Жан Батист Жозеф Фурье

**Жан-Батист Жозеф Фурье** (франц. *Jean-Baptiste Joseph Fourier*; 1768 оны 3-р сарын 21-нд Осер хотод төрж, 1830 оны 5-р сарын 16-нд Парист нас барсан) нь Францын математикч, физикч бөгөөд Фурьегийн цувралыг судалж эхэлж, тэдгээрийг дулаан дамжуулалтын асуудалд хэрэглэснээрээ хамгийн алдартай. Фурьегийн хувиралт ба Фурьегийн дулаан дамжуулалтын хуулийг түүний нэрээр нэрлэсэн. Фурье мөн хүлэмжийн нөлөөллийг анх нээсэн гэж үздэг.

## Намтар 
Жан-Батист Жозеф Фурье нь 15 хүүхэдтэй оёдолчин Жозеф Фурье-гийн 12 дахь хүү болж төржээ. Эцэг нь Лотаринги мужийн жижиг худалдаачны гэр бүлээс гаралтай байжээ. Түүний 9 настай байхад эх Эдмэ (Edmée) болон эцэг хоёр нь 1777 онд нас барж бүтэн өнчин хоцоржээ. 

Жозеф хүү 13 настайдаа математикт сонирхолтой болж, 14 настайдаа Безу-гийн зохиосон зургаан боть "математикийн хичээл"-г эзэмшсэн байна. Үүний зэрэгцээ тэрээр шөнийн цагаар лаа цуглуулж гэрэлд нь хичээл хийдэг байжээ. 1782-1783 онд Фурье риторик, математик, механик, дууны хичээл зэргээр олон шагнал хүртсэн байна.

17 настайдаа тэрээр цэргийн мэргэжлийг мөрөөдөж, их буучин эсвэл цэргийн инженер болохыг хүсдэг байв. Сургуулийн багш, байцаагч нарын дэмжлэг үзүүлсэн боловч Фурье-гийн гарал үүсэл муу байсан тул түүнд татгалзсан хариу авч сүмд ажилд оржээ. 

1788 онд тэрээр францын математикч Жан-Этьен Монтюкла руу алгебрийн талаархи нийтлэлээ илгээсэн боловч хариу аваагүй байна. Фурье 1789 онд сүм хийдээс гарч нийслэл рүү явжээ. Парист ирээд Хааны Шинжлэх Ухааны Академид Ж.Фурье ямар ч зэрэгтэй тэгшитгэлийн тоон шийдлийн тухай илтгэлээ тавьжээ. 

1798 онд Наполеон Египетийн кампанит ажлаа эхлүүлж, тийшээ Фурье, Монге, Малус нарыг урьсан. Египетийг эзлэх үед Фурье Францын засаг захиргаанд ажиллаж, археологийн малтлагыг удирдаж, боловсролын тогтолцоог бүрдүүлэхэд оролцсон. Тэрээр Каирын хүрээлэнг байгуулахад оролцож, математикийн тэнхимийн 12 гишүүний нэг байв. 

Египет судлалын чиглэлээр хийсэн ажлынхаа ачаар Фурье 1826 онд Францын Академи (Académie Française) ба Анагаах ухааны академийн (Académie de Médecine) гишүүн болжээ. 

Жан-Батист Фурье 1830 оны 5-р сарын 16-нд Парист нас барж, түүнийг Пер-Лашезийн оршуулгын газарт оршуулжээ.

## Тайлбар 
## Бүтээлүүд 
* *Fourier, Joseph. (1822). Theorie Analytique de la Chaleur. Firmin Didot (дахин гаргасан Кэмбрижийн их сургуулийн хэвлэл, 2009; ISBN 978-1-108-00180-9)*
* *Fourier, Joseph. (1878). The Analytical Theory of Heat. Cambridge University Press (дахин гаргасан Кэмбрижийн их сургуулийн хэвлэл, 2009; ISBN 978-1-108-00178-6)*
* ''Fourier, J.-B.-J. Mémoires de l'Académie Royale des Sciences de l'Institut de France **VII**. 570–604 (1827) (greenhouse effect essay)*
* *The Project Gutenberg EBook of Biographies of Distinguished Scientific Men by François Arago*
* *Fourier, J. Éloge historique de Sir William Herschel, prononcé dans la séance publique de l'Académie royale des sciences le 7 Juin, 1824. Historie de l'Académie Royale des Sciences de l'Institut de France, tome vi., année 1823, p. lxi.[Pg 227]''

## Цахим холбоос 
* Fourier 1827: MEMOIRE sur les températures du globe terrestre et des espaces planétaires
* Université Joseph Fourier, Grenoble, France


Ангилал:Францын математикч
Ангилал:Францын физикч
Ангилал:19-р зууны математикч
Ангилал:19-р зууны физикч
Ангилал:Политехникийн их сургуулийн багш
Ангилал:Цахилгаан техникийн анхдагч
Ангилал:Шведийн Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Францын Академийн гишүүн
Ангилал:Францын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн
Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1768 онд төрсөн
Ангилал:1830 онд өнгөрсөн