open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Игнаций Мошцицки

**Игнаций Мошцицки** (польш. *Ignacy Mościcki*, 1867 12-р сарын 1-нд Польшийн Межаново-д төрсөн — 1946 оны 10-р сарын 2-нд Швейцарын Версуад нас барсан) — польшийн төрийн зүтгэлтэн, 1926-1939 онд Польшийн Ерөнхийлөгч байсан. Эрдэмтэн-химич, зохин бүтээгч, Польшийн химийн аж үйлдвэрийг бий болгосон хүний нэг.

Ангилал:1867 онд төрсөн
Ангилал:1946 онд өнгөрсөн
Ангилал:Польшууд
Ангилал:Конгресс Польшийн хүн
Ангилал:Польшийн ерөнхийлөгч
Ангилал:20-р зууны улс төрч
Ангилал:Адам Мицкевичийн нэрэмжит Познанийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Варшав Их Сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Варшавын Байгалийн Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Варшавын Техникийн Их Сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Аврагч одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Гдынягийн хүндэт иргэн
Ангилал:Гурван Одод одон шагналтан
Ангилал:Гэгээн Кирилл ба Мефодийн одон шагналтан
Ангилал:Гэгээн Маврикий ба Лазарын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Гэгээн Олафын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Зарын одон шагналтан (рыцарь)
Ангилал:Польшийн Дахин төрөлт одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Санокийн хүндэт иргэн
Ангилал:Серафимов одон шагналтан
Ангилал:Тарту Их Сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Унгар Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Хризантем одон шагналтан
Ангилал:Цагаан Бүргэд одон шагналтан
Ангилал:Өмнөдийн Загалмай Үндэсний одон шагналтан (их загалмай)
Елюй Хунжи

**Елюй Хунжи** (хятад хэл: 耶律 洪基, пиньинь: Yélǜ hóng jī) (1032 оны 9 сарын 14 – 1101 оны 2 сарын 12) нь 1055-1101 оны хооронд хиданы Ляо улсыг захирч байсан найм дахь хаан юм. Түүний хятан нэрийг Чала  (查剌), өргөсөн нэр Ниелинь (涅鄰, орчуулбал "Энэрэлт гэгээн, их тахимдуу, эрдэмт хуанди" гэх утгатай) гэх цолыг нэхэн өргөмжилсөн. 

## Намтар 
Тэрбээр 1055 онд эцгийнхээ хаан суурийг залгамжлан хаан суусан. 1066 онд түүний өвөө Елюй Вэньшүнүгийн улсын нэрийг "Их Кидан" гэж сольснийг өөрчлөн "Их Ляо" гэх өмнөх нэрийг сэргээсэн. Өмнөх хаадын адилаар буддын шашныг дэлгэрүүлэж байсны нэг нь 1056 онд Будда бурхны сүм (ханз: 佛宫寺释迦塔; пиньинь: *Fógōng Sì Shìjiā Tǎ*) гэх таван давхар байгууламжийг бариулсан. Түүний хаанчлалын үед тус улсын төрд авилгал газар авч, кидан болон хятад угсааны сайд түшмэд эрх мэдлийн төлөө тэмцэлдэж байжээ. Аажимдаа киданы уламжлалт засаг захиргааны бүтэцд хятдын төрийн байгууламж, соёл, ёс заншил хүчтэй дэлгэрч, киданы хаан Елюй Хунжигийн дэмжлэгийг авч эхэлсэн бололтой. Иймээс ч кидан угсааны ноёдын зүгээс Елюй Хунжийг алах олон удаагийн оролдлого гарах болсны нэг нв 1063 онд ан хийж байхад алахаар оролдож байсан. 1070-аад оны дундуур хааны садангийн Елюй Ишинь гэх түшмэл нэр нөлөө ихтэй болж, хааны хатан Сяо Гуаньинийг өөр хүнтэй явалдсан хуйвалдаан зохиож, түүндээ хааныг итгүүлж чадсан. Энэ хэрэгт холбогдсон хатан цаазлуулж, хэргийг илчилсэн Елюй Ишинь төрийн өндөрлөгт хүрсэн. Гэвч Хунжи хаан уг ноёныг хүчжихээс болгоомжлон 1083 онд Сүн улсад урвасан хэргээр цаазлав.  

Түүний засаглалын үед Ляо улсын улс төр авилгалд идэгдэн ялзарч, хааны үрэлгэн байдлаас болж улсын сан хөмрөг хоосорч татвар гувчуур нэмэгдсэн нь дотооддоо тэмцэл гарч байсан. 

1092, 1093, 1094, 1095 онд зүбүгийн удирдагч Мөгүсы буюу Маркуз киданы эсрэг бослого гаргаж хэд хэдэн удаа байлдав. 1096, 1097 онд мэргид бослого  гаргаж, байлдан ялагдав.  1094 оны хавар  киданы цэрэгтэй байлдав. 1100 оны 2 сард зүбүгийн ахлагч Мөгүсы буюу Маркузыг барьж аван, цаазлав. Энэ мэтээр жил бүр зүбү татаар хэмээх монгол, түрэг аймгуудын бослого хөдөлгөөн гарч байсан.

## Гэр бүл 
**Хатад, хүүхэд:**

* Сюаньи хатан, сяо овогтон (宣懿皇后 蕭氏, 1040–1075), төрсөн нэр Гуаньинь (觀音)
** Елюй Жүнь, Жаохуай хунтайж (耶律濬 昭懷太子, 1058 – 1077), ахмад хөвүүн. Елюй Яньши хааны эцэг 
** Вэй гуо гүнж (魏國公主), төрсөн нэр Сагэжи (撒葛只): Сяо Сямо (蕭霞抹)-тай гэрлэсэн.
** Жао гуо гүнж (趙國公主, ?-1089), төрсөн нэр Жюли (糾里): Сяо Табуюе (蕭撻不也)-тэй гэрлэсэн.
** Лянсүн гуо да жан гүнж (梁宋國大長公主), төрсөн нэр Тэли (特里): Сяо Чоуву (蕭酬斡), Сяо Тэмо (蕭特末) нартай тус тус гэрлэсэн.
* Фөн тай хуан тайфэй, сяо овогтон (太皇太妃 蕭氏, ?-1181), төрсөн нэр Таньси (坦思) 
* Сяо овгийн татвар эм (蕭氏), төрсөн нэр Вотэлань (斡特懶)

## Эшлэл 
Ангилал:1032 онд төрсөн
Ангилал:1101 онд өнгөрсөн
Ангилал:Киданы хаан
Ангилал:11-р зууны ноёрхогч
Ангилал:12-р зууны ноёрхогч
Елюй Яньши

**Елюй Яньши** (хятад: 耶律 延禧, пиньинь: Yēlǜ Yánxǐ) (1075 оны 6 сарын 5 – 1128 юмуу 1156) болбоос киданы Ляо улсыг 1101-1125 оны хооронд захирч байсан тус улсын сүүлчийн хаан юм. Төрсөн нэрийг нь **Яньши** (延禧), багын нэрийг **Агүо** (阿果) өргөсөн нэрийг **Яньнин** (延宁) гэнэ. Хааны цолыг **Тяньзуоди** (天祚帝) хэмээнэ.  

## Намтар 
1101 онд 26 настайдаа өвөө Даозун хааныг тэнгэрт хальсны дараа хаан цолыг нь залгамжлан "Тяньзуо" (天祚) хэмээх цол хүртэв. Хожмын түүхэнд түүнийг Тяньзуо хэмээх энэ цолоор нь түүхийн шастирт бичиж тэмдэглэж ирсэн. 1112 онд зүрчидийн ноёдыг дуудаж найр чуулган хийх үеэр найрлаж байхдаа зүрчиний ноёдыг албадан бүжиглүүлэхэд ганц вангин овгийн Агуда эсэргүүцжээ. Чухам энэ явдлаас зүрчидийн бослого гарах үндэс тавигдсан. 1114 онд зүрчидийн Агуда өөрийн харьяат цэргээ удирдаж Ляо улсын эсрэг бослого гаргаж, киданы цэргийн хүчийг газар бүрт ялж байв. 1115 онд зүрчидийн Алтан улс байгуулагдаж, киданы эсрэг Сүн улстай холбоотон болсон. 1117 онд Алтан улс манжуур, ляодунгийн хойгийг эзлэв. 1120 онд ляо улсын дээд нийслэл, 1122 онд дунд нийслэл, 1123 онд өмнөд нийслэл Яньжин хотыг эзлэн Елюй Яньши хааныг барихаар газрын мухар руу шахах болсон. 1121 онд киданы хунтайж Елюй Аолуво нь энэ байдлыг засахыг оролдож төрийн эргэлт гаргасан ч, бүтэлгүйтэв. Үүний дараа өмнөд нийслэлд байсан хааны авга Елюй Чүнийг зарим ноёд сайд хаанд өргөмжлөн, Умард Ляо улсыг байгуулж, Тяньзуо хаантай байлдаж хямралдав. Гэвч Елюй Чүнь удалгүй нас барсны дараа зүрчидийн цэрэгт Яньжин хот эзлэгдэв. 1125 оны 3 сард Алтан улсын жанжин Вангин Лоушид олзлогдсноор Их Ляо Улс мөхөв. 1128 онд Алтан улсын хаан Үчимэйгийн зарлигаар түүний хаан цолыг халж, Хайбин ван (海滨王) цолоор шагнажээ. 1128 онд нас барав. 1141 онд Шизун хаан Вангин Хэлагийн зарлигаар Юй ван (豫王) цолоор нэхэн шагнав. 1145 онд түүний шарилыг киданы хаадын Цяньлин бунханд шилжүүлэн оршуулав.

## Гэр бүл 
**Хатад, хүүхэд:**

* Сяо овогт хатан (蕭皇后 蕭氏), төрсөн нэр Дуолилань (奪里懶) 
* Сяо овогт дөфэй татвар (德妃 蕭氏), төрсөн нэр Шигү (師姑)
** Елюй Талү, янь гуо ван (耶律撻魯 燕國王, ?-1104), 3-р хөвүүн
* Сяо овгийн Вэньфэй татвар (文妃 蕭氏, 1080 – 1121), төрсөн нэр Сэсэ (瑟瑟)
** Елюй Аолуво, жинь ван (耶律敖盧斡 晉王, ?-1122), 1-р хөвүүн 
** Шугуо гүнж ( 蜀國公主), төрсөн нэр Юйлиянь (余里衍), 3-р охин 
* Сяо овгийн Юаньфэй татвар (元妃 蕭氏), төрсөн нэр Гүйгэ (貴哥)
** Елюй Яли, лян ван (耶律雅里 梁王, 1094 – 1123), 2-р хөвүүн
** Елюй Нин, сю ван (耶律寧 許王), 6-р хөвүүн
* Жао овгийн жаорон татвар (昭容 赵氏)
** Елюй Шиниле, жао ван (耶律習泥烈 趙王), 4-р хөвүүн
* төрүүлсэн эх нь тодорхойгүй
** Елюй Дин, цинь ван (耶律定 秦王), 5 дахь хөвүүн
** нэр тодорхойгүй охин, 1 дэхь охин
** Елюй Гүюй гүнж (耶律 骨欲), 2 дахь охин 
** Елюй Волиянь гүнж (耶律 斡里衍), 4 дэхь охин
** Елюй Да-аое гүнж (耶律 大奥野), 5дахь охин 
** Елюй Чиаое гүнж (耶律 次奥野), 6 дахь охин

Ангилал:1075 онд төрсөн
Ангилал:1128 онд өнгөрсөн
Ангилал:Киданы хаан
Ангилал:12-р зууны ноёрхогч
Дугарын Гунгаа

**Дугарын Гунгаа** (1916 онд Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын нутаг Сангийн далай гэдэг газар төрсөн- 2010 онд нас барсан) -Монгол Улсын баатар 2009 онд хүртсэн, БНМАУ-ын Анхны Гавьяат нисгэгч, хошууч генерал, Монголын анхны нисэгч юм. 

## Намтар 
1937 онд Улаанбаатар хотод Нисэх бригадын дэргэдэх нисэх сургууль, 

1958-1959 онд ЗХУ-ын нисэхийн курсыг тус тус төгсөж, Сүхбаатар аймгийн Дарьганга дахь 35 дугаар морьт хорооны цэрэг, бага дарга, 

1937 оноос Нисэх сургуульд багш нисгэгчээр үлдэж, хэсгийн дарга, 

1939 оноос Нисэх I хороонд эскадрилийн дарга, сөнөөгч R5, И15 онгоцуудын сургалтад суралцаж, ниссэн.  

1939 оны Халх голын дайны үед ганцхан сарын дотор 158 удаа байлдааны нислэг үйлдсэн ажээ.

1942 оноос Нисэх дивизийн III хорооны дарга, 

1944 оноос Нисэх II хороонд эскадрилийн дарга, 

1945 оноос Нисэх V хороонд нислэгийн туслах, 1947 оноос Нисэх отрядын дарга, 1948 оноос Нисэх V хорооны орлогч дарга, 

1953 оноос мөн хорооны нислэгийн орлогч, 1958 оноос Нисэх V отрядын дарга, 1963 оноос Агаарын харилцааны газарт боловсон хүчний хэлтсийн дарга, 1964 оноос Агаарын харилцааны газрын хөдөлгөөний албанд шалгах группын дарга, 

1965-1969 онд Агаарын харилцааны газар, 

1969-1974 онд ИАТУЕГ-ын даргаар тус тус ажиллаж байжээ.

2010 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдөр өвчний улмаас таалал төгссөн байна.

## Шагнал 
Түүнийг 1965 онд БНМАУ-ын Анхны Гавьяат нисгэгч цол, 1969 онд Хошууч генерал цол, 2009 онд Монгол улсын Баатар цол, мөн Сүхбаатарын одон, Байлдааны улаан тугийн одон, Алтан гадас одон /хоёр/, Байлдааны медаль болон бусад ойн медаль, ЗХУ-ын Байлдааны улаан тугийн одонгоор тус тус шагнаж байв.

Мөн 2011 онд Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотын нисэх буудлыг Улсын баатар, гавьяат нисэгч Д.Гунгаагийн нэрэмжит болгож түүний төрсөн нутаг Төмөрбулаг суманд хөшөөг нь босгож, дунд сургуулийг Улсын баатар, анхны гавьяат нисгэгч Д.Гунгаагийн нэрэмжит болгожээ.

Ангилал:1916 онд төрсөн
Ангилал:2010 онд өнгөрсөн
Ангилал:Бүрэнтогтохын хүн‎
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Гавьяат Нисгэгч
Ангилал:Монголын хошууч генерал
Эв санааны нэгдэл (Польш)

**«Эв санааны нэгдэл»** (польш. *Solidarność*, бүтэн нэр нь **«Эв санааны нэгдэл» хараат бус бие даасан Үйлдвэрчний Эвлэл**, польш. *Niezależny Samorządny Związek Zawodowy «Solidarność»*) — 1980 оны 8-9-р сард польшийн олон нийтийн ажил хаях хөдөлгөөний үеэр байгуулагдсан хараат бус үйлдвэрчний эвлэлүүдийн нэгдэл юм. Энэ байгууллага Гданьск хотын В.Ленины нэрэмжит далайн боомтод байгуулагдаж 1980 оны 11-р сарын 10-нд албан ёсоор бүртгүүлсэн байна. Цэргийн байдал зарласан үед үйл ажиллагааг нь эрх баригчид зогсоож 1981 оны 12-р сараас далд нууц байдалд шилжсэн байна. Эргээд 1989 оны 4-р сарын 17-нд үйл ажиллагааг нь зөвшөөрсөн байна.

Тоталитар болон коммунист дэглэмийн эсрэг чиглэсэн олон нийтийг хамарсан нийгмийн хөдөлгөөн байсан. 1981 онд энэхүү Үйлдвэрчний Эвлэл 9 сая гаруй (ихэнх нь аж үйлдвэрийн ажилчид байсан) гишүүнтэй байсан байна. Үүнд католик консерваторуудаас эхлүүлээд үндсэрхэг үзэлтнүүд, либералууд, зүүний үзэлтэй социалистууд болон анархист үзэлтнүүд зэрэг улс төрийн олон үзэлтнүүд тус байгууллагад багтаж байжээ.

1989—1990 онуудад тус Үйлдвэрчний байгууллага энхийн хувьсгал хийж хуучин коммунист эрх баригч нам буюу Польшийн Ажилчны Нэгдсэн намын (товч. ПАНН) (польш. *Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR*) үйл ажиллагааг зогсоон тараагаад, Бүгд Найрамдах Польш Ард Улсыг өөрчлөн Бүгд Найрамдах Польш Улс болгосон байна. Өнөө үед энгийн Үйлдвэрчний Эвлэл болсон. "Эв санааны нэгдэл"-ийг үүсгэн байгуулагч бөгөөд түүхэн удирдагч нь Лех Валенса юм.           

## **Түүх** 
1981 оны 10-р сарын 7-нд батлагдсан "Эв санааны нэгдлийн" анхдугаар их хурлын хөтөлбөрийн тогтоолд уг хөдөлгөөний түүхэн гарал үүслийг нэрлэсэн байдаг. Үүнд: Польш дахь хөдөлмөрчдийн эсэргүүцэл ба тэрс үзэлтний хөдөлгөөн, оюутны үймээн хөдөлгөөн, Католик сүмийн байр суурь. Польшид коммунист дэглэм тогтох нь анхнаасаа л нийгмийн олонх хэсгийн ширүүн эсэргүүцэлтэй тулгарсан. 

Хүнд байдал 1956 оны зун үүссэн байна. Познань дахь олон нийтийн ажилчдын жагсаал нь ПАНН-ын удирдлагын өөрчлөлтийг хурдасгасан. Владислав Гомулкагийн шинэ удирдлага улс төрийн зарим либералчлал хийж, нийгэм-эдийн засгийн бодлогыг зөөлрүүлсэн. 

Хөдөө орон нутгийг хамтралжуулахаас татгалзаж, католик шашны эсрэг хавчлагыг түр зогсоож, олон нийтийн хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн нь тариачид, сэхээтнүүд эрх баригчдад зөөлөн хандаж эхэлсэн. Гэвч арваад жилийн дараа буюу 1967-1968 онд их сургуулийн төвүүдэд оюутнуудын эсэргүүцэл нэмэгдэж эмх замбараагүй байдал үүссэн байна.

Ангилал:Үйлдвэрчний эвлэл
Ангилал:1980 онд байгуулагдсан
Ангилал:Хүйтэн дайн
Ангилал:Польшийн байгууллага
Ангилал:Польшийн улс төрийн түүх
Елюй Шежэнь

**Елюй Шежэнь** (хятад хэл: 耶律斜轸, пиньинь: Yélǜ xié zhěn) (? - 999) бол киданы Ляо Улсын цэргийн жанжин, умард ордны цэргийн явдлын хүрээлэнгийн сайд (北院枢密使), вэй ван (魏王) байсан. Ляо улсыг байгуулахад зүтгэсэн гавьяат сайд Елюй Хэлүгийн ач хөвүүн. Шежэний өргөсөн нэр Ханьинь (韩隐). 

## Товч намтар 
959 онд Хожуу Жоу улсын хаан Чай Рунаар удирдуулсан нангиадын их цэрэг Ляо Улс болон тэдний хараат улс Умард Хань руу довтлоход Шежэнь, өмнөд ордны их ван Елюй Шюгө нарын удирдсан морьт цэргийн хүчээр тэдэнтэй байлдаж зогсоов. 969 онд Сяо Сивэний зуучлалаар кидан улсын умард ордны их ван болж, нүүдэлчин аймгийн цэрэг иргэний хэргийг захирах болжээ. 

979 оны 7 сард Сүн улсын Тайзун хаан Жао Гуань-и их цэргээр Умард Хань улсыг довтлон эзлээд, Юйжоу руу дайрахад Елюй Ша, Елюй Шюгө, Елюй Шежэнь нарын удирдсан киданы арми Гаолянь голын орчимд тосон авч байлдан ялалт байгуулав. Тэр тулалдаанд Сүн улсын Тайзун хаан шархдан цөөн цэргээ авч зугтсан. 

986 онд Сүн улсын Тайзун хаан дахин Ляо улстай байлдахаар гурван замаар их хэмжээний цэргийг илгээсэн. 3 сард Цигоу боомтын тулалдаанд Сүн улсын зүүн замын жанжин Цао Биний удирдсан армийг хиар цохив. Тэндээс Сүн улсын баруун замын жанжин Пань Мэй, Ян Е нарын армийг Дайжоуд тосон байлдаж ялав. 986 оны 8 сард Шежэнийг тайбо (太保)-гийн тушаалд томилов.  999 онд киданы хааны эх Сяо Яньянь, Шэньзун хаан нар өмнө зүгт аян дайн хийхээр томоохон цэргийн хүчийг Шежэньд удирдуулан илгээсэн ч, тэрбээр зам зуурт өвчнөөр нас барав. Уг аян дайнд Ляо, Сүн улсууд хэд хэдэн удаа байлдаж хүч тэнцсэн тул, дайныг зогсоов. 

## Эшлэл 
Ангилал:10-р зуунд төрсөн
Ангилал:999 онд өнгөрсөн
Ангилал:Киданы жанжин
Ангилал:Елюй овог
Версаль

**Версаль** (франц. Château de Versailles) — Парис хотоос 20 км зайнд орших Францын хаадын цэцэрлэгт цогцолбор ордон юм. Орчин үед дэлхийн алдартай аялал жуулчлалын төв болоод байна. Энэхүү цогцолборыг 1623 онд францын алдарт архитекторууд, барималчид барьж эхлүүлээд XIV Луи  хааны шийдвэрээр 1661 онд Хааны албан ёсны ордон болжээ. 

1682-1789 он хүртэл Францын хувьсгалаас өмнө Версаль нь Хаадын албан ёсны ордон байв. 1801 онд олон нийтэд нээлттэй музейн болоод 1830 оноос хойш Версалийн уран архитектурын цогцолбор бүхэлдээ музей болж өргөжсөн байна. 1837 онд энд Францын түүхийн музей хааны ордонд нээгдсэн. 1979 онд Версалийн ордон болон түүний цэцэрлэгт хүрээлэнг ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн соёлын өвийн жагсаалтад бүртгэн оруулсан байна.

Цэцэрлэгт ордны цогцолбор нь хэд хэдэн «жижиг» орднуудаас бүрдэж нэгэн бүхэл цогцолбор болдог ажээ. 

Версалийн цогцолборын барилгын ажлыг архитекторч Луи Лево, Жюль Хардуин-Монсарт нар удирдаж байсан бөгөөд тэд XIII Луи  хааны хуучин "ан агнуурын байр"-ыг өргөжүүлээд зогсохгүй Францын барокко сонгодог хэв маягаар чимэглэжээ. Хааны шинэ өргөө 1682 онд албан ёсоор нээгдсэн боловч барилгын ажил үүгээр дууссангүй. Байнга болж байсан дайны улмаас ордон барих ажлыг дөрвөн үе шаттайгаар явуулж, тус бүр нь цогцолборын шинэ хэсгийг "барьжээ".

Эхний шатанд ордон, цэцэрлэгт хүрээлэнг өргөтгөсөн - одоо хаан олон тооны зочинтой (600 хүртэл хүн) хүлээн авалт хийх боломжтой болсон. Хоёр дахь шатанд "ан агнуурын газар" гэж нэрлэгддэг төв хэсгийг бүрэн сэргээн засварлах ажлыг багтаасан. Энэ үед ордны хойд жигүүрийг хааны орон сууц, өмнөд жигүүрийг хатны өрөө болгон өөрчилсөн байна. 

Гурав дахь шат нь хамгийн алдартай танхим болох террас дээр тоноглогдсон "Толин тусгал" галлерейг барьж эхэлсэн. Энэ нь хана хэрэм, асар том цонх, толь зэргийг багтаасан барокко загварын нарийн чимэглэлээрээ алдартай. Үүний зэрэгцээ хүлэмжтэй хоёр хэсэгт нэмэлт зочны өрөөнүүд босгосон. Сүүлийн шатанд тав дахь сүм хийд баригдаж, цогцолбор барьж дуусчээ.

Ордон барихтай зэрэгцэн Андре Ленотр цэцэрлэгт хүрээлэнгүүдийн зураг төслийг боловсруулсан байна. 

XIV Луи хаан нас барсны дараа ордны барилгын ажлыг XV Луи хаан үргэлжлүүлж, цогцолборын зохион байгуулалтад хэд хэдэн томоохон өөрчлөлт оруулсан. Энэ үеэр Элчин сайд нарын шатыг буулгаж, хааны охидод зориулсан цэлгэр том орон сууц барьсан байна. Хатагтай Помпадурын шаардлагаар Францын хаан мөн Пети Трианоныг барьжээ. XV Луи амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийг фасадыг сэргээн засварлахад зориулжээ - төслийг дуусгахад хэдэн арван жил зарцуулсан байна.

**Цогцолборын цар хүрээ** нь маш гайхалтай - зөвхөн ордны байрны талбай нь 67 мянган хавтгай дөрвөлжин метр юм. Дотор нь 25 мянга гаруй цонх, 67 шат, 372 хөшөө суурилуулжээ. Версалийн цэцэрлэгт хүрээлэнд 1400 орчим усан оргилуур багтдаг байна.

Ангилал:17-р зуунд барьсан
Ангилал:XIV Луи
Ангилал:Дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Европ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Европын шилтгээн
Ангилал:Франц дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Францын урлагийн музей
Ангилал:Францын шилтгээн
Улс төрийн ашиг сонирхол

**Улс төрийн ашиг сонирхол** (political interest) -улс төрийн хүрээнийхэн болон улс төрийн шинжлэх ухаанд улс төрийн харилцаанд оролцогч субъектууд хоорондын үйл ажиллагааны гол хөшүүргийг тодорхойлсон нэр томъёо юм.

Улс төрийн ашиг сонирхолд үүсэх нь улс төрийн тодорхой оролцогчдын зорилтууд дээр тогтдог бөгөөд түүний хэрэгжилт нь улс төр, төрийн удирдлагын хүрээнд тодорхой гол үйл ажиллагааг тууштай хэрэгжүүлдэг байна.

## Улс төрийн ашиг сонирхолын бүтэц 
**Субъект** нь улс төрийн ашиг сонирхлын эх сурвалж, тодорхой улс төрийн оролцогч (хувь хүн, ашиг сонирхлын бүлэг, угсаатны бүлэг, нийгмийн анги, улс төрийн нам, иргэний нийгэм, бизнесийн элитүүд, холбооны муж эсвэл бүхэлдээ үндэстний улсын субъектуудын төрийн байгууллагууд зэрэг).

**Объект** - улс төрийн ашиг сонирхолын чиглэсэн элемент (улс төрийн эрх мэдэл, улс төрийн нөөц болоцоо, улс төрийн харилцаа, төрийн байгууллага болон бусад).

**Хэрэгжүүлэх арга** - улс төрийн оролцогч улс төрийн ашиг сонирхолдоо хүрэх боломжийг олгодог тууштай, харилцан уялдаатай үйл ажиллагааны цогц.

**Зорилго** нь улс төрийн оролцогч ашиг сонирхлоо хэрэгжүүлж хүрэх үр дүн юм.

## Үндсэн ашиг сонирхол 
* Төрийн эрх мэдлийг гартаа оруулах;
* Төрийн эрх мэдлийг хадгалах;
* Төрийн эрх мэдлийг ашиглах.

Ангилал:Улс төрийн философи
Сентоза арал

**Сентоза** буюу **Блаканг-Мати** (англ. *Sentosa*, там. செந்தோசா, кит. 圣淘沙) — Энэтхэгийн далай дахь Сингапурын арал юм. Арал дээр дэлхийн хамгийн том зугаа цэнгэлийн паркуудын нэг бөгөөд "Силосо" боомт,  (Marine Life Park) далайн үзэсгэлэн бөгөөд таван таван хошуутай зочид буудлууд, спорт болон наран шарлагын барилгууд зэрэг олон тооны үзвэрийн газруудтай. 

## Наран шарлагын газрууд 
Сентоса наран шарлагын газрууд 2 км (1,2 миль) орчим урт газар гурван хэсэг байдаг:  Палаван (Palawan Beach), Силосо (Siloso Beach), Танжонг (Tanjong Beach). Эдгээр наран шарлагын газрууд бүгд байгалийн бус хиймэл шороо асгаж байгуулсан ажээ.

Мерлайон (англи. *Merlion*) бол сингапурын бэлэг тэмдэг. Засагны биетэй, арслангийн толгойтой үлгэрийн домогт амьтан. "Далайн Арслан" гэж орчуулж болно.

Ангилал:Сингапурын газар зүй
Ангилал:Азийн арал
Ангилал:Өмнөд Хятадын тэнгисийн арал
Нямын Дагийранз

**Нямын Дагийранз** (1930 онд Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутагт төрж, 2014 онд Булган аймагт нас барсан) - Монгол Улсын Ардын жүжигчин (2013 он).  

## Намтар 
Н.Дагийранз багаасаа мал маллаж байгаад сусын агентын манаач хийхийн хажуугаар сумынхаа улаан булангийн уран сайханч хийж байжээ. 1957 оны намар Дундговь аймгийн клубт ажилд орж уран бүтээлийн гараагаа эхлүүлсэн.  Дундговь аймгийн тайзнаа Б.Дамдинсүрэнгийн “Учиртай гурван толгой”, Ч.Ойдовын “Далан худалч”, “Жаргалыг хүссэн Мөнхөө”, С.Дашдооровын “Шуурганаар төрөгсөд” гэх мэт олон жүжигт тоглосон.

Говь нутгийн ардын домог “Хөхөө Намжил”, “Уулган шар”-ыг морин хуурын аялгуунд хэлж МЗО-ны I, II их наадмын алтан медалиудыг хүртсэн нэрт хуурч, магтаалч юм.

Монголын Зохиолчдын Хорооны хүсэлтээр 1965 оны 9 дүгээр сарын 7-ний 1966 оны 6 дугаар сарын 25 хүртэл тэнд байгуулагдсан Үлгэрийн танхимд нь түр ажиллаад буцаж ирснээс хойш Монголкино үйлдвэрт тэтгэвэрт гартлаа ажиллаж байв. 

Н.Дагийранз 1990 оны эхээр төрөлх нутагтаа ирж амины мал ахуйгаа маллаж байгаад хаяа нэг кинонд тогож байсан. Сүүлд Булган аймгийн Сайхан суманд охиныхоо асрамжинд аж төрж байгаад нас баржээ.  

## Уран сайхны кинонд 
Н.Дагийранз нь 300 гаруй кинонд дуу оруулсан байна.

* 1965 онд "Хүний мөр"- Чулуун 
* 1965 онд "Гэмшил зэмлэл"-Лувсандорж 
* 1966 онд "Үер"- Ардын намын цэрэг 
* 1969 онд "Агуйн нууц"- Эзэн 
* 1970 онд "Талын цуурай"- Намхай 
* 1976 онд "Хонины найр"- Бадрах 
* 1979 онд "Бушхүүгийн үлгэр"- өвгөн 
* 1981 онд "Хатанбаатар"- Ардын цэрэг 
* 1983 онд "Сахиус уу, сахиул уу"- Балдан 
* 1983 онд "Үүр цайхын өмнө"- Галдан 
* 1987 онд "Мандах нарны туяа"- Галдан 
* 1988 онд "Уул усны үр сад"- Жунай 
* 1979 онд "Даль хагдрах цагаар" 
* 1990 онд "Хүн чулууны нууц"- Зэвэг 
* 1990 онд "Бүлээн нурам"- Агчин 
* 2000 онд "Хааны сүүлчийн хатан"- Хаймчиг 

## Гавьяа шагнал 
Н.Дагийранзын уран бүтээлийг үнэлж 1985 онд Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, 1990 онд Монгол Улсын соёлын тэргүүний ажилтан , 1998 онд Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин, 2013 онд Монгол Улсын Ардын жүжигчин цолоор шагнасан юм.

Монгол улсын Ардын жүжигчин Нямын Дагийранз агсны шагналын одон медаль, тэмдэг, зарим эд зүйлийг охин нь Дундговь аймгийн музейн фондод хүлээлгэн өгчээ. Үүнд нэрт жүжигчний Ардын болон Гавьяат цолны тэмдэг, Дундговь аймгийн "Хүндэт иргэн" цолны тэмдэг, Малчны тамга, Ардын жүжигчин цол хүртэхдээ өмссөн үйтэн хуар дээл, эдэлж хэрэглэж байсан даалин зэрэг зүйл нь багтжээ.

## Цахим холбоос 
Нямын Дагийранз

Ангилал:1930 онд төрсөн
Ангилал:2014 онд өнгөрсөн
Ангилал:Өлзийтийн (Дундговь) хүн‎
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Роберт Редфорд

**Чарльз Роберт Редфорд-залуу** (англи. *Charles Robert Redford Jr.*; 1936 оны 8-р сарын 18-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Санта-Моникад төрсөн-2025 оны 9-р сарын 16-нд Юта мужид гэртээ нас барсан) — америкийн жүжигчин, кино найруулагч, продюсер бөгөөд бизнесмен.

Тэрээр "Энгийн хүмүүс" (англи. *Ordinary People*) киногоор "Оскар"-ын шилдэг найруулагчийн шагналын эзэн. Дэлхийн кино урлагийн түүхэнд анхны киногоороо энэхүү шагналыг авсан зургаан найруулагчийн нэг юм.

## Намтар 
АНУ-ын Калифорни мужийн Санта Моника хотод төрсөн. Түүний эцэг "Стандарт Ойл" компанид нягтлан бодогчоор ажилд орохоосоо өмнө сүү түгээгч байжээ.

Тэрээр Боулдер дахь Колорадогийн их сургуулийг 1955 онд төгссөн. Их сургуулийн бейсболын багийн гишүүн. Удаан хугацааны турш биеийн галбираа сайн хадгалж ирсэн олон төрлийн спортоор хичээлэлдэг тамирчин байв.

«Бутч Кэссиди, Санденс Кид хоёр», «Стинг» (англи. *The Sting*), «Кондорын гурав хоног»  (англи. *Three Days of the Condor*), «Ерөнхийлөгчийн хүмүүс» (англи. ''All the President's Men*), «Энгийн хүмүүс» (англи. *Ordinary People*) , «Африкаас»  (англи. *Out of Africa'') зэрэг киногоор монголын үзэгчдэд танил болсон юм. 

Ангилал:1936 онд төрсөн
Ангилал:2025 онд өнгөрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Калифорнийн хүн
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Ангилал:21-р зууны жүжигчин
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Баруун-Хойд их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Сезар шагналтан
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Софи Лорен

**Софи Лорен** (англи. *Sophia Loren*; жинхэнэ нэр нь **Софиа Костанца Брижида Виллани Шиколоне**, итали. *Sofia Costanza Brigida Villani Scicolone*; 1934 оны 9-р сарын 20-нд Ром хотод төрсөн) — италийн кино жүжигчин, дуучин. Канны (1961), Венецийн (1958, 1998, 2002), Берлины (1994) кино наадмуудын шагнал хүртсэн жүжигчин.

Тэрээр 1962 онд «Оскар»-ын гадаад хэл дээрх киноны эмэгтэй шилдэг дүрийн шагнал хүртсэн.

## Намтар 
София Шиколоне 1934 оны 9-р сарын 20-нд Ромд ядуусын төрхөд төржээ. Түүнийг төрсний дараахан явуулын театрын жүжигчин эцэг нь эхийг нь орхисон байна. Эх нь охиноо аваад Неаполь хотын ойролцоох загас агнуурын төрсөн Поццуоли хэмээх жижиг хот руу явжээ. Софи бага залуу насаа тэнд ядуухан амьдралаар өнгөрүүлжээ. Сүүлд Италийн дуучин, телевизийн хөтлөгч болсон дүү Мария энэ хотод төржээ. 

Залуу насандаа Софи өндөр, туранхай байсан тул түүнийг "Стеккетто" (орч. Алгана) гэж нэрлэдэг байсан ажээ. 

Тэрээр 14 настай байхдаа орон нутгийн "Сайхан хүүхний" тэмцээнд оролцсон явдал түүний алдарт хүрэх замын эхлэл болжээ. Үүний дараа тэдний гэр бүл Ром хот руу буцаад нүүжээ.

1950 онд Софи «Италийн Мисс» тэмцээнд оролцож "Мисс Элеганс" (орч. Эрхэмсэг Мисс) тусгай шагнал хүртжээ. 

Софи ээлжит гоо сайханы тэмцээний үеэр италийн продюссер Карло Понти-тай танилцаж гэрлээд, хөнгөмсөн кинонуудад тоглосон байна. 

1950-иад оны дундуур Лорен "дэлгэцийн од" Италийн секс бэлэг тэмдэг болжээ. Түүний Энтони Куинны хамт тоголсон «Аттила» кино бол анхны гадаадад өргөнөөр гарсан кино юм. Сүүлд тэрээр Голливуудад уригдан очиж олон улсын хэмжээний кино од болсон байна.

1957-1972 онуудад жүжигчин Холливуудын секс-бэлэг тэмдэг алдартай Энтони Перкинс, Энтони Куинн, Кларк Гейбл, Питер Селлерс, Чарлтон Хестон, Пол Ньюман, Грегори Пек, Марлон Брандо, Питером О’Тул нартай хамт ажилласан байна. 

Тэрээр алдарт найруулагч  Витторио Де Сика-гийн кинонуудад тоглож амжилтанд хүрсэн гэдэг.

1970-аад оны хоёрдугаар хагаст Лорен дэлгэцэн дээр гарах нь багасан байна. 1984 оноос хойш ган нэг кинонд л тоглосон байна. 1979-80 онд тэрээр өөрийн намтар ном хэвлүүлж, түүгээр нь телевизийн кино бүтээсэн байна. 1982 онд тэрээр татвараас зайлсхийсэн хэргээр 18 хоногийн хорих ял авч байсан. Дараагийн жилүүдэд тэрээр дахин дурсамжийн ном бичиж, цуврал сүрчиг гаргасан байна. 1999 онд түүний "Жор ба дурсамж" ном хэвлэгдсэн юм.

2002 онд тэрээр өөрийн хүү Эдуардо Понти-гийн — «Зөвхөн бид хоёрын дунд» кинонд эмэгтэй гол дүрд тоглосон. 

## Уран бүтээл 
* Итали маягийн гэрлэлт (1964),
* Онцгой өдөр,
* Чочара (1961),
* Өчигдөр, өнөөдөр, маргааш (1963),
* Наран цэцэг (1970).

## Гэр бүл 
Нөхөр Карло Понти, хүүхдүүд охин Лучия Понти, хүү Витторио Понти

Ангилал:1934 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Италийн кино жүжигчин
Ангилал:Италичууд
Ангилал:Ромын хүн
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Сезар шагналтан
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Эмэгтэй хүн
Елюй Ша

**Елюй Ша** (хятадаар: 耶律沙, пиньинь: yélǜ shā; ?-988) нь киданы Ляо улсын улс төрч, жанжин. Өргөсөн нэр **Аньинь** (安隱). 

Елюй Шянь хааны үед 976-979 онд Умард Хань улсыг өмгөөлж Сүн улстай байлдаж явсан. 979 онд Гаолянь голд Сүн улсын хааны удирдсан армийг киданы Шежэнь, Шюгө нарын хамтаар хориглон байлдаж бут цохив. 980 онд Хань Куаньси (韓匡嗣) жанжныг дагаж Сүн улс руу довтлон Маньчөн хотыг эзлэв. "988 оны таван сарын харагчин гахай өдөр, өмнөд ордын тэргүүн их сайд (南府宰相) Елюй Ша нас нөгчив."

## Эшлэл 
Ангилал:988 онд өнгөрсөн
Ангилал:Киданы жанжин
Ангилал:Киданы улс төрч
Ангилал:Елюй овог
Елюй Шюгө

**Елюй Шюгө** (ханз: 耶律休哥, пиньинь: 耶律休哥) (?-998) нь киданы Ляо Улсын жанжин, улс төрч. Кидан улсыг үндэслэгч Абаожи хааны авга ах Сүй ван Елюй Шилүгийн ач хөвүүн. Шюгөгийн цолыг "**юйюэ**" (于越, Yú yuè) гэнэ. Ляо улсын төлөө олон дайнд ялж, гавьяа байгуулсан тул "**сүн гуо ван**" (宋國王) цолоор шагнуулсан. 

## Намтар 
Елюй Шюгө нь сүй гуо ван Елюй Шилүгийн хөвүүн Вансигийн хөвүүн. 979 онд Сүн улсын хаан Жао Куань-и өөрийн биеэр армиа удирдаж Умард Хань Улсыг довтлон мөхөөгөөд, тэндээс зүүнш Ляо Улс руу довтлоход 979 оны 7 сард Гаолянь голын тулалдаанд Шежэнь, Ша нарын хамтаар хориглон байлдаж Сүн улсын армийг бут цохин ялалт байгуулав. Тэр тулалдаанаас Сүн улсын хаан цөөн цөөн цэрэгтэй зугтахад Шежэнь жанжны хамтаар араас нь хөөсөн ч, барьж чадалгүй алдав. 10 сард Хань Куаньси жанжны хамтаар Сүн улсын Маньчөн хотыг довтлон эзлэв. 980 оны 2 сард түүнийг **"Умард хүрээлэнгийн их ван"** (北院大王) болгож, өмнөд нутгийн цэргийг захируулав. 980 оны өвөл Жинзун хааныг дагаж Сүн улсын Вацяо боомтыг эзлэв.

986 онд Сүн улсын арми гурван чиглэлээр дайрахад Цигоу боомт, Жуожоу, Гүань зэрэг газарт болсон тулалдаанд дайснаа дарав. Дайны гавьяаг нь үнэлж "986 оны 5 сарын улаан нохой өдөр Сүн гуо ван цолоор" шагнав. 998 онд нас барсны дараа, бороо орж мод хөлдөж байв. Шэньзун хаан түүнд зориулж сүм бариулсан.

Тэрбээр хоёр хөвүүнтэй. Ууган хөвүүн Гаоба нь зэдуши түшмэл, бага хөвүүн Гаоши нь юйюэ цолтой түшмэл болсон.

## Бунхан 
Шюгөгийн бунхан 2002 онд БНХАУ-ын Ляонин мужийн Фушинь хотоос 30 орчим км-ын зайд Пиндин уулнаас ухаж тоногдсон байдалтай олджээ. 

## Эшлэл 
Ангилал:10-р зуунд төрсөн
Ангилал:998 онд өнгөрсөн
Ангилал:Киданы жанжин
Ангилал:Елюй овог
Витторио Де Сика

**Витторио Де Сика** (бүтэн нэр- *Витторио Доменико Станислао Гаэтано Сорано Де Сика*, итали. *Vittorio Domenico Stanislao Gaetano Sorano De Sica*, 1901 оны 7-р сарын 7-нд Италийн Лацио мужийн Сорад төрсөн— 1974 оны 11-р сарын 13-нд Францад нас барсан) — италийн найруулагч, жүжигчин, италийн неореализмын том  төлөлөгч.

Найруулагчийн 4 кино Оскарын шагнал хүртжээ: "Шуша" буюу Гутал цэвэрлэгч, "Унадаг дугуйн хулгайчид"  (итали. *Ladri di biciclette*) нь хүндэт шагнал хүртжээ (1947 онд "Шуша" Оскарын шагнал хүртсэн анхны гадаадын кино болсон), "Өчигдөр, өнөөдөр, маргааш" (итали. *Ieri, oggi, domani*) болон "The Финци-Континигийн цэцэрлэг" (итали. *Il giardino dei Finzi-Contini*) - гадаадын шилдэг киноны шагнал хүртсэн байна.

1974 оны 11-р сарын 13-нд уушигны хавдараар францын Нёйи-сюр-Сен-д нас барсан. Ром хотын Кампо Верано оршуулгын газар оршуулсан байна. 

## Найруулсан кинонууд 
* 1940 — Улаан сарнай / *Rose scarlatte*
* 1940 — Маддалена, сахилга муу / *Maddalena… zero in condotta*
* 1941 — Тереза-Баасан гариг / *Teresa Venerdì*
* 1942 — Сүм дахь Гарибальдийн хүн / *Un garibaldino al convento*
* 1943 — *L’ippocampo*
* 1943 — Хүүхдүүд бидэн рүү харж байна / *I bambini ci guardano*
* 1944 — Тэнгэрийн үүд / *La porta del cielo*
* 1946 — Шуша / *Sciuscià*
* 1947 — *Natale al campo 119*
* 1948 — Ундаг дугуйны хулгайчид / *Ladri di biciclette*
* 1949 — *Domani è troppo tardi*
* 1950 — Милан дахь гайхамшиг / *Miracolo a Milano*
* 1952 — Умберто Д. / *Umberto D.*
* 1953 — Термини төмөр замын буудал/ *Stazione Termini*
* 1954 — Неаполийн алт / *L’oro di Napoli*
* 1956 — Дээвэр / *Il tetto*
* 1956 — *Montecarlo*
* 1958 — Бруклины Анна / *Anna di Brooklyn*
* 1960 — Чочара / *La ciociara*
* 1961 — Аймшигт шүүх / *Il giudizio universale*
* 1962 — Альтоны далд хүмүүс/ *I sequestrati di Altona*
* 1962 — Боккаччо-70 / ''Boccaccio '70*
* 1963 — Бум / *Il boom*
* 1963 — Өчигдөр, өнөөдөр, маргааш / *Ieri, oggi, domani*
* 1964 — Итали маягийн гэрлэлт / *Matrimonio all’italiana*
* 1965 — Шинэ Ертөнц / *Un mondo nuovo*
* 1966 — «Үнэг» элдсэн нь/ *Caccia alla volpe*
* 1967 — Чөтгөрүүд / *Le streghe*
* 1967 — Долоо дахин эмэгтэй / *Sette volte donna*
* 1968 — Амрагууд / *Amanti*
* 1969 — Наран цэцэг / *I girasoli*
* 1970 — Финци-Континигийн цэцэрлэг / *Il giardino dei Finzi Contini*
* 1970 — Хосууд (*новелла «Лев»*) / *Le coppie*
* 1972 — Түүнийг Андреа гэж нэрлэе / *Lo chiameremo Andrea*
* 1973 — Богинохон амралт / *Una breve vacanza*
* 1974 — Аялал / *Il viaggio''

Ангилал:1901 онд төрсөн
Ангилал:1974 онд өнгөрсөн
Ангилал:Италийн жүжигчин
Ангилал:Италийн кино найруулагч
Ангилал:Италичууд
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Ангилал:Ардчилсан Германы Урлагийн Академийн гишүүн
Ангилал:Дуугүй киноны жүжигчин
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Театрын жүжигчин
Неаполь

**Неааполь** (эрт.грек. Νεάπολις, орч.— «шинэ хот»; латин. *Neapolis*, итали. *Napoli*, неап. *Napule*) — Италийн хот. Кампания мужийн засаг захиргааны төв. Неополитан булангийн умард хэсэгт оршдог. 

Италийн гурав дахь том хот (Ром, Миланы дараа). Сая орчим хүн амтай Өмнөд Италийн хамгийн том хот (хотын захын хороололтой - гурван сая орчим). Олон улсын нисэх онгоцны буудал, автозам, далайн боомт зэрэг том тээврийн зангилааны төв юм. Албан ёсны итали хэлтэй зэрэгцэн неаполитан хэл нь нутгийн оршин суугчдын дунд өргөн тархсан байдаг.

Гэгээн Ианнуарий (латин. *Januarius*, итали. *San Gennaro*) хотын сүлд бөгөөд түүний дурсгалыг 9-р сарын 19-нд хотын баяр болгож тэмдэглэдэг байна. 

## Түүх 
Неаполь хотыг эртний грекууд МЭӨ VIII зуунд **Партенопа** (по имени мифологической сирены) нэртэй байгуулжээ. МЭӨ IV зуунд Партенопа хотыг италичууд эзлэн нурааж удалгүй ойролцоо нь Неаполис нэртэй хот байгуулжээ. Сүүлд Ромын Бүгд Найрамдах улсын дараа нь Ромын эзэнт гүрний нэгэн хэсэг болсон байна. 

VI зуунд Неаполь хотыг I Юстиниан Ромын эзэнт гүрниийг сэргээх оролдлого хийх үеэр византийчууд эзлэн авсан байна. 

1224 онд Неаполитаны Их сургууль (University of Naples) байгуулагдсан байна.

1805 онд Везувий галт уул дэлбэрэхэд хотын ихэнхи хэсэг нурж 26 мянга орчим хүн нас баржээ. 

## Засаг захиргаа 
Неаполь хот засаг захиргааны 10 дүүрэг хуваагддаг бөгөөд дүүрэг бүр түүхэн явцад бүрэлдсэн хэд хэдэн хотхонд хуваагддаг байна. 


Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Европ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Итали дахь дэлхийн өв
Ангилал:Италийн аймгийн төв
Ангилал:Италийн их сургуулийн хот
Ангилал:Италийн мужийн нийслэл
Ангилал:Эртний Грекийн хот
Дал модны алтан навч

**"Дал модны алтан навч"** (франц. *Palme d’Or*) — Каннын кино наадмын дээд шагнал. 1955 онд энэхүү нэршилтэй болсон. 1939-1954, 1964-1974 онуудад кино наадмын дээд шагналыг «Гран-при» (франц. *Grand Prix du Festival International du Film* — Дээд шагнал) гэж нэрлэдэг байв. Кино урлагийн ертөнцөд хамгийн нэр хүндтэй шагналын нэгд тооцогддог. 

## Түүх 
1954 он хүртэл уг кино наадмын дээд шагналд «Гран-при» олгодог байсан. 1954 онд тус олон улсын кино наадмын Захирлуудын зөвлөлөөс тусгай шагнал бий болгох шийдвэр гаргажээ. Хэд хэдэн үнэт эдлэлийн дархчуулыг дал модны мөчир хэлбэрээр шагнал бүтээхийг урьсны (дал модны мөчрийг Каннын сүлд дээр дүрсэлсэн байдаг тул) эцэст Люсьен Лазон гэх эмэгтэй дархны ажил дээр тогтсон байна.

## Тоо баримт 
Наадмын түүхэнд нэг ч кино найруулагч гурван удаа шагнал авч байгаагүй. Наадмын дээд шагналыг хоёр удаа хүртсэн найруулагч нар бол Фрэнсис Форд Коппола (1974, 1979), Билле Август (1988, 1992), Эмир Кустурица (1985, 1995), Имамүра Шоохэй (1983, 1983), ах дүү Дарденн (1999, 2005), Михаэль Ханеке (2009, 2012), Кеннет Лоуч (2006, 2016), Рубен Эстлунд (2017, 2022) нар юм. 

Үүнээс гадна Альф Сёберг (швед. *Alf Sjöberg*; 1903—1980) "Дал модны алтан навч"-ыг бий болохоос өмнө хоёр ч удаа наадмын "Гран-При" шагналыг хүртэж байсан ажээ.

АНУ-ын найруулагч нар хамгийн олон удаа энэхүү шагналыг хүртэж байсан (19 удаа).

Ангилал:Каннын кино наадам
Ангилал:Киноны шагнал
Ангилал:1946 онд анх гардуулсан шагнал‎
Фрэнсис Форд Коппола

**Фрэнсис Форд Коппола** (англи. *Francis Ford Coppola*; 1939 оны 4-р сарын 7-нд АНУ-ын Детройт хотод төрсөн) — Америкийн алдартай кино найруулагч, кино зохиолч, продюсер юм. Мафийн тухай **Загамайлсан эцэг (кино)**‎ (англи. *God father*) нэртэй гурвалсан кино болон Вьетнамын дайны тухай «Өнөөгийн Апокалипс» (англи. *Apocalypse Now*) кинонуудаар их алдаршсан найруулагч. Фрэнсис 6 удаагийн «Оскар»-ын шагналтан. Кино урлагийг хөгжүүлсний төлөө олгодог «Ирвинг Тальбергийн нэрэмжит шагнал» хүртсэн. Ф.Коппола мөн «Дал модны алтан навч» 2 удаа шагналтан юм.

## Намтар 
Фрэнсис Форд Коппола 1939 оны 4-р сарын 7-нд АНУ-ын Мичиган мужийн Детройт хотод төржээ. Эцэг Кармайн Коппола (1910–1991) Детройтын симфони найрал хөгжмийн флейтчин, эх Итали (гэрлэхээс өмнөх овог Пеннино; 1912–2004). Тэрээр гурван хүүхдийн хоёр дахь нь байсан: түүний том ах Август Коппола (Николас Кейжийн эцэг), эмэгтэй дүү - жүжигчин Талиа Шайр (англи. *Talia Shire*). Италийн Берналда хотоос гаралтай, өвөг эцэг нь АНУ-д цагаачилж иржээ. Түүний эхийн эцэг буюу өвөг эцэг нь Неаполь хотоос гаралтай, Италийн алдартай хөгжмийн зохиолч Франческо Пеннино юм. Коппола нь Хенри Фордын эмнэлэгт төрсөн төдийгүй хөгжимчин эцэг нь автомашин үйлдвэрлэгчтэй холбоотой байсан тул түүний дунд нэрийг Хэнри Фордыг хүндэтгэн өгсөн гэдэг.

Фрэнсис хүүхэд байхдаа полиомиелит өвчнөөр өвчилж, бага насныхаа ихэнх хугацааг хэвтэрт өнгөрүүлсэн нь гэрийн хүүхэлдэйн театрын жүжиг үзэж байхдаа уран сэтгэмжээ хөгжүүлэх боломжийг олгожээ.

Хүүхэд байхдаа Коппола дунд зэргийн сурагч байсан ч технологи, инженерчлэлд маш их сонирхолтой байсан тул найзууд нь түүнийг "Шинжлэх ухаан" (англи. *Science*) гэж хочилдог байжээ. Тэрээр үлээвэр хөгжимд суралцаж Нью-Йоркийн цэргийн академид хөгжмийн тэтгэлэг хүртсэн.

Тэрээр 1955 онд томоохон хувийн Хофстрын их сургуульд (англи. *Hofstra University*) элсэж театрын урлагт суралцжээ. Тэнд драмын урлагийн тэтгэлэг авч чаджээ. Энэ нь түүний театрын найруулагчийн чиглэлээр суралцах сонирхолыг улам ихээр өдөөж өгчээ. 

1962 онд Коппола алдарт найруулагч Рожер Корманы туслах найруулагчаар ажиллаж, 1963 онд "Галзуу 13" хэмээх анхны киног найруулахад оролцжээ. Марио Пузогийн ижил нэртэй романаас сэдэвлэн 1972 онд бүтээсэн “Загалмайлсан эцэг” кино маш их шуугиан тарьсан. Гол дүрд Марлон Брандо, Аль Пачино нар тоглосон. Энэ киног дараа нь үргэлжлүүлэн, дахин хоёр цувралыг гаргасан юм. 

1975 онд Коппола Калифорни мужийн Напа тойрогт усан үзмийн талбай бүхий үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авч, дарс үйлдвэрлэж эхлэв. Сүүлд тэрээр арав гаруй төрлийн дарс үйлдвэрлэдэг болсон. Тэрээр өөрийн гаргаж авсан нэгэн оргилуун дарсаа охин Софиагийнхаа нэрээр нэрлэсэн байна.

Ангилал:1939 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Мичиганы хүн
Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:20-р зууны зохиолч
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (офицер)
Загамайлсан эцэг (кино)

**«Загалмайлсан эцэг» кино** (англи. *The Godfather*) — америкийн найруулагч Фрэнсис Форд Копполагийн 1972 онд бүтээсэн кино. Кино зохиолыг найруулч өөрөө Марио Пьюзо-той хамтран бичсэн юм. Гол дүрүүдэд Марлон Брандо, Аль Пачино, Жеймс Каан, Ричард Кастеллано, Роберт Дюваль, Стерлинг Хэйден, Жон Марли, Ричард Конте болон Дайан Китон нар тоголсон байна.

Киноны үйл явдал 1945-1955 онд Вито Корлеонегийн удирдлага дор Корлеонегийн гэр бүлийг харуулсан ижил нэртэй гурмалсан зохиолын анхны кино юм. Энэ нь түүний бага хүү Майкл Корлеонегийн гэр бүлийн энгийн ноомой хүнээс харгис хэрцгий мафийн толгойлогч болон хувирсан тухай өгүүлдэг.

Киноны зураг авалт нь ихэвчлэн Нью-Йорк хот, Сицилийн арал дээр хийсэн байна. Энэхүү киноны хөгжмийг Нино Рота зохиосон бөгөөд нэмэлт хөгжмийг Кармайн Коппола хийсэн байна.

Киноны нээлт 1972 оны 3-р сарын 14-нд Лоу улсын театрт (англи. Loews’s State Theatre) , 3-р сарын 24-нд нийт АНУ-д болсон ажээ. Энэ нь 1972 оны хамгийн их ашиг олсон кино байсан бөгөөд богино хугацаанд 250-291 сая долларын орлого олсон бүх цаг үеийн хамгийн өндөр орлоготой кино болсон юм. Уг кино шүүмжлэгчид болон үзэгчдийн талархлыг хүлээж, жүжигчид, ялангуяа М.Брандо, А.Пачино нар болон найруулга, зохиол, зураглаачийн ажил, монтаж, хөгжмийг магтан сайшаасан байна.

45 дахь удаагийн Оскарын шагнал гардуулах ёслолын үеэр тус кино Шилдэг кино, Шилдэг эрэгтэй гол дүр (Брандо), Шилдэг кино зохиол (Пьюзо, Коппола) зэрэг шагналуудыг хүртсэнээс гадна Шилдэг туслах дүр, Шилдэг найруулагч зэрэг долоон номинацид нэр дэвшсэн юм.

Сүүлд уг киноны үргэлжлэл болох: «Загалмайлсан эцэг-2» (1974),  «Загалмайлсан эцэг-3» (1990) гарсан байна.

Ангилал:1972 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Гангстерын кино
Ангилал:Оскарын шагналт кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Рубен Эстлунд

**Клас Олле Рубен Эстлунд** (швед. *Claes Olle Ruben Östlund*, род. 1974 оны 4-р сарын 13-нд Шведийн Гётеборг-Бохуст төрсөн) — шведийн кино найруулагч бөгөөд кино зохиолч.  «Гитар Монголоид» (швед. *Gitarrmongot*) , «Сайн дураар-албадлаг», «Тоглоом», «Форс-мажор», «Квадрат», «Гунигийн гурвалжин» зэрэг 6 киногоороо нэр алдарт гарсан. Сүүлийн хоёр кино нь Каннын кино наадмын «Дал модны алтан навч» шагнал хүртсэн байна.

2015 онд Монголчууд “Гитар Монголоид” киноны нэр нь монголчуудыг доромжилсон гэж үзэж байгаа тул киноны нэрийг өөрчлөхийг шаардсан. Энэ нэршил нь хомсдолтой хүн гэсэн утгатай үг юм.

Ангилал:1974 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Шведийн кино найруулагч
Ангилал:Шведүүд
Ангилал:Шведийн зохиолч
Ангилал:21-р зууны зохиолч
Ангилал:Европын кино академийн шагналтан
Сяо Табуянь

**Сяо Табуянь** (хятадаар: 蕭塔不煙; пиньинь: *Xiāo Tǎbùyān*) (? - ?) нь Хар Хидан улсыг үндэслэгч Елюй Дашигийн их хатан мөн 1143-1150 он хүртэл хөвүүн Илийг насанд хүртэл нь түр хугацаанд захирсан гүр хан юм.  

1144 онд Даши хааны Кангуо (康國)-гийн 10-р оныг халж, Шяньчин (咸清)-гийн тэргүүн оныг тунхаглав. 1144 оны 3 сард Огуз аймгууд Бухар хотыг довтлов. 1146 онд Алтан улсын Шизун хаан Хэлагийн элч Жангэ Ханнү (粘割 韓奴) Хар Хиданд ирээд, Сяо Табуянийг Алтан улсад дагаар орохыг тулган шаардсанд элчийг цаазлав.   

1150 онд хөвүүн Иле нь нас биед хүрсэн тул хаан сууринаа шилжүүлэв. Хэзээ нас барсан нь тодорхойгүй.

## Гэр бүл 
Нөхөр: Елюй Даши 

Хүүхэд: Елюй Иле, Елюй Пүсүвань

Ангилал:12-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Кидан хүн
Ангилал:Хар Хидан
Ангилал:Хар Хиданы гүрхан
Дэлхийн томоохон номын сангуудын жагсаалт

Дэлхийн хамгийн том номын сангуудын жагсаалтад 14 саяаас дээш номын цуглуулгатай номын сангууд багтаасан. Жагсаалтыг сангийн эзлэхүүний буурах дарааллаар дугаарласан байна.

## См. также 
Ангилал:Байгууллагуудын жагсаалт
!
Матеуш Моравецкий

**Матэүш Якуб Моравиецки** (польш. *Mateusz Jakub Morawiecki*; 1968 оны 6-р сарын 20-нд Польшийн Вроцлав хотод төрсөн) — польшийн төрийн зүтгэлтэн, 2017 оны 12-р сарын 11-нээс Польш улсын Ерөнхий сайд.

## Намтар 
Польшийн «Тэмцэж буй Эв нэгдэл» (польш. *Solidarność Walcząca*, *SW*)-ийн удирдагч Корнель Анджэй Моравецкийн (польш. *Kornel Andrzej Morawiecki*; 1941— 2019) хүү. Польш, еврей гаралтай. Олон хамаатнууд нь дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Холокостод нас барсан байна.

1992 онд Вроцлавын Их сургуулийн түүхийн анги төгссөн. 1993 онд Вроцлавын политехникийн дээд сургуульд бизнес-захиргааны ангидд сурсан. Мөн Төв Коннектикутын Улсын Их сургуульд (англи. *Central Connecticut State University*) сурч байсан. 1995 онд Вроцлав хотын Эдийн засгийн Академид магистр хамгаалсан. 1995—1997 онуудад Хамбургийн Их сургуульд эрх зүй, эдийн засгийн нэгдлийн асуудлын чиглэлээр сурсан.

1996—2004 онуудад Вроцлавын эдийн засгийн академи, 1996—1998 онуудад Вроцлавын политехникийн дээд сургуульд багшилж байсан.

1998 онд "BZ WBK" банкны удирлагад орсон, 2007—2015 онуудад тус банкны ерөнхийлөгч байсан.

2015 онд Беата Шидлогийн Засгийн газар Ерөнхий сайдын орлогч бөгөөд Хөгжлийн яамны сайдаар томилогдсон. 2016 оны 3-р сард «Эрх зүй Шударга ёс» намд элссэн. 2016 оны 9-р сард Польшийн Хөгжил, санхүүгийн сайдаар томилогдсон.

2017 оны 11-р сарын 7-нд Ерөнхий сайд Беата Шидло огцорход Матеуш Моравецкий «Эрх зүй Шударга ёс» намаас Польшийн Засгийн газрын тэргүүнээр нэр дэвшүүлээд 12-р сарын 11-нд Ерөнхий сайд болж Тангараг өргөсөн байна. 

Сонгуулийн дараа 2019 оны 11-р сарын 14-нд Ерөнхийлөгч Анджэй Дуда түүнийг дахин Ерөнхий сайдаар албан ёсоор томилж шинэ Засгийн газраа бүрдүүлэх үүрэг өгчээ. 

Тэрээр "Евро бүсэд" түргэн нэгдэхийн эсрэг байр суурьтай.  

Гэргий, 4 хүүхэдтэй.

Ангилал:1968 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Польшууд
Ангилал:Вроцлавын хүн
Ангилал:Польшийн ерөнхий сайд
Ангилал:Польшийн сайд
Ангилал:Польшийн сангийн сайд
Ангилал:Польшийн шадар сайд
Ангилал:Польшийн эдийн засагч
Ангилал:21-р зууны ноёрхогч
Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:Литва Улсын төлөөх гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Одооны засгийн газрын тэргүүн
Ангилал:Орос-Украины дайны хүн
Ангилал:Польшийн Дахин төрөлт одон шагналтан (рыцарь)
Ангилал:Хамбург Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (2-р зэрэг)
Ангилал:Эрх зүй ба Шударга ёс Намын гишүүн
Ангилал:Сеймийн гишүүн (Гуравдугаар Бүгд Найрамдах Улс)
Хятадын Үндэсний номын сан

**Хятадын Үндэсний номын сан** (хятад. хялбар. 中国国家图书馆, дуудлага *Zhōngguó guójiā túshūguǎn*, англи. *National Library of China*, товч.NLC) — БНХАУ-ын хамгийн том номын сан.

## Түүх 
Хятадын Үндэсний номын сан 1909 онд Хятадын сүүлчийн Манж Чин гүрний хаан ширээ, засгийн газартай тохиролцон "Нийслэлийн багш нарын танхимын номын сан" (хятад.- 京师图书馆) нэртэйгээр байгуулагдсан. 1911 оны Шинхайн хувьсгалын дараа "Нийслэлийн багш нарын танхим"-ыг Бээжингийн их сургууль гэж нэрлэж, номын санг 1912 оны 8-р сард Боловсролын яамны харьяанд шилжүүлж, олон нийтэд нээлттэй болгожээ. 1916 онд тус улсын Үндсэн гол номын сан болж улмаар 1928 онд Үндэсний номын сангийн статустай болсон байна. 1949 оны 10-р сард БНХАУ байгуулагдах үед тус номын сан 1,5 сая орчим нэгж байжээ. Ихэнх гол нэгжүүдийг Чан Кайши тэргүүтэй БНХУ-ынхан Тайвань арал руу дүрвэхдээ нүүлгэн авч явсан байна.

## Өнөөгийн номын сан 
Хятадын Үндэсний номын сан нь өнөөдөр үндэсний хэвлэлийн сан, үндэсний ном зүйн төв, номын сангийн мэдээлэл, шинжлэх ухаан технологийн номын сангийн үндэсний сүлжээний төв бөгөөд шинжлэх ухааны иж бүрэн номын сан болоод байна. 

2020 оны байдлаар номын 30 орчим сая ном, материалын нэгж бүхий баялаг цуглуулагатай дэлхийд 5-р том номын сан болоод байна. Номын сангийн фондод 270 мянган ховор ном, 1,6 мянган эртний ном судартай байсан ажээ. 

2021 оны байдлаар номын сан 3 хэсэг байртай:

* Эртний номнуудын байр (хятад. 古籍馆, англи. *NLC Ancient Book Library*) 1931 онд ашиглалтанд орсон бөгөөд 1987 он хүртэл Хятадын үндэсний номын сангийн төв байр байсан байна. 
* Төв байрны өмнөд хэсэг (хятад. 总馆南区, англи. *NLC South Area*) Байшицяо гүүрны хажууд (白石桥) 1987 онд ашиглалтанд орсон. 
* Төв байрны Умард хэсэг (хятад. 总馆北区, англи. *NLC North Area*) Байшицяо гүүрний хажууд (白石桥) 2003 онд барьж эхлээд 2008 онд ашиглалтанд орсон (барилгын төслийг — Михаэль Циммерман, Юрген Энгель). 80,5 мянган хавтгай дөрвөлжин талбайтай Умард хэсэгт нэг дор 8 мянган хүнд үйлчлэх хүчин чадалтай ажээ. Номын сангийн нийт талбай 280 мянган хавтгай дөрвөлжин метр ажээ. 

Хятадын Үндэсний номын сан өдөр бүр амралтын өдөргүй ажилдагаас гадна цахимаар 24 цаг ажилдаг байна. 

## Гадаад холбоос
* 

Ангилал:1909 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улсын номын сан
Ангилал:Хятадын номын сан
Ангилал:Бээжингийн барилга байгууламж
Японы Үндэсний парламентын номын сан

**Японы Үндэсний парламентын номын сан** (япон. 国立国会図書館 дуудлага-*Кокурицу Коккай Тосёкан, англи. National Diet Library of Japan*) —Японы Үндэсний цорын ганц номын сан.  Японы парламентын гишүүдэд зориулж анх 1948 онд байгуулагдсан, дэлхийн хамгийн том номын сангуудын нэг юм. Зорилго боломжоороо АНУ-ын Конгрессын номын сантай дүйцэж очно. Үндэсний парламентын номын сан Токио, Киото хотуудад үндсэн хэсгүүд байрладаг байна.

## Түүх 
Японы үндэсний парламентын номын сан нь 1890 онд Парламент бий болж Пэрүүдийн танхимын номын сан, Төлөөлөгчдийн танхимын номын сан байгуулагдаж байсан байна. Харин энэ нь анх 1872 онд Боловсролын яамны дэргэд байгуулагдсан Эзэн хааны номын санг байгуулж байжээ.  

Үндэсний парламентын номын сангийн албан ёсны нээлт сүүлд 1948 оны 6-р сард 100 мянган боть номтой анх Уулзалтын ордонд (дайны үед дэлбэрсэн хуучин Акасака ордон) болжээ. Түүний анхны захирал нь улс төрч Токужиро Канамори, дэд захирал нь философич Масаказу Накай нар байв. 1949 онд Үндэсний парламентын номын санг Үндэсний номын сантай (хуучнаар Эзэн хааны номын сан) нэгтгэж, Японы цорын ганц Үндэсний номын сан болжээ. Өмнө нь Үеногийн үндэсний номын санд хадгалагдаж байсан 1 сая боть тус номын сангийн фондоор аривжуулжээ. 

1961 онд тус номын сан Японы Парламентын байрнаас холгүй Нагататё гэдэг газар шилжүүлэн нүүлгэсэн байна.  

## Үйл ажиллагаа 
Японы хуулийн дагуу Японы хэвлэн нийтлэгчид хэвлэгдсэн бүх бүтээгдэхүүнээ Үндэсний парламентын номын санд илгээх үүрэгтэй. Энэ нөхцөл нь Япон судлалын талаарх дэлхийн шилдэг цуглуулгуудыг байнга бүрдүүлэх боломжийг олгодог. Улсын хэвлэлийн газрууд 30 ширхэг хэвлэсэн бүтээгдэхүүнээ, хувийн хэвлэлийн газрууд нэг ширхэг өгөх ёстой бөгөөд номын сангаас зах зээлийн үнийн 50 хувийг төлдөг байна. Номын сангийн ажилтнуудаас жил бүр хэвлүүлдэг “Нихон Зенкоку Шоши” (日本全国書誌, «Японы улсын номзүй») номзүйн цуглуулгад бүх ном, тогтмол хэвлэлийг оруулдаг байна. Энэ байгууллага нь АНУ, Их Британийн төв номын сангуудтай Засгийн газрын хэвлэлүүдийг тогтмол солилцдог ажээ. Ном зүйг зохион байгуулахад соронзон хальс, 1971 оноос хойш мэдээллийн технологийг ашиглаж иржээ. 

Японы Үндэсний парламентын номын сан 1 төвтэй болон 27 мэргэжлийн чиглэлийн салбаруудтай ажээ. 

## Цахимжуулалт 
Сүүлийн жилүүдэд тус номын сангийн англи, япон хэл дээрх цахим хуудас идэвхтэй хөгжин ажиллаж байна. Энэхүү цахим хуудсанд номын сангийн ерөнхий каталог, орчин үеийн 60 000 ном, эртний 37 000 ном, Японы парламентын хурлын тэмдэглэл зэрэг баримт бичгүүдийг шилжүүлэн оруулдаг болсон байна.

Ангилал:1948 онд байгуулагдсан
Ангилал:Японы номын сан
Ангилал:Улсын номын сан
Ангилал:Японы засгийн газар