Firefox

**Mozilla Firefox** буюу **Firefox** нь Mozilla Foundation болон түүний охин компани болох Mozilla корпорацийн боловсруулсан үнэгүй, нээлттэй эхийн  вэб хөтөч юм. Firefox нь вэб хуудсуудыг рендер хийхдээ Gecko layout engine ашигладаг бөгөөд энэ нь одоогийн гарсан вэб стандартыг хэрэгжүүлдэг.  2017 онд Firefox нь Quantum гэх код нэрийн дор параллелизм ба илүү мэдрэмжтэй хэрэглэгчийн интерфэйсийг  бий болгохын тулд  шинэ технологи нэвтрүүлж эхэлсэн.  Firefox нь албан ёсоор Windows 7 буюу түүнээс дээш хувилбар, macOS болон Linux дээр ашиглах боломжтой. Түүний албан бус портууд нь FreeBSD,  OpenBSD,  NetBSD,  illumos,  болон Solaris Unix зэрэг Unix болон Unix-тэй төст үйлдлийн системүүдэд ашиглах боломжтой.  Мөн түүнчлэн Android болон iOS дээр ашиглаж болно; iOS хувилбар нь бусад бүх iOS вэб хөтчүүдтэй адил платформын хязгаарлалтаас болж Gecko-ийн оронд WebKit layout engine-г ашигладаг. 

2002 онд "Финикс" гэх код нэрээр Mozilla бүлгийн гишүүд Mozilla Application Suite багцын оронд бие даасан хөтөчтэй байхын тулд бүтээгдсэн. Бета туршилтын үед Firefox нь тестерүүдийнхээ дунд нэр хүндтэй болж, Microsoft- ийн тэр үед ноёрхож байсан Internet Explorer 6 -тай харьцуулахад хурд, аюулгүй байдал, add-ons-роо илүү байсан. Firefox нь анх 2004 оны 11-р сарын 9-нд гарсан бөгөөд  есөн сарын дотор 60 сая удаа татан авч Internet Explorer- ийн ноёрхлын эсрэг зогссон юм.  Нөгөөтэйгүүр Firefox бол Netscape Navigator-ийн залгамжлагч юм, учир нь Netscape нь AOL-ийн эзэмшилд орохоос өмнө Mozilla бүлгэмийг 1998 онд үүсгэн байгуулсан юм.  

Firefox-ийн хэрэглээ 2009 оны эцэст 32.21% -ийн оргилд хүрч,  3.5-  хувилбар Internet Explorer 7-ийг гүйцэж түрүүлсэн боловч Internet Explorer-ийн бүх хувилбаруудыг давж гараагүй.   Удалгүй хэрэглээ нь Google Chrome- той харьцуулбал багассан байна.  2020 оны нэгдүгээр сард StatCounter-н мэдээлснээр Firefox хэрэглээний эзлэх хувь нь 9,87%   "десктоп" хөтөч хэлбэрээр, түүний эсрэг Google Chrome 68,78% (Firefox эзлэх хувь харьцангуй өндөр зарим улс оронд 75% -иас дээш хувь тархсан байна);  бүх платформууд дээр эзлэх хувь 4.7% -аас бага байна (нийт хэрэглээгээр эхний гуравт).  Mozilla-ийн мэдээлснээр 2014 оны 12-р сард дэлхий даяар Firefox-ийг хагас тэрбум хэрэглэгч хэрэглэж байжээ. Ихэнх улс орон Google Chrome- ийг үндсэн вэб хөтөчөөрөө эзэмшдэг боловч Firefox нь Куба, Эритрейд 50% -тай десктоп хэрэглээтэй хэвээр байна. Firefox нь Арменид 40%, Герман, Австри, Польш, Люксембург, Иран, Мьянмар, Зүүн Тимор, Буркина Фасо, Мадагаскар, Камерун, Этиоп, Мали, Того, Уганда улсад 20 гаруй хувийг ашигладаг хэвээр байна.  

## Түүх 
Энэхүү төсөл нь Mozilla төслийн туршилтын салбар болох Дэйв Хаят, Жо Хьюитт, Блэйк Росс нараас эхэлсэн юм.                

### Стандарт 
Firefox нь HTML4 (бараг бүрэн HTML5 ), XML, XHTML, MathML, SVG 2 (хэсэгчилсэн),   CSS (өргөтгөлтэй),  ECMAScript ( JavaScript ), DOM, XSLT, вэбийн олон стандартуудыг, XPath, болон APNG (Хөдөлгөөнт PNG ) зурагнууд альфа тунгалаг зураг зэргийг хэрэгжүүлдэг.  Firefox нь WHATWG-ийн үүсгэсэн стандарт саналуудыг, тухайлбал хэрэглэгч талт хадгалалт,  , зурагны элемент гэх мэтийг хэрэгжүүлдэг.  Эдгээр стандартыг Gecko layout engine, SpiderMonkey JavaScript engine-ээр дамжуулан хэрэгжүүлдэг. Firefox 4 нь HTML5 болон CSS3-ийг дэмжсэн хамгийн том хувилбар юм. 

Firefox нь 3.0 хувилбараас хойш Acid2 стандартын нийцлийн тестийг давсан.       

&#x5B; ''''

## Нутагшуулалт 
Firefox нь өргөн нутагшсан вэб хөтөч. 2004 оны арваннэгдүгээр сард анх удаа албан ёсны хувилбар нь 24 өөр хэл дээр, 28 боломжит хэлтэй байсан, түүний дотор Их Британийн Англи, АНУ-ын англи хэл, Европын Испани, Аргентин Испани болон Хятад дахь Хятадын уламжлалт тэмдэгт болон хялбаржуулсан Хятад .   Гуравдугаар сарын байдлаар, одоогоор дэмжигдсэн 74.0 ба 68.6.0esr хувилбар 89 орон (79 хэл) дээр ашиглах боломжтой байна.  

### Цомог 

Файл:Mozilla Firefox 68 Windows 10.png|Firefox &nbsp; 68 Windows 10 дээр ажиллаж байна 
Файл:Firefox 57 High Sierra.png|MacOS High Sierra дээр Firefox 57 
Файл:Firefox Developer Edition 70.0b3.png|Arch Linux дээр Firefox Developer Edition 70.0b3 
Файл:Firefox Android 62.png|Firefox нь Android дээр 62-д зориулсан 
Файл:Firefox in firefox os.png|Firefox OS дээрх Firefox 
Файл:FennecMeeGo (cropped).png|MeeGo OS дээрх Firefox 

Файл:Mozilla Phoenix logo vector.svg|Firefox гэж нэрлэхээс өмнө "Финикс" ба "Firebird" лого 
Файл:Mozilla_Firefox_0.8_logo.svg|Firefox 1.0-аас 2.0-ыг 2004-2005 онуудад 
Файл:Mozilla Firefox 3.5 logo 256.png|Firefox 3.5–22, -аас  2009 оны 6-р сарын 30-ны өдөр  2013 оны 6-р сарын 25 
Файл:Mozilla Firefox logo 2013.svg|Firefox 23–56, 2013 оны 8-р сарын 6-аас 2017 оны 9-р сарын 28-ны хооронд.  
Файл:Firefox logo, 2017.svg|Firefox 57–69, 2017 оны 11-р сарын 14-ээс 2019 оны 9-р сарын 3-ны хооронд 
Файл:Firefox logo, 2019.svg|Firefox 70 ба түүнээс хойшхи хувилбарууд, 2019 оны 10-р сарын 22-ны өдрөөс хойш 

Файл:Mozilla Nightly icon 2011.png|Альфа өмнөх хувилбаруудын шөнийн бүтцийг дүрслэхэд ашигладаг 2011 Night логог 
Файл:Mozilla Firefox Nightly logo 2013.png|2013 оны Шөнийн лого 
Файл:Firefox Nightly Logo, 2017.svg|2017 оны шөнийн лого 
Файл:Firefox Nightly logo, 2019.svg|2019 N Night лого 

Файл:Mozilla Aurora icon.png|Альфа хувилбарыг гаргахад ашигладаг 2011 оны Аврора лого 
Файл:Mozilla Firefox Aurora logo 2013.png|2013 оны Аврора лого 
Файл:Firefox Developer Edition logo.png|2015 оны хөгжүүлэгч хувилбарын лого 
Файл:Firefox Developer Edition logo, 2017.svg|2017 оны хөгжүүлэлтийн хувилбарын лого 
Файл:Firefox Developer Edition logo,2019.svg|2019 оны Хөгжүүлэгчийн хэвлэлийн лого 

Файл:Deer park globe.svg|Цэнхэр бөмбөрцөг урлагийн бүтээл, эх кодоор тараагддаг бөгөөд барааны тэмдэг хэлбэрээр тодорхой хамгаалагдаагүй болно.  

## Зах зээлийн сонголт 
## Ашигласан материал 
Ангилал:Чөлөөт цахим хөтөч
Ангилал:Линукс программ хангамж
Ангилал:macOS программ хангамж
Ангилал:Unix программ хангамж
Ангилал:OS/2 программ хангамж
Ангилал:Windows программ хангамж
Ангилал:BeOS программ хангамж
Ангилал:Mozilla