open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Люблины гурвалжин

**Люблины гурвалжин** (литв. *Liublino trikampis*, польш. *Trójkąt Lubelski*, укр. *Люблінський трикутник*) нь 2020 оны 7-р сарын 28-нд польшийн Люблин хотод Украин, Польш, Литва 3 улсуудын хооронд байгуулсан гурван талт бүс нутгийн давцан буюу платформ юм. Энэхүү 3 улсын холбоо нь цэрэг, улс төр, эдийн засаг, нийгмийн хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх, түүнчлэн Украин улсыг Европын холбоо ба НАТО-д элсэн ороход дэмжлэг үзүүлэх зорилготой гэж мэдэгдсэн юм. 

## Түүх 
Литва, Польш, Украин улсын Гадаад хэргийн сайд нар 2020 оны 7-р сарын 28-нд Люблин (Польш) хотод платформ байгуулах тухай хамтарсан тунхагт гарын үсэг зурсан юм. Сайд нар Орос улс Крымын хойг, Севастополь хотыг өөртөө нэгтгэснийг буруушааж, Донецк, Луганск мужуудын зарим эзэлсэн нутгаас цэргээ татахыг ОХУ-д уриалж, НАТО 2020 оны 6-р сарын 12-нд Украинд өргөн хүрээний түншийн статус олгосныг  сайшааж, Украиныг НАТО-гийн гишүүнчлэл авах хөтөлбөр энэ чиглэлийн дараагийн алхам болгож байгааг тэмдэглэсэн байна. 

Гурван улсын хамтын ажиллагаа нь зөвхөн аюулгүй байдлын асуудлаар хязгаарлагдахгүй, эдийн засаг, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн салбарыг ч мөн хамрах ажээ.

2020 оны 9-р сарын 17-нд Люблины гурвалжингийн орнуудын Гадаад хэргийн сайд нарын анхны уулзалт видео хурлын хэлбэрээр болов.

## Литв-Польш-Украины цэргийн бригад 
Литв-Польш-Украины цэргийн бригадыг 2009 оны 11-р сарын 17-нд олон улсын хууль тогтоомжийн дагуу бие даасан цэргийн ажиллагаа явуулах эсвэл ийм ажиллагаанд оролцох зорилготой хамтарсан цэргийн анги байгуулах тухай анх тохирсон байна. Улмаар бүх талын асуудлыг ярилцаж зохицуулсаар 2015 оны 7-р сарын 24-нд Львов дахь Хуурай замын цэргийн академийн байранд Польш, Литва, Украины Батлан ​​хамгаалахын сайд нар бригадын удирдлага, бригадын үйл ажиллагааны техникийн гэрээнд гарын үсэг зурсан байна. 2016 оны 1-р сарын 25-нд тус Цэргийн бригадын Штаб Люблин хотод ажиллаж эхэлжээ.

Энэ бригад нь нь 21-р Подхале буудлагын бригад (Польш), Агаарын довтолгооны 80-р бригад (Украин), Их гүн Бируте Улан батальон (Литва) зэрэг гурван улсын цэргийн тусгай ангиудаас бүрддэг ажээ. 2018 оны 9-р сарын 20-нд Украины цэргийн хурандаа Дмитрий Братишко бригадын даргын тушаалыг хүлээн авсан байна. 

Тус Бригадын үндсэн үйл ажиллагаанд Украины офицерууд болон цэргийн ангиудыг НАТО-гийн цэргийн стандартад сургах, үйл ажиллагааны даалгаврыг төлөвлөн явуулах, ажиллагааны бэлэн байдлыг хангах зэрэг ордог байна.
Орос, Беларусь холбоот улс

**Орос, Беларусь холбоот улс**  (орос. *Союзное государство России и Беларуси,* мөн *Союзное государство*, белар. *Саюзная дзяржава*) -Улс төр, эдийн засаг, цэрэг, гааль, валют, хууль эрх зүй, хүмүүнлэг, зах зээл, соёлын нэгдсэн орон зайг шат дараалан байгуулах Орос, Беларусийн төрөөс дээгүүрх бүтэц юм.

Түүнчлэн хэвлэл, мэдээллийн хэрэгсэлд "*Орос, Беларусийн холбоо*", "*Орос ба Беларусийн Холбооны Улс*" (СГРБ), "Беларусь, Оросын Холбооны Улс" гэсэн нэр томъёонууд тааралддаг. Хоёр улсын нийтлэг баяр бол "Беларусь, Оросын ард түмний нэгдлийн өдөр" бөгөөд үүнийг 1997 оны 4-р сарын 2-ноос хойш тэмдэглэж ирсэн. 

Орос, Беларусь холбоот улс байгуулах тухай хоёр улсын удирдагчид байнга ярьдаг боловч амьдрал дээр хоёр тусдаа улсын улс төр, эдийн засаг, шүүхийн асуудлуудыг нэгтгэхэд тулахаар боломж гардаггүй байна. 

2006 оны сүүлчээр Орос Беларусь руу нийлүүлэх байгалийн хийн үнийг огцом нэмсэнтэй холбогдуулан Ерөнхийлөгч А.Лукашенко ихээхэн сэтгэл дундуур байгаагаа илэрхийлжээ. 2007 оны 1-р сард тэрээр: "Тэд биднийг Орост нэгдэхийг шаардаж байна ... Би Беларусь улсынхаа бүрэн эрх, тусгаар тогтнолыг булшлахыг хүсэхгүй байна ..." гэж мэдэгдсэн байна.
Эртний хүмүүс галыг удирдах

Эртний хүмүүсийн галыг удирдах нь хүмүүсийн хувьслыг боловсруулсан  чухал технологи байсан.  Гал нь дулаан, гэрэлтүүлгийн эх үүсвэр болж, махчин амьтдаас (ялангуяа шөнийн цагаар) хамгаалж, ан агнуурын илүү дэвшилтэт багаж хэрэгсэл, хоол хийх аргыг бий болгосон.  Эдгээр соёлын дэвшил нь хүн төрөлхтний газарзүйн тархалт, соёлын шинэчлэл, хоолны дэглэм, зан үйлийг өөрчлөх боломжийг олгосон.  Нэмж хэлэхэд галын үйл ажиллагааг бий болгох нь хүний ​​үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэхийг зөвшөөрдөг. Хомо-гийн хамгийн эртний тодорхой нотолгооны дагуу HOMO-ээс 1.7-аас 2.0 сая жилийн өмнө .  Ойролцоогоор 1 сая жилийн өмнө Хомо эректус галыг хяналттай ашиглаж байсан "модны үнсний бичил харуурын ул мөр"-ийн нотолгоо нь эрдэмтдийн өргөн дэмжлэгтэй байна.  Хяналттай галын хамгийн эртний ул мөрүүдийн заримыг Израилийн Жейкобын охидын гүүрнээс олсон бөгөөд ~790,000 жилийн өмнөх үетэй холбоотой. Энэ газраас археологичид мөн ~780,000 жилийн өмнө хоол бэлтгэхийн тулд галыг хяналттай ашиглаж байсан хамгийн эртний нотолгоог олжээ. Гэсэн хэдий ч зарим судалгаагаар хоол хийх нь ~1.8 сая жилийн өмнө эхэлсэн гэж үздэг.Ойролцоогоор 300,000 жилийн өмнө галд шатсан цахиур чулуун ирийг Мароккогийн эртний боловч орчин үеийн бус хомо сапиенсийн олдворуудын ойролцоо олжээ.[10]  Ойролцоогоор 164,000 жилийн өмнө Өмнөд Африкийн Пиннэкл цэгт галыг орчин үеийн хүмүүс торгоны чулууг халаахын тулд галыг тогтмол, системтэйгээр ашиглаж байсан. Анатомийн хувьд орчин үеийн хүмүүс галыг өргөнөөр удирдаж байсан тухай нотлох баримтууд нь ойролцоогоор 125,000 жилийн өмнө байдаг.
Гал тогооны хэрэгсэл

**Гал тогооны хэрэгсэл** нь хоол бэлтгэхэд ашигладаг жижиг гарын хэрэгсэл юм. Гал тогооны нийтлэг ажил нь хоолны бүтээгдэхүүнийг хэмжээтэй нь хэрчих, ил гал дээр эсвэл плиткан дээр хоол халаах, жигнэх, нунтаглах, хутгах, холих, хэмжих зэрэг орно; тус бүрийн ажилд зориулсан өөр өөр хэрэгслүүд байдаг. Ерөнхий зориулалтын хэрэгсэл болох тогоочийн хутга нь олон төрлийн хоолонд ашиглагдаж болно; бусад гал тогооны хэрэгслүүд нь өндөр мэргэжлийн бөгөөд тодорхой төрлийн хоол бэлтгэхтэй холбоотойгоор л ашиглагддаг, өндөг салгагч эсвэл алимны гол гаргагч гэх мэт. Зарим мэргэжлийн хэрэгслүүд нь үйлдлийг олон удаа давтах шаардлагатай үед эсвэл тогоочийн хөдөлгөөн хязгаарлагдмал эсвэл гарын авхаалж муутай үед ашиглагддаг. Өрхийн гал тогооны өрөөний сав суулганы тоо цаг хугацаа, хоол хийх хэв маягаас хамаарч өөр өөр байдаг.

Хоол хийх хэрэгсэл нь хоол хийх зориулалттай хэрэгсэл юм. Хэрэгслүүдийг "эдлэл" гэдэг үгнээс гаралтай нэр томъёо ашиглан ангилаж болно: гал тогооны хэрэгсэл, гал тогоонд зориулсан хэрэгслүүд; зууханд болон жигнэхэд ашиглах гал тогооны хэрэгслүүд; хоол хийхэд ашигладаг бараа; гэх мэт.

Багажны хэсэгчлэн давхцаж буй ангилал бол хооллоход хэрэглэгддэг багаж хэрэгсэл (илүү ерөнхий ангиллын ширээний хэрэгсэл гэх мэт) юм. Зарим сав суулга нь гал тогооны хэрэгсэл, хоолны хэрэгсэл хоёулаа байдаг. Хутга болон бусад зүсэх хэрэгсэл) нь гал тогооны өрөөнд хоол бэлтгэх, хооллох үед хоолны хэрэгсэл болгон ашиглаж болно. Сэрээ, халбага гэх мэт бусад хутганы хэрэгсэл нь гал тогооны болон хоолны хэрэгсэл юм.
Сүүлчийн эзэн хаан (кино)

**Сүүлчийн эзэн хаан** (англи. *The Last Emperor,* итали. ''L'ultimo imperatore*) -  Италийн найруулагч Бернардо Бертолуччигийн 1987 онд бүтээгдсэн намтарчилсан уран сайхны кино юм. Уг киноны зохиолыг Манж Чин улсын сүүлчийн эзэн хаан асан Пу И -гийн 1964 онд бичсэн намтраас сэдэвлэн бүтээжээ. Продюсераар Жереми Томас ажиллсан байна. Гол дүрийг хятад гаралтай америкийн жүжигчин Жон Лоүн  (англи. *John «Johnny» Lone'', хятад. 尊龍) бүтээсэн бөгөөд киноны зөвлөхүүдийн нэг нь сүүлчийн эзэн хааны бага дүү Пу Жиэ байсан юм.

Энэ нь БНХАУ-ын эрх баригчдын Бээжингийн Хориотой хотод зураг авалт хийх зөвшөөрөл авсан анхны барууны уран сайхны кино юм.

## Шагнал 
Энэ кино 9 Оскарын шагнал авсан байна. Үүнд: "Шилдэг кино" (Жереми Томас), "Шилдэг найруулагч" (Бернардо Бертолуччи), "Шилдэг зохицсон кино зохиол" (Бернардо Бертолуччи, Марк Пеплоу), Шилдэг онцгой хөгжмийн зохиол (Рюичи Сакамото, Дэвид Бирн, Цун Су), Шилдэг зураглаач (Витторио Стораро), Шилдэг эвлүүлэгч (Габриелла Кристиани), Шилдэг бүтээлийн дизайн, тайзны дизайн (Фердинандо Скарфиотти, Бруно Чезари, Освальдо Десидери), Шилдэг хувцасны загвар (Жеймс Ачесон), Шилдэг дуу бичлэг (Билл Роу, Иван Шаррок).

## Агууллага 
Киноны үйл явдлыг намтарчилсан хоёр хэсэгт хуваасан юм. Үүнд Чин улсын эзэн хаан асан Манж-Го, Хятадын шоронгийн 981-р хоригдол хоёрын амьдралын тухай, бага наснаасаа эхлээд 1945 онд Зөвлөлтийн цэргүүдэд олзлогдох хүртэлх амьдралыг эргэн дурссаж буйгаар харуулдаг.
Оюун санааны төсөөлөл

**Оюун санааны төсөөлөл** (эсвэл **танин мэдэхүйн төсөөлөл**) гэдэг нь оюун санааны философи, танин мэдэхүйн сэтгэл судлал, мэдрэл судлал болон танин мэдэхүйн шинжлэх ухаанд гадаад бодит байдал эсвэл түүний хийсвэрлэлийг илэрхийлдэг дотоод танин мэдэхүйн бэлгэ тэмдэг юм.

Оюун санааны төсөөлөл гэдэг нь мэдрэхүйд шууд харагдахгүй байгаа зүйлийн оюун санааны дүрслэл юм. Орчин үеийн философид, ялангуяа оюун санааны философи болон оршихуйн философи гэх мэт метафизикийн салбаруудад, сэтгэцийн төсөөлөл нь санаа болон ойлголтын мөн чанарыг тайлбарлах, дүрслэх хамгийн түгээмэл аргуудын нэг юм.

Оюун санааны төсөөлөл (эсвэл оюун санааны дүрслэл) нь хэзээ ч туршлагагүй байсан болон оршин байдаггүй зүйлийг дүрслэх боломжийг олгодог. Хүний тархи болон оюун санааны дүрслэл нь хэзээ ч болоогүй эсвэл боломжгүй, оршин байдаггүй зүйлийг төсөөлөх боломжийг бидэнд олгодог. Хэдийгээр харааны дүрслэл нь илүү ихээр санагдах магадлалтай байдаг ч, оюун санааны дүрслэл нь сонсгол, үнэр, амт зэрэг мэдрэхүйн аливаа төрөлд байж болно. Стивен Косслин нь зарим төрлийн асуудлыг шийдэхэд дүрслэлийг ашигладаг гэж үздэг. Бид тухайн объектыг төсөөлөн харах, оюун санааны дүрслэлээрээ уг асуудлыг шийдвэрлэх боломжтой байдаг.

## Эшлэл
## Гадаад холбоос
* Оюун санааны төлөөлөл – *Стэнфордын Философийн нэвтэрхий толь бичиг*

Ангилал:Аналитикийн гүн ухаан
Ангилал:Оюун ухаан судлал
Ангилал:Онтологи
Ангилал:Мэдрэмж
Стандарт хэл

Стандарт хэл (эсвэл стандарт, стандарт хэлний аялгуу, стандартчилагдсан аялгуу, энгийн стандарт гэх мэт) гэдэг нь тухайн хэлний дүрэм, үгийн сан, бичгийн систем, эсвэл бусад онцлогийг нэлээд хэмжээгээр кодчилсон хэлний төрөл зүйл юм. Ихэвчлэн стандартчилалд ордог хэлний төрөл зүйлүүд нь худалдаа, засаг захиргааны төвүүдтэй холбогдсон, боловсролтой хүмүүс болон мэдээний нэвтрүүлэгт түгээмэл ашиглагддаг, сургууль болон тухайн хэлийг эх хэлнээсээ өөр хэлээр суралцагчдад өргөнөөр заадаг төрөл зүйлүүд байдаг. Хэлний нийгэмлэг дотор стандартчилал нь ихэвчлэн тодорхой нэг хэлний төрөл зүйлийг сонгож (ихэвчлэн хэлний нэгдмэл байдлыг сайжруулах зорилготойгоор), нөлөө бүхий хүмүүс хүлээн зөвшөөрч, нийгэм, соёлын хүрээнд түгээгдэж, өрсөлдөгч хэлний төрөл зүйлүүдээс ялгарч, олон төрлийн нөхцөл байдалд улам бүр ашиглагдаж, хамгийн амжилттай хүмүүсийн хэлний төрөл зүйлтэй холбогдсон байдлаар өндөр нийгмийн нэр хүндтэй болдог. Эдгээр үйл явцын нийгэм судлалын үр дүнд стандарт аялгууг ашиглагч ихэнх хүмүүс болон өөр аялгуутай хүмүүсийн олонх нь стандарт хэлний аялгуу нь бусад аялгуунаас төрөлхийн илүү давуу юм шиг, эсвэл бусад аялгууг үнэлэх үндэс болсон хэлний суурь гэж үзэх хандлагатай байдаг. Гэсэн хэдий ч ийм итгэл үнэмшил нь нийгмийн ойлголт дээр үндэслэсэн байдаг бөгөөд ямар нэгэн объектив үнэлгээнд суурилдаггүй.

Хэлний стандартчилал нь тасралтгүй явагддаг үйл явц бөгөөд хэл байнга өөрчлөгдөж байдаг тул хэрэглээний хэл нь машины эд анги шиг байнга стандартчилагдах боломжгүй юм. Стандартчилал нь тухайн хэлний бичгийн хэлбэрийг илүү нэгдмэл болгох хүсэл эрмэлзлээс үүдэлтэй байж болох бөгөөд үүний нэг жишээ нь стандарт англи хэл юм. Ихэвчлэн стандартчиллын үйл явцад нэр хүндтэй аялгууны үсэглэл (зөв бичих дүрэм)-ийг тогтворжуулах, албан ёсны дүрэм болон толь бичгүүдээр дамжуулан хэрэглээ болон тодорхой (нэр томьёоны) утгуудыг кодлох, кодлосон зүйлсийг нийтэд зөв гэж хүлээн зөвшөөрүүлэхийг дэмжих оролдлогууд багтдаг. Энэ утгаараа олон төвтэй хэл нь харилцан үйлчлэлтэй стандарт хэлний төрөл зүйлүүдтэй байдаг. Үүний жишээнд англи, франц, португал, герман, солонгос, серби-хорват, испани, швед, армян болон мандарин хятад хэлнүүд ордог.

Орос, япон зэрэг нэг төвтэй хэлнүүд нь нэг стандартчилагдсан хэлний аялгуутай байдаг.
Хэл шинжлэлийн заавар

**Хэл шинжлэлийн заавар**, мөн **зааварчилга** буюу **зааварчилсан дүрэм** гэж нэрлэгддэг нь хэлний зөв хэрэглээг тодорхойлсон дүрмийг тогтоохыг хэлдэг. Эдгээр дүрмүүд нь зөв бичгийн дүрэм, дуудлага, үгсийн сан,  үг зүй, өгүүлбэр зүй, утга зүй зэрэг хэлний янз бүрийн талуудад хамааралтай байж болно. Хэл шинжлэлийн зааварчилгаа нь стандарт хэл бий болгох, тодорхой нийгэм эсвэл нийгмийн салбарын зөв эсвэл зохистой гэж үздэг хэлбэрийг заах, эсвэл үр дүнтэй, хэв маягийн хувьд зохистой харилцааны зөвлөмж өгөх зорилготой байж болно. Хэрэв хэрэглээний сонголт нь консерватив байвал зааварчилгаа хэлний өөрчлөлтөд эсэргүүцэл үзүүлэх магадлалтай; хэрэв радикал байвал, шинэ үгсийг бий болгож болно. Заримдаа хэлний цэвэр байдалд тулгуурласан иймэрхүү дүрэмт практикууд нь зарим хэрэглээ нь буруу, нийцэхгүй, логикгүй, харилцааны үр нөлөөгүй, эсвэл гоо зүйн хувьд доогуур үнэлэгддэг гэсэн итгэлийг түгээх хандлагатай байдаг бөгөөд ийм хэрэглээ нь заасан хэрэглээнээс илүү нийтлэг байсан ч гэсэн.
Эдгээр дүрмүүд нь нийгэмд зүй зохистой, улс төрийн хувьд зөв хэл яриаг хэрэглэх талаар ч шүүмжлэлтэй байж болно.

Хэлний зааварчилсан хандлагыг академик хэл шинжлэлд хэрэглэдэг тайлбарласан хандлагатай ихэвчлэн харьцуулдаг бөгөөд энэ нь хэл яаж бодитоор хэрэглэгдэж байгааг ажиглан бүртгэх бөгөөд ямар нэг шүүлтүүр хийхгүй. Хэл шинжлэлийн судалгааны үндэс нь текст (корпус) шинжилгээ болон талбарын судалгаа байдаг бөгөөд энэ хоёр нь тайлбарлах үйл ажиллагаанууд юм. Тайлбарлах нь мөн судлаачдын өөрсдийн хэлний хэрэглээний ажиглалтыг агуулж болно. Зүүн Европын хэл шинжлэлийн уламжлалд стандарт хэлний боловсруулалт, зааварчилгаа бүхий салбар нь "хэлний соёл" эсвэл "ярианы соёл" гэж нэрлэгддэг.

## Эшлэл
Ангилал:Социолингвистик
Ангилал:Гадаад хэлний сургалт
Бяцхан Будда (кино)

**Бяцхан Будда** (англи. *Little Buddha*) — 1993 онд Бернардо Бертолуччигийн найруулсан, Руди Вурлитцер, Марк Пеплоэ нарын зохиолоор, Жереми Томасын продюсераар ажиллаж бүтээсэн драмын кино юм. Итали, Франц, Их Британийн олон улсын хамтын бүтээл болсон тус кинонд Крис Исаак, Брижит Фонда болон Киану Ривз нар ханхүү Сиддхартагийн (түүний гэгээрлийн өмнөх Будда) дүрд тоглосон байна.

## Агууллага 
Норбу ламаар ахлуулсан Бутан улсын нэгэн хийдийн (Ринпунг Дзонг) Төвөд лам нар бурхны шашны их багш Дорж ламын хойд дүр болох  хүүхдийг хайдаг байна. Норбу лам болон түүний дагасан бусад лам нар Дорж ламын хойд дүр болж төрсөн хүүхдийг оллоо гэж үздэг юм. АНУ-ын Сиэтл хотод амьдардаг архитектор болон багшийн бага хүү Жесс Конрад хэмээх америк хүүтэй лам нар уулзахаар Сиэтлд ирдэг байна. Жесси хүү лам нар болон тэдний амьдралын хэв маягийг сонирхон таашаадаг ч түүний эцэг Дин, эх Лиза нар болгоомжилж, Норбу Жесси хүүг Бутан руу авч очиж хоыд дүр мөн эсэхийг шалгуулах хүсэлтэй байгаагаа мэдэгдэхэд эцэг эхийн болгоомжлол бараг дайсагнасан байдал болж хувирдаг. Гэсэн хэдий ч түүний дотны найз нөхөд, хамтран ажиллагсдынхаа нэг нь амиа хорлоход эцэг Дин бодлоо өөрчилдөг. Дараа нь Дин хүү Жесситэй хамт Бутан руу аялахаар шийддэг. Балбад хойд дүр болох гэж байгаа Ражу, Гита хэмээх хоёр хүүхэдтэй тааралдана.

Эртний Балбад (Лумбини) Сиддхарта хэмээх ханхүү тав тухтай, хамгаалагдсан амьдралаас зугтаж, бүх нийтийн зовлон зүдгүүрийн асуудлыг шийдэхийн тулд аян замд гардаг байна. Тэрээр явах тусам амьдралын мөн чанар, ухамсар, бодит байдлын талаар гүн гүнзгий үнэнийг олж авдаг юм. Эцэст нь тэрээр Сиддхартаг өөр тийш нь чиглүүлж, устгахыг удаа дараа оролддог Мара (эгийн төлөөлдөг чөтгөр)-тэй тулалддаг. Сиддхарта өөрийн эго-гийн хуурмаг мөн чанарыг бүрэн гүйцэд ухамсарласнаар гэгээрэлд хүрч, Будда бурхан болдог.

Хэсэг хугацааны дараа гурван хүүхэд гурвуулаа Дорж ламын хойд дүр болж, түүний бие (Ражу), хэл яриа (Гита), оюун ухаан (Жесси) болох нь бодит аргаар тогтоогджээ. Залах ёслолын арга хэмжээ болж, Жессигийн эцэг мөн Буддын шашны зарим чухал мөн чанарыг ойлгож сурдаг байна. Түүний ажил дуусч Норбу лам гүн бясалгалын байдалд орж нас барав. Оршуулах ёслол эхлэхэд Норбу лам илүү өндөр онгоцноос хүүхдүүдтэй ярилцаж, тэднийг өрөвдөх сэтгэлтэй байхыг хэлж захидаг байна. Дараа нь хүүхдүүд түүний чандрыг өргөж байгаа харагдана.

Киноны төгсгөлийн үзэгдэлд киноны үеэр бүтээгдэж байсан элсэн мандал эвдэрч сүйрч буй нь гардаг.

## Дүрүүдэд 
* Киану Ривз /Keanu Reeves/ - Сиддхарта
* Инг Рученг /Ying Ruocheng/ - Норбу лам
* Крис Исаак /Chris Isaak/ - эцэг Дин Конрад
* Алекс Визендангер /Alex Wiesendanger/ -хүү Жесс Конрад
* Брижит Фонда /Bridget Fonda/ - эх Лиза Конрад
* Ражу Лал /Raju Lal/ -Ражу 
* Greishma Makar Singh -Гита
* Sogyal Rinpoche -Кенпо Тэнзин
* Ven. Geshe Tsultim Gyelsen -Дорж лам
* Ven. Khyongla Rato Rinpoche -ламтан
* Jo Champa - Мариа
* Jigme Kunsang -Чампа
* Thubtem Jampa - Пунзо
* Surekha Sikri -Сонали 
* T.K. Lama -Сангай
* Doma -Ани ла
* Santosh Bangera -Чана (хунтайж Сиддхартагийн тэрэгчин)
Анико

**Анико, Анигэ** эсвэл **Аранико** (балба: अरनिको, Хятад: 阿尼哥; 1245–1306) нь Балба болон Юань гүрний урлаг, эдгээр нутаг дэвсгэр дэх урлагийн гол төлөөлөгчдийн нэг байв. Тэрээр Абхая Маллагийн үед Катмандугийн хөндийд төрсөн. Тэрээр Бээжин дахь Миаоин сүмд Цагаан суварга барьснаараа алдартай. Жаябхимадевагийн үед түүнийг Төвдөд алтан суварга барих төсөлд илгээж, мөн лам хувраг болох эхлэл болжээ. Түүнийг Төвөдөөс Юань гүрнийг үндэслэгч эзэн хаан Хубилайн ордонд ажиллаж, Гималайн нурууг дамнасан урлагийн уламжлалыг Хятадад авчирчээ. Аранико 80 гаруй уран бүтээлчдийн багийг удирдан Хятад болон Төвөдөд очиж суварга маягийн хэд хэдэн барилгыг барьжээ. Хожмын насандаа лам хуврагаас татгалзаж, гэр бүлтэй болсон.

Араниког Төвөдэд, улмаар Шанду дахь Юанийн ордонд авчирсан үйл явдал бол Хубилай хаанаас 1260 онд Төвөдийн буддын шашны Сажа урсгалын тавдугаар хамба лам Дрогон Чогял Пагвад Сүэрт алтан суварга барих зарлиг буулгасан явдал байв. (төвөд: "Чос рже па" буюу "Номын эзэн"), энэ нь шашны дөрөв дэх хамба лам Сажа Бандита (1182–1251) юм. Хубилай хааны зарлиг бол Сажа сургаалыг хүлээн зөвшөөрсний нэг үзүүлэлт юм.

1294 онд Хубилай хааныг нас барсны дараа Аниког эзэн хаан, хатан хаан нарын хөргийг бүтээсэн хүний нэг гэж үздэг.
Ангилал:1245 онд төрсөн
Ангилал:1306 онд өнгөрсөн
Ангилал:Юань улсын хүн
Ангилал:Балбын хүн
Ангилал:Балбачууд
Мэдлэгийн эдийн засаг

**Мэдлэгийн эдийн засаг**

Мэдлэгийн эдийн засаг буюу мэдлэгт суурилсан эдийн засаг нь техник, шинжлэх ухааны инновацийн хөгжилд хувь нэмэр оруулдаг эдийн засгийн систем юм. Бизнесийн хөгжлийн үйл явцыг гүнзгийрүүлэхийн тулд шинэлэг санаа, мэдээлэл, практикийн эх үүсвэр нь хүний ​​капитал, оюуны өмчөөс илүү хамааралтай байх нь үнэ цэнийн гол элемент юм. Биет орц, цэвэр нөөцөд найдах нь бага. Мэдлэгт суурилсан эдийн засаг нь орчин үеийн эдийн засгийн өсөлтийг хангахад байгууллагын орчин дахь биет бус хөрөнгийн чухал үүрэгт тулгуурладаг.

Тодорхойлолт

Мэдлэгтэй эдийн засаг нь микро болон макро эдийн засгийн орчинд өндөр ур чадвартай ажиллах хүчийг агуулдаг; байгууллага, үйлдвэрүүд дэлхийн зах зээлийн хэрэгцээг хангах тусгай ур чадвар шаардсан ажлын байр бий болгодог. Мэдлэгийг хөдөлмөр, хөрөнгийн нэмэлт орц гэж үздэг. Зарчмын хувьд хүний ​​үндсэн хөрөнгө бол мэдлэг, эдийн засгийн үнэ цэнийг бий болгох чадвар юм.
Ярианы хэл

**Ярианы хэл** нь бичгийн хэлээс ялгаатай нь тодорхой дуу авиа эсвэл (өөрийн тодорхойлолтоос хамааран) гарын авлагын дохиогоор үүсдэг хэл юм. Амны хэл буюу дууны хэл нь бие, гараараа үүсдэг дохионы хэлээс ялгаатай нь дууны замаар үүсдэг хэл юм.

## Тодорхойлолт 
"Ярианы хэл" гэсэн нэр томъёог заримдаа зөвхөн аман хэл, ялангуяа хэл судлаачид дохионы хэлийг оруулахгүй, "ярианы", "аман", "дууны хэл" гэсэн нэр томъёог ижил утгатай болгоход ашигладаг. Бусад нь дохионы хэлийг "яридаг" гэж нэрлэдэг, ялангуяа тэмдгийн бичмэл хуулбараас ялгаатай.

Ярианы болон бичгийн хэлний хоорондын хамаарал

Ярианы хэл ба бичгийн хэлний хоорондын харилцаа нь нарийн төвөгтэй байдаг. Хэл шинжлэлийн салбарын хүрээнд яриа бол хүний ​​төрөлхийн чадвар, бичгийн хэл бол соёлын шинэ бүтээл гэдэгтэй одоогийн санал нэгдэж байна. Гэсэн хэдий ч зарим хэл шинжлэлийн судлаачид, тухайлбал Праке сургуулийнхан бичгийн болон ярианы хэл нь ялгаатай шинж чанартай байдаг гэж үздэг бөгөөд энэ нь бичгийн хэл нь ярианы хэлнээс хамааралтай байхын эсрэг маргах болно.
Ангилал:Хэл зүй
Эдийн засгийн тэгш бус байдал

**Эдийн засгийн тэгш бус байдал** гэдэг нь а) орлогын тэгш бус байдал буюу орлогын хуваарилалт (хүмүүст төлсөн нийт мөнгийг тэдний хооронд хэрхэн хуваарилдаг), б) баялгийн тэгш бус байдал эсвэл баялгийн хуваарилалт (хүмүүсийн эзэмшиж буй нийт баялгийн нийлбэр хэрхэн хуваарилагддаг) гэсэн ерөнхий нэр томъёо юм. өмчлөгчдийн дунд), в) хэрэглээний тэгш бус байдал (хүмүүсийн зарцуулсан нийт мөнгийг зарцуулагчдад хэрхэн хуваарилах). Эдгээрийг тус бүрийг хоёр буюу түүнээс дээш үндэстний хооронд, нэг үндэстний дотор, эсвэл дэд хүн амын дунд болон доторх (бага орлоготой бүлэг, өндөр орлоготой бүлэг, тэдгээрийн хооронд, насны бүлэг болон хооронд гэх мэт) хэмжиж болно. үе хоорондын бүлгүүд, жендэрийн бүлэг дотор болон тэдгээрийн хооронд гэх мэт , нэг эсвэл олон үндэстний) 
Орлогын тэгш бус байдлын хэмжүүрийг орлогын тэгш бус байдлыг хэмжихэд ашигладаг бөгөөд Жини коэффициент нь өргөн хэрэглэгддэг. Хэмжилтийн өөр нэг төрөл бол тэгш бус байдлыг харгалзан үзсэн статистикийн нийлмэл индекс болох Тэгш бус байдлын тохируулсан Хүний хөгжлийн индекс юм.Тэгш байдлын чухал ойлголтуудад тэгш байдал, үр дүнгийн тэгш байдал, боломжийн тэгш байдал орно.
Рам Чандра Паудел

**Рам Чандра Паудел** (балба: रामचन्द्र पौडेल ; 1944 оны 10-р сарын 14-нд Танаху, Балбад төрсөн) -Балбын улс төрч, 2023 оны 3-р сарын 13-наас хойш Балба улсын 3 дахь Ерөнхийлөгч.

Балбын Конгресс намд дээгүүр албан тушаалтай асан Паудел өмнө нь 1994-1999 онд Төлөөлөгчдийн танхимын даргаар ажиллаж байсан бөгөөд 1999-2002 онд Шадар сайд, Дотоод хэргийн сайдаар ажиллаж байжээ. Анх 1991 онд парламентад сонгогдсон тэрээр олон тооны сайдын албан тушаал хашиж, 2009-2013 онд Непалын Конгресс дахь парламентын намын даргаар болон Сөрөг хүчний удирдагчаар ажилласан.

Рам Паудел 15 гаруй жил ухамсрын хоригдол байхдаа янз бүрийн хэргээр, ялангуяа панчаяатын системийг эсэргүүцсэн хэргээр хоригдож байсан.
Габриэлюс Ландсбергис

**Габриэлиус Ландсбергис** (1982 оны 1-р сарын 7-нд ЗХУ-ын Литв улсын Вильнюс хотод төрсөн) Литвийн төр, улс төрийн зүтгэлтэн. 2020 оны 12-р сарын 11-нээс Бүгд Найрамдах Литва Улсын Гадаад хэргийн сайд. Бүгд Найрамдах Литва Улсын Сеймийн гишүүн. "Эх орон нэгдэл" намын дарга - Литвийн Христийн ардчилсан нам. Тэрээр 2015 оноос хойш "Эх орны холбоо" намын даргаар ажиллаж байна. Литвийн яруу найрагч Витаутас Ландсбергисийн хүү бөгөөд улс төрч Витаутас Ландсбергисийн ач хүү.

## Намтар 
Габриэлиус Ландсбергис 1982 оны 1-р сарын 7-нд Вильнюс хотод төрсөн.

2003 онд Ландсбергис Вильнюсын Их сургуулийн түүхийн факультетийг төгсөж, бакалаврын зэрэг авсан бөгөөд 2005 онд Вильнюсийн их сургуулийн Олон улсын харилцаа, улс төр судлалын дээд сургуулийг олон улсын харилцааны чиглэлээр магистрын зэрэг хамгаалсан.

Тэрээр Литвийн Гадаад хэргийн яам, Литвийн Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар ажиллаж байсан. 2007 онд Бельгийн Вант Улс болон Люксембургийн Их Гүнт улсад суугаа Литвийн Элчин сайдын яаманд ажилласан. Ландсбергис 2011 онд Литвад буцаж ирээд Литвийн Засгийн газрын ХЭГ-т ажиллаж байсан. Ландсбергис Литв (уугуул) болон англи хэлээр чөлөөтэй ярьдаг.

## Гэр бүл 
Ландсбергисийн эцэг Литвийн зохиолч Витаутас В.Ландсбергис, эх нь Гидре Букелите гэдэг. Габриэлиус бол Литвийн нэрт улс төрч Витаутас Ландсбергисийн ач хүү бөгөөд "Сажудис"-ыг үүсгэн байгуулагчдын нэг, Литва улс ЗХУ-аас тусгаар тогтнолоо зарласны дараа тус улсыг сэргээн босгох Литвийн Сеймийн дарга байсан юм.

Түүний өвөг эцэг нь 1941 онд маргаантай Литвийн идэвхтнүүдийн фронтын байгуулсан Литвийн түр засгийн газрын сайд Витаутас Ландсбергис-Жемкалнис байв. 1959 онд Жемкалнис Австралид цөллөгөөс Төмөр хөшгийг даван ЗХУ-д буцаж ирсэн нь тухайн үеийн онцгой тохиолдол байсан бөгөөд Зөвлөлт Литвад түүнд хөнгөлөлт олгосон юм.

Тэрээр Austėja Landsbergienė (төрсөн овог Čijauskaitė)-тэй гэрлэсэн. Хосууд дөрвөн хүүхэдтэй.
Должингийн Довдон

**Должингийн Довдон** (1934 оны 3-р сарын 11-нд Булган аймгийн Хутаг-Өндөр суманд төрсөн- 2011 оны 7-р сарын 10-нд нас барсан)- Монгол Улсын баримтад киноны найруулагч, жүжигчин.  

## Намтар 
Д.Довдон 1934 онд Булган аймагт малчин ард Должингийн гэрт мэндэлсэн байна. 

Тэрбээр 1944-1949 онд Булган аймгийн төвийн дунд сургууль, 1950 онд Улаанбаатар хотын мал эмнэлэгийн техникум, 1953-1957 онд Урлагийн сургуулийн найруулагчйин ангид тус тус суралцан төгсөөд ажлын гараагаа Завхан аймгийн Соёлын ордны найруулагчаас эхэлжээ. 

1959 оноос Урлагийн хэрэг эрхлэх хороонд жүжигчний  мэргэжилтэнээр дэвшин ажиллаж байгаад 1960-1965 онд ЗХУ-ын Бүх Холбоотын Кино урлагийн дээд суруульд И.П.Копалений урланд баримтат киноны найруулагчийн мэргэжлээр суралцан төгссөн. 1965 оноос "Монгол кино" үйлдвэрт шилжин ирж ажилласан байна.

Тэрээр амьдралынхаа 40 гаруй жилийг Монголын кино урлагт зориулсан тэрбээр 400 гаруй баримтат кино туурвиж, 30 шахам уран сайхны киноны гол болон туслах дүр бүтээжээ. Галт тэрэгний хурдаар", "Найрамдлын наран дор", "Андын тус алсдахгүй", "Баян хангайн жавхаа", "Бүхий олон багачууд", "Бид пионер", "Найрсаг айлчлал", "Их говийн зоригтон" зэрэг 400 гаруй баримтат кино, 200 орчим кино мэдээ, сэтгүүлийн найруулагчаар ажилласан байна.

Түүнчлэн "Хүргэн хүү"-гийн Хөдөлмөрийн баатар Дэмбэрэл, "Их говийн жонон"-гийн сэтгэцийн өвчтэй лам, "Босоо ороолон"-гийн өвгөн Жигжид, "Уяа" киноны уяач сохор өвгөн, "Хааны сүүлчийн хатан"-ы Эзэн Богдын итгэлт зөвлөх лам, "Цэргийн хүү"-гийн туслах дүрээр үзэгч олныхоо сэтгэлд хоногшиж үлдсэн байна. Энэ дотор "Хүргэн хүү" киноны Дэмбэрэлийн дүрээр манай үзэгч олны сэтгэлд үлдсэн юм. 

Тэрээр "Хүргэн хүү" кинонд тоглосон тухайгаа:- "Миний анхны уран сайхны кино. Тэр үед "Монгол кино нэгтгэл" одоогийн байрандаа дөнгөж орж байсан. Би ч шинэхэн ажилчин байлаа. Нэг өдөр явж байсан чинь миний ард хоёр хүн "Нөгөөдөх чинь энэ явж байна" гээд л яриад байна. Эргээд харсан чинь Жигжид найруулагч, зураглаач Цэрэн хоёр "Довдон чамтай нэг уулзаадахъя" гэлээ. Тэгээд Жигжид найруулагчийн өрөөнд орлоо. Жигжид найруулагч "Би кино хийж байгаа. Одоо дүрээ сонгож байна. Гол дүрд чи яг тохирох юм байна" гээд л намайг сонгосон. Тэр үед уран сайхны кинонд дүр сонгоно гэдэг нарийн байлаа шүү дээ. Аймаг орон нутгаар хүн хайгаад л явчихна. "Хүргэн хүү" киноны хадам аав Найдан гуайг Ховдын театраас олж ирсэн байдаг юм" хэмээн дурсан ярьсан байдаг.

Түүний зээ хүү Хосбаяр гэж балетчин залуу Японд балетийн багшаар ажиллаж байсан. 

Д.Довдон 2006-2010 онд “Сэлэнгэ пресс” компанид жижүүрийн ажил хийсэн байна. Тэрээр байгууллагынхаа өвлийн өвгөн болсон. Мөн Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын болон Баянзүрхийн Ардчилсан намын шинэ жилд өвлийн өвгөн болж байжээ.
Самдангийн Батсүрэн

**Самдангийн Батсүрэн** (1944 онд Баянхонгор аймгийн Заг суманд төрсөн)- Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан. Цэвээний Дорж, Биндэрьяагийн Цэенханд нарын хамт Үндэсний ТВ-ийн анхны нэвтрүүлэгчдийн нэг. 

## Намтар 
Бага насаа Батсүмбэр, Аршаант хавийн төмөр замын өртөөнд өнгөрөөжээ.

1944 онд Баянхонгор аймгийн Заг суманд төрсөн. 1959 онд Хүн эмнэлгийн дунд сургуулийг бага эмч мэргэжлээр төгссөн.

1967 онд 2 сар ЗХУ-д курст сууж телевизийн нэвтрүүлэгчийн уралдаант сонгон шалгаруулалтаас тунаж үлдээд  Монголын радио телевизэд нэвтрүүлэгчээр ажиллаж эхэлжээ.

1978 онд МУИС-ийг хуульч мэргэжлээр сурч төгссөн. 

С.Батсүрэн олны танил болсон "Хүргэн хүү" киноны Жамц "баян"-ы охин Должинд тоглохынхоо өмнө нэг киноны эпизодины дүрд тоглож байжээ.

## Бүтээлүүд 
1970 он "Дайны тухай өгүүллэгүүд (Далайд дусал нэмэр)" -сувилагч

1971 онд "Хүргэн хүү " -Должин.

1989 он "Алтан шонхор" -Хиян баатарын эхнэр

1992 он "Цөвүүн цагийн богд" -хатан

1990 он "Эзэнгүй айл",  "Ээж" зэрэг кинонуудад тогложээ.

1997 онд "Залуу нас бид хоёр" дурсамж номоо бичсэн байна.

## Гэр бүл 
Түүний хань Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн, Доктор, Профессор зохиолч, зураач Ж.Саруулбуян юм.
Очирбатын Ичинхорлоо

**Очирбатын Ичинхорлоо** (1952 онд Завхан аймагт төрсөн ) -Монгол Улсын Ардын багш, гавъяат жүжигчин, СУИС-ийн дуурийн дуулаачийн ур зүйн багш.

## Намтар 
Тэрээр Завхан аймгийн уугуул Очирбатын охин болж төрсөн. Сүүлд нагац ахындаа хот руу очиж Баянчандманий дунд сургуульд найман настайдаа элсээд 7-р ангиа 1967 онд төгсөөд Санхүүгийн хоёр жилийн сургуульд орох хуваарь авсан ч дуучин болох сонирходоо хөтлөгдөөд ороогүй байна.  Харин 15 настай Улсын Ардын Дуу Бүжгийн чуулгад шалгуулж контрабасчин дагалдан болжээ. 

Сүүлд 1969 онд Болгар улс руу анхны дуурийн дуучдаа бэлтгэхээр улсаас Хөгжмийн дээд сургуульд сургахаар явуулжээ. Тэгээд Ардын жүжигчин Ж.Жаргалсайхан, Жамъянжав, хөгжмийн зохиолч, Вальсийн хаан Түмэнжаргал болон Борхүү, Гомбосүрэн, Дашцэрэн зэрэг ах, эгч нартайгаа жаахан охин Болгар луу явж, 6 жил сурсан. 

Тэнд Италийн бельканто сургалтаар хичээллэсэн. Болгарын дуурийн дуулаачид тэр үед нэрд гарсан байсан л даа.  Түүний багш төгөлдөр хуурч, Добри Спирасеевски дуулах эрдмийг эзэмшүүлжээ. 

О.Ичинхорлоо сургуулиа сопрано хоолойтой төгсөөд Улсын Дуурь Бүжгийн театрт гоцлол дуучнаар ажиллаж Ж.Пуччинигийн “Чио Чио Сан” дуурийн Чио Чио Сан, Кети Пинкертон, В.Мураделийн “Октябрь” дуурийн Мануша, Ш.Гуногийн “Фауст” дуурийн Маргирита, А.Бородинийн “Игорь Ван” дуурийн эмэг эх, С.Рахманиновийн “Алеко” дуурийн Земфира, С.Гончигсумлаагийн “Үнэн” дуурийн Ядмаа, Б.Дамдинсүрэнгийн “Учиртай гурван толгой” дуурийн Нансалмаа, Хоролмаа, “Тэмцэл” дуурийн Дуламсүрэн, Л.Мөрдорж “Хөхөө намжил”-ын Уянга, Д.Лувсаншарав “Хан бүргэд”-ийн Норовлхам зэрэг давтагдашгүй сайхан дүрүүдийг бүтээн урлагийн нандин өв үлдээсэн байна.

Тэрээр 56 жил дуурийн урлагийг хөгжүүлэхийн төлөө зүтгэсэн байна. Түүний шавь нар бол дуурийн дуучин МУГЖ Ганбаатарын Ариунбаатар, эстрадын дуучин Жарантайн Алтанцэцэг, Даваасүрэнгийн Отгонжаргал гэх мэт олон дуучид юм.
Иван Бунин

**Иван Алексеевич Бунин** (1870 оны 10-р сарын 10-нд Оросын хаант улсын Воронеж хотод төрсөн—1953 оны 11-р сарын 8-нд Парис хотод нас барсан) — 1933 оны Нобелийн уран зохиолын шагналтан, оросын зохиолч, яруу найрагч, орчуулагч.

## Намтар 
Иван Бунин ядуу язгууртны гэр бүлд төрж бие даасан амьдралаа эрт эхлүүлж бие дааж эхэлсэн байна. Залуудаа сонин хэвлэл, албан газар ажиллаж, их аялсан юм. Буниний хэвлэгдсэн бүтээлүүдийн эхнийх нь "С. Я Надсоны булшны дээгүүр" шүлэг юм (1887); Анхны яруу найргийн түүвэр 1891 онд Орёл хотод хэвлэгджээ.

1918 оны зун тэрээр Москваг орхиж Одесса хотод жил гаруй болоод 1920 оны 1-р сард Оросын Октябрын хувьсгалаас зугатаж Франц руу усан онгоцоор цагаачилсан байна. "Арсеньевын амьдрал" роман, "Суходол", "Тосгон", "Митягийн хайр" өгүүллэгүүд, "Сан Францискогийн ноёнтон" (1914-15), "Амьсгал амархан", "Антоновын алим" өгүүллэгийн зохиолч (1900), "Хараал идсэн өдрүүд" (1918-20), "Нарны цохилт" (1925), "Харанхуй гудамж" (1937-1945, 1953) өгүүллэгийн түүвэр болон бусад бүтээлүүдтэй.

1933 онд Иван Бунин утга зохиолын салбарт Нобелийн шагнал хүртсэн Оросын анхны зохиолч болж байсан.
Дагва-Очирын Элбэгсайхан

**Дагва-Очирын Элбэгсайхан** (Булган аймгийн Хангал суманд 1939 онд төрж, 2004 онд нас барсан) - Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан, кино жүжигчин бөгөөд киноны дуу оруулагч, найруулагч.

## Намтар 
Кино үйлдвэрийн дууны тасагт техникч хийгээд жил гаруй ажиллаж байтал 1959 онд Монгол Улсын Багшийн их сургуульд Кино драмын анги нээхээр болж, 100 гаруй хүүхэд шалгуулснаас тэрээр зургаад орж тэнцэн тус сургуулийн Кино драмын ангийн анхны оюутнуудын нэг болсон байна. 

1959-1963 онд УБДС-ийн кино, драмын ангийг Б.Жамсран найруулагч төгсөх курсийн оюутан байхад нь “Аман хуур” киноны Төмөрийн дүрд тоглох санал тавихад уухайн тас зөвшөөрч, уг бүтээлээрээ дипломоо онц дүнтэй хамгаалсан гэнэ. 

Д.Элбэгсайхан Монголкино үйлдвэрт орчуулгын киноны жүжигчнээр ажиллаад удаагүй байхдаа ЗХУ-ын “Илд бамбай” гэж 4 анги том киноны гол дүрийн дууг оруулсан нь түүнд хамгийн том сургууль болсон юм. Д.Элбэгсайхан орчуулгын 590 гаруй кинонд дуу оруулж, мөн Монголын уран сайхны кинонд дуу оруулах тоглолтыг дагнан хийж байсны дээр уран сайхны олон кинонд дүр бүтээж үзэгч олны талархлыг хүлээжээ. 1993-2004 он хүртэл МҮОНТ-ын орчуулгын киноны дуу оруулагч жүжигчнээр ажиллаж олон зуун кинонд дуу оруулсан байна. 

## Тоглосон кинонууд 
* Аман хуур– Төмөр, 1963 он
* Гэмшил зэмлэл – Батболд, 1965 онп
* Нийслэл хүү – 1968 он
* Өглөө – 1968 он
* Анхны алхам - адуучин, 1970 он
* Хүргэн хүү –  туслах дүр 1970 он
* Хайрхан өндөр хаа байна – Төмөр, 1978 он
* Газрын жигүүр – Дондов 1978 он
* Эхлэл – Алиасүрэн, 1980 он
* Тэмцлийн оч – 1982 он
* Санаж яваарай – Хүрлээ 1984 он
* Ирж яваа цаг – 1986 он
* Мандухай цэцэн хатан – түшмэл 1988 он
* Хачин хүн – 1989 он
* Хааны сүүлчийн хатан – Балжинням 2000 он

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын киноны дуу оруулагч
Ангилал:Хангалын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1939 онд төрсөн
Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Бернардо Бертолуччи

**Бернардо Бертолуччи** (итали. *Bernardo Bertolucci* ; 1941 оны 3-р сарын 16-нд Италийн Парма хотод төрсөн - 2018 оны 11-р сарын 26-нд Ромд нас барсан) - Италийн кино найруулагч, жүжгийн зохиолч, яруу найрагч.

1960-аад онд тэрээр Годар, Пасолини нарын дагалдагч байсан бөгөөд коммунизм, фрейдизмыг сонирхож, кинондоо нийгмийг хувь хүмүүстэй нарийн уялдуулж чаддаг байв. Олон кинон дээр тэрээр хүний ​​бэлгийн харьцааны хориотой хэлбэрүүдэд болох цус ойртолт, гурвалсан байдал, ижил хүйстнүүдийн бэлгийн харьцаанд хандаж байсан. 

Тэрээр Италийн шүүмжлэгчдийн дунд "хиароскурогийн бурхан" хэмээн хочилдог зураглаач Витторио Стораротой байнга хамтран ажилладаг байв. “The Conformist” (1970), “Last Tango in Paris” (1972) зэрэг кинонуудаараа нэр олсоны дараа тэрээр Италиас гадуур, тэр дундаа Буддын шашинтай Дорнодод ажиллаж, өөрийгөө “эргэлзэгч Буддист” хэмээн нэрлэжээ.

1987 онд "Сүүлчийн эзэн хаан" нэртэй намтар уран сайхны киноны зохиолыг найруулж, зохиол бичсэний төлөө Оскарын шагнал авсан.
Халвариа

**Халвариа** бол Alveolata болон Stramenopiles (Heterokonta) зэрэг протистуудын ангилал зүйн бүлэг юм. 

2007, 2008 онуудад хийсэн шинжилгээнээс үзэхэд страменопил ба цулцангийн яс нь хоорондоо холбоотой бөгөөд парафилетик бүлэг болох хромалвеолатуудаас багассан бүлгийг үүсгэдэг болохыг тогтоожээ. Хоёр салаа нь Ризариа (анхдаа зургаан гол эукариот бүлгийн нэг)-ийн хамт SAR супер бүлэг гэж нэрлэгддэг бүлгийг үүсгэдэг.   

2016 онд хийсэн филогеномийн шинжилгээ нь Халвариагийн талаар эргэлзээ төрүүлж, Алвеолата нь Ризариагийн эгч дүүс ( *R + A бүлгийг* үүсгэдэг) шинэ ризарийн дарааллын өгөгдлөөр дамждаг бөгөөд Халвариаг дэмжих нь бага таксон түүвэрлэлтийн олдвор байж магадгүй юм . салбар татах . 

Гэсэн хэдий ч 2021 оноос хойшхи дүн шинжилгээ нь Халвариаг хатуу давхарга гэж баталж байна.
Өдөөгч

: 20 мг тогтвортой ялгаруулдаг (SR) шахмал]]
**Өдөөгч** (мөн **төв мэдрэлийн тогтолцооны өдөөгч**, **психостимулянт** гэж нэрлэдэг) нь тархины үйл ажиллагааг нэмэгдүүлдэг **эмийн** бүлэг юм. Эдгээрийг сонор сэрэмж, анхаарал, урам зориг, танин мэдэхүй, сэтгэл санааны байдал, бие бялдрын гүйцэтгэлийг сайжруулах гэх мэт янз бүрийн зорилгоор ашигладаг. Хамгийн түгээмэл өдөөгч бодисуудын зарим нь кофеин, никотин, амфетамин, кокаин, метилфенидат, модафинил юм .

Өдөөгч нь нейрон хоорондын синапс дахь допамин, норэпинефрин, серотонин, гистамин, ацетилхолин зэрэг зарим нейротрансмиттерийн түвшинд нөлөөлж ажилладаг. Заримдаа өдөөгч нь нейротрансмиттерийн рецепторуудтай холбогдож ажилладаг. Эдгээр нейротрансмиттерүүд нь сэрэл, анхаарал, урамшууллын систем, суралцах, санах ой, сэтгэл хөдлөл зэрэг янз бүрийн функцийг зохицуулдаг. Тэдний хүртээмжийг нэмэгдүүлснээр өдөөгч нь тодорхой эм, тун, хэрэглэх зам, хувь хүний хүчин зүйлээс хамааран бага зэргийн өдөөлтөөс эхлээд эйфори хүртэл олон төрлийн үр нөлөөг бий болгож чадна. 

Өдөөгч бодисууд нь эмнэлгийн болон эмнэлгийн бус зорилгоор удаан хугацааны туршид ашиглагддаг. Эдгээр нь нарколепси, анхаарал сулрах гиперактив эмгэг (ADHD), таргалалт, сэтгэл гутрал, ядрах зэрэг янз бүрийн өвчнийг эмчлэхэд ашигладаг. Эдгээрийг оюутнууд, тамирчид, уран бүтээлчид, ажилчид, цэргүүд гэх мэт янз бүрийн бүлгийн хүмүүс амралт зугаалгын эм, гүйцэтгэлийг сайжруулах бодис, танин мэдэхүйн сайжруулагч болгон ашиглаж ирсэн.

Гэсэн хэдий ч өдөөгч нь донтолт, хүлцэл, таталт, сэтгэцийн эмгэг, айдас түгшүүр, нойргүйдэл, зүрх судасны эмгэг, мэдрэлийн хордлого зэрэг болзошгүй эрсдэл, гаж нөлөө үзүүлдэг. Өдөөгч бодисыг буруугаар ашиглах, урвуулан ашиглах нь хэтрүүлэн хэрэглэх, хараат байдал, гэмт хэрэг, хүчирхийлэл зэрэг эрүүл мэнд, нийгмийн ноцтой үр дагаварт хүргэж болзошгүй юм. Тиймээс сэргээшийн хэрэглээг ихэнх улс оронд хууль тогтоомж, бодлогоор зохицуулдаг бөгөөд зарим тохиолдолд эмчийн хяналт, жороор шаарддаг.
Бүх цэргийн Их хар сүлд

**Бүх цэргийн Их хар сүлд** бол туурга тусгаар Монгол Улсын Төр, цэргийн сүр хүчний бэлгэдэл, сүсэглэн дээдлэх оройн дээд шүтээн гэж үздэг. Бүх цэргийн хар сүлдийг цэнгүүлэх тайлга, цагаалах тайлга гэх ёслол байдаг.

Бүх цэргийн Их хар сүлдийн тайлга нь монгол цэргийн оройн дээд шүтээн Бүх цэргийн Их хар сүлдээ хүндэтгэн цэнгэл баяслыг нь хөгжөөж, түүнд цэрэг эрсийнхээ эрдэм чадал, ид хав, сүр хүчийг илтгэн харуулж буй ёслол хүндэтгэлийн ажиллагаа юм.

Цэнгүүлэх тайлгыг хоёр жилд нэг удаа, зуны дунд сард туг сүлдний зохилдлоготой өдөр хийдэг бол цагаалах тайлгыг жил бүрийн хаврын тэргүүн сарын шинийн гурванд байрлаж буй өргөөнд нь зохион байгуулдаг юм.

Хар сүлдийг цэнгүүлэх тайлгыг Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутаг, туг сүлдний зохилдлоготой “Агуйт” ууланд үйлддэг байна. Энэхүү уул нь Баянзүрх хайрханы салбар уул юм. Энэ бол түүхэн дурсгалтай, түүхэнд холбогдох олон баримттай нутаг юм. Ард нь Чингис уул, Тулгат гурван гацаа буюу Тулуйн төрсөн газар бий гэдэг. Энэ хавьд Чингис хааны түмэн хишигтэн цэргүүд байрлаж байсан, их хааны ташуур олдсон газар гэж түүхэнд тэмдэглэгдсэн онцлогтой газар юм.
Монгол генералын өдөр

**Монгол генералын өдөр** -1944 оны 4-р сарын 28-нд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн тогтоолоор анх цэргийн "генерал" цол олгосон өдрийг  2004 оноос тэмдэглэж ирсэн байна. 

## Түүх 
БНМАУ-ын Ардын сайд нарын Зөвлөлийн 1944 оны 4-р сарын 28-ны №52 дугаар тогтоолоор “Эх орныхоо эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг батлан хамгаалах үйл хэрэгт онц гарамгай гавьяа байгуулсан цэргийн дээд дарга нарт олгоно” гэж заажээ. Улмаар Ю.Цэдэнбал, Ж.Лхагвасүрэн, С.Балдан, Д.Дамдинхүү, С.Равдан, Б.Дорж, Г.Дагдан, Б.Шагдаржав, Г.Рэндоо, М.Зайсанов, Р.Осор нарын 11 цэргийн зүтгэлтэнд "Генерал" цол олгосон түүхтэй. 

Энэ өдрийг 2004 оноос хойш “Монгол генералын өдөр” болгон тэмдэглэж ирсэн байна. Төрийн цэргийн болон хууль сахиулах байгууллагууд жил бүр цэргийн дээд "генерал" цолтнуудаа хүлээн авч, хүндэтгэл илэрхийлдэг уламжлал тогтоод байна. 

Тухайлбал, Ю.Цэдэнбал, Б.Дорж, Ж.Лхагвасүрэн, Д.Гунгаа, Б.Цог, Ж.Гүррагчаа нарын БНМАУ-ын баатар 6, Ю.Цэдэнбал, Ж.Жамьян, Б.Цэдэн-Иш нарын Хөдөлмөрийн баатар 3, дайн, байлдаанд оролцсон 34, төрийн өндөр албан тушаал хашсан 20 гаруй, сансрын нисгэгч 1, энхийг дэмжих ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэсэн болон олон улсын байгууллагад ажилласан 10 гаруй генерал төрөн гарчээ.

Харин Онцгой байдлын байгууллагаас хурандаа генерал С.Равдан, дэслэгч генерал Ч.Түмэндэмбэрэл, дэслэгч генерал Г.Дамдинсүрэн, хошууч генерал Ч.Мижид, хошууч генерал Э.Цэрэндорж, хошууч генерал Д.Лхагвасүрэн, хошууч генерал Г.Махбариад, хошууч генерал О.Отгонжаргал, хошууч генерал П.Сүндэв, хошууч генерал П.Даш, хошууч генерал Л.Гарамжил, хошууч генерал О.Үржин, хошууч генерал Т.Бадрал, хошууч генерал Г.Ариунбуян, бригадын генерал Ц.Амгаланбаяр, бригадын генерал М.Энх-Амар, бригадын генерал Б.Ууганбаяр, бригадын генерал Л.Болдбаатар, бригадын генерал Ж.Чүлтэмсүрэн, бригадын генерал Д.Намсрай нарын алтан мөрдэст генерал цолтон төрөн гарсан байдаг юм.

Генерал цолыг 1944 оноос олгож эхэлснээс хойших 80 жилийн хугацаанд 225 хүндтэй эрхэм энэ цэргийн дээд цолыг хүртжээ. Нийт генералын 30 гаруй хувь нь эрдмийн зэрэг, цолтой байдаг юм.
Төмөрбаатарын Сүхболд

**Төмөрбаатарын Сүхболд** (1980 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) -Монгол Улсын Цагдаагийн Ерөнхий газрын дарга, Дотоодын цэргийн командлагч, 2024 оны 4-р сард Бригадын генерал цол хүртсэн. 

## Намтар 
1987-1997 онд Нийслэлийн 67-р дугаар дунд сургуульд сурч төгссөн.

1997 онд Цагдаагийн курс төгссөн. 

2005, 2010 онд Цагдаагийн академид сурч төгссөн

2012 онд Удирдлагын академийг төгссөн.

1998-2001 онд ЦЕГ-ын Сонгинохайрхан дүүргийн цагдаагийн хэлтэст цагдаа,

2005-2013 онд Хэнтий аймгийн Цагдаагийн газарт хэсгийн төлөөлөгч, эдийн засгийн төлөөлөгч, ахлах төлөөлөгч,

2013-2018 онд Эрүүгийн цагдаагийн газарт эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх хэлтэст ахлах төлөөлөгч,

2018-2020 онд Эрүүгийн цагдаагийн албаны мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэх хэлтсийн дарга,

2020-2023 онд Эрүүгийн цагдаагийн албаны даргаар ажиллаж байжээ. 

2023 оны 9-р сарын 6-ны өдөр Засгийн газрын тогтоолоор Цагдаагийн Ерөнхий газрын даргаар томилогдоод байна.

2024 онд Дотоод хэргийн их сургуульд хууль сахиулахуйн докторын зэрэг хамгаалсан.

## Хөрөнгө 
Түүний жилийн нийт орлого нь 48.3 сая, гэр бүлийн орлого нь 15 сая төгрөг гэж мэдүүлжээ. Харин нэг орон сууц, нэг авто зогсоолтой ажээ. Орон сууц, авто зогсоолын үнэлгээ нь 203.6 сая гэжээ. Мөн Toyota, Рrius Alpha загварын нэг автомашинтай бөгөөд үнэлгээ нь 30 сая төгрөг аж. Түүнчлэн тэрбээр 224 сая төгрөгийн үнэтэй хурдан удмын адуу-61, үхэр-10, хонь 20 гэсэн байна. Эзэмших эрхийн хоёр газартай, үнэлгээ нь 20 сая төгрөг аж. Мөн дотоодын хадгаламжинд 27 сая төгрөг, үнэт эдлэл нь 6.9 сая төгрөг гэж мэдүүлжээ. Мөн иргэн Б.Дашид 77 сая төгрөгийн зээлтэй гэж мэдэгдсэн байна.
Жереми Томас

**Жереми Жек Томас** (англи. *Jeremy Jack Thomas* , 1949 оны 6-р сарын 26-нд Лондон хотод төрсөн) — Британий продюсер, "*Recorded Picture Company*" кино компанийг үндэслэгч бөгөөд удирдагч юм. Тэрээр Бернардо Бертолуччигийн "Сүүлчийн эзэн хаан" киноны продюсерээр 1988 онд Оскарын шилдэг киноны шагналыг хүртсэн юм. 2006 онд тэрээр дэлхийн кино урлагт оруулсан ололт амжилтаараа Европын киноны шагнал хүртжээ. Түүний эцэг найруулагч Ральф Томас ("Доктор" олон ангит киноны найруулагч) бөгөөд түүний авга ах Жералд Томас "Carry On" франчайзын бүх киног найруулжээ.

## Намтар 
Жереми Томас Английн Лондон хотод төрж эцэг Ральф Филипп Томас, авга ах Жеральд нарын кино найруулагч нарын дунд өссөн байна. Түүний бага насны хүсэл нь кино урлагт ажиллах байсан юм. Тэрээр сургуулиа төгсөнгүүтээ янз бүрийн албан тушаалд ажиллаж, "Илүү хэцүү байдаг" (*The Harder They Come)*-, "Гэр бүлийн амьдрал" (*Family Life)*, "Синбадын Алтан аялал" (*The Golden Voyage of Sinbad )* зэрэг кинон дээр эвлүүлэгчээр ажиллаж, "Азгүйтэл" (*A Misfortune)* киноны редактор болохын тулд шат дараалан ууггүй ажилласан байна. 

1986 онд Жереми Томас Бернардо Бертолуччигийн "Сүүлчийн эзэн хаан" намтарчилсан киног бие даан санхүүжүүлсэн төсөл бөгөөд гурван жилийн хугацаанд бүтээгдсэн юм. Арилжааны болон шүүмжлэлтэй ялалт байгуулсан тус кино 1987 оны Оскарын шагнал гардуулах ёслолын үеэр "шилдэг кино" зэрэг 9 Оскарын шагнал хүртсэн юм.

## Продюсераар ажилласан алдартай кинонууд 
* 1982 — Ноён Лоуренс, Зул сарын баяр хүргэе / *Merry Christmas Mr. Lawrence*
* 1987 — Сүүлчийн эзэн хаан / *The Last Emperor*
* 1990 — Тэнгэрийн хамгаалтанд дор / *The Sheltering Sky*
* 1991 — Нүцгэн идсэн үдийн хоол/ *Naked Lunch*
* 1993 — Бяцхан Будда / *Little Buddha*
* 1996 — Холдох гоо үзэсгэлэн / *Stealing Beauty*
* 1998 — Бүгд жижигхэн амьтад / *All the Little Animals*
* 2000 — Ах дүү нар/ *Brother*
* 2003 — Мөрөөдөгчид / *The Dreamers*
* 2005 — Далайн түрлэгт орон / *Tideland*
* 2006 — Хурдан хоолны үндэстэн / *Fast Food Nation*
* 2008 — Франклин / *Franklyn*
* 2010 — 13 алуурчин / 13 Assassins, *十三人の刺客*
* 2011 — Пина / *Pina -баримтат кино*
* 2011 — Харакири - Самурайн үхэл/ *Hara-Kiri: Death of a Samurai* *一命*
* 2011 — Аюултай арга / *Dangerous Method*
Ази-Номхон далайн бүс нутаг

**Ази, Номхон далайн бүс нутаг** (англи. *Asia Pacific Region*, орос. *Азиатско-Тихоокеанский регион. хятад. 亚太*) -Номхон далайн бүсийн дагуу Азийн улс орнууд, арлууд байрладаг дэлхийн бүс нутгийг илэрхийлдэг улс төр, эдийн засгийн нэр томъёо юм. 

Ази, Номхон далайн бүс нутаг нь 58 улс, орнуудыг нэгтгэдэг бөгөөд заримдаа энэ бүс нутагт Балба, Монгол, Мьянмарын холбоо, Энэтхэг зэрэг орнуудыг оруулсан байдаг. Ази-Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллага (АПЕК), Зүүн өмнөд Азийн орнуудын холбоо (АСЕАН), Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага (ШХАБ) болон Тусгаар улсуудын хамтын нөхөрлөл (ТУХН), Евразийн эдийн засгийн холбоо (ЕАЭБ), Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага (OECD), БРИКС, G-20, G-7, E-7 гишүүн орнууд зэрэг хамгийн том интеграцийн бүлгүүд энэ бүс нутагт төвлөрдөг. Эдгээр нь хоорондоо нягт холбоотой, өргөн тархсан (Үндэстнүүдийн хамтын нөхөрлөл) эсвэл төрөлжсөн (Газрын тос үйлдвэрлэгч орнуудын байгууллага-OPEC) юм.

Бүс нутагт ордог хамгийн том хотууд нь Шанхай, Жакарта, Хонконг, Сингапур, Куала Лумпур, Тайбэй, Сөүл, Токио, Лос-Анжелес, Сидней, Мельбурн, Сан-Франциско, Сиэтл, Ванкувер, Владивосток юм. Ази, Номхон далайн бүс нутгийн засгийн газар хоорондын болон төрийн бус олон байгууллагын төв байр Хонолулу (Хавай) хотод байрладаг.

Энэ бүс нутаг нь эрчимтэй хөгжиж буй Хонконг, Сингапур, Япон, Өмнөд Солонгос, Тайвань, АНУ-ын баруун хэсгийн өндөр технологи, Австрали, Канад, Филиппин зэрэг олон төрлийн эдийн засаг, нөөц баялагтай юм. Дорнод, Хятад, Индонезийн хүний ​​нөөц, Чили, Шинэ Зеланд, Филиппин, АНУ-ын хөдөө аж ахуйн өндөр бүтээмж.

Европ болон АНУ-ын зүүн хэсгийн хуучин аж үйлдвэрийн төвүүд аажмаар буурснаар дэлхийн эдийн засгийн үйл ажиллагааны төв Ази Номхон далайн бүс нутаг руу шилжиж магадгүй гэж олон эдийн засагчид үзэж байна.

## Улс, нутаг дэвсгэрийн жагсаалт бүс нутгаар 
* **Зүүн болон Зүүн хойд Ази**
** 
**  (Хойд Солонгос)
**  (South Korea)
** 
*** 
*** 
**  (Тайвань)
** 

* **Хойд болон Төв Ази**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* **Өмнөд болон Баруун өмнөд Ази (SSWA)**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* **Зүүн Өмнөд Ази – АСЕАН**
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* **Номхон далай**
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
** 
** 
** 
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
** 
**  (Франц)
** 
**  (Франц)

Илүү өргөн хүрээнд Ази–Номхон далайн бүс нутагт дараах улс, нутаг дэвсгэрийг хамруулж болно:

* **Ази**
** 
** 
**  (Нэгдсэн Хаант Улс)
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* **Хойд Америк**
** 
** 
** 

* **Төв Америк**
** 
** 
** 
** 
** 
** 

* **Далайн орнууд**
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Австрали)
**  (France)
**  (Австрали)
**  (Австрали)
**  (Австрали)
**  (Австрали)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Австрали)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Нэгдсэн Хаант Улс)
**  (Шинэ Зеланд)
**  (Австрали)
**  (Америкийн Нэгдсэн Улс)
**  (Франц)
**  (Микронези)
**  (Чили)
**  (Чили)
**  (Индонез)

* **Өмнөд Америк**
** 
** 
** 
** 

Номхон