open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Процедур хандалтат программчлал

**Процедур хандалтат программчлал** (Procedure oriented programming - POP) гэдэг нь, аливаа программыг өөр хоорондоо холбоотой хэд хэдэн бие даасан жижиг хэсгүүд болох дэд программуудаас тогтсон, нарийн эмх журамтай цогц мэтээр авч үздэг технологи болно. Дэд программ гэдэг нь тодорхой нэрээр нэрлэгдсэн хэсэг бүлэг үйлдэл юм. Ингэснээр аливаа том бодлого түүний зөвхөн тодорхой жижиг хэсгийг бодох үүрэгтэй олон дэд бодлогод хуваагддаг. Ө.х. ямар ч бодлогыг олон дэд бодлогод хувааж, тэдгээрийг алхам алхамаар шийдэх замаар зорилгодоо хүрэх зарчмыг хэрэгжүүлдэг ажээ.

Нэгэнт программ нь ингэж олон дэд программд хуваагддаг бол тухайн программыг ажиллуулж эхлэнэ гэдэг маань эдгээр дэд программуудын аль нэг нь бусдаасаа түрүүлж биелж эхлэнэ гэсэн үг. Ө.х. аль нэг дэд программ бусдаасаа давуу эрхтэй байх ёстой. Энэхүү давуу эрхтэй дэд программ хамгийн түрүүнд ажиллаж эхлээд, дараа нь бусад дэд программуудаа дуудан ажиллуулах ёстой. Түүнийг үндсэн программ (main program) хэмээн нэрийддэг. Тиймээс:

Процедур хандалтат программ = Үндсэн программ + Дэд программууд
 
гэж томъёолж болно.

Дэд программ нь бүтцийн хувьд процедур (procedure) эсвэл функц (function) гэсэн хэлбэртэй байна. Функц, процедур болгон өөрийн гэсэн оролт, гаралт буюу эхлэл, төгсгөлтэй байна. Тэдгээр нь хоорондоо оролт болон гаралтанд илгээгдсэн өгөгдлүүдээр холбогдоно. Түүнээс гадна функц хэлбэрийн дэд програм нь утгатай (хариутай) байна. Харин процедур төрлийн дэд программд ийм утга гэж байхгүй.

Дэд программыг гарал үүслийн хувьд стандарт ба хэрэглэгчийн гэж ангилдаг. Программчлалын хэлэнд урьдаас тодорхойлогдож, түүний хөрвүүлэгчийн бүрдэлд орсон байдаг дэд программыг стандарт дэд программ гэнэ. Байнга хийгдэж байдаг үйлдлүүдийг ингэж стандарт дэд программ болгодог. Ө.х. хэрэглэгч нь стандарт дэд программыг бэлнээр нь шууд ашиглана. Олон тооны стандарт дэд программууд нийлээд тухайн хэлний стандарт сан (standard library) гээчийг бүрдүүлнэ. 

Ангилал:Программчлалын парадигм
Ангилал:Программчлалын хэлний сэдэв
Хоёртын тооллын систем

**Хоёртын тооллын систем** нь 0 ба 1 гэсэн хоёр цифрийг ашиглан тоон утгуудыг дүрсэлдэг тооллын систем. Энэхүү системийг логик гэйтүүдийн тусламжтайгаар тоон электроникийн хэлхээнд хялбараар хэрэгжүүлэх боломжтой тул орчин үеийн бүх компьютерийн дотоод бүтцэд хэрэглэгддэг.

Хоёртын тооллын суурь нь 2. Цифрүүдийн комбинаци тухайн системд ямар нэг тоог илэрхийлнэ. Тухайн тооны бичвэрт цифрийн эзлэх байрыг байрлал гэнэ. Байрлалын дугаарыг орон гэдэг. 2-тын тоололд орныг бит (bit-Binary digiT, Хоёртын цифр) хэмээн нэрийднэ. Орон буюу битүүд нь хамгийн баруун гар талаасаа 0-ээр эхлэн зүүн тийш өсч дугаарлагдана. Дараалсан хоёр битийн их дугаартайг нь ахлах бит, бага дугаартайг нь бага бит гэнэ.

## Арифметик
Нэмэх, хасах, үржих, хуваах гэх арифметик үйлдлүүдийг хэрхэн гүйцэтгэх вэ? Тоонуудыг хооронд нь баганаар нэмж, хасах, үржих, өнцөглөн хуваах яг л 10-тын тооных шиг зарчмаар хийгдэнэ. Ж.нь: 
0 + 0 = 0

1 + 0 = 1

0 + 1 = 1

1 + 1 = 10

1 + 1 + 1 = 11
ийм байдалтайгаар нэмэгдэнэ.

·         Хамгийн том цифр дээр 1-ийг нэмнэ гэхэд түүний оронд хамгийн бага цифр бичигдэж, урд талын цифр 1-ээр нэмэгдэнэ 

·         Хамгийн бага цифрээс 1-ийг хасна гэхэд түүний оронд хамгийн том цифр бичигдэж, урд талын цифрээс 1-ийг хасна 

·         Тоог 0-д хувааж болохгүй

г.м. 2-тын тоололд зарим нэг жишээ үзье.

## Бодит тоо
2-т, 16-тын системд бодит тоог яаж бичих вэ? Ийм тоо нь бүхэл, бутархай гэсэн хоёр хэсгээс тогтдог. 10-тын системд бүхэл, бутархай хэсгүүдийг нь таслалаар тусгаарлан бичдэг. Яг үүний адилаар 2-т, 16-т системүүдэд бичнэ. Ө.х. ямар нэг X гэсэн эерэг бодит тоо

xn-1xn-2...x1­x0, x-1x-2...­x-m

гэж дүрслэгдэнэ. Энд xi - цифр, n - бүхэл хэсгийн орны тоо, m - бутархай хэсгийн орны тоо буюу нарийвчлал. Ж.нь

1011,12

Хэрэв сөрөг бүхэл тоог 2-т, 16-тын системд дүрслэе гэвэл модулийнх нь урд хасах тэмдэг тавьж болно (яг 10-т шиг).

Ангилал:Тэмдэгтийн кодчилол
Ангилал:Тооллын систем
Ангилал:Хоёртын код
Арван зургаатын тооллын систем

**Арван зургаатын тооллын систем** буюу **Hexadecimal** нь 16 гэсэн суурьтай толлын систем. Тус систем нь 0-9 болон латин цагаан толгойн A, B, C, D, E, F тэмдэгтүүдийг хэрэглэнэ.

Эндээс үзэхэд 16-тын эхний 10 цифр нь 10-тын цифрүүдтэй адил бөгөөд түүнээс хойших, латин үсгээр тэмдэглэгдсэн 6 цифрт 10-тын тооллын хувьд нийлмэл тоонууд харгалзаж байна. Харин 16-т ба 2-тын хувьд, 16-тын цифрүүдэд 2-тын системийн эхний 16 тоо харгалзаж байна. Эдгээр тоог 4 битийн урттай бичсэн байна. Ийм 4 бит буюу 16-тын нэг цифрийг нибл (nibble) хэмээн нэрийддэг. Одоо ниблүүдийн ачаар 2-тын код хэрхэн богиносч буйг харъя. 100101102 гэсэн 2-тын кодыг баруун талаас эхлээд нибл, ниблээр салгавал 1001 0110 болно. Тэгээд дээрх хүснэгтийг харж байгаад 1001 ниблийг 916, 0110 ниблийг 616­ гэсэн 16-тын цифрүүдээр солиход 9616 гэсэн 16-тын тоо гарах юм. 8 оронтой бичвэр 2 оронтой бичигдсэн байгаа биз дээ. Өөр нэг жишээ. 1111110000010112-ыг 16-таар бичье. Баруун гар талаас ниблүүдээр салгах гэтэл 15 бит байна. Тиймээс зүүн гар талд 0 нэмье. Ингэлээ гээд тооны утга өөрчлөгдөхгүй:

111111000001011 = 0111111000001011 = 0111 1110 0000 1011 = 7E0B16

Хэрэв сөрөг бүхэл тоог 2-т, 16-тын системд дүрслэе гэвэл модулийнх нь урд хасах тэмдэг тавьж болно (яг 10-т шиг).

### Бодит тоо 
2-т, 16-тын системд бодит тоог яаж бичих вэ? Ийм тоо нь бүхэл, бутархай гэсэн хоёр хэсгээс тогтдог. 10-тын системд бүхэл, бутархай хэсгүүдийг нь таслалаар тусгаарлан бичдэг. Яг үүний адилаар 2-т, 16-т системүүдэд бичнэ. Ө.х. ямар нэг X гэсэн эерэг бодит тоо

xn-1xn-2...x1­x0, x-1x-2...­x-m

гэж дүрслэгдэнэ. Энд xi - цифр, n - бүхэл хэсгийн орны тоо, m - бутархай хэсгийн орны тоо буюу нарийвчлал. Ж.нь

1011,12

5E,A716

Ангилал:Тооллын систем
Ангилал:Тэмдэгтийн кодчилол
Тоон электроник

**Тоон электроник** буюу **дижитал электроник** нь дохионуудыг тасралттай, дискрет утгуудтай аналог түвшнүүдээр илэрхийлдэг электроникийн салбар.

Тоон электроник төхөөрөмж дотор талын логик элементүүдэд (схемүүдэд) өгөгдсөн хүчдэлээр зохицуулагдана. Логик элемент нь *"асаалттай"*, *"унтраалттай"* (эсвэл *"үнэн"*, *"худал"*) гэсэн хоёр тогтвортой логик төлвийн аль нэгд оршдог. Ихэвчлэн +5В хүчдэл өгөгдсөн байвал асаалттай төлөв (гүйдэл байна), харин 0-1В хүчдэл өгөгдсөн байвал унтраалттай төлөв (гүйдэл байхгүй) гэнэ. Эдгээр төлвийг тоогоор илэрхийлдэг. Үүнд, *"асаалттай"* төлвийг *1*, *"унтраалттай"* төлвийг *0*-оор кодлодог. 

Тиймээс энэ хоёр цифрийн тодорхой дараалал ө.х олон тооны логик элементийн комбинациар ямар ч мэдээллийг кодлож (дүрсэлж) болно. Жишээлбэл:

Хэдэн үндсэн цифрийг ашиглан дурын тоог илэрхийлэх аргачлалыг тооллын систем гэдэг. 0 ба 1 гэсэн хоёрхон цифрийг ашигласан тооллын системийг хоёртын тоолол хэмээн нэрийднэ.

Тоон электроникт локик схемүүдийг ашигладаг. Логик AND, NAND, OR, XOR гэх мэт схемүүдийг түлхүү ашигладаг. Логик AND схем нь логик үржих үйлдэл ба аль нэг оролт нь 0 буюу унтраалттай  байвал гаралт нь 0 болдог. 

Ангилал:Электроник
Жэк Лавлок

**Жон "Жэк" Эдвард Лавлок** (, 1910 оны 1 сарын 5 &ndash; 1949 оны 12 сарын 28) нь Шинэ Зеландын хөнгөн атлетикч, 1936 оны зуны олимпын 1500 метрийн гүйлтийн аварга тамирчин юм.

Рийфтон хотын ойролцоох Крашингтонд, Английн цагаачийн хүү болон мэндэлсэн Лавлок Тимару Хөвгүүдийн Ахлах Сургуульд байхаасаа спортын авъяас нь илэрчээ. Тэрээр Отагогийн Их Сургуульд анагаах ухааны мэргэжлээр суралцах хугацаандаа их сургуулийн багийнхантайгаа хамт Шинэ Зеландын 1 милийн гүйлтийн аварга болжээ. 1931 онд Оксфордын Эксетер Коллежид Родес тэтгэлэгт оюутан болж, эмч болсон байна.

1932 онд Британийн Эзэнт Гүрний 1 милийн зайн гүйлтийн дээд амжилтыг тогтоосон Лавлок Лос-Анжелесын олимпод оролцож, эрэгтэйчүүдийн 1500 метрийн гүйлтийн төрөлд 7-р байр эзэлжээ. 

Дараагийн жил нь Принстонд 1 милийн дэлхийн дээд амжилтыг 4:07.6 болгож ахиулсан. 1934 онд Лавлок Британийн Эзэнт Гүрний наадамд 1 милийн зайн аварга болжээ.

1936 оны Берлиний олимпын 1500 метрийн гүйлтийн төрөлд дэлхийн дээд амжилт (3:47.8) тогтоон түрүүлсэн.

## Хожмын амьдрал
Тэрээр 1945 онд Синтиа Жэймс гэдэг бүсгүйтэй гэрлэж, 2 охинтой болжээ. Жилийн дараа Нью-Йорк дахь Манхаттан Эмнэлэгт ажиллаж эхлэв. Харамсалтай нь 1949 оны 12 сарын 28-нд Чөрч Авенью өртөөнд галт тэрэг хүлээн зогсч байгаад шахцалдааны улмаас зам руу унаж, галт тэргэнд дайруулан нас нөгчжээ. Тэр өдөр нь эхнэр лүүгээ залгаж, бие нь сайн биш байгаа тул эрт харина гэж хэлээд гарсан нь тэр байлаа.

## Дурсгал
1990 онд Шинэ Зеландын шуудангийн алба Лавлок Жорж Нэпиа нарын дүрстэй марк гаргасан.

2002 онд түүний хөшөө төрөлх Тимару Хөвгүүдийн Ахлах Сургуулийн өмнө сүндэрлэжээ.

Лавлокийн тухай олон ном, кино бий.

## Намтрын ном 
**The Legend of Lovelock* by Norman Harris, A.H. & A.W. Reed, Wellington, New Zealand, 1964
*''Lovelock: New Zealand's Olympic gold miler* by Christopher Tobin, Dunedin, 1984
**Jack Lovelock - Athlete & Doctor* by Dr Graeme Woodfield, Wellington, 2007
**As If Running on Air: The Journals of Jack Lovelock* edited by David Colquhoun, Wellington 2008
**Conquerors of Time* by Lynn McConnell, London, 2009
**Lovelock'' by James McNeish

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* sports-reference.com
* Extensive biography from the Dictionary of New Zealand
* 1966 оны Шинэ Зеландын нэвтэрхий толь
* Шинэ Зеландын Олимпын Хороо

Ангилал:1500 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:Шинэ Зеландын 1500 метрийн гүйгч
Ангилал:Шинэ Зеландын олимпын аварга
Ангилал:Шинэ Зеландын олимпын оролцогч
Ангилал:1932 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1936 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орнуудын наадмын хөнгөн атлетикийн аварга
Ангилал:20-р зууны эмч
Ангилал:Их Британийн сэтгүүлч
Ангилал:Шинэ Зеландчууд
Ангилал:1910 онд төрсөн
Ангилал:1949 онд өнгөрсөн
Сиприано Кастро

**Хосе Сиприано Кастро Руйз** (, 1858–1924) нь Венесуэлийн армийн дээд цолтой цэргийн зүтгэлтэн, улс төрч байв. Тус улсын ерөнхийлөгчөөр 1899-ээс 1908 онд ажилласан.

## Гадны холбоосууд
Ангилал:1858 онд төрсөн
Ангилал:Венесуэлийн ерөнхийлөгч
Ангилал:Венесуэлчүүд
Ангилал:1924 онд өнгөрсөн
Марокко улс Олимпод

**Марокко** улс **Олимпын наадам**д анх 1960 онд оролцсон бөгөөд түүнээс хойш Америкаар удирдуулсан 1980 оны зуны олимпын бойкотод оролцсоныг эс тооцвол бүх зуны олимпод оролцож ирсэн. Гэхдээ Марокко улс 1976 оны зуны олимпод төлөөлөгчдөө илгээсэн ч эгүүлэн татжээ. Шинэ Зеланд улсын рагбигийн шигшээ баг апартеид дэглэм бүхий Өмнөд Африкийн шигшээ багтай тоглолт хийснийг эсэргүүцэн тамирчдаа татсан тул Африкийн ихэнх орнуудын оролцсон бойкотод оролцсон гэж үздэг. Марокко улс тус олимпоос тамирчдаа татахаас өмнө боксчин Абдерахим Нажим л эхний тулаанаа хийн, ялагдал хүлээгээд байв. Бусад тамирчид нь тэмцээндээ оролцож амжилгүй буцсан байна.

Марокко улс өвлийн олимпод 1968 оноос хойш 5 удаа оролцоод байгаа.

Мароккогийн тамирчид олимпоос 21 медаль хүртсэний 18-ыг нь хөнгөн атлетикчид, 3-ыг нь боксчид хүртжээ. Олимпын олон медальтай 3 тамирчин байдаг нь Хишам Эл Герруж (2 алт, 1 мөнгө),  Саид Ауйта (1 алт, 1 мөнгө), Хасна Бенхасси (1 мөнгө, 1 хүрэл) нар юм.

Мароккогийн Үндэсний Олимпын Хороо нь 1959 онд байгуулагджээ.

## Медальтнууд 
## Медалийн хүснэгт 
### Олимпын наадмаар 
### Спортын төрлөөр 
## Эшлэл 
* 
* 


Ангилал:Олимпын түүх
Марк Хьюз

**Лесли Марк Хьюз** (, *1963 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нд Уэльс улсын Рексем хотын Руабон тосгонд төрсөн*) буюу *Спарки* хочит **Марк Хьюз** нь Уэльсийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийн тоглогч асан, Фулхэм багийн дасгалжуулагч (менежер) юм. Тэрээр Английн «Манчестер Юнайтед» багийн өсвөрийн багаас хөлбөмбөгийн тоглогчийн замналаа эхлүүлсэн байх ба Испанийн «Барселона», Германы «Бавариа Мюнхен», Английн «Челси», «Саутхэмптон», «Эвертон» болон «Блэкберн Роверс» багуудад тус тус тоглож байсан 1980-аад оны эхнээс 90-ээд дунд үе хүртэлх хугацааны хөлбөмбөгийн ертөнцийн шилдэг довтлогч нарын нэг байсан билээ. Тоглогчийн замналаа өндөрлүүлээд Хьюз дасгалжуулалтын албанд хүчин зүтгэж буй. Түүний удирлаган дор Уэльсийн шигшээ, Блэкберн Роверс болон Манчестер Сити багууд бэлтгэгдэж байсан бол өдгөө Премьер лигт хүч үзэж Фулхэм (2009 оны долоодугаар сарын 29-нээс) баг түүний удирдлаган дор тоглож буй.
## Шагналууд 
### Клуб 
;Манчестер Юнайтед
*Премьер лиг: 1992–93, 1993–94
*Английн хөлбөмбөгийн холбооны цом: 1984–85, 1989–90, 1993–94
*Лигийн цом: 1991–92
*АХХ-ны Коммунити Шиелд/Чарити Шиелд: 1990 (хамтран), 1993, 1994
*УЕФА Цомтой багуудын Цом: 1990–91
*УЕФА-гийн Супер цом: 1991

;Челси
*Английн хөлбөмбөгийн холбооны цом: 1996–97
*Лигийн цом: 1997–98
**УЕФА Цомтой багуудын Цом: 1997–98

;Блэкберн Роверс
*Лигийн цом: 2001–02

### Хувийн 
*Английн хөлбөмбөгийн Алдрын танхимд байршсан.

## Үзүүлэлтүүд 
### Тоглогчийн замнал 
|-
|1982–83||rowspan="4"|Манчестер Юнайтед||rowspan="4"|Нэгдүгээр дивиз||0||0||||||||||||||||
|-
|1983–84||11||4||||||||||||||||
|-
|1984–85||38||16||||||||||||||||
|-
|1985–86||40||17||||||||||||||||

|-
|1986–87||Барселона||Ла Лиг||28||4||2||0||colspan="2"|-||7||1||37||5

|-
|1987–88||Бавариа Мюнхен||Бундеслиг||18||6||||||||||||||||

|-
|1988–89||rowspan="7"|Манчестер Юнайтед||rowspan="4"|Нэгдүгээр дивиз||38||14||||||||||||||||
|-
|1989–90||37||13||||||||||||||||
|-
|1990–91||31||10||||||||||||||||
|-
|1991–92||39||11||||||||||||||||
|-
|1992–93||rowspan="3"|Премьер лиг||41||15||||||||||||||||
|-
|1993–94||36||11||||||||||||||||
|-
|1994–95||34||8||||||||||||||||
|-
|1995–96||rowspan="3"|Челси||rowspan="3"|Премьер лиг||31||8||||||||||||||||
|-
|1996–97||35||8||6||5||2||1||||||||
|-
|1997–98||29||9||||||5||2||3||1||||
|-
|1998–99||rowspan="2"|Саутхэмптон||rowspan="2"|Премьер лиг||32||1||2||0||2||0||0||0||36||1
|-
|1999-00||20||1||2||0||3||0||0||0||25||1
|-
|1999-00||rowspan="2"|Эвертон||rowspan="2"|Премьер лиг||9||1||0||0||0||0||0||0||9||1
|-
|2000–01||9||0||0||0||1||0||0||0||10||0
|-
|2000–01||rowspan="2"|Блэкберн Роверс|Нэгдүгээр дивиз||29||5||5||0||0||0||0||0||34||5
|-
|2001–02||Премьер лиг||21||1||3||0||6||1||0||0||30||2
560||153||||||||||||||||
28||4||2||0||colspan="2"|-||7||1||37||5
18||6||||||||||||||||
606||163||||||||||||||||

### Дасгалжуулалтын замнал 
:*Сүүлд шинэчилсэн нь: 2010 оны аравдугаар сарын 2*

## Эшлэл 
## Холбоос 
*
*
*Article on Manchester United Legends

Ангилал:1963 онд төрсөн
Ангилал:Уэльсийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Уэльсийн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Премьер лигийн дасгалжуулагч
Ференцварош (хөлбөмбөгийн баг)

**Хөлбөмбөгийн Ференцварош баг** () нь Унгарын хөлбөмбөгийн хамгийн алдартай баг юм. 1899 онд нийслэл Будапешт хотноо байгуулагдсан тус багийн нэрийн дор эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөг, эмэгтэйчүүдийн гандбол, эрэгтэйчүүдийн заалны хөлбөмбөг, эрэгтэйчүүдийн хоккей, эрэгтэйчүүдийн гандбол, эрэгтэйчүүдийн усан поло зэрэг багийн төрөл болон дугуй, гимнастик, хөнгөн атлетик, чөлөөт бөх, кёрлинг зэрэг болон усанд сэлэлтийн багууд зэрэг спортын төрөлжсөн багууд тус тус уралдаан тэмцээнүүдэд өндөр амжилт гарган буй.
## Шагналууд
*Унгарын хөлбөмбөгийн лиг: түрүү (35)
**1903, 1905, 1906–07, 1908–09, 1909–10, 1910–11, 1911–12, 1912–13, 1925–26, 1926–27, 1927–28, 1931–32, 1933–34, 1937–38, 1939–40, 1940–41, 1948–49, 1962–63, 1964, 1967, 1968, 1975–76, 1980–81, 1991–92, 1994–95, 1995–96, 2000–01, 2003–04, 2015–16, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022/23, 2023/24
*Унгарын цом: түрүү (24)
**1913, 1922, 1927, 1928, 1933, 1935, 1942, 1943, 1944, 1958, 1972, 1974, 1976, 1978, 1991, 1993, 1994, 1995, 2003, 2004, 2015, 2016, 2017, 2022
*Унгарын Супер цом: түрүү (4)
**1993, 1994, 1995, 2004
*Төв Европын цом: түрүү (2)
**1928, 1937

## Эшлэл 
## Холбоос
* Албан ёсны вэбсайт
* Ференцварош баг: зураг ба бичлэгүүд
* Ференцварош багийн хөгжөөн дэмжигчдийн - Видеоблог
* Ultra Group Site
* Ferencvбros Statistics Site
* https://web.archive.org/web/20110721104750/http://www.mafoci.extra.hu/mafoci/index2.html-Tovбbb:A magyar labdarъgas tцrtйnetehez.
* ex-FTC Support Group Association
* Soccerway profile

Ангилал:Будапештын хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Унгарын гандболын клуб
Ангилал:Транслейтанийн спорт

Ангилал:1899 онд байгуулагдсан
Бөх Зуны Олимпод

**Бөх** нь МЭӨ 708 оноос эртний олимпын наадмын хөтөлбөрт багтдаг байсныхаа хувьд **зуны олимпын** хөтөлбөрт зүй ёсны байр суурь эзэлдэг. Орчин үеийн олимпын наадам  1896 онд Афин хотноо анхлан зохиогдоход сонгомол бөх нь наадмын гол хөтөлбөрүүдийн нэгэнд тооцогдож байв. Харин 1900 оны зуны олимпод бөхийн спорт багтаагүй ажээ. 1904 оноос сонгомол бөхөөс гадна чөлөөт бөх нэмэгдсэнээс гадна тамирчид жингийн ангиллаар өрсөлдөх болсон. Харин эмэгтэй чөлөөт бөхийн төрөл 2004 оноос олимпын хөтөлбөрт багтах болжээ.

Өдгөө эрэгтэй тамирчид сонгомол, чөлөөт тус бүр 7, эмэгтэй тамирчид чөлөөтийн 4 жингийн ангиллаар олимпын аварга цолны төлөө өрсөлддөг. Монголчууд энэ олимпоос бөхийн төрлөөр хамгийн олон медаль хүртээд байгаа боловч манай баг тамирчид 1980 оноос хойш энэ төрлөөр 9 олимпид медаль хүртэж чадаагүй байж байгаад 2012 оны Лондоны олимпоос хүрэл медаль хүртсэн билээ. Энэ медаль бидний хувьд олон жил хүлээсэнээс гадна анхны эмэгтэй тамирчины медаль юм. 

## Медалийн хүснэгт (Сонгомол бөх) - 1896-2004
## Медалийн хүснэгт (Чөлөөт бөх) - 1904-2004

Ангилал:Бөхийн тэмцээн
Нийгмийн толь

**Нийгмийн толь** нь Монголын өдөр тутмын сонин юм. 2006 оны 9 сарын 6-нд анхны дугаар хэвлэгдэн гарсан. Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг.

## Гадны холбоос
*Албан ёсны сайт

Ангилал:Монголын сонин
Игорь Шалимов

**Игорь Михайлович Шалимов** (1969 оны 2 сарын 2-нд Москвад төрсөн) нь Орос, Зөвлөлтийн хөлбөмбөгч юм. Хагас хамгаалагчийн байрлалд тоглодог байв.

Шалимов мэргэжлийн хөлбөмбөгийн замналаа Спартак Москва багаас эхэлжээ. Спартакт хэдэн амжилттай улирлыг үдсэний дараа Италийг зорьж, Фожжиа багт тоглох болов. Шинэ багтаа 1 улиралд тоглохдоо Италичуудад өөрийгөө хангалттай таниулж, алдарт Интер Милан багт уригдан очив. Тэрээр мөн Италийн Сери А-гийн Болонья, Удинезе, Наполи, Германы Дуйсбург, Швейцарийн Лугано багуудад тоглож байлаа.

Шалимов ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 1990 оны ДАШТ-д оролцсон. Зөвлөлт Холбоот Улс задарсны дараа Шведэд зохиогдсон Европын АШТ-д ТУХН гэсэн нэрээр оролцоход мөн шигшээ багтаа багтаж тоглосон. 1994 оны ДАШТ-д Павел Садырины удирдлага дор тоглохоос татгалзсан хэд хэдэн түлхүүр тоглогчдын нэг нь Шалимов байлаа. 2 жилийн дараа буюу 1996 онд Англид зохиогдсон Европын АШТ-д оролцсон Оросын шигшээ багт багтсан.

Шалимов Наполи багт тоглож байхдаа хориглогдсон сэргээшийн төрлийн бодис болох нандролон хэрэглэсэн нь илэрч, 2 жил эрхээ хасуулснаар зодог тайлахаар шийджээ. Тэрээр энэ тухайгаа "Москвад эмнэлэгтэ хэвтэж байхад дотуур цус алдалт зогсоох гэж хийсэн тарианд нандролон агуулагдаж байсан байх" гэж тайлбарласан.

Игорь өдгөө Оросын хөлбөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагчаар ажиллаж байна.

## Амжилт
*Зөвлөлтийн Тэргүүн Лигийн аварга - 1989
*УЕФА-гийн цомын аварга - 1994
*21-с доош насны залуучуудын Европын аварга - 1990

## Эшлэл
## Гадны холбоос
Ангилал:1969 онд төрсөн
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгчин
Ангилал:ЗХУ-ын хөлбөмбөгчин
Бенгалын үнэг

**Бенгал үнэг** (*Vulpes bengalensis*) буюу **Энэтхэг үнэг** нь Энэтхэгийн хойгт л байдаг үнэг юм. Хималайн нурууны өвөр бэлээс өмнөд Энэтхэг хүртэл, өмнөд болон зүүн Пакистанаас зүүн Энэтхэг, зүүн өмнөд Бангладеш хүртэл тархсан.

## Эшлэл 
Ангилал:Чонынхон
Айра Нельсон Дэвенпорт

**Айра Нельсон Дэвенпорт** (, 1887 оны 10 сарын 13 &ndash; 1941 оны 7 сарын 17) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч, бэйсболчин бөгөөд 1912 оны зуны олимпын хүрэл медальт тамирчин юм.

Шведийн Стокхольм хотод зохиогдсон тус олимпод Дэвенпорт 800 метрийн гүйлтэд хүрэл медаль хүртсэн бол 400 метрийн гүйлтэд хагас шигшээ шатнаас хасагджээ.

Түүнчлэн үзүүлэх тоглолтын хувиар олимпын хөтөлбөрт багтсан бэйсболын төрөлд АНУ-ын шигшээ багт багтаж тоглосон юм.

Тэрээр 1910 онд Чикагогийн Их Сургуулийг төгссөн бөгөөд мөн жилээ 440 ярдын гүйлтийн дэлхийн дээд амжилтыг тогтоосон (48.8 секунд).

Дэвенпорт оюутан байхдаа мөн америк хөлбөмбөгөөр хичээллэдэг байсан. Хожим Айова муж улсын Дубук хотод суурьшиж, тэндхийн Лорас Коллежийн америк хөлбөмбөгийн багийг дасгалжуулж байжээ.

## Цахим холбоос 
*profile

Ангилал:АНУ-ын 400 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын 800 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:АНУ-ын бэйсболчин‎
Ангилал:Америк хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:1912 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1887 онд төрсөн
Ангилал:1941 онд өнгөрсөн‎
Бразилын волейболын эрэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг

**Бразилын волейболын эрэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг** () нь Бразилын волейболын үндэсний шигшээ баг юм. Тус баг Бразилын волейболын холбооны () удирдлаган дор олон улсын тэмцээнүүдэд оролцдог. 2001 оноос Бразилын багийг дасгалжуулж буй Бернардиньо мэргэжилтэнгийн удирдлаган дор жинхэнэ «мөрөөдлийн багийн» тоглолтыг үзүүлсээр байгаа бөгөөд «Дэлхийн чансааг» чансааг тэргүүлж буй.
## Шагналууд 
### Залуучуудын баг 
#### Олимпын тоглолт 
*  **Алт**: 2 удаа: 1992, 2004
*  **Мөнгө**: 2 удаа: 1984, 2008

#### Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн 
*  **Алт**: 3 удаа: 2002, 2006, 2010
*  **Мөнгө**: 1 удаа: 1982

#### Дэлхийн цом 
*  **Алт**: 2 удаа: 2003, 2007
*  **Хүрэл**: 1 удаа: 1995

#### Бүх дэлхийн цом 
*  **Алт**: 3 удаа: 1997, 2005, 2009
*  **Мөнгө**: 2 удаа: 1993, 2001

#### Дэлхийн лиг 
*  **Алт**: 9 удаа: 1993, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010
*  **Мөнгө**: 2 удаа: 1995, 2002
*  **Хүрэл**: 4 удаа: 1990, 1994, 1999, 2000

#### Өмнөд Америкийн аварга шалгаруулах тэмцээн 
*  **Алт**: 27 удаа: 1951, 1956, 1958, 1961, 1962, 1967, 1969, 1971, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1983, 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009

#### Америкийн цом 
*  **Алт**: 3 удаа: 1998, 1999, 2001
*  **Мөнгө**: 4 удаа: 2000, 2005, 2007, 2008

#### Пан-Америкийн цом 
*  **Алт**: 3 удаа: 1963, 1983, 2007
*  **Мөнгө**: 6 удаа: 1959, 1967, 1975, 1979, 1991, 1999
*  **Хүрэл**: 4 удаа: 1955, 1971, 1987, 2003

### 21-ээс доош насны баг 
#### Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн 
*  '*Алт*: 4 удаа: 1993, 2001, 2007, 2009
*  **Мөнгө**: 5 удаа: 1981, 1995, 1997, 2003, 2005
*  **Хүрэл**: 3 удаа: 1977, 1989, 1999

#### Өмнөд Америкийн аварга шалгаруулах тэмцээн 
*  **Алт**: 15 удаа: 1972, 1974, 1976, 1978, 1984, 1986, 1988, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998, 2002, 2004, 2006
*  **Мөнгө**: 3 удаа: 1980, 1982, 2000

### 19-ээс доош насны баг 
#### Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн 
*  **Алт**: 6 удаа: 1989, 1991, 1993, 1995, 2001, 2003
*  **Мөнгө**: 1 удаа: 2005

#### Өмнөд Америкийн аварга шалгаруулах тэмцээн 
*  **Алт**: 15 удаа: 1978, 1980, 1982, 1984, 1986, 1988, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998, 2002, 2002, 2004, 2006

### Одоогийн бүрэлдэхүүн 
2010 оны ДАШТ-д оролцсон багийн бүрэлдэхүүн http://www.fivb.org/EN/Volleyball/Competitions/WorldChampionships/2010/Men/Team_Roster.asp?Tourn=MWCH2010&Team=BRA

Ерөнхий дасгалжуулагч:  Бернардиньо

## Зураг 

File:Brazil - World League 2009.jpg|Бразил - 2009 оны Дэлхийн лигийн аварга

## Түүнчлэн 
*Бразилын волейболын эмэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг

## Эшлэл 
Бразил
Ангилал:Бразилын волейбол
волейбол
Габриэла Сабо

**Габриэла Сабо** (, , 1975 оны 11 сарын 14-нд Бистрицад төрсөн) нь Румыны хөнгөн атлетикч, олимпын 3 медальтай тамирчин юм. Тэрээр унгар үндэстэн.

Сабо нь мөн дэлхийн 3 удаагийн аварга юм. Тэрээр өөрийн дасгалжуулагч Золт Геөнгөесситэй гэрлэсэн бөгөөд 2005 оны 5 сард эрүүл мэндийн шалтгаанаас болж зодог тайлжээ. Түүний 3000 м-ийн гүйлтэд үзүүлсэн амжилт нь өнөөдрийг хүртэл Европын дээд амжилтад тооцогдож байна.

## Хувийн дээд амжилт
* 1500 м – 3:56.97 (1998)
* 3000 м – 8:21.42 (2002)
* 5000 м – 14:31.48 (1998)

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт
*

Ангилал:5000 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:1500 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:3000 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:5000 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:3000 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:Румыны 1500 метрийн гүйгч‎
Ангилал:Румыны 3000 метрийн гүйгч‎
Ангилал:Румыны 5000 метрийн гүйгч‎
Ангилал:Румыны сайд
Ангилал:Румыны олимпын аварга
Ангилал:Румыны олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Румыны олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Румыны олимпын оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга
Ангилал:Бухарестын хүндэт иргэн
Ангилал:Румынчууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Сахалт далайн хав

**Сахалт далайн хав** (*Erignathus barbatus*), **Дөрвөлжин сэлүүрт далайн хав** буюу **Далайн туулай** нь дунд зэргийн хэмжээтэй сэлүүр хөлтөн бөгөөд Хойд мөсөн далайн орчимд амьдардаг.

Насанд хүрсэн сахалт далайн хав хамрын үзүүрээс сүүлний үзүүр хүртэл 2.25-аас 2.7 метр урттай, 275-аас 340 кг хүртэл жинтэй байдаг. 

Сахалт далайн хав нь цагаан баавгай, Арктикийн эргээр оршин суудаг Инуйтуудын гол хоол хүнс болдог. Нутгийн уугуул оршин суугчид арьсаар нь Умиак хэмээх завиа бүрдэг.

Сахалт далайн хавын биеийн жингийн 30-40%-г өөх тос эзэлдэг.

## Эшлэл
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Хоффенхайм (хөлбөмбөгийн баг)

**1899 Хоффенхайм** () нь Германы хөлбөмбөгийн баг юм. Баден-Вюртемберг тойргийн Зинсхайм хотын 3000 оршин суугчтай Германы хамгийн том тосгон болох Хоффенхайм тосгоноос гаралтай тус баг нь 2008-09 оны улирлаас эхлээд Бундеслигт тоглож буй. 

1899 оны долоодугаар сарын 1-нд байгуулагдсан «Хоффенхайм» баг 1989 оныг хүртэл «Бециркслиг» буюу гуравдугаар дивизэд тоглож байгаад «Крайскласс A» буюу хоёрдугаар дивизэд анх удаагаа дэвшсэн нь баг 1989 онд саятан Дитмар Хоппт зарагдсанаар дотоод зохион байгуулалтанд эрс өөрчлөлт хийгдсэнтэй холбоотой бөгөөд цаашдаа дивизээ хэд хэдэн удаа тэргүүлж байсан түүхтэй.
1990-1996 оны хооронд «Хоффенхайм» "Ландеслигт" (, 6 дугаар дивиз) тоглож, дараа нь "Фербандслигт" 2000 оныг хүртэл тоглосоор «Оберлигт» дэвшиж анхныхаа улирал хүснэгтийг тэргүүлж хоёрдугаар дивиз болох "Регионаллигт" дэвшиж *2001-02* оны улиралд 13, *2002-03* ба *2003-04* оны улиралд тав, *2004-05* оны улиралд долоо, *2005-06* оны улиралд дөрөвдүгээр байр тус тус эзлэн тоглосоор *2006-07* оны улиралд хоёрдугаар байраар шалгарч хоёрдугаар лигт элсэв. Хоёрдугаар лигээс дараа улирал нь дээд лиг болох "Бундеслигт" хоёрдугаар байраар шалгаран дэвшиж багийн түүхэн шинэ хуудсыг нээсэн тул багийн удирлагуудын дэмжлэгээр 30 гаруй хүний суудалтай Зинсхайм хотод байрлах Дитмар Хоппын нэрэмжит шинэхэн «Райн-Неккар-Арена» цэнгэлдэхэд орж байлаа.
## Тоглогчид 
### Одоогийн бүрэлдэхүүн 
## Шагналууд 
* **Лиг**
** Хоёрдугаар Бундеслиг: Хоёрдугаар байр - 2008
** Германы Бундеслиг: Хоёрдугаар байр - 2007
** Оберлиг (IV): Түрүү - 2001
** Фербандслиг (V): Түрүү - 2000
* **Цом**
** Хойд Бадены цом: Түрүү - 2002, 2003, 2004, 2005

## Сүүлийн арван улирал 
### Хоффенхайм 
## Эшлэл 
* Grьne, Hardy (2001). Vereinslexikon. Kassel: AGON Sportverlag ISBN 3-89784-147-9
* Das deutsche FuЯball-Archiv historical German domestic league tables (in German)
* eufo.de European football club profiles and current team rosters (1899 Hoffenheim)
* eufo.de European football club profiles and current team rosters (1899 Hoffenheim II)

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт 


Ангилал:Баден-Вюртембергийн хөлбөмбөгийн клуб
Ангилал:Германы гимнастикийн клуб
Ангилал:Германы хөнгөн атлетикийн клуб
Ангилал:1899 онд байгуулагдсан
Нитобэ Иназо

нь Японы хөдөө аж ахуйн эдийн засагч, сурган хүмүүжүүлэгч, дипломатч, улс төрч, Христосын шашинтан хүн байв.

Үндэстнүүдийн Лигийн ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогчийн албыг хашиж байсан тэрээр Японы соёл, философийг барууны ертөнцөд таниулсан *Бүшидо* (, ) хэмээх номыг бүтээсэн юм. 1984 - 2007 оны үеийн Японы мөнгөн тэмдэгт иений 5000-тын дэвсгэрт дээр түүний хөрөг байдаг байлаа. Тэрээр Такүшокү Их Сургуулийн хүндэт профессор.

## Цахим холбоос 
* 
* Нитобэгийн дурсгалын цэцэрлэг дэх намтар
*Иватэ мужийн Тоовада хот дахь Нитобэгийн дурсгалын музей
*Нитобэ Иназо | Орчин үеийн Японы түүхэн хүмүүсийн хөргүүд (Японы Парламентийн номын сан)

Ангилал:19-р зууны агрономич
Ангилал:20-р зууны агрономич
Ангилал:Японы зохиолч
Ангилал:Японы улс төрч
Ангилал:Саппорогийн их сургуулийн багш
Ангилал:Киото Их Сургуулийн багш
Ангилал:Токио Их Сургуулийн багш
Ангилал:20-р зууны сурган хүмүүжүүлэгч
Ангилал:Үндэстнүүдийн Лигийн хүн
Ангилал:Иватэ мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1862 онд төрсөн
Ангилал:1933 онд өнгөрсөн
Андреас Бек

**Андреас Бек** (), **Андрей Оскарович Бекк** (ЗСБНХУ, Кемерово) — Германы хөлбөмбөгчин, Туркийн «Бешикташ» багт хамгаалагчаар тоглодог.

Германы шигшээд 9 тоглолтонд оролцсон.

## Замнал 
Бек ЗСБНХУ-ад мэндэлсэн ба эцэг эхийн хамт Германд 1990 онд суурьшчээ. 

«Штутгартын» эгнээнд бундеслигийн анхны гараагаа 2006 оны хоёрдугаар сарын 11-нд хийсэн. Таван өдөр болоод УЕФА-гийн цомд «Мидлсборотой» тоглосон. 

2006 оны аравдугаар сарын 27-нд «Байер Леверкузений» хаалганд (**1**:0) анхны бөмбөгөө оруулж байлаа.

Бек «Хоффенхаймд» 2008 оны долоодугаар сарын 4-нд ойролцоогоо 3 орчим сая еврогоор ирсэн.

Бек 2015 оны долдугаар сарын 4-нд «Бешикташтай» 3.5 жилээр гэрээлжээ.
## Шигшээ 
2009 оны хоёрдугаар сарын 5, Дюссельдорф хотноо Норвегийн эсрэг Германы шигшээ тоглоход Бек анхны гараагаа хийсэн.
 
## Амжилт 
**Германы аварга: (1)**
* 2006—2007
* Европын залуучуудын аварга (21-): 2009

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч
Ангилал:Хоффенхайм багийн тоглогч
Ангилал:Бешикташ багийн тоглогч
Ангилал:Германы хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Туркийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Оросын Германчууд
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Андреас Везалиус

**Андреас Везалиус** (, 1514 оны 12 сарын 31 &ndash; 1564 оны 10 сарын 15) нь анатомич, физикч бөгөөд хүний биеийн анатомийн салбарт хамгийн их нөлөө үзүүлсэн ном болох *De humani corporis fabrica* (*Хүний биеийн бүтэц*) хэмээх номоороо алдаршсан эрдэмтэн юм. Түүнийг орчин үеийн хүний биеийн анатомийн шинжлэх ухааныг үндэслэгч гэх нь олонтаа.

Түүний нэрийг нидерланд хэлээр **Андреас ван Весел** гэдэг бөгөөд заримдаа **Андреас Весал**, **Андре Весале** гэж бичсэн байх нь бий.

## Гадны холбоос
Ангилал:1514 онд төрсөн
Ангилал:1564 онд өнгөрсөн
Ангилал:Анатомич
Ангилал:Бельгийн эрдэмтэн
Ангилал:Бельгичүүд
Охай

**Охай** () нь АНУ-ын Калифорни муж улсын Вентура тойрогт байдаг жижигхэн хот бөгөөд эргэн тойрондоо уулсаар хүрээлэгдсэн, өргөөшөө 5 км, уртаашаа 20 орчим км үргэлжлэх Охайн Хөндийд оршдог. 2003 оны байдлаар ойролцоогоор 8000 хүн амтай байсан буюу тус тойргийн хамгийн жижиг хотуудын нэг ажээ.

## Эх сурвалж 

Ангилал:Калифорнийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:1921 онд байгуулагдсан
Густаф Ларсон

**Эрик Густаф Ларсон** (, 1887 оны 7 сарын 8 - 1968 оны 7 сарын 4) нь Шведийн инженер, Вольвогийн үүсгэн байгуулагчдын нэг юм.

Тэрээр Стокхольм дахь Эзэн Хааны Технологийн Хүрээлэнг механик инженерийн магистрын зэрэгтэйгээр төгсчээ. Гётеборг хотноо 1927 онд Волво компанийг байгуулалцаж, 1968 онд насан эцэс болтлоо дэд ерөнхийлөгч, технологи хариуцсан захирлаар ажиллажээ.

Ларсон Вольвогийн анхны загвар болох, 1927 оны 4 сарын 14-нд танилцуулагдсан ӨВ 4 загварын техникийн дизайныг хариуцаж ажилласан юм.

## Эшлэл 
* *Volvo Personvagnar från 20-tal till 80-tal*, Björn Eric Lindh, 1984. (Швед хэлээр). ISBN 91-86442-06-6
* *Volvo Göteborg Sverige*, Christer Olsson, 1996. (Швед хэлээр). ISBN 3-907150-57-0

Ангилал:1887 онд төрсөн
Ангилал:1968 онд өнгөрсөн
Ангилал:Шведийн инженер
Бадминтон

**Бадминтон** (, **Өдөн бөмбөг**, **Агаарын теннис**) нь өрсөлдөгч 2 хос буюу ганц тамирчин тороор тусгаарлагдсан, эсрэг талынхаа хамгаалж буй дөрвөлжин талбай руу довтолж тоглодог цохиуртай спорт юм. Тоглогчид өдөн бөмбөгийг цохиураараа цохиж, эсрэг талынхаа талбайд унагаахыг хичээнэ. Тор дээгүүр давуулахын тулд ганц л удаа цохихыг зөвшөөрдөг.

Өвөрмөц аэродинамик бүтэц бүхий өдөн бөмбөг нь ихэнх цохиуртай спортод хэрэглэгддэг бөмбөгөөс ялгаатай, өвөрмөц зам туулдаг учир ердийн хүн хаана буухыг нь тооцоолоход хэцүү байдаг. Цохисны дараа өдөн бөмбөгний хурд нь жирийн бөмбөгтэй харьцуулахад эрс буурдаг, гэхдээ цохисны дараах анхны хурд нь маш өндөр байдаг. Өдөн бөмбөг нь салхинд амархан хийсдэг тул үүнээс сэргийлж бадминтоны тэмцээнүүд битүү танхимд явагдана. Гэхдээ цэцэрлэгт хүрээлэн, далайн эрэг дээр хүмүүс зугаацах зорилгоор бадминтон тоглох нь элбэг.

1992 оноос бадминтон нь олимпын хөтөлбөрт багтах болсон бөгөөд тамирчид 5 төрлөөр өрсөлддөг: эрэгтэй, эмэгтэй ганцаарчилсан, эрэгтэй, эмэгтэй хос, холимог хос.

Бадминтон нь монголд 1990 оны эхээр мэргэжлийн хэлбэрээр үүсч эхэлсэн бөгөөд Улаанбаатар хотод Нийслэлийн Бадминтоны Холбоо гэх байгууллага үйл ажиллагаа явуулдаг. Бадминтон нь азид өндөр хөгжсөн спорт тул азийн тамирчид өндөр амжилтыг үзүүлдэг. Бадминтон нь хүний эрүүл мэндэд маш эерэг үр дүнг авчирдаг тул Япон, Солонгос, Хятад зэрэг улсад бүх нийтийн спорт болон хөгжсөн байдаг.


Ангилал:Олимпын спортын төрөл
Ангилал:Цохиурт спорт
Ранс гол

**Ранс** () нь Францын баруун хойд хэсгээр урсдаг гол юм. Динар болон Сан-Малогийн хооронд Английн сувагт цутгадаг.

Английн сувагт цутгахаас өмнө Рансын усан цахилгаан станцын 750 метрийн урттай даланд түүний ус нөөцлөгддөг.

Вилен голтой Канал д'Илл-эт-Ранс сувгаар холбоотой.

## Эшлэл
200px|thumb|left|Ранс голын газрын зураг

Ангилал:Францын гол мөрөн
Кэйт Уинслет

**Кэйт Элизабет Уинслет** (, *1975 оны аравдугаар сарын 5-нд төрсөн*) нь Английн жүжигчин эмэгтэй юм. 
## Товч намтар
Кэйт Английн зүүн өмнөд нутгийн Беркшир тойргийн Рединг хэмээх Англидаа багавтар хотууддаа томоохонд тооцогддог хотод Салли Брижес, Рожер Уинслет нарын охин болон мэндэлжээ. Бет Уинслет болон Анна Уинслет нарын хоёр эгчтэйгээ жүжигчиний мэргэжлийг сонгосон Кэйт 1991 онд Английн нэгэн телевизээс ажлын гараагаа эхлүүлж, 1994 онд анхныхаа дэлгэцийн томоохон бүтээл болох «Огторгуйн бүтээл» кинонд тоглож байжээ.

Кэйт Уинслет *Оюун санааны мэдрэхүй* (1995) киноны Мэриэн Дэшвудын дүрээр "туслах", *Титаник* (1997) киноны Розагийн дүрээр "гол", *Айрис* (2001) киноны Айрис Мёрдокын дүрээр "туслах", *Ариун санааны гэрэл* (2004) киноны Клементина, *Бяцхан хүүхэд* (2006) киноны Сара Пирсийн дүрээр "гол" дүрийн номинацид тус тус нэр дэвшиж, 2008 онд бүтээсэн *Уншигч* кинонд өмнө нь Нацист Германы бөөнөөр хорих лагерийн хянагч байсан бичиг үсэг мэддэггүй Ханна Шмиц гэх эмэгтэйн дүрийг тун зоримог бүтээж Оскарын шагналын "Шилдэг эмэгтэй дүрийн" шагналыг хүртсэн билээ. Мөн тэрээр Алтан бөмбөрцөг (2009) болон BAFTA шагналыг (1996, 2009) тус бүр хоёр удаа хүртэж байжээ. Кэйт 2000 онд *Listen to the Storyteller* хэмээх багачуудын үлгэрийн цомгоороо Грэммийн шагналыг хүртэж байв.

Дашрамд дурдахад Кэйт жүжигчин Леонардо Ди Каприотой *Титаник* болон *Өөрчлөлтийн зам* (2008) зэрэг уран бүтээлээрээ урт хугацааны хамтрагч байсныг энд онцлох нь зүй. 
 үеэр.|alt=a young woman, with casually styled blonde hair wears a black jacket over a black dress. She is walking along a street; behind her a man sits in a car looking in her direction.]]

## Сонирхолтой баримтууд
* Уинслетийн төрхийг өнгөлөг үс, цагаан царай илэрхийлдэг тул түүнийг *английн сарнай* гэх нь бий..
* 1996 онд Уинслет «дэлхийн хамгийн сайхан 50 бүсгүйн» нэгээр Америкийн алдарт People сэтгүүлээс нэрлэгдэж байв.
* Кэйт өөрийнхөө бүтээсэн Ариун санааны гэрэл киноны Клементина болон Титаник киноны Розагийн дүрээ хамгийн сайн тоглолт гэж үздэг.
* Кэйт жүжигчин Гвинет Пэлтроу, дуучин Селин Дион, жүжигчин Леонардо Ди Каприо болон жүжигчин Жүүд Лоу нартай найзууд.
* Дээд амжилтын эздийг бүртгэдэг Гинессийн номонд, Кейтийг Оскарын шагналд хамгийн залуудаа хамгийн олон удаа нэр дэвшсэн гэх үзүүлэлтээр бүртгэн авчээ.
* Кэйтийн өндөр 169 см.
* Тэрээр нийтдээ 49 кинонд тоглоод буй.
* Кэйт Уинслет нь цагаан хоолтон юм..

## Цахим холбоос 
* 
* 
* 
* 

## Эшлэл
Ангилал:Английн жүжигчин
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Их Британийн уран бүтээлч
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Европын кино академийн шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Сезар шагналтан
Ангилал:SАG-Award шагналтан
Ангилал:Эмми шагналтан
Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Ван Шү

**Ван Шү** (; 1985 оны 9 сарын 27-нд Бээжинд төрсөн) нь Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын эмэгтэй чөлөөт бөхийн тамирчин, Афин хотод зохиогдсон 2004 оны зуны олимпын аварга юм.

Тэрээр 2008 оны Бээжингийн олимпод оролцох эрх авч чадаагүй бөгөөд нутаг нэгт Ван Жяо түүний оронд оролцож, алтан медаль зүүсэн.

## Гадны холбоос
*DatabaseOlympics.com дахь профиль 

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:Хятадын бөх
Ангилал:Хятадын олимпын аварга
Хар мөрний ирвэс

**Хар мөрний ирвэс** (*Panthera pardus orientalis*) буюу **Манжуурын ирвэс** нь Солонгос, Зүүн Хойд Хятад, Оросын Алс Дорнодын ой тайгын уулархаг бүст оршдог араатан юм. Дэлхий дээр зэрлэгээрээ 30 - 35 л үлдсэн гэж тооцоолдог бөгөөд Мийнхэн овгийн хамгийн ховор төлөөлөгч болно.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
Ангилал:Мийнхэн
Боб Дилан

**Боб Дилан** (англи. *Robert «Bob» Dylan*; жинхэнэ нэр нь **Роберт Аллен Циммерман** (англи. *Robert Allen Zimmerman*); 1941 оны 5-р сарын 24-нд АНУ-ын Миннесота мужийн Дулут хотод төрсөн) нь Америкийн дуугаа өөрөө зохиож дуулдаг дуучин, зохиолч, хөгжимчин, найруулагч, кино жүжигчин юм. 2016 онд уран зохиолын салбарт Нобелийн шагнал хүртсэн юм.

Боб Дилан бол 1960-2020 оны хөгжмийн хамгийн нөлөө бүхий хүмүүсийн нэг бөгөөд 1960-аад оны хөгжмийн ертөнцийг өөрийн уран бүтээлүүд болох "Blowin' in the Wind" болон "The Times They Are a-Changin'" зэрэг хүний эрхийг тухайлсан магтуу дуунуудаараа чимж, нэг ёсондоо тухайн үеийнхээ нийгмийн түүчээ болж байсан эрхэм юм. Тэр Грэммийн шагнал, Алтан бөмбөрцөг болон Оскарын шагналыг удаа дараа хүртэж, Рок-н Роллын алдрын танхим зэрэг хэд хэдэн алдрын танхимуудад нэрээ мөнхөлсөн гэх олон олон амжилтуудаараа домогт Битлз хамтлагийн дараа орох дэлхийн урлагийн төлөөлөгч юм. Хамгийн сүүлд тэрээр 2008 онд Пулитцерийн шагналыг хүртжээ.

2017 оны байдлаар түүний цомгууд 100 сая гаруй хувь борлогдоод байсан бөгөөд бүх цаг үеийн хамгийн амжилттай арилжааны хөгжимчдийн нэг юм.

Дээр дурдсан 1963 оны бүтээл "Blowin' in the Wind" дуу нь Бүх цагийн үеийн шилдгийн шилдэг 500 дууны жагсаалтад 14-рт бичигддэг бол түүний 1965 онд бүтээсэн "Like a Rolling Stone" дуу нь уг жагсаалтыг тэргүүлдэг билээ.
[thumb|230px|right|Дилан [Нидерландад аялан тоглолтоороо, 1984 он.]]
## Цомог 
## Эшлэл
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Hajdu, David *Positively 4th Street: The Lives and Times of Joan Baez, Bob Dylan, Mimi Baez Farina, and Richard Farina* Farrar Straus Giroux, 2001, 328 pages. ISBN 0-374-28199-8
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Robert Shelton, *No Direction Home*, Da Capo Press, 2003 reprint of 1986 original, 576 pages. ISBN 0-306-81287-8
* Sam Shepard, *Rolling Thunder Logbook*, Da Capo, 2004 reissue, 176 pages. ISBN 0-306-81371-8
* 
* 

## Цахим холбоос 
* BobDylan.com&nbsp;— Албан ёсны вэбсайт
* Expecting Rain&nbsp;— Dylan news and events, updated daily
* BobLinks&nbsp;— Comprehensive log of concerts and set lists with categorized link collection
* Bjorner's Still on the Road&nbsp;— Information on all known recording sessions and performances by Bob Dylan
* 


Ангилал:Ардын дуучин
Ангилал:Дуучин-дуу зохиогч
Ангилал:АНУ-ын яруу найрагч
Ангилал:Рок дуучин
Ангилал:АНУ-ын дуучин
Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан‎ (командлагч)‎
Ангилал:Пулитцерын шагналтан
Ангилал:Утга зохиолын Нобелийн шагналтан
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан
Ангилал:Рок-н-Роллын алдрын танхим
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Америкийн Урлаг ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн
Ангилал:Берлиний Урлагийн Академийн гишүүн
Ангилал:Принстон их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Сент-Эндрюс их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1941 онд төрсөн
Чаган нуур

**Чаган нуур** буюу **Балапан нуур** нь Казахстаны нутаг дэвсгэрт, 1965 оны 1 сарын 15-нд явуулсан Чаганы цөмийн туршилтын үр дүнд бий болсон нуур юм. "Цөмийн нуур" гэж хочлогддог тус нуурын тогооны эзлэхүүн нь 100000 м³. Тус нуурын ус хүн сэлж болохуйц хэдий ч цацраг идэвхтэй хэвээр байгаа. АНУ-ын Нью-Мексико муж улсын Аламагордод явагдсан, тус улсын анхны цөмийн туршилт болох Тринитигийн адилаар дэлбэрсэн хад чулуу нь тунгалаг зүйлд ууссан гэдэг.

## Мөн үзэх
* Седан (цөмийн туршилт) -- Америкчуудын хийсэн, тогоо үүсгэх туршилтын дэлбэрэлт

## Эшлэл
*Цөмийн зэвсгийг энхтайвны зорилгоор ашиглах Зөвлөлтийн цөмийн хөтөлбөр
*Зөвлөлтийн цөмийн хөтөлбөр

Ангилал:Азийн нуур
Ангилал:Казахстаны нуур
Ангилал:Дорнод Казахстан
Ангилал:Тогооны нуур
Ангилал:Иргэний цөмийн зэвсгийн хэрэглээ
Ангилал:Эрчис мөрний голын систем
Зохиолч

**Зохиолч** () гэдгийг өргөн утгаар "ямар нэг зүйлийг анх үүсгэн, бий болгогч хүн" хэмээн тодорхойлдог ба зохиолч байх нь уг хийсэн бүтээлийнхээ өмнө хариуцлага хүлээх үүрэгтэйг харуулна. Нарийвчлан тодорхойлбол, ямарваа бичгийн бүтээлийг мэргэжлийн түвшинд үүсгэн бий болгогчийг зохиолч гэнэ.

Зохиолч гэдэг нь ихэвчлэн уг ажил мэргэжил нь үндсэн ажил эсвэл гол ажлын нэг нь байдаг юм.
Форест Уитакер

**Форест Стивен Уитакер** (, *1961 оны долоодугаар сарын 15-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин, кино продюсер, найруулагч юм. Шувуу киногоороо жүжигчиний гараагаа эхлүүлж байсан Уитакер Шотландын сүүлчийн хаан (2006) киноны Уганда улсын Ерөнхийлөгч, цэргийн эрхт генерал Иди Амины дүрээрээ 2007 оны Оскарын шагнал, Алтан бөмбөрцөг, BAFTA болон Эммигийн шагналыг "Шилдэг эрэгтэй дүрийн" номинацаар тус тус хүртэж байв.

Оскарын "Шилдэг эрэгтэй дүрийн" шагналыг өмнө нь Африк-америк гаралтай жүжигчидээс Сидни Пуатье, Дензел Вашингтон болон Жейми Фокс нар хүртэж байсан бол дараагийнх нь Уитакер юм.
## Намтар 
Уитакер Техас мужийн Лонгвью хотод төрсөн бөгөөд эцэг Форест Уитакер нь даатгалын компаний ажилтан, эх Лаура Фрэнсис багш хүн байсан бөгөөд Кен, Дэймон, Дэбора, Уитакер нарын хүүхдүүдээ боловсролтой хүмүүс болгохын тулд ихээхэн зүйлийг хийжээ.

Уитакер Помона хот дахь Калифорнийн Политехникийн дээд сургуулийг дүүргээд Өмнөд Калифорнийн хөгжмийн сургуульд суралцаж дуурийн урлагийн тенороор төгсчээ. Дараа нь Лондоны жүжигчиний мэргэшил олгох сургалтад хамрагдсан гэдэг.

## Кино ертөнцөд хөл тавьсан нь 
Форестийн кинонд тоглох гараа нь ихээхэн азтай эхэлсэн гэдэг. Онцолбол, «Рижмонт Хай сургууль дахь түргэн өөрчлөлт» кинонд 1982 онд Николас Кейж, Поеэб Кэтис болон Шон Пенн нарын хожмоо алдаршсан жүжигчидтэй тоглож байв. Түүний дараа 1986 онд Мартин Скорсезегийн найруулсан Мөнгөний өнгө кинонд Том Круз, Пол Ньюман нарын жүжигчидтэй тогложээ. 1987 онд жүжигчин Робин Уильямсийн хамт Өглөөний мэнд, Вьетнам кинонд тоглож байлаа. Форест 1988 онд хоёр кинонд тогложээ. Эхнийх нь Жан-Клод Ван Даммын хамт Цуст тулаан кинонд тоглосон бол Клинт Иствудийн найруулсан Шувуу кинонд алдарт хөгжимчин Чарльз Паркерын дүрийг чадварлаг бүтээн Каннын Кино наадамд «Шилдэг эрэгтэй жүжигчиний» шагналыг хүртэж, Алтан бөмбөрцөгт нэр дэвшиж Холливудын замналаа эхлүүлсэн юм.

Уитакер Жима Жармуша найруулсан Сүнс нохой:Самурайн замнал кинонд бүлэг дээрэмчдийн гишүүн "Сүнст нохой" хочитын дүрд тогложээ."

Уитакер 2002 онд Түгшүүрт өрөө, Утасны бүхээг гэх аймшгийн төрлийн хоёр кинонд тогложээ.

2006 онд Шотландын сүүлчийн хаан кинонд Угандагийн Ерөнхийлөгч асан дарангуйлагч Иди Амины дүрийг Уитакер бүтээж тухайн оныхоо бүхий л кино урлагийн томоохон бүхий л шагналыг хүртсэн билээ.

## Кино бүтээлүүд 
## Эшлэл 
## Холбоос 
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Forest_Whitaker|24x24px Wikiquote (en) — **Форест Уитакер**
* 
* 
* Forest Whitaker lighting a candle for Rwanda

Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Эмми шагналтан
Ангилал:Техасын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1961 онд төрсөн
Луис Скола

**Луис Альберто Скола Балвоа** (, 1980 оны 4 сарын 30-нд Буэнос-Айрест төрсөн) нь Аргентины мэргэжлийн сагсан бөмбөгч юм. 2.06 метр өндөртэй тэрээр хүчний довтлогч-төвийн тоглогчийн байрлалд тоглодог. Аргентины шигшээ баг болон НБА-гийн Хьюстон Рокетс багт тоглодог. Хуучин Евролигт ACB-гийн Саски Баскониа багт тоглож байхдаа од тамирчин нь байв. Тэрээр Аргентин, Испанийн давхар иргэншилтэй.

## Эшлэл
Ангилал:1980 онд төрсөн
Ангилал:Аргентины сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Аргентины олимпын аварга
Ангилал:Аргентины олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Аргентинчууд
Нгуен Тан Дун

**Нгуен Тан Дун** (, 1949 оны 11 сарын 17-нд Ка Мау мужид төрсөн) нь Вьетнамын ерөнхий сайдын албыг 2006-2016 онд хашсан юм. Түүнийг 2006 оны 6 сарын 27-нд хуучин ерөнхий сайд Фан Ван Хай албаа өгөхдөө өөрийнхөө оронд нэр дэвшүүлэн, Үндэсний Ассемблейгээс томилжээ. 2011 оны Намын Их Хурлаас хойш Вьетнамын Коммунист Намдаа албан тушаалаараа 3-т эрэмбэлэгдэж байсан, шинэчлэгч үзэлт түүнийг 2016 оны 1 сард болсон Намын 12-р Их Хурлаар Намын Ерөнхий Нарийн Бичгийн Дарга болон дэвшинэ гэж таамаглаж байсан боловч эсрэгээрээ Улс Төрийн Товчооны гишүүний албан тушаалаасаа огцорч, улмаар мөн оны 4-р сард Ерөнхий Сайдын албан тушаалаа ч шилжүүлсэн байна.

## Намтар 
Нгуен Тан Дун Өмнөд Вьетнамын Ка Мау мужид төржээ. 12 насныхаа төрсөн өдрөөр тэр сайн дураараа Өмнөд Вьетнамын Үндэсний Чөлөөлөх Фронтод (хожим Вьетнамын Ардын Армид нэгдсэн) элсч, холбоо харилцаа, анхны тусламж, сувилгаа, физикчээр ажиллаж байв. Нгуен Дун Вьетнамын дайны үеэр 4 удаа шархдаж байсан бөгөөд хожим шархадсан ахмад дайчдын 2/4 зэрэглэлд багтсан. Тэрээр дайны дараа хуулийн чиглэлээр сурч, бакалаврын зэрэгтэй болжээ. 

Дун 1997 оны 9 сарын 29-нөөс ерөнхий сайд болох хүртлээ тэргүүн дэд ерөнхий сайдаар ажиллаж байснаас гадна 1998-1999 онд Вьетнам Улсын Банкны ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байв. Тэрээр Вьетнамын Коммунист Намд 1967 оны 6 сарын 10-нд элсч, намын 8, 9, 10-р их хуралд төлөөлөгчөөр сонгогдож байсан.

Тэрээр 1945 оны 8 сарын хувьсгалаас хойш төрсөн, Вьетнамын анхны удирдагч бөгөөд тус улсын хамгийн залуу ерөнхий сайд (57 настайдаа ерөнхий сайд болсон) юм.

2007 оны 7 сарын 25-нд түүний нэрийг Коммунист Намаас ерөнхий сайдад дахин нэр дэвшүүлж сонгосон.

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Вьетнамын ерөнхий сайд
Ангилал:Хосе Марти одон шагналтан
Ангилал:Вьетнамчууд
Ангилал:1949 онд төрсөн