Баатар-хот

**Баатар-хот** (,, ) нь 1941-1945 онд болсон "Аугаа их эх орны дайн" (Дэлхийн хоёрдугаар дайны хүрээнд болсон Зөвлөлт-Германы дайн)-ы үеэр Германы армийн түрэмгийллийг шаргуу эсэргүүцэж, баатарлагаар тэмцсэн Зөвлөлт Холбоот Улсын хотуудад олгосон цол юм. Нийт 12 хотод олгосон бөгөөд Брест цайзад "Баатар-цайз" цол олгогджээ. Энэхүү цол нь хувь хүнд олгогддог **Зөвлөлт Холбоот Улсын баатар** цолтой дүйцэхүйц шагнал юм.

Хуульд зааснаар Баатар-хотуудад ЗХУ-ын дээд одон Лениний шагнал, Алтан таван хошуу одон, баатар цолны батлахын хамт ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүлэгчдээс олгогддог байв. Мөн хотод баатар-хот гэдгийг нь илтгэх дурсгалын багана босгогдоно.

## Баатар-хотууд 
thumb|150px|Волгоград хотын сүлдэнд баатар-хот гэдгийг нь илтгэх "Алтан таван хошуу" одон дүрслэгдсэн байдаг.
*  **Санкт-Петербург** (Хуучнаар Ленинград) - Ленинградын бүслэлт
*  **Волгоград** (Хуучнаар Сталинград) - Сталинградын тулалдаан
*  **Москва** - Москвагийн тулалдаан
*  **Новороссийск**- Новороссийскийн тулалдаан
*  **Тула**- Тулагийн хамгаалалтын тулалдаан
*  **Мурманск**- мурманскийн хамгаалалтын тулалдаан
*  **Смоленск**- Смоленскийн тулалдаан
*  **Севастополь** - Севастополийн тулалдаан
* / **Одесса** - Одессын хамгаалалтын тулалдаан
* / **Киев** - Киевийн хамгаалалтын тулалдаан
*  **Керчь**- Керчийн тулалдаанууд
*  **Минск**- Минскийн тулалдаан
*  **Брест цайз** (Баатар-цайз)

## Түүх 
[thumb|250px|[Сталинградын тулалдаан (Павловын байшин)]]
thumb|250px|Севастополь дахь баатар-хотын дурсгалын самбар
"Баатар-хот" гэдэг хэллэг 1942 онд Правда сонинд хэрэглэгдэж байв. Албан ёсоор "Баатар-хот" гэдэг хэллэгийг хэрэглэсэн нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөл ойртсон 1945 оны 5 сарын 1-нд Иосиф Сталин Ерөнхий командлагчийн 20-р тушаалдаа "Баатар-хот Ленинград, Сталинград, Севастополь, Одессад ёслолын буудлага үйлдэх тухай" тушаасан байдаг.

Мөн Эх орны дайн эхэлсний 20 жилийн ойгоор 1961 оны 6 сарын 22-нд Киев хотод Лениний одон олгож, Киевийн тулалдаанд гавъяа байгуулсан хүмүүсийг "Киевийг хамгаалсны төлөө" медалийг бий болгон шагнажээ.

1965 оны 5 сарын 8-нд Эх орны дайн дууссаны 20 жилийн ойгоор ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн тогтоолоор "Баатар-хот" гэдэг цолыг албан ёсных болгож, Ленинград, Волгоград, Киев, Севастополь, Одессагаас гадна Москва хот, Брест цайзыг шагнасан байна. Харин эдгээр хотууд "баатар-хот" болсон дурсгалын өдрөө 5 сарын 8-нд биш, анх уг нэр хэрэглэгдсэн 5 сарын 1 буюу 6 сарын 22-нд тэмдэглэдэг байна.

1973 оны 9 сарын 14-нд Керчь, Новороссийск, 1974 оны 6 сарын 26-нд Минск, 1976 оны 12 сарын 7-нд Тула, 1985 оны 5 сарын 6-нд Мурманск, Смоленск хотууд уг цолыг хүртсэн юм.

1988 онд ЗХУ-ын засгийн газар "Баатар-хот" гэдэг цол олгохыг зогсоосон тул ийнхүү 12 хот, 1 цайз ийм цолтой болон үлджээ. Гэхдээ 2005 оны 4 сарын 5-нд ОХУ-ын Төрийн Дум шинээр "Дайчийн алдарт хот" () хэмээх цолыг бий болгох тухай хуулийн төслийг баталсан. Одоогоор Орёл, Ржев, Воронеж, Вязьма зэрэг хотууд нэр дэвшээд буй.

## Зургийн цомог 
1965 онд ЗХУ-ын баатар-хотуудад зориулсан марк хэвлэгдэж гарсан аж.

Зураг:Brest (timbre soviétique).jpg|Брест цайз
Зураг:Volgograd (timbre soviétique).jpg|Волгоград
Зураг:Kiev (timbre soviétique).jpg|Киев
Зураг:Odessa (timbre soviétique).jpg|Одесса
Зураг:Léningrad (timbre soviétique).jpg|Ленинград
Зураг:Moscou (timbre soviétique).jpg|Москва
Зураг:Sébastopol (timbre soviétique).jpg|Севастополь

## Югослав улсад 
ЗХУ-аас гадна Югослав улсад "Баатар-хот" гэдэг цолыг хэрэглэж байсан. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Италийн армийн эзэрхийллийг баатарлагаар эсэргүүцэж тэмцсэн Любляна (одоогийн Словенийн нийслэл) хотод 1955 онд Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын удирдагч Иосиф Броз Титогоос "Баатар-хот" цол олгожээ.

## Мөн үзэх 
* Барбаросса ажиллагаа

Ангилал:ЗХУ-ын одон ба хүндэтгэлийн медаль
Ангилал:Герман-Зөвлөлтийн дайн
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны одон ба хүндэтгэлийн медаль
Ангилал:Хотын цол