open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трумэний Үзэл баримтлал

АНУ-ын Конгресст үг хэлэх үеэр.]]
**Трумэний Үзэл баримтлал** (англи. *Truman Doctrine*) америкчуудад "дарангуйлагч заналхийллийн эсрэг ардчилсан орнуудыг дэмжих"-ийг амласан Америкийн гадаад бодлого юм. Энэхүү сургаал нь Хүйтэн дайны үед Зөвлөлтийн блокийн өсөлтийг эсэргүүцэх үндсэн зорилготойгоор үүссэн. Үүнийг 1947 оны 3-р сарын 12-нд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Харри С.Трумэн АНУ-ын Конгресст үг хэлэх үеэр зарлаж, 1948 оны 7-р сарын 4-нд Грект өрнөсөн коммунист бослого, Зөвлөлтөөс Туркт тавьсан шаардлагыг эсэргүүцэх амлалт өгснөөр улам батлагаажсан юм. Ерөнхийдөө *Трумэний Үзэл баримтлал* нь Москвагийн заналхийж байгаа орнуудад Америк дэмжлэг үзүүлэх ёстой гэсэн утгатай байв. Энэ бодлого цаашлаад 1949 онд НАТО-г байгуулахад хүргэсэн. Түүхчид 1947 оны 3-р сарын 12-нд Х.Трумэний Конгресст хэлсэн үгийг Хүйтэн дайны эхэлэл гэж мөн үздэг юм.

Трумэн Конгресст хэлсэн үгэндээ:- "Зэвсэгт цөөнх буюу гадны шахалт дарамтыг эсэргүүцэж буй чөлөөт ард түмнээ дэмжих нь АНУ-ын бодлого байх ёстой" гэжээ. Трумэн тоталитар дэглэмүүд эрх чөлөөтэй ард түмнийг шахдаг учраас олон улсын энх тайван, АНУ-ын үндэсний аюулгүй байдалд мөн шууд заналхийлдэг гэж үзсэн. Трумэн хэрвээ Грек, Турк улсууд тусламж авахгүй бол АНУ-ын нөлөөллийн хүрээг орхиж, коммунист блок руу орох нь гарцаагүй бөгөөд энэ нь бүхэл бүтэн бүс нутагт цаашид ноцтой үр дагавар авчрах болно гэж үзжээ.

Трумэний Үзэл баримтлал нь Европ болон дэлхий даяар хүйтэн дайны үеэр өргөжин тэлж АНУ-ын бодлогын албан бус үндэс суурь болсон юм. Тэрээр дипломат Жорж Фрост Кеннаны зөвлөсний дагуу ЗХУ-ын талаар баримтлах АНУ-ын бодлогыг цэргийн холбоотон байсан улсаас ЗХУ-ын  тэлэлтийг хязгаарлах бодлого болгож өөрчилсөн байна.

Уг Үзэл баримтлалыг боловсруулахад Жорж Кеннан, Аллен Даллес, Лой Хендерсон, Дин Гудерхем Ачесон нарын хүмүүс оролцсон байна.
Дэлхийн түүх

Дэлхийн түүх нь Дэлхий гараг үүссэнээс өнөөг хүртэлх хөгжлийн явцыг хэлнэ. Байгалийн шинжлэх ухааны бараг бүх салбарууд геологийн байнгын өөрчлөлт, биологийн хувьслаар тодорхойлогддог дэлхийн өнгөрсөн үеийн гол үйл явдлуудыг ойлгоход хувь нэмэр оруулсан.

Олон улсын конвенцид тодорхойлсон геологийн цагийн хуваарь (GTS) нь дэлхийн эхэн үеэс өнөөг хүртэлх өргөн хүрээг хамарсан цаг хугацааг дүрсэлсэн бөгөөд түүний хэсгүүд нь дэлхийн түүхийн зарим тодорхой үйл явдлуудыг тэмдэглэдэг. Дэлхий 4.54 тэрбум жилийн өмнө буюу орчлон ертөнцийн гуравны нэг орчим жилийн өмнө нарны мананцараас үүссэн хуримтлалаар үүссэн. Галт уулын хий ялгаруулалт нь анхдагч уур амьсгалыг, дараа нь далайг бий болгосон байж магадгүй, гэхдээ анхны агаар мандалд хүчилтөрөгч бараг байдаггүй байв. Бусад биетүүдтэй ойр ойрхон мөргөлдсөний улмаас дэлхийн ихэнх хэсэг нь хайлсан байв. Дэлхий хамгийн анхны үе шатандаа (Дэлхийн эхэн үе) байхдаа Теиа хэмээх гаригийн хэмжээтэй аварга биеттэй мөргөлдсөний улмаас Сар үүссэн гэж үздэг. Цаг хугацаа өнгөрөхөд дэлхий хөргөж, хатуу царцдас үүсч, гадаргуу дээр шингэн ус бий болсон.

Хадеаны эрин үе нь амьдралын тухай найдвартай (чулуужсан) бүртгэлээс өмнөх үеийг илэрхийлдэг; Энэ нь гараг үүссэнээс эхэлж 4.0 тэрбум жилийн өмнө дууссан. Дараах архей ба протерозой эрин үе нь дэлхий дээрх амьдралын эхлэл ба түүний хамгийн анхны хувьслыг бий болгосон. Дараачийн эрин бол Фанерозойн эрин бөгөөд гурван эринд хуваагддаг: палеозой, үе мөчний эрин, загасны эрин үе, хуурай газрын анхны амьдрал; Шувууны бус үлэг гүрвэлүүдийн өсөлт, засаглал, төгсгөлийн төгсгөлийн үеийг хамарсан мезозой үе; мөн кайнозойн эрин үед хөхтөн амьтад бий болсон. Таних боломжтой хүмүүс хамгийн ихдээ 2 сая жилийн өмнө үүссэн бөгөөд энэ нь геологийн хэмжээнд алга болохуйц жижиг үе юм.
 
 Дэлхий дээрх амьдралын хамгийн эртний маргаангүй нотолгоо нь дор хаяж 3.5 тэрбум жилийн өмнө,[7][8][9], Эоархений эрин үед, хайлсан Хадеаны эриний дараа геологийн царцдас хатуурч эхэлснээс хойш үүссэн. Баруун Австралид олдсон 3.48 тэрбум жилийн настай элсэн чулуунаас олдсон строматолит зэрэг бичил биетний дэвсгэр чулуужсан олдворууд байдаг.[10][11][12] Биоген бодисын бусад эртний биет нотолгоо бол Гренландын баруун өмнөд хэсэгт олдсон 3.7 тэрбум жилийн настай мета тунамал чулуулаг дахь бал чулуу[13] мөн Баруун Австралийн 4.1 тэрбум жилийн настай чулуулгаас олдсон "биотик амьдралын үлдэгдэл" юм.[14] [15] Судлаачдын нэг нь "Хэрэв дэлхий дээр амьдрал харьцангуй хурдан үүссэн бол ... энэ нь орчлон ертөнцөд нийтлэг байж болох юм.
Баримтлал

**Баримтлал**

Баримтлал гэдэг нь тухайн хүн эсвэл бүлгийг тодорхойлдог зан чанар, итгэл үнэмшил, зан чанар, гадаад төрх байдал эсвэл илэрхийлэл юм.

Хүүхдийн өөрийгөө танин мэдэхүйн шинж чанар нь хүүхэд ахуй насандаа гарч ирдэг бөгөөд энэ нь амьдралын янз бүрийн үе шатанд тогтвортой хэвээр байна. Нийгэм, соёлын хүчин зүйлүүд болон бусад хүмүүс өөрийн онцлог шинж чанарыг хэрхэн хүлээн авч, хүлээн зөвшөөрч байгаагаас шалтгаалж таних чанар нь тодорхойлогддог. Латин identitas нэр үгээс гаралтай "идентификатор" гэсэн нэр томъёоны этимологи нь хувь хүний өөрийн тухай сэтгэхүйн дүр төрх, "бусадтай ижил төстэй байдал"-ыг онцолж өгдөг. Баримтлал нь ажил мэргэжил, шашин шүтлэг, үндэсний, угсаатны болон арьс өнгө, хүйс, боловсрол, үе удмаа, улс төрийн өвөрмөц байдал гэх мэт олон талыг хамардаг.

Баримтлал нь утга учир, чиг баримжаа, өөрийгөө хянах мэдрэмжийг өгдөг "өөрийгөө зохицуулах бүтэц" болж олон үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ нь дотоод эв зохицлыг бий болгож, зан үйлийн луужин болж, хувь хүмүүст ирээдүйгээ чиглүүлэх, урт хугацааны зорилгоо тодорхойлох боломжийг олгодог. Идэвхтэй үйл явцын хувьд энэ нь хувь хүний амьдралын үйл явдлуудад дасан зохицож, сайн сайхан байдалд хүрэх чадварт гүнзгий нөлөөлдөг. Гэсэн хэдий ч хувийн шинж чанар нь гэр бүлийн гарал үүсэл, үндэс угсаа гэх мэт хувь хүний хяналтанд байдаггүй эсвэл огт хяналтгүй байдаг шинж чанар эсвэл шинж чанаруудаас үүсдэг.
Рерихийн гэр бүлийн музей (Москва)

**Рерихийн гэр бүлийн музей** (орос. *Музей Рерихов*) -Оросын нийслэл Москва хот дахь Рерихийн гэр бүлийн амьдрал, уран бүтээлд зориулагдсан музей юм. 1989-2019 оны хооронд 18-19-р зууны үед баригдсан Лопухины эдлэнд байрладаг харшид байрлаж байв. 2019 оноос хойш Москва хотын Ардын аж ахуйн амжилтын үзэсглэн (орос. *Вы́ставка достиже́ний наро́дного хозя́йства, ВДНХ*)-ийн 13-р үзмэрийн танхимд байрлаж байна. Музей нь Николай Рерих, Святослав Рерих нарын уран зургийн хамгийн том цуглуулгуудын нэг бөгөөд Рерихийн гэр бүлийн үйл ажиллагааны тухай Оросын хамгийн том цуглуулгын архивын сан хөмрөгтэй.

Үйл ажиллагааныхаа эхэн үед музей нь Зөвлөлтийн Рерихийн санд хамаарах цуглуулгатай байсан бөгөөд "Рерихийн олон улсын төв" удирддаг байсан. Анхны үзэсгэлэн 1993 оны 2-р сарын 12-нд нээж байсан бөгөөд 2016 оноос оросын "Дорно дахины ард түмний урлагийн улсын музей"-н салбар болсон юм.

## Түүх 
1987 онд Святослав Рерих гэр бүлийнхээ урлагийн өвийг хадгалах музей байгуулах шаардлага байна гэж анх Москвагийн эрх баригчдад хандаад  зөвшөөрөл авсны дараа тэрээр 1989 онд "Малый Знаменский"-н гудамжинд байрлах Лопухины гэр бүлийн харшийг тус үзэсгэлэнгийн газар болгохоор сонгосон байна. Мөн онд Зөвлөлтийн Рерихийн сан байгуулагдаж, үүсгэн байгуулагчид нь олон хуулийн этгээд байсан бөгөөд сүүлд зураачдын өв залгамжлагчийн асуудлаар маргаан үүсч эхэлсэн юм. 1990 онд Святослав Рерих уран зургийн цуглуулга, архивын баримт бичиг, хувийн эд зүйлсийг тус санд хандивласан байна. 

## Үзмэр, цуглуулга 
Үзэсгэлэн нь Николай болон Святослав Рерих нарын 800 гаруй уран зураг, график бүтээлээс бүрддэг. Тус музей нь Орос, Төвд, Монгол, Египет, Энэтхэгийн гоёл чимэглэлийн болон хэрэглээний урлагийн эд зүйлсийн цуглуулга, дурсгалын зүйлс, мөн Рерихийн гэр бүлийн утга зохиолын өвийн өргөн хүрээний архивын сан, үүнд Рерихийн байгууллага, байгууллагуудын баримт бичгүүдийг багтаасан болно. 

Цуглуулга нь хэд хэдэн эх сурвалжийн үндсэн дээр бий болсон: урлаг судлаач Кэтрин Кэмпбеллийн Дорнын музейд өгсөн бэлэг (1977, 1979), 1993 онд Дорнодын музейд орсон Николай, Святослав Рерихс нарын зургийн цуглуулга, түүнчлэн 2017 онд Дорно дахины ард түмний урлагийн музейгээс ирсэн хуучин ЗХУ-ын Рерихийн сангийн цуглуулга байдаг.
Интернэт хэлэлцүүлэг

Интернэт хэлэлцүүлэг эсвэл мессежийн самбар бол хүмүүсийн нийтэлсэн мессежийг цахимаар хэлэлцдэг төрөл юм.Тэдгээр нь чатлах өрөөнөөс ялгаатай нь ихэвчлэн илүү урт бичвэртэй бас ядаж түр хугацааны архивтай.Мөн нэвтрэх түвшин эсвэл хэлэлцүүлэг зохион байгуулалтаас хамаарч нийтлэгдэх мессеж нь олон нийтэд хүрхээс өмнө магадгүй модератороор зөвшөөрөгдсөн байх хэрэгтэй.

Хэлэлцүүлэг нь өвөрмөц этгээд үгийн цуглуулгаар холбогдсон жишээ нь;Ганцаарчилсан харилцаа нь утас эсвэл сэдэв гэж дуудагддаг.

Хэлэлцүүлэг бол шатлалт эсвэл мод шиг бүтэцтэй;Хэлэлцүүлэг нь дэд формын тоог агуулдаг тоо болгон нь олон сэдэвтэй.Хэлэлцүүлэг болгоны сэдэв бүр хэлэлцүүлэг бүр утас гэж нэрлэгддэг мөн хүссэн хэмжээний хүмүүсээс хариу авч болдог.

Хэлэлцүүлэгийн тохиргооноос хамаарч хэрэглэгчид нэрээ нууцалж эсвэл хэлэлцэх гэж бүртгүүлж мөн дараа нь мессеж бичилцэх гэж ордог.Ихэнх хэлэлцүүлэг дээр хэрэглэгчид байгаа мессежийг уншихийн тулд бүртгүүлэх шаардлаггүй байдаг.
Франц Лефорт

**Франц Лефорт** (орос. *Франц Я́ковлевич Лефо́рт*, франц. *François Le Fort*, герман. *Franz Jakob Lefort*; 1655 оны 12-р сарын 23-нд Женев хотод төрсөн— 1699 оны 3-р сарын 2-нд Москва хотод нас барсан) — женев гаралтай протестант шашинтай оросын төрийн болон цэргийн зүтгэлтэн. Оросын I Пётр хааны ойрын туслах, зөвлөх болон хамтран зүтгэгч байсан. 1693 онд Оросын генерал, 1695 онд адмирал цол хүртсэн. 

Тэрээр Европын загвараар бэлтгэгдсэн Оросын хааны шинэ арми байгуулахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн. Тэрээр түүний санаачилгаар эхэлсэн 1695, 1696 оны Оросын цэргийн Азовын ажиллагааны гол удирдагчдын нэг байв. 1695 онд тэрээр Оросын байгуулагдаагүй флотын адмиралаар томилогдож байжээ. 1697 онд тэрээр Баруун Европ дахь Элчин сайдын яамыг тэргүүлж явсан бүрэлдэхүүнд I Пётр хаан нэрээ нууцалж Петр Михайлов нэрээр орж явсан байна. 1698 онд I Пётр хааны хамт тэрээр "Стрельцы бослого"-ыг дарахаар Москвад буцаж иржээ. 

Тэрээр эзгүйд нь хааны мөнгөөр ​​барьсан Москва дахь гайхамшигтай ордноо тохижуулж завгүй байв. 1699 оны 2-р сарын 12-нд гурван зуун зочны оролцсон шинэ байрны ёслол болж, 2-р сарын 23-нд Лефорт өвчин тусч байгаад 1699 оны 3-р сарын 12-нд нас барсан байна.
Онцгой эрх (хууль)

Онцгой эрх гэдэг нь төрөөс эсвэл хязгаарлагдмал бүлэгт төрснөөр эсвэл нөхцөлөөр олгосон хуулийн дархлаатай байдлыг хэлнэ. Газрын эрх мөн таксины жолоо барих эрх нь шилжүүлж болох онцгой эрхийн жишээ бөгөөд тодорхой нөхцөлд хүчингүй болгож болно. Орчин үеийн ардчилсан улсуудад онцгой эрх нь нөхцөлтэй бөгөөд төрсний дараа олгож өгдөг байна. Үүний эсрэгээр, эрх гэдэг нь төрсөн цагаас нь эхлэн бүх иргэн эсвэл бүх хүн төрөлхийн эзэмшиж байгаа заяамлалгүй, эргэлт буцалтгүй эрх юм. Хуучин нийтлэг хуулийн онцгой эрхийн олон жишээ одоо ч байсаар байна. Этимологийн хувьд онцгой эрх (privilegium) гэдэг нь тодорхой хувь хүн эсвэл байгууллагад хамаарах 'хувийн хууль' буюу дүрэм гэсэн утгатай.

Хуульчийн мэргэжилтнүүдийн практикдаа баримталдаг биеэ авч явах зарчмуудыг эрх зүйн ёс зүй гэж нэрлэдэг.

Эртний бөгөөд тод жишээг дурдвал, Бонифацийн Фульда аббатад орон нутгийн бишопын эрх мэдлийг үл тоомсорлон, паптай шууд холбоо тогтоосноор онцгой эрх олгосон байна.

Францын хувьсгалын нэг зорилгын нэг нь онцгой эрхийг хүчингүй болгох явдал байв. Энэ нь нийгмийн өөр өөр давхаргуудад (язгууртнууд, лам хуврагууд, жирийн хүмүүс) тусдаа хуулиудыг хүчингүй болгож, оронд нь хүн бүрийг нэг нийтлэг хуульд захирагдуулах ёстой гэсэн үг байлаа. Ийм онцгой эрхийг 1789 оны 8 сарын 4-нд Үндэсний Үндсэн Хурал хүчингүй болгожээ.
Шастир

Шастир (лат. chronica, грекээр chroniká, цаг хугацаанаас chrónos – 'цаг') нь цаг хугацааны дарааллаар байрлуулсан үйл явдлуудын түүхэн тэмдэглэл юм. Ихэвчлэн түүхэн чухал үйл явдлууд болон орон нутгийн үйл явдлуудад ижил ач холбогдол өгдөг бөгөөд зорилго нь түүхчийн нүдээр харахад болсон үйл явдлуудыг тэмдэглэх явдал юм. Дэлхийн түүхийг өгүүлдэг шастир бол орчлонгийн шастир юм. Энэ нь зохиогч хөрвүүлж, дүн шинжилгээ хийхийн тулд үйл явдлуудыг сонгож, чухал эсвэл ач холбогдол гэж үзээгүй үйл явдлуудыг гадуурхдаг түүх эсвэл түүхээс эрс ялгаатай юм.

Шастирын бичгийн мэдээллийн эх сурвалж харилцан адилгүй. Зарим нь шастирчийн шууд мэдлэгээр, зарим нь гэрчүүд эсвэл үйл явдалд оролцогчдоос бичигдсэн, зарим нь үеэс үед аман уламжлалаар дамжиж ирсэн түүх байдаг. Зарим нь дүрэм, захидал, эртний шастир зэрэг бичгийн материалуудыг ашигладаг байв. Зарим нь үлгэр домгийн статустай, гарал үүсэл нь үл мэдэгдэх түүх юм. Хуулбарлагчид мөн бүтээлч хуулбарлах, засвар хийх, шинэчлэх, үргэлжлүүлэх зэргээр шастирт өөрчлөлт оруулдаг байв. Тодорхой шастирын бодит байдлыг тодорхойлох нь түүхчдийн хувьд чухал юм. 

Олон сонин болон бусад тогтмол хэвлэл 'chronicle' гэдэг үгийг нэрийнхээ нэг хэсэг болгон хэрэглэсэн байна.
Дашбалдангийн Пүрэвсүрэн

**Дашбалдангийн Пүрэвсүрэн** (1929-2025.I.03) нь Монгол Улсын дуурийн дуучин, **Монгол Улсын Ардын Жүжигчин** цолтай ахмад уран бүтээлч байсан юм. Монгол Улсын Засгийн Газраас түүний эх орныхоо дуурь, дууны урлагт оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлэн 1961 онд **Гавьяат Жүжигчин** цолоор шагнажээ.

## Бага нас, Ажлын эхэн үе
Пүрэвсүрэн 1929 онд БНМАУ-ын Богдхан аймгийн Булган-Уулын хошуу буюу одоогийн Булган аймгийн Булган сумын нутагт төржээ. Түүний аав нь Дашбалдан хэмээх нутгийн малчин, анчин гөрөөчин хүн байжээ. 1942 оны 3-р сарын 16-нд 13 настайдаа Дотоод хэргийн яамны Хилийн цэргийн чуулгад дуучнаар анх ажилд оржээ.  Тэрээр 1945 онд хоёрдугаар зэргийн дуучин болж, 1947 онд **дунд тушаалын цэргийн офицер** цол хүртжээ.

## Сонгодог Дуурь 
Дашбалдангийн Пүрэвсүрэн нь 1948 онд “Бөмбөгөр Ногоон” хэмээн нэрийддэг Улсын хөгжимт драмын театрт ажиллах болж, хожим Монгол Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театрт болоход нь үргэлжлүүлэн ажилласан ахмад уран бүтээлч юм.  Тэрээр 1985 оны сүүлчээр гавьяаныхаа тэтгэвэрт гарах хүртлээ Монгол Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театрт дуурийн дуучнаар ажиллаж, Монголын дуурийн урлаг үүсч хөгжихөд чухал хувь нэмэр оруулсан. Мөн 1956 онд гарсан Манай аялгуу нэртэй Монголын уран сайхны кинонд Д.Пүрэвсүрэн дуулж дүрээ мөнхөлжээ. 

1961 онд Дашбалдангийн Пүрэвсүрэнгийн эх орныхоо сонгодог урлаг, дууны урлагийн хөгжилд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн **Монгол Улсын гавьяат жүжигчин** цолоор шагнаж байжээ.  Д.Пүрэвсүрэн Хойд Солонгос, Орос, Герман, Хятадад тоглолт хийж, суралцаж байв. Пүрэвсүрэнгийн дуулалт, дүр бүтээлт, тэр дундаа түүний бүтээсэн "Ханбүргэд” дуурийн Норовлхам, Монголын алдарт Учиртай гурван толгой дуурийн Нансалмаа болон Хоролмаагийн дүрийг мэргэжлийн урлаг судлаачид өндрөөр үнэлдэг. 

МУГЖ Дашбалдангийн Пүрэвсүрэнгийн 90 насны ойд зориулан УДБЭТ -аас 2019 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдөр Улаанбаатар хотноо хүндэтгэлийн тоглолт зохион байгуулсан. 

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Д. Пүрэвсүрэнд 2024 оны 7 дугаар сарын 8-ны өдөр **Монгол Улсын Ардын жүжигчин** цол олгов. 

## Хувийн амьдрал 
Пүрэвсүрэн нь Монголын урдаа барьдаг мэргэжлийн балетчин Гавьяат жүжигчин Норовын Баатартай гэрлэжээ. Н. Баатар 2024 оны есдүгээр сарын 25-нд таалал төгсөв.  

МУАЖ, МУГЖ Д.Пүрэвсүрэн нь 2025 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдөр таалал төгсжээ.

## Зарим Гол Шагнал 
* Монгол Улсын ардын жүжигчин (2024)
* Хүндэт хилчин (1983)
* Онц хилчин (1980)
* Монгол Улсын гавьяат жүжигчин (1961)
* Алтан гадас одон (1956)

## Гол Уран Бүтээлийн Жагсаалт 
## Эшлэл 
## Гадаад холбоос
* Сонгодог хөгжмийн сан: МУГЖ Д.Пүрэвсүрэн
Ангилал:Булганыхан
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:1929 онд төрсөн
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Амьтны эрх

Амьтны эрх гэдэг нь амьд амьтдын олонх нь эсвэл бүгдээрээ хүн төрөлхтөнд ашиг тусаас нь хамааралгүй ёс суртахууны үнэ цэнэтэй бөгөөд зовлон зүдгүүрээс зайлсхийх зэрэг тэдний хамгийн үндсэн ашиг сонирхлыг хүмүүний ижил төстэй ашиг сонирхлуудтай адил авч үзэх ёстой гэсэн үзэл баримтлал юм. Өргөн хүрээнд нь, ялангуяа олон нийтийн ярианд 'амьтны эрх' гэдэг нэр томьёог ихэвчлэн 'амьтны хамгаалалт' эсвэл 'амьтны эрх чөлөө' гэсэн утгатай утгаар хэрэглэдэг. Илүү нарийвчлан авч үзвэл, 'амьтны эрх' гэдэг нь олон амьтан хувь хүний хувьд хүндэтгэлтэй хандах үндсэн эрхтэй буюу амьдрал, эрх чөлөө, тамлан зовоогдохоос чөлөөлөгдөх эрхтэй гэсэн санааг хэлдэг.

Амьтны эрхийг дэмжигчид ёс суртахууны үнэ цэнэ, үндсэн хамгаалалтыг зөвхөн төрөл зүйлийн гишүүнчлэлд үндэслэн оноохыг эсэргүүцдэг. Тэд speciesism гэж нэрлэгддэг энэ санааг бусад үзэл бодлын адил үндэслэлгүй гэж үздэг. Тэд амьтдыг хүн биш учраас л өмч хөрөнгө гэж үзэж, хоол хүнс, хувцас, зугаа цэнгэл эсвэл ачаа дарамтын амьтан болгон ашиглаж болохгүй гэж үздэг. Жайнизм, Даоизм, Хиндуизм, Буддизм, Синто, Анимизм зэрэг дэлхий даяарх олон соёлын уламжлал бас амьтны эрхийн хэлбэрийг дэмждэг.
Ардын аман зохиол

Ардын аман зохиол гэдэг нь тодорхой бүлэг хүмүүс, соёл, дэд соёлын хуваалцсан илэрхийлэлтэй соёлын цогц юм. Үүнд үлгэр, домог, домог, зүйр цэцэн үг, шүлэг, онигоо болон бусад аман уламжлалууд орно. Үүнд материаллаг соёл, тухайлбал, бүлгийн нийтлэг уламжлалт барилгын хэв маяг орно. Мөн ардын аман зохиолд зан заншил, ардын итгэл үнэмшлийн төлөөх арга хэмжээ, зул сарын баяр, хурим найр, ардын бүжиг, авшиг өргөх зэрэг баяр ёслолын хэлбэр, зан үйлийг багтаадаг.

Эдгээрийг дангаар нь эсвэл хослуулан ардын аман зохиол, уламжлалт соёлын илэрхийлэл гэж үздэг. Хэлбэрийн нэгэн адил ардын аман зохиол нь эдгээр олдворыг нэг бүс нутгаас нөгөөд, эсвэл нэг үеэс нөгөөд шилжүүлэхийг хамардаг. Ардын аман зохиол бол сургуулийн албан ёсны сургалтын хөтөлбөр эсвэл дүрслэх урлагт суралцах замаар олж авч чаддаг зүйл биш юм. Харин эдгээр уламжлалыг нэг хүнээс нөгөөд албан бусаар дамжуулж, амаар зааварлах юм уу үзүүлэх зэргээр дамжуулдаг.

Ардын аман зохиолын эрдмийн судалгааг ардын аман зохиол судлал буюу ардын аман зохиол гэж нэрлэдэг бөгөөд үүнийг бакалавр, магистр, докторын зэрэгт судлах боломжтой. түвшин.
Ноа Вебстер

**Ноа Вебстер** (англи. *Noah Webster,* 1758 оны 10-р сарын 16-нд төрсөн –1843 оны 5-р сарын 28-нд нас барсан) -Америкийн толь бичиг зүйч, сурах бичгийн анхдагч, англи хэлний зөв бичгийн дүрмийг шинэчлэгч, улс төрийн зохиолч, редактор, зохиолч юм. Вебстер Америкийн хувьсгал болон АНУ-ын Үндсэн хуулийг батлахыг хүчтэй дэмжиж байсан бөгөөд хожим Америкийн нийгэмд оюуны сан хэрэгтэй байна гэж шүүмжилсэн. Тэрээр Америкийн үндсэрхэг үзэл нь Европын үнэт зүйлсээс ялгаатай онцлог шинж чанартай гэдэгт итгэдэг байв.

Түүнийг "Америкийн шинжлэх ухаан, боловсролын эцэг" гэж нэрлэдэг. Түүний "Цэнхэр толь бичиг" (англи. *Blue-Backed Speller*) нь Америкийн үе үеийн хүүхдүүдэд хэрхэн зөв бичих, уншихыг зааж өгсөн юм. Вэбстер гэх нэр АНУ-д "толь бичиг" гэсэн үгтэй утга нэг болсон, ялангуяа 1828 онд анх хэвлэгдсэн орчин үеийн "Merriam-Webster" гэх Америкийн англи хэлний тайлбар толь бичгийн зохиогч юм.

## Намтар 
1758 онд Коннектикут мужийн Вест Хартфордод тариачны хүү болон мэндэлжээ. Тэрээр 1778 онд Иелийн их сургуулийг төгсөж, дараа нь дунд сургуулийн багшаар ажилласан. Тэрээр багшилж байх үедээ Америкийн боловсролын тогтолцооны дутагдалтай байнга тулгардаг байв. Тэрээр олон аялгууны нөлөөнд автсан англи хэлний стандарт нэвтрүүлэх бодолд онцгой санаа зовдог байв.

Улмаар Вэбстер Америкийн англи хэлний нэгдсэн стандартыг нэвтрүүлэхийг зорьсон байна. 1783-1785 оны хооронд тэрээр "Англи хэлний дүрэм" (*A Grammatical Institute of the English Language)* хэмээх гурван боть бүтээлээ хэвлүүлжээ. Америкчууд уг толиор зуу гаруй жилийн турш суралцаж, толь бичгийн борлогдсон тоо 70 саяыг давжээ.

1793 онд Александр Хамильтон Нью-Йорк хот руу нүүж, Холбооны намын сонинд редактороор ажиллахаар Вэбстерийг элсүүлжээ. Тэрээр сонины нийтлэл, улс төрийн эссэ, сурах бичиг хэвлүүлж, уран бүтээл туурвидаг зохиолч болсон. Тэрээр 1798 онд Коннектикут руу буцаж ирээд Коннектикутийн Төлөөлөгчдийн танхимд оржээ.

1806 онд Ноа Вебстер анхны толь бичгээ "Англи хэлний иж бүрэн толь бичиг" (*A Compendious Dictionary of the English Language) -*ээ хэвлүүлсэн. Дараа жил нь тэрээр өргөтгөсөн, иж бүрэн толь бичиг дээр ажиллаж эхэлсэн бөгөөд эцэст 20 гаруй жил ажиллаж 1828 онд "Америкийн англи хэлний толь бичиг" (*American Dictionary of the English Language)* анх хэвллүүлсэн байна. Уг хэвлэлд Америкийн англи хэлний олон стандартыг бүртгэж, 70 мянга орчим толь бичгийн оруулгуудыг багтаасан болно. 1843 онд Вэбстерийг нас барсны дараа ах дүү Мерриам толь бичгийг хэвлэх эрхийг олж авчээ. Үүнээс хойш толь бичгийг тэдний үүсгэн байгуулсан "Merriam-Webster" компани хэвлүүлж эхэлсэн бөгөөд 1934, 1961 онд хоёр удаа хэвлэгджээ.
Николай Пирогов

зурсан цээж зураг. ]]
Николай Пирогов  (орос. *Николай Иванович Пирогов,* 1810 оны 11-р сарын 13-нд Москва хотод төрсөн- 1881 оны 11-р сарын 23-нд Винница хотод нас барсан) - Оросын мэс засалч, анатомич, байгалийн судлаач, багш, профессор, байр зүйн анатомийн анхны атласыг бүтээгч, Оросын цэргийн хээрийн мэс заслын сургууль үндэслэг бөгөөд мэдээ алдуулалт (анестези)-ыг орост анх хэргэлсэн хүн. Оросын төрийн зөвлөх цолтой.

## Намтар 
Москвад цэргийн нярав, хошууч Иван Иванович Пироговын (1772-1826) гэр бүлд төрсөн. Тэрээр айлын 13 дахь хүүхэд байв. Эх нь Елизавета Ивановна Новикова, Москвагийн хуучин худалдаачин гэр бүлээс гаралтай байв.

Тэрээр анхан шатны бага боловсролыг гэрээр эзэмшсэн. 1822-1824 онд тэрээр В.С.Кряжевын хувийн дотуур байртай сургуульд суралцаж, эцгийнхээ санхүүгийн байдал муудсаны улмаас түүнийг орхихоос өөр аргагүй болжээ. Анагаах ухаанд суралцах шийдвэр гаргахад Пироговын гэр бүлд зочилж ирдэг байсан анагаах ухааны профессор Ефрем Мухин шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Николай Пирогов энэ хүнийг их хүндэлж үздэг байв. Е.Мухин Пироговыг асарч, гэр бүлд нь мөнгөөр ​​тусалдаг байжээ. 

1824 онд тэрээр Москвагийн эзэн хааны их сургуулийн анагаах ухааны факультетэд хувиараа төлбөр төлж элссэн байна. Энэ хугацаанд Пироговын гэр бүл маш ядуу байв. Их сургуульд тэрээр Х.И.Лодер, М.Я.Мудров, Е.О.Мухин нарын лекцэнд Пирогов сууж байсан нь түүний шинжлэх ухааны үзэл бодлыг төлөвшүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлсэн байна. 

1833 онд Анагаах ухааны докторын зэрэг хамгаалсны дараа түүнийг Профессорын дээд сургуулийн 11 нөхдийнхөө хамт Берлиний Их сургуульд суралцуулахаар Фёдор Иноземцев, Пётр Калмыков, Дмитрий Крюков, Михаил Куторга, Владимир Печерин, Алексей Филомафитский, Александр Чивилёв зэрэг тэргүүний эрдэмтийн хамт илгээсэн байна.

1836 онд Пирогов Оросын эзэн хааны Дерптын их сургуулийн (өнөөгийн Эстони улсын Тартугийн Их сургууль) онол практикийн мэс заслын тэнхимийн профессороор очжээ. 

1846 онд Пирогов Оросын Эзэн хааны Санкт-Петербургийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүнээр сонгогдсон байна. 

Тэрээр 1847 онд хээрийн нөхцөлд боловсруулсан ажиллагааны арга барилаа туршиж үзэхийг хүссэн тул Кавказ дахь армид эмчээр явж Владикавказын цайзад мэс засалчаар ажиллаж байсан юм. Тэр жил Пирогов хээрийн нөхцөлд анагаах ухааны түүхэнд анх удаа 1846 онд Уильям Мортоны нээсэн эфирийн мэдээ алдуулалтын тусламжтай мэс засал хийж, дараа нь арван мянга орчим удаа ийм мэс засал хийсэн байна.

Пирогов дайн үеэр шархадсан хүмүүст мэс засал хийхдээ 1855 онд Оросын анагаах ухааны түүхэнд анх удаа гипсээр боолт хийж, хөлний шархыг эмчлэхэд зардал хэмнэх аргыг бий болгож, олон цэрэг, офицеруудыг мөчөө тайруулахаас аварсан байна. Севастополь хотыг бүслэх үеэр Пирогов Ариун загалмай нийгэмлэгийн эмч сувилагч нарын сургалт, ажлыг удирдаж байсан.

1881 оны эхээр Пирогов хатуу тагнайны салст бүрхэвч дээрх өвдөлт, цочролыг анхаарч үзсэн. 1881 оны 5-р сарын 24-нд Н.В.Склифосовский Пироговыг дээд эрүүний хорт хавдартай болохыг тогтоожээ. Николай Пирогов 1881 оны 10-р сарын 25-нд таалал төгсөв.
Хан Ган

**Хан Ган** (солонг. 한강; англи. *Han Kang,* 1970 оны 11-р сарын 27-нд Өмнөд Солонгосын Куанжү хотод төрсөн) — Өмнөд Солонгосын 2024 онд Нобелийн шагнал уран зохиолын 2024 онд хүртсэн зохиолч.  Тэрээр энэхүү шагналыг хүртсэн Өмнөд Солонгосын анхны бөгөөд Азиас анхны эмэгтэй зохиолч юм. 

Махнаас гарсан эмэгтэйн тухай "Цагаан хоолтон" романаараа 2016 оны Олон улсын Букерийн шагнал хүртсэн. Энэхүү роман нь түүний англи хэл рүү орчуулагдсан анхны зохиолын нэг юм.

Хан Ган бол зохиолч  Han Seung-won-ы охин юм. Тэрээр Куанжү хотод төрсөн бөгөөд 10 настайдаа Сөүлийн Суюри дүүрэг рүү нүүж ирсэн бөгөөд энэ тухайгаа "Грек хэлний хичээлүүд" романдаа дурьдаг юм. Тэрээр Сөүл дахь хувийн судалгааны Ёньсэ их сургуульд солонгос уран зохиолын чиглэлээр суралцсан. Түүний ах Han Dong Rim нь мөн зохиолч юм.

Хан Ганы нэгэн шүлэг "Нийгэм, утга зохиол" сэтгүүлийн дугаарт хэвлэгдсэнээр зохиолчийн гараа нь эхэлсэн юм. Дараа жил нь Сөүл Синмун хаврын уран зохиолын уралдаанд түүний "Улаан зангуу" /The Scarlet Anchor/ богино өгүүллэг түрүүлснээр албан ёсны уран бүтээлийн гараа эхэсэн байна.  

## Бүтээлүүд 
1993 онд "Утга зохиол ба нийгэм" сэтгүүлийн өвлийн дугаарт "Сөүлийн өвөл" зэрэг таван шүлгээ нийтлүүлснээр Хан Ганы уран зохиолын замнал эхэлсэн юм. Дараа жил нь "Улаан зангуу" өгүүллэг нь Сөүлийн Шинмун хаврын утга зохиолын уралдаанд түрүүлснээр уран зохиолын үйл хэрэг нь эхэлсэн. Түүний анхны өгүүллэгийн түүвэр "Ёосугийн хайр" 1995 онд хэвлэгдсэн. 1998 онд Хан Ган Айовагийн Их Сургуулийн олон улсын бичгийн хөтөлбөрт хамрагдаж, Солонгост хэвлүүлсэн "Миний эмэгтэйн жимс" (2000) болон "Гал саламандер" (2012) зэрэг бүтээлүүд багтжээ. "Хар буга" (1998), "Таны хүйтэн гар" (2002), "Цагаан хоолтон" (2007), "Амьсгалын тэмцэл" (2010), "Грек хэлний хичээл" (2011), "Хүний үйлс" (2014), "Цагаан ном" (2016), "Бид" зэрэг романууд; "Бүү сал" (2021) шүлэг "Би үдшийг шургуулганд оруулав" (2013), "Хайрын эргэн тойронд" (2003), "Чимээгүй дуулсан дуу" зэрэг эссэ номууд юм.
Өмч

= **Өмч** =
Өмч гэдэг нь хүмүүст үнэ цэнэтэй зүйлийг хууль ёсны дагуу хянах боломжийг олгодог эрхийн тогтолцоо бөгөөд үнэт зүйлийг өөрсдөө үнэ цэнтэй гэж үзнэ. Эд хөрөнгийн өмчлөгч нь эд хөрөнгийн шинж чанараас хамааран түүнийг хэрэглэх, өөрчлөх, хуваах, дахин тодорхойлох, түрээслэх, барьцаалах, худалдах, солих, шилжүүлэх, орхих эрхтэй байдаг бол эд хөрөнгийн шинж чанараас үл хамааран өмчлөгч нь түүнийг өгөгдсөн эд хөрөнгийн эрхийн дагуу ашиглах эрхтэй.

## Эдийн засаг, улс төрийн эдийн засагт өмчийн гурван том хэлбэр байдаг. Үүнд: 
•Хувийн өмч 

•Нийтийн өмч

•Хамтын өмч (мөн хоршооны өмч гэж байдаг). Нэгээс олон талын хамтран өмчлөх эд хөрөнгийг түүгээр маш төстэй буюу маш ялгаатай байдлаар, энгийн эсвэл ээдрээтэй, ижил эсвэл тэгш бус байдлаар эзэмшиж, хянаж болно. Гэсэн хэдий ч талууд өмчлөх эрх, сервитутийг түрээсээс ялгахын тулд үл хөдлөх хөрөнгийн талаар тодорхой, ямар ч болзолгүй байх ёстой .  Талууд өөрсдийн хүсэл зоригийг санал нэгтэй байх, эсхүл аль нэгтэй нь маргаан үүсгэх боломж, бололцоо байхгүй тохиолдолд түүний хүсэл зориг хангалттай, үнэмлэхүй байх болно гэж найдаж болно. Эхний өөрчлөлтөд өмчийг биет болон биет бус аливаа зүйл гэж тодорхойлдог бөгөөд үүгээрээ хүмүүс болон төрийн хоорондын эрх зүйн харилцаа нь тухайн зүйлийг эзэмших эрх, хууль ёсны эрхийг баталгаажуулдаг. Хувь хүн, өмч, улсын хоорондын харилцааг өмчийн дэглэм гэж нэрлэдэг.
Хувийн таних тэмдэг

**Хувийн таних тэмдэг** бол тухайн хүний цаг хугацааны өвөрмөц тоон шинж чанар юм. Хувийн таних байдлын талаарх хэлэлцүүлэг нь ихэвчлэн нэг хүн энэ цагт, нөгөө хүн өөр цагт гэж хэлж болох шаардлагатай бөгөөд хангалттай нөхцөлийг тодорхойлоход чиглэгддэг. 

Философийн хувьд хувь хүний ​​хувийн таних тэмдэг нь "Нэгэн цагт хүн өөр цагт хүнтэй адилхан гэдгийг юу үнэн болгодог вэ?" эсвэл "бид ямар төрлийн хүмүүс вэ?" гэх мэт асуултуудыг хариуцаж, нэг хүнийг тодорхой хугацааны интервалд хэрхэн таних чадвартай холбоотой асуудал юм.

Орчин үеийн метафизикийн хувьд хувь хүний ​​таних байдлын асуудлыг хувь хүний ​​таних байдлын диахрон асуудал гэж нэрлэдэг. Синхрон асуудал нь тухайн цаг үед тухайн хүнийг ямар онцлог, шинж чанарыг тодорхойлдог вэ гэсэн асуултад хамаатай байна. Аналитик философи ба тивийн философи хоёулаа ижил төстэй байдлын мөн чанарыг судалж үздэг. Тивийн философи нь ертөнц ба байгалын мөн чанарын тухай философийн янз бүрийн санал, дэвшүүлэл, таамаглалуудтай тулгарах үед үзэл баримтлалын хувьд өвөрмөц байдлыг хадгалах асуудлыг авч үздэг.
Лагос

**Лагос** (англи. *Lagos*, йоруба хэл. *Èkó*) — Нигери улсын баруун өмнөд хэсэгт орших боомт хот. Энэ хот нь 13 сая хүн амтай тус улсын болон Африк тивийн хамгийн том хот гэж үздэг байна. Лагос орчимтойгоо нийлээд 21 сая хүүн амтай ажээ.  

Лагос нь Европын колоничлол, тусгаар тогтнолын үед жижиг Йоруба суурин байсан бөгөөд сүүлд Нигерийн хамгийн чухал худалдааны төв болжээ.

Одоо хот нь Нигери улсын Лагос мужийн бараг бүх нутаг дэвсгэрийг эзэлдэг бөгөөд хурдны замаар холбогдсон, тусгаарлагдсан олон тооны дүүргээс бүрддэг байна.

Лагос хот нь 1991 оны 12-р сарын 12-нд нийслэлийг Абужа хот руу шилжүүлэх хүртэл Нигери улсын нийслэл байсан юм. 

## Түүх 
Одоогийн хотын суурин дээр эрт дээр үеэс Ёруба овгийн суурин байжээ. Европын колоничлогчид газар нутгийг эзэлсэнээр хот боолын худалдааны төв болсон байна. 1841 онд Лагосын Оба (хаан) Акитойэ хаан ширээнд сууж, боолын худалдааг хориглосон юм. Боолын худалдаачид бослого гаргаж хааныг огцруулж, хуучин хааны дүү Косоког хаан ширээнд суулгасан юм. 1851 онд англичууд хаан ширээнд буцаж суухад нь тусалсан Акитойе цөллөгөөс буцаж ирж, боолын худалдааг дахин хориглосон түүхтэй ажээ.

Лагосыг 1861 онд Британи өөртөө нэгтгэж колони болгосон бөгөөд 1914 онд энэ хотыг нийслэл гэж зарласан байна. 1960-1970-аад онд хот эрчимтэй хөгжиж байв.

## Цаг агаар 
Бенины буланд орших Лагос субэкваторын уур амьсгалтай. 3-р сараас 7-р сар хүртэл урт борооны улирал, дараа нь 8-р сард богино завсрын хуурай улирал, 9-р сараас 10-р сар хүртэл богино борооны улирал, 11-р сараас 3-р сар хүртэл хуурай улирал (энэ үед хур тунадас унасан хэвээр байгаа боловч 2-р хагасаас хамаагүй бага) байдаг.
Ломе

**Ломе** (франц. *Lomé*) —Африкийн Того улсын засаг захиргаа, аж үйлдвэрийн төв, гол боомт бөгөөд 840 мянга орчим хүн амтай нийслэл хот юм. 

## Түүх 
Энэ хотыг 18-р зуунд Эве хэмээх ард түмэн байгуулжээ. 1882 онд ах дүү Чику, Октавиану Олимпиу нар Ломе хотод худалдааны компанийг байгуулж (тухайн үед Бэй Бич тосгон) худалдааны чухал төв болжээ.

1884 онд энэ хотыг Германчууд эзлэн Тоголанд (герман. *Togoland*) колонийн нэг хэсэг болжээ. 1897 онд Германы колонийн засаг захиргаа Ломе руу нүүж, хот нь колонийн худалдаа, тээврийн төв болжээ.

1904 онд Ломе хотод анхны усан онгоцны боомтын зогсоол баригдсан. Хотын хуучин хэсэгт колоничлолын хэв маягаар барьсан байшин, сүмүүд өнөө хүртэл хадгалагдан үлджээ.

1905 онд Ломе хотод Тоголандын анхны төмөр замын нэгэн өртөө баригджээ.

1914 онд Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеэр Францын армид элзлэгдсэн. Дайн дууссаны дараа Франц улс Үндэстнүүдийн Лигийн дагуу Тогогийн зүүн хэсгийг удирдах мандат авчээ. Улмаар Францын Тогогийн нэг хэсэг болж 20-р зууны хоёрдугаар хагаст хот эрчимтэй хөгжиж эхэлсэн. 1950 онд явуулсан хүн амын тооллогоор хотын хүн ам 30 мянган хүн байжээ. 1960 онд Того улс тусгаар тогтнолоо олж, тэр үед хүн ам нь 80 мянгад хүрсэн Ломе хот тус улсын нийслэл болсон түүхтэй.

Ломе хот бол Того улсын улс төрийн төв бөгөөд тус улсын ерөнхийлөгч, засгийн газар, хууль тогтоох байгууллага болох Үндэсний ассамблейн ордон, яамдууд зэрэг төрийн байгууллагууд байрладаг байна.
Түүхийн гүн ухаан

**Түүхийн гүн ухаан** бол түүх судлалын гүн ухаан бас тууштай байдал юм.Илэрхийлэлийг франц гүн ухаан ч Вольтер үүсэгсэн юм.

Орчин үеийн гүн ухаан хоорондох ялгаа нь түүхэндэх таамаглах гүн ухаан түүхийн шүүмжлэх гүн ухаан гэж хөгжсөн,одоо шинжээчлэг гэж дурдагддаг.Эдгээр хандлагийг салгах харьцуулага нь ойролцоо байж магадгүй юм,төсөөгөөр мөн бүс нутгийн хүчээр бас эрдэм шинжилгээний нөлөөгөөр,шашны бүлэглэлийн амлалт шинжээч хоорондын бас эх газрийн тэнд шинжээч хандлага прагматик бас эрсдэл ихтэй хандлага илүү метафизиктэй ойрхон (эсвэл эсрэг метафизик) хэл шиг зүйлийг тодорхойлох эсвэл ойлголтийн  феноменологи үндэслэлийн таамаглалийн хэмжээнд.

Дадлагийн хэмжээнд шинжээч,Аналитик хандлага нь түүхэн зүйл явцын утга учир зорилгыг эргэлзүүлдэг бол таамаглалт хандлага нь түүх болон түүхэн арга зүйн үндэс суурь үр дагаварыг судалдаг.
Тоголанд

**Тоголанд** (герм. *Togoland*) нь орчин үеийн Того, Гана улсудын нутаг дэвсгэр дээр 1884-1914 онд Ломе нийслэлтэй, 90,479 км² газар нутагтай Баруун Африк дахь Германы эзэнт гүрний эзэмшилд оршиж байсан улс юм.

## Түүх 
Тоголанд нь баруун талаараа Британийн колони болох "Алтан эрэг" (англи. *Colony of the Gold Coast*), зүүн талаараа Францын "Дагомей" (франц. *Dahomey*) колони хоёрын дунд оршдог байв. Эве үндэстэн голчлон суурьшсан бусад олон уугуул үндэстэнэй тус улс 1884 онд Африкийг эзлэх  их гүрнүүдийн тэмцлийн үеэр Германы канцлер Отто фон Бисмарк энэ газар нутгийг Германы эзэнт гүрэнд харьяалагдах болсоныг тунхагласны дараагаар бусад европын орнууд хүлээн зөвшөөрсөн ажээ. 

Дэлхийн 1-р дайны үед Тоголандыг Их Британи, Франц эзэлсэн бөгөөд 1924 онд Үндэстнүүдийн лигийн мандатаар Тоголандыг албан ёсоор хоёр хуваасан байна. Дагомейтэй хиллэдэг тус улсын гуравны хоёр нь (Ломе хот ороод) Францын Тоголанд, Алтан эрэгтэй хиллэдэг үлдсэн хэсэг нь Британийн Тоголанд болсон түүхтэй.

Дэлхийн 2-р дайны дараа 1946 онд хоёр Тоголанд НҮБ-ын итгэмжлэгдсэн нутаг дэвсгэр болсон. Британийн Тоголанд нь засаг захиргааны хувьд Алтан эргийн нэг хэсэг болж, 1957 онд тусгаар тогтнолоо олж Бүгд Найрамдах Гана улс болжээ. Францын Тоголанд нь Дагомей (орчин үеийн Бенин) улсаас тусад нь захирагдаж, 1960 онд тусгаар тогтнолоо олж, Бүгд Найрамдах Того Улс болсон байна.
Хөх хот дахь Монголын Ерөнхий консулын газар

**Хөх хот дахь Монголын Ерөнхий консулын газар** - Монгол Улсаас БНХАУ-д суугаа Элчин сайдын яамнаас гадна БНХАУ-д байдаг Монгол Улсын дипломат төлөөлөгчийн 3 газрын (Шанхай дахь ЕКГ, Эрээн дахь ЕКГ) нэг юм.  

Монгол Улсын Гадаад яамны сайдын 1957 оны 3-р сарын 13-ны өдрийн №19 тушаалаар БНМАУ-ын БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хөх хот дахь Ерөнхий Ц.Дашийг Ерөнхий консул, Ж.Цамбыг нарийн бичгийн даргаар томилсон байна. Анх 1957 онд байгуулагдсан уг ЕКГ нь хоёр жил орчим үйл ажиллагаагаа явуулж байгаад тухайн үед хоёр улсын улс төрийн харилцаа болсоны учраас "санхүү-эдийн засгийн хүндрэлийн улмаас" гэх тайлбартай 1959 оны 3-р сарыын 1-нд хаагдсан байна. 

1970-аад оны сүүл үеэс харилцаа аажмаар хэвийн болж эхэлсэн бөгөөд 1989 оны 3-р сарын 30-нд БНХАУ-ын Хөх хотод ЕКГ-ыг сэргээн байгуулах тухай БНМАУ, БНХАУ-ын Засгийн газар хоорондын Хэлэлцээр байгуулж, 1989 оны 7-р сарын 10-нд ЕКГ үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн байна.  

ЕКГ-ын үйл ажиллагаа явуулах консулын тойрогт Хөх хот, Бугат, Ухай, Улаан хад, Улаанцав, Тунляо, Ордос, Баяннуур хотууд болон Альшаа аймаг хамаарагддаг болно.

## Бүрэлэхүүн 
Хөх хот дахь Ерөнхий консулаар ажиллаж байсан хүмүүс:

### 2022 оннос хойшхи бүрэлдэхүүн 
#### Албан ёсны цахим хаяг: **huhhot@mfa.gov.mn** 
Хаяг: Unit #5, Building #5, Wulan Residential area, Dongying south street Saihan district, Huhhot, Inner Mongolia, P.R.CHINA. Post code: 010010
Бодь суварга

**Бодь суварга** -Өндөр Гэгээн Занабазарын бүтээсэн хүрлээр цутгаж, алтаар шарсан суварга юм. Энэхүү алдарт баримал нь Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх Урлагийн музейд хадаглагдаж байна. 

Бурхадын дүр хөрөг нь лагшингийн шүтээн, судар ном зарлигийн шүтээн, суварга тааллын шүтээн болдог. Суваргыг тогтсон нарийн тиг зураг, зан үйлийн дагуу бүтээсэн бөгөөд бурхадын дүр хөргийг бүтээхийн адилаар сүншиг буюу тусгайлсан тарни ном болон амин мод хэмээх сорогшин хийж равнай өргөдөг зан үйлтэй.

## Суваргын бүтэц 
Г.Занабазарын бүтээсэн энэхүү Бодь суваргыг харахад дорно дахины босоо дөрвөлжиндүү маягийн суварганаас нэлээд ялгаатай бөгөөд газрын гүнээс урган гарч тэнгэр өөд тэмүүлсэн мэт гурвалжин хэлбэрийн зохиомжтой, орой дээрээ нар, сар, галын дөл бадарч байгаа дүрстэй ажээ.

Суварга нь суурь хэсэгтэйгээ нийлээд дөрвөн хэсгээс бүрдэнэ. Үүнд: Суурь хэсэг болох арслант ширээ буюу сэнтийг монголчуудын эртнээс тахин, хүндэлж ирсэн морин эрдэнэ, заан эрдэнэ, хүч чадлыг бэлгэдсэн хос арслангаар чимэглэжээ. Түүний дээрх лянхуа цэцгийн нэгэн үе суурийг "Арван буян" гэдэг. "Арван буян" суурь болон суварган дахь бумбаны дээр байрлах бадам хүртэлх хэсгийг "Уг шалтгааны суварга" хэмээх бөгөөд түүний дээр үзүүр буюу дог хүртэлх "Чойнхор жүсүм" хэмээх 13 үет босоо хэсгийг "Үрийн суварга" хэмээн нэрлэнэ. Арслант ширээг үл тоолон Уг шалтгааны суварга", "Үрийн суварга" гэсэн хоёр хэсэг бол суварганы үндсэн хэсэг бөгөөд арслант ширээ бол бурхан шүтээн, суварга, ихэс дээдсүүдийг хүндэтгэн залдаг хүндэтгэлийн ширээ юм. 

Шашны холбогдолт эд зүйлсийн дотор суваргыг өчүүхэн жижгээс эхлээд асар том хэмжээтэй урлаж байв. Монголын суварганы хийц Балба, Төвдийн хийцтэй адил төсөөтэй. Монгол оронд XVI зууны үеэс эхлэн бурхан шүтээний холбогдолтой зүйлсийг товоймол, хөөмөл, цутгамал, цул цутгамал зэрэг олон аргаар хийж бүтээж байжээ.
Равдангийн Цагаанхүү

**Равдангийн Цагаанхүү** () БНМАУ-ын Хөдөө аж ахуйн яамны нэгдүгээр орлогч сайд, *1967 онд ХАА-н шинжлэх ухааны /Ph.D/ доктор, 1981 онд ХАА-н шинжлэх ухааны /Sc.D/ доктор/.*

## Намтар 
Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын бага сургууль төгссөн. 

ЗХУ-ын Москва хотын Г.Плехановын нэрэмжит Улс ардын аж ахуйн дээд сургуульд сурч төгссөн. 

ХАА-н яамны 1-р орлогч сайд, Үндэсний хөгжлийн яамны тэргүүн дэд сайд, Улсын төлөвлөгөөний комиссын орлогч дарга, МАХН-ын Төв хорооны хэлтсийн эрхлэгч байсан. 1992-1996 онд УИХ-ын гишүүнээр сонгогдож ажилласан байна.
Дангаасүрэнгийн Салдан

**Дангаасүрэнгийн Салдан** (1934 онд Архангай амйгийн Хотонт суманд төрсөн-2014 нас барсан) Монголын төр, нийгмийн зүтгэлтэн. БНМАУ-ын Төрийн сайд, Элчин сайд.

## Намтар 
Тэрээр 1943-1953 онуудад Нийслэлийн 10 жилийн 1-р дунд сургуульд суралцаж төгссөн. Улмаар Зөвлөлт Холбоот Улсын Москва хот дахь Москвагийн Эдийн засгийн дээд сургуульд 1953-1958 онуудад суралцаж эдийн засагч мэргэжил эзэмшсэн байна. 

Д.Салдан нь Улсын төлөвлөгөөний комисст 1958-1959 онуудад мэргэжилтнээр ажиллаж байгаад 1959-1967 онуудад УТК-н Их барилга, хөрөнгө оруулалт, аж үйлдвэр, геологийн салбар хариуцсан хэлтсийн дарга, орлогч даргааар ажилласан. Д.Салдан нь 1967-1973 онуудад УТК-н Хөрөнгө оруулалт, Аж үйлдвэр, Их барилга, Геологийн салбар хариуцсан 1-р орлогч дарга, бөгөөд Гадаадтай эдийн засгийн талаар харилцах улсын Хорооны дарга, зэрэг ажлуудыг хийж байсан. 

1973-1985 онуудад Гадаадтай эдийн засгийн талаар харилцах Улсын Хорооны дарга бөгөөд БНМАУ-ын төрийн сайдаар ажиллаж байв. Д.Салдан нь 1985-1990 онуудад БНМАУ-аас Бүгд Найрамдах Унгар Ард Улс болон Бүгд Найрамдах Австри улсад хавсран суух Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдаар, 1990-1992 онуудад тусгай үүрэгт Элчин сайд бөгөөд Монгол улс-Оросын Холбооны улсын хилийн хамтарсан Комиссын Монголын хэсгийн дарга байсан. 

1992 онд тэрээр өндөр насны тэтгэвэрт гараад 1992-2008 онуудад Монгол-Сингапурын хамтарсан "ЛОТС Инвест" ХХК-д захиралаар ажиллаж байжээ.

УИХ-ын гишүүн Салдангийн Одонтуяа түүний охин юм.
Даваагийн Дашдовдон

**Даваагийн Дашдовдон** (1934 онд Дорнод аймгийн Халхгол суманд төрсөн-2019 оны 6-р сарын 15-нд нас барсан) БНМАУ-ын Биеийн тамир, спортын улсын хорооны дарга, Монголын Үндэсний Олимпийн хорооны Ерөнхийлөгч байсан.

## Намтар 
Д.Дашдовдон 1934 онд Цэцэн хан аймгийн Илдэн вангийн хошуу буюу одоогийн Дорнод аймгийн Халх гол суманд төрсөн. Бага насаа сумынхаа бага сургуульд элсэн ороод сүүлд Чойбалсан хотын 1-р дунд сургуулийг дүүргэж, МУИС-ийг Монгол хэл бичиг, уран зохиолын багш мэргэжлээр төгсч, Монголын Оюутны холбооны дэд даргаар томилогдон ажилласан байна. 

Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэлийн төв хорооны сургууль- оюутан залуучуудын хэлтсийн эрхлэгч, МАХН-ын Төв хорооны нарийн бичгийн дарга Ю.Цэдэнбалын туслах, Монгол улсаас ЗХУ-ын Москва хотод суугаа Элчин сайдын яамны дэргэдэх МАХН-ын Хорооны зохион байгуулагч, гадаадад суралцагч оюутан залуучуудын эвлэлийн хорооны дарга, Элчин сайдын яамны II нарийн бичгийн даргаар тус тус ажиллаж байсан. 1982 оноос Монголын хувьсгал залуучуудын эвлэлийн Төв хорооны II нарийн бичгийн даргаар сонгогдон Монголын залуучуудын байгууллагад хорь шахам жил ажилласан МХЗЭ-ийн нэрэмжит шагналтан, Ардын гэгээрлийн тэргүүний ажилтан.

Д.Дашдовдон нь 1984-1989 онд БНМАУ-ын Биеийн тамир, спортын улсын хорооны дарга, Монголын Үндэсний Олимпын хорооны Ерөнхийлөгч, 1989 оноос Гадаад харилцааны яамны дэргэдэх дипломат байгууллагуудын ҮАА-г эрхлэх газрын дарга, 1994 оноос БНМАУ-аас БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хөх хотод суугаа Ерөнхий консулын үүрэгт ажлыг тус тус хашиж байсан билээ.
Зовлон шаналал

Зовлон шаналал, эсвэл өргөн утгаараа өвдөлт нь тухайн хүнд хор хөнөөл, аюул заналхийллийн талаарх ойлголттой холбоотой таагүй байдал, дургүйцлийн туршлага байж болно. Зовлон гэдэг нь сэтгэл хөдлөлийн үзэгдлийн сөрөг валентыг бүрдүүлдэг үндсэн элемент юм. Зовлонгийн эсрэг тал нь таашаал эсвэл аз жаргал юм.

Зовлонг ихэвчлэн бие махбодийн болон оюун санааны гэж ангилдаг. Энэ нь хөнгөнөөс үл тэвчих хүртэл бүх төрлийн эрчимтэй байж болно. Үргэлжлэх хугацаа, давтамжийн хүчин зүйлүүд нь ихэвчлэн эрчмийг нийлдэг. Зовлонгоос зайлсхийх эсвэл зайлсхийх боломжгүй, ашигтай эсвэл ашиггүй, гавьяатай эсвэл зохисгүй гэж үзэх зэргээс хамааран зовлонд хандах хандлага нь зовж буй хүмүүст эсвэл бусад хүмүүст ихээхэн ялгаатай байж болно.

Амьд амьтдын амьдралд зовлон зүдгүүр олон янзаар тохиолддог бөгөөд ихэвчлэн эрс тэс байдаг. Үүний үр дүнд хүний ​​үйл ажиллагааны олон талбар нь зовлонгийн зарим талтай холбоотой байдаг. Эдгээр тал нь зовлонгийн мөн чанар, түүний үйл явц, гарал үүсэл, шалтгаан, утга учир, ач холбогдол, түүнтэй холбоотой хувь хүн, нийгэм, соёлын зан үйл, түүнийг арилгах арга зам, менежмент, хэрэглээ зэргийг багтааж болно.
Сэтгэцийн байдал

Сэтгэцийн төлөв байдал буюу сэтгэцийн шинж чанар нь хүний ​​сэтгэлийн төлөв байдал юм. Сэтгэцийн төлөв байдал нь ойлголт, өвдөлт/таашаалын туршлага, итгэл үнэмшил, хүсэл эрмэлзэл, хүсэл эрмэлзэл, сэтгэл хөдлөл, ой санамж зэрэг олон ангиллыг агуулдаг. Яг тодорхой байдлын талаар маргаан байдаг. Энэ нэр томъёоны тодорхойлолт. Эпистемийн хандлагын дагуу сэтгэцийн төлөв байдлын гол шинж нь тэдний субъект нь эпистемийн хүртээмжтэй байдаг бол бусад нь зөвхөн гадаад шинж тэмдгээр өөрсдийн оршин тогтнолыг дүгнэх боломжтой байдаг. ухамсарт төлөвтэй зөв харьцаанд.Санаалалд суурилсан хандлага нь харин оюун санааны хүчийг объектод чиглүүлэх, ертөнцийг сэтгэхүйн тэмдэг гэж хардаг.Функционалист хандлагын дагуу сэтгэцийн төлөв байдлыг дараах байдлаар тодорхойлдог. Тэдний дотоод шинж чанараас үл хамааран учир шалтгааны сүлжээнд гүйцэтгэх үүрэг.Зарим философичид "сэтгэцийн" гэсэн нэр томъёо нь бүгдээрээ хуваалцдаг үндсэн нэгдмэл шинж чанаргүй, хоорондоо салшгүй холбоотой санаануудын бөөгнөрөлийг хэлдэг гэж үзэн дээр дурдсан бүх хандлагыг үгүйсгэдэг. Сэтгэцийн төлөв байдлын янз бүрийн давхардсан ангилалууд Чухал ялгаа нь сэтгэцийн үзэгдлийг мэдрэхүйн, саналын, санаатай, ухамсартай эсвэл тохиолдсон эсэхээр нь хамтад нь бүлэглэдэг.Мэдрэхүйн төлөв байдал нь харааны мэдрэмж эсвэл бие махбодийн өвдөлт гэх мэт мэдрэхүйн сэтгэгдлийг агуулдаг. Итгэл үнэмшил, хүсэл тэмүүлэл гэх мэт саналын хандлага нь субьектийн харилцаа холбоо юм. Санаатай төлөвийн шинж чанар нь тухайн объект эсвэл үйл явдлын төлөвт хамаарах буюу тэдгээрт хамаарах явдал юм. Ухамсрын төлөв байдал нь үзэгдлийн туршлагын нэг хэсэг бөгөөд тохиолдсон төлөв байдал нь ухамсартай эсвэл ухамсаргүйгээр эзэмшигчийн оюун санаанд учир шалтгааны улмаас үр дүнтэй байдаг.Нөлөөтэй ангилал Сэтгэцийн төлөв байдлын тухай өгүүлэх, шүүлт, хайр ба үзэн ядалтын үзэгдлүүд гэсэн гурван үндсэн төрөл байдаг гэж Франц Брентано тайлбарласан байдаг.
Чуваандоржийн Молом

**Чуваандоржийн Молом** - (Архангай аймгийн Хотонт сумын Хөөвөртөд 1932 оны 7-р сарын 17-ны өдөр төрсөн-2008 онд нас барсан) Монголын төр, нийгмийн зүтгэлтэн. 

## Намтар 
Ч.Моломын төрж өссөн нутгийг тухайн үед Цэцэрлэг Мандал аймгийн Зая-ын шавь хошуу гэж нэрлэгддэг байв. 

Тэрээр 1944-1951 онуудад Улаанбаатар хотын Худалдааны техникумд сурч “Худалдааны эдийн засагч” мэргэжил эзэмшсэн. Улмаар 1955-1959 онуудад ЗХУ-ын Москва хот дахь Г.Плехановын нэрэмжит Улс Ардын Аж Ахуйн Дээд сургуульд суралцаж “Онц” дүнтэй төгссөн. 

Ч.Молом нь ажил хөдөлмөрийн гараагаа Завхан аймгийн Хоршоодын холбоонд ажиллаж эхлүүлсэн бөгөөд улмаар 1959-1962 онуудад худалдаа бэлтгэлийн яамны Санхүүгийн хэлтсийн дарга, 1962-1963 онуудад мөн яамны орлогч сайд, 1963-1968 онуудад Хүнсний яамны сайд, 1968-1972 онуудад ЗХУ-д Монгол улсын Элчин сайдын яаманд “Худалдааны төлөөлөгч” байсан.

1972-1980 онуудад МАХН-ын Төв Хорооны “Худалдаа тээвэр, холбоо хариуцсан хэлтэс” -ийн эрхлэгч, 1980-1984 онуудад Худалдаа бэлтгэлийн яамны сайд бөгөөд Монголын Эд хэрэглэгчдийн хоршоололын Төв Холбооны дарга, 1984 оноос Ардын Хянан Шалгах Хорооны даргаар тус тус ажиллаж байв. 

1992 онд Монгол улсын Бага хурлын гишүүнээр тус тус сонгогдож байснаас гадна Шинэ 1992 оны Монгол Улсын Үндсэн хуулийг батлахад өөрийн хувь нэмрийг оруулж байсан хүн. 

Ч.Молом сайд ажил хэрэгч, зарчимч, хүнлэг чанараас гадна ярих илтгэх, нягтлах, тооцохыг чухалчилдаг, хашир, тооцоот хүн байсан.

## Шагнал 
Ч.Моломын хөдөлмөр бүтээлийг төр засгаас өндрөөр үнэлж 1982 онд "Сүхбаатарын одон”, “Алтан гадас одон”, “Хөдөлмөрийн хүндэт медаль” болон Ардын Хувьсгалын ойн медалиудаар шагнаж байсан юм.
Сурах

Сурах гэдэг нь шинэ ойлголт, мэдлэг, зан үйл, ур чадвар, үнэлэмж, хандлага, давуу талыг олж авах үйл явц юм. Сурах чадварыг хүн, хүн биш амьтан, зарим машинууд эзэмшдэг; мөн зарим төрлийн суралцах баримтууд байдаг. Зарим ургамлууд.Зарим суралцах нь нэн даруй, нэг үйл явдлаас үүдэлтэй (жишээлбэл, халуун зууханд шатах) боловч олон удаагийн туршлагаас ихээхэн ур чадвар, мэдлэг хуримтлагддаг.Суралцсанаас үүдэлтэй өөрчлөлтүүд насан туршдаа үргэлжилдэг бөгөөд сурсан зүйлийг ялгахад хэцүү байдаг. олж авах боломжгүй зүйлээс "алдагдсан" юм шиг санагдах материал. Хүний суралцах үйл явц нь төрөхөөс эхэлдэг (энэ нь үр хөврөл нь эхийн хэвлий дэх хүрээлэн буй орчинтойгоо харилцах, эрх чөлөөний аль алиных нь хэрэгцээ шаардлагаас бүр өмнө ч эхэлдэг.) хүртэл үргэлжилдэг. Хүмүүс болон хүрээлэн буй орчны хоорондын байнгын харилцан үйлчлэлийн үр дагавар болох үхэл. Суралцах үйл явц, мөн чанар нь олон тогтсон салбарууд (боловсролын сэтгэл судлал, мэдрэлийн сэтгэл судлал, туршилтын сэтгэл судлал, танин мэдэхүйн шинжлэх ухаан, сурган хүмүүжүүлэх ухаан гэх мэт), түүнчлэн шинээр гарч ирж буй мэдлэгийн салбаруудад судлагддаг. (жишээ нь осол/осол гэх мэт аюулгүй байдлын үйл явдлуудаас суралцах, эсвэл эрүүл мэндийн тогтолцоог хамтран судлах зэрэг сэдвийг сонирхож буй. Ийм чиглэлээр хийсэн судалгаа нь янз бүрийн төрлийн сургалтыг тодорхойлоход хүргэсэн. Жишээ нь, суралцах нь дадал зуршил, эсвэл сонгодог нөхцөл байдал, оперант нөхцөл байдал эсвэл тоглоом гэх мэт илүү төвөгтэй үйл ажиллагааны үр дүнд зөвхөн харьцангуй ухаалаг амьтдад ажиглагддаг. Сурах нь ухамсартайгаар эсвэл ухамсаргүйгээр тохиолдож болно. Зөрчилтэй үйл явдлаас зайлсхийж эсвэл зугтаж чадахгүй гэдгийг сурах нь Суралцсан арчаагүй байдал гэж нэрлэгдэх нөхцөл байдал. Хүний зан төлөвийг төрөхийн өмнөх үед сурсан тухай нотлох баримтууд байдаг бөгөөд үүнд дассан байдал нь жирэмсний 32 долоо хоногоос эхлэн ажиглагдсан нь төв мэдрэлийн систем хангалттай хөгжиж, суралцах, ой санамжийг хөгжүүлэхэд маш эрт бэлтгэгдсэн болохыг харуулж байна. .
Паули хасах зарчим

Копенгагенд лекц уншиж байхдаа (1929).  Вольфганг Паули Паули гадуурхах зарчмыг томъёолсон.]]

Ангилал:Химийн холбоо
Ангилал:Физикийн үндсэн ойлголт
Бадрахын Ламзав

**Бадрахын Ламзав** (1909 онд Засагт хан аймгийн Гурван сайхан Жаргалант уулын хошуу, одоогийн Говь-Алтай аймгийн Хөхморьт сумын нутагт төрж, 19.. онд нас барсан) - БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга, Улаанбаатар хотын захиргааны дарга, Төрийн зүтгэлтэн. 

## Намтар 
Тэрээр малчин ардын гэр булд 1909 онд төрсөн. 20 хүртэл насандаа бусдад зарцлагдаж мал маллаж, өртөөний улаач зэрэг ажил хийж байгаад 1929 онд Завхан аймгийн төвийн түр сургуульд 3 сар суралцаж, улмаар Улаанбаатар хотод ирж хоршоодын холбооны нягтлан бодохын сургуульд нэг жил, мөн техникумд нэг жил суралцан төгсжээ. 1952-1955 онд Намын дээд сургуульд суралцаж төгсөөд улс төрийн дээд боловсролтой болсон байна. 1931-1932 онд Улаанбаатар хот, Төв аймгийн намын хороонд зааварлагч, 1932- 1934 онд цэргийн алба хааж, 1934-1941 он хүртэл Дотоод яаманд туслах, жинхэнэ, ахлах төлөөлөгч, хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан. 

1941-1951 онд БНМАУ-ын Засгийн газрын Ерөнхий сайдын орлогч, 1951-1952 онд Хоршоодын Төв Холбооны дарга, 1955-1956 онд Хөдөлмөрийн хэрэг эрхлэх газрын дарга. 

1956 онд Улаанбаатар хотын захиргааны дарга, 1956-1957 онд Техникийн тусламжийн газрын дарга, 1957-1958 онд БНМАУ-аас БНХАУ-д суугаа Элчин сайдын яаманд худалдааны зөвлөх, 1958-1960 онд БНМАУ-ын Засгийн газрын үйлчилгээ аж ахуйн газар зохион байгуулагч, 1960-1969 онд Мах комбинатын өргөтгөлийн захиргаанд аж ахуйн хэлтсийн даргаар ажиллаж байгаад өндөр насныхаа тэтгэвэрт гарчээ. 

Улсын бага хурлын гишүүн, АИХ-ын анхдугаар сонгуулиар АИХ-ын депутат, МАХН-ын Төв Хороо, МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлийн гишүүнээр тус тус сонгогдож байсан.  

## Шагнал 
Б.Ламзавын ажлын бүтээлийг үнэлж “Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон”-гоор хоёр удаа, “Алтан гадас" одон, бусад медалиудаар, мөн ЗХУ-ын Улаан таван хошуу одонгоор шагнуулж байсан.

Ангилал:Монголын төрийн зүтгэлтэн
Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Хөхморьтын хүн
Ангилал:1909 онд төрсөн