open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гари Невилл

**Гари Александр Невилл** (, 1975 оны хоёрдугаар сарын 18-нд төрсөн) нь Английн хөлбөмбөгчин юм. Тэр арын хагас хамгаалалтын байрлалд Английн хамгийн олон гараанд гарсан тоглогч бөгөөд Манчестер Юнайтед багийн ахлагч билээ.

Олд Траффорд цэнгэлдэх хүрээлэнд анхны гарааг хийсэн Невилл энэ багийн тоглогчоор өдгөөг хүртэл багийн анд Райан Гиггзийн хамтаар тоглож байгаа. 

Тэр 1995 онд шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд анхныхаа гарааг 

Түүний ах Эвертон болон Манчестер Юнайтед багийн тоглогч асан Премьер лигийн алдартнуудын нэг Пил Невилл, эгч Трэси Невилл нэтболлын шигшээ багийн тоглогч, ээж Жилл нь Бари багийн нарийн бичиг, аав Невилл Невилл нь крикетийн «Ланкашир» багийн тоглогч юм. 
## Намтар
1991 онд Невилл сургуулиасаа гарч ахынхаа хамт Манчестер Юнайтед багт элсчээ. Улмаар АХХ-ны өсвөрийн цомд эхний улирлаа багаа ахлан түрүүлсэн байна. 1992 оны есдүгээр сард анхныхаа гарааг «УЕФА-гийн цом» тэмцээний «Торпеда Москва» багтай хийсэн тоглолтонд хийв. Невилл 1990 оны эхээр Алекс Фергюсоны ирээдүйн болсон «Фергийн Фледлигсчүүдийн» эгнээнээс Пил Невилл, Райан Гиггз, Дэвид Бекхэм, Никки Батт болон Пол Скоулз нарын хамт олонд танигдах болж, 1994-95 оны улиралд баруун чиглэлийн арын хамгаалагч Пол Паркерийн оронд үндсэн бүрэлдэхүүнд багтсан байна. Энэ байрлалаас Ирландын Денис Ирвиний төвийн байрлал болон довтлогооны бүсийн баруун жигүүрийн хагас хамгаалагч Ли Шарпын эрсэг жигүүрт гарч байрлал сэлгэн тоглохын сацуу Бекхэмийг баруун чиглэлээс дэмжин тоглодон байв. 

2004 оны зун Невилл Юнайтедтай дөрвөн жилээр гэрээгээ сунгасан бөгөөд 2005 оны арваннэгдүгээр сард Рой Киний ахлагчийн албыг залгамжлав. 

Гари Невилл Премьр лигт найман түрүү, АХХ-ны гурав, Аваргуудын лигийн хоёр, Олон улсын цом, «ФИФА-гийн клубүүдийн ДАШТ» болон Лигийн тус бүр нэг цомыг хүртсэн юм. 
## Хувийн амьдрал
Невилл Эмма Хэдфилд гэгч эмэгтэйтэй 2007 оны зургаадугаар сарын 16-нд гэр бүл болсон бөгөөд 2009 оны нэгдүгээр сарын 11-нд анхны хүүхэд Молли охин нь, хоёр дахь охин Сопи нь 2010 оны гуравдугаар сарын 25-нд мэндэлсэн ажээ. 

2009 онд Невиллийг «Болтоны Их сургууль» хөлбөмбөгийн спортод оруулж онцгой буй хувь нэмрийг нь үнэлэн хүндэт эрдмийн зэргээрээ шагнасан гэдэг.
## Үзүүлэлтүүд
*2010 оны дөрөвдүгээр сарын 17-ны байдлаар*
## Шагналууд
### Баг
*Премьер лиг (8): 1995–96, 1996–97, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2008–09
*АХХ-ны цом (3): 1995–96, 1998–99, 2003–04
*Лигийн цом (2): 2005–06, 2009–10
*АХХ-ны Коммунити Шиелд (3): 1996, 1997, 2008
*УЕФА Аваргуудын лиг (2): 1998–99,  2007–08
*Intercontinental Cup (1): 1999
*FIFA Club World Cup (1): 2008

### Хувийн
* Премьер лигийн оны баг: 1997, 1998, 1999, 2005, 2007
* Премьер лигийн 10 улирал (1992/3 – 2001/2)
## Эшлэл
## Нэмэлтээр уншиж болох
* 

## Холбоос
* Профайл ManUtd.com вэбсайт дахь
* Профайл StretfordEnd.co.uk вэбсайт дахь
* 
* 

Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин

Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Валенсиа багийн дасгалжуулагч
Хендраван

**Хендраван** (, Индонезийн Зүүн Жава мужийн Малангад 1972 оны 6 сарын 27-нд төрсөн) нь хятад гаралтай, Индонезийн бадминтончин юм.

Хендраван 1990-ээд оны эхнээс дэлхийн тавцанд тоглож эхэлсэн боловч эхэндээ дэлхийн чансаанд дээгүүр бичигддэг нутаг нэгтнүүдийнхээ сүүдэрт дарагддаг байв. Амжилт нь эрс өссөн түүний оргил үе нь хоёр мянганы заагаар тохиосон юм. 2000 онд Сиднейн олимпоос мөнгөн медаль зүүсэн бол ирэх жил нь дэлхийн АШТ-ий шигшээ тоглолтод Данийн Петер Гэйдийг ялж аваргалжээ. Мөн Хендраван 1998, 2000, 2002 оны Томас Капт Индонезийн шигшээ баг түрүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэсэн тамирчин билээ.

2003 онд зодог тайлсан Хендраван өдгөө улсынхаа шигшээ багт дасгалжуулагч хийдэг.

## Гадны холбоос
* BWF Profile
*Hendrawan's profile 

Ангилал:1972 онд төрсөн
Ангилал:Индонезийн бадминтончин
Ангилал:Индонезийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Индонезчүүд
Ато Болдон

**Ато Жабари Болдон** (, 1973 оны 12 сарын 30-нд төрсөн) нь Тринидад ба Тобагогийн хөнгөн атлетикч, олимпын 4 медальтай тамирчин юм. Ойрын зайн гүйгчдээс түүнээс гадна Фрэнки Фредерикс, Карл Льюис нар л хувийн төрлөөр олимпын 4 медаль зүүж түүхэн үлдсэн байдаг. Түүний 50, 60, 100, 200 метрийн гүйлтийн хувийн дээд амжилт нь харгалзан 5.64, 6.49, 9.86, 19.77&nbsp;секунд бөгөөд бүгд улсынхаа дээд амжилт болно.

Хөнгөн атлетикийн замналаа дуусгасны дараа тэрээр 2006&ndash;2007 онд сөрөг хүчин болох Үндэсний Нэгдсэн Конгрессийг төлөөлж Тринидад ба Тобагогийн парламентад сууж байсан Сенатор байсан. Өдгөө Си-Би-Эс, Эн-Би-Си Спортс телевизүүдэд хөнгөн атлетикийн тоймчийн ажил эрхэлж буй.

## Цахим холбоос 
*
* "Boldon in Bahrain" DVD

Ангилал:200 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:Тринидад ба Тобагогийн 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Тринидад ба Тобагогийн 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Тринидад ба Тобагогийн 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Тринидад ба Тобагогийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Тринидад ба Тобагогийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Тринидад ба Тобагогийн олимпын оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Тринидад ба Тобаго улсын харьяат
Ангилал:1973 онд төрсөн
Брахиозавр

***Брахиозавр*** (*Brachiosaurus*, Грек хэлний *брахион*/βραχίων буюу "гар", *заврос*/σαῦρος буюу "гүрвэл" гэсэн үгнээс гаралтай, өөрөөр хэлбэл "гарт гүрвэл" гэсэн утгатай) нь Хожуу Юрийн галав, магадгүй эрт Цэрдийн галавт амьдарч байсан, завропод үлэг гүрвэлийн нэг төрөл юм. Урд мөч нь хойд мөчөөсөө урт учраас ийн нэрлэгджээ. Дэлхийн хуурай газар дээр байсан амьтдаас хамгийн том амьтдын нэг тус үлэг гүрвэл нь үлэг гүрвэлүүд дундаас ихэд алдартай, гэхдээ түүний нэг зүйл болох *Жираффатитан* буюу аварга анааш (*B. brancai*) нь кино, ном зохиолд их гардаг.

Ангилал:Үлэг гүрвэлүүд
Цорос

**Цорос** (эртний дуудлага нь **Чорос**) аймаг бол дөрвөн Ойрадын нэгэн аймаг юм. Цөөнгүй судлаачид Цорос аймгийн ноёдыг Урианхайн (Урианхан) Зэлмэ ноёноос гаралтай гэж үздэг (Ойрадын өөлд, дөрвөд, баяд зэрэг аймгийн тайж ноёдын төрөн гардаг язгуурлаг овог).

Цорос хэмээх нэр “цорго” хэмээх үгээс гаралтай гэж үздэг. Цорос овгийг Улиндай бадан тайш гэгчээс үүссэн гэдэг домог буй.

XV зууны эхэн үеэс Дөрвөн Ойрадын дотор Цорос овгийн ноёдын эрх нөлөө ихссэнээр тэдний захирч байсан аймгийг Цорос хэмээн нэрлэх болсон.

Дөрвөн Ойрадын холбоог гурвантаа байгуулагдсан гэж үздэг бөгөөд Цорос аймаг гурвууланд нь оролцож байжээ. Цорос аймаг XVI зууны үеэс Или мөрний хөндийд нутаглажээ. 1671 онд Цоросын Галдан бошгот хаан Зүүнгарын хаант улсыг байгуулав. Зүүнгарын хаант улс гэж нэрлэгдсэн учир нь, XVII зууны үед ойрадууд баруун, зүүн 2 гарт хуваагдаж байсны зүүн гарт нь багтаж явсан Цоросын ноёд хүчирхэгжин, бусдыгаа өөрийн эрхшээлд оруулаад, өөрсдийн багтсан гарын (зүүн гарын) нэрээр хаант улсаа нэрлэсэнд оршино.

Цорос овгийн ноёд зөвхөн Цорос төдийгүй Дөрвөд, Баяд аймгийг захирч байв. Тиймээс Манжийн эрхшээлийн үеийн Дөрвөдийн 2 чуулганы ноёд тайж нар, бас Сайн ноён аймагт хавсаргасан Өөлдийн 2 хошуу, түүнчлэн Хөх нуурын Цоросын 2 хошууны ноёд тайж нар Цорос овогтой байжээ.

Хожим нь Монгол дахь Цорос овгийн эрх мэдлээ алдсан хэсэг нь нохой цорос гэгдэх болсон ажээ.

Ангилал:Монгол овог аймаг
Комацүбара Мичитаро

180px|right|thumb|Комацүбара Мичитаро
**Комацүбара Мичитаро** (, 1886 оны 7 сарын 20 – 1940 оны 10 сарын 6) нь Халхын гол дахь Японы Эзэн хааны армийн байлдааны ажиллагааг (Халх голын дайн) удирдагч.

## Намтар
Ёкохамад далайн цэргийн инженерийн гэр бүлийн таван хүүхдийн том нь болж төржээ. Токиод бага дунд сургуулиа дүүргэсэн. 1905 оны 11 сард Эзэн хааны армийн Цэргийн академийг төгссөн (18 дахь төгсөлт). 1906 оны 6 сараас 34-р явган цэргийн хороонд бага дэслэгчээр алба хааж эхэлсэн.

1909-1910 онуудад Орос дахь цэргийн атташегийн туслахын алба хаасан, оросоор чөлөөтэй ярьдаг. Японд эргэж ирээд Японы эзэнт гүрний армийн жанжин штабт цэргийн дээд зөвлөлд ажилласан. 1914 онд Дэлхийн 1-р дайны үед Чиндаогийн бүслэлтэнд Японы туршуулийн хүчийг удирдан оролцсон.

1915 онд эргэн ирж Эзэн хааны армийн Цэргийн дээд академийг төгсөөд (27 дахь төгсөлт) 34-р явган цэргийн хорооны захирагчаар томилогджээ.

1919 онд Армийн жанжин штабын 2-р товчооны Зөвлөлтийг хариуцсан 4-р салбарт (Европ Америк дахь цэргийн тагнуул) ажиллаж байв. 1926-1927 онд Эзэн хааны цэргийн коллежид Улаан армийн талаарх мэргэжилтэн зааварлагчаар ажиллаж байв. 1927-1929 онд Москвад цэргийн атташегаар ажиллаж байсан. 

Японд эргэн ирсний дараа 1930 онд явган цэргийн 57-р хороог захирсан. 1932 онд хурандаа Комацүбара Манж-Го дахь Харбины сөрөг тагнуулын удирдлагыг (Японы цэргийн ажиллагаа) толгойлох болсон. 1934 оны найман сард түүнд хошууч генерал цол олгожээ.

1934 онд Японд буцаж Явган цэргийн 8-р бригадыг командалсан. 1936-1937 онд Эзэн хааны гвардийн 1-р бригадыг командалсан. 1937 оны 11 сард дэслэгч генерал хүртэл дэвшсэн. 1937-1938 онд 2-р тусгай гарнизоны захирагчаар ажиллаж байсан.

1938 оны 7 сарын 7-ноос 1939 оны 11 сарын 6 хүртэл Манж-Гогийн Хайлаарын ойролцоо Квантуны армийн 23-р явган цэргийн дивизийн командлагч байсан. Халхын голын цэргийн ажиллагааг бүхэлд нь удирдсан. Гутамшигтай ялагдлын дараа тэрээр 1939 оны 11 сард дивизээс чөлөөлөгдөн Квантуны армийн штабаар дамжин Жанжин штабд ирсэн. 1940 оны 1 сард Халхын голд ялагдсан хариуцлага хүлээн чөлөөнд халагдсан. 1940 оны 10 сарын 6-нд ходоодны хорт хавдараар өнгөрсөн.

Ангилал:Японы генерал
Ангилал:Ёкохамагийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1886 онд төрсөн
Ангилал:1940 онд өнгөрсөн
Шар канар бялзуухай

Харь2

## Эшлэл
* Ian Sinclair, Phil Hockey and Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* Clement, Harris and Davis, *Finches and Sparrows* by ISBN 0-7136-8017-2

Ангилал:Бужиргынхан
Гладиатор (2000 оны кино)

***Гладиатор*** нь 2000 онд бүтээгдсэн, Ридли Скотт найруулж, Расселл Кроу, Жоакин Финик, Конни Нильсен, Оливер Рийд, Дерек Жакоби, Джимон Хунсу, Ричард Харрис, Ральф Мөллер, Жон Шрапнел, Ричард Харрис нарын тоглосон түүхэн кино юм. Уг кинонд Кроу хаан эцгээ алж, титмийг нь булаасан Коммодусыг эсэргүүцэн тэмцсэн генерал Максимус Десимус Меридиусын дүрийг бүтээжээ. Боол болсон Максимус гладиатор болж, Коммодусаас гэр бүлийнхээ өшөөг авч буйгаар гардаг.

2000 оны 5 сарын 1-нд нээлтээ хийсэн тус кино Оскарын шагналыг шилдэг кино зэрэг хэд хэдэн төрөлд хүртжээ.

## Эшлэл
Ангилал:2000 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Британийн кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Уильям Николсон (зохиолч)
Ангилал:Ромын түүх кинонд
Ангилал:Нүсэр кино
Артур Партыка

**Артур Ежи Партыка** (, 1969 оны 7 сарын 25-нд Польшийн Сталова Волад төрсөн) нь Польшийн олимпын мөнгө хүрэл медальт, өндрийн харайлтын тамирчин юм. Тэрээр 1989 оноос эхлэн 12 жил дараалан улсынхаа аварга болжээ. ЛКС Лодзь клубыг төлөөлж тэмцээн уралдаанд ордог байв.

Түүний аав нь Алжир, ээж нь Польш. Партыка нь хөнгөн атлетикийн түүхэнд 2.38 м дээгүүр давсан 16-хан тамирчны нэг билээ. Тэр нь Польшийн дээд амжилт болно.

Олимпын мөнгө, хүрэл, дэлхийн АШТ-ий хошой мөнгө, хүрэл, танхимын ДАШТ-ий мөнгө, Европын АШТ-ий алт, мөнгө, танхимын ЕАШТ-ий алтан медальтай.

Спортын тавцанд гаргасан амжилтынхаа төлөө тэрээр: 
65px|Алдрын алтан загалмай Алдрын алтан загалмай одонгоор 1996 онд шагнагджээ.

## Цахим холбоос 
* Польшийн Олимпын Хорооны сайт дахь профиль
* Артур Партыка 

Ангилал:Польшийн өндрийн харайгч
Ангилал:Польшийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Польшийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Польшийн олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өндрийн харайлтын европын аварга
Ангилал:Польшийн хөнгөн атлетикийн улсын аварга
Ангилал:Бүгд Найрамдах Польш Улсын Гавьяаны алтан загалмай шагналтан
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Түмэд

**Түмэд** буюу **Түмд** — эртний нэгэн Монгол түмэн. Харин одоо Өвөр Монголын Хөх хот орчмоор суурьшиж байгаа "Баруун Түмэд" хийгээд Ляонин мужийн Чуу Юань ( *Cháoyáng*), Бэй Пяо ( *Běipiào*), Фү Шин ( *Fùxīn*) зэрэг газраар суурьшиж байгаа "Зүүн Түмэд" хэмээх нэг гаралтай хоёр ястны ерөнхий нэр. Мөн Байгал нуурын зүүн эрэгт орших Хорь Буриадыг эрт цагт Хорь Түмэд гэж нэрлэдэг байв.

Мин улсын нийслэл Бээжинг довтолж, Монголд Буддын шашинг дэлгэрүүлсэн зэрэг үйлсээрээ Түмэдийн Алтан хан 16-р зууны Монголын түүхийн онцгой зайг эзэлдэг. 

## Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Монгол овог аймаг
Александр Руцкой

**Александр Владимирович Руцкой** (, 1947 оын 9 сарын 16-нд төрсөн) нь Оросын улс төрч, хуучин Зөвлөлтийн цэргийн офицер юм. Руцкой тус улсын түүхэн дэх цорын ганц дэд ерөнхийлөгч бөгөөд уг албан тушаалыг 1991 оны 7 сарын 10-наас 1993 оны 10 сарын 4-нийг хүртэл хашжээ. Мөн 1996-2000 онд Курск мужийн захирагчаар ажилласан байна. 1993 оны Оросын үндсэн хуулийн хямралын үеэр тэр өөрийгөө ОХУ-ын ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгч хэмээн зарлаж байв.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
Ангилал:Оросын дэд ерөнхийлөгчид
Сатоя Таэ

**Сатоя Таэ** (, 1976 оны 6 сарын 12-нд Саппород төрсөн) нь Японы Фристайлийн тамирчин юм. Тэрээр Могулын төрлөөр 1998 оны Наганогийн олимпод түрүүлж, 2002 оны Солт-Лэйк Ситийн олимпод хүрэл медаль хүртжээ.

Сатоя өвлийн олимпын аварга болсон, анхны япон тамирчин юм.

Саппорогийн Шин-Ёо бага сургууль, Хокүёо дунд сургууль, Тоокай их сургуулийн харьяа 4-р ахлах сургууль, Хоккайдо Тоокай их сургууль (одоогийн Тоокай их сургуулийн Саппоро хотхон)-ийг дүүргэжээ. 11 настайгаасаа могулаар хичээллэж эхэлсэн байна. Сатоя улсынхаа аварга шалгаруулах тэмцээнд 1989 онд дөнгөж 12-тойдоо түрүүлсэн. Ирэх жил нь мөнгөн медаль зүүсэн ч түүний дараагаас 6 дараалан аваргалжээ.

1994 оны Лиллехаммерын олимпод анх оролцож, 11-р байр эзэлсэн. Наганогийн олимпоос алтан медаль зүүснийхээ дараа зүүн хөлийн шагайн ясаа хугалж, амжилт нь ч буурчээ. Гэхдээ гэмтлээ эдгээн, Солт-Лэйк Ситийн олимпоос мөн төрөлдөө хүрэл медаль зүүснээр, Японы эмэгтэй тамирчдаас нэг төрөлдөө 2 медаль хүртсэн анхны тамирчин нь болсон юм. 
2005 оны 2 сард, шөнийн клубт согтуугаар хэрэг тарьж, шүүхээс тэнсэн харгалзах ял авсан бөгөөд үүнийхээ улмаас Бүх Японы Цанын Холбооны шигшээ багаас өөрийн хүсэлтээр гарсан аж. Гэхдээ тэмцээн уралдаанд үргэлжлүүлэн оролцож ирсэн бөгөөд 2006 оны Турины олимпод оролцож, 15-р байр эзэлсэн.

2006 - 2007 оны улиралд тэмцээн уралдаанд оролцолгүй, нурууныхаа бэртлийг эмчлүүлсэн Сатоя 2007 оноос дахин шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан байна. 2008 оны 3 сарын 22-нд 12 жилийн дараа дахин Японы аварга цолыг хүртсэн.

Хамгийн сүүлд 2010 оны Ванкуверын олимпод оролцож, шигшээд шалгарсан хэдий ч сүүлийн үсрэлтээ гүйцэтгэхдээ унаснаар 19-р байр эзэлжээ.

## Эшлэл
## External links
* Skiing at the Moguls event
* Official website

Ангилал:Японы фристайльчин
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан
Фрэни Шнайдер

**Фэрэна ("Фрэни") Шнайдер** (, 1964 оны 11 сарын 26-нд Элмд төрсөн) нь Швейцарын уулын цаначин юм. Швейцарын хамгийн өндөр амжилт үзүүлсэн уулын цаначин тэрээр "Швейцарын зууны шилдэг эмэгтэй тамирчин"-аар шалгарсан билээ.

Тэрээр Уулын цанын дэлхийн цомд нийлбэр дүнгээр 3 удаа, слалом, жайант слаломын төрлөөр 11 удаа түрүүлснээс гадна 55 гараанд тэргүүлсэн нь Аннемари Мозер-Прөллийн дараа л орох амжилт юм. Түүнчлэн өвлийн олимпоос 3 алт, нийт 5, Дэлхийн АШТ-ээс 3 алт, нийт 6 медаль хүртсэн.

1988–89 оны улиралд Шнайдер дэлхийн цомын 14 гараанд тэргүүлсэн нь өдийг хүртэл эвдэгдээгүй байна.  

1995 оны 4 сард, 11 амжилттай улирлыг үдсэнийхээ дараа тэр зодог тайлахаа зарласан. Өдгөө төрөлх Элм тосгондоо цана, сноубордын сургууль, мөн Гларуст спортын хэрэглэлийн дэлгүүр ажиллуулдаг.

## Цахим холбоос 
* Фрэни Шнайдерын албан ёсны цахим хуудас
* Фрэни Шнайдер спорт

Ангилал:Уулын цанын олимпын аварга
Ангилал:Уулын цанын дэлхийн аварга
Ангилал:Швейцарын уулын цанын улсын аварга
Ангилал:Швейцарын уулын цаначин
Ангилал:Швейцарын олимпын аварга
Ангилал:Швейцарын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Швейцарын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Швейцарын олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:1994 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:Швейцарын оны шилдэг тамирчин
Ангилал:Өөрийн намтар
Ангилал:Швейцарчууд
Ангилал:1964 онд төрсөн
Америк тогоруу

**Америк тогоруу** (*Grus americana*) нь Хойд Америкийн хамгийн өндөр шувуу юм. Тогорууны төрлийнхнөөс Хойд Америкт түүнээс гадна Канад тогоруу л байдаг. Байгаль дээр зэрлэгээрээ 22 - 24 насалдаг гэж үздэг тус шувуу ердөө 400 гаруй л үлдсэн бололтой.

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Natural History article by Paul Johnsgard (1982)
* Whooping Crane (*Grus americana*) from Paul Johnsgard, *Cranes of the World* (1983)
* 
* 
* 
* 
* 
* Famous Photographer Thomas Mangelsen made the film "Flight of the Whooping Crane" to help bring them back from the brink of extinction. Images of Nature Online

Ангилал:Тогорууныхан
Тина Төрнэр

**Тина Төрнэр** (ж. нэр **Анна Мэй Буллок**, , 1939 оны 11 сарын 26 төрсөн) - Америкийн дуучин.

Ангилал:Америкийн дуучин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1939 онд төрсөн
Мюнхен

**Мюнхен** (, ) нь Германы Бавари мужийн нийслэл юм. Баварийн Альпийн хойд талд, Исар голын эрэгт орших тус хот нь Германдаа Берлин, Хамбургийн дараа гуравт, герман хэлтэй улсуудад дөрөвдүгээрт, Европын Холбоонд 12-рт орох том хот болно. Хотын захиргаанаас гаргасан хязгаарлалтын улмаас 1.5 сая хүн л тус хотод оршин суудаг ба Мюнхэн хотын дагуул дүүргүүдийг оролцуулаад 2,9 сая орчим хүн амта ажээ. Мөн Аугсбург, Инголштадт, Розенхайм, Ландсхут зэрэг хотуудыг оролцуулаад, Мюнхений метрополитанд 5,7 сая гаруй хүн амьдардаг. 

Мюнхен хот нь эдийн засгийн хувьд маш хурдацтай өсч буй Европын хотуудын нэг бөгөөд  Allianz, BMW, Linde, Munich Re, Siemens зэрэг томоохон компаниудын төв оффисууд энд байдаг. Mercer компанийн 2014 онд дэлхийн 50 том хотын дунд гаргасан судалгаагаар дэд бүтцээр хоёрдугаарт, амьдралын чанарын индексээр дөрөвдүгээрт орсон байна. Мюнхэн гэх нэр нь анх 1158 онд албан ёсоор бий болсон байна. 1255 онд Баварийн Ханхүүгийн оршин суудаг хот, 1328-1347 онд хааны оршин суудаг хот байсан бөгөөд 1506 онд Бавари мужийн нийслэлээр нэрлэгджээ. Тус хот нь улсын болон олон улсын байгууллагууд, нэртэй их дээд сургуулиуд, чухал музей театрууд, үзэсгэлэн яармагууд, спортын уралдаан тэмцээнүүд, олон улсын томоохон хурал зөвлөгөөн зохион байгуулагддаг бөгөөд Oktoberfest болон олон төрлийн үзэх газруудаараа жуулчидыг татдаг байна.

1972 оны зуны олимп зохион байгуулж байсан Мюнхен 2018 оны өвлийн олимпийг зохион байгуулахаар нэрээ дэвшүүлж байжээ. 

Хотын уриа "'**" (Мюнхен чамд дуртай). 2006 оныг хүртэл "Weltstadt mit Herz" (Зүрх сэтгэлтэй космополитан хот) гэсэн уриатай байв. Хотын нэр Мюнхен **' нь Хуучин Герман хэлний "лам нар" гэсэн утгатай *Mönche* хэмээх үгнээс гаралтай бөгөөд тус хотыг байгуулсан Бенедиктиний ордерын лам нараас улбаатай аж. Иймээс ч тус хотын сүлдэнд ламын зураг байдаг билээ. Хар, алтлаг өнгүүд нь Ариун Ромын Эзэнт Гүрний өнгө байсан бөгөөд Баварийн Людвигийн үеэс хотын өнгө болон дээдлэгдэх болсон байна.

## Уур амьсгал 
## Мөн үзэх 
* Германы том хотын жагсаалт

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
Мюнхен

Ангилал:Германы мужийн нийслэл
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Баварийн коммун
Ангилал:Баварийн тойроггүй хот
Ангилал:Германы их сургуулийн хот

Ангилал:Изар голын суурин
Ангилал:Германы урьдын нийслэл
Шиляо

thumb|Шиляо гол газрын зурагт
**Шиляо** ( *Xīliáo Hé*, «баруун Ляо») — Хятад улсын Өвөр Монгол орны Тунляо хотоор урсдаг гол.

Өвөр Монголын Шар мөрөн Лууха гол хоёр нийлж Шиляо болно. 

Нийт урт - 829 км, сав газрын талбай - 147 мянган км2.

Ляонин мужийн нутагт орж Дунляо (зүүн Ляо)-тай нийлж Ляо мөрөн болно. 

1
Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Өвөр Монголын гол мөрөн
Макао

**Макао** (; ; ; ) нь Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын 2 тусгай захиргааны бүсийн нэг юм (нөгөө нь Хонконг). Макао нь Сувдан голын дельтийн баруун эрэгт, Гуандун мужтай хойд талаараа хиллэн, Өмнөд Хятадын тэнгисээр зүүн, өмнө талаараа хүрээлэгдэн оршино.

хүн ам нь - 653 100 человек (2017 оны байдлаар). Албан ёсны хэл нь: португал болон хятад (кантон аялгуу).

Тус бүс нутагт сүлжмэл эдлэл, тоглоом наадгай, аялал жуулчлал, мөрийтэй тоглоомын салбар буюу казино хөгжсөн. 2008 оны байдлаар дэлхийн хамгийн өндөр наслалттай нутаг болно.

Макао нь Португалын колони байсан бөгөөд Хятад дахь Европын анхны, бас сүүлчийн колони юм. Португалын худалдаачид анх 16-р зуунд Макаод ирж суурьшсан бөгөөд 1999 оны 12 сарын 20-нд Хятадад шилжүүлж өгөх хүртлээ захирчээ. Хятад-Португалын хамтарсан тунхаглал, Макаогийн Үндсэн Хууль ёсоор шилжүүлснээс хойш 50 жил буюу 2049 он хүртэл өндөр зэрэгтэй автономит эрх нь хадгалагдах юм.

БНХАУ-ын "Нэг улс, хоёр систем" бодлогын дагуу, БНХАУ-ын Төрийн зөвлөл Макаогийн батлан хамгаалах, гадаад бодлогыг хариуцах бөгөөд Макао нь өөрийн хуулийн тогтолцоо, цагдаа, мөнгөний болон гаалийн бодлого, хүн амын бодлоготой бөгөөд олон улсын байгууллага, арга хэмжээ зэрэгт төлөөлөгчдөө илгээх зэрэг асуудлыг бие даан шийдвэрлэдэг.

## Түүх 
Эртний өмнөд хятадын МЭӨ 4-2 мянган оны соёлын олдворууд байдаг. Цинь улсын (МЭӨ 221-206 он) Макаогийн газар нутаг Гуандун мужийн нтагт багтдаг байжээ. V зуунаас эхлэн Гуанжоу  болон Зүүн өмнөд Азийн чиглэлд явдаг худалдааны усан онгоцууд түр зогсдог боомт хэлбэрээр ашиглаж байжээ. 1277 онд хятадын Сун улсын удирдагчид Монголын довтолгооноос энэ арал руу зугтаасан байна. Тэд анхны байнгын оршин суугчид болж сууршиж чаджээ. 

Мин улсын (1368-1644) үед Макао арал руу Гуандун, Фуцзянь нутгийн загасчид суурших болсон байна. Тэд "А-ма" сүм барьсан байна. Энэ сүмийн нэрнээс «Макао» гэж үг гаралтай ажээ. 

16-р зууны эхэн үед Макао жижиг суурин хэвээр байв. 1513 онд Португаличууд анх удаа Сувдан голын аманд бууж, 1517-1518 онд Хаожингаогийн ойр орчмын газар суурьшжээ. Энэ нь Хятадын эрх баригчдын дургүйцлийг төрүүлж, 1521 онд португалчуудыг Гуандун эргээс хөөн гаргажээ. Гэсэн хэдий ч 1536 онд хөлөг онгоц сүйрсний дараа Португалийн худалдаачид Хаожингаод гарч ирж 1553 онд Макаод худалдааны цэгээ байгуулжээ.

Европчууд Хятадын өмнөд эргийн бусад арлууд дээр суурьших оролдлого бүтэлгүйтсэн ч Макао цэцэглэн хөгжсөн байна. Португаличууд тус аралыг Гуанжоу болон Хятадын бусад бүс нутаг, мөн Японтой худалдаа хийх дамжлага бааз болгон ашиглаж байжээ.

## Газар зүй 
### Цаг уур 
## Цахим холбоос 
* Макаогийн албан ёсны цахим хуудас

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
### Эшлэл 

!
Ангилал:Хятадын онцгой захиргаат бүс
Ангилал:Португалын Ази дахь колоничлолын түүх
Ангилал:Португал-Хятадын харилцаа
Ангилал:Далайн чанад дахь түүхэн бүс нутаг
Ангилал:Хятадын колоничлолын түүх
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Алойс Альцхаймер

**Алойсиус "Алойс" Альцхаймер**, (; 1864 оны 6 сарын 14 – 1915 оны 12 сарын 19) нь Германы сэтгэл мэдрэлийн эмч, невропатологич бөгөөд Эмил Крэпелинтэй хамтран ажилладаг эрдэмтэн байв. Тэрээр Вюрцбургийн анагаахын мэргэжил эзэмшиж Франкфуртад амьдарч ажиллаж байжээ. Тэрээр "хожуу үеийн мартамхай өвчин" буюу хожим сэтгэл судлаач Эмиль Крэпелиний нэрлэснээр Альцхаймерын өвчний тохиолдлыг анх мэдээлснээрээ түүхэнд нэрээ үлджээ.

1910 онд Альцхаймер еврей гаралтай Макс Левандовски-ийн хамт европын «Неврологи ба сэтгэл судлал сэтгүүл» (герман. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie) үүсгэн байгуулжээ. 

## Гадны холбоос 
Ангилал:1864 онд төрсөн
Ангилал:1915 онд өнгөрсөн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Германы эрдэмтэн
Эзэн Хаан Го-Момозоно

**Эзэн Хаан Го-Момозоно** (, 1758 оны 8 сарын 5 - 1779 оны 12 сарын 6) нь Эдо эриний үед хаанчилж байсан, Японы 118 дахь эзэн хаан (засагласан хугацаа: 1770 оны 5 сарын 23 - 1779 оны 12 сарын 16). Жинхэнэ нэр нь **Хидэхито** (英仁).

21-хэн насандаа нас барсан тул түүний залгамжлагч тодорхой биш байсны улмаас нас барснаас нь 10 хоногийн дараа л нийтэд зарласан байдаг. Иймд түүний засаглал нас барснаас нь 10 хоногийн хойно дууссан гэж үздэг.

Ангилал:Японы эзэн хаан
Ангилал:1758 онд төрсөн
Ангилал:1779 онд өнгөрсөн
Уолт Беллами

**Уолтер Жонс Беллами** (, 1939 оны 7 сарын 24-нд Хойд Каролинагийн Нью-Борнд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын сагсан бөмбөгч юм.

## Их сургууль 
"Биг Белл" гэж алдаршсан Уолт Индиана их сургуульд суралцаж төгссөн бөгөөд тус сургуулийн сагсан бөмбөгийн багт 70 тоглолтод оролцохдоо 1,088 удаа самбараас бөмбөг авсан нь багийн түүхэн дэх шилдэг үзүүлэлт (нэг тоглолтод дунджаар 15.5) юм. Мөн дунджаар 20.5 оноог нэг тоглолтод авч, 51.7 хувийн амжилттай довтолдог байсан Беллами 3, 4-р курст байхдаа Бүх Америкийн багт нэрлэгджээ.

## 1960 оны олимп 
Беллами 1960 оны Ромын олимпод түрүүлсэн, АНУ-ын шигшээ багийн гарааны төвийн тоглогч байв. Тус олимпод түүнтэй мөр зэрэгцэн тоглосон 12 тоглогчийн 10 нь мэргэжлийн сагсан бөмбөгч болж, тэднээс Белламигаас гадна Жерри Уэст, Оскар Робертсон, Жерри Лукас нар сагсан бөмбөгийн алдрын танхимд багтсан билээ.

## НБА 
Беллами НБА-гийн драфтад нэгдүгээр байраар бичигдсэн 1961 оноос эхлэн 14 жил НБА-д тоглосон. 1962 онд НБА-гийн шилдэг шинэ тоглогчийн шагналыг хүртсэн түүний амжилт нь тун гайхмаар. Нэг тоглолтод дунджаар 31.6 оноо авч байсан нь шинэ тоглогчдын түүхэнд Уилт Чемберлэний дараа орох үзүүлэлт бөгөөд 19.0 удаа самбараас бөмбөг авч байсан нь Чемберлэн болон Билл Расселлын дараа орох үзүүлэлт юм. Беллами НБА-д хүчин зүтгэсэн эхний жилээ л амжилттай довтолгооны хувиар бүх тоглогчдыг тэргүүлсэн бөгөөд 1962 оны бүх оддын тоглолтод шалгаран оролцож, 23 оноо, 17 самбараас бөмбөг авалт гэсэн амжилтыг үлдээжээ.

1968-69 оны улиралд багаа сольсон Беллами тоглолтын хуваариас болоод 88 тоглолтод оролцсон өвөрмөц амжилтын эзэн болжээ.

Беллами мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн замналаа 20,941 оноо, 14,241 самбараас бөмбөг авалт гэсэн үзүүлэлттэйгээр өндөрлөсөн. Түүний нэрийг 1993 онд Нэйсмитийн нэрэмжит Сагсан Бөмбөгийн Алдрын Танхимд бүртгэжээ.

## Гадны холбоосууд 
* Сагсан бөмбөгийн алдрын танхим
* НБА дахь үзүүлэлтүүд

Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1939 онд төрсөн
Пал Эрдөш

## Эшлэл
Ангилал:Унгарын математикч
Ангилал:Графын онолч
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн
Ангилал:Нидерландын Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Будапештын хүн
Ангилал:Унгарчууд
Ангилал:1913 онд төрсөн
Ангилал:1996 онд өнгөрсөн
Николай Солодухин

**Николай Иванович Солодухин** (, 1955 оны 1 сарын 3-нд төрсөн) нь Оросын жүдоч, Зөвлөлт Холбоот Улсыг төлөөлөн 1980 оны зуны олимпод оролцон алтан медаль хүртсэн тамирчин юм. Тус олимпын аваргын төлөө манай тамирчин Цэндийн Дамдинтай барилдаж ялснаар нь түүнийг монголчууд сайн мэднэ.

Тэрээр 14 настайдаа самбогоор хичээллэж эхлэн, дараагийн жил нь Курск муж, Железногорск хотын өсвөрийн аварга цолыг хүртэж амжжээ. Гэвч жүдо руу урваж, М.Г.Скрыповын удирдлага дор бэлтгэл сургуулилалт хийх болж, 1975 онд ЗХУ-ын Бүх ард түмний спартакиадын аварга болсон байна.

Солодухин Курскийн политехникийн дээд сургуулийг дүүргэсэн бөгөөд тус хотын хүндэт иргэн юм. Тэрээр Улс түмний найрамдлын одон, Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одонгоор шагнуулжээ.

Өдгөө тэрээр Курск хотод өөрийн жүдогийн сургуулийг хичээллүүлдэг бөгөөд Железногорск хотод түүний нэрэмжит жүдогийн тэмцээн жил бүр зохиогддог аж.

## Гадны холбоос
*profile

Ангилал:ЗХУ-ын жүдоч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Монакогийн II Альбер

**II Альбер** ()буюу **Альберт Александр Луи Пьер Гримальди** {, 1958 оны гуравдугаар сарын 14-нд төрсөн) нь Монакогийн Гүнт Улсын төр баригч **гүн**, гримальди овогтон юм. 

Түүний эцэг Монакогийн төрийг эрхийг 50 жил барьсан III Ренье (1923-2005) гүн байсан бол эх Грейс Келли ньАмерикийн алдарт жүжигчин, Оскарын шагналт  (1982 онд нас барсан) хүн байв. II Альбер гүн Каролина, Стефания гэх хоёр эгчтэй. 2005 оны дөрөвдүгээр сарын 6-нд эцэг нь таалал төгсч хүү нь гүн болжээ. 

II Альбер гүн тамирчин хүн бөгөөд бүхий л төрлийн спортод элэгтэй, ОУОХ-ны хүндэт гишүүн юм. 

Зураг:Personal standard of Prince Alberto II of Monaco.svg|II Альберт гүнгийн бэлгэ тэмдэг
Зураг:The_Prince_of_Monaco_in_2013.jpg|2013 оны II Альбер гүн

## Цахим холбоос 
* Princely House of Monaco
* *Albert II of Monaco, the unknown prince*, documentary with intimate prince Albert (2005), 52-minute documentary produced and directed by Thibaut Faucon.
* Prince Albert Family Ties Chart
* Photo of Prince Albert inspecting Guard outside Palace on day of Accession
* Is Prince Albert set to announce his engagement?, *The Royalist*,  4 August 2006
* https://web.archive.org/web/20100610211207/http://huisvanmonaco.web-log.nl/huisvanmonaco/geschiedenis/index.html

## Эшлэл 
Ангилал:Монакогийн ван
Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн
Ангилал:Олон улсын олимпын хорооны гишүүн
Ангилал:Монакогийн бобслейчин
Ангилал:1988 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:1994 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:1998 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай)
Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжтэй)
Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Перугийн Нарны одон шагналтан
Ангилал:Гэгээн Маврикий ба Лазарын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Гэгээн Карлын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Румыны Од шагналтан (колланэ)
Ангилал:Их Витаутасын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Стара планина одон шагналтан
Ангилал:Берний их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Монакочууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Австрали улс Олимпод

**Австрали** улс орчин үеийн бараг бүх **олимпын наадамд** тамирчдаа илгээж байжээ. Тус улс нь бүх зуны олимпод оролцсон бөгөөд 1952 оноос эхлэн бүх өвлийн олимпод алгасалгүй оролцож байна.

Австралийн Олимпын Хороо 1895 онд байгуулагдаж, хүлээн зөвшөөрөгдсөн.

Эдвин Флак Австрали улсыг төлөөлж олимпын наадамд оролцсон анхны тамирчин болжээ. Тэрээр Грекийн Афин хотноо зохиогдсон орчин үеийн анхны олимпод оролцож, 800, 1500 метрийн гүйлтийн төрлөөр хошой алтан медаль хүртсэн юм.

1908, 1912 онуудад тус улс нь Шинэ Зеландтай хамтдаа Австралази гэсэн нэрээр оролцож байв.

Австрали улс зуны олимпын наадмыг 2 удаа нутагтаа зохион байгуулсан. 1956 онд Мельбурнд, 2000 онд Сиднейд зохиоход медалийн тоогоороо харгалзан 3, 4-р байр эзэлж, өндөр амжилт гаргаж байжээ. 

Австралийн алтан медалиудын ихэнхийг тус улсад өргөн дэлгэрсэн усанд сэлэлтийн спортоор хүртжээ. Түүнчлэн зүлэгний хоккей, дугуй, сэлүүрт завь, морин спорт, далбаат завины төрлөөр хүчтэй өрсөлддөг. 

Өвлийн олимпоос 1994 оныг хүртэл нэг ч медаль хүртэж амжаагүй байсан тус улс өвлийн олимпын багийнхаа төсвийг өсгөснөөр медаль байнга хүртэх болж, 2010 оны олимпод 13-р байр эзэлсэн.

### Медаль хүртсэн спортын төрлүүд 
1 Дээрх тоо нь Австралази гэсэн нэрээр 2 олимпоос хүртсэн 11 медалийг тооцоогүй дүн


Ангилал:Олимпын түүх
Монако

**Монакогийн Гүнт Улс** (;Монако:*Principatu de Múnegu*; ; ) буюу **Монако** () улс нь Баруун Европын өмнөд хэсэгт Газар дундын тэнгисийн төвийн хойд эргийг даган суурьшсан **тусгаар тогтносон** дэлхийд хоёдугаар тооцогдох бага хот-улс юм. Гурван талаараа Францын нутагтай хиллэдэг тус улсын төв цэг Итали улсаас даруй 16 км. Газар нутгийн нийт талбай 2.02 км2(0.78 м2) бөгөөд хүн амын нийт тоо 33,000. 

Монако улсын нийслэл нь энэ улсад байх цорын ганц хот болох Монако. Татвар ногдуулалтын түвшингийн хэмжээ нэн бага гэдгээрээ алдартай тус улсын эдийн засгийн гол хөдөлгөгч хүч нь хүн амын 84 хувийг эзлэх гадаадын харъяат хөрөнгөтөн баячууд юм. 

Монакогийн засаглал барих уламжлал нь Үндсэн хуулийг чухалчилсан Хаант болон Вант улс тул төрийн тэргүүн нь Хунтайж II Альберт юм. 1160 онд Италийн Генуя хязгаарын төлөөлөгчийн хүү Гринмалдо Канеллагийн үүсгэн байгуулсан «Гримальдигийн өргөөг» 1297 оноос тус улсын төрийн ордон гэж нэрийдэн ирсэн ба 1861 оны Франц-Монтенегро улсын хоорондын хэлэлцээрийн дагуу 1911 онд тусгаар тогтнолоо олсон түүхтэй. Монако улсыг батлан хамгаалах үүргийг Франц улс хариуцдаг.  

]]

## Эшлэл 
## Холбоос 
; Засгийн газар
* Official Government Portal
* Official website of the Prince's Palace of Monaco
* Chief of State and Cabinet Members
; Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
* 
* Monaco from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* History of Monaco: Primary documents
; Аялал жуулчлал
* Official website for Tourism
* Your Monaco Monaco travel guide
* Principality Monaco Principality Monaco travel and special offers site
* maBoum.com Unofficial guide to what's on in Monaco
; Бусад
*  Order of the doctors of Monaco
*  French Monaco Web portail
*  La Principautй - Le premier journal d'actualitй de Monaco

* Gouv.mc
*  Monaco Today, a daily newsletter in English, Monaco247.com
*  Monaco247.com English news portal
*  The Monaco Times - a regular feature in The Riviera Times is the English language newspaper for the French - Italian Riviera and the Principality of Monaco provides monthly local news and information about business, art and culture, people and lifestyle, events and also the real estate market. Map and statistical tables for download (PDF)
*  Monaco-IQ Monaco information and news aggregator
* Monaco information portal
* Monte-Carlo Italian Monte-Carlo unofficial portal
* 
* Monaco from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* History of Monaco: Primary documents
* 


Ангилал:Европын орон
Ангилал:Европын нийслэл
Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Боливийн олимпын түүх

**Боливи** улс **олимпын наадамд** анх 1936 онд оролцсон. Америкаар удирдуулсан 1980 оны зуны олимпын бойкотод оролцсоныг эс тооцвол 1964 оноос эхлэн бүх зуны олимпод оролцож ирсэн тус улс өвлийн олимпод 1956 оноос эхлэн хэд хэдэн удаа оролцсон боловч 1992 оноос хойш оролцоогүй байна.

Боливи улс олимпын наадмаас нэг ч медаль хүртэж байгаагүй.

Боливийн Үндэсний Олимпын Хороо 1932 онд байгуулагдаж, 4 жилийн дараа Олон Улсын Олимпын Хороогоор хүлээн зөвшөөрөгджээ.

## Эшлэл
* 


Ангилал:Олимпын түүх
Шотланд

**Шотланд** ( гэл:Alba) нь Нэгдсэн Вант Улсыг бүрдүүлэгч улс юм. Тус улс нь газар зүйн байрлалын хувьд Их Британи арлын хойд хэсэгт орших ба өмнөд талаараа Англи улс, зүүн талаараа Хойд тэнгис, баруун хойд талаараа Атлантын далай, баруун өмнөд талаараа Хойд суваг, Ирландын тэнгисээр тус тус  хүрээлэгдсэн. Шотландын эх газрыг *Хойд Исль* болон *Гебрид* гэж хуваах ба нийт **790** арлаас бүрдэнэ. Лох-Несс нуур нь байгалийн зүй тогтлын хэв шинжээрээ дэлхийд нэн алдартай билээ.

Тус улсын хоёр дахь том хот Эдинбург нь нийслэл нь бөгөөд Европын санхүүгийн томоохон төвд тооцогддог бол хамгийн том хот болох Глазго нь үйлдвэрлэлийн хөгжлөөрөө дэлхийн хотуудыг тэргүүлэгч, гурав дахь том хот Абердин нь газрын тосны нөөц баялаг ихтэй тул энэ салбарынхаа Европын төв юм. Усны нөөц баялаг нь Атлантын далай болон Хойд тэнгисээс тэтгэгддэг тул мөн адил арвин нөөцтэй орны тоонд ордог.

Шотландын хаант улс нь 854-1707 он хүртэл оршин тогтнож байсан тусгаар улс байсан. Шотландын хаан VI Яков 1603 онд Стюартуудын удмын Англи, Ирландын анхны хаан болсон түүхтэй.  

Вант улсын статустай байх үедээ 1707 онд  Английн Вант улстай Холбооны хууль (англи. Acts of Union) байгуулж хоёр улсын парламентаар соёрхон баталж нэгдэн Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсыг байгуулсан түүхтэй. 

 хот]]

## Хотууд 
:*Нийслэл* Эдинбург хот.

## Эшлэл 
## Нэмэлтээр уншиж болох 
* Brown, Dauvit, (1999) *Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity* in Smith, Brendan (ed.), *Insular Responses to Medieval European Change*, Cambridge University Press, pp.&nbsp;135–53
* Brown, Michael (2004) *The Wars of Scotland, 1214–1371*, Edinburgh University Press., pp.&nbsp;157–254
* Devine, T.M [1999] (2000). *The Scottish Nation 1700–2000* (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1
* 
* Flom, George Tobias.  *Scandinavian influence on Southern Lowland Scotch. A Contribution to the Study of the Linguistic Relations of English and Scandinavian* (Columbia University Press, New York. 1900)
* 
* MacLeod, Wilson (2004) *Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200–1650*. Oxford University Press.
* Pope, Robert (ed.), *Religion and National Identity: Wales and Scotland, c.1700-2000* (University of Wales Press, 2001)
* Sharp, L. W. *The Expansion of the English Language in Scotland*, (Cambridge University Ph.D. thesis, 1927), pp.&nbsp;102–325;
* Trevor-Roper, Hugh, *The Invention of Scotland: Myth and History*, Yale, 2008, ISBN 0-300-13686-2
## Холбоос 
* Scotland.org - Шотландын албан ёсны онлайн хөтөч
* http://www.scotland.gov.uk/ - Шотландын Засгийн газар
* http://www.scottish.parliament.uk/ - Шотландын парламент
* http://www.nas.gov.uk/ - Шотландын Үндэсний Архивын газар
* Газрын зураг 
* Цахим номын сан Шотландын Үндэсний Төв номын сан
* Шотландын 2005 оны эдийн засгийн үзүүлэлтүүд (.pdf)


Ангилал:Өөртөө засах захиргааны нэгж
Ангилал:Нэгдсэн Вант улсын бүрэлдэхүүн
Эдвин ван дер Сар

**Эдвин ван дер Сар** (, *1970 оны аравдугаар сарын 29-нд төрсөн*) нь Голландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн хөлбөмбөгийн Манчестер Юнайтед багт хаалгачийн байрлалд тоглодог. Тэр Голландын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн түүхэнд хамгийн олон тоглолтонд оролцсон тоглогч юм.

1988 онд Голландын хөлбөмбөгийн Аякс багаас мэргэжлийн гараагаа эхлүүлж, тус багт үндсэндээ есөн жил тоглоод Италийн Ювентус баг тэндээсээ Английн Фулхэм багт 2001-2005 оны хооронд тоглож байгаад эдүгээгийн Манчестер Юнайтед багтаа ирсэн түүхтэй. Энэ хугацаанд тэр УЕФА Аваргуудын Лигт 1995 онд Аякс багт байхдаа, 2008 онд Манчестер Юнайтед багт түрүүлж тухайн тэмцээний тоглолтын онцлох тоглогчоор нэрлэгдэж байсан бол 1992 онд Аяксийн бүрэлдэхүүнд «УЕФА-гийн цомд» түрүүлж байсан 1995 болон 2009 оны Европын хамгийн шилдэг хаалгач эрхэм юм.
thumb|left|upright|Ван дер Сар Манчетестер Юнайтед багийн бүрэлдэхүүнд.
## Үзүүлэлтүүд
''2010 оны наймдугаар сарын 28-ны байдлаар

|-
|1995||5||0
|-
|1996||10||0
|-
|1997||6||0
|-
|1998||14||0
|-
|1999||8||0
|-
|2000||12||0
|-
|2001||9||0
|-
|2002||6||0
|-
|2003||8||0
|-
|2004||17||0
|-
|2005||11||0
|-
|2006||12||0
|-
|2007||4||0
|-
|2008||8||0
|-
!Бүгд||130||0
|}

## Шагналууд
### Баг
;Аякс
*Эредивизи (4): 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1997–98
*KNVB Cup (3): 1992–93, 1997–98, 1998–99
*Нидерландын Супер цом (3): 1993, 1994, 1995
*УЕФА Аваргуудын Лиг (1): 1994–95
*УЕФА-гийн цом (1): 1992
*УЕФА-гийн Супер цом (1): 1995
*Тивүүдийн цом (1): 1995

;Ювентус
*УЕФА Интертото цом (1): 1999

;Фулхэм
*УЕФА Интертото цом (1): 2002

;Манчестер Юнайтед
*Премьер лиг (3): 2006–07, 2007-08, 2008–09
*Лигийн цом (1): 2005–06
*АХХ-ны цом (3): 2007, 2008, 2010
*УЕФА Аваргуудын Лиг (1): 2007–08
*Клубүүдийн ДАШТ (1): 2008

### Хувийн
*Европын Шилдэг хаалгач (2): 1995, 2009
*Голландын Оны шилдэг тоглогч (4): 1994, 1995, 1996, 1997
*Голландын хөлбөмбөгийн лигийн Алтан шаахай (1): 1998
*Английн Премьер лигийн Оны шилдэг тоглогч (2): 2006&ndash;07, 2008&ndash;09
*Евро 2008 тэмцээний Шилдэг баг
*Барклигийн Гавъяатан (1): 2008&ndash;09
*Баркли буюу Премьер лигийн Алтан бээлий (1): 2008&ndash;09
*Европын хөлбөмбөгийн холбооны клубүүдийн Оны шилдэг тоглогч (1): 2008&ndash;09
*Orange-Nassau одон: 2010 оны зургаадугаар сарын 5-нд хүртсэн

## Эшлэл
## Холбоос
*
*Профайл ManUtd.com вэбсайт дахь
*

Ангилал:1970 онд төрсөн
Ангилал:1994 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:1998 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:1996 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Нидерландчууд
Боливи

**Боливи** (), албан ёсоор **Боливийн Олон Үндэстний Улс**, () нь Өмнөд Америкийн төв хэсэгт орших, далайд гарцгүй улс юм. Хойд болон зүүн талаараа Бразил, өмнө талаараа Парагвай, Аргентин, баруун талаараа Чили, Перутай хиллэнэ.

Европын колоничлолоос өмнө Боливийн Андын бүс нутаг нь Колумбаас өмнөх Америкийн хамгийн том улс болох Инкийн эзэнт улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байв. 16-р зуунд Испанийн эзэнт улс тус нутгийг эзэлжээ. Испанийн колоничлолын ихэнх үед энэхүү нутаг дэвсгэрийг *Дээд Перу* буюу *Чаркас* гэж нэрлэн, Испанийн Өмнөд Америк дахь колониудын ихэнхийг багтаасан Перугийн дэд вант улсаас захирдаг байв. 1809 онд тусгаар тогтнолоо зарлан, 16 жилийн иргэний дайны эцэст 1825 оны 8 сарын 6-нд Симон Боливарын нэрээр нэрлэсэн бүгд найрамдах улсаа төвхнүүлж чаджээ. Боливи улс нь байгуулагдсан цагаасаа хойш улс төрийн тогтворгүй байдал, дарангуйлал, эдийн засгийн хүнд хэцүү байдал дунд байсаар ирсэн.

Өдгөө Боливи улс нь 8 департмент буюу мужаас тогтох ардчилсан улс болно. Баруун хэсгээр нь Андын нурууны өндөр сүрлэг уулс дүнхийж, зүүн хэсгээр нь Амазон мөрний ай савд багтах нам дор газартай. Хөгжиж буй тус орон хүний хөгжлийн индексийн зэрэглэлээр дундаж түвшинд багтах бөгөөд ядуурал 60% орчим хувьтай. Эдийн засгийн гол салбарууд нь хөдөө аж ахуй, ой, загасны аж ахуй, уул уурхай, мөн сүлжмэл, оёмол эдлэл, металлург, газрын тосны үйлдвэрлэл болно. Боливи улс нь байгалийн баялаг ихтэй, ялангуяа цагаан тугалга элбэг байдаг. 

Боливи улсын 10 сая орчим хүн ам нь Америндиан, Местицо, Европ, Ази, Африк гээд олон янзын угсаа гаралтай үндэстнүүдийн холимог болно. Голчлон испани хэлээр хэлэлцэх тус ард түмний дунд испани, аймара, кечуа гэсэн үндсэн 3 хэлнээс гадна уугуул иргэдийн 34 хэлийг албан ёсны хэл гэж үздэг. Ийнхүү олон хэл соёлын өлгий болсон Боливи улсын хоол хүнс, урлаг, утга зохиол, дуу хөгжим нь асар баялаг билээ.

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 

Ангилал:Далайд гарцгүй орон
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Өмнөд Америкийн орон
Ангилал:Социалист улс
Уэйн Рүүни

**Уэйн Марк Рүүни** (, *1985 оны аравдугаар сарын 24-нд Ливерпүүл хотод төрсөн*) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Манчестер Юнайтед болон Английн шигшээн довтлогч юм. 
## Замналын товчоон
Рүүни 10 настайгаасаа Ливерпүүл хотын Эвертонд бэлтгэгдээд 2002 онд мэргэжлийн гараагаа эхлүүлжээ. 25.6 сая фунтээр Эвертон авъяаслаг залуу довтлогчоо 2004 онд Манчестер Юнайтедад худалдсан түүхтэй. Алекс Фергюсоны удирдлаган дор "Улаан чөтгөрүүд" дэлхий даяар алдаршихад Рүүни онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн билээ.

## Шигшээ
Рүүни 2003 онд Английн шигшээд дуудагдан Австралитай хоёрдугаар сарын 12-нд тулахад эхний гараа болон гоолоо оруулж байсан. 2004, 2008 болон 2012 оны ЕАШТ, 2006 болон 2010 оны ДАШТ-үүдэд амжилттай тоглож байлаа.
## Амжилт
;Манчестер Юнайтед
* Премьер лигийн түрүү (**5**): 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13
* Английн лигийн цомын түрүү (**3**): 2006, 2009, 2010
* УЕФА Аваргуудын лигийн түрүү: 2008
* Английн супер цомын түрүү (**3**): 2007, 2010, 2011
* Клубүүдийн ДАШТ: 2008
* **Нийт: 13 цом**
;Хувийн
* Премьер лигийн сарын шилдэг тоглогч (**5**): 2005 оны 2 сар, 2005 оны 12 сар, 2006 оны 3 сар, 2007 оны 11 сар, 2010 оны 1 сар
* Клубүүдийн ДАШТ-ий мэргэн бууч: 2008
* Клубүүдийн ДАШТ-ий шилдэг тоглогч: 2008
* Шилдэг залуу тоглогч (BBC): 2002
* Браво трофей: 2003
* Алтан жаал: 2004
* 2004 оны ЕАШТ-ий бэлгэдлийн баг (УЕФА): 2004
* Премьер лигийн бэлгэдлийн баг (**3**): 2005/06, 2009/10, 2011/12
* сэр Мэтт Басбигийн нэрэмжит шагнал (**2**): 2005/06, 2009/10
* Дэлхийн шилдэг залуу тоглогч (FIFPro): 2005
* Английн хөлбөмбөгийн холбооны шилдэг залуу тоглогч  (**2**): 2005, 2006
* Английн шилдэг залуу тоглогч - хөгжөөн дэмжигчид (**2**): 2006, 2010
* Английн шилдэг залуу тоглогч - тоглогчид: 2010
* Шилдэг хөлбөмбөгчин - сэтгүүлчид: 2010
* Манчестер Юнайтедийн шилдэг мэргэн бууч - Премьер лиг: 158 гоол
* Улирлын шилдэг гоолын эзэн (Match of the Day) (**3**): 2004/05, 2006/07, 2010/11
* 20 улирлын шилдэг гоолын эзэн - Премьер лиг: 2012
* Английн шигшээн шилдэг тоглогч - Английн хөлбөмбөгийн холбоо (**2**): 2008, 2009
* Оны бэлгэдлийн баг - FIFPro: 2011
* Европын цом/УЕФА Аваргуудын лигт хамгийн олон гоолдсон Британи тоглогч: 29 гоол

## Эшлэл 
## Холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас 
* Профайл - *ManUtd.com* 
* Үзүүлэлт - шигшээ 
* 

Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Эвертон багийн тоглогч
Ангилал:Дерби Каунти багийн дасгалжуулагч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:УЕФА Аваргуудын Лигийн аварга
Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Олон улсын сурагчдын байгалийн шинжлэх ухааны олимпиад

**Олон улсын сурагчдын байгалийн шинжлэх ухааны олимпиад**, товчоор **ОУСБШУО**, () нь 16 нас хүрээгүй сурагчидын дунд жил бүр зохиогддог байгалийн шинжлэх ухааны тэмцээн юм. Орон бүрээс оролцох баг нь үндэсний хэмжээнд шалгарсан зургаан сурагч (оролцогч) болон багийн гурван удирдагчаас бүрдэнэ. Мөн ажиглагч дагалдан явах боломжтой.  Энэ нь Олон улсын шинжлэх ухааны олимпиадуудын нэгд ордог. Хамгийн анхны ОУСБШУО нь 2004 онд Индонез улсын Жакарта хотод зохиогдож байсан.

## Шалгалт 
Тэмцээн нь гурван өдөр үргэлжлэнэ. Эхний өдөр тестийн шалгалт, дараагийн өдөр онолын бодлого, сүүлийн өдөр нь туршилтын ажил хийдэг ба оролцогчдын физик, хими, биологийн мэдлэгийг шалгадаг. Нийт 100 оноо авах боломжтой.

### Тестийн шалгалт 
Нийт 30 тест ирдэг ба эдгээрийн 10 нь физик, 10 нь хими, 10 нь биологийн агуулагатай байдаг.  Тест бүрд дөрвөн өөр сонголт байх бөгөөд зөвхөн нэг зөв хариуг олох ёстой.  Зөв хариулсан тест бүр 1 оноо, хариулаагүй бол 0 оноо, буруу хариулвал -0,25 оноо авах ба нийт 30 оноо авах боломжтой.

### Онолын шалгалт 
10 онооны  3 бодлого ирэх ба эдгээрийн 1 нь физик, 1 нь хими, 1 нь биологийн агуулагатай байдаг. Бодлого бүр хэд хэдэн асуултаас бүрдэнэ. Нийт 30 оноо авах боломжтой.

### Tуршилтын шат 
Туршилтын ажлыг нэг орны 3 хүүхэд 1 баг болж хамтарч хийдэг. Байгалийн шинжлэх ухааныг нийтэд нь хамарсан эсвэл аль нэг шинжлэх ухааныг хамарсан хэд хэдэн ажил ирдэг. Нийт 40 оноо авах боломжтой.

## Шагнал урамшуулал 
Нийт оролцогчдыг нийлбэр оноогоор нь жагсаан байр эзлүүлэх ба алтан медалийг нийт оролцогчдын хамгийн өндөр оноо авсан 10%-д мөнгөн медалийг дараагийн 20%-д хүрэл медалийг дараагийн 30%-д олгодог. Бусад оролцогчид оролцсон тухай сертификат хүртдэг.

Түүнчлэн хамгийн өндөр оноо авсан оролцогч (Үнэмлэхүй аварга), онол, тестийн нийлбэр оноогоор хамгийн өндөр оноо авсан оролцогч (Онолын үнэмлэхүй аварга), туршилтын ажлаар хамгийн өндөр оноо авсан баг (Туршилтын шилдэг баг), Хамгийн сайн амжилттай баг (Шилдэг баг)-ууд тусгай шагнал хүртдэг.

## Монголын багийн үзүүлсэн амжилт 
Монгол улс тус олимпиадад 2005 оноос хойш тасралтгүй 5 жил орж байгаа ба энэ хугацаанд нийт 4 мөнгө, 11 хүрэл медаль авчээ.

## Зохион байгуулагч орнууд 
* 12 сарын 5-14, 2004 -  Индонез, Жакарта
* 12 сарын 4-13, 2005 -  Индонез, Ёгякарта
* 12 сарын 3-12, 2006 -  Бразил, Сан-Паулу
* 12 сарын 2-11, 2007 -  Тайвань, Тайпэй
* 12 сарын 7-16, 2008 -  Өмнөд Солонгос, Чанвон
* 12 сарын 2-11, 2009 -  Азербайжан, Баку
* 12 сарын 2-11, 2010 -  Нигери, Абужа

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт
* 2007 оны ОУСБШУО
* 2008 оны ОУСБШУО
* 2009 оны ОУСБШУО
* 2010 оны ОУСБШУО
* sciencestage.com

Ангилал:Сурагчдын тэмцээн
Ангилал:Шинжлэх ухааны олимпиад
Ливерпүүл

**Ливерпүүл** () нь Английн баруун нутаг Мерсисайдийн төв хот бөгөөд «Мерси» голын урсгалын зүүн бэлчирийг даган байрладаг ажээ. Нийслэлийн статустай хотуудын нэг Ливерпүүл нь 1207 онд байгуулагдсан бөгөөд 1880 онд засаглалын хэлбэрээ өөрчлөн хотын статустай болсон түүхтэй. Нэгдсэн Вант Улсын дөрөв дэх том хот (Англидаа гурав дахь нь) Ливерпүүлд *435,000* хүн амьдардаг бол хотын дагуул хотуудад нийт *816,216* хүн амьдардаг ажээ.

Дэлхийг донсолгогч Битлз хамтлагийн дөрвөл болон цохилуур хөгжмийн олон арван хамтлагаараа Ливерпүүл төдийгүй Англи даяараа бахархдаг нь лавтай.

thumb|left|Ливерпүүл хотод байрлах «Oriel Chambers» нэртэй төмөр бэхэлгээт энэхүү байгууламж нь дэлхийн хамгийн анхны орчин үеийн байгууламж гэгддэг.
thumb|left|Ливерпүүл хотын төв
thumb|left|Liverpool ONE Нэгдсэн Вант Улсын эхний тавд тооцогдох зогсоол
[thumb|left|Хөлбөмбөгийн [Ливерпүүл (хөлбөмбөгийн баг)|Ливерпүүл багийн «Энфилд» цэнгэлдэх хүрээлэн]]

[thumb|Байром гудамжин дахь [Жон Мурийн нэрэмжит Их сургууль]]

## Нэмэлтээр уншиж болох 
* *Liverpool*, Dixon Scott, 1907
* *A History of Liverpool*, Ramsay Muir, 1907
* *Bygone Liverpool*, Ramsay Muir, 1913
* *Bygone Liverpool*, David Clensy, 2008. ISBN 978-1-4357-0897-6
* *Liverpool 800*, John Belchem, 2006. ISBN 978-1-84631-035-5
* *Chinese Liverpudlians*, Maria Lin Wong, 1989. ISBN 978-1-871201-03-1
* *Writing Liverpool: Essays and Interviews*, edited by Michael Murphy and Rees Jones, 2007. ISBN 978-1-84631-073-7
## Эшлэл 
### Түүх 
* 
* 
* 
* 
* 
## Холбоос 
* Liverpool City Council
* Official Liverpool European Capital of Culture website
* Official Liverpool Tourism Site
* Photographing Every Street in Liverpool Project
* Liverpool's Original 7 Streets
* Origins of the name Liverpool


Ангилал:Английн суурин