open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дамдинсүрэнгийн Барамсай

**Дамдинсүрэнгийн Барамсай** (1934 - ) нь Хэнтий аймгийн Батноров сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм. Хүргэн нь үндэсний бөхийн дархан аварга Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ юм.

## Амжилт
*1961 онд 6 давж улсын заан болжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Батноровын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1934 онд төрсөн
Доржсүрэнгийн Гүрбадам

**Доржсүрэнгийн Гүрбадам** (1933 - ) нь Хөвсгөл аймгийн Эрдэнэбулган сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1961 онд 6 давж улсын заан болжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Эрдэнэбулганы хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1933 онд төрсөн
Чагдарын Дугарсүрэн

**Чагдарын Дугарсүрэн** (1922 - ?) нь Дорнод аймгийн Гурванзагал сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1951 онд 5 давж улсын начин цол хүртсэн
*1961 онд 6 давж улсын заан болжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Гурванзагалын хүн
Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1922 онд төрсөн
Ангилал:2-р мянганд өнгөрсөн
Дорлигжавын Амгаланбаатар

**Дорлигжавын Амгаланбаатар** (* 1978 оны 2 сарын 1-нд Төв аймгийн Аргалант суманд) нь үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*2003 онд 5 давж улсын начин цол хүртсэн
*2006 онд 7 давж улсын заан болжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Аргалантын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Цэрэндонойн Санжаа

"Том" хэмээх **Цэрэндонойн Санжаа** (1937 - ) нь Өвөрхангай аймгийн Шанх сум (одоогийн Хархорин сум)-ын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
### Үндэсний бөх
*1960 онд 7 давж улсын заан болжээ
*1962 онд 5 давж "Өсөх идэр" чимэг хүртсэн
*1964 онд 5 давж "Үнэн хүчит" чимэг нэмэв
*1966 онд 5 давж "Бат орших" чимэг хүртэв
### Чөлөөт бөх
Унгар улсад болсон олон улсын тэмцээнд оролцон барилдаж  Монгол улсаас олон улсын тэмцээний анхны медалийг /хүрэл-1963/ хүртсэн.   

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хархорины хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1937 онд төрсөн
Цанлигийн Дамдиндорж

"Өмсдөг" хэмээх **Цанлигийн Дамдиндорж** (1931 - 2007) нь Хөвсгөл аймгийн Жаргалант сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1958 онд 6 давж улсын начин цол хүртсэн
*1960 онд 7 давж улсын заан болжээ
*1963 онд 5 давж "Хуйрнин шуугигч" чимэг хүртсэн
*1970 онд 6 давж мөн "Хуйрнин шуугигч" чимэг хүртэв
*1971 онд 5 давж "Уран мэхт" чимэг нэмжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Жаргалантын (Хөвсгөл) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1931 онд төрсөн
Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Цэндийн Гомбодорж

**Цэндийн Гомбодорж** (1936 - ?) нь Архангай аймгийн Хашаат сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1959 онд 5 давж улсын начин цол хүртсэн
*1960 онд 8 давж үзүүрлэн улсын заан болжээ
*1962 онд 5 давж "Өсөх идэр" чимэг хүртсэн
*1966 онд 6 давж "Бат орших" чимэг нэмэв

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Хашаатын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1936 онд төрсөн
Балжингийн Бадам

**Балжингийн Бадам** (1932 - ?) нь Булган аймгийн Тэшиг сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1955 онд 7 давж үзүүрлэн улсын заан цол хүртсэн
*1959 онд 7 давж "Улам өсөх" чимэг хүртжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Тэшигийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1932 онд төрсөн
Сэрээгийн Гүржав

**Сэрээгийн Гүржав** (1916 - 1980) нь Булган аймгийн Хангал сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1949 онд 6 давж улсын начин цол хүртсэн
*1951 онд 6 давсан
*1953 онд 6 давж "Хурц шаламгай шалгарсан хүчит" чимэг нэмэв
*1954 онд 6 давж улсын заан болжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Хангалын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1920 онд төрсөн
Дугарын Очир

**Дугарын Очир** (1910 - ?) нь Булган аймгийн Тэшиг сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
*1942 онд 5 давж улсын начин цол хүртсэн
*1951 онд 6 давж улсын заан болжээ

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Тэшигийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1910 онд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Дашийн Лувсан

"Нисэхийн" хэмээх **Дашийн Лувсан** (1925 оны нэгдүгээр сарын 1-нд төрсөн) нь Архангай аймгийн Батцэнгэл сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм. Хүү нь Монгол улсын гавъяат тамирчин, үндэсний бөхийн улсын начин Л.Энхбаяр болно.

## Амжилт
*1950 онд 6 давж улсын начин цол хүртсэн
*1951 онд 7 давж улсын заан болжээ
*1952 онд 7 давж "Үнэн хүчит" чимэг хүртсэн
*1953 онд 6 давж "Хурц шаламгай шалгарсан хүчит" чимэг нэмэв
*1957 онд 5 давж "Харилтгүй хүчит" чимэг хүртэв

## Эшлэл 
Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Батцэнгэлийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1925 онд төрсөн
Баттулгын Соронзонболд

**Баттулгын Соронзонболд** (* 1984 оны 7 сарын 10) нь Говь-Алтай аймгийн Эрдэнэ сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

## Амжилт
#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Эрдэнийн (Говь-Алтай) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Ганжууржавын Самдан

"Босоо" хэмээх **Ганжууржавын Самдан** (1899 - ?) нь Хэнтий аймгийн Баянхутаг сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын аварга юм.

## Амжилт
*1922 онд Цэргийн наадамд 9 даван үзүүрлэж улсын заан цол хүртэв
*1923 онд Уул тайллагын наадамд 7 давж үзүүрлэсэн
*1924 онд Цэргийн наадамд 9 давж үзүүрлэхэд улсын арслан цол хүртээжээ
*1925 онд 10 даван түрүүлж улсын аварга болсон
*1938 онд 7 давжээ

Ангилал:Улсын аварга
Ангилал:Баянхутагийн хүн
Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн
Ангилал:Хэнтийнхэн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1899 онд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Галсанхүүгийн Вандан

"Луу гүний" **Галсанхүүгийн Вандан** (1888 - 1935) нь Архангай аймгийн Батцэнгэл сум (хуучнаар Сайн Ноён Хан аймгийн Луу гүний хошуу)-ын харьяат, үндэсний бөхийн улсын аварга юм.

## Амжилт
Тэрээр хувьсгалаас өмнө арван засгийн наадамд 6 удаа түрүүлж, 1 удаа үзүүрлэн, нийт 8 удаа шөвгөрсөн ажээ.
*1921 онд уул тайллагын наадамд 8 давж түрүүлсэн
*1922 онд уул тайллагын наадамд мөн 8 давж түрүүлсэн
*1922 онд Цэргийн наадамд 10 давж түрүүлсэн
*1923 онд уул тайллагын наадамд 8 давж түрүүлсэн
*1925 онд Цэргийн наадамд 8 давсан
*1926 онд 5 давсан
*1929 онд 8 давж дөрөвт үлджээ

Ангилал:Улсын аварга
Ангилал:Сайн ноён хан аймгийн хүн
Ангилал:Архангайнхан
Ангилал:Батцэнгэлийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1888 онд төрсөн
Ангилал:1935 онд өнгөрсөн
Бат-Очирын Жанчивдорж

**Бат-Очирын Жанчивдорж** (1923 - 2009) нь Булган аймгийн Сайхан сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.

Бат-Очирын Жанчивдорж заан барилдаж байх үедээ улаан хүрэн монгол гутал өмсдөг байсан учраас улс орон даяар *Булганы Улаан гуталт* хэмээн алдаршсан бөх юм. Б.Жанчивдорж заан нь улсын наадамд ердөө гуравхан удаа ирж барилдахдаа гурав шөвгөрсөн энгүй хүчит бөх билээ. Нэрт сэтгүүлч Б.Ганчимэг Жанчивдорж заантай уулзан ярилцлага хийж байх үедээ түүнээс "Та яагаад улсын наадамд гуравхан удаа барилдсан юм бэ?" гэж асуухад тэрээр "Нэгдэл нийгмийн төлөвлөгөө, малын үс ноос гээд явуулдаггүй байсан юм аа" гэж хариулсан байдаг.

## Амжилт
*1950 онд 5 давж улсын начин цол хүртсэн
*1951 онд 7 давж улсын заан болжээ
*1952 онд 5 давж "Бат хүчит" чимэг хүртсэн

Ангилал:Улсын заан
Ангилал:Сайханы (Булган) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1923 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Жулиус Аксельрод

**Жулиус Аксельрод** (, 1912 оны 5 сарын 30 – 2004 оны 12 сарын 29) нь Америкийн биохимич байв. Тэрээр 1970 онд анагаах ухааны салбарт Нобелийн шагналыг Бернард Кац, Ульф фон Ойлер нартай цуг хүртжээ.

## Намтар 
Аксельрод Нью-Йорк хотноо Польшоос цагаачилж ирсэн еврей айлд мэндэлжээ. 1933 онд Нью-Йорк хотын коллежийг биологийн ухааны бакалаврын зэрэгтэй төгсөөд физикч болохыг хүссэн боловч ажилд авах газар олдсонгүй. Ийнхүү Нью-Йоркийн их сургуульд лабораторийн техникчээр ажиллаж байгаад Нью-Йорк хотын Эрүүл Мэндийн Газарт хоол хүнсэнд аминдэм нэмэх туршилтын ажил хийх болов. Нэгэн удаагийн туршилтын үеэр аммиактай сав дэлбэрч, тэр зүүн нүдээ гэмтээж, үлдсэн амьдралаа нүдний хаалттай өнгөрөөсөн юм. Ажиллахын зэрэгцээ оройгоор үргэлжлүүлэн суралцаж, Нью-Йорк хотын их сургуулиас 1941 онд магистрын зэрэг хүртсэн байна. Тэрээр шашингүй үзэлтэн байсан боловч еврейчүүдийн соёлд хүндэтгэлтэй ханддаг байсан бөгөөд анти-Семитизмийг эсэргүүцэх олон улсын хөдөлгөөнд оролцож байжээ. 53 жил ханилсан хань Сэлли Тауб Аксельрод нь 1992 онд нас барж, 2 хүү З ачтайгаа амьдарч байгаад 2004 онд нас нөгчжээ.

## Эшлэл 
* U.S. National Library of Medicine. "Profiles in Science: The Julius Axelrod Papers."
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Цахим холбоос 
* Nobel Prize Biography
* Autobiography (for Society for Neuroscience; 2.2MB pdf)
* NIH Profiles in Science
* Obituary at washingtonpost.com
* Kanigel, Robert, "Apprentice to Genius" ISBN 0-8018-4757-5.
* Sabbatini, R.M.E.: Neurons and synapses. The history of its discovery IV. Chemical transmission. *Brain & Mind*, 2004.

Ангилал:АНУ-ын биохимич
Ангилал:20-р зууны химич
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн
Ангилал:Зүүн Германы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Эм зүйч
Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан
Ангилал:Олон Улсын Гайрднер шагналтан
Ангилал:Нью-Йорк хотын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1912 онд төрсөн
Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Пицца

**Пицца** () нь Италиас гаралтай, дэлхий даяар тархсан хоол юм. Өнөөгийн олон улсад түгээмэл тархсан хувилбар болох улаан лоолийн сүмс болон бяслагнаас бүрдэх суурь нь неаполиос бий болсон байх хэмээн үздэг аж. 

## Бэлтгэх
Гурилыг хавтгайлан элдэж, ихэвчлэн улаан лоолиор бэлтгэх улаан лоолийн сүмс, бяслаг (моццарелла) зэргээр хучиж жигнэн хийдэг талхны төрлийн хоол болно. Мөн тухайн нутаг орны шашин, соёл, ёс заншил, хувь хүний дураас хамаарч сүмс нь янз бүр байдаг.

; Орц: Өндөг 1 ш, дрож 8 гр, ус 100 гр, масло 30 гр

; Шанз: Хиам 300 гр, өргөст хэмх 270 гр, пицца томат 20 гр, пицца амтлагч (аргон маягон) 5 гр

* Буцалсан усын хөргөж бүлээсгээд дрожоо уустал хутган гурил, өндгөө хийж масло нэмээд зуурмагаа бэлтгэнэ.
* Зуурмагаа гүйцэд хөөсний дараа (ойролцоогоор 20 минут орчим байлгана) таслан авч дугуй хэлбэрт оруулан хэвлэнэ.
* Хэвлэхдээ дээр нь шанзаа жигд тараан тавьж, дээрээс нь бяслагаа үрж, шарах шүүгээнд 5 минут орчим 180 хэмд шарна.

;Пицца бэлтгэхэд анхаарах зүйлс:
Пиццаг зөв хийснээр дотроо зөөлөн, тансаг сайхан амттай болдог. Ус болон гурилын харьцааг яг жорын дагуу зөв тохируулах хэрэгтэй. Зуурмаг гаранд наалдахгүй зөөлөн байх ёстой. Зуурмагаа зөвхөн тасалгааны хэмд байлгаарай. Гурилаа хүчтэй биш зөөлхөн зуурах нь зүйтэй. Нимгэн давхарга үүсгэн элдэж 5-10 мм зузаантай элдэхэд хангалттай ч ирмэг нь голоо бодвол арай зузаавтар байх нь зүйтэй.

Ангилал:Итали хоол
Ангилал:Түргэн хоол
Руанда

**Руандагийн Бүгд Найрамдах Улс** () нь  дорнод болон төв Африкт Их нууруудын бүст, Уганда, Бурунди, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс болон Танзани улсуудтай хиллэн орших, далайд гарцгүй жижигхэн орон юм. Африк тивийн өндөр нягтшилтай орнуудын нэг болох тус улсын 10.1 сая орчим хүн амын ихэнх нь газар тариалангаар амь зуулгаа залгуулдаг. Руандагийн газар нутаг нь дов толгод ихтэй учраас "Мянган толгодын орон" (; ) ч гэж нэрлэгддэг.

Руанда улсад 1994 онд гарсан геноцидын үеэр 800,000-аас нэг сая хүн алагдаж, дэлхийн олон нийтийн анхаарлыг татаж байв  2008 онд Руанда нь хууль тогтоох байгууллагын гишүүдийн талаас илүүг нь эмэгтэйчүүд эзлэх болсон дэлхийн анхны улс болжээ.

## Эшлэл 

Ангилал:Африкийн орон
Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон
Ангилал:Далайд гарцгүй орон
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Бенилюкс

**Бенилюкс** гэдэг нь Баруун Европ дахь гурван хөрш орон **Бе**льги, **Ни**дерланд, **Люкс**ембург (*België/Belgique/Belgien - Nederland - Lëtzebuerg/Luxembourg/Luxemburg*)-ийг нэгтгэсэн нэгдэл юм. Эдгээр 3 орон нь Франц болон Германтай хиллэнэ. Энэхүү нэр нь анх Экономист сэтгүүлийн 1946 оны 8 сарын дугаарт хэрэглэгдсэн бөгөөд Бенилюксийн Гаалийн Холбоо байгуулагдсанаар өргөн хэрэглэгдэх болжээ. Бенилюксийн бүс нутаг нь 74,640 км² орчим газар нутагтай бөгөөд ойролцоогоор 27,725,734 хүн оршин суудаг.

## Улс төр 
Бенилюксийн парламент нь 1955 онд анх "Парламент хоорондын зөвлөлдөх зөвлөл" гэдэг нэрээр байгуулагдсан бөгөөд Нидерландын парламентийн 21, Бельгийн парламентийн 21, Люксембургийн парламентийн 7 гишүүнээс бүрддэг.

1958 оны 2 сарын 3-нд **Бенилюксийн Эдийн Засгийн Холбоо**-г байгуулах гэрээнд 3 улсын засгийн газар гарын үсэг зурснаар 1960 оноос тус бүс нутаг дахь ажиллах хүч, хөрөнгө, үйлчилгээ, бараа бүтээгдэхүүн чөлөөтэй хөрвөх болжээ. Түүний ерөнхий нарийн бичгийн дарга нарын газар нь Брюссель хотноо байрлана.

## Хууль зүй 
Бенилюксийн гишүүн 3 орон 1965 онд **Бенилюксийн үндсэн хуулийн шүүх**-ийг байгуулах гэрээнд гарын үсэг зурж, 1975 оноос тус байгууллага үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн байна.

## Спорт 
2000 онд Бельги, Нидерланд улсууд хөлмбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээнийг хамтран зохион байгуулсан. Мөн тус 3 улсын төлөөлөгчид хамтран 2018 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг зохион байгуулах хүсэлт гаргаад байгаа.

## Ирээдүй 
Хэдийгээр одоо мөрдөгдөж буй гэрээний хүчин төгөлдөр хугацаа 2010 онд шувтрах боловч түүнийг залгамжлах хууль зүйн хэм хэмжээг 2008 оны 6 сарын 17-нд баталжээ. Тус гэрээ ёсоор одоогийн харилцаагаа улам гүнзгийрүүлж, Бенилюксийн Эдийн Засгийн Холбоог **Бенилюксийн Холбоо** болгон өргөжүүлэх юм.

## Цахим холбоос 
* Бенилюксийн Эдийн Засгийн Холбоо - албан ёсны сайт 
* Бенилюксийн парламент - албан ёсны сайт 
* Бенилюксийн үндсэн хуулийн шүүх - албан ёсны сайт 
* Бенилюксийн Оюуны Өмчийн Газар - албан ёсны сайт

## Эшлэл 
Ангилал:Европын улс хоорондын хамтын ажиллагаа
Ангилал:Бельгийн түүх
Ангилал:Нидерландын түүх
Ангилал:Люксембургийн түүх
Ангилал:Товчилсон үг
Ангилал:Эдийн засгийн газар зүй
Ангилал:Бельги-Люксембургийн харилцаа
Ангилал:Люксембург-Нидерландын харилцаа
Ангилал:Бельги-Нидерландын харилцаа
Ангилал:1958 онд байгуулагдсан
Пол Крюгман

**Пол Крюгман** 1953 оны 2 сарын 23-нд төрсөн. АНУ-ын эдийн засагч Принстоны их сургуулийн профессор юм. 2008 онд эдийн засгийн салбарын Нобелийн шагналыг Худалдааны чиглэлүүд ба Эдийн засгийн үйл явцын хэлбэрүүд судалгааны ажлаараа хүртсэн. Пол нь эдийн засгийн салбарт олон улсын эдийн засаг ба санхүү, худалдааны онол, эдийн засгийн газарзүйн судалгаагаараа танигдсан.

## Интернэт дээрх яриа, хичээлүүд
Нобелийн шагнал хүртсэн тухай өөрийн сэтгэгдэл ба ярилцлага 42 минут: Бичлэг 1,

2008 оны санхүүгийн хямралын талаарх үзэл бодол 1 цаг 9 минут: Бичлэг 2,

2008 оны эдийн засгийн төлөв байдлын тайлбар: Бичлэг 3 6 хэсэгтэй.

## Цахим холбоос 
* Пол Крюгманы албан бус архив
* Нобелийн шагналын лекц

Ангилал:20-р зууны эдийн засагч
Ангилал:21-р зууны эдийн засагч
Ангилал:АНУ-ын эдийн засагч
Ангилал:Бүс нутгийн шинжлэх ухааны эрдэмтэн
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Массачусеттсын Технологийн Хүрээлэнгийн багш
Ангилал:Принстон их сургуулийн багш
Ангилал:20-р зууны утга зохиол
Ангилал:Нийтлэлч
Ангилал:Хэвлэлийн тоймч
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Эдийн засгийн шинжлэх ухаан дахь Альфред Нобелийн дурсгалын шагналтан
Ангилал:Чөлөөт их сургууль Берлиний хүндэт доктор
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Бүст нуур

**Бүст нуур** нь Монгол улсын Завхан аймгийн Нөмрөг Тэлмэн сумын нутагт оршдог нуур юм. 22,1 ам дөрвөлжин км талбайтай,  урт нь -7 км, өргөн нь 4,2 км. Хамгийн гүн нь 10 м. Нуур нь эргэн тойрон модтой уулсаар хүрээлэгдсэн, дундаа том 1 аралтай, нүүдлийн шувууд цуглардаг,  нуурын хойд талаар 1905 оны их газар хөдлөлтийн үеэр үүссэн газрын гав, хагарал дайрч өнгөрдөг.

## Мөн үзэх
* Монгол орны томоохон нуурууд

Ангилал:Азийн нуур
Ангилал:Монголын нуур
Ангилал:Завхан аймгийн нуур
Дашзэвэгийн Галсантогтох

"Тогдгор" хэмээх **Дашзэвэгийн Галсантогтох** (1940 онд Өвөрхангай аймгийн Хайрхандулаан суманд төрж, 2021 онд нас барсан) нь Монгол улсын гавьяат жүжигчин (2006-01-26. №26) лимбэч юм.

## Намтар
Галсантогтох 1963 онд Сэлэнгэ аймгийн Соёлын ордонд дагалдан жүжигчин, 1965 онд Дархан хотын Соёлын ордонд жүжигчин, 1967 онд Ардын цэргийн 017 дугаар ангийн Хөгжмийн салаанд байлдагч, 1968-1982 онд МААДБА-д хөгжимчин, 1982-1985 онд Монголын зохиолчдын эвлэлийн хорооны “Ардын үлгэрийн танхим”-д хошин шогч, лимбэчин, жүжигчин, 1985-2000 онд Улсын циркэд алиалагч, жүжигчин, 2000 оноос чөлөөт уран бүтээлчээр ажиллаж байв.

1968 онд байлдагч байхдаа Бүх ард түмний урлагийн наадмаас алтан медаль, 1971 онд Сэлэнгэ аймгийн Соёлын ордонд дагалдан жүжигчин байхдаа “Мэргэжлийн жүжигчдийн улсын уралдаан”-д тэргүүн байр, Дэлхийн залуучууд, оюутны IX их наадмаас хүрэл медаль хүртсэн.  МААДБА-д хөгжимчнөөр орж, алдарт лимбэчин, МУГЖ Майдарын Доржийн шавь болсноор мэргэжлийн жүжигчин, гоцлол хөгжимчин болтлоо өсөж, чадварлаг уран бүтээлчдийн эгнээнд хүрч чадсан билээ.

## Шагнал
Соёл урлагийг хөгжүүлэхэд нэгэн насны амьдрал, уран бүтээлээ зориулсан түүний хөдөлмөр зүтгэл, амжилтыг төр засгаас өндрөөр үнэлэн “Хөдөлмөрийн гавьяаны Улаан тугийн одон”, “Байлдааны медаль”, Ардын хувьсгалын 50, 60, 70 жилийн ойн медаль, Зэвсэгт хүчний 50, 60 жилийн ойн медаль, “Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан” цол тэмдэг, “Онц хилчин” тэмдэг, “Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин” цолоор тус тус шагнажээ.

Ангилал:Монголын лимбэчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Хайрхандулааны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1940 онд төрсөн
Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
2004 оны АНУ-ын гран-при

**2004 оны Америкийн гран-при** нь Формула-1 уралдааны хүрээнд Америкийн Нэгдсэн Улсын Индиана муж улсын Индианаполис хотод 2004 оны 6 сарын 20-нд зохиогдсон уралдаан юм.

Уралдааны эхний эргэлт дээр Кристиан Клин, Фелипе Масса, Жоржио Пантано, Жанмариа Бруни нар хоорондоо мөргөлдөж уралдааны замыг орхисон.

Хэдэн тойргийн дараа Ральф Шумахерын машины дугуй салж, тэрээр 290км/ц хурдтайгаар цементэн хана мөргөж, хүнд гэмтжээ. Уралдааны дараа түүний ах Михаэль Шумахер ярихдаа, уралдааны замыг орхин, дүү дээрээ очмоор байсан гэжээ. Уралдааны замыг цэвэрлэж, Ральфыг эмнэлэг рүү авч явтал аюулгүйн машин уралдааны замд гарч ирсэн.

Уралдааны турш Ферраригийн 2 нисэгч уралдааныг тэргүүлж, Михаэль Шумахер түрүүлэн, Рубенс Барричелло удаалсан бол Сато Такүма гуравдугаар байрт орж, анх удаа шагналын тавцанд гарчээ. Мөн Унгарын анхны Формула Нэгийн нисэгч Цолт Баумгартнер 8-д орж, анхны оноогоо авав.
[thumb|left|[МкЛарен Расинг|МкЛарены механикчид Кими Райкконены MP4-19 машиныг гараж руу түрэн оруулж байна (урьдчилсан уралдаан).]]
|thumb|left|Фернандо Алонсо уралдааны өмнө.

__FORCETOC__

## Дүн 
### Урьдчилсан уралдаан 
[thumb|right|[Рено Ф1 Теам|Рено багийн Фернандо Алонсо бэлтгэлийн үеэр.]]
thumb|right|Култхард Фисикеллаг гүйцэхээр хөөж байна.
thumb||Баттон бэлтгэлийн үеэр.

### Үндсэн уралдаан 
## Тэмдэглэл 
[100px|left|thumbnail|[Женсон Баттон уралдааны дараах хүлээн авалт дээр.]]
* **Тэргүүлэгчид:** Рубенс Барричелло 14 тойрог (1-5, 42-50), Михаэль Шумахер 59 тойрог (6-41, 51-73)
* Анх удаа шагналын тавцанд гарсан: Сато Такүма.
* Анхны оноо: Цолт Баумгартнер.
* Хуан Пабло Монтойя дүрэм зөрчсөний улмаас уралдаанаас хасагдсан.
* Ральф Шумахер томоохон осолд орж, дараагийн 6 уралдаанд уралдаж чадаагүй.

## Эшлэл 
АНУ-ын гран-при #2004
Америкийн гран-при
#2004
Балданцэрэнгийн Баттүвшин

**Балданцэрэнгийн Баттүвшин** нь М.Дугаржавын нэрэмжит Монгол улсын мэргэжлийн лимбэчдийн анхдугаар уралдааны тэргүүн байрын шагналт лимбэч. Буриад улсын гавьяат жүжигчин цолтой.

Ангилал:Монголын лимбэчин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Пилийн тойрог хэмээх депо

**Пилийн тойрог хэмээх депо** — нийгэмлэгийн зорилго нь XIX зууны түүхэн дурсгалт байгууламж болох энэхүү ашиглагдахаа больсон төмөр замын засварын газрыг 1870-1874 оны үед барьж босгосон гэж үздэг бөгөөд энэ нь Пруссийн газар нутагт төмөр зам эрчимтэй хөгжиж байсантай холбоотой Архитектурын өвөрмөц шийдлүүдийг ашигласны ачаар уг барилга нь Европт боссон ийм төлийн хэд хэдэн байгууламжийн эх загвар болсон гэдэг. Хэдэн арван жилийн туршид ашиглагдсан эл депо XX зууны 90-ээд оны үед ашиглалтаас хасагдаж, улмаар мартагдан орхигджээ. 

Харин төмөр замын засварын газрын ямар байдалд буйг үзэж харсан тус хотын оршин суугч хэсэгхүмүүс нэгдэж энэхүү түүхэн дурсгалт барилгыг арван хамгаалахаар шийджээ.

## Гадаад холбоос 
* Пилийн тойрог хэмээх депо

Ангилал:Архитектур
Кайо Хироюки

**Кайо Хироюки** (, 1972 оны 7 сарын 24-нд төрсөн) нь Япон улсын Фүкүока мужийн Ноогата хотод төрсөн, Томозүна дэвжээнд харьяалагддаг мэргэжлийн сүмоч юм. Хамгийн дээд цол нь зүүний оозэки. Жинхэнэ нэр нь **Кога Хироюки** () юм. 1991 оны 11 сарын тэмцээнийг дуустал жинхэнэ нэрээрээ барилддаг байв. Мэргэжлийн сүмогийн дээд зиндаа буюу Макүүчид 5 түрүүлсэн нь ёкозүна бус цолтнууд дунд түүхэнд 1-т орох гарамгай амжилт билээ. Мөн макүүчид 105 башод барилдаж, 867 ялалт байгуулсан нь түүхийн хамгийн шилдэг үзүүлэлт юм.

## Амжилт
　
    
    
    
    
    
    
  
　
    
    
    
    
    
    
  
 
    
    
    
    
    
    
  
　
    
    
    
    
    
    
  
　
    
    
    
    
    
    
  
　
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
    
    
    
    
    
    
    
  
  
    
    
    
    
    
    
  
  
    
    
    
    
    
    
  
  
    
    
    
    
    
    
  
  
    
    
    
    
    
    
  

    
    
    
    
    
    
  
  
    
    
    
    
    
    
  
  
    
    Тэмцээнболоогүй
    
    
    
    
  

## Тусгай шагнал, кинбоши 
* Тусгай шагналыг нийт 15 удаа хүртсэн нь түүхэнд 3-т орох үзүүлэлт.
* Гарамгай барилдааны шагналыг 10 удаа хүртсэн нь дээд амжилт юм.
* Дайчин барилдааны шагналыг 5 удаа хүртжээ.
* 6 удаа кинбоши авсан. Үүнд, Акэбоног 2, Таканоханаг 3, Ваканоханаг 1 удаа унагаж байв.

## Тайлбар 
## Гадаад холбоос
* Кайо Хироюки Японы Сүмогийн Холбооны сайт дахь профиль

Ангилал:1972 онд төрсөн
Ангилал:Японы сүмоч
Ивасаки Кёоко

**Ивасаки Кёоко** (, 1978 оны 7 сарын 21 - ) нь Японы усан спортын тамирчин, Барселоны олимпын алтан медальтан юм. Одоо спортын тайлбарлагч, Японы Олимпын Хорооны Арга хэмжээ, Хэвлэл мэдээлэл, сурталчилгааны зөвлөлийн гишүүн, Японы Усан Спортын Холбооны усанд сэлэлтийн зөвлөлийн гишүүн, зааварлагчийн ажил эрхэлдэг.

## Намтар 
Тэрээр Японы Шизүока мужийн Нүмазү хотноо төрж, Нихон их сургуулийг сэтгэл судлаач мэргэжлээр төгсчээ.

Ивасаки нь 1992 оны Барселоны олимпод усанд сэлэлтээр оролцож, эмэгтэйчүүдийн 200м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 2:26.65 амжилтаар олимпын дээд амжилт тогтоон түрүүлжээ. Тэр олимпын алтан медаль хүртэхдээ дөнгөж 14 нас 6 хоногтой байсан бөгөөд тус улсын түүхэнд олимпоос медаль хүртсэн хамгийн залуу тамирчин болжээ. Мөн холимог буухиа сэлэлтэд Японы багийн бүрэлдэхүүнд 7-р байр эзэлснээс гадна 100м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 13-р байр эзэлсэн аж.

1996 онд Атлантын олимпод оролцсон ч 200м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 10-р байр эзэлж, 100м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд урьдчилсан шатнаас хасагдах зэргээр амжилт үзүүлж чадсангүй.

1998 онд 20-хон насандаа тамирчны замналаа өндөрлөж, АНУ-д суралцсан байна.

## Гэр бүл
Ивасаки 2009 оны 4 сард регбигийн Японы шигшээ багийн тамирчин асан Сайтоо Юүяатай гэрлэжээ.

## Гадаад холбоос 
*Ивасаки Кёокогийн албан ёсны блог "Котоба но шизүкү" (Япон хэлээр)

Ангилал:Японы усанд сэлэгч
Ангилал:Японы олимпын аварга
Магадан муж

**Магадан муж** () нь Оросын Холбооны Улсын Алс Дорнодын Холбооны тойрогт харьяалагдах муж юм. Мужийн төв нь Магадан хот.

## Цагийн бүс 
Магадан муж нь Магаданы цагийн бүс (MAGT)-т харьяалагдана. Ердийн үедээ UTC+12 бөгөөд зуны цагийн үедээ +12 болдог.

## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
* Магадан мужийн албан ёсны вэб сайт (Орос хэлээр)
* Магадан мужийн тухай (*Коммерсант* сонин, англи хэлээр)

Ангилал:Оросын холбооны муж
Молибден

**Молибден** [] (грекээр  *молибдос*-хар тугалга) нь химийн элементийн үелэх системд  **Mo**  гэж тэмдэглэгддэг, атомын дугаар нь 42 болох химийн элемент юм.

Хүчиллэгтэй холбоотой дунд ба өндөр температурын гидротермал гаралтай эрдэс. Ордын штокверк биетэд агуулагдсан нь үйлдвэрлэлийн ач холбогдолтой.

## Физик шинж чанар 
Мөнгөлөг саарал металл 5,5 HRC хатуулагтай,  2623°C (4,753 °F) нь хайлдаг байгаль дээр тантал, oсми, рени, гянт болд хэлбэрээр оршдог. Сул исэлдэлт 300°C (572 °F) эхэлдэг.

## Хими шинж чанар 
Молибдений стандарт атомын жин 95,95 г / моль исэлдэх үе 600 ° С температур. Молибден нэгдэлдээ исэлдлийн +2, +3, +4, +5, +6 зэргийг илэрхийлдэг хамгийн тогтвортой байх +4 болон +6 юм. Хүчиллэгтэй холбоотой дунд ба өндөр температурын гидротермал гаралтай эрдэс. Ордын штокверк биетэд агуулагдсан нь үйлдвэрлэлийн ач холбогдолтой.

2 Mo + 3 O2 → 2 MoO3 

Молибдений хлорид :

Молибдений (II) хлорид MoCl2 (шар хатуу)

Молибдений (III) хлорид MoCl3 (хар хатуу улаан)

Молибдений (IV) хлорид MoCl4 (хар хатуу)

Молибдений (V) хлорид MoCl5 (хар хатуу ногоон)

Молибдений (VI) хлорид MoCl6 (бор хатуу)

Молибденит гэдэг эрдсийг үүсгэдэг - MoS2 хувийн жин  4,7—5,0 г/см3 өнгө - саарал

## Хэрэглээ 
Хуяг дуулга, агаарын хөлгийн эд анги, цахилгаан холбоо, аж үйлдвэрийн мотор болон утас үйлдвэрлэлд ашиглаж байна. Үйлдвэрлэсэн молибдений орчим 86% нь химийн хэрэглээнд  бvтцийн ган35%, зэвэрдэггүй ган 25%, химийн бодис 14%, өндөр хурдны болдоор 9%, цутгамал төмөр 6%, молибден элементийн металл 6% болон superalloys 5% металлургийн хэрэглээнд ашиглаж байна.

## Хайлшууд 
* Бүтцийн ган
* Зэвэрдэггүй ган 
* Химийн бодис арга хэрэгсэл
* Өндөр хурдны болд
* цутгамал төмөр
* Молибден элементийн металл 
* Superalloys 

## Цахим холбоос 
* International Molybdenum Association

## Эшлэл 

Ангилал:Коэнзим
Ангилал:5-р үеийн элемент
Монгол 1964 оны Зуны Олимпод

**Монгол улс** зуны олимпын наадамд анх Япон улсын Токио хотод болсон 1964 оны зуны олимпын наадам буюу **Токиогийн олимп**од оролцжээ. Анхныхаа олимпын наадамд спортын 5 төрөлд эрэгтэй 17, эмэгтэй 4, нийт 21 тамирчны бүрэлдэхүүнтэй оролцсон Монголын баг тамирчид медаль хүртэж чадаагүй.

## 30px Буудлага
**Эрэгтэй**

## 30px Гимнастик
**Эрэгтэй**

**Эмэгтэй**

## 30px Дугуйн спорт
**Эрэгтэй хувийн бөөн гараатай уралдаан**
*Лувсангийн Буудай &mdash; 4:39:51.79 (→ 82-р байр)
*Чойжилжавын Саманд &mdash; Барианд ороогүй (→ Байр эзлээгүй)
*Янжингийн Баатар &mdash; Барианд ороогүй (→ Байр эзлээгүй)
*Лувсангийн Эрхэмжамц &mdash; Барианд ороогүй (→ Байр эзлээгүй)
**Эрэгтэй багийн бөөн гараатай уралдаан**
* (Л.Буудай, Ч.Саманд, Я.Баатар, Л.Эрхэмжамц) &mdash; 2:48:55.57 (→ 23-р байр)

## 30px Хөнгөн атлетик
**Эрэгтэй**

**Эмэгтэй**

## 30px Чөлөөт бөх
## Цахим холбоос 
*Official Olympic Reports

Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
зуны олимп 1964
Шарль Луй Альфонс Лаверан

**Шарль Луй Альфонс Лаверан** (, 1845 оны 6 сарын 18  &ndash; 1922 оны 5 сарын 18) нь Францын эмч, патологич байв.

Түүний эцэг нь явган цэргийн эмч байсан бөгөөд Лаверан аавынхаа мэргэжлийг өвлөн авчээ. Парист дунд сургуулиа төгсөөд Страсбургийн Анагаах Ухааны Их Сургуульд эмчийн мэргэжил эзэмшиж, 1867 онд төгсчээ.
Удалгүй Франц-Пруссийн дайн эхлэхэд тэр цэргийн эмч болж, 1896 он хүртэл ажиллажээ.

Тэрээр 1880 онд Алжирын Константин хот дахь цэргийн эмнэлэгт ажиллаж байхдаа хумхаа өвчнөөр нас барсан өвчтөний цусны дээжнээс паразит амьтан илрүүлж, хумхаа өвчнийг үүсгэгч нь бүдүүлэг биетэн болохыг нээсэн байна. Тэр үед хумхаа өвчин нь намаг балчиг бүхий нутгийн бохир агаараас үүсдэг гэж үздэг байв. Ийнхүү бүдүүлэг биетэн нь халдварт өвчин үүсгэдэг болохыг хүн төрөлхтөн мэдэж авсан билээ. Тэр хожим трипаносомууд, ялангуяа цеце ялаагаар дамжин халдварладаг унтаахай өвчин үүсгэгчийг судалсан байна. Түүний нээлтүүдийг үнэлж 1907 онд Анагаах ухаан, биологийн салбар дахь Нобелийн шагналыг хүртээсэн юм. Лаверан шагналынхаа мөнгөөр халуун орны өвчнүүдийн судалгааны хүрээлэн байгуулсан аж.

Лавераныг нас барахад Парист оршуулжээ.

## Бүтээлүүд
* *Traité des maladies et épidémies des armées* - "Арми дахь халдварт өвчин ба дэгдэлтэт өвчин" (1875)
* *Trypanosomes and trypanosomiasis* - "Трипаносом ба унтаахай өвчин" (1904)

## Эшлэл
*
*
* CDC profile

## Цахим холбоос 
* Biography Nobelprize.org
* Nobel Lecture

Ангилал:Францын эмч
Ангилал:19-р зууны эмч
Ангилал:20-р зууны эмч
Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан
Ангилал:Парисын их сургуулийн багш
Ангилал:Зэвсэгт хүчний эмч
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн
Ангилал:Хумхаа
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1845 онд төрсөн
Ангилал:1922 онд өнгөрсөн
Монгол 1968 оны Зуны Олимпод

**Монгол улс** Мексикийн Мехико хотноо зохиогдсон 1968 оны зуны олимпын наадам буюу **Мехикогийн олимп**од оролцсон. Зуны олимпын наадамд хоёр дахиа оролцсон монголчууд анхны медалиудаа хүртжээ.

## Медальтнууд
### н медаль 
*Жигжидийн Мөнхбат

### медаль 
*Чимидбазарын Дамдиншарав
*Данзандаржаагийн Сэрээтэр
*Төмөрийн Артаг

## 30px Буудлага
**Эрэгтэй**

## 30px Гимнастик
**Эрэгтэй**

**Эмэгтэй**

## 30px Хөнгөн атлетик
**Эмэгтэй**

## 30px Чөлөөт бөх
;Нөөц тамирчид
*Сүхбаатарын Сүрэнжав - 52кг
*Бавуугийн Намжим - 63кг
*Пүрэвийн Дагвасүрэн - 78кг
*Должингийн Адъяатөмөр - +97кг

## Тайлбар
## Гадаад холбоос
*Official Olympic Reports
*International Olympic Committee results database

Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
зуны олимп 1968
11 сарын 15

**11 сарын 15** нь Григорийн тооллын жилийн 319 дэх (өндөр жил бол 320 дахь) өдөр юм. Мөн он дуустал 46 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
** 1492 — Христофер Колумб индианчуудын хэргэлдэг тамхийг тэмдэглэлийн дэвтэртээ тайлбарлаж бичсэн. 
** 1889 — Бразилд эзэн хаан II Педро хаан ширээнээс буулгаж тус улс Бүгд найрамдах улс болсоныг Тунхагалсан.
** 1919 — Орос улсад Улаан Арми Омск хотыг эзэлсэн.
** 1927 — Канада улс Үндэстнүүдийн Лигийн Зөвлөлд сонгогдсон.
** 1955 - Санкт-Петербургийн метроны анхны шугам нээгдсэн.
** 1982 —ЗХУ-ын удирдагч Леонид Брежневыг Улаан талбайд оршуулав.
** 1996 — Майкл Жэксон Дебби Роу-тай гэрлэсэн.
** 2002 — Ху Жиньтао Хятадын Коммунист намын Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга болсон.
** 2012 — Ши Жиньпин Хятадын Коммунист намын Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга болсон.
** 2022 — НҮБ-ын мэдээлж буйгаар Дэлхийн хүн ам 8 тэрбум хүрсэн байна.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
** 1862 — Герхарт Хауптманн (1946 онд нас барсан), германы зохиолч, 1912 оны Нобелийн шагналтан.
** 1891 — Уильям Аверелл Харриман (1986 онд нас барсан), америкийн дипломат, санхүүч, 1943—1946 онд АНУ-аас ЗХУ-д суугаа Элчин сайд.
** 1907 — Клаус Шенк фон Штауффенберг (1944 онд цаазлуулсан), нацист германы зэвсэгт хүчний цэргийн хурандаа Адольф Хитлерын амийг хороох оролдлогын удирдагч.
** 1954 — Александр Квасньевски, Польшийн Ерөнхийлөгч (1995—2005).

## Тэмдэглэлт баярууд 
## Энэ өдөр нас барагсад 
----

1115
#15
JQuery

**jQuery** бол шинэ нэгэн төрлийн HTML ба JavaScript–ийн хоорондох ажиллагааг зохицуулдаг, нээлтэй эх бүхий JavaScript–ийн фрэймвөрк юм.

## jQuery ашиглан та юу хийж чадах вэ?
;Хуудсийн хэсэг бүрт хандах
JavaScript–ийн фрэймвөркгүйгээр бид Document Object Model (DOM )–д хандахдаа маш олон мөр бичих шаардлагатай байсан бол jQuery–г ашигласнаар хүчирхэг ба үр дүнтэй механизмыг Document–д хандахдаа бий болгож чадна. 

;Хуудасны харагдах байдлыг өөрчлөх
Css нь document–ийг хэрхэн харагдах байдлыг тодорхойлдог хүчирхэг арга юм. Гэвч зарим үед вэб хөтчүүд ижил стандарт хэрэглээгүй үед асуудалтай тулгардаг. 
jQuery нь ижил стандартуудыг хөтөч хооронд холбож өгдөг гүүр болон ажилладаг. jQuery ашиглан та css class–уудыг өөрчлөн, харагдах байдлыг өөрчлөж чадна.

;Хуудaсны агуулгыг өөрчлөх
Ямар нэгэн өөрчлөлт хийхэд хязгаарлалт байхгүй. Текст өөрчлөх, зураг нэмэх эсвэл солигдох, жагсаалтууд дахин дараалагдах эсвэл бүх HTML файлын бүтэц дахин бичих ба өргөтгөх зэрэгийг зөвхөн ганцхан API ашиглан хийх нь хялбар байна.  

;Хэрэглэгчийн үйлдэлд хуудснаас хариу үзүүлэх.
jQuery–ийн сан нь олон тооны үйлдлийг барьж авах сайн аргатай, жишээ нь хэрэглэгч холбоос дээр дарах гэх мэт.  

;Хуудсанд анимаци нэмэх
Үр дүнтэй интерактив байдлыг бий болгохын тулд дизайнер нь хэрэглэгчийг visual feedback-аар  хангах хэрэгтэй байдаг. Энэ шаардлагыг jQuery library эффектүүдийн массиваар хангаж өгдөг. Жишээ нь Fades ба Wipes, шинэ аргуудын toolkit шиг. 

;Хуудсыг дахин ачаалахгүйгээр мэдээллийг серверээс хүлээн авах
jQuery Library нь процесоос хөтчийн тодорхой нарийн ажлыг салгадаг ба хөгжүүлэгчдэд Server–end функцуудад төвлөрөх боломж олгодог.  

;JavaScript–ийн хийж болох даалгавруудыг хялбарчилдаг
jQuery нь JavaScript–ийн бүхий л хийж чадах зүйлийг хялбар, илүү хялбараар хийх боломжоор хангаж өгдөг.

## Зарим функц
;$ Функц

$ функц нь jQuery –ийг нэрийн талбарын орлуулсан нэр юм.  
 
Жишээ 1: jQuery энэ функц нь strings-т trimming хийдэг.

 str = "    foo     ";
 jQuery.trim(str); // returns "foo"

Эсвэл:

 str = "    foo     ";
 $.trim(str);

Энэ 2 бичлэг нь ижил.

HTML Document –т угсрах

jQuery –йин үндсэн 3 төрлийн хэрэглээ түгээмэл байдаг. HTML document–д, CSS файлд стиль өгөх, мөн JavaScript файлтай харьцах. 
 
  
    
    
      // Your code goes here
    
  
  
    jQuery
  
  

## Ишлэл
Ангилал:Программ хангамж
Нүх шахах

**Нүх шахах** буюу **домино** тоглоом 28 ширхэг хоорондоо давтагдааагүй нүднүүд бүхий даалуунаас бүрдэнэ. Тоглоомонд хэрэглэгдэх даалуунуудын нүднүүд 0-0 0-1 0-2 0-3 0-4 0-5 0-6 1-1 1-2 1-3 1-4 1-5 1-6 2-2 2-3 2-4 2-5 2-6 3-3 3-4 3-5 3-6 4-4 4-5 4-6 5-5 5-6 6-6.

Ангилал:Хөзөр ба даалуу
Хабаровскийн хязгаар

**Хабаровскийн хязгаар** (Хабаровын хязгаар; ) нь Оросын холбооны нэгж (нэгэн хязгаар) юм. Үүнээс гадна улсынхаа дорнод хэсгийн Оросын Алс Дорнод, Алс Дорнодын Холбооны тойрог, Алс Дорнодын Эдийн засгийн бүст багтдаг.

Алс Дорнодын хязгаарыг Хабаровскийн, Приморийн гэж хуваах тухай ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн зарлигаар 1938 оны 10 сарын 20-нд үүсгэн байгуулагдсан.

Хабаровскийн хязгаар Оросын холбооны 83 нэгжээс харьяалах газар нутгийн талбай (787,633 км²)-гаараа 4-р том нь, хүн амын тоогоороо (2010 онд 1,344,200) 34-р олон нь юм.

Хязгаарын төв Хабаровск хот 577.7 мянган хүн амтай (2010).

## Газар нутаг 
### Газарзүйн байрлал 
Хабаровскийн хязгаар нь ОХУ улсынхаа дорнод хэсэгт Алс Дорнодын холбооны тойрогт байрладаг. Улс дотроо хойгуураа Магадан муж, баруунаараа Бүгд Найрамдах Саха Улс, Амур муж, Еврейн өөртөө засах муж, урдуураа Приморийн хязгаартай хаяа залгадаг. Түүнээс гадна зүүнээрээ Агнуурын тэнгис, Япон тэнгисээр хэсэглэн хүрээлэгдэж, урдуураа харьцангуй бага зурвасаар БНХАУ (Хармөрөн муж) -тай улсаа төлөөлж хиллэдэг. 

Хабаровскийн хязгаар бол Хар (Амар) мөрний доод биеийн сав газарт, Агнуурын тэнгисийн эрэг дагуу уулархаг нутагт оршино. Хойд хэсгээр нь тайга болон тундр үргэлжилж, төв хэсгээр нь намаг балчиг бүхий ой, өмнөд хэсгээр нь навчит ойн бүс бий.

### Цагийн бүс 
Хязгаарын хаана нь ч Владивостокийн цагт хамаарна. Иймээс Дэлхийн голдчийнхоос 11 (UTC+11), Москвагийнхаас (MSK+7) 7 цагаар түрүүлдэг. 

### Уур амьсгал 
Хойноосоо урагш уур амьсгал өөрчлөгддөг. Тэгэхдээ бас далайтай ойр байгаа эсэх, газрын байцаас шалтгаална. Цас багатай, хахир, урт өвөл үргэлжилнэ. Нэгдүгээр сард дунджаар өмнөд газарт -22 ° C, умард газарт -40 ° C, эрэг газраа тус бүр -18 ° C, -24 ° C хүйтэн байдаг. Хамгийн хүйтэндээ -50 ° C хүрнэ. Зун нь халуун, чийглэг. Долоодугаар сард өмнөд нутгаараа дунджаар +20 ° C, умард нутгаараа дунджаар +15 ° C дулаан.

## Зураг 
[thumb|center|350px|[Хабаровск хот дахь Лениний талбай]]

## Эх сурвалж 

Ангилал:Оросын холбооны муж
Ангилал:Оросын хязгаар
Санкт-Петербургийн метро

**Санкт-Петербургийн метро** () нь 2019 оны байдлаар 5 шугам, 72 өртөөтэй. Мөн төмөр замын 5 өртөө тус хотод бий. 1955 оны 11 сарын 15-нд нээгдсэн. Метроны буудлуудыг чимэглэхдээ урлагийн төрөл бүрийн арга хэрэглэж, өөр хоорондоо ялгаатай хийцээр бүтээсэн нь дэлхийн хамгийн анхаарал татахуйц метро хэмээн нэрлэхэд хүргэдэг.

Санкт-Петербург хотын газарзүйн өвөрмөц онцлогоос шалтгаалан дэлхийн хамгийн гүнд оршдог метро хэмээгдэнэ. Өдөр тутам 2 сая зорчигчдод үйлчилдэг тус метро нь дэлхийд 19 дүгээрт орох хамгийн завгүй метро юм.

" өртөө]]

## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны сайт
* Албан ёсны сайт
* Метроны шугамын схем зураг

## Эшлэл 

Ангилал:Санкт-Петербургийн тээврийн байгууламж
Ангилал:Царигийн өргөн 1524 мм
Ангилал:Метроны систем
Жон Бардин

[thumb|right|250px|Хэт дамжуулагчийн онол, түүнийхээ төлөө Нобелийн шагналыг 2 дахиа хүртсэн Жон Бардины дурсгалын самбар. [Иллинойн их сургууль, Урбана-Шампан]]

**Жон Бардин** (; 1908.05.23-нд АНУ, Висконсин, Мадисонд төрж 1991.01.30-нд Массачуссэтс, Бостонд нас барсан) нь АНУ-ын физикч, цахилгааны инженер бөгөөд физикийн салбар дахь Нобелийн шагналыг 2 удаа хүртсэн хүн юм. Принстоны их сургуульд физик математикаар докторын зэрэг хамгаалсан. 1956 онд Уильям Шокли, Волтер Браттэйн нарын хамт транзисторыг нээснийхээ төлөө хүртсэн; мөн 1972 онд Леон Нейл Купер, Жон Роберт Шриффер нарын хамт хэт дамжуулагчийн талаарх үндсэн онолыг бий болгосныхоо төлөө хүртжээ. Энэ онол (Бардин-Купер-Шриффер буюу БКШ-ийн онол хэмээн алдаршсан) нь хожим нь хэт дамжуулагчийн сэдвээр хийгдсэн бүх эрдэм шинжилгээний ажлын үндэс болсон. Түүнчлэн Бардин хагас дамжуулагчийн зарим шинж чанарыг тайлбарласан онолыг зохиосон билээ.

Транзистор нь электроникийн салбарт хувьсгал хийж, мэдээллийн эриний үүдийг нээсэн гэж хэлж болно. Харилцуур утаснаас эхлээд компьютер, пуужин гээд орчин үеийн цахилгаан хэрэгслүүдийн ихэнх нь транзистор ашиглаж хийгддэг билээ. Мөн түүнд 2 дахь Нобелийн шагналыг авчирсан хэт дамжуулагчийн онол нь компьютер томограф болон соронзон бичлэг зэрэгт ашиглагдаж, анагаах ухааны хөгжлийг шинэ шатанд гаргасан билээ.

1990 онд Жон Бардин Лайф сэтгүүлийн "20-р зууны хамгийн нөлөө бүхий 100 америк хүн"-ий нэгээр нэрлэгджээ.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын физикч
Ангилал:20-р зууны физикч
Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан
Ангилал:Цахилгаан техникийн анхдагч
Ангилал:Урбана ба Шампейн дахь Иллинойн их сургуулийн багш
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Унгарын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Америкийн Физикийн Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Кембрижийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан
Ангилал:Ломоносовын нэрэмжит Их Алтан Медаль шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1908 онд төрсөн
Ангилал:1991 онд өнгөрсөн
Свот шинжилгээ

thumb|СВОТ шинжилгээний диаграмм
**СВОТ шинжилгээ** ()  гэдэг нь байгууллагын үйл ажиллагаааг шинжлэхэд хэрэглэгддэг менежментийн шинжилгээний арга юм. Англи хэлээр S-*Strength*, W-*Weakness*, O-*Opportunity*, T-*Threat* гэсэн үгсийн товчлол. Үйл ажиллагааг шинжлэхдээ *ДАВУУ* ба *СУЛ* тал, *БОЛОМЖ* ба *АЮУЛ ЗАНАЛ*ыг нь илрүүлж гаргаж ирдэг арга юм. Энэ аргыг маш олон (хувь хүн, байгууллага, улс орон, үйл явдал гэх мэт) олон зүйл дээр ашиглаж болно.

Ангилал:Маркетинг
Киргиз хэл

**Киргиз хэл** (*кыргыз тили*, *кыргызча*, قىرعىزچا, قىرعىز تىلى) — киргиз үндэстний төрөлх **хэл**, Киргиз улсын албан ёсны хэл. Төрөл гарлааараа алтай язгуурын түрэг салбарын кыпчак бүлэгт өмнөд алтай, казах зэрэг хэлний хамтаар багтана.

## Хэлтний тоо 
Киргиз хэлээр өдгөө 4.3 сая хүн хэлэлцэж байна. Хиргис улсын 2009 оны хүн амын тооллогоор төрөлхийн хиргис хэлтэй 3,830,556, хожим сурсан  271,187 хүн (үүнд 212,063 узбек үндэстэн багтана) байна гэсэн дүн гарсан. Нийлээд 4 сая орчим хүн болно. Мөн Казахстан, Хятад (Шинжаан), Узбекистан, Тажикистан, Афганистан, Орос зэрэг улсын киргизүүд киргизээр хэлэлцэнэ.

## Гадаад хэлнээс авсан үгнүүд: 
* араб хэлнээс: *маданият* («соёл»), *акыйкат* («үнэн»), *китеп* («ном»), *аскер* («цэрэг»), *дин* («шашин»), *жумуруят* («Бүгд найрамдах улс»), *калк* («ард түмэн»), *береке / берекет* («сайхан байх»), *сабыр* («тэсвэр») зэрэг 1100 орчим үг байна;
* перс хэлнээс: *апта* («долоо хоног»), *шаар* («хот»), *дос* («найз»), *жан* («сэтгэл»), *байге* («шагнал/ бай»);
* орос хэлнээс: *отказ* («үгүйсгэх»)*,* *чиркөө* («сүм-церковь»), *бөтөлкө* («шил-бутылка»), *картөшкө* («төмс-картошка»), *керебет* («ор-кровать»);
* монгол хэлнээс: *жыргал* («жаргал»), *шибер* («шигүү ой-шивэр»), 400 орчим үг байна. 

## Бусад түрэг хэлний үгийн сантай ойролцоо байдал: 
* казах — 91 %,
* татар — 79 %,
* уйгур — 77 %,
* узбек — 76 %,
* алтай — 73 %,
* хакас — 69 %.

Үгийн сан 85 % илүү байвал тус хоёр хэл нэг хэлний аялгуу гэж үздэг.

## Үсэг бичиг 
Киргиз улсад кирилл, Хятадад араб үсэгт суурилсан хиргис цагаан толгой байна. Зөвлөлт Киргиз байх үед 1928 онд латин, 1941 оноос хойш кирилл үсгийг авчээ. Цагаан толгой нь 36 үсэгтэй. Монголынхоос Ңң /ŋ/ (монгол бичгийн их инхлэг) авиаг тэмдэглэх үсгээр илүү. Ийм үсэг башгир, татар, халимаг, казах цагаан толгойд байдаг.

## Цахим холбоос 
* Киргиз цагаан толгой

## Лавлах бичиг 

Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Түрэг хэлний бүлэг
Ангилал:Хятадын хэл
Ангилал:Киргизийн хэл
Ангилал:Пакистаны хэл
Ангилал:Оросын хэл
Ангилал:Казахстаны хэл
Ангилал:Афганистаны хэл
Ангилал:Узбекистаны хэл
Ангилал:Тажикистаны хэл
Ангилал:Туркийн хэл
Боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн

**Сонирхогчдын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** нь Олон Улсын Сонирхогчдын Боксын Холбооноос зохион байгуулдаг боксын хамгийн дээд зэрэглэлийн тэмцээн юм. Анхны тэмцээн нь 1974 оны 8 сарын 17-ноос 30-ны хооронд Кубын нийслэл Хаванад зохиогджээ. Харин эмэгтэйчүүд 2001 оноос аваргаа шалгаруулж эхэлсэн байна.
Сүүлийн үед сонирхогчдын боксыг олимпын бокс гэж нэрлэх болсон байна. Учир нь энэ төрөл нь мэргэжлийн боксоос дутахааргүй ур чадвар шаарддаг спорт юм.

## Монгол улс олимпын боксын ДАШТ-д
Монгол улс олимпын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 1978 оноос оролцож 1 алт, 4 мөнгө, 7 хүрэл медаль хүртээд буй. 1993 онд гавьяат тамирчин Э.Цогтжаргал Финландад болсон дэлхийн аваргаас хүрэл медаль авсан ба тус ДАШТ-д медаль авсан цорын ганц ази боксчин болсон түүхтэй. 

## Дэлхийн Боксын Цом
## Эрэгтэй 

## Эмэгтэй 
## Эшлэл 
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл
Олимпын тэшүүрийн тэмцээн

**Тэшүүр** нь 1924 онд зохиогдсон анхны **өвлийн олимп**оос олимпын наадмын хөтөлбөрт багтаж буй. Эмэгтэйчүүдийн тэмцээн 1932 онд үзүүлэх тоглолтын хэлбэрээр зохиогдож байсан бөгөөд 1960 оны өвлийн олимпоос эхлэн албан ёсны хөтөлбөрт багтах болжээ.

## Түүх 
Олон Улсын Олимпын Хороо анх байгуулагдахдаа л Олон Улсын Тэшүүрийн Холбоо (ISU)-г хүлээн зөвшөөрсөн ч 1908 оны олимпоос эхлэн зөвхөн уран гулгалтын спорт л олимпын хөтөлбөрт орж чаджээ. Берлин хотод зохиогдох ёстой байсан 1916 оны зуны олимпын урьдчилсан хөтөлбөрт 3 зай бүхий олон төрөлт тэшүүрийн уралдаан багтсан байсан хэдий ч уг олимпын наадам Дэлхийн нэгдүгээр дайны улмаас зохиогдоогүй билээ.

Хожим 1924 оны өвлийн олимп гэж нэрлэгдэх болсон, Шамонид зохиогдсон Олон Улсын Өвлийн Спортын Долоо Хоногийн хөтөлбөрт тэшүүрийн 5 уралдаан багтсан. Тэр үед зай тус бүрт аварга шалгаруулдаггүй, янз бүрийн зайд уралдаж, нийлбэр дүнгээр аваргыг тодруулдаг байсан ч олимпын наадамд нийлбэр дүнгээр тэргүүлсэн тамирчдаас гадна 500 м, 1500 м, 5000 м, 10000 м-ийн зайд тэргүүлсэн тамирчдад медаль гардуулсан байна. Дараагийн олимпоос нь эхлэн нийлбэр дүнгээр аварга шалгаруулахыг больсон ажээ.

1932 онд Лэйк-Плэсидэд болсон олимпын наадам ердийн тэшүүрийн уралдааны дүрмээр бус, нэг гараанд хэд хэдэн тамирчин зэрэг уралдаж, хэн түрүүлж барианд орсон нь шалгардаг, АНУ-ын тэшүүрийн холбооны дүрмээр (шорт-трэктэй төстэй) зохиогдсон. Мөн уг олимпын наадамд эмэгтэйчүүд анх удаа тэшүүрээр гулган уралдсан бөгөөд тэр нь үзүүлэх тоглолтын статустай байв. 1940 оны өвлийн олимпын наадамд эмэгтэйчүүд өрсөлдөх төлөвлөгөөтэй байсан ч мөн л дайны улмаас зохиогдолгүй, эмэгтэй тэшүүрчид олимпын наадмыг 1960 он хүртэл хүлээсэн билээ. Эмэгтэйчүүд 500 м, 1000 м, 1500 м, 3000 м-ийн зайд уралдаж медальтнуудыг тодруулдаг байлаа.

1970-аад оны эхээр Тэшүүрийн ойрын зайн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн зохиогдох болж, 1976 оны олимпоос эрэгтэйчүүдийн 1000 м-ийн зайн төрөл нэмэгдэв. Түүнчлэн 1981 онд ОУТХ эмэгтэйчүүдийн 5000 м-ийн зайн төрлийг албан ёсны төрөл гэж тооцох болсноор 1988 оноос уг төрөл олимпын хөтөлбөрт багтсан байна. Хамгийн сүүлд 2006 оны Турины олимпод багийн цуваа гараатай уралдаан нэмэгджээ.

## Медалийн хүснэгт 
## Зүүлт 
### Тэмдэглэл 
### Ном зүй 
* Kluge, Volker. *Olympische Winterspiele: Die Chronik - Chamonix 1924 - Lillehammer 1994*. Berlin, Germany: Sportverlag, 2nd revised and updated edition, 1994. ISBN 3-328-00631-1
Сонода Исамү

**Сонода Исамү** (, 1946 оны 11 сарын 4 - ) нь Япон улсын Фүкүока мужийн Янагава хотод төрсөн жүдоч юм. 1976 оны Монреалийн олимпын жүдогийн эрэгтэйчүүдийн дунд жингийн алтан медальт.

## Намтар 
Тэрээр Фүкүокагийн Технологийн Их Сургуульд суралцаж байхдаа 1969 оны ДАШТ-д дунд жинд оролцож, хөнгөн жинд барилдсан ах Ёшиогийн хамтаар түрүүлж байв. Сургуулиа төгсөөд "Марүзэн Сэкиюү" буюу одоогийн Космо Сэкиюү компанид ажилд орсон бөгөөд ажлаа тараад бэлтгэлээ хийсээр байв. Тэр үед Фүкүока мужийн цагдаагийн газрын жүдогийн багш Фүжита Хироаки түүнийг урьснаар 1972 оны 7 сараас эхлэн цагдаагийн газарт ажиллах болж, бэлтгэлд зарцуулах цаг нь ч ихэсчээ.

1976 онд олимпод оролцон дунд жинд аваргалсан.

Сонода 1978 оны Каноо цомд 86кг-ийн жинд түрүүлээд тамирчны замналаа өндөрлөсөн байна. Зодог тайлснаасаа хойш төрөлх мужийнхаа цагдаагийн газрын жүдогийн багшаар ажиллаж байна. Түүний шавь нараас Күсакабэ Киэ Сидней, Афины олимод оролцож байв.

## Цахим холбоос 
*JudoInside.com

Ангилал:Японы жүдоч
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга
Ангилал:Жүдогийн универсиадын аварга
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Фүкүока мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1946 онд төрсөн
Христо Марков

**Христо Ганчев Марков** (, 1965 оны 1 сарын 27 - ) нь Болгарын Димитровград хотод төрсөн, хөнгөн атлетикч юм. Гурвын харайлтын дэлхийн аварга.

## Хувийн дээд амжилтууд
*Гурвын харайлт: 17м 92см (1987)
*Уртын харайлт: 8м 23см
*Тулгууртай харайлт: 5м 40 см (1994)

## Амжилт
*1985 онд Танхимын Европын АШТ-д түрүүлсэн.
*Мөн онд Танхимын ДАШТ-д аваргалжээ.
*1986 онд Европын аварга болов.
*1987 онд дэлхийн аварга болсон.
*1988 онд олимпын аваргын алдарт хүрэв.
*1990 онд Европын АШТ-ээс мөнгөн медаль хүртсэн.

## Гадаад холбоосууд
*
*Профиль

Ангилал:Болгарын гурвын харайгч
Ангилал:Болгарын олимпын аварга
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Болгарын олимпын оролцогч
Ангилал:Гурвын харайлтын олимпын аварга
Ангилал:Гурвын харайлтын дэлхийн аварга
Ангилал:Гурвын харайлтын европын аварга
Ангилал:Болгарчууд
Ангилал:1965 онд төрсөн
Вэб сервер

**Вэб сервер** (Англиар *Web server*, "вэб сөнч") нь интернэтийн сүлжээнд ажилладаг компьютерын нэг төрөл юм. Зорилго нь өөр дээрээ байрласан веб хуудаснууд болон веб аппликашнуудыг хэрэглэгчид үзүүлэх ашиглуулахад оршино.Веб сайт нь ямар нэгэн тусгай серверийн програмуудыг суулгасан байнгын асаалттай компьютер дээр байрлах бөгөөд тухайн компьютер нь IP хаягтай байх ба (Internet Protocol Address) түүнийг нь домэйн нэртэй холбосноор тухайн веб сайтыг үзэх боломжтой болдог. Үүнийг ямар ч компьютер дээр тохируулан хийх боломжтой боловч найдвартай ажиллагаа, аюулгүй байдал, 24 цаг 365 хоног асаалттай байлгаж веб сайтдаа зочдоо хүлээж авч байхын тулд найдвартай ажиллагаа бүхий веб сервер хэрэгтэй байдаг.

Ангилал:Компьютер
Аддис Абеба

**Адди́с Абе́ба** (үүнээс өөрөөр ялангуяа монгол бичгээр **Аддис-Абеба**, **Аддис Абеба** гэж бичнэ; амхар хэлтэн "шинэ цэцэг" гэсэн утгат አዲስ አበባ [adis aβəβa], оромо хэлтэн "халуун рашааны оргилуур" буюу *Finfinnee* гэж хэлдэг) нь Этиоп улсын нийслэл хот бөгөөд 1886 онд байгуулагдсан. Тус хотод Африкийн Холбооны төв оршдог. 2007 оны тооллогоор 2,738,248 хүн тус хотод амьдардаг бөгөөд Этиоп улсын хамгийн том хот нь юм. Тусгай эрхт хотын статус нь Аддис-Абебыг хотын зэрэгцээ мужийн хэмжээнд тавьдаг. Тус хот нь өөрийн түүхэн, дипломат болон улс төрийн ач холбогдлоороо "Африкийн нийслэл" ч гэж нэрлэгддэг билээ. 80 гаруй ялгаатай хэлээр ярилцдаг үндэстнээс бүрдэх тус орны өнцөг булан бүрээс ирсэн янз бүрийн шашин шүтдэг хүмүүсээс хотын иргэд бүрддэг.

Нийслэлээ барих газрыг Хатан хаан Тайту Бетул сонгож, түүний нөхөр, Эзэн хаан Менелик II 1886 онд тус хотын шавыг тавьж "*Финфинни"* нэр өгчээ.
Аддис Абеба хот нь Энтото уулын хормойд оршино.

## Хүн ам 
Нийслэл хотод олон үндэстэн амьдардаг. Үүнд: Амхара - хүн амын 48.3%, Оромо - 19.2%, Гураж - 17.5%, Тиграйчууд - 7.6%.

Аддис-Абеба хотын хүн амын өсөлт:

* 1900 онд — 80 000 хүн;
* 1958 онд — 400 000 хүн;
* 1968 онд — 664 000 хүн;
* 2002 онд — 1 700 000 хүн;
* 2012 онд — 3 041 002 хүн амтай болсон.

## Зураг

Зураг:Addis Abeba01 (Sam Effron).jpg
Зураг:ET Addis asv2018-01 img07 Light Rail.jpg

## Цаг агаар 
## Мөн үзэх 
* Аддис-Абебын цэнгэлдэх хүрээлэн

## Зүүлт, тайлбар 

Ангилал:Африкийн нийслэл
Ангилал:Африкийн суурин
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Этиопын суурин
Ангилал:Этиопын хот
Ангилал:1886 онд байгуулагдсан