open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Криптон

**Криптон** нь атомын дугаар 36 болон Kr- элементийн тэмдэг бүхий химийн элемент юм. Үелэх системийн 8-р үндсэн бүлэг буюу өргөтгөсөн үелэх системийн 18-р бүлэгт байрлах учир инерт хийд тооцогдоно. Химийн олон шинж чанарууд болох хайлах болон буцлах цэг эсвэл нягтаараа аргон болон ксеноны хооронд байрладаг.

## Түүх 
Түүх ба хэрэглээ:

 Криптоныг 1898 оны 5-р сарын 30-нд Шотландын химич Сэр Уильям Рамсей, Английн химич Моррис М.Траверс нар шингэрүүлсэн агаар судалж байхдаа нээжээ.  Шингэн агаарын илүү дэгдэмхий бүрэлдэхүүн хэсэг буцалсаны дараа бага хэмжээний шингэн криптон үлджээ.  Дэлхийн агаар мандал нь ойролцоогоор 0.0001% криптон юм.

 Агаараас криптон авах өндөр өртөг нь түүний практик хэрэглээг хязгаарласан.  Криптоныг өндөр хурдны гэрэл зурагт ашигладаг зарим төрлийн гэрэл зургийн гэрэлд ашигладаг.  Зарим флюресцент гэрлийн чийдэнг криптон ба аргон хийн холимогоор дүүргэдэг.  Мөн криптон хий нь бусад хийтэй нийлж, ногоон шар өнгийн гэрлээр гэрэлтдэг гэрэлтдэг тэмдэг үүсгэдэг.  1960 онд тоолуурын уртыг криптоны изотоп болох криптон-86-ийн улбар-улаан спектрийн шугамаар тодорхойлсон.

 Нэгэнт бүрэн идэвхгүй гэж бодож байсан криптон нь хэд хэдэн нэгдлүүдийг үүсгэдэг.  Криптон дифторид (KrF2) нь үйлдвэрлэхэд хамгийн хялбар криптоны нэгдэл бөгөөд үүнийг граммаар үйлдвэрлэдэг.

 Сонирхож буй хүмүүст зориулж криптон хий болон криптоны плазмын зургийг энэ сайтын Асуулт, Хариулт хэсгээс олж болно.

 Тооцоолсон царцдасын элбэг дэлбэг байдал: 1 кг тутамд 1 × 10-4 миллиграмм

 Тооцоолсон далайн элбэг дэлбэг байдал: литр тутамд 2.1 × 10-4 миллиграмм

 Тогтвортой изотопын тоо: 5 (Изотопын бүх өгөгдлийг харах)

 Ионжуулалтын эрчим хүч: 14.000 эВ

 Исэлдэлтийн төлөв: 0

 Электрон бүрхүүлийн тохиргоо:
 1s2
 2s2 2p6
 3s2 3p6 3d10
 4s2 4p6

## Цахим холбоос 
* EnvironmentalChemistry.com – Криптон

## Эшлэл 

Ангилал:ATC-V09
Ангилал:4-р үеийн элемент
Ангилал:Инерт хий
Ангилал:Химийн элемент
Цэцэгт ургамал

**Цэцэгт ургамал** гэж жинхэнэ цэцэг, дотроо үр бүхий жимстэй, дээд ургамлын хүрээний бүрхүүл үрт ургамал.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ради

**Ради** нь атомын дугаар 88 болон Ra- элементийн тэмдэг бүхий химийн элемент юм. 

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Ангилал:Газрын шүлтийн металл
Ангилал:Цацраг идэвхт бодис
Ангилал:Химийн элемент
Пётр Козлов

**Пётр Кузьмич Козлов** (1863 оны 10-р сарын 3-нд Смоленск мужийн Духовщина хотод төрсөн- 1935 оны 9-р сарын 26, Ленинград хотын Петергофт нас баржээ) нь Н.М.Прежевальскийн шавь бөгөөд түүний үйлсийг үргэлжлүүлэгч, Оросын Төвөд, Монгол судлаач эрдэмтэн. Тэрээр Зөвлөлт Украины шинжлэх ухааны академийн жинхэнэ гишүүн (1928), Оросын газар зүйн нийгэмлэгийн хүндэт гишүүн байв.

Эцэг эх нь түүнийг цэргийн карьерт бэлтгэж байсан ч Козлов өөрөө Николай Пржевальскийн экспедицэд нэгдэхээр шийдсэн байна. 1881 онд Н. М. Пржевальский өөрийн Слобода эдлэн газарт ирэхэд нь Петр Козлов анх түүнтэй уулзсан гэдэг. 

Түүний удирдагч нас барсны дараа Козлов залгамжлагч Певцов, Роборовскийн хамт Ази тивээр аялсан байна. 1895 онд тэрээр экспедицийн ерөнхий удирдлагыг өвчин туссан Роборовскийгээс авав. Тэрээр 1899-1901 онуудад Шар мөрний дээд хэсэг, Янцзы, Меконг голуудыг судалж, дараа нь номондоо тайлбарлаж, 1902 онд Оросын "Константин" медаль хүртжээ.

1883-1926 онуудад П.Козлов Монголд зургаан удаагийн судалгааны аялалд оролцсон бөгөөд Хятадын баруун болон умард хэсэг, Төвөдийн дорнод хэсэгт хийх аяллыг тэрээр толгойлжээ. 1907 онд Өргөө хотод XIII Далай ламтай уулзаж байжээ. 1907-1909 онд Монгол-Сычуаний судалгааны аяллын үед тэрээр Хар хотын туурийг олж илрүүлсэн юм. Мөн 1909 оны намар Хар хотын тууриас тангуд хэлээр бичигдсэн 2000 хуудас судар бүхий баялаг номын санг олжээ.  

Пётр Козловын удирдсан Оросын Газарзүйн Нийгэмлэгийн шинжилгээний анги 1923 оны 7-р сарын 25-нд Зөвлөлт Оросын Петроград хотоос гарч 10-р сарын 1-нд Нийслэл Хүрээнд иржээ. Монгол, Төвөдийг судлах шинжилгээний уг анги нь говийн элсэнд дарагдсан **Хар хот**ын малтлагыг үргэлжлүүлэх, **Цайдам**д газарзүйн судалгаа хийх зорилготой байсан ч ЗСБНХУ-ын Гадаад хэргийн Ардын Комиссариатын газар болон Улс төрийн ерөнхий газраас уг судалгааны ангийг эргүүлэн татахаар шийдвэрлэсэн тул **П.Козлов 1923-1926 онд Монголд** үлдэн ажиллаж, Ноён уулын Хүннүгийн үеийн язгууртны булшинд (МЭӨ I зууны сүүл - МЭ I зууны эхэн) хийсэн малтлага, судалгааны ажил нь том нээлт болсон. Мөн салбар ангиуд Монгол орны олон газарт амьтан судлалаар томоохон судалгаа явуулж, археологи, палеонтологийн материал цуглуулжээ. 

Өргөө хотод 1923 оны намар 11-р сард Козлов шведын аялагч Свен Андерс Гедин-тай сүүлд уулзаж байжээ.  

1926 онд Орос нутаг буцаж ирээд эрдэм шинжилгээний ажлаас холдож Ленинград хотод болон Новгород орчим тосгонд ээлжлэн амьдарч байгаад 1935 онд Петергоф дахь сувилалын газар зүрхний өвчнөөр нас баржээ. 

Ангилал:19-р зууны аялагч
Ангилал:Ази судлаач
Ангилал:Дорно дахин судлаач
Ангилал:Оросын археологич
Ангилал:Оросын газар зүйч
Ангилал:Украины Шинжлэх Ухааны Үндэсний Академийн гишүүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1863 онд төрсөн
Ангилал:1935 онд өнгөрсөн
Боловсрол суваг

**Боловсрол суваг** телевиз нь бүх насныханд зориулсан энтертайнмент хөтөлбөртэй, танин мэдэхүйн анхны телевиз.

## Лого 

Bolovsrol_huuchin.png| Анхны лого 2006-2010
File:Боловсрол Суваг Лого өмнөх.jpg |2010-2013
File:Боловсрол суваг лого.jpg |2013-2021
BOLOVSROL_2021.jpg|2021-2022
EduTV_2022.jpg|2022-

Ангилал:Монголын телевиз
Евклидийн теорем

**Евклидийн теорем** - Төгсгөлгүй олон анхны тоо оршин байна.

Баталгаа. Эсрэгээр нь анхны тоонуудын тоог төгсгөлөг гэж үзье. Тэгвэл бүх анхны тоонуудыг хооронд нь үржүүлээд нэгийг нэмэхэд гарах тоо нь ямар ч анхны тоонд хуваагдахгүй.
Ангилал:Математикийн теорем
Ангилал:Хязгааргүй
Франкфурт (Одер)

**Франкфурт (Одер)** *(герм. Frankfurt (Oder))* хот нь Бранденбург мужийн зүүн хэсэгт, Одер голын баруун эрэг дээр орших тойрог хотод харъяалалгүй хот юм. Одер голын зүүн эрэгт орших польшийн Слубице хот нь урьдны Франкфурт хотын Даммворштадт нэртэй дүүрэг байсан ба дэлхийн 2-р дайны дараа Одер-Найссэ хилийн гэрээний дагуу польш улсын харъяанд оржээ. 1999 онд «Европа Их Сургууль Виадрина»-г дахин сэргээн нээснээр тус хот нь их сургуультай хотын тоонд орох болсон юм.

## Цахим холбоос 
* Франкфурт (Одер) хотын албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Бранденбургийн коммун

Ангилал:Бранденбургийн тойроггүй хот
Ангилал:Германы их сургуулийн хот
Ангилал:Ханзе хот
Ангилал:Одер голын суурин
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Узуфрукт

**Бусдын эд хөрөнгө болон эрхийг хязгаартайгаар эзэмших, ашиглах эрх** буюу **узуфрукт** нь бусдын өмчлөлийн хөрөнгийг өөрийн эд хөрөнгийн эрхийг хэрэгжүүлэх зорилгоор эзэмших, ашиглах эрхүүдийн нэг төрөл юм. Узуфрукт гэсэн нэр томьёо латин хэлний *Usufructus* гэдэг үгнээс гаралтай. Ромын эрх зүйн тогтолцоотой улс орнуудад өргөн хэрэглэгддэг үүргийн эрх зүйн нэгэн төрөл ойлголт болдог.
Үндсэн утгаараа узуфрукт нь гэрээ буюу хуулийн дагуу тодорхой хугацаанд өөр этгээдийн зэмшилд байгаа эд хөрөнгийг түүнээс гарах үр шимтэй нь хамт тухайн эд юмсын мөн чанарыг алдагдуулахгүйгээр ашиглах эрх юм.
Бусдын эд хөрөнгө, эрхийг хязгаартайгаар эзэмших, ашиглах эрхийн харилцаа нь өмчлөгч болон узуфрукт эзэмшигч гэсэн хоёр талын хооронд үүсэх эд юмсын харилцаа болон үүргийн эрх зүйн харилцаанаас бүрдэнэ.

Ангилал:Хөрөнгийн эрх зүй
Ангилал:Иргэний эрх зүй
Сервитут

Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч нь өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлэх зорилгоор өөр үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчийн эрхийг хууль, гэрээнд заасан тохиолдолд тэргүүн ээлжинд хязгаартай ашиглах, өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлэхдээ өөрийнх нь эрх, хууль ёсны ашиг сонирхолд харшилсан үйл ажиллагаа явуулахгүй байхыг бусад өмчлөгчид даалгах, сервитутаар эрх нь хязгаарлагдсан өмчлөгчөөс сервитут бүхий талын үл хөдлөх эд хөрөнийн хувьд зарим эрх хэрэгжүүлэхийг хязгаарлах зэрэг харилцаанаас **сервитутын харилцаа** тогтоно.

Өмчлөх эрх бол эд хөрөнгийн хувьд абсолют эрх боловч зарим тохиолдолд харьцангуй ойлголт болох үе бий. Өмчлөгчийн бүрэн эрх хэрэгжихгүй байгаа байдал гол төлөв үл хөдлөх хөрөнгөн дээр илэрдэг тул сервитутын асуудлыг үл хөдлөх чанартай эд зүйлс дээр авч үзнэ.
Сервитутын эрх нь өмчлөх эрхийн харилцаанаас гадна хөршийн эрхийн харилцаа болдог. Учир нь хоёр талаас харилцан нөлөөлж болох хил залгаа эдлэн газар, бусад үл хөдлөх эд хөрөнгийг хөрш залгаа эд хөрөнгө гэж үзнэ гэж хуульчилсан байдаг.

## Газрын сервитут
Газрын сервитут гэдэг нь бусдын газрыг хязгаартай ашиглах эрхийг ойлгох бөгөөд эзэмших эрх үүссэн болон иргэний хувийн өмчийн газарт сервитут тогтоож болно. Газрын сервитут нь нийтийн болон хувийн гэсэн хоёр төрөлтэй байна. Нийтийн сервитутыг зөвхөн хувийн өмчийн газарт эрх бүхий Засаг даргын шийдвэрийн үндсэн дээр тогтоож болно. Газрын тухай хуулийн дагуу эзэмших эрх үүссэн газарт үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөгч нь өөрийн эд хөрөнгөө хэвийн ашиглах, хамгаалах нөхцлийг бүрдүүлж өгөхийг газар эзэмшигчээс шаардах эрхтэй бөгөөд өөрөөр хэлбэл, үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч бусдын газар дээгүүр дайран өнгөрөх зам, цахилгаан, холбооны болон инженерийн шугам татах, гарц гаргах болон бусад зориулалтаар бусдын эзэмшилд байгаа газрыг хязгаарлагдмал эрхтэйгээр ашиглахыг шаардах эрхтэй. Харин Монгол улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулийн 33 дугаар зүйлд заасны дагуу, эрх бүхий Засаг дарга нийтлэг ашиг сонирхлыг хангах зайлшгүй шаардлагатай тохиолдолд иргэний хувийн өмчийн газарт уг газраар дамжин өнгөрөх, уг газарт газрын заагийн болон геодезийн байнгын цэг, тэмдэгт тавих, намагжилтыг багасгах ажил хийх, газар зохион байгуулалтын бусад арга хэмжээг хэрэгжүүлэх зорилгоор түр буюу байнгын шинжтэй нийтийн сервитут тогтоож болно. Хэрэв нийтийн сервитут тогтоосноос иргэний өмчлөх эрх зөрчигдсөн гэж үзвэл шүүхэд хандан эрхээ сэргээлгэх боломжтой. Харин иргэний өмчийн газарт хувийн сервитут тогтоох асуудлыг Иргэний хууль тогтоомжоор зохицуулах бөгөөд энэ талаар эрхийн улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр талуудын эрх, үүрэг баталгаажина.

Ангилал:Хөрөнгийн эрх зүй
Ангилал:Иргэний эрх зүй
Seventeen

**SEVENTEEN** (Сол: 세븐틴) нь Өмнөд Солонгосын Pledis Entertainment-ын үүсгэн байгуулсан 13 гишүүнтэй хамтлаг юм. Хэрэв төлөвлөсний дагуу байсан бол хамтлаг 17-н гишүүнтэй, Солонгосын хамгийн анхны олон гишүүнтэй хамтлаг болох байсан. **2015 оны 5 сарын 26-нд** хамтлаг 13 гишүүнтэйгээр дэбютээ хийсэн билээ. Хамтлаг гурван бүлэгт хуваагддаг:**Hip-Hop Team, Performance Team, Vocal Team**. Нэр: ***13гишүүн+3team+1хамтлаг=SEVENTEEN***

## Дэбүтын өмнө 
Seventeen - 17-н гишүүнтэй хамтлаг байхаар төлөвлөгдсөн байсан. Дэбүт-д бэлтгэгдсэн шоу бол "Seventeen TV". Pledis Entertainment дэбүтын өмнө "***Энэ бол бүх гишүүд биш. Seventeen-ы жинхэнэ гишүүд бол хэцүү үе шатуудыг амжилттайгаар давж чадах гишүүд бөгөөд үүнийг үзэгчид шийдвэрлэх болно***" хэмээн тайлбар өгсөн.

## Гишүүд 
## Уран Бүтээлүүд 
## Шагнал болон нэр дэвшүүлэлт 
### Gaon Chart K-Pop Awards 
### Golden Disk Awards 
### Mnet Asian Music Awards 
### MelOn Music Awards 
### Seoul Music Awards 
### Asia Model Festival Awards 
## Бусад шагнал 
## Хөгжимийн нэвтрүүлэг 
### Show Champion 
## Концерт 
** Like Seventeen Boys Wish (2015)
** Like Seventeen Boys Wish Encore Concert (2016)
** Like Seventeen "Shining Diamond" Concert (2016)
** Seventeen 1st Concert In Japan (2016)
** Seventeen 1st Asia Pacific Tour "Shining Diamonds" (2016) 
** Seventeen Diamond Edge (2017)

## Гадаад холбоосууд 
* SEVENTEEN Вэб сайт
* SEVENTEEN Youtube
* SEVENTEEN Instagram
* SEVENTEEN Twitter

## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хамтлаг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
Спленомегали

**Спленомегали** (: дэлүү; : том) нь дэлүүний хэвийн бус томролт.

## Гадаад холболт 
* Splenomegaly and hypersplenism at patient.info
* Medical dictionary
*  (Hypersplenism)
* /Splenomegaly and Hypersplenism

Ангилал:Дотрын өвчин
Ангилал:Дэлүү
Дархан-Уул аймгийн баяр наадам

### Аймгийн баяр наадам 
### Түрүү үзүүр хүртсэн сумдын эрэмбэ
Технеци

**Технеци** бол химийн элемент бөгөөд Tc тэмдэгтэй, атомын дугаар нь 43. Энэ нь изотопууд нь бүгд цацраг идэвхт бодисоор илэрхийлэгддэг хамгийн хөнгөн элемент юм. Tc нь голчлон хүний ​​гараар бүтсэн металл ба бүх Tc изотопууд нь цацраг идэвхт бодис юм.  

**Эртний таамаглалууд** 

1860-аад оноос 1871 он хүртэл Дмитрий Менделеевийн санал болгосон үелэх хүснэгтийн эрт үеийн хэлбэрүүд нь молибден (42-р элемент) болон рутениум (44-р элемент) хооронд зайтай байв. 1871 онд Менделеев энэхүү алга болсон элемент нь манганы доорх хоосон зайг эзэлж, ижил төстэй химийн шинж чанартай болно гэж таамаглаж байсан. Менделеев үүнийг мэдэгдэж буй манганы элементээс нэг байрны доор байрладаг тул эка-манган (санскрит хэлээр нэг гэсэн утгатай эка гэдэг үгнээс гаралтай) гэсэн түр нэрээр нэрлэжээ. 

## Цахим холбоос 
## Зүүлт тайлбар 
Ангилал:5-р үеийн элемент
Ангилал:7-р бүлгийн элемент
Ангилал:Цацраг идэвхт бодис
Ангилал:Химийн элемент
Ангилал:Шилжилтийн металл
YouTube

**YouTube** (хэллэг: *[]*) Калифорни мужийн Сан Брунод төвтэй АНУ-ын дүрс бичлэг хуваалцах зорилготой вебсайт бөгөөд 2005 оны  2-р сараас хойш Google ХК-нийн охин компани болон үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 2004 онд YouTube нь нийт 4 тэрбум америк долларын эргэлтийн хөрөнгө хийсэн байна. PayPal компанид ажиллаж байсан Стив Чен, Чад Хёрдли, Жавед Карим нар байгуулсан байна. 

YouTube дээр бүх төрлийн дүрс бичлэг байхын дотор кино, телевизийн бичлэг, хөгжмийн бичлэг, кино танилцуулга болон хувь хүний бэлдсэн бичлэгүүд ч байна. Тиймээс энд зөвхөн мэргэжлийн мэдээлэл болон бичлэгээс гадна техникийн хувьд бүрэн боловсруулаагүй бичлэгүүд, инээдмийн, гунигтай, хичээлийн заавар, суртал ухуулга, гүн ухааны бодол, хийсвэр хүчирхийллийн тухай эсвэл бодит хүчирхийллийн тухай баримтат нэвтрүүлгүүд ч байдаг.

Анхны дүрс бичлэг нь Жавед Каримын 19 секундын Сан-Диего дахь амьтны хүрээлэнд хийсэн сонирхогчийн бичлэг юм. Үүнийг YouTube-д 2005 оны 4-р сарын 23-нд орон нутгийн 20:27 цагт байршуулсан байна. 

### Үйлчилгээний сүлжээнүүд 
* YouTube Premium
* YouTube Kids
* YouTube Music
* YouTube Movies & TV
* YouTube TV
* YouTube Go
* YouTube Shorts
* YouTube Stories

## Ном, сурах бичиг 
* Jean Burgess, Joshua Green: *YouTube: online video and participatory culture.* Polity Press, Cambridge 2009, ISBN 978-0-7456-4479-0.
* Joachim Gerloff: *Erfolgreich auf YouTube. Social-Media-Marketing mit Online-Videos.* mitp, Heidelberg 2014, ISBN 978-3-8266-8192-9.
* Pelle Snickars: *The YouTube reader.* National Library of Sweden, Stockholm 2009, ISBN 978-91-88468-11-6.
## Цахим холбоос 
* 

## Зүүлт тайлбар 
Ангилал:Видео портал

Ангилал:Сан Бруногийн аж ахуйн нэгж
Ангилал:Нийгмийн сүлжээ
Ангилал:Гүүглийн онлайн үйлчилгээ
AAA (компьютерын аюулгүй байдал)

**AAA** нь аливаа компьютерын сүлжээний хүрээнд хэрэглэгчийн хандалт, үйлдлийг удирдах бүдүүвч юм. Үүнд:

* Authentication — хэрэглэгчийг таних
* Authorization — хэрэглэгчид зөвшөөрөл өгөх
* Accounting — хэрэглэгчийн үйлдлүүдийг бүртгэх

TACACS+, RADIUS, Diameter зэрэг сүлжээний протоколууд нь AAA-г хэрэгжүүлсэн байдаг ба ерөнхий ААА архитектурыг RFC2903-д заасан байдаг.

## Хэрэглээ 
### RADIUS 
RADIUS (Remote Access Dial In User Service гэдэг үгний товчлол) нь 1991 онд Livingston Enterprises-ийн бүтээсэн AAA шийдлийн нэг байсан юм. Radius сервэр нь алсын зайн сүлжээнд хэрэглэггдэг ААА-ийн протокол юм. Радиус протокол RFC зарим өөрчлөлтүүдийг хийж 1997 онд нийтлэгдсэн ба одоо RFC2865 RFC2866 accounting протокол болсон байна. Тодорхой асуудлаар чиглэж сайжруулсан RFC стандартууд ч байдаг. RFC стандарт гарч ирснээр хэрэглэгч болон үйлчилгээ үзүүүлэгчдийн төхөөрөмж болон программ дээр Radius протокол ажиллах боломжтой болсон. Энэ нь TCP/IP сүлжээнд AAA зохицуулагч Radius протоколыг өргөн хүрээтэй авч үзсэнээс болсон юм. Radius protocol (RFC2865) Radius протокол нь харилцахдаа  UDP ашигладаг server/client талын протокол юм. 

### Diameter 
Diamater протокол нь ААА хэрэгжүүлэлтийн нэг хэлбэр ба тус товчлолыг URI схемдээ ашигладаг: *ААА* товчлол нь Authentication, Authorization and Accounting, *AAAS* товчлол нь Authentication, Authorization, and Accounting with Secure Transport. Эдгээр протоколууд нь IETF-оос тодорхойлсон  RFC6733 гэсэн стандартаар тодорхойлогдсон бөгөөд гадаад болон дотоод хэрэглэгчдийг AAA хангадаг. 

### CDMA сүлжээнд AAA  ашиглах 
CDMA өгөгдлийн сүлжээнд AAA серверүүд AAA үйл ажиллагааг дэмждэг Интернэт Протокол (IP) ажиллагааг хангах үйлчилгээг үзүүлдэг байна.

* **Access Network AAA (AN-AAA )-** хандалтын сүлжээний Authentication болон authorization -г идэвхжүүлэхийн тулд хандалтын сүлжээний RNC-г гүйцэтгэдэг. /AN - Access network/. AN болон AN-AAA хооронд A12 гэж нэрлэдэг интерфейсийг ашигладаг.
* **Broker AAA (B-AAA)-** roaming түншлэлийн сүлжээ болон proxy ААА сүлжээ хоорондын траффикийг зуучлах үүргийг гүйцэтгэдэг. /Жишээ нь гэрийн сүлжээний H-AAA сервэр болон сервер сүлжээний V-AAA сервер хоорондын үйлчилгээ  /. B-AAA серверүүд нь тооцоолох тооцооны функцуудыг санал болгож CRX үйлчилгээ үзүүлэгчдийг идэвхжүүлэхийн тулд CRX сүлжээг ашиглаж байна.
* **Home AAA (H-AAA)-** Roaming гэрийн сүлжээний AAA сервер. H-AAA нь дуут HLR тай төстэй . H-AAA нь хэрэглэгчийн мэдээллйг хадгалдаг, Accounting  мэдээллийг цуглуулж authentication-ы хүсэлтэд хариу өгдөг.
* **Visited AAA (V-AAA)-** AAA сервер ньrouming хүлээж авах үйлчилгээний сүлжээгээр зочилдог.V-AAA сүлжээний үйлчилгээ  нь Roamer гэрийн сүлжээ буюу H-AAA-тай  харилцан холбоо тогтоодог.

## Эх сурвалж, холбогдох мэдээлэл 
# C. Rigney, S. Willens, A. Rubens, W. Simpson, "Remote Authentication Dial In User Service (RADIUS)", IETF , June 2000.
# Radius protocol
# Authenticatoin, authorization and accounting

Ангилал:Мэдээллийн технологийн аюулгүй байдал
Дарко Брашанац

**Дарко Брашанац** (; 1992 оны хоёрдугаар сарын 12, Чајетина) — Сербийн хөлбөмбөгчин, Сербийн «Партизан».

## Амжилт 
**Багийн**

 «**Партизан**»

* Сербийн аварга (**4**): 2010, 2011, 2013, 2015
* Сербийн цомын (**1**): 2011

## Цахим холбоос 
* 
* Профайл - *FK Partizan.rs* 
* Профайл - *Worldfootball.net* 
* Профайл - *Football-lineups.com* 

Ангилал:Сербийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Алавес багийн тоглогч
Ангилал:КД Леганес багийн тоглогч
Ангилал:Партизан Белград багийн тоглогч
Ангилал:Реал Бетис багийн тоглогч
Ангилал:Смедерево багийн тоглогч
Ангилал:Сербичүүд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Германы техникийн музей-Берлин

**Германы техникийн музей-Берлин** нь 1983 онд эхлээд *Тээвэр болон техникийн музей* нэртэйгээр нээлтээ хийсэн бөгөөд 1996 он хүртэл энэ нэрээрээ үйл ажиллагаагаа явуулсан байна. Энэ музей нь өнгөрсөн зуунд Берлинд байсан 100 гаруй техникийн цуглуулгын үргэлжлэл институт хэмээн үздэг бөгөөд нийт 25.000 м2 үзвэрийн талбайтай ба жилдээ дунджаар 600.000 гаран мянган хүн үзэж сонирхдог байна.

## Музейн түүх
Энэхүү техникийн музейг 1982 онд үүсгэн байгуулсан ба 1983 онд нээлтээ хийжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайн хүртэл Берлин хотод байсан томоохон техникийн музейн үргэлжлэл болгон байгуулжээ. 

Музей байгаа газар нь1874 онд ашиглалтанд орж байсан галт тэрэгний засвар үйлчилгээ болон зогсоолын зориулалттай газар байжээ.
Сүүлд 1996 онд нэмж эхлүүлсэн өргөтгөл байрыг 2001 онд барилгын ажлыг дуусган тус музейд хүлээлгэн өгсөн ч албан ёсны нээлт нь 2003 оны арванхоёрдугаар сард хийгджээ. Шинэ барьсан хэсгийн дээвэр дээр Розиненбомбер хэмээх бөмбөгдөгч онгоцыг 1999 оны тавдугаар сарын 8-нд байршуулан бэхлэв.

## Зургийн цомог

Fernsehstudio (1958) 02.jpg|1958 оны телевизийн студи
DTMB Schiffsmodelle.jpg|Усан онгоцны хөгжлийн түүхийг харуулсан загварууд
Lokomotivgalerie 01.JPG|Зүтгүүрүүдийн нүүрэн тал
Tenderlokomotive Kiel 1872.JPG|1872 онд үйлдвэрлэгдсэн уурын галт тэрэг
Magnetkupplung 64.JPG|Соронзон холбогч

## Зүүлт тайлбар 
## Цахим холбоос 
* Германы техникийн музей-Берлиний сан
* Глайсдрайэкк орчмын мэдээллийн хуудас, Берлиний аж үйлдвэрийн соёлын төвөөс эрхлэн гаргав

## Эх сурвалж 
* Техникийн музей
* Дэмжих клуб
* Музей

Ангилал:1982 онд байгуулагдсан
Ангилал:Германы музей
Ангилал:Берлиний барилга байгууламж
Рюүкюү

Рюүкюүчүүд нь Японы харьяаны Рюүкюү арлын нэрээр нэрлэгдсэн, 1,5 сая гаруй хүнтэй уугуул ард түмэн юм. Хэл нь японтой төстэй ч жинхэнэ япон угсаатан бус тул айнүчүүдийн адил Японоос салж тусгаар тогтохын төлөө тэмцдэг байна.

Ангилал:Япон дахь угсаатан
Үржүүлэхийн хүрд

**Үржүүлэхийн хүрд** нь бүх үржвэрийн цуглуулга ба түүний үржигдэх хоёр тоо нь хоёулаа 1-ээс 10 хүртэлх натурал тооноос бүрдсэн тооны хүснэгт юм. 1-ээс 20 хүртэл тооны хүрдийг өргөтгөсөн үржүүлэхийн хүрд буюу том үржүүлэхийн хүрд гэж бас нэрлэнэ. Арав хүртэл тооны хүрдийг математикт арифметикийн суурь мэдлэг болгон бүрэн дунд сургуульд цээжээр тогтоолгодог. 

## Тодорхойлолт
### Хүснэгт
Хүснэгтээр дүрсэлсэн үржүүлэхийн хүрд нь Пифагорын бичсэнээр байх учир зарим хэлэнд *Пифагорын самбар* буюу *Пифагорын хүснэгт* (жишээлбэл франц, итали гэх мэт) хэмээн бас нэрлэдэг байна.

Дээрх хүснэгтийн нэг багана нь нэг тооны цувааг илэрхийлнэ. Тэгэхээр хамгийн эхний босоо баганы эхний тоог хэвтээ баганы эхний тоогоор үржүүлсэн үржвэрийг, тэр хоёрын огтлолцолын нүднээс хариуг нь харна.

Дараах хүснэгтэнд өргөтгөсөн тооны хүрд нь суурь тооны хүрдтэй хамтад нь оруулав.

### Цуваа 
Дараах хүснэгтэнд үржүүлэхийн хүрдийг тоо тус бүрээр ялгав. Үүнд:

## Цахим холбоос 
Ангилал:Үржүүлэх
Ангилал:Математикийн боловсрол
Samba

**Samba** (Самба) нь SMB сүлжээний протоколыг хэрэгжүүлсэн чөлөөт програм хангамж юм.

Самба нь SMB/CIFS протокол ашиглан файл болон хэвлэх серверийн үйлчилгээ үзүүлдэг. Бусад SMB/CIFS-ийн шийдлүүдээс ялгаатай тал нь Линукс/Юникс сервер болон Виндоуз дээр суурилсан хэрэглэгч хоорондох харилцан ажиллагааг бүрэн хангадагаараа давуу талтай юм.

### Түүх
Хамгийн анхны хувилбарыг нь Австралийн Үндэсний Их Сургуулийн оюутан Andrew Tridgell 1991 оны 12 сараас 1992 оны нэгдүгээр сар хүртэл хугацаанд DEC Pathworks серверийн програм хангамжинд ашигладаг сүлжээний хяналт хийх зориулалттай пакет шинжлэгч ашиглан Юникс дээр суурилсан анхны хувилбарыг нь гаргаж байжээ. Энэ үед 0.1,0.5 зэрэг хувилбарууд гарсан. Эдгээр хувилбаруудад тохирох нэрийг нь олоогүй ч  Tridgell Dos Pathworks –д зориулсан Юникс файл систем  хэмээн нэрлэдэг байв. 1993 онд хувилбар 1.5-г гаргасан. Энэ үед нэрийг нь smbserver болгон өөрчилсөн. Гэсэн хэдий ч тэрээр  TotalNet Advanced Server гэж нэрлэсэн бүтээгдхүүнээ зараад SMBserver гэсэн нэршилийг эзэмшин Синтакс компаниас барааны тэмдэглэгээг баталгуужуулж авсан. Энэ мэтчилэн хөгжүүлсээр хувилбар 2.0 нь 1999 онд, хувилбар 2.2.0 нь 2001 оны дөрөвдүгээр сард гарсан. Самба гэх нэрийн утга нь SMB протокол дээр тулгуурладаг тул хэд хэдэн сонголтуудаас Самба гэсэн нэрийг сонгон нэрлэсэн.

2003 оны 9-р сарын 23нд хувилбар 3.0.0 нь томоохон шинэчлэл хийгдэн гарч ирсэн. Самба нь домайн удирдлага биш ч гэсэн Active Directory-т гишүүнээр элсэх боломжтой болсон. Мөн дараагийн хувилбаруудад шинэ боломжийг нээж өгсөн. 

### Шинж чанар
Самба нь Юникс үйлдлийн системтэй компьютер болон Microsoft Windows үйлдлийн системтэй компьютерүүдийн хооронд файл болон принт үйлчилгээг үзүүлдэг. Ингэхийн тулд хэд хэдэн протоколуудыг ашигладаг. Үүнд: Netbions, SMB, CIFS, DCE/RPC, WINS, SAM, LSA, NTLM, DFS сервер

## SMB
SMB бол файл түгээх, принт үйлчилгээ, сериал портууд, компьютер хоорондын харилцаа холбоогоор дамжигдах мейл зэргийг солилцоход ашигладаг протокол юм. SMB (Server Message Block) –ийг анх 1985 онд IBM-ийн баримт бичигт тэмдгэлсэн бөгөөл маш олон тооны өөрчлөлт, шинэчлэлт хийгдсэн олон жилийн түүхтэй хэдий ч тийм ч хуучны протокол биш. SMB нь клиент серверийн хооронд хүсэлт болон хариуг илгээдэг.

SMB нь нууцлалын 2 түвшинтэй.

* Share level –  Хамгаалалт нь сүлжээний энэ түвшинд хийгддэг. Шэйрлэхэд нууц үг шаардлагатай. Хэрэглэгч нь зөвхөн нууц үгээ шэйрлэсэн бүх файлруу хандахад л ашигладаг. Core болон CorePlus протоколуудад ашиглаж болон хамгийн анхны нууцлал хангах загвар байсан. 
* User level – Энэ түвшин нь хэрэглэгчийн хандах эрхэд суурилсан бөгөөд шэйрлэсэн файл бүрт хэрэглэдэг. Хэрэглэгч бүрийг серверээс баталгаажуулсны дараа нэвтэрч орно.  Нэвтэрч орох үед хэрэглэгчид UID өгөгдсөн байх ба серверлүү хандалтын дарааллыг илгээсэн байх ёстой. 

**CIFS**(Common Internet File System) протоколыг  хол зайд байгаа сүлжээний админ Microsoft үйлдлийн систем ашиглан файл болон принт үйлчилгээг шэйрлэхэд ашигладаг. Самба нь дээр дурдсанчлан Юникс болон Виндоуз үйлдлийн системийг холбох боломжийг олгодог. Мөн CIFS дэмжигдсэн сервер болон клинт талын харилцаа холбоог дэмжин ажилладаг.

Ангилал:Чөлөөт программ хангамж
Аврах эгнээ

[thumb|[Түргэн тусламжийн тэрэг аврах эгнээгээр зорчиж буй байдал,  Германы хурдны зам BAB 659]]
thumb|Хоёр эгнээтэй зам дээр гаргасан авраx эгнээ, хурдны зам 66
**Аврах эгнээ** буюу **аврах эгнээний зам гаргах** гэдэг нь олон эгнээ бүхий зам түгжрэлтэй байх үед тухайн чиглэлийн нэг эгнээг аврах албаны тээврийн хэрэгсэл саадгүй зорчиход зориулан гаргасан замын нэг эгнээг хэлнэ. Энэхүү аврах эгнээг 1980-д он анх европын орнууд хэрэглэж эхэлсэнээр бий болжээ. 

## Ерөнхий
Замын байдлаас шалтгаалан түгжрэл үүссэн тохиолдолд замын хөдөлгөөний баруун эгнээнд зорчих оролцогчид замын баруун тал руу сайн шахан зогсох бол зүүн талын эгнээгээр зорчих хөдөлгөөнд оролцогчид нь зүүн тал руугаа шахсанаар тэдгээрийн дунд нэгэн шинэ эгнээ үүснэ.  Ингэж үүссэн эгнээ нь аврах албаны тэрэгт зориулагдсан эгнээ юм. 

Хоёроос дээш эгнээтэй үед улс орнууд өөр өөрөөр хэрэглэх нь бий. Үүнд жишээлбэл гурван эгнээ бүхий замын аврах эгнээг австри германд баруун талын хоёр эгнээ баруун талдаа шахан, зүүн талын нэг эгнээ зүүн талдаа шахан зогсож зай гаргах бол чех улсад баруун талдаа нэг эгнээ, зүүн талдаа хоёр эгнээг шахан 2-3-р эгнээний дунд гаргадаг байна.

   Rettungsgasse bilden bei Stau - 1.svg|Аврах эгнээ үүсгэж буй байдал
   Rettungsgasse Krankenwagen.svg|Аврах эгнээг хоёр эгнээтэй замд үүсгэхдээ нэмэлт эгнээг ашиглажээ
   Rettungsgasse Krankenwagen - 3 Spuren.svg|Гурван эгнээ бүхий замд аврах эгнээг үүсгэсэн байдал

## Цахим холбоос
; Австри
* Австри улсаас аврах эгнээг гаргахыг тайлбарласан албан ёсны бичлэг
; Герман
* rettungsgasse-rettet-leben.de
; Чеx
* Чех улсад аврах эгнээг гаргах тайлбар (PDF; 262 kB) чех хэлээр

Ангилал:Замын хөдөлгөөн
Ангилал:Аюулгүй байдлын арга хэмжээ
Импорт

**Импорт** (*лат. "inportare"* - өргөж оруулах, нэвтрүүлэх) гэж олон улсын худалдаанд бараа болон үйлчилгээний бүтээгдэхүүнийг хилээр нэвтрүүлэх нэршил бөгөөд тухайн бараа болон үйлчилгээ үзүүлэх байгууллагын төв нэвтрүүлсэн улсаас гадуур байнгын төвтэй байна. Импортын эсрэг үг экспорт юм. Экспорт нь импорттой аль нь их байгаагаас шалтгаалан цэвэр импорт эсвэл цэвэр экспортоор тэнцвэрждэг.

## Импортын барааны дүрэм
### Монгол Улсын импортын бараа бүтээгдэхүүнд баримтлах бодлого
Импортоор орж ирж буй бараа бүтээгдэхүүнд улс бүр өөрийн гэсэн бодлого баримтлахаас гадна олон улсын худалдааны гэрээг ч мөн баримтлах шаардлагатай байдаг. Монгол Улсын  хувьд:
* барааны гарал үүслийг тодорхойлон тогтоох
* татварын хөнгөлөлт эдлэхийн тулд оруулж буй бараандаа гарал үүслийг нь тогтоох шаардлагатай байдаг.
### Олон улсад
Өндөр хөгжилтэй орнуудын хувьд дотоодын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлтийг дэмжих болон бусад шалтгаанаар бараанд хорио тогтоох эсвэл зөвхөн тусгай зөвшөөрлөөр оруулах хууль дүрэм байна. Үүнд:
* Эм болон мансууруулах бодис
* Олон нийтийн аюулгүй амьдрах нөхцлийг хангах үүднээс тулааны нохойг оруулах хорио
* хуурамчаар үйлдвэрлэсэн бараа
* амьтан ургамлын төрөл зүйлийг хамгаалах болон халдварт өвчнөөс сэргийлэх зорилгоор 
гэх мэт.

## Мөн үзэх 
* Олон улсын худалдаа

## Цахим хуудас
* Импортын барааны гарал үүслийн шинэчилсэн дүрэм
* Монгол Улсын экспорт, импортын барааны статистик мэдээ

Ангилал:Олон улсын худалдаа
Ангилал:Гадаад эдийн засаг
Ангилал:Үндэсний эдийн засгийн нийт тооцоо
Ангилал:Гааль
А бүлгийн стрептококкийн халдвар

**А бүлгийн стрептококкийн халдвар** () нь *Streptococcus pyogenes* бактерийн халдвар юм. Энэ бактер нь Ланцфилдийн А бүлгийн цорын ганц зүйл юм. Бактерийн энэ бета-гемолитик зүйл нь өргөн хүрээний (олон төрлийн) хурц (invasive) ба хурц бус (noninvasive) халдварыг үүсгэдэг. 

А бүлгийн стрептококийн халдвар нь салстаар (mucus) ба шархаар дамжин халдварлах боломжтой. А бүлгийн β-гемолитик стрептококкийн халдварыг эмчилэх антибиотик олон байгаа боловч, А бүлгийн стрептококийн халдварын асуудал нэмэгдсээр байна, ялангуяа Африк тивд.

## Халдварын төрлүүд
А бүлгийн β-гемолитик стрептококк нь амьсгалын замаар (залгиур, хоолой) эсвэл арьсаар дамжин халдварлах боломжтой. Халдвар нь маш энгийн өвчлөлөөс, амь насанд аюултай өвчинд хүргэх боломжтой. Нэгэн ижил патоген бактери өөр өөр хүнд янз бүрийн өвчлөлийг үүсгэдэг. Яагаад ингэдэг нь гүйцэд судлагдаагүй ч, өвчтөний (халдвар авсан хүний) фенотипийн ба эпигенетикийн хүчин зүйлүүд эдгээр өөрчлөлтүүдийн шалтгаан (суурь) нь болдог гэж үздэг. А бүлгийн стрептококийн олон вирулент хүчин зүйлүүд эзнийхээ (өвчтөний) эпигенетикт нөлөөлдөг. Үүнээс гадна дархлааны систем нь муудсан эсвэл суларсан хүн, А бүлгийн стрептококоор үүсгэгддэг зарим өвчнийг тусах магадлал нь, сайн (хүчтэй) дархлааны системтэй хүнээс илүү байдаг.

Хүн, арьс эсвэл хоолойндоо (залгиур), ямар нэг өвчний шинж тэмдэггүйгээр А бүлгийн стрептококийг тээж болдог. Ийм хүнийг шинж тэмдэггүй тээгч гэдэг. Шинж тэмдэггүй тээгч нар нь шинж тэмдэгтэй тээгч нартай харьцуулхад нянг халдварлуулах нь бага байдаг. А бүлгийн стрептококийн мэдэгдэж буй хоёр халдвар нь хоюулаа хурц бус. Нэг нь фарингит, хүүхэд насны халдварын 15-30%, насанд хүрэгсэдийн халдварын 10%-ийг эзэлдэг ба нөгөөх нь стрептодерми юм. Антибиотикийн эмчилгээ (пенициллийнээр тарих) нь хурц ревматик ханиадыг тусах рискийг буруулдаг. Пенициллин тохирдоггүй хүмүүсийг, эритромицин, өөр макролидууд ба цефалоспоринуудаар эмчилэх нь үр дүнтэй байдаг.

1985 оноос хойш нян нь пенициллинд тэсвэртэй болсон тухай олон нийтлэлүүд гарсан. Пенициллиний эмчилгээ үр дүнгүй болсон олон тохиолдолын шалтгаан нь тухайн өвчтөний антибиотикийн зохицолтой холбоотой. Антибиотикийн тохирол таарсанч эмчилгээ үр дүнгүй болж, цефаспорины нэмэлт курс өгөх тохиолдол элбэг байдаг.

## Эх сурвалж
## Гадаад холбоос
*Group A streptococcal infection at National Institutes of Health
*Group A streptococcal infections - Frequently Asked Questions at UK Health Protection Agency
Hotspot

: *Геологийн ойлголтын талаар: Hotspot (геологи)*
**Hotspot** нь Wi-Fi ашиглаад интернэтэд холбогдох боломжтой аливаа байршил.

## Түүх 
Hotspot-ийг анх 1993 оны наймдугаар сард Сан Франциско хотод Moscone төвийн NetWorld  бага хурал дээр Henrik Sjödin санал болгон гаргаж ирсэн байна. Hotspot бүсийг бий болгох нь одоогийн бизнесийн байгууллагуудын үйлчилгээнийх нь нэгээхэн хэсэг болж хөгжсөөр байна. Wifi-ийн нэг дутагдал нь хэрэглэгч зөвхөн тухайн бүсэд л үүнд холбогдох боломжтой байдаг.  Энэ нь зочид буудал, ресторан, цэцэрлэг, аж ахуйн нэгж, компаниуд, чуулганы төв, хурал цуглаан, автобусны буудал болон онгоцны буудал, замын үйлчилгээний станц, орон сууц, гэр оронд та нь бүхий л газар хэрэглэдэг утасгүй төхөөрөмжийн нэгээхэн хэсэг юм. Зарим тохиолдолд RADIUS гэх мэт AAA сервер ашиглаад Hotspot-г төлбөртэй байдлаар тохируулдаг.
Ангилал:Компьютерын сүлжээ
Толь бичгийн халдлага

**Толь бичгийн халдлага**  (*англ.* **Dictionary attack**) нь урьдчилан бэлтгэсэн бүх тэмдэгт мөрүүдийн жагсаалтыг шалгаж үзсэнээр нууц үгийг тааж олох халдлага юм. 

## Аргачлал 
Ихэвчлэн толь бичиг дэх үгүүдээр жагсаалт үүсгэдэг үүсгэх учир толь бичгийн халдлага гэж нэрлэдэг. Том хэмжээтэй түлхүүрийн сангаас системтэйгээр хайх brute-force халдлагаас толь бичгийн халдлага нь амжилттай хэрэгжинэ гэж үзсэн цөөн боломжуудыг шалгаж үздэгээрээ ялгаатай. Хүмүүс ихэвчлэн нийтлэг нууц үг эсвэл энгийн үгүүд тээр таамаглаж болохуйц хэдэн тоо эсвэл цэг, таслал гэх мэт тэмдэгт нэмсэн нууц үг сонгох хандлагатай байдгаас шалтгаалж толь бичгийн халдлага ихэвчлэн амжилттай болдог.

## Урьдчилан боловсруулсан dictionary attack/Rainbow table attack 
Урьдчилан боловсруулсан толь бичгийн үгсийн хаш жагсаалтыг ашиглан Space–time tradeoff хийх боломжтой. Хэдийгээр урьдчилан боловсруулалтыг бэлтгэх хугацаа их шаарддаг ч халдлага хийх хугацааг бага болгож өгдөг. Бэлтгэгдсэн хүснэгтийг хадгалах зардал өмнө нь үнэтэй байдаг байсан ч одоо үед хадгалах төхөөрөмжийн үнэ буурснаар асуудал багатай болсон. Их хэмжээний нууц үг тайлагдахад урьдчилан боловсруулсан толь бичгийн халдлага их үр дүнтэй. Урьдчилан боловсруусан толь бичгийг нэг л удаа үүсгэнэ, ингээд бэлтгэгдсэн нууц үгийн хашуудаар хэдийд ч тохирсон нууц үгийг олх боломжтой. Rainbow table attack гэдэг нь урьдчилан боловсруулсан dictionary attack - ыг бодвол илүү нарын аргачлалаар хадгалах багтаамжын хэрэгцээг багасгаж нууц үг таах цагийг бага зэрэг багасгасан халдлага юм.

## Dictionary attack хийх програмууд 
*Brutus
*[Cain and Abel](https://en.wikipedia.org/wiki/Cain_and_Abel_(software))
*[Crack](https://en.wikipedia.org/wiki/Crack_(password_software))
*Aircrack-ng
*John the Ripper
*Airodump-ng
*L0phtCrack
*Metasploit Project
*Ophcrack

Ангилал:Криптоанализ
Ангилал:Аюулгүй байдлын цоорхой
Торстен Фрингс

**Торстен Фрингс** () (1976 оны арваннэгдүгээр сарын 22, Баруун Герман, Хойд Рейн-Вестфалиа, Вюрзелен) — Германы зодог тайлсан хөлбөмбөгчин, Вердерийн туслах дасгалжуулагч.

## Амжилт 
* Германы аварга 2005
* Германы цомын аварга 2005
* ДАШТ-ий 2, 3-р байр (2002, 2006)
* 2008 оны ЕАШТ-ий мөнгөн медаль 

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Вердер»
* Албан ёсны цахим хуудас 

Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Алеманиа багийн тоглогч
Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч
Ангилал:Торонто багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Juniper

**Juniper Networks** нь Калифорний Саннивэйл хотод төвтэй, компьютерын сүлжээний техник, програм хангамж үйлдвэрлэгч олон улсын компани. Рүүтэр, свич, сүлжээний удирдлагын програм хангамж, сүлжээний аюулгүй байдлын бүтээгдэхүүн болон програм хангамжийн тодорхой сүлжээний технологи зэргийг гаргана.

1996 онд Juniper Pradeep Sindhu байгуулсан. Juniper 1999 онд олон нийтийн хамтарсан хөрөнгө оруулагчдын харилцаа холбооны компаниудын санхүүжилтийн хэд хэдэн удаа авсан.  2000 оны байдлаар жилийн орлого 673 сая $ хүртэл өссөн. 2001 он гэхэд тус компанийн гол чиглүүлэгч рөүтэр  нь зах зээлийн 37 хувийг эзлэх болсон нь Cisco-той өрсөлдөж нэг удаа зах зээлд  давамгайлсан . Үүгээр  4 тэрбум $ нь орлого 2004 онд өсч  2014 онд 4,63 тэрбум $ болсон . Juniper-н гүйцэтгэх захирлаар Кевин Жонсон 2008 онд ,  2013 онд Shaygan Kheradpir болон 2014 онд Рами Рахим нар томилогдон ажилласан . 
Juniper Networks анх  шууд интернэт урсгалыг  интернэтийн үйлчилгээ үзүүлэгч (ISP-уудын ) гол чиглүүлэгч рөүтэр , ашиглаж байгаа дээр анхаарлаа хандуулсан байна . 2002 онд Unisphere (Сүлжээний тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгч компани )-ийг  худалдан авах замаар, Juniper ISP-н хэрэглэгчдийг ашиглаж сүлжээний зах зээлд орж ирсэн. Juniper  IT аюулгүй байдлын зах зээл дээр өөрийн JProtect аюулгүй байдлын компани 2003 онд байгуулагдсан дараа жил буюу 2004 онд  NetScreen Technologies(NetScreen технологи ASIC суурилсан Интернэтийн аюулгүй байдлын тогтолцоо, өндөр гүйцэтгэлтэй галт хана, VPN болон урсгалыг интернэт мэдээллийн төв, и-бизнес талбай, өргөн зурвасын үйлчилгээ үзүүлэгч болон хэрэглээний үйлчилгээ эрхлэгчдэд NetScreen нь гигабит хурдны галт хана, NetScreen-1000 хөгжүүлэх анхны галт үйлдвэрлэгч юм ) худалдан авсан.  
Ангилал:Компьютерын техник хангамж үйлдвэрлэгч
Аругтай тайш

**Аругтай тайш** (1408-1434) нь Асуд аймгийн Аругтай тайшийг бага ахуй цагт нь Ойрадын Батула чинсан олзлож аваад зарцалж, араг үүрүүлж явуулдаг байсан тул Арагтай буюу Аругтай тайш болжээ. Аругтай тайш нь сүүлд Батула чинсаны хүүг олзлон авч тогоонд хийж, тогоо нөмөргөж зарцлаж байсан нь Тогоон тайш юм.

Монгол, Хятадын түүх сударт баруун, зүүн монголчуудын дунд ижил төстэй нэртэй хүмүүс байдаг. Тэдний нэг нь Асуд Аругтай гэгч нь Боржигин гүнж Самурт суллагдсан Ойрадын олзлогдогч байсан бол Алутай хэмээх өөр хүн Мин мужийг довтолж байжээ. Түүний гарал үүсэл ямар ч байсан Ойрадын удирдагчид болох Өрөгтөмөр хаан, Махамуд нар 1399 онд Элбэг хааныг түлхэн унагасан; мөн өмнөх нь өөрөө хаан ширээнд суусан бөгөөд тэрээр Аругтай буюу Алутай нарыг тайш (зөвлөх) болгожээ. Гэвч Махамуд, Аругтай нар Өрөгтөмөр хааныг ялсан. 

1409 онд Алутай (Аругтай) Умард Юань гүрний өв залгамжлагч Өлзийтөмөр хаан Буняширийг Бешбалык хотод хаан сэнтийд залж, өмнөх жил элч алагдсаны улмаас Мин улсын шаардлагыг үл тоомсорлов. Мин гүрний тэнэглэлээс болж Аругтай анхлан амжилтанд хүрсэн дайн гарч; харин дараа жил нь ялагдаж зугтсан. 1413 онд Ойрадуудын эсрэг тусламж амласны төлөө тэрээр "Хархорумын ван" (和寧王, Hening wang) цол хүртэж, Мин улс руу элч явуулжээ. Ойрадуудад цохигдон Мин улсын хилээр орогнож; гэвч хүч нэмэгдэнгүүт тэрээр Мин улсын эсрэг дайралтаа үргэлжлүүлэв. Юнлө хаан түүнийг 1422, 1423, 1424 онд эсэргүүцсэн боловч Аругтай хэзээ ч шийдвэрлэх тулалдаанд ороогүй юм. 

1416 онд Хами хотын зүүнтээх Зэлэм хан уулын Бор нохойн зоод болсон тулалдаанд Ойрадын цэргийг Батула чиннсан, Монголын цэргийг Аругтай тайш удирдан байлдахад Монголын тал ялалт байгуулж, Ойрадын толгойлогч Батула (Махамуд)-г алж, Самур хатан, хөвүүн Бахаму буюу хожмын Тогоон тайшийг олзлон Ойрадын төрийг Монголд нэгтгэсэн. 1417 онд Самур гүнжийн ятгалгаар Тогооныг Ойрад руу нь илгээхэд эцгийнхээ цолыг залгамжилсан. Түүнээс хойш хэд хэдэн удаа Тогоон тайшийн удирдсан ойрадтай байлдан ялагдаж, шахагдсаар Мин улсын хараат байсан Урианхайн харуулын нутагт орж, дагаар орох хүсэлт тавьж, Муна уулын Цагаан нуур гэдэг газарт нутаглан байхад нь 1434 онд ойрадын Тогоон тайшийн довтолгоонд өртөж, амь үрэгдсэн. Түүний дараа Адай хаан говийн өмнө зугтан одож 1439 он хүртэл Тогооны эсрэг тэмцсэн. Харин хатан Сумдаши, хүү Абужянь нар нь тулж түших хүнгүй болоод Мин улсад дагаар оржээ. (Гэрэл ага)
# Сумдаши

### Хөвүүд 
# Шилегэн
# Абужян

## Эшлэл 
Ангилал:14-р зуунд төрсөн
ангилал:1434 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монголын жанжин
Урианхадай

**Урианхадай баатар** нь (1201-1272) Монголын урианхай аймгийн **Сүбээдэй баатрын** хүү юм. Өгэдэй, Гүюг, Мөнх, Хубилай зэрэг хаадын үед монгол төрд зүтгэж байсан жанжин юм. 

## Намтар
### Оролцсон дайн
* 1233-1234 оны хооронд Алтан улсыг дайлах дайнд Гүюг хан хөвгүүний дор цэрэг захирч оролцсон. 
* 1236-1241 оны хооронд эцэг Сүбэдэй баатрын хамт **Кипчакын аянд** явсан. 
* 1253-1260 оны хооронд Хубилайн удирдлаган доор цэрэг захирч, Дали улсыг мөхөөж, **Вьетнам**, **Мянмарын** цэрэгтэй байлдаж, Сүн улсын баруун, баруун өмнөд хэсгийн газар нутгийг нь эзэлсэн.

## Гэр бүл
* Эцэг:Сүбээдэй баатар

* Хүү: **Ажу баатар**

## Холбоотой мэдээлэл
* Ажу жанжин
* Сүбэдэй баатар
* Урианхай
* Дали

Ангилал:Иx Монгол Улсын жанжин
Ангилал:Иx Монгол Улсын зэвсэгт хүчний хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:12-р эсвэл 13-р зуунд төрсөн
Ангилал:1272 онд өнгөрсөн
Хуйларсан гүйдэл

**Хуйларсан гүйдэл** гэдэг нь сунасан цахилгаан дамжуулагчид хугацаанаас хамааран өөрчлөгдөх соронзон орон эсвэл хөдөлгөөнтэй дамжуулагчид хугацаа нь тогтмол бөгөөд орон зайн хувьд гомоген бус соронзон орны индукцлэлийн гүйдлийг нэрлэдэг. Хуйларсан гэдэг нь индукцлэгдэх гүйдлийн шулуун нь хатуу тогтсон зам байхгүй өөрийгөө хаан хуйларсан зам үүсгэх учраас ингэж нэрлэжээ.

Ангилал:Цахилгаан соронзон
Ангилал:Цахилгаан техникийн онол
Заарбрюкен

**Заарбрюкен** нь ХБНГУ-ын Заарланд мужийн нийслэл хот юм. Энэ хот нь тус мужид байх цорын ганц том хот бөгөөд 1909 онд гурван тусдаа бие даасан хотууд нэгдсэнээр үүссэн юм. Мөн энэ хот нь заарланд болон лотрингийн бүс нутагтаа томоохон төвийн тоонд ордог ч улсынхаа том хотуудын жагсаалтанд 42-р байрт бүртгэгддэг байна.

## Түүх
## Газарзүй
### Уур амьсгал
## Хотын дүр төрх
### Зургийн цомог 
## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
* Заарбрюкен хотын албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Германы мужийн нийслэл

Ангилал:Заарландын коммун
Ангилал:Германы их сургуулийн хот
Лхамсүрэнгийн Энэбиш

**Лхамсүрэнгийн Энэбиш** (1947 оны 6-р сарын 1-нд Булган аймгийн Могод сумын Өвөр булаг хэмээх газар төрсөн- 2001 оны 9-р сарын 29-нд Улаанбаатарт нас барсан) -Монгол Улсын Их Хурлын даргын албыг 2000-2001 онуудад, Улаанбаатар хотын захирагчийн албыг хашиж байсан улс төрч юм.

## Намтар 
Л.Энэбиш 1955 онд Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын 7 жилийн дунд сургуульд орж дараа нь Улаанбаатар хотын 10 жилийн 18 дугаар дунд сургуульд 1960 онд шилжин орж 1965 онд төгссөн байна. 

1965-1970 онд Монгол улсын их сургуулийн барилгын сантехникийн инженерийн ангид сурч төгссөн байна. 
 
Тэрээр Их сургуулиа төгсөөд 1970-1975 онд Улаанбаатар хотын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны барилгын зураг төслийн товчоонд сантехникийн инженер, ерөнхий инженер, дарга, 1975 - 1977 онд Улаанбаатар хотын барилга, архитектурын газрын орлогч дарга бөгөөд ерөнхий инженер, 1977-1980 онд Улаанбаатар хотын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны орон сууц, нийтийн үйлчилгээний хэлтсийн даргаар ажилласан. 
 
1980-1983 онд БНМАУ-аас ЗСБНХУ-д суугаа ЭСЯ-ны эдийн засгийн зөвлөхийн товчоонд мэргэжилтэн.
 
1983-1990 онд Улаанбаатар хотын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны орлогч даргаар тус тус ажиллаж байв. Л.Энэбиш 1990-1992 онд Улаанбаатар хотын АДХ-ын Тэргүүлэгчдийн дарга, Улаанбаатар хотын даргаар тус тус ажиллажээ.
 
1992 оны УИХ-ын сонгуулиар Л.Энэбиш гишүүнээр сонгогдож, МАХН-ын Удирдах Зөвлөлийн гишүүн, 1992 оны 10-р сараас Монгол Улсын Ерөнхий сайдын орлогч, улмаар 1993-1996 онд Монгол Улсын шадар сайдаар ажиллахдаа гүйцэтгэх засаглалын тогтолцоо, орон нутгийн засаг захиргааг шинэ Үндсэн хуулийн дагуу бүрдүүлэх, төрийн албаны тогтолцоог төлөвшүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэжээ. Түүнчлэн Монгол Улсын "Өмч хувьчлал"-ын асуудлыг удирдан хариуцаж байжээ.
 
Л.Энэбиш 1997 оноос МАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдон ажилласан.
 
2000 оны УИХ-ын сонгуулиар Булган аймгаас МАХН нэр дэвшүүлж дахин сонгогдож улмаар Улсын Их Хурлын даргын (2000-2001) албыг хашжээ.
 
Л.Энэбиш төр засаг, намын удирдах алба хашихын зэрэгцээ Монгол-Хятадын найрамдлын нийгэмлэгийн дарга, Монголын самбо бөх сонирхогчдын холбооны ерөнхийлөгч, Дэлхийн Самбо бөх сонирхогчдын холбооны дэд ерөнхийлөгч, Нийслэлийн бизнесийн холбооны ерөнхийлөгч зэрэг улсын хийгээд олон улсын хэмжээний сонгуульт ажил хийж байжээ.

Тэрбээр 2001 оны 9-р сарын 29-нд зуурдаар нас барсан байна. 

Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:УИХ-ын дарга
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:1947 онд төрсөн
Ангилал:2001 онд өнгөрсөн
Ангилал:Могодын хүн
Санжбэгзийн Төмөр-Очир

**Санжбэгзийн Төмөр-Очир** (1950 онд Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын Бэлхи багийн "Дулаан энгэр" гэдэг газар төрсөн)- Монгол Улсын Их Хурлын даргын албыг 2001-2004 онуудад хашиж байсан улс төрч юм.

## Намтар 
1969 онд Архангай аймгийн төвийн 1-р 10 жилийн дунд сургууль, 1974-1977 онд МУИС-ийг Математикч, математикийн багш мэргэжилээр сурч төгссөн. 1977-1981 онд МУИС-ийн аспирантурт, 1983 онд Москвагийн Их сургуулийн дээд курст социологич мэргэжлээр суралцаж төгссөн. Гэр бүл, 2 хүүхэдтэй.
 
Философийн ухааны доктор /Рh.D/, доцент, профессор. УБДС, МУИС-д багш, тэнхимийн орлогч эрхлэгч, хичээл ангийн эрхлэгч, сургалт, хүмүүжил эрхэлсэн дэд захирал.
 
1992-1995 он Дээд боловсролын газрын дарга, 1995-1996 онд ШУБЯ-ны сайд, 1996-2000 онд Монгол Улсын УИХ-ын гишүүн, 2000-2001 онд МУ-ын УИХ дахь МАХН-ын бүлгийн дарга, 2001 оны 10-р сарын 19-ний өдрөөс 2004 он хүртэл Монгол улсын УИХ-ын даргаар ажиллаж байв.
 
1995 оноос МАХН-ын бага хурлын гишүүн, 1997 оноос МАХН-ын Удирдах зөвлөлийн гишүүн, 2000-2001 онд МАХН-ын нарийн бичгийн дарга, 2000-2002 онд Архангай аймгийн нутгийн зөвлөлийн даргаар, 2000 оноос МУИС-ийн удирдах зөвлөлийн даргаар сонгогдон ажиллаж байна. 

## Шагнал 
Монгол Улсын төрийн "Сүхбаатарын одон", "Хөдөлмөрийн хүндэт медаль", "Алтан гадас" одонгоор шагнагджээ. Олон улсын дээд боловсролын академич, Япон улсын Токио хотын Биеийн тамирын шинжлэх ухааны их сургуулийн хүндэт доктор.

С.Төмөр-Очир нь 60 гаруй ном, сурах бичиг, өгүүлэл бичиж туурвижээ.

Ангилал:УИХ-ын дарга
Ангилал:Монголын боловсрол, шинжлэх ухааны сайд
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын математикч
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн багш
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан
Ангилал:Японы их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Өндөр-Улааны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1950 онд төрсөн
Асутай

**Асутай** нь Мөнх хааны **Куйтани** нэрт татвар эмээс төрсөн. 1260 онд болсон их хуралдайгаар Аригбухаг хаанд өргөмжилсөн. Аригбух хааны дор цэрэг захирч, 1260-1264 оны хооронд Хубилай хааны эсрэг байлдаж байсан. 1264 онд бууж өгөөд гэрийн хорионд орсон. 

## Гэр бүл
* Эцэг: Мөнх хаан
* Эх: **Илжигин** овгийн **Куйтани** татвар эм
### Хөвгүүн
# **Өлзий** 
# **Хулачу** 
# **Хангу** 
# **Өлзийбуха**

## Ишлэл
Ангилал:Боржигин
Ангилал:13-р зуунд төрсөн
Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Металл биш элемент

|}

**Металл бус элементэд** бидний сайн мэдэх давс, гөлтгөнөөс эхлээд химийн янз бүрийн нэгдлүүд, өнгөлгөөний чулуу хүртэл хамрагддаг. Металл бус ашигт малтмалыг ихэвчлэн байгальд байгаа хэвээр нь олборлон ашигладаг.

## Цахим холбоос 

Ангилал:Үелэх системийн бүлэг
Төрөл төрлийн төлвийн төлөөлөгчид байдаг. Жишээ нь:Хүхэр-хатуу, Бром-шингэн, Хлор-хий. Бүгд нягт багатай. Хатуу чанаргүй(Алмазаас бусад). Хэврэг, Бутрамтгай. Уян хатан чанар байхгүй. Цахилгаан муу дамжуулна ,Дулаан дамжуулахгүй чанартай.
Илрэл

Илрэл гэдэгт геологийн судалгаагаар шинээр нээгдсэн, олборлоход эдийн засгийн хувьд үр ашигтай эсэх нь тогтоодоогүй байгаа аливаа хүдрийн хуримтлалыг хамруулан ойлгодог. Зарим илрэл нь геологийн судалгааны явцад хүдрийн нөөц хэмжээгээрээ эдийн засгийн үр ашиг өгөхүйц орд болдог бол зарим нь ашигт компонентийн хувьд ядуу агуулгатай, эдийн засгийн үр ашиг өгөх нөөцгүй болох нь батлагддаг.Тийм илрэлийг судлаачид минералогийн хувьд сонирхолтой илрэл гэж нэрлэдэг.
Ангилал: Геологи
Ангилал: Ашигт малтмалын геологи
Ангилал: Геологийн нэр томъёо
Батлагдсан нөөц

Илрэл дээр явуулсан геологи хайгуулын судалгаагаар цаашид орд болох, эс болох эсэхийг шийдвэрлэдэг. Хайгуулын шатанд илрэлээс орд болох нь 1000-д нэг байдаг бөгөөд хайгуулын салбар эрсдэл ихтэй салбар юм. Хайгуулын шатанд тогтоогдсон ашигт малтмалын хэмжээг нөөц гэх бөгөөд ордын цар хэмжээг тодорхойлогч ашигт малтмалын хүдэр ба агуулагч чулуулгийн контакт хэсэгт агуулагдаж байгаа ашигт компонентийн тоон хэмжээг  хэлнэ. Нөөцийг эдийн засгийн үр ашгаар нь балансийн ба балансийн бус гэж ялгадаг. Балансийн нөөцөнд хүдрээс ашигт компонентийг үйлдвэрийн аргаар ялган авахад эдийн засгийн хувьд ашигтай байх нөөцийг хамруулдаг. Эдийн засгийн тодорхой ашиггүй бол тийм нөөцийг балансийн бус гэдэг. Нөөцийг Баялаг, Таамаг нөөц, Батлагдсан нөөц гэж гурав хуваан үздэг.Баялаг гэдэг газар доор хэр хэмжээтэй байгааг мэдэхгүй боловч байгаа гэдгийг мэдэж байгаа үед хэлэгддэг. Таамаг нөөц гэдэг судлаачид тойм баримжаагаар тэр хавьцаа хэмжээний ашигт малтмал бий гэж үзэж байгаа үед хэлэгддэг. Таамаг нөөцийн дараа хайгуулын ажил явагдаж батлагдсан нөөц гардаг.  Энэ илүү нарийн аргаар тооцож гаргасан байдаг бөгөөд таамаг нөөц нь ихсэх юм уу , багасдаг байна. Батлагдсан нөөцийг Монгол улсын эрдэс баялгийн зөвлөлөөр оруулж батлуулдаг.
Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
Ангилал:Нөөцийн зэрэг
Ашигт малтмалын ордын үндсэн үзүүлэлт

**Ашигт малтмалын ордын үндсэн үзүүлэлтэд** ашигт компонентийн нөөцийн хэмжээ, түүний хүдэр дэх агуулга, хүдрийн биетийн хэлбэр , хэмжээ, хүдрээс тухай үеийн техник, технологийн түвшинд ашигт компонентийг ялган авах итгэлцүүр, ордын ашиглалтын уул-техникийн ба гидрогеологийн нөхцлүүд ордог. Тэдгээр үзүүлэлтээс шалтгаалан дэлхийн царцдаст агуулагдаж байгаа ашигт эрдэс ба компонентийн хуримтлал нь нийгмийн хөгжлийн тухайн үе шатад орд болж чадах эсэх асуудал шийдвэрлэгдэнэ.Иймээс ашигт малтмалын орд гэдэг нэр томьёо эдийн засгийн асуудал болж түүнд тохирсон үзүүлэлтүүдийг шаардах бөгөөд түүнийг ашигт малтмалын ордын үйлдвэрийн кондициор тодорхойлдог.
Үйлдвэрийн кондици гэж ашигт малтмалын ордыг эдийн засгийн хувьд үр ашигтайгаар олборлож болох эрдсийн түүхий эдийн хамгийн бага нөөц, ашигт компонентийн агуулга, хортой хольцын байж болох хамгийн их агуулга зэрэг үзүүлэлтүүдийг хэлнэ. Кондицийг түр байнгийн гэж ангилна.Кондицийн өөрчлөлтөнд хамгийн чухал нөлөөлдөг ханшийг өөрчлөхөд гол түлхүүр бол хэрэглэгчийн шаардлага юм.
Эрдсийн түүхий эд гэдэгт тодорхой хэмжээний хөдөлмөр шингэсэн, олборлон ашиглахад бэлэн болсон, эдийн засгийн хувьд үр ашигтай байх хүдэр буюу ордыг хамруулан ойлгож болно.

Ангилал:Геологи
Ангилал:Ашигт малтмалын геологи