идель-катай, инзер-катай, кузгун-катай, улу-катай, ялан-катай гэх овгуудтай.
## Бүрэлдэн болох үйл явц
Катай овог нь киданчууд XI–XII зууны үед кипчакуудын дунд оршин холилдсоноор үүсчээ.
Сандагийн Гончиг

**Сандагийн Гончиг** (1951 оны 3 дугаар сарын 19-нд Төв аймгийн Лүн сумд төрсөн) нь  Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Төв аймгийн Засаг дарга, Монгол Улсын Эрүүл мэндийн дэд сайд, Монгол Улсын Төлөвлөгөө, эдийн засгийн хорооны Хөрөнгө оруулалт хариуцсан орлогч дарга, Улсын Төлөвлөгөөний Комиссын орлогч дарга бөгөөд Хөрөнгө оруулалт, их барилгын газрын даргаар тус тус ажиллаж байсан.  

## Намтар 
### Боловсрол 
1968 онд Төв аймгийн Зуунмод хотын Нэгдүгээр дунд сургууль, 1968-1973 онд Политехникийн дээд сургуулийг Барилгын инженер, эдийн засагт мэргэжилтэй төгссөн.   

### Ажилласан байдал 
1973-1988 онд Улсын Төлөвлөгөөний Комисс (УТК)-т мэргэжилтэн, хэлтэс, газрын дарга, УТК-ийн орлогч дарга бөгөөд Хөрөнгө оруулалт, их барилгын газрын дарга, 1988-1990 онд Төлөвлөгөө, эдийн засгийн улсын хорооны орлогч дарга, 1990-1991 онд Эрүүл мэндийн дэд сайд, 1991-1996 онд Төв аймгийн Ардын хурлын 16 дахь удаагийн сонгуулийн III чуулганаар аймгийн Ардын Хурлын Тэргүүлэгчдийн болон Гүйцэтгэх захиргааны даргаар сонгогдон ажилласан. 

Тэрээр 1996 онд Улсын Их Хурлын 37-р тойргоос Улсын их хурлын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байсан.https://www.parliament.mn/nn/9461 

## Бүтээл 
*С.Гончиг "Хөрөнгө оруулалтын үр ашгийг дээшлүүлэх асуудалд", 1988
*Ред. С.Гончиг "МАХН-ын ХIX их хурал, намын байгуулалтын зарим асуудал", 1986 https://ecatalog.nationallibrary.mn/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=48910

## Гадаад холбоос
*1996-2000 оны УИХ-ын гишүүдийн жагсаалт

## Эшлэл
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Төв аймгийн засаг дарга
Ангилал:Лүнгийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1951 онд төрсөн
Сакура Гакуин

**Сакура Гакуин** (さくら学院, "Интоорын цэцэгсийн академи"; монгол хэл: "интоорын академи") нь 2010 онд карьераа эхлүүлсэн маш залуу Японы шүтээнүүдээс бүрдсэн J-pop охидын хамтлаг юм. Тус бүлэглэл 11 жил ажилласны эцэст 2021 оны наймдугаар сарын 31-нд тарсан.
Мөнх ногоон ургамал

]]

**Мөнх ногоон ургамал** нь зуны ногоон ургамлаас ялгаатай нь өвлийн улиралд навчаа гөвдөггүй бөгөөд ногоон эрхтнээ нэгээс дээш ургалтын улиралд хадгална. Мөнх ногоон ургамал дээрх навчийн оршин тогтнох нь ихээхэн ялгаатай байдаг. Зарим ургамалд навч нь жил гаруйн дараа унаж тэр даруй шинээр солигддог бол бусад нь олон жил үргэлжилдэг боловч цөөхөн хэдэн зүйл нь 5-аас дээш жил үргэлжилдэг навчтай байдаг.

Халуун орны ширэнгэн ойн ихэнх ургамлууд мөнх ногоон байдаг, учир нь эдгээр ойд ургамлын навчийг хүйтэн, хуурай болгодог хүчин зүйл байхгүй. Сэрүүн эсвэл хуурай уур амьсгалтай ургамал нь навчит эсвэл мөнх ногоон байж болно. Бага хэмд зөвхөн харьцангуй цөөн тооны зүйл, гол төлөв шилмүүст мод мөнх ногоон хэвээр үлддэг.

Ангилал:Ургамал
Ангилал:Ургамал судлал
Ангилал:Мод
Чарльз Кеттеринг

**Чарльз Кеттеринг** (англи. *Charles Kettering*, бүтэн нэр нь — **Чарльз Фра́нклин Ке́ттеринг** (англи. *Charles Franklin Kettering*), 1876 онд төрсөн —1958 онд нас барсан) — америкийн инженер, 186 патент эзэмшигч зохион бүтээгч бөгөөд ажил хэрэгч хүн. "Delco" компани үүсгэн байгуулсан бөгөөд 1920-1947 онд "General Motors" компанид судалгааны ажлыг удирдаж байсан.

Чарльз Кеттеринг АНУ-ын 186 шинэ бүтээлийн патентыг эзэмшиж байжээ. Тэрээр автомашины хөдөлгүүрийг асаах цахилгаан систем, гэрэлтүүлгийн асаах системийг зохион бүтээжээ. Хөдөлгүүрийн цахилгаан асаагуурууд нь гар аргаар асаадаг байдлыг халсан. Анх 1912 онд Cadillac-д танилцуулагдсан бүх цахилгаан хөдөлгүүр нь ямар ч машиныг асаахад хялбар болгосноор АНУ-ын автомашины үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд том түлхэц болсон. Бусад патентууд нь зөөврийн гэрэлтүүлгийн систем, дутуу төрсөн хүүхдэд зориулсан "инкубатор" зэрэг багтсан юм. Түүний хөдөлгүүрээр ажилладаг генератор нь батерейтай хослуулан "Delco"-г бий болгоход тус болсон бөгөөд энэ нь тариалангийн талбай болон цахилгаан татаагүй газруудыг цахилгаанаар хангах боломжтой болгосон юм.

Кеттеринг 1958 оны 11-р сарын 25-нд таалал төгссөн. Түүнийг нас барсны дараа цогцсыг нь дурсах ёслолд зориулан Инженерийн клубт аваачиж, дараа нь Охайо мужийн Дейтон дахь Вудланд оршуулгын газар, Модлог цэцэрлэгт хүрээлэнгийн бунханд оршуулжээ.
Гаваасүрэнгийн Эрдэнэтунгалаг

**Гаваасүрэнгийн Эрдэнэтунгалаг** - Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан цолтой дуучин.

Дуучин Г.Эрдэнэтунгалаг СУИС,  “Их засаг” их сургуулийг хуульч мэргэжлээр төгссөн. 

Түүний урын санд 140 орчим бүтээл байгаа гэнэ. 

Тэрбээр дуучин Н.Гантулгатай цэргийн сэдэвтэй дууны хамтарсан тоглолт, мөн орос дууны кино концерт хийсэн.

Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Угсаатны зүй

**Угсаатны зүй** буюу **Этнографи** (эртний грек хэл. ἔθνος - хүмүүс ба γράφω - бичиж байна) - угсаатнууд болон бусад угсаатны тогтоц, тэдгээрийн гарал үүсэл (этногенез), бүтэц, суурьшил, соёл, ахуй амьдралын шинж чанар, материаллаг болон оюун санааны соёлыг судалдаг шинжлэх ухаан юм.

Угсаатны зүйн гол судалдаг сэдэв нь дэлхийн ард түмэн, тэдний оюун санааны болон материаллаг соёл, түүхэн хөгжлийг судлах явдал байдаг юм. Угсаатны нийлэгжилт буюу этногенез судлах нь чухал байр суурийг эзэлдэг - тодорхой угсаатны бүлэг үүссэн түүх, нийгмийн тогтолцоо үүссэн байдал. Сүүлийн үед үндэстэн хоорондын харилцаанд ихээхэн анхаарал хандуулах болсон.
Монпелье

**Монпелье** (франц. *Montpellier*) — Франц улсын өмнөд хэсэгт орших том хотуудын нэг. Окситани мужийн засаг захиргааны төв. Лез голын эрэг дээр, Газар дундын тэнгисээс 11,1 км зайд оршдог. 

Монпелье хотын коммун нь 2022 онд 307,101 хүн амтай байсан бөгөөд 1962 оноос хойш хүн ам огцом өссөөр ирсэн байна.

Энэ хотод Гэгээн Петрийн сүмээс гадна Францын хамгийн эртний ботаникийн цэцэрлэг (1593 онд нээгдсэн) болон Францын зураачдын, тэр дундаа импрессионистуудын бүтээлийн баялаг цуглуулга бүхий Фабрын музей (франц. *Le musée Fabre*) нь жуулчдын сонирхлыг их татдаг. Жил бүр Монпелье хотод дарсны олон улсын үзэсгэлэн зохион байгуулагддаг.

Ангилал:Францын суурин
Пэтонтан Шинаватра

**Пэтонтан Шинаватра** (тай. แพทองธาร ชินวัตร; англи. *Paetongtarn Shinawatra* мөн **Унг Инг** (тай. อุ๊งอิ๊ง) нэрээр алдартай, 1986 оны 8-р сарын 21-нд Бангкок хотод төрсөн) — Тайландын улс төрч бөгөөд төрийн зүтгэлтэн. 2024 оны 8-р сараас 2025 оны 8-р сарын хооронд Тайландын Ерөнхий сайдаар ажилласан. 2023 оноос Тайландын «Пхыа Тхаи» намын дарга. Ерөнхий сайд асан Таксин Шинаватрагийн охин юм. 

Пэтонтан Шинаватра Гэгээн Иозефын сүмийн ахлах сургууль төгссөн. Тэрээр 2008 онд Чулалонгкорн их сургуулийн Улс төр судлалын тэнхимд социологи, антропологийн буюу хүн судлалын чиглэлээр бакалаврын зэрэг хамгаалж, улмаар Английн Суррей их сургуульд Олон улсын зочид буудлын менежментийн чиглэлээр суралцаж төгссөн байна.

Ангилал:Тайландын ерөнхий сайд
Ангилал:Тайландын улс төрч
Ангилал:Бангкокийн хүн
Ангилал:1986 онд төрсөн
Хөх ордон

**Хөх ордон** буюу **Чон ва дэ** (солон. 청와대, англи. *Blue house*, **Cheong Wa Dae**)　бол Сөүл хот дахь Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгчийн оршин суудаг байсан олон нийтийн цэцэрлэгт хүрээлэн юм. 

Сөүл хотын Жонгно дүүрэгт, Кёнбокгун ордны шууд ард байрлах тус газар 1948 оноос 2022 он хүртэл БНСУ-ын ерөнхийлөгчийн засаг захиргаа болон төрийн хүлээн авалт хийдэг байв. Юн Сок Ёл ерөнхийлөгчийн үед музей, хотын цэцэрлэгт хүрээлэн болон олон нийтэд нээлттэй болсон. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрыг нүүлгэсний дараа Хөх ордон дахин ерөнхийлөгчийн ордон болох төлөвтэй байна.

Хөх ордон бол Солонгосын уламжлалт архитектурын хэв маягаар баригдсан, орчин үеийн архитектурын зарим элемент, байгууламж бүхий олон барилга байгууламжаас бүрдсэн цогцолбор юм. Энэ нь одоогийн байдлаар Бон-гван төв оффисын танхим, Ерөнхийлөгчийн ордон, Төрийн хүлээн авалтын ордон Ёнбин-гван, Чунчу-гван, Хэвлэлийн танхим, Хэрэг эрхлэх газрын байр болон бусад барилга байгууламжаас бүрдэж байна. 

Энэ цогцолбор бүхэлдээ ойролцоогоор 250,000 хавтгай дөрвөлжин метр буюу 62 акр талбайг хамардаг юм.

Хөх ордон буюу Чон ва дэ нь Солонгосын Гуулин улсын үеэс эхтэй. Чон Ва Дэгийн байршил нь Гуулин улсын (918-1392) өмнөд нийслэл Ханьян дахь хааны харш байсан юм. Үүнийг 1104 онд Сукжон хаан (1095–1105) барьсан. Гуулин улсын гол нийслэл нь Кэсон хотод байсан бөгөөд баруун нийслэлээ Пёньян, зүүн нийслэлээ Солонгосын хойгийн эсрэг талд Кёнжү хотод хадгалж байжээ. Жусоны үе (1392–1897) нийслэлээ Ханьян руу нүүлгэсний дараа Кёнбокгунг 1395 онд Тэжо хааны (1392–1398) засаглалын дөрөв дэх жилдээ гол ордон болгон барьж, хааны вилла ордны арын цэцэрлэг болжээ. Төрийн албаны шалгалт өгөх, цэргийн бэлтгэл сургуулилт хийх газар болгон ашиглаж байсан.

Ангилал:Сөүл
Дамбийнямын Жанчив

Орчин цагийн Монголын хөгжмийн урлаг соёлд өөрийн гэсэн онцгой үүргийг гүйцэтгэсэн хөгжмийн зохиолч, дуурь-симфонийн удирдаач, нэрт сурган хүмүүжүүлэгч, хөгжмийн онолч **Дамбийнямын Жанчив** 1940 оны 1-р сарын 1-нд Төв аймгийн Баян-Өнжүүл суманд төржээ.

1949-1957 онд бага, дунд сургууль, 1957-1962 онд Москвагийн П.И.Чайковскийн нэрэмжит хөгжмийн их сургуулийн дэргэдэх Хөгжмийн дунд сургуулийн найрал дууны удирдаачийн анги, 1966-1971 онд ЗХУ-ын Ленинград хотын Н.А.Римский-Корсаковын нэрэмжит хөгжмийн их сургуулийн дуурь-симфонийн удирдаачийн ангид амжилттай суралцан төгсжээ (мэргэжлийн багш нь Б.Я.Тилес, хөгжмийн зохиомж, зэмсэгжүүлэлтийн багш нь Б.А.Арапов). 

Д.Жанчив 1962-1966 онд Улаанбаатар хотын Багш нарыг бэлтгэх сургуульд дуу, хөгжмийн багш, салбарын эрхлэгч, 1971-1983 онд БНМАУ-ын Соёлын яаманд уран бүтээлийн хэлтсийн эрхлэгч, 1983 оны 1-р сараас 11-р сар хүртэл ЗХУ дахь ЭСЯаманд соёлын зөвлөх, дараа нь Төв аймгийн ХДТеатрын дарга, улмаар Улаанбаатар хотын ХБВСургуульд хөгжмийн онолын багш, Монголын урлагийн ажилтны холбооны нарийн бичгийн дарга, гүйцэтгэх захирал зэрэг ажил үүргийг гүйцэтгэж байжээ. 

Тэрээр 1965 онд МАХН-д элссэн бол 1964 онд Монголын Хөгжмийн Зохиолчдын Холбоонд элсэж улмаар 1977-1983, 1987 онуудад тус холбооны нарийн бичгийн заргын албыг хашсан байна.   

Улаанбаатар хотын Багш нарыг бэлтгэх сургуульд дуу хөгжмийн багшийн мэргэжлийн ангийн сургалтын төлөвлөгөө, хөтөлбөрийг боловсруулах, сургалтын чанарыг шинэ түвшинд гаргасан  Д.Жанчивын хөдөлмөр зүтгэлийн үр дүнгийн нэгээхэн хэсэг нь Монголын хөгжмийн нэрт зохиолчид Төрийн хошой шагналт, Ардын жүжигчин Н.Жанцанноров, Төрийн шагналт, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Б.Шарав, Төрийн шагналт Ц.Нацагдорж, Х.Билэгжаргал, Ц.Чинзориг, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ч.Сангидорж, З.Батсүх зэрэг болон нэрт найруулагч Ё.Цэрэндолгор гээд урлаг соёлын цөөнгүй тооны зүтгэлтнүүдийг нэрлэж болох юм. 

Д.Жанчив багшийн бүтээсэн "Дуурьсахуй ухаан" хоёр боть ном, "Хөгжмийн онолын сурах бичиг", "Олон хоолойн ухаан" хоёр дэвтэр бичсэн нь мэргэжлийн хөгжмийн сургалтад чухал ач холбогдолтой эх хэрэглэгдэхүүн болсоор байна. 

Хөгжмийн зохиолч Д.Жанчив нь  "Хөх торгон дээл" дуурь, "Тамирын охин", "Мартагдашгүй намар", "Зуслангийн найзууд", "Тэнгэрийн муухай арилдаг", “Газрын үнэр", “Говийн зэрэглээ" зэрэг уран сайхны киноны болон дан хөгжмийн олон тооны зохиол бүтээлийг туурвижээ. 

Түүнийг 1995 онд Монголын хөгжмийн зохиолчдын эвлэлийн шагналаар, 1994 (09.10. №117) онд Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн цолоор шагнасан байна.

Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Баян-Өнжүүлийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1940 онд төрсөн
Изембард Брунэл

**Изембард Кингдом Брунэл** (англи. *Isambard Kingdom Brunel*, 1806 оны 4-р сарын 9-нд Английн Портсмут хотод төрж, 1859 оны 9-р сарын 15-нд Вестминстерт нас барсан) — Английн барилгын инженер, механик инженер байсан бөгөөд инженерийн түүхэн дэх хамгийн авьяаслаг, бүтээмжтэй зүтгэлтнүүдийн нэг, 19-р зууны томоохон инженерүүдийн нэг, Аж үйлдвэрийн хувьсгалын хамгийн агуу зүтгэлтнүүдийн нэг гэгддэг, шинэлэг загвар, гайхалтай бүтээн байгуулалтаараа алдартай хүн юм. Брунэл усан онгоцны зогсоол, Баруун Их төмөр зам (GWR), анхны Атлантын далайг дамнасан зориулалтын усан онгоц зэрэг хэд хэдэн уурын хөлөг онгоц, олон чухал гүүр, хонгил барьсан. Түүний загварууд нь нийтийн тээвэр, орчин үеийн инженерчлэлд хувьсгал хийсэн. Франц гаралтай Британийн инженер Марк Брунэлийн хүү юм.

Изембард Брунэл тухайн үедээ зоригтой төслүүдээрээ олон нийтийг гайхшируулж байсан, тухайлбал, Англи дахь Баруун Их төмөр замыг Америк хүртэл "уртасгах" санал болгож, үүний тулд Атлантын далайг дамнасан усан онгоцнууд барина гэдэг байсан. 

Изебард Брунэл Ротерхит, Ваппингийн хооронд Лондон хотын Темз мөрний доогуурх хонгил барих төсөлд туслах инженерээр ажилласан. Хонгил баригчид нэг эргээс нөгөө эрэг хүртэл барилгын хүнд, аюултай нөхцөлд ажилласан байна. Төслийг "Thames Tunnel" компани санхүүжүүлсэн бөгөөд Брунэлийн эцэг Марк Брунэл мөн ерөнхий инженерээр ажиллаж байжээ.

Ангилал:Английн инженер
Ангилал:1806 онд төрсөн
Ангилал:1859 онд өнгөрсөн
Иннокентий Смоктуновский

**Иннокентий Смоктуновский** (орос. *Инноке́нтий Миха́йлович Смоктуно́вский,* төрөхдөө овог нь *Смоктунович* байсан; 1925 оны 3-р сарын 28-нд ЗХУ-ын Томск мужийн Татьяновка тосгонд төрж, 1994 оны 8-р сарын 3-нд Москва мужийн Герцений нэрэмжит сувилалд нас барсан) — Зөвлөлтийн тайз, дэлгэцийн жүжигчин, уран уншигч. ЗХУ-ын хөдөлмөрийн баатар (1990), ЗХУ-ын ардын жүжигчин (1974), Оросын Эх орны дайнд оролцогч. 

И.Смоктуновскийг "Гамлет" киноны гол дүрд 1964 онд тоглож, Зөвлөлтийн кино урлагийн анхны оюунлаг жүжигчин гэж үнэлэгдэж байсан. "Цэргүүд" (Солдаты), "Нэг жилийн есөн өдөр" (Девять дней одного года), "Гамлет", "Чайковский", "Эмэгтэйчүүдийн оёдолчин" (Дамский портной) кино болон Эльдар Рязановын "Машинаас болгоомжил" уянгын инээдмийн кино зэрэгт шилдэг дүрүүд бүтээжээ.

## И.Смоктуновскийн тухай кино бүтээлүүд 
* 1993 — «Иннокентий Смоктуновский. Воспоминания в саду»
* 2001 — «Чтобы помнили. Иннокентий Смоктуновский». Глава 79 (Зохиолч, хөтлөгч Л. Филатов)
* 2008 — «Мой серебряный шар. Иннокентий Смоктуновский» (Зохиолч, хөтлөгч В. Вульф)
* 2008 — «Исторические хроники» 65-я серия. 1963 год — Иннокентий Смоктуновский (Хөтлөгч Н. Сванидзе)
* 2010 — «Острова. Иннокентий Смоктуновский» (Найруулагч: В. Трояновский, продюсер: ГТРК «Культура»)
* 2010 — «Таланты и поклонники. Иннокентий Смоктуновский»
* 2010 — «Иннокентий Смоктуновский „Моя фамилия вам ничего не скажет…“» (телеканал «ТВ Центр». Зохиолч А. Ярошевский, найруулагч А. Аленин)
* 2015 — «Иннокентий Смоктуновский. За гранью разума» (Останкино телекомпани. Зохиолч, хөтлөгч В. Пиманова)
* 2015 — «Непотерянный рай И. М. Смоктуновский» (ГТРК Красноярск)

Ангилал:ЗХУ-ын жүжигчин
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1925 онд төрсөн
Ангилал:1994 онд өнгөрсөн
Ангилал:Зөвлөлтийн социалист хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Ардын Жүжигчин (ЗСБНХОУ)
Ангилал:Ардын Жүжигчин (ЗХУ)
Ангилал:Лениний нэрэмжит шагналтан
Ангилал:ЗХУ-ын Ард түмний найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Лениний одон шагналтан
Борис Щукин

**Борис Щукин** (орос. *Бори́с Васи́льевич Щу́кин,* 1894 оны 4-р сарын 17-нд Москва хотод төрж, 1939 оны 10-р сарын 7-нд Москвад нас барсан) — Зөвлөлтийн тайз, дэлгэцийн жүжигчин, театрын найруулагч, сурган хүмүүжүүлэгч. ЗХУ-ын Ардын жүжигчин (1936).

Ангилал:ЗХУ-ын жүжигчин
Ангилал:Москвагийн хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1894 онд төрсөн
Ангилал:1939 онд өнгөрсөн
Политехникийн сургууль (Парис)

**Политехникийн сургууль** **(Парис)** (франц. *École Polytechnique*) —францын эрдэмтэн Гаспар Монж, Лаза́р Карно нарын 1794 онд байгуулсан инженер бэлтгэх дээд сургууль. Анх Парис хотын Латин хороололд Сен-Женевьев ууланд дээр байрлаж байгаад 1976 оннүүж Парис хотын ойролцоо Палезод байрлах болсон. Тус сургуулийн оюутнууд болон төгсөгчдийг «политехникчид» (франц. *polytechnicien*) гэж нэрэлдэг байна. Үүнээс гадна Политехникийн сургуулийг «Икс» (франц. ''l'X*), оюутнуудыг нь «иксууд» гэдэг бөгөөд сургуулийн сүлд дээр зөрүүлсэн их буу дүрсэлсэн байдаг юм. 

Политехникийн сургууль нь Францын түүх, ялангуяа Францын хувьсгал, Наполеоны түүх, Францын болон дэлхийн шинжлэх ухааны хөгжилтэй нягт холбоотой бөгөөд Франц даяар маш их алдартай бөгөөд Францын аж үйлдвэрийн хөгжил дэвшлийн бэлэг тэмдэг болдог юм. Эндээс олон алдар нэртэй эрдэмтэд, инженерүүд, бизнес эрхлэгчид гарч ирсэн юм.

Энэ нь шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн чиглэлээр мэргэшсэн бөгөөд Парисын Политехникийн хүрээлэнг (франц. *Institut polytechnique de Paris*) үүсгэн байгуулагч нэг гишүүн юм.

## Политехникийн сургуулийн товч түүх 
* 1794 он: «Улсын ажлын Төв сургууль» (франц. *École centrale des travaux publics*) нэртэй анх байгуулагдаад жилийн дараа Политехникийн сургууль нэртэй болсон.
* 1804 он: Наполеон Бонапарт тус сургуульд цэргийн статустай болгож «Эх орон, шинжлэх ухаан болон нэр алдарын төлөө» (франц. *"Pour la Patrie, les Sciences et la Gloire"*) гэх уриатай болсон.
* 1970 он: Сургууль Батлан хамгаалах яамны шууд удирдлага дор улсын байгууллага болсон. 
* 1972 он: Эмэгтэйчүүд элсэн орох эрхтэй болсон.
* 1976 он: Сургууль Парис хотоос баруун урд зүгт 18 км Палезо (франц. *Palaiseau'') руу нүүсэн.
* 1995 он: Гадаад оюутнууд тусгайлсан элсэх шалгалт өгч элсдэг болсон. 
* 2000 он: Боловсролын шинэчлэл хийж дөрвөн жилээр төгсөх боломжтой болсон. 

Политехникийн сургууль инженерийн сургалт-4 жил, магистр-2 жил, аспирантур-1,5 жил гэсэн гурван сургалтын хөтөлбөрийг санал болгодог.

## Бүтэц 
* Математикийн тэнхим
* Хэрэглээний математикийн тэнхим
* Физикийн тэнхим
* Компьютерийн шинжлэх ухааны тэнхим
* Химийн тэнхим
* Биологийн тэнхим
* Механикийн тэнхим
* Эдийн засгийн тэнхим
* Хүмүүнлэг, нийгмийн шинжлэх ухааны тэнхим
* Хэл, соёлын тэнхим

## Алдарт төгсөгчид 
Тус сургуулийн инженерийн чиглэлээр төгсөгчдийн дунд Нобелийн шагналтан-3, Фильдсийн медалийн эзэн-1, Францын ерөнхийлөгч-3, Францын болон олон улсын олон компанийн удирдлагууд байдаг. Тус сургууль нь Огустин-Луи Коши, Гаспар Густав де Кориолис, Анри Пуанкарэ, Лоран Шварц, Бэнуа Манделбро зэрэг алдартай математикчид, физикч Анри Беккерел, Никола Леонард Сади Карно, Андре Мари Ампер, Огустин-Жан Френел болон эдийн засагч Морис Алле, Жан Тирол нар ордог юм. Политехникийн инженерийн тэнхимийн алдартай төгсөгчдийн дотор  Жозеф Жоффре, Фердинанд Фош, Эмиль Файол, Мишель Жозеф Маунури зэрэг Францын маршлууд багтдаг ажээ.
Исламын Зарчмууд

Ислам шашны таван зарчим бий. Үүнд:

1. Калима-и шахадат хэлэх:
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ
*Ашхаду анла илаха иллаллах, уа ашхаду анна Мухаммедан абдуху уа Расулух*
"Аллахаас өөр бурхан үгүй гэдгийг мөн Гэгээн, элч Мухаммед Аллахын үнэнч боол бөгөөд Элч болохыг гэрчлэн андгайлая"
2. Намаз (уншлага мөргөл үйлдэх): Өдөрт таван удаа
3. Зекат (буяны өглөг өгөх): Орлогынхоо 2.5% жилд нэг удаа ядууст өгөх
4. Мацаг барих: Жил бүрийн Рамадан сарын турш
5. Хаж: Баян чинээлэг, амьдралын боломжтой хүн амьдралдаа нэг удаа Мекка дахь Ариун Кагбад очиж их мөргөл үйлдэхийг хэлнэ

Ангилал:Ислам
Исламын ертөнц

**Исламын ертөнц** (араб. العالم الإسلامي‎, *аль-’аламу-ль-исламии*) - Шашны утгаараа Исламын ертөнц нь лалын шашинтнуудыг, соёлын утгаараа тэр соёл иргэншилд амьдардаг хүмүүсийг багтаасан Исламын соёл иргэншлийг хэлдэг. Орчин үеийн геополитикийн утгаараа энэ нэр томьёо нь ихэвчлэн лалын шашинтай улс орнуудыг хэлдэг байна. 

2024 онд 2 тэрбум орчим хүн буюу дэлхийн хүн амын дөрөвний нэг орчим нь лалын шашинтнууд байв. 2010 онд 1.6 тэрбум гаруй хүн буюу дэлхийн хүн амын 23.4% орчим нь лалын шашинтнууд байсан. Эдгээрийн 62% орчим нь Ази, Номхон далайн бүс нутагт, 20% нь Ойрх Дорнод, Умард Африкт, 15% нь Төв Африкт, 3% нь Европт, 0,3% нь Америкт амьдардаг байв.

## Түүх 
Исламын түүх 7-р зуунд Арабын хойгоос эхэлсэн. Домогт өгүүлдгээр 610 онд Куран судрын анхны эшлэлүүдийг Исламын зөнч Мухаммед гаргасан бөгөөд тэрээр 10 жилийн дараа Мединагийн лалын шашны нийгэмлэгийн тэргүүн болжээ. Зөнч Мухаммедыг нас барсны дараа Умайяд, Аббасидын удмын зөв шударга халифууд болон халифуудаар толгойлуулсан Арабын Халифт улс байгуулагдав. Халифатын нутаг дэвсгэр Арабын хойгоос тэлж, Энэтхэгийн баруун хойд хэсэг, Төв Азиас Ойрх Дорнод, Умард Африк, Италийн өмнөд хэсэг, Иберийн хойг хүртэл үргэлжилсэн.

## Мөн үзэх
* Исламын хамтын ажиллагааны байгууллага
* Исламын шашин 
* Куран  
* Мекка
* Саудын Араб
* Араб хэл

Ангилал:Ислам
Херкулес

**Херкулес** буюу **Херакл** (эртний грек хэл. Ἡρακλῆς, латин. *Hercules,* англи. *Hercules*, /ˈhɜːrkjʊˌliːz/) - Эртний Грекийн сонгодог домогт Херакл, Ромын домогт Херкулес гэдэг баатар. Ромчууд Грекийн баатрын дүрс, үлгэр домгийг "Херкулес" нэрээр уран зохиол, урлагтаа тохируулсан байдаг. Барууны сүүлийн үеийн урлаг, уран зохиол, түүнчлэн алдартай соёлд Херкулесийг Хераклаас илүү баатрын нэр болгон ашигладаг юм.

Тэрээр Зевс буюу Ромын домог зүйд Бархасбадьтай адилтгасан бурханы хүү юм. Сонгодог домог зүйд Херкулес хүч чадал, олон тооны алс холын адал явдлаараа алдартай.

## Түүний 12 гавьяа 
* Немейн арсланг алсан. 
* Лернейн Гидраг алсан.
* Керинейн бугыг барьсан. 
* Эримантын том гахайг барьсан.
* Нэг өдрийн дотор Авгийн адууны жүчээг цэвэрлэсэн.
* Стимфалийн шувуудыг алсан.
* Кретийн бухыг номхруулсан.
* Диомедын морьдыг хулгайлсан.
* Амазоны хатан хаан Ипполитагийн бүсийг олж авсан.
* Герионы үхрийг олж авах.
* Хесперидийн алимыг хулгайлсан.
* Церберусыг барьж аваад буцаад авчирсан.
Ринчиний Нарангэрэл

**Ринчиний Нарангэрэл** (1960 онд төрсөн) Монгол Улосын улс төр, нийгмийн зүтгэлтэн. Монголын Социал Демократ Намыг үүсгэн байгуулалцаж, 1996-2000 онд УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байсан. "Иргэний Боловсрол Төв" ТББ-ыг үүсгэн байгуулагч бөгөөд гүйцэтгэх захирал.

1979-1984 онд Орос хэлний багшийн дээд сургуульд сурч орос хэл, уран зохиолын багшаар төгссөн. 

1984-1989 онд МУИС-д орос хэлний багш,

1989 оны намар ЗХУ-ын Москвад хэл шинжлэлийн докторын зэрэг хамгаалсан,

1996-2000 онд УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон,

2000 оноос "Иргэний Боловсрол Төв" ТББ-ыг үүсгэн байгуулагч бөгөөд гүйцэтгэх захирал.

Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1960 онд төрсөн
Тацитус

**Паблиус Корнелиус Тацитус**, энгийн Тацитус гэдгээрээ алдартай (лат. *Publius Cornelius Tacitus*, 56–120) - Ромын түүхч, улс төрч. Тацитусыг орчин үеийн эрдэмтэд Ромын хамгийн агуу түүхчдийн нэг гэж үздэг юм.

Тацитусын түүхэн хоёр том бүтээл болох *Анналууд *(латин. Annales) ба *Түүхүүд *(латин. Historiae) нь анх гэгээн Август нас барснаас (МЭ 14 он) эхлээд Домитианы хаанчлалын төгсгөл хүртэл (МЭ 96 он) Ромын эзэнт гүрний тухай үргэлжилсэн түүхийг бүрдүүлсэн юм. 

Залуу насандаа Тацитус шүүхийн илтгэгчийн карьераа улс төрийн үйл ажиллагаатай хослуулж, сенатор болж, 97 онд хамгийн дээд магистр болох Консул болжээ. Улс төрийн карьерынхаа оргилд хүрсэн Тацитус эзэн хаадын дарангуйлал, сенатын албат байдлын амьд гэрч байсан юм.

Зохиолчийн авъяас чадвар, эх сурвалжид гүнзгий дүн шинжилгээ хийж, баатруудын сэтгэл зүйг илчилсэний ачаар Тацитус Ромын хамгийн агуу түүхч гэж зүй ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн байна.
Ухнаагийн Отгонбаяр

**Ухнаагийн Отгонбаяр** (1978 онд төрсөн) Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар аймгийн 6-р тойргоос 2024 онд сонгогдсон.

## Намтар 
Монгол Улсын Их сургууль, Улс төр судлаач, нийгэм судлалын багш мэргэжилтэй.

Нью-Ингланд их сургууль, Бизнесийн удирдлагын Магистр

* 2006-2007 онд Үйлдвэр, худалдааны яам, Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын мэргэжилтэн
* 2007-2009 онд Үйлдвэр, худалдааны яам, Жижиг, дунд үйлдвэрийн хэлтсийн дарга
* 2009-2011 онд Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг, Жижиг, дунд үйлдвэрийн газрын дэд дарга
* 2015-2016 онд Барилга, хот байгуулалтын яам, Нэгдсэн бодлого, төлөвлөлтийн газрын дарга
* 2016-2019 онд Барилга, хот байгуулалтын яам, Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын дарга
* 2020 оноос Ерөнхий сайдын Бүсчилсэн хөгжлийн асуудал эрхэлсэн зөвлөх,
* 2024 оноос Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, УИХ дахь Монгол Ардын Намын Бүлгийн дэд дарга

Тэрээр Сүхбаатар аймгийн Жавхлант бөхийн тэргүүний албыг хашиж байсан бөгөөд нийтийн хоолны бизнестэй.

Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн