open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марк-Оливер Кемпф

**Марк-Оливер Кемпф** (; 1995 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Лих хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Фрайбургийн» төвийн хамгаалагч юм.

Кемпфийг 2014 оны долоодугаар сарын 15-нд «Фрайбург» 800,000 еврогоор элсүүлсэн.

## Замнал 
## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *Soccerway.com*
* Профайл - *Transfermarkt.co.uk* 
* Профайл - *Fussballdaten.de* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч
Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1995 онд төрсөн
Токүшима

**Токүшима** (徳島市) — Япон улсын Токүшима аймгийн төв **хот**. 2011 онд 263,372 оршин суугчтай байсан. 

Flag_of_Tokushima,_Tokushima.svg|Бэлгэ тэмдэг
Bizan_Tokushima05s5.jpg|Нэгэн зураг
Tokushima_in_Tokushima_Prefecture_Ja.svg|Аймаг дахь байршил (тод)

Ангилал:Токүшима аймгийн коммун

Ангилал:Токүшима мужийн суурин
Ангилал:Японы мужийн төв
Ангилал:Японы хот
Ясин Брахими

**Ясин Брахими** (; 1990 оны хоёрдугаар сарын 8-нд Парис хотод төрсөн) — Францад мэндэлсэн Алжирын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Порто» болон Алжирын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.

## Замнал 
2014 оны долоодугаар сарын 22-нд Брахимиг «Порто» 6.5 сая еврогоор элсүүлж, 5 жилийн гэрээ байгуулжээ. Анхны бөмбөгөө 2014/2015 оны Аваргуудын лигийн плей-оффт «Лиллийн» эсрэг (3:0) оруулсан юм. Улмаар есдүгээр сарын 17-нд Аваргуудын лигийн хэсгийн шатанд «БАТЭ» багийн эсрэг (6:0) тэр хет-трикдсэн.

## Шигшээ 
Францын залуучуудын шигшээн 16-21 хүртэл насны таван багт тоглоод 2013 онд Алжирын шигшээд элссэн түүхтэй. 2014 оны зургаадугаар сарын 22-нд 2014 оны ДАШТ-ий хэсгийн шатанд Өмнөд Солонгосыг ялахад (**4**:2) Брахими .

## Амжилт 
**Ренн**
* Гамбарделлагийн цом: 2008

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - stade-rennais-online.com
* Профайл - lfp.fr
* Профайл - lequipe.fr
* Профайл - soccerway.com

Ангилал:Алжирын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Ренн багийн тоглогч
Ангилал:Клермон багийн тоглогч
Ангилал:Гранада багийн тоглогч
Ангилал:Порто багийн тоглогч
Ангилал:Алжирчууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Саримс

thumb|Саримс

**Саримс** буюу **саримсаг** нь () сонгины төрлийн ургамал болно. Хүн саримсыг  7000 жилийн тэртээгээс хоол хүнсэндээ хэрэглээд зогсохгүй өвчний эсрэг эм болгон хэрэглэж ирсэн. Тийм учраас саримсын найрлагад ордог бодисууд нь элдэв бактери вирусыг устгадаг бөгөөд өөрийн найрлагадаа А, В, С бүлгийн амин дэм олон төрлийн ургамлын даавар фермент микро элментийг агуулсан байдаг.

Ялангуяа томуу, томуу төст өвчний үед дархлаа суларсантай холбоотойгоор саримсыг зохистой хэмжээгээр хэрэглэж заншвал амьсгалын замын үрэвсэлт өвчнөөс сэргийлж чадна.

Амьсгалын замын үрэвсэлт өвчин тархсан үед өдөрт 2 ширхэг саримсыг хэрэглэвэл эмчилгээ шаардлагагүй болно. Хүмүүс саримсын үнэр амтнаас цэрвэдэг ч эрүүл мэндээ хамгаалах ёстой. Хүн бүр хэрэглэвэл зохилтой байгалийн цэвэр антибиотик болсон саримсыг амьсгалын замын үрэвсэлт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хэрэглэж сурахад илүүдэхгүй билээ.

Ангилал:Эмийн ургамал
Ангилал:Сонгинолог ургамал
Ангилал:Хүнсний ногоо
Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Үндэслэг халуун ногоо
Зүү эмчилгээ

thumb|250px|Зүү эмчилгээ
thumb|250px|Эмчилгээний тавьдаг зүү
thumb|250px|Хийн идэвхитэй цэгэн дээр дарах
thumb|250px|Зүү эмчилгээний уламжлалт хийн цэгүүд
**Зүү эмчилгээ** нь хүний биен дээрх тодорхой цэг дээр зүү хатгах, төөнөх, дарах, барих, лазераар тусгах аргуудын аль нэгийг болон хослуулан хэрэглэж тодорхой төрлийн өвчин, зовиурыг эмчлэх арга болно. Зүү эмчилгээ нь Хятадын уламжлалт анагаах ухааны гол арга бөгөөд хүний биен дээрх олон зуун цэгийн хийн урсгалыг нээх идэвхжүүлэх байдлаар хүнийг эмчилдэг гэсэн онолд тулгуурладаг. Зүү эмчилгээ нь Ази, Европ, Америкт маш өргөн тархаж байгаа эмчилгээний төрөл болно. Барууны эмчилгээний онолоор зүү эмчилгээг бүрэн хүлээн зөвшөөрөөгүй боловч огт хориглодоггүй. 

Ангилал:Анагаахын мэргэжлийн салбар
Ангилал:Хятадын уламжлалт анагаах ухаан
Ангилал:Уламжлалт бус анагаах ухааны эмчилгээний арга
Цэдэндамбын Нацагдорж

**Цэдэндамбын Нацагдорж** (1944 оны 2 сарын 20-нд Баянхонгор аймгийн Баянлиг суманд төрж, 2017 оны 5 сарын 3-нд нас барсан) нь ДАШТ-ий Мөнгө, Хүрэл медальт, Ахмадын Дэлхийн хошой аварга мөн Мөнгөн медальт, Дэлхийн оюутан залуучуудын Универсиад наадмын анхны Алтан медальт МУГТамирчин.

## Намтар
Нацагдорж 1953-1960 онд дунд сургууль төгсөөд, 1965-1968 онд цэргийн алба хаасан, 1965-1976 онд улсын шигшээ багт тамирчин, 1973-1977 онд УБДС-ийн Биеийн тамирын ангийг багш, дасгалжуулагч мэргэжлээр төгссөн.

1965 оноос эхлэн чөлөөт бөхөөр хичээллэж, 1965-1976 онд Улсын шигшээ багт тамирчин, 1976-1991 онд Цагдаагийн “Хүч” БТС-ын нийгэмлэгт үндэсний бөх, чөлөөт бөхийн багийн ахлах дасгалжуулагч, 1993-1994 онд Улсын шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч, 1994-2000 онд Эрдэнэтийн “Хангарьд” спорт клубт бөхийн чөлөөт барилдааны ахлах дасгалжуулагч, 1991-1993, 2000-2003, 2006-2007 онуудад БНХАУ-д чөлөөт бөхийн мэргэжилтэн дасгалжуулагчаар, 2002-2006 онд АНУ-ын Калифорни муж улсын Оклэнд хотын 111 дүгээр сургуульд гэрээт дасгалжуулагчаар, 2008 оноос Нийслэлийн Биеийн тамир, спорт хороонд Оюутны шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагчаар ажиллаж байв.

Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Бөхийн универсиадын аварга
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Баянлигийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1944 онд төрсөн
Ангилал:2017 онд өнгөрсөн
Ельцин Техеда

**Ельцин Игнасио Техеда Вальверде** (; 1992 оны гуравдугаар сарын 17-нд Лимон хотод төрсөн) — Коста-Рикийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Эвиан» болон Коста Рикийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог. Нэрний тухайд Оросын анхны Ерөнхийлөгч Борис Ельцинийг бэлгэшээн өгсөн гэдэг.

## Замнал 
Техеда 2014 оны наймдугаар сарын 22-нд Францын «Эвиан» багтай 4 жилийн гэрээг байгуулсан.

## Шигшээ 
Коста Рикийн шигшээд 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд Кубын эсрэг анх гараалсан.

Коста Рика 2014 оны ДАШТ-д амжилттай оролцоход Техеда гялалзсан.

## Амжилт 
 **Саприсса**
* Коста-Рикийн аварга: 2014 (К)
* Коста-Рикийн цомын эзэн: 2013 

 **Коста-Рикийн шигшээ**
* Төв Америкийн цомын эзэн: 2013

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - Soccerway 
* Профайл - Transfermarkt 
* Профайл - National-Football-Teams 

Ангилал:Коста Рикагийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Саприсса багийн тоглогч
Ангилал:Эвиан багийн тоглогч
Ангилал:Коста-Рикачууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Ромен Алессандрини

**Ромен Алессандрини** (; 1989 оны дөрөвдүгээр сарын 3-нд Марсель хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Марсель» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.

Алессандрини 2012 оны зун «Ренн» багт элссэн. 2012 оны наймдугаар сарын 25-нд УАШТ-ийхээ III тойрогт «Ниццагийн» эсрэг гараалж, гоолдож байлаа.

2014 оны зун «Марсель» багт элссэн ба есдүгээр сарын 20-нд УАШТ-ий VI тойрогт хуучин баг «Реннийхээ» эсрэг анхны бөмбөгөө оруулав.
 
## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - Трансфермаркт 
* Профайл - Soccerway
* Профайл - Worldfootball.net 
* Профайл - Францын хөлбөмбөгийн лиг 
* Профайл - Footballdatabase.eu 

Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Геньон багийн тоглогч
Ангилал:Клермон багийн тоглогч
Ангилал:Ренн багийн тоглогч
Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Бенжамин Муканжо

**Бенжамин Муканжо Биле** (; 1988 оны арваннэгдүгээр сарын 12-нд Дуала хотод төрсөн) — Камеруны хөлбөмбөгчин бөгөөд францын «Реймс» болон Камеруны шигшээд довтлогчоор тоглодог.

## Замнал 
2014 оны долоодугаар сарын 18-нд «Реймс» багтай хоёр жилээр гэрээлэв.

## Шигшээ 
Муканжо Камеруны шигшээд анх 2011 оны зургаадугаар сарын 4-нд Африкийн цомын сонгонд Сенегалтай тоглоход (0:0) гараалсан ба арав хоногийн дараа Гвиней-Бисаутай тоглоход гоолдсон аж.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Үзүүлэлт - *national-football-teams.com* 
* 

Ангилал:Камеруны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Ангилал:Нанси багийн тоглогч
Ангилал:Реймс багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн Африкийн аварга
Ангилал:Камерунчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Юлиан Дракслер

**Юлиан Дракслер** (; |есдүгээр сарын 20-нд]] Гладбек хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Шальке 04» болон Германы шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.

## Замнал 
Дракслер Бундеслигийн эхний гараагаа 2011 оны нэгдүгээр сарын 15-нд «Хамбургийн» эсрэг (**0**:1)  хийсэн.

2013 оны тавдугаар сард Английн Премьер лигийн багуудаас Дракслерт хаяглан санал ирсэнээр «Шальке 04» гэрээгээ 2018 оны зургаадугаар сарын 30-нд дуусахаар сунгасан юм.
## Шигшээ 
2012 оны тавдугаар сарын 7-нд Дракслер Евро-2012 тэмцээнд оролцох Германы урьдчидсан бүрэлдэхүүнд багтаж байлаа. Тавдугаар сарын 26-нд Швейцарт ялагдахад (5:3) Лукас Подольскиг 62-р минутанд сэлгэн анхны тоглолтоо хийсэн бол 2013 оны зургаадугаар сарын 2-нд АНУ-ын эсрэг гоолдож байлаа.

2014 оны зургаадугаар сард ДАШТ-2014 тэмцээнд оролцох 23 тоглогчид багтав. Дракслер тус тэмцээний хагас шигшээд Сами Хедираг сэлгэнд тогложээ.

## Амжилт 
;Багийн
 **«Шальке 04»**

* Германы цомын эзэн: 2010/11
* Германы супер цомын эзэн: 2011

 **Германы шигшээ**

* ДАШТ-ий түрүү: 2014

;Хувийн
* Фриц Вальтерийн алтан медаль (18-): 2011
* Германы лигийн сарын шилдэг гоол: 2011 оны 5 сар

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас
* Профайл - *Transfermarkt.de*
* Профайл - *Fussballdaten.de*
* Профайл - *Weltfussball.de*

Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч
Ангилал:Германы хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1993 онд төрсөн
Эрик Шупо-Мотинг

**Ян Эрик Максим Шупо-Мотинг** (; 1989 оны гуравдугаар сарын 23-нд Хамбург хотод төрсөн) — Герман болон Камеруны хөлбөмбөгчин бөгөөд «Шальке 04» болон Камеруны шигшээд довтлогчоор тоглодог.

## Замнал 
Шупо-Мотинг Бундеслигийн эхний гараагаа «Хамбургийн» өмнөөс 2007 оны наймдугаар сарын 11-нд «Ханноверын» эсрэг (1:0) 69-р минутанд Мохаммед Зиданыг сэлгэн хийж байлаа. 

2011 оны тавдугаар сарын 18-нд «Майнц 05» багтай 2014 он хүртэл гэрээлсэн.

2014 оны долоодугаар сарын 5-нд Шупо-Мотинг «Шальке 04» багтай гурван жилээр гэрээлсэн. 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 6-нд «Штутгартын» эсрэг тэр хет-трикдсэн.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - *Fussballdaten.de* 
* 

Ангилал:Камеруны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Хамбург багийн тоглогч
Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч
Ангилал:Хамбургийн тамирчин
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Камерунчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Морган Амальфитано

**Морган Амальфитано** (; 1985 оны гуравдугаар сарын 20-нд Ницца хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Вест Хэм Юнайтед» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.

## Замнал 
2011 оны долоодугаар сард «Марсельд» үнэгүй наймаагаар элсэж, 2015 он хүртэл гэрээлсэн ба долоодугаар сарын 27-нд «Лилльтэй» Супер цомд тоглоход (**5**:4) сэлгээнээс гараалж байлаа.

2013 оны есдүгээр сарын 1-нд Английн «Вест Бромвич Альбион» багт бүтэн улирлын зээлийн гэрээ байгуулжээ.

Амальфитано 2014 оны есдүгээр сарын 1-нд «Вест Хэм Юнайтед» багтай нэг жилийн гэрээ байгуулав. Есдүгээр сарын 15-нд «Халл Сититэй» тулахад (2:2) сэлгээнээс анх гараалсан. Есдүгээр сарын 20-нд «Ливерпүүлийг» ялахад (3:1) гоолдов.

## Шигшээ 
Амальфитано 2012 оны хоёрдугаар сарын 29-нд Франц, Германы нөхөрсөг тоглолтонд (**2**:1) Матьё Вальбуэнаг 67-р минутанд сэлгэн гараалж, хожил авчирсан гоолын дамжуулалтыг Флоран Малудад өгч байлаа.

## Амжилт 
* Францын супер цомын эзэн (1): 2011
* Францын лигийн цомын эзэн: 2011/12

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Профайл - transfermarkt.de 
* Профайл - Лига 1 

Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Седан багийн тоглогч
Ангилал:Лорьян багийн тоглогч
Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч
Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Финикс, Аризона

**Финикс (Аризона)** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын 1,6 сая гаруй хүнтэй хот.

## Уур амьсгал 
## Хамтын ажиллагаатай хотууд 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас 

## Лавлах бичиг 
Ангилал:Аризонын суурин
Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:Аризонын тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Хойд Америкийн суурин

Ангилал:1886 онд байгуулагдсан
Сан-Диего

**Сан-Диего** ( дуудлага англиар: [], дуудлага испаниар: [san ˈdjeɣo])  нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни Муж Улсын найм дахь том хот. Хот 2010 оны байдлаар 1.301.621 оршин суугчтай байсан ба Калифорни мужийн баруун урд талд Мексикийн хилийн ойролцоо оршдог.

## Хүн амын өсөлт 
¹ 1950–2010 он: Хүн амын тооллогын дүн; 2016 он: АНУ-ын тооллогын товчооны багцаалсан дүн

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Сан-Диего хотын албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Калифорнийн тойргийн төв
Ангилал:Калифорнийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:1769 онд байгуулагдсан
Сан Хосе

**Сан Хосе** нэрээр:
* (6216) Сан Хосе, астероид 
* Сан Хосе (усан онгоц), 1708 оны зургаадугаар сарын 10-нд Картахенад (Колумби) живсэн испанийн галеон

Хүн:
* Бенат Сан Хосе (1979 онд төрсөн), испанийн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
* Исидоро Сан Хосе (1955 онд төрсөн), испанийн хөлбөмбөгчин
* Микель Сан Хосе (1989 онд төрсөн), испанийн хөлбөмбөгчин

Газар зүйн объект:
* Сан Хосе уул, Аргентин-Чилийн хооронд орших галт уул
* Исла Сан Хосе, Панамын арал
* Исла Сан Хосе (Мексик), Мексикийн арал
* Сан Хосе (хойг), Аргентин дахь хойг
* Сан Хосе гол, Нью-Мексико Муж Улс дахь гол

Суурин:

 Аргентин:
* Сан Хосе (Фрай Мамерто Эскүйү), Катамарка аймгийн Фрай Мамерто Эскүйү департамент дахь суурин
Даллас

**Даллас**  (англи. *Dallas*, [ˈdæləs]) -нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Техас мужийн зүүн хойд хэсэгт Тринити голын эрэг дээр орших, 2020 оны байдлаар 1,3 сая гаруй хүнтэй хот юм.

## Түүх 
Далласын газар нутгийг 1839 онд судалж байгаад хоёр жилийн дараа Жон Нили Брайан хэмээх худалдаачин 1841 онд байгуулжээ. Даллас тойрог 1846 онд байгуулагдсан бөгөөд АНУ-ын 11 дэх дэд ерөнхийлөгч Жорж Далласын нэрээр нэрлэгдсэн. Гэсэн хэдий ч хотын нэрийн гарал үүсэл нь тодорхойгүй хэвээр байна. Оршин суугчид хотыг 1843 онд ингэж нэрлэдэг байсан тул одоогийн байдлаар нэрийн гарал үүслийн талаарх гурван үндсэн онол байдаг.

* Жорж Далласын нэрээр нэрлэгдсэн;
* 1812 оны дайны үеийн Мексикийн булангийн эскадрилийн командлагч, АНУ-ын Сангийн яамны нарийн бичгийн дарга Александр Даллас хэмээх Жорж Далласын эцгийн нэрээр нэрлэгдсэн;
* Энэ нэрийг 1842 онд шалгаруулалтаар сонгосон;

Далласт 1856 онд хотын статус олгож, 1871 онд албан ёсоор хот болгосон. 

1855 онд Европын хэсэг уран бүтээлч болон хөгжимчид Далласаас баруун зүгт "Ла Реюнион"  хэмээх коммун байгуулжээ. Коммун оршин тогтнохоо больсны дараа ихэнх хүмүүс Даллас руу нүүж, тэндээ төвийн ойролцоох Гүн Эллум бүсэд оршсоор байгаа урлагийн дүүрэг байгуулжээ. Contemporary Dallas нь сонгодог болон туршилтын репертуарыг хамарсан хүчирхэг театрын уламжлалтай.

1871 онд Даллас хотод төмөр замын барилгын ажил ойртож байсан тул хотын удирдлагууд уг замыг анх төлөвлөсний дагуу хотыг тойрч гарахыг хүсээгүй. Тэд Хьюстон болон Техасын төв төмөр замд 5000 доллар төлж баруун тийш 20 миль зайд замыг шилжүүлж хотыг дайрч өнгөрдөг болгосон байна. 

Удалгүй энэ хот хөвөн, үр тариа, бизон үхрийн худалдааны төв болжээ. 20-р зууны эхэн үед Даллас нь хөдөө аж ахуйн төвөөс банк, даатгалын компаниуд болон бусад бизнесийн бүтцийн төв болж өөрчлөгдсөн.

1930 онд Далласаас зүүн зүгт 160 км зайд их хэмжээний газрын тос олдсон бөгөөд тус хот нь Техас, Оклахома мужуудын газрын тосны үйлдвэрлэлийн төв болжээ. 1958 онд Даллас хотод Texas Instruments компанийн ажилтан Жак Килби бичил цахим схемийг анх зохион бүтээжээ. 1980-аад он гэхэд газрын тосны салбар Хьюстон руу нүүсэн тул Даллас банк, бизнесийн төв хэвээр үлдэж, технологийн дэвшлийг (мэдээлэл, харилцаа холбооны салбар өсөн нэмэгдэж буй) нөхөхийн тулд байр сууриа өөрчилсөн. 1990-ээд онд Далласыг Техасын Цахиурын хөндий буюу Цахиурын тал гэж нэрлэдэг болсон.

1963 оны 11-р сарын 22-нд Даллас хотод АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Кеннеди алагдсан түүхтэй. 

## Уур амьсгал 
## Хамтын ажиллагаатай хотууд 
Нөхөрсөг харилцаатай:
*  Далянь, Хятад
*  Наньжин, Хятад
*  Чиндао, Хятад

## Зургийн цомог 
## Цахим холбоос 
## Лавлах бичиг 
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот

Ангилал:Техасын суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Техасын тойргийн төв
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Детройт

**Детройт** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын зүүн хойно орших Мичиган муж улсын нэгэн том хот юм. Энэ хот нь Канадын хил дээр, Детройт голын эрэг дээр Сент-Клэр нуур ба Эри нуур хоёрын хооронд оршдог. Детройт нь 370,2 км² газар нутагтай бөгөөд 2016 онд АНУ-ын хүн амын тооллогын товчооны бүртгэлээр ойролцоогоор 680.000 хүн амтай байсан нь тус хотыг Мичиган муж улсын хамгийн олон хүн амтай хот болгодог. 2010 онд оршин суугчдын 82,7 % афроамерикчууд байсан ба үүгээрээ тус улсын харууд ихтэй том хотуудын нэгэнд тооцогдоно. Детройт нь Вэйн тойргийн төвийн сацуу, Детройт метропол бүс нутгийн эдийн засаг, улс төр, соёлын төв болдог. Мөн түүнчлэн хүн амын бөөгнөрлөөрөө Их нууруудын бүс нутагт Чикаго ба Торонтогийн дараа гуравт эрэмбэлэгдэнэ.

## Хүн амын өсөлт 
## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Лавлах бичиг 

Ангилал:Мичиганы суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1701 онд байгуулагдсан
Форт-Уэрт

**Форт-Уэрт** ( ) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Техас Муж Улс даа тавд, улс даа арван зургаад ордог том хот. Энэ хот Даллас хотоос ердөө л 50 километрийн зайтай оршдог.

## Хүн ам 
¹ 1880–2010 он: Хүн амын тооллогын дүн; 2018 он: АНУ-ын тооллогын товчооны багцаалсан дүн

## Хамтрагч хотууд 
*  (Итали), 1985 оноос хойш
*  (Япон), 1987 оноос хойш
*  (Герман), 1987 оноос хойш
*  (Индонез), 1990 оноос хойш
*  (Унгар), 1990 оноос хойш
*  (Мексик), 1998 оноос хойш
*  (Эсватини), 2004 оноос хойш
*  (Хятад), 2010 оноос хойш

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Техасын суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Техасын тойргийн төв
Ангилал:Таррант тойрог
Ангилал:Дентон тойрог
Ангилал:Уайз тойрог (Техас)
Ангилал:Паркер тойрог
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1849 онд байгуулагдсан
Хьюстон

**Хьюстон** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Техас мужийн 2023 оны байдлаар 2,3 сая хүн амтай хамгийн том хот юм. Хьюстон хот Мексикийн булангаас холгүй 50 км зайнд оршдог.

Хьюстон хот нь 1836 оны 8-р сарын 30-нд байгуулагдсан бөгөөд 1837 оны 6-р сарын 5-нд Бүгд Найрамдах Техас улсын бүрэлдэхүүнд багтсан бөгөөд Техасын хувьсгалын үеэр Техасын армийн ерөнхий командлагч, Бүгд Найрамдах Техас Улсын ерөнхийлөгч Сэмуэль Хьюстоны нэрээр нэрлэгдсэн. 19-р зуунд боомт, төмөр замын хурдацтай хөгжил, мөн газрын тосны үйлдвэрлэл хөгжиж, 20-р зуунд газрын тосны салбар өргөжсөн нь хүн амын хурдацтай өсөлтөд хүргэсэн.  

1960-аад онд хүн ам 1 сая, 2000-аад онд 2 саяыг давсан юм. 

## Хүн ам 
¹ 1920–2010 он: Хүн амын тооллогын дүн; 2018 оных багцаагаар

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Техасын тойргийн төв
Ангилал:Техасын суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Мемфис

**Мемфис** нэртэй суурингууд:

* Мемфис (Египет), Египет дэх эртний хот

Америкийн Нэгдсэн Улсад:
* Мемфис (Алабама)
* Мемфис (Индиана)
* Мемфис (Миссиссиппи)
* Мемфис (Миссури)
* Мемфис (Мичиган)
* Мемфис (Небраска)
* Мемфис (Нью-Йорк)
* Мемфис (Охайо)
* Мемфис (Теннесси)
* Мемфис (Техас)
* Мемфис (Флорида)
* Уэст Мемфис, Арканзас

**Мемфис** нь өөр:
* Мемфис (домог), эртний грекийн домгийн ханы охин
* Мемфис (бүжиг)
* Мемфис (дизайн), 1981 онд байгуулагдсан италийн тавилгын аж ахуйн нэгжийн групп

**Мемфис** нэртэй хүмүүс:
* Мемфис Депай (1994 онд төрсөн), Нидерландын хөлбөмбөгчин
* Мемфис Монро (1985 онд төрсөн), Америкийн Нэгдсэн Улсын порно жүжигчин
Балтимор

**Балтимор** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Мэрилэнд Муж Улсын хамгийн том хот бөгөөд 1851 оноос хойш Балтимор тойргоос гарч бие даасан хот (*independent city*) болсноос гадна туса улсын чухал боомт хотуудын нэг юм. Балтимор нь 2010 оны байдлаар нийт 620.961 оршин суугчтай гэж бүртгэгдсэн байна.

## Хүн ам 
Балтиморт 2014 оны байдлаар ойролцоогоор 63,3 %-г афроамерикчууд, 28,3 %-г цагаан арьстан, 2,6 %-г азиуд, 0,4 %-г америкийн уугуул иргэд, 0,1 %-г хавайчууд бүрдүүлж байв. Үлдсэн 5,3 % нь испани гаралтай олон янзын ястнууд байна.
### Хүн амын өсөлт 
### Боловсрол 
Дэлхийд нэртэй ялангуяа анагаахын салбарт нэр нь түгсэн Жонс Хопкинс Их Сургууль энэ хотод бий. Хотыг хүрээлсэн тойрогт нь Мэрилэнд Их Сургууль, Таусен Их Сургууль, Балтимор Их Сургууль зэрэг байдаг.

## Газар зүй 
### Хөрш тойрог 
* Балтимор тойрог, тус хотыг бараг бүтэн хүрээлнэ
* Анн Арандел тойрог, хотын өмнө талаар багахан хэсгээр хиллэнэ

### Уур амьсгал 
## Лавлах бичиг 
Ангилал:АНУ-ын хот

Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Мэрилэндийн тойрог
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1729 онд байгуулагдсан
Эль-Пасо

**Эль-Пасо** ‍() нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Техас муж улсын хот юм.

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Лавлах бичиг 

Ангилал:Техасын суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Техасын тойргийн төв
Ангилал:Рио Гранде
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Колумбус

**Колумбус** ( - тагтааны эрэгчин, *columba* - тагтаа) овогтой хүний нэр:
* Бартоломео Колумб (1461 он хавьцаа төрж, 1515 онд нас барсан), италийн далайчин, космографич, Христофер Колумбын дүү
* Христофер Колумб (1451 он хавьцаа төрж, 1506 онд нас барсан), италийн далайчин, Америк тивийг нээгч
* Крис Колумбус (киноны продюсер) (1958 онд төрсөн), АНУ-ын найруулагч, кино үйлдвэрлэгч
* Диего Колумб (далайчин) (1468 он хавьцаа төрж, 1515 онд нас барсан), далайчин, Христофер Колумбын дүү
* Диего Колумб (хунтайж) (1480-аад онд төрж, 1526 онд нас барсан), испанийн далайчин, Христофер Колумбын хамгийн том хүү
* Фернандо Колумб (1488 онд төрж, 1539 онд нас барсан), испанийн далайчин, космографич, Христофер Колумбын хүү

**Колумбус** үгийн өөр салаа утга:
* Колумбус (кино)
* Колумбус (модуль ОУСС), Олон Улсын Сансрын Станц дээрх европын лабораторийн модуль

Тээврийн хэрэгсэл: 
* Колумбус Туби, Италийн төмөр- ба карбон туйван их бие үйлдвэрлэгч
* Клаас Колумбус, Германы трактор үйлдвэрлэгч Клаас компанийн нэгэн хадлан хадагч комбайн

усан онгоц:
* Колумбус (усан онгоц, 1924 он)
* Колумбус (усан онгоц, 1989 он), тойрон аяллын усан онгоц

АНУ дахь суурин:
* Колумбус (Алабама)
* Колумбус (Арканзас)
* Колумбус (Висконсин)
* Колумбус (Жоржиа)
* Колумбус (Индиана)
* Колумбус (Канзас)
* Колумбус (Кентакки)
* Колумбус (Колорадо)
* Колумбус (Миннесота)
* Колумбус (Мичиган)
* Колумбус (Миссиссиппи)
* Колумбус (Миссури)
* Колумбус (Монтана)
* Колумбус (Небраска)
* Колумбус (Невада)
* Колумбус (Нью-Жерси)
* Колумбус (Нью-Йорк)
* Колумбус (Нью-Мексико)
* Колумбус (Охайо)
* Колумбус (Пеннсилвани)
* Колумбус (Техас)
* Колумбус (Хойд Каролина)
* Колумбус (Хойд Дакота)
* Колумбус (Техас)
Бостон

**Бостон** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Массачусеттс мужийн нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь юм. Бостон мөн Шинэ Англи нэртэй бүс нутгийн ууган том хот бөгөөд 617.594 хүнтэй хот юм.

Бостон АНУ-ын хамгийн том арван хот, дэлхийн тавин том хотын нэг юм.

Энэ хот нь боловсролын байгууллагуудаараа алдартай (Харвардын их сургууль, Массачусетсийн технологийн институт (MIT), Бостоны их сургууль, Бостоны коллеж зэрэг алдартай зуу гаруй их сургууль, коллеж).

## Хүн ам 
Хүн амын арс өнгөний ялгаа: европ гаралтай америкчууд— 47,0 %; африк гаралтай америкчууд — 24,4 %; латин америкчууд — 17,5 %; ази гаралтай иргэд— 8,9 %.

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Лавлах бичиг 
Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот

Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Массачусеттсын суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Массачусеттсын тойргийн төв
Ангилал:1630 онд байгуулагдсан
Сиэтл

**Сиэтл** ( []  ) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын баруун хойд эрэгт орших боомт хот юм. Тус хот нь Вашингтоны Кинг тойргийн төв бөгөөд муж улсынхаа болон баруун хойд бүс нутгийн хамгийн том хот болно. Ванкувер, Портлендийн хамтаар Сиэтл нь Номхон далайн баруун хойд бүс нутгийн эдийн засаг, шинжлэх ухаан, соёлын төв болдог.

Сиэтл хот нь *The Emerald City* («Маргад хот») гэх хоч нэртэй бөгөөд энэ нь тус хотын ногоон бүс болон ой мод ихтэйг (гэхдээ нутгийн иргэд үүнийг нь огт хэрэглэдэггүй) илэрхийлдэг аж. Мөн өөр нэг хоч нь *Rain City* гэдэг ч бусад америкийн хотуудтай харьцуулбал хамаагүй бага хур тунадас унадаг юм. Нутгийн олон хотоо *Jet City* хэмээн дуудах ба энэ нь тус хотод байх Боингийн үйлдвэртэй холбоотой.

## Хүн ам 
## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Вашингтоны суурин
Ангилал:Вашингтоны тойргийн төв
Ангилал:Пьюжет Саунд

Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Нашвилл

**Нашвилл** ( [])  нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Теннесси Муж Улсын нийслэл бөгөөд Дэвидсон тойргийн төв юм. Тус хот нь Теннесси Муж Улсдаа талбайгаараа хамгийн томд орох ба Камберлэнд голын  эрэгт оршино. Нашвиллд кантри хөгжмийн үйлдвэрлэгч, хэвлэгч, студиуд олноор байх тул тус хотыг «Хөгжмийн Хот» (*Music City*) хэмээн нэрлэдэг.

## Хүн амын өсөлт 
| valign="top" |

|}

## Уур амьсгал 
## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:Теннессийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Теннессийн тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1779 онд байгуулагдсан
Портленд

Портленд нэршилд:
* Портленд Париш, Ямайкийн засаг захиргааны нэгж
* Сити Портленд, Портленд (Орегон) ба Чикаго хоёрын хооронд 1935-1971 оны хооронд явж байсан галт тэрэгний нэр
* Портлендын арал
* Портленд цемент, зуурмаг ба бетон үйлдвэрлэхэд ашигладаг саарал өнгийн нунтаг

Америкийн Нэгдсэн Улсын суурингууд:

* Портленд (Орегон)
* Портленд (Алабама)
* Портленд (Арканзас)
* Портленд (Колорадо)
* Портленд (Коннектикут)
* Портленд (Флорида)
* Портленд (Жоржиа)
* Портленд (Иллиной)
* Портленд (Индиана)
* Портленд (Айова)
* Портленд (Канзас)
* Портленд (Кентакки)
* Портленд (Мэн)
* Портленд (Мичиган)
* Портленд (Миссури)
* Портленд (Нью-Йорк)
* Портленд (Хойд Дакота)
* Портленд (Охайо)
* Портленд (Пеннсилвани)
* Портленд (Теннесси)
* Портленд (Техас)
* Портленд (Доджын тойрог, Висконсин)
* Портленд (Монрогийн тойрог, Висконсин)

Их Британийн суурингууд:

* Портленд (арал)
* Портленд (Сомерсет)
* Портленд (Дорсет)

Австралийн суурингууд:

* Портленд (Шинэ Өмнөд Вэльс)
* Портленд (Викториа)
Лас-Вегас

**Лас-Вегас** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Невада Муж Улсын хамгийн том хот юм. Энэ хот казиногоороо дэлхийд алдартай бөгөөд эдгээрийн дийлэнх нь Лас Вегас Стрип дагуу байршсан байдаг. 340 км² газар нутагт 651.000 оршин суугчтай, харин хотыг даган төвлөрсөн хүн амын төвлөрлийн бүс нутаг болох 1200 км² талбайд нийт 2 сая орчим хүн амьдардаг. Лас-Вегас нь Кларк тойргийн захиргааны төв юм. Хотын нэр нь испаниас гаралтай *«Нуга»* гэсэн ажээ. Лас-Вегас хотод олон тооны хуримын сүм байдгаараа мөн алдартай ба учир нь Невада муж улс гэрлэх болон гэрлэлтээ цуцлуулахад ямар нэгэн хүндрэлгүй эрх зүйн орчинтой холбоотой юм. АНУ-ын хотуудаас Лас-Вегас нь баян хоосны ялгаа хамгийн ихээр ялгарсан, хотын ядуусын дундаж наслалт улсын хэмжээнд маш доогуур үзүүлэлттэй байна. 

2019 оны тус хотод 42 сая орчим жуулчид ирсэн байна.

## Түүх 
### Анхны суурьшлаас хотын үүсэл 
Рафаэл Ривера хэмээх Мексик залуу 1829 онд энэ бүс нутагт хөл тавьсан нь анхны уугуул америк биш хүн гэж тооцогддог. Тэрбээр Хуучин Испанийн зам (*Old Spanish Trail*) хэмээх нэртэй худалдааны замаар Лос-Анжелес хот руу явах замдаа өөр замаар очих боломжийг эрж явсан аж. Дийлэнх нь хуурай цөл бүхий энэ бүс нутагт хэсэг газар гүнээс оргилон ундрах булаг, булгаас хамааралтай ургамал ногоог харсан тэр энэ газрыг Лас Вегас (испаниар нуга) хэмээн нэрлэжээ.

1855 он мормон шашныхан эхний сууринг байгуулсан ч, хоёр жилийн дараа орхин одов. 1860-аад оны дундуур АНУ-ын зэвсэгт хүчин өөрийн цэргийн баазаа байгуулжээ.

### 20-зууны дунд хүртэл үеийн түүх 
1931-1935 оны хооронд байрьсан Хүүверийн далангийн барилга, 1931 онд Невада муж улсад мөрийтэй тоглоомыг хуулиар зөвшөөрсөн зэрэг нь тус хотыг хурдацтай хөгжих тулгын чулуу байв. 1941 онд тухайн үеийн  суурингаас бага зэрэг зайдуу *«Эл Ранчо Вегас»* гэх нэртэй анхны зочид буудал бүхий казино нээгдэв. 

1950-иад оны үед хотын ойролцоох цөлд байх Невадагийн үндэсний аюулгүй байдлын бүсэд болох атомын бөмбөгийн туршилтыг үзэхээр их хэмжээний үзэгчид цуглажээ. Энэ үеэр америкийн мафийн нөлөө эрс өсөн, олон тооны зочид буудлыг мэдэлдээ авчээ. Казиногоос олсон ашгийн талыг төрөөс татварт авч амжаагүй байхад нь Чикаго, Майами гэх мэтийн алс холын хотуудын казиног хянадаг гэр бүлийн мафийн боссуудын гарт алдах болов.

## Хүн ам 
Невада муж улсын хамгийн том хот Лас-Вегас хот нь 2016 онд 632.912 оршин суугчтай, АНУ-ын том хотуудын жагсаалтад 28-р том хотод эрэмбэлэгдэнэ. Хүн амын жилийн өсөлт 2 хувьтай (2000-2008 оны дундаж). 

Лас-Вегас нь 1905 онд төмөр замын хот болон байгуулагдсан. 1940-өөд он гэхэд тус хотын хүн ам нь 10.000 давсан бол үүнээс хорин жилийн дараа аль хэдийн 100.000 хүрсэн байна. 1990 оноос 2016 оны хооронд гэхэд хотын хүн ам хоёр дахин өсчээ.

### Хүн амын өсөлт 
1 1980–2010 он: Хүн амын тооллогын дүн; 2016 он: АНУ-ын Хүн амын тооллогын товчооны багцаалсан тоо

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот

Ангилал:Невадагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Невадагийн тойргийн төв
Ангилал:Мохавийн цөл
Ангилал:1905 онд байгуулагдсан
Луисвилл

**Луисвилл** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хот юм.

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:Кентаккийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин

Ангилал:Кентаккийн тойргийн төв
Ангилал:Охайо голын суурин
Ангилал:1778 онд байгуулагдсан
Оклахома-Сити

**Оклахома-Сити** нутгийнхны бичих хэлбэр **Оклахома Сити** ( ) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Оклахома Муж Улсын нийслэл бөгөөд эдийн засаг, соёл урлагийн төв юм. Энэ хот нь ижил нэртэй тойргийн засаг захиргааны төв болно. Албан ёсны багцаалсан хүн амын тооллогын дүнгээр тус хот нь 2019 онд 655.057 оршин байсан ба үүгээрээ энэ хот нь муж улсынхаа хамгийн их хүн амтай хотод тооцогддог.

## Түүх 
19-р зуунд америкийн төв засгийн газраас тус улсын нутаг дэвсгэр дээр амьдарч байсан индиан овгийнхныг хүчээр индианчуудын нутаг дэвсгэрт шахсан байна. Өнөөгийн Оклахома хотын нутаг дэвсгэр нь ямар нэг омгийнхонд зааж өгсөн газар биш байв. 1887 оны хоёрдугаар сард энэ газар «Оклахома Өртөө» (*Oklahoma Station*) гэх нэртэй төмөр замын депог, мөн онд байгуулан арванхоёрдугаар сард нь өргөтгөсөн шуудангийн газрын дэд бүтцийг барихаас өмнө байгуулжээ.

1889 оны дөрөвдүгээр сарын 22-нд өнөөгийн хотын нутаг дэвсгэрийг эзэмшихээр Оклахомагийн газрын довтолгооны хүрээнд 10.000 гаран англоамерикчууд ирж суурьшив. Үүнээс хэд хоногийн дараа түр засгийн газраа байгуулав. Ингээд 1890 оны долоодугаар сарын 15-нд буюу Оклахома нутаг дэвсгэрийг байгуулснаас арван сарын дараа уг хотыг албан ёсоор байгуулсан ажээ.

## Хүн амын өсөлт 
¹ 2019 он: Хүн амын тооллогын багцаалсан дүн;

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* City of Oklahoma City

## Эшлэл 

Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Оклахомагийн тойргийн төв
Ангилал:Оклахомагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Оклахома тойрог
Ангилал:Канадиан тойрог
Ангилал:Кливленд тойрог (Оклахома)
Ангилал:Поттаватоми тойрог (Оклахома)
Ангилал:1890 онд байгуулагдсан
Тусон

**Тусон** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Аризона Муж Улсын хот. Тусон хот нь Пима тойргийн захиргааны төв юм. Хотын оршин суугчдын тоо нь багцаагаар 530.000, харин Тусоны метропол бүс нутагт нэг сая гаран хүн амьдардаг. Тусон нь Аризона мужийн өмнөд хэсэгтээ бол хамгийн том хот, Аризона муж улсын хэмжээнд Финиксийн дараа хоёрдугаар том хот болно.

## Хүн ам 
¹ 1980–2010: Хүн амын тооллогын дүн;

## Хамтрагч хотууд 
*  Алматы, Казахстан
*  Гвадалахара, Мексик
*  Печ, Унгар
*  Роскоммон тойрог, Ирланд
*  Сегивиа, Испани
*  Сиудад Обрегон, Мексик
*  Сулеймания, Ирак
*  Трикала, Грек
*  Фиезоле, Итали

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* City of Tucson

## Эшлэл 

Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Аризонын суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Аризонын тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1775 онд байгуулагдсан
Шарлотт

**Шарлотт** () үгийн салаа утгууд:
* Шарлотт (хүний нэр), эмэгтэй хүний нэр
* Шарлотт (төмс), Францын эрт боловсордог төмсний зүйл
* Шарлотт (бялуу), өтгөрүүлсэн царцмаг бүхий нэг төрлийн бялуу
* Шарлотт (анимэ), Японы цуврал хүүхэлдэйн кино (2015-2016 он)
* (543) Шарлотт, Астероидын үндсэн бүс

Тээврийн хэрэгсэл:
* *Шарлотт*, 1922 онд үйлдвэрлэгдсэн дарвуулт нисэх онгоц (англи хэлний википедиад үзэх)
* Шарлотт (усан онгоц, 1784 он), Нэгдүгээр флотын хоригдол тээвэрлэгч усан онгоц
* Шарлотт (усан онгоц, 1885 он), Германы Хаант Улсын тэнгисийн зэвсэгт хүчний усан онгоц
* Шарлотт (усан онгоц, 1991 он), Хафел голд ашиглах бярвааз

Хүн:
* Софи Шарлотт (жүжигчин), 1989 онд төрсөн Бразил-Герман гаралтай германы жүжигчин

**Шарлотт** газар зүйн нэрээр:
* Шарлоттенбург, Берлин хотын нэгэн дүүрэг
* Шарлотт салхин тээрэм, Шлесвиг-Хольштайн
* Порт Шарлотт (Шотланд), Айлэй арал дээрх суурин
* Шарлотт тойрог (Нью-Брансвик), Канад
* Шарлоттын булан, Антарктид дахь нэгэн булан
* Шарлотт хошуу, Өмнөд Георги дахь нэгэн хошуу, 

Америкийн Нэгдсэн Улсад:
* Шарлотт (Арканзас)
* Шарлотт (Иллиной)
* Шарлотт (Айова)
* Шарлотт (Луизиана)
* Шарлотт (Мэн)
* Шарлотт (Мичиган)
* Шарлотт (Нью-Йорк)
* Шарлотт (Хойд Каролина)
* Шарлотт (Теннесси)
* Шарлотт (Техас)
* Шарлотт (Вермонт)
* Шарлотт Харбор
* Шарлотт тойрог (Флорида), засаг захиргааны нэгж
* Шарлотт тойрог (Виржини), засаг захиргааны нэгж
* Порт Шарлотт, Флорида дахь хот
Альбукерке

**Альбукерке** ( хэллэг [], исп.: []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Нью-Мексико муж улсын хамгийн том хот юм. 2014 оны 7 сарын 1-ний байдлаар 557,169 оршин суугчтай байснаараа улсдаа 32-д бичигджээ.

## Газар зүй 
Альбукерке хот нь зүүн талаараа Санди уулаар, баруун талаараа умраас өмнийг чиглэн урсах Рио Гранде гол хоёрын дундах тэгш хөндийд оршино. Нийт 469,6 км² газар нутагтай, далайн түвшнээс дээш 1.490-ээс 1.631 метрийн өндөрт өргөгдсөн байдаг.

### Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Official government website

## Лавлах бичиг 

Ангилал:Нью-Мексикогийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Нью-Мексикогийн тойргийн төв
Ангилал:Рио Гранде
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1706 онд байгуулагдсан
Милуоки

**Милуоки** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Висконсин Муж Улсын хамгийн том хот. 2019 онд тус хот 594.833 хүн амтай байв. Милуоки нь Милуоки метропол бүс нутгийн төв бөгөөд 1,7 сая оршин суугчтай Висконсин муж улсын хамгийн том хүн амын бөөгнөрөлийг бий болгодог. Милуоки гэх нэр нь потаватоми эсвэл анишинаабечуудын хэл болох алгонкин хэлнээс гаралтай байх магадлалтай ба *«цуглах газар»* (гол усны дэргэд) гэсэн утгатай аж.

## Газар зүй 
### Байрлал 
Милуоки нь Мичиган нуурын баруун эрэг дээр Меномони, Кинникинник, Милуоки голуудын бэлчир дээр байрладаг. 

### Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* City of Milwaukee government Web site 

## Эшлэл 

Ангилал:Висконсины хот
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Висконсины тойргийн төв
Ангилал:Вашингтон тойрог (Висконсин)
Ангилал:Милуоки тойрог
Ангилал:Уокешо тойрог
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1846 онд байгуулагдсан
Канзас Сити

**Канзас Сити** нэртэй газар зүйн объект:

* Канзас Сити (Канзас), Канзас Муж Улсын нэгэн хот
* Канзас Сити (Миссури), Миссури Муж Улсын нэгэн хот
* Канзас Сити (Орегон), Орегон Муж Улсын нэгэн хот
* Канзас Сити (Теннесси), Теннесси Муж Улсын нэгэн хот
* Канзас Сити метропол бүс нутаг, Миссури ба Канзас Муж Улсуудын метропол бүс нутаг

**Канзас Сити** нэртэй урлагийн бүтээл:

* Канзас Сити (кино), 1996 оны кино
* Канзас Сити (дуу), 1952 оны блюз дуу

**Канзас Сити** нэртэй тээврийн хэрэгсэл:
* Канзас Сити НУУО (НУУО: Нэгдсэн Улсын Усан Онгоц), Америкийн Нэгдсэн Улсын Тэнгисийн Зэвсэгт Хүчний усан онгоц

**Канзас Сити** тээврийн хэрэгсэл үйлдвэрлэгч:

* Канзас Сити Мотор Кар Компани, АНУ-ын 1905-1909 оны хооронд автомашин үйлдвэрлэсэн урьдын аж ахуйн нэгж
* Канзас Сити Вихикл Компани, АНУ-ын 1909-1913 оны хооронд автомашин үйлдвэрлэсэн урьдын аж ахуйн нэгж
Омаха

**Омаха** (англи. *Omaha* []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Небраска Муж Улсын хамгийн том хот. Миссури мөрний эрэг дээр оршдог бөгөөд 338,20 км² газар нутагтай 2017 оны байдлаар 466 893 хүн амтай хот юм. 

## Нэрийн гарал 
Хотын нэр нь 17-р зуунаас хойш орчин үеийн Небраскагийн зүүн хойд хэсэгт амьдарч байсан Омаха индиан овгоос гаралтай бөгөөд *урсгал сөрөх* буюу *гол өгсөөд* гэх утгатай аж. 

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас (европоос энэ хуудас ажиллахгүй)

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын хот

Ангилал:Небраскагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Небраскагийн тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:Миссури мөрний суурин
Ангилал:1854 онд байгуулагдсан
Фресно

**Фресно** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хот юм. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 271,4 км². 522.000 хүн амтай (мэдээ: 2016 оны АНУ-ын хүн амын тооллогын багцаалсан дүн) тус хот нь Калифорни Муж Улсын том хотуудын жагсаалтад тавд ордог.

## Хүн амын өсөлт 
¹ 1950–2010: Хүн амын тооллогын дүн; 2016 оны тоо нь багцаагаар

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Калифорнийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин

Ангилал:Калифорнийн тойргийн төв
Ангилал:1872 онд байгуулагдсан
Кливленд

**Кливленд** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Охайо муж улсын хот юм. Хот Кайахога голын Эри нуурт цутгах эхэнд орших бөгөөд нийт 213,47 км² нутаг дэвсгэрийг хамарна. 2010 оны хүн амын тооллогоор 396.815 оршин суугч тоологдсон ба тус муж улсын нийслэл Колумбус хотын дараа хоёрдугаарт ордог том хот болно. Кливленд нь Кайахога тойргийн төв бөгөөд Метрополитан Статискийн Газар дахь бүртгэлд муж улсдаа Кливленд-Элириа-Ментор гэх хоёр сая орчим оршин суугчтай нь хамгийн их хүн ам төвлөрсөн бүс нутагт тооцогдохын зэрэгцээ мужийн газар зүй, эдийн засаг, соёлын төв болдог.

Зам тээврийн тохиромжтой байрлалд орших энэ хот 19-р зуунд асар хурдацтайгаар чухал тээврийн зангилаа цэг, аж үйлдвэрлэлийн төв болон хөгжив. 1930 онд 900.000 хүнтэй, АНУ-ын тавдугаар том хот байлаа. Эдийн засгаас хамаарсан орон нутгийн бүтцийн өөрчлөлтийн үр дүнд 20-р зууны хоёрдугаар хагаст ач холбогдлоо алдаж байсныг ихээхэн доройтсон боловсролын тогтолцоо болон үндэстэн хоорондын мөргөлдөөн улам бүр лавшруулсан байна. 

Kливлендэд үндэсний томоохон аж ахуйн нэгжүүдийн төв байрлахаас гадна тус улсын таван том оркестрын нэг Их Тав симфони оркестр, Христийн Нэгдсэн Сүм (*United Church of Christ*), Рок-н-Роллын Алдрын Танхим, хэд хэдэн мэргэжлийн лигийн спортын багууд байдаг.

## Түүх 
## Газар зүй 
### Газар зүйн байшил 
Кливленд нь Охайо муж улсын зүүн хойд талд, Эри нуурын өмнөд эрэг дээр, Толидо хотоос 150&nbsp;км (газраар) зайд, нуурын зүүн төгсгөлийн үзүүрт орших Буффало хотоос 304&nbsp;км зайд, нуурын баруун хойд талд орших Детройт хотоос 325&nbsp;км зайтай оршдог. Хотын нутаг дэвсгэр нь 213,47 км² бөгөөд үүний 200.93 км² талбай нь хуурай газар.

### Уур амьсгал 
Кливленд нь байршлаасаа шалтгаалан Канадын зүүн өмнөд хэсгийг хамарсан умардын цаг уурын бүсээс холгүй учир хүйтэн, сэрүүн уур амьсгалтай.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Охайогийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Охайогийн тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Рали

**Рали** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Хойд Каролина Муж Улсын нийслэл бөгөөд тус муж улсын Шарлотт хотын дараа эрэмбэлэгдэх буюу хоёрт орох том хот юм. Рали нь Чапел Хилл ба Даремтай хөрш хотуудын гурвалжинг үүсгэнэ. Энэхүү үүссэн гурвалжингаас нь шалтгаалан уг бүсийг «Судалгааны гурвалжин» (*Research Triangle* эсвэл зүгээр л *Triangle*) хэмээн нэрлэдэг.

## Түүх 
Ралиг 1792 онд Хойд Каролина Муж Улсын шинэ нийслэл ба Уэйк тойргийн төв болгох зорилготойгоор байгуулав. Ингэснээр 1710 оноос хойш колонийн захиргаа буюу нийслэл байсан эргийн хот Нью-Бернийг орлох болов. Нэрийг нь Хойд Каролинагийн эргийг нээсэн Уолтер Ралийн нэрийг алдаршуулах үүднээс өгчээ.

## Хүн амын өсөлт 
## Ах дүүгийн барилдлагатай хотууд 
Рали нь дараах хотуудтай ах дүүгийн барилдлагатай хамтран ажилладаг:
* , Англи
* , Герман
* , Кени
* , Франц
* , Хятад

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* 

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:АНУ-ын хот

Ангилал:Дарем тойрог (Хойд Каролина)
Ангилал:Уэйк тойрог
Ангилал:Хойд Каролинагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Хойд Каролинагийн тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:1792 онд байгуулагдсан
Майами

**Майами** ( [] мөн *City of Miami*) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Флорида мужийн орших 463.347 оршин суугчтай хот бөгөөд Майами-Дейд тойргийн захиргааны төв юм. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 143,1 км². Энэ хот нь 5,5 сая оршин суугч бүхий Майами метропол бүсийн бүрэлдэхүүнд багтана. Хотын нэр нь индиан хэлний *Mayaimi* (Маяими, орчуулбал «их ус») гэх үгнээс гаралтай бөгөөд *Lake Mayaimi* (өнөөгийн Окичоби нуур) ба тэнд амьдарч байсан индиан омгийг Маяими хэмээн нэрлэдэг байв. Майами хот нь Атлантын далайн нэг хэсэг болох Бискейн буланд цутгах Майами голын бэлчир дээр оршдог. Майами нь Флорида муж улсдаа Жэксонвилл хотын дараа хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэнэ. Хүн амын дийлэнх нь испани эх хэлтэй байна.

## Түүх 
Европынхон өнөөгийн Майамийн нутаг дэвсгэрт хөл тавихаас өмнө Текеста индианчууд энд амьдарч байв. 1896 оны долоодугаар сарын 18-нд 300 гаруй хүн амтай Майамийг албан ёсоор хот хэмээн зарлажээ. Үүнээс гурван сарын өмнө Хенри Флаглер Майами хотыг Флоридагийн Зүүн Эргийн Төмөр Замын сүлжээнд холбосон байв. 

1920-иод онд хотод мөрийтэй тоглоомын газрыг зөвшөөрсөн байснаас гадна мансуурах бодисын хэрэглээг хориглосон хуулийг үндсэндээ үл тоосон байдалтай байв. Үүнээс үүдэн АНУ-ын умард талаас цагаачид маш олноор ирж суурьших болсон тул тэр хэмжээгээр барилга, орон сууцны эрэлт огцом нэмэгджээ. Шинээр баригдсан өндөр барилгуудаар хотод скайлайн бий болсон ба энэнээс хамааралтай тус хотыг «Magic City» (монголоор орчуулбал *ид шидийн хот* эсвэл *илбийн хот*) хэмээн хочлох болсны учир нь энэ хот нэг өвлөөс ирэх өвлийн хооронд танихын аргагүй өөрчлөгдөн тул ирсэн гийчид энэ хотыг чинь гараар илбэдэн ургуулчихжээ гэх яриа тархсан байдаг.

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* City of Miami, Florida – Албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Флоридагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Флоридагийн тойргийн төв
Ангилал:1896 онд байгуулагдсан
Миннеаполис

**Миннеаполис** ( []) нь 382.500 оршин суугчтай Америкийн Нэгдсэн Улсын Миннесота Муж Улсын хамгийн олон хүн амтай хот юм.

Хотын нэр нь хоёр өөр хэлний үгнүүдийн нийлбэрээс бүтсэн бөгөөд Дакота индианчуудын *«minne»* буюу «ус» ба грекийн *«polis»* буюу «хот» гэсэн утгатай үгнүүдээс гаралтай ажээ.

## Түүх 
Өнөөгийн Миннеаполис хотын бүс нутаг нь Дакотачуудын суурьшлын газар байв. 1680-аад оны орчим Францын үслэг эдлэлийн худалдаачид энэ нутагт хүрч иржээ. Удалгүй европын нүүдэлчид Миссисипи орчмын газарт их хэмжээгээр суурьшин эзэмших болов. Мдевакантончуудтай янз бүрийн гэрээ хэлэлцээр хийн суурьших европчуудын нүүдэл улам газар авчээ.

## Газар зүй 
Миннеаполис хот нь Миссисипи мөрний эрэгт Нэгдсэн Улсын Дундад Өрнөдөд оршдог. Хотын газар нутаг нь ойролцоогоор 151 квадрат километр. Үүний зургаан хувийг ус, арван таван хувийг цэцэрлэгт хүрээлэн эзэлнэ. Хотын төвийн өмнүүр 45-р өргөрөг дайрч өнгөрдөг. Хамгийн нам дор газар нь *Миннехаха Крийк гол* ба Миссисипи мөрний бэлчир бөгөөд далайн түвшнээс дээш 209 метр өргөгджээ. Хамгийн өндөр цэг нь Проспект Парк орчим 282 метрийн өндөртэй.

Уур амьсгалын хувьд Дундад Өрнөдийн уур  амьсгалтай ба өвөлдөө хуурай хүйтэн, зундаа халуун, зарим үед чийглэг цаг агаартай.

### Хүн амын өсөлт 
## Хамтын ажиллагаатай хотууд 
*  Босасо (2014 оноос хойш)
*  Элдорет (2000 оноос хойш)
*  Харбин (1992 оноос хойш)
*  Ибараки (1980 оноос хойш)
*  Куопио (1972 оноос хойш)
*  Новосибирск (1988 оноос хойш)
*  Сантьяго (1961 оноос хойш)
*  Тур (1991 оноос хойш)
*  Өпсала (2000 оноос хойш)

## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас (англиар)

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын хот

Ангилал:Миннесотагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Миннесотагийн тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:Миссисипи мөрний суурин
Ангилал:1867 онд байгуулагдсан
Атланта

**Атланта** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Жоржиа мужийн нийслэл бөгөөд хамгийн том хот юм. Тус хот нь 450,000 орчим хүнтэй бол Атлантагийн бөөгнөрөлд 5,5 сая орчим хүн амьдардаг бөгөөд энэ нь АНУ-дахь хамгийн их хүнтэй бөөгнөрлүүд дотор 9-т эрэмбэлэгдэнэ. 

Атланта нь 1837 онд хоёр төмөр замын огтлолцол дээр, АНУ-н иргэний дайны үнсэн дээр байгуулагдаж боссон хот юм. Өдгөө Атланта нь АНУ-н зүүн өмнөд бүсийн тээврийн зангилаа болж байна. Атлантагийн олон улсын нисэх онгоцны буудал нь 1998 оноос хойш тасралтгүй дэлхийн хамгийн их хүн зорчсон, хамгийн завгүй онгоцны буудлаар тодорсон юм. Тус онгоцны буудлаар жилдээ 100 сая орчим зорчигч зорчдог байна. 

Атланта хот нь Альфа- буюу дэлхийн эдийн засагт томоохон нөлөө үзүүлдэг хотод тооцогддог. 270 тэрбум ам.долларын ДНБ-ийн үзүүлэлтээр АНУ-даа 8-д, дэлхийн хотууд дунд 36-д жагсаж байна. 

1996 оны зуны олимпын XXVI наадам Атланта хотод зохион байгуулагдсан. 

## Уур амьсгал 
## Нэмж унших
*Жоржиа
*Атлантын олимп

## Цахим холбоос 
* German American Chamber of Commerce of the Southern United States, Atlanta 

## Лавлах бичиг 

Ангилал:АНУ-ын муж улсын нийслэл
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:ДеКалб тойрог (Жоржиа)
Ангилал:Жоржиагийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Жоржиагийн тойргийн төв
Ангилал:1847 онд байгуулагдсан
Колорадо-Спрингс

**Колорадо-Спрингс** нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хот юм.

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот

Ангилал:Колорадогийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Колорадогийн тойргийн төв
Ангилал:1871 онд байгуулагдсан
Сент-Луис

**Сент-Луис** ( []) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Миссури муж улсад орших чөлөөт хот бөгөөд Иллиной муж улстай хаяа залган, Миссиссиппи мөрний баруун биед байрладаг. 2015 оны байдлаар 315.685 оршин суугчтай тус хотыг тойрсон Их Сент-Луис бүсэд 2.916.447 хүн амьдардгаараа муж улсдаа хамгийн томд, АНУ-даа 19-рт тооцогдож байна.

## Түүх 
## Уур амьсгал 
## Ном зүй 
* Patricia Cleary: *The World, the Flesh, and the Devil: A History of Colonial St. Louis.* University of Missouri Press, Columbia 2011, ISBN 978-0-8262-1913-8.

## Цахим холбоос 
* Сент-Луис хотын албан ёсны цахим хуудас
* Жуулчдад зориулсан мэдээллийн цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:АНУ-ын хот
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Ангилал:Миссурийн суурин

Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Миссисипи мөрний суурин
Ангилал:Миссури мөрний суурин
Ангилал:1764 онд байгуулагдсан