1 сарын 6

**1 сарын 6** нь Григорийн тооллын жилийн 6 дахь өдөр юм. Мөн он дуустал 359 өдөр (өндөр жил бол 360 дэх) үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал
*1066 он &ndash; Англо-Саксоны зөвлөлдөх зөвлөл буюу Уитан хуралдаж Английн хаан ширээнд Харолд Годвинсоныг суулгахаар болов. Ингэснээр хаан ширээний нэрээ II Харолд болгожээ. Энэ шийдвэрийг гаргасан өдөр нь Норманы тулаан дэгдэж байжээ. 
*1322 он- Сербийн хаан ширээнд Степан Урош залрав. Хаан ширээний төлөөх тулаанд тэрбээр эцэг нэгтэй ах Степан Константиныг буулган авсан билээ.
*1355 он - Италийн Милан хотод Бохемийн IV Карлыг залах ёслол болов.
*1492 он - Арагонын хаан Фердинанд, хатан Изабелла нар Гранада хотод нэвтрэв. Ингэснээр Гранадагийн дайн эхэлсэн билээ.
*1536 он - Америк тивд Европын анхны сургууль нээгдэв. Мексикт хяналт тогтоосон Испанийн санваартан Хуан де Зумарагга, Ерөнхийлөн захирагч Антонио де Мендозагийн санаачилгаар Санта Крузийн шашны сургуулийг нээжээ.
*1641 он - Чилийн Мапуче овгийн индианчуудтай Испанийн засаг захиргаа түр найрамдав.
*1661 он - Английн өөрчлөн байгуулалт: Английн Лондон хотыг хяналтдаа авах Тавдугаар монархистуудын оролдлого бүтэлгүй оролдлого эхэлжээ. Хэд хоногийн дараа бослого дарагдаж буруутай этгээдүүдэд хариуцлага оноосон юм.
*1721 он - Британийн Өмнөд тэнгисийн хувь нийлүүлсэн пүүс авлигад идэгдэн, мөнгө хүүлж, парламентын зарим нөлөө бүхий гишүүдтэй холоотой болохыг хянан шалгах хорооноос тогтоож, олон хуудас тайлан боловсруулжээ.
*1781 он - Шанеллийн арлууд дахь Жерси аралд хяналт тогтоох гэсэн Францын сүүлчийн оролдлогыг Британийн тал амжилттай няцаав.
*1838 он &ndash; Морзийн кодыг ашиглан Альфред Вайл цахилгаан мэдээг зохион бүтээв.
*1839 он - Шуургатай шөнө: Ирландын Дублин хотод сүүлийн 300 жилд үзэгдээгүй хүчтэй шуурга шуурав. Шуурганы улмаас хотын 20% сүйджээ.
*1847 он - Самуэль Кольтын өөрийн бүтээсэн гар бууг АНУ-ын Засгийн газарт худалдах эхний гэрээг амжилттай байгууллаа.
*1853 он &ndash; АНУ-ын ерөнхийлөгчөөр сонгогдоод байсан Франклин Пийрс болон түүний гэр бүлийнхний сууж явсан галт тэрэг Массачусетс мужийн Андоверийн орчимд осолдож, түүний хүү болох 11 настай Бенжамин амиа алдав.
*1893 он- АНУ-ын Вашингтон хотын сүмийг Конгресст шилжүүлэх гэрээнд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Бенжамин Харрисон гарын үсэг зуржээ.
*1896 он — Ах дүү Люмьерын «Галт тэрэг ирэв» киноны нээлт болсон. 
*1907 он &ndash; Италийн нийслэл Ром хотод ажилчин ангийн хүүхдүүдийг харах, сургах үүрэг бүхий анхны сургуулийг Мариа Монтесорри нээв.
*1912 он &ndash; Нью-Мексико муж АНУ-ын 47 дахь муж улс болов.
**1912 он &ndash; Германы геофизикч Альфред Вегенэр тивүүдийн шилжилт, хөдөлгөөний талаарх анхны санааг дэвшүүлэв.
*1921 он &ndash; Иракийн арми эмхлэн байгуулагдав.
*1929 он &ndash; Тереза эх Энэтхэгийн Калькутта хотод ядүү, өвчтэй хүүхдүүдийг энэрэн, асрах үйлсээ эхлүүлжээ.
*1930 он &ndash; АНУ-ын Нью-Йорк мужийн Индианаполис хотод дизель хөдөлгүүртэй анхны автомашин замын хөдөлгөөнд оролцов.
*1941 он &ndash; АНУ-ын ерөнхийлөгч Франклин Д.Рузвельт алдарт "Эрх чөлөөний дөрвөн хэлбэр" илтгэлээ олон нийтэд тавив.
*1946 он &ndash; Вьетнам улсын түүхэн дэх анхны бөгөөд сүүлийн чөлөөт сонгууль болов.
*1947 он - Пан Америкийн агаарын тээврийн компани төлбөрт нислэг үйлдэх зөвшөөрөл авсан анхын агаарын тээврийн компани болов.
*1950 он &ndash; Их Британи болон БНХАУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтов.
*1951 он - Солонгосын дайн: Ганвагийн хядлага эхлэв. Хядлагад Өмнөд Солонгост коммунизмыг дэмжигч гэх 200-1300 хүнийг хороожээ. 
*1953 он &ndash; Азийн Социализмын анхдугаар зөвлөгөөн Бирмийн Рангүүн хотод эхэлжээ.
*1960 он - Иракад хэрэгжиж эхэлсэн хууль ёсоор улстөрийн нам хөдөлгөөнийг бүртгэж эхлэв.
*1969 он - АНУ-ын Пеннсилвани мужийн Маккин дүүргийн орон сууцны хороололд Аллегени агаарын тээврийн компанийн 737-р нислэг осолдон 11 хүн амь үрэгджээ. 
*1974 он - Газрын тосны хямралаас үүдэн АНУ төлөвснөөс дөрвөн сарын өмнө зуны цагийн хуваарьт шилжив.
*1978 он &ndash; Унгарын түүхийн алтан өв гэгдэх Гэгээн Стефаны титэм АНУ-аас Унгар улсад ирэв. Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш АНУ уг титэмийг хадгалж байжээ.
*1989 он &ndash; Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Индира Гандигийн амь насанд халдсан Сатвант Сингх, Кехар Сингх нарт цаазын ял оноож, тэр өдөртөө цаазлав. 
*1992 он &ndash; Гүржид төрийн эргэлт болсны улмаас Ерөнхийлөгч Звиад Гамсахурдиа улсаасаа дүрвэжээ. 
*1993 он &ndash; Энэтхэг улсын хилийн маргаантай байдаг Кашмир мужийн Сопоре, Жанмү хотод буудалцаан болж 55 кашмир иргэн амиа алдав. 
*2000 он - Пиринейн хойгт хамгийн сүүлд бүртгэгдсэн янгир ямаа аянгын улмаас унасан модонд хөнөөгдөн энэ төрөл зүйл Пиринейн хойгт энэ төрөл зүйл устаж үгүй болжээ.
*2001 он &ndash; АНУ-ын Конгресс Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Бүгд найрамдах намаас нэр дэвшин ялалт байгуулсан Жорж В.Буш-д батламжийг нь гардуулжээ. 
*2005 он- Эдгар Рей Киллен гэгчийг 1964 оны Иргэний эрхийн хөдөлгөөний үеэр гурван иргэнийг хороосон хэрэгт буруутай гэж үзжээ.
*2012 он &ndash; Сирийн Дамаск хотын цагдаагийн газарт амиа золиослогч этгээд бөмбөг дэлбэлж 26 хүн амиа алдан, 63 хүн шархдав. 
*2017 он &ndash; АНУ-ын Конгресс Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Бүгд найрамдах намаас нэр дэвшин ялалт байгуулсан Доналд Трамп-д батламжийг нь гардуулжээ.
*2019 он - Малайзын хаан ширээнээс V Мухаммад өөрийн хүсэлтээр татгалзав. Ингэснээр тус улсын түүхэнд эрх ямбаасаа татгалзсан анхны хаан болон үлджээ.
*2021 - АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүнг эсэргүүцсэн Д.Трампын дэмжигчид Капитолын ордон руу халдав. АНУ-ын Конгрессийн танхим руу нэвтэрсэн энэ сөргөлдөөний үеэр таван хүн амиа алдсан билээ.

## Энэ өдөр төрсөн 
*1367 он &ndash; Английн Хаан II Ричард (1400 онд нас барсан)
*1412 он &ndash; Францын түүхэн эмэгтэй Жанна Д'Арк (1431 онд нас барсан)
*1766 он - Парагвайн анхны дарангуйлагч Хосе Гаспар Родригез (1840 онд нас барсан)
*1850 он &ndash; Германы онолч, улстөр судлаач Эдуард Бернштайн (1932 онд нас барсан)
*1870 он &ndash; Герман улсын 11 дэх Канцлер Густаф Бауэр (1944 онд нас барсан)
*1882 он &ndash; Альбанийн 14 дэх Ерөнхий сайд Фан С.Ноли (1965 онд нас барсан)
*1913 он - Америкийн нэрт жүжигчин Лоретта Янг (2000 онд нас барсан)
* 1915 он - Унгарын хөнгөн атлетикч Чак Иболя
*1923 он &ndash; Шинэ Зеландын 29 дэх Ерөнхий сайд Норман Кирк (1974 онд нас барсан)
** Зөвлөлтийн гүйгч, цэргийн зүтгэлтэн Владимир Казанцев (2007 онд нас барсан)
*1924 - Өмнөд Солонгосын найм дахь Ерөхийлөгч, Нобелийн энх тайвны шагналт Ким Дэ Жүн (2009 онд нас барсан)
*1925 он &ndash; Делориний машиний компанийг үүсгэн байгуулагч, бизнесмэн Жон ДеЛорин (2005 онд нас барсан)
*1930 он - "Алтан бөмбөрцөг", "Эмми" наадмын шагналт жүжигчин Вик Тэйбек (1990 онд нас барсан)
*1931 он - Америкийн нэрт хоккейч Дики Моор (2015 онд нас барсан)
*1933 он - Зөвлөлтийн сансрын нисэгч Олег Макаров (2003 онд нас барсан)
*1936 он - Уругвайн 29 дэх Ерөнхийлөгч Хулиа Мариа Сангүйнетти
*1938 - Италийн алдарт жүжигчин, дуучин Адриано Челентано
*1939 - Украины нэрт хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Валерий Лобановски (2002 онд нас барсан)
** Олимпын дөрвөн алтан медальт Австралийн усанд сэлэгч Марри Рөүз (2012 онд нас барсан)
*1943 он &ndash; Английн нэрт хөлбөмбөгч Терри Венаблес (2023 онд нас барсан)
*1944 он - Нобелийн шагналт Швейцарын эрдэмтэн Рольф М.Цинкернагел
*1946 он &ndash; Алдарт "Пинк Флойд" хамтлагийн дуучин, гитарчин Сид Барретт (2006 онд нас барсан)
*1949 он - Олимпын хүрэл медальт Кенийн гүйгч Майк Боит 
*1950 он - АНУ-ын Тагнуулын төв газрын 10 дахь дарга Луйс Фрийх 
* 1952 он - Японы чөлөөт бөхийн тамирчин Датэ Жи-Ичиро
*1953 он &ndash; Австралийн алдарт AC/DC хамтлагийн дуучин, гитарчин, ая зохиогч Малкольм Янг
*1955 он &ndash; "Мистер Бин"-ий адал явдал цувралын жүжигчин, найруулагч Роуэн Аткинсон
*1967 он - Академийн наадмын хоёр, Греммийн наадмын хоёр, алтан бөмбөрцөг болон бусад шагналт Энэтхэгийн нэрт ая зохиогч А.Р.Рахман
*1969 он &ndash; "Амьд Үхдэл" цувралын од, жүжигчин Норман Рийдас
*1981 он - Японы жүжигчин Кикүчи Ринко
*1982 он &ndash; АНУ-ын сагсанбөмбөгч Гилберт Аренас
*1982 он &ndash; Оскарын шагналт жүжигчин Эдди Рэдмейн 
* 1983 он - Өмнөд Солонгосын хип хоп хөгжимчин Митра Жин
*1986 он &ndash; Орос гаралтай АНУ-ын загвар өмсөгч, жүжигчин Ирина Шейк
*1986 он &ndash; "Арктик Манкийз" хамтлагийн дуучин, ая зохиогч, гитарчин Алекс Төрнер
*1989 он &ndash; Английн хөлбөмбөгч Энди Керрол
*1991 он - Америкийн сагсанбөмбөгч Уилл Бартон
*1993 он - Америкийн сагсанбөмбөгч Пет Коннаутон
*1994 он - Ертөнцийн мисс 2018 тэмцээний ялагч, модель Катриона Грей

## Нас барсан алдартнууд
*1387 он &ndash; Арагоны Хаан IV Петер (1319 онд төрсөн)
* 1481 он – Алтан ордны улсын хан Ахмeд хан
*1537 он &ndash; Флоренцын ван Алессандро Де Медичи (1510 онд төрсөн)
*1693 он &ndash; Османы Султан IV Мехмед (1642 онд төрсөн)
*1852 он - Харааны бэрхшээлтэй хүний үсгийг зохиосон Луи Брайль (1809 онд төрсөн)
*1919 он &ndash; АНУ-ын 26 дахь Ерөнхийлөгч Теодор Рүзвельт (1858 онд төрсөн)
*1939 он &ndash; Латвийн 2 дахь Ерөнхийлөгч Густаф Земгалс (1871 онд төрсөн)
*1942 он &ndash; Олон улсын Олимпын хорооны 3 дахь Ерөнхийлөгч Хенри де Балей Латур (1876 онд төрсөн)
*1945 он - Оросын химич Владимир Вернадский (1863 онд төрсөн)
*1990 он &ndash; Нобелийн шагналт физикч Павел Черенков (1904 онд төрсөн)
*2004 он &ndash; Доминик улсын 5 дахь Ерөнхий сайд Пьеррэ Чарльз (1954 онд төрсөн)
*2016 он - Италийн мисс, модель Силвана Пампанини (1925 онд төрсөн)
*2017 он &ndash; Венесуэлийн 43 дахь Ерөнхийлөгч Октавио Лепаж (1923 онд төрсөн)
*2019 он - Кубын хувьсгалын удирдагч Хосе Рамон Фернандез (1923 онд төрсөн)
*2022 он - Америкийн соёл, улстөрийн зүтгэлтэн, найруулагч Сидней Пойтер (1927 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдрүүд 
* Ирак-Зэвсэгт хүчний өдөр 

----

0106
#06