Амьдрах урлаг сан

**Амьдрах урлаг сан** сайн дурын үндсэн дээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг хүмүүнлэгийн болон боловсролын төрийн бус байгууллага (ТББ) юм. Оюун санааны удирдагч Шри Шри Рави Шанкар 1981 онд уг байгууллагыг үндэслэн байгуулсан. Амьдрах урлаг сан эдүгээ 180 гаруй улс оронд түгэн тархаж, үйл ажиллагаагаа явуулдаг. 

Уг сан нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Эдийн засаг ба Нийгмийн зөвлөл (ECOSOC)-тэй тусгай зөвлөлдөх статустай ажиллаж байна. Олон улсын хүний үнэт зүйлсийн ассоциаци(ОУХҮЗА) нь хүний үнэт зүйлсийг суурь түвшинд тэлж өргөжүүлж дэлгэрүүлэхэд анхаардаг, Шри Шри Рави Шанкарын үндэслэсэн, түнш ТББ юм.

## Олон улсын байгууллага 
Амьдрах урлаг (АУ)-ийн олон улсын төв нь Бангалор хотод байдаг ба олон улсын Амьдрах урлаг буюу Бангалор ашрам гэж голдуу нэрлэж заншсан. Энэтхэгт Ved Vignan Mahavidyapeeth буюу VVM камп гэдэг. Сан нь 150 гаруй улс оронд төвүүдтэй. Европт уг байгууллагыг Оюун санааны өсөн дэвжих холбоо гэдгээр нь мэднэ. Уг санг Шри Шри Рави Шанкар үндэслэн байгуулсан ба хувь хүний харилцан адилгүй хөгжилд хандсан, байгалийн гамшгийн болон хүний гараар үйлдэгдсэн хүчирхийллийн дараах хямралыг арилгаж бууруулах хөтөлбөрүүдийг дэлхий дахинд санал болгодог. 

АУ нь 1989 оноос хойш АНУ-д боловсролын хүмүүнлэгийн байгууллагаар ажилласаар иржээ. 1996 онд Нэгдсэн улсын төрийн бус байгууллагаар бүртгэгдэж итгэмжлэгдсэн ба эрүүл мэнд, боловсрол, тогтвортой хөгжил, зөрчлийг шийдэх, гамшгийг арилгах зэрэг төрөл бүрийн олон нийтийн үйл ажиллагаанд оролцох замаар НҮБ-ын Эдийн засаг ба Нийгмийн зөвлөл-тэй тусгай зөвлөлдөх статусаар хамтран ажилладаг. АУ бол  DPI (Department of Public Information) NGO буюу ОНМХ (Олон нийтийн мэдээллийн хэлтэс) ТТБ юм. Энэ хэлтэс нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын төрөл бүрийн зорилго (тухайлбал НҮБ-ын Мянганы хөгжлийн зорилтууд, Босоод зогсъё санаачилга)-уудтай нягт харилцаатай ажиллаж, бодитой хувь нэмрээ оруулах замаар идэвхтэй үүрэг хариуцлага хүлээдэг байгууллага гэгддэг.

Уг байгууллагын албан хаагчдын дийлэнх багшлах боловсон хүчний зэрэгцээ мөн сайн дурын ажилтнууд юм. Хүмүүнлэгийн олон хөтөлбөр, гамшгийг бууруулах хүчин чармайлтууд, сургалтууд нь түншлэн ажилладаг байгууллага болох Олон улсын хүний үнэт зүйлсийн ассоциациар дамжуулан буюу ОУХҮЗА-тай хамтарсаны үндсэн дээр явагддаг. Дэлхийн хэмжээний голлох салбаруудад Амьдрах урлаг сан (АНУ), Vyakti Vikas Kendra (Энэтхэг), Die Kunst des Lebens (Герман улс), Амьдрах урлаг (Канад), Амьдрах урлаг Өмнөд Африк, Амьдрах урлаг Израйл, Амьдрах урлаг Бразил, Амьдрах урлаг Аргентин зэрэг салбарууд багтдаг.

Сан нь йог, амьсгал, бясалгал дээр үндэслэн “Амьдрах урлаг”-ийн стресс арилгах курс хөтөлбөрийг идэвхтэй зохион байгуулах замаар хүмүүнлэг, буяны байгууллагын үйл ажиллагааг явуулдаг.

"Стрессгүй сэтгэл, хүчирхийлэлгүй нийгмийг цогцлоохгүй аваас дэлхийд энх тайван тогтож чадахгүй." гэсэн Шри Шригийн энх тайвны философийг удирдлага болгож, Амьдрах урлаг олон төрөлт амьсгалын техник гололсон, бясалгал, йог дээр тулгуурласан стресс арилгах, оюун санааны  соён гэгээрүүлэх хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Утасны дуудлагыг өдөр шөнөгүй хүлээн авах 24/7, Амьдрах урлагийн итгэлийн шугам нь амиа хорлох хандлагыг багасгах зорилтот хөтөлбөр юм.Амьдралын үндсэн чанарыг сайжруулж/сэтгэл зүйн гэмтлийг бууруулж багасгах техник(*Сударшан крия*-г урьдчилан бэлтгэл хангасны үндсэн дээр хийдэг)-ийн тухай эрдэм шинжилгээний олон тооны судлагаа дэлхийн нэр хүндтэй сэтгэл судлалын сэтгүүлүүдэд хэвлэгдсээр байна. Бие физиологи, сэтгэл зүйн ач тус, үр өгөөжүүд эдгээр судалгаанд орсон ба стрессийг хэмжээг багасгадаг (кортизол-стресс үүсгэгч гормон буурсан), дархлааг сайжруулдаг, айдас түгшүүрийг багасгадаг, (хөнгөн, дунд хүнд хэлбэр)-ийн сэтгэл гутралыг 67-73 хувь суллаж бууруулдаг, антиоксидантийн хамгаалалыг өсгөн нэмэгдүүлдэг, уураг тархины мэдрэлийн үйл ажиллагааг хурцалдаг, (анхаарал төвлөрөл нэмэгддэг, стресс өдөөгчийг суллаж, эрүүлжүүлдэг) зэрэг өөр бусад шинжлэх ухааны баримтуудыг дурдаж болно.

Байгууллага олон нийтийн хүрч үйлчлэх арга хэмжээнд төвүүдээрээ болон хөтөлбөрт хамрагдсан харилцан адилгүй соёл уламжлал, шашны суурьтай хүмүүсээрээ дамжуулан  оролцдог. Үүний суурь зарчимууд Ведийн философитой таардаг. 

2014 онд, Пакистан улсын Исламабад хотын Амьдрах урлагийн йогийн төвийг шатаасан, ба үүнийг Талибан-ы байгууллага хийсэн гэдгээ мэдэгджээ. 

Америк дахь Амьдрах урлаг салбарын татварын тайланд: АУ сан 3,5 сая долларыг курсын хураамжаас, 1,7 саяыг олон нийтийн хандиваас, нийтдээ 5,5 сая АНУ долларыг олсон. Зарлага 2006 оны 7 сараас 2007 оны 6 сарын хооронд 3,6 сая доллар. Цэвэр хөрөнгө 2007 оны 7 сарын эхээр 7,7 сая америк долларын хэмжээнд хүрчээ. Америк дахь Амьдрах урлаг салбарын АУ сангийн Холбооны улсад татвар төлдөг үнэмлэхний нэрийн дугаар EIN: 77-0240101 юм.

## Монголын Амьдрах урлаг байгууллага 
Монголын Амьдрах урлаг нь дараах үндсэн бүтэцтэй: “Арт оф ливинг” ХХК мөн "Монголын Амьдрах Урлагийн холбоо" (МАУХ) ТББ юм. Оюун санааны удирдагч Шри Шри Рави Шанкар багшийн заавраар  МАУХ-г анх 2007 оны 4 сарын 27-нд байгуулсан ба гүйцэтгэх захирлаар нь  итгэмжит консул Н. Батболд гуай анх төлөөлөн ажилласан байдаг, мөн адил Оюун санааны удирдагч 2013 онд "Арт Оф Ливинг" ХХК-ыг  тус тус байгуулж өөрөө тэргүүнээр нь ажиллах болсон.

### Энэтхэг Монгол оюун санааны амин холбоо 
2015 оны 5 дугаар сарын 17-нд "Монгол Энэтхэг хоёр оюун санааны амин холбоотой" нэртэй томоохон арга хэмжээг Энэтхэг улсын Элчин сайдын яам, Монголын Амьдрах урлаг хамтран зохион байгуулав. ‘Буянт-Ухаа’ спорт цогцолбор-т  болсон арга хэмжээнд Энэтхэг улсын Ерөнхий сайд Нарендра Моди биечлэн оролцож, Монголын олон түмэнд хандаж үг хэлэв. 

### Ногоон дэлхийн төлөө босоод бодит ажил хийцгээе олон улсын аян 
2008 онд НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөртэй хамтран Амьдрах урлаг сан MGESUTA-08 (Mission for Green Earth & Stand Up, Take Action) "Босоод бодит ажил хийцгээе сайн дурын аян"-ы хүрээнд дэлхий даяар 100 сая мод тарих аян өрнүүлсэн бөгөөд энэ аянд Монголын Амьдрах урлагийн холбооны багш нар, дэмжигчид, бясалгагчид хамрагдаж хурал цуглаан зохион байгуулж, йог бясалгалын сургалт явуулж , 12000 мод тарив. Энэхүү аяныг Монгол улсын төрийн байгууллагууд дэмжиж идэвхтэй оролцож хамтран ажиллах хүсэлтээ илэрхийлсэн.

### Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан сургалт 
Амьдрах урлагийн сургалтад аймгийн 13 сумын 53 хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн оролцжээ. 

### Хорих ангиудын хүмүүжигч болон алба хаагч, офицеруудад зориулсан програм 
Нийгэмд үйлчлэх сургалт програмд Амьдрах урлагийн Хорих ангийн хүмүүжигч нарт зориулагдсан PrisonSMART програм ордог. 1998 оноос Монгол дахь Амьдрах урлагийн багш нар тасралтгүй төлбөргүй буяны курс програмыг хорих ангиудын хүмүүжигч, харгалзагч, сэтгэл судлаач, наркологийн эмч нарт  явуулсаар ирсэн байдаг.2015 оны 4 дүгээр сарын 15-аас ШШГЕГ-тай гэрээтэй  ажилласны үндсэн дээр уг програмыг албан ёсоор явуулж эхэллээ. 2017 оны байдлаар нийтдээ .... гаруй хорихын хүмүүжигч, .......хорихын харгалзагч офицеруудыг хамруулж ажлын стрессийг суллаад байна.

### Цэргийн алба хаагчдын сэтгэл зүйн хангалт 
Амьдрах урлаг сангийн АНУ-ын салбар дахь Гэртээ тавтай морил цэргүүдээ төсөл (ГТМЦ) бол НҮБ-д тусгай зөвлөх статустай ТББ-аар ажилладаг 501(c)(3) ашгийн бус байгууллага болох Олон улсын хүний үнэт зүйлсийн ассоциаци-ийн төсөл юм.  Төслийн зорилго бол цэргийн алба хаагч /ЦАХ/ болон тэдний ар гэрийнхэний амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэдэг. 
АНУ-д 65 минут тутам нэг ЦАХ амиа егүүтгэдэг гэсэн Department of Veteran Affairs буюу ЦАХ-дын хэргийг хариуцсан хэлтсээс гаргасан статистик тоо баримт байдаг бөгөөд сэтгэл зүйн алтернатив аргачлал болох иж бүрэн амьсгалын техник Сударшан крия, хөнгөхөн боловч дайчин йогийн дасгал, бясалгалаар ЦАХ-дын PTSD-дыг илааршуулах нь үр дүнтэй гэсэн судалгааг Станфордын их сургууль, Wisconsin-Madison их сургуулийн судалгаануудад дурджээ.

Мөн Монголын Амьдрах урлагийн холбооны багш нар 2010 онд ЗХЖШ-ын Ажиллагааны удирдлагын газар(АУГ)-ын сэтгэл зүйчтэй хамтран Таван толгой цэргийн баазад Чад улсад Энхийг сахиулах бие бүрэлдэхүүний ЦАХ-дад Амьдрах урлагийн амьсгалиар нь стресс тайлах тусгай хөтөлбөрийг 116 цэргийн алба хаагчдад явуулсан ба үргэлжлүүлэн 2015 оны 4 дүгээр сарын 21-25-нд  Афганистан улсад Энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцохоор ажиллагааны өмнөх бэлтгэлд гарсан 110 орчим ЦАХ-чид-ыг Таван толгойн Усан бэлчир дэх Зэвсэгт хүчний 311-р ангийн сургалтын зааланд сургалтад хамруулсан ба түүнээс өмнө сургалтын хөтөлбөрөө ЗХЖШ-ын АУГ-аар батлуулж , ЦАХ-дыг стресс тайлах арга техникт суралцуулахад хувь нэмрээ оруулж байна.

## Нийгмийн тусламж үйлчилгээ 
Амьдрах урлаг дэлхийн даяар олон нийгмийн хүрч үйлчлэх үйлсэд татагдан оролцдог. Энэхүү үйлсээр зөрчилдөөнийг шийдэх, байгалийн гамшгийн дараах болон хүний гараар үйлдэгдсэн  хүчирхийллийн дараах сэтгэл санааны хямралыг бууруулж арилгах , ядуурлыг бууруулах, эмэгтэйчүүдийг чадавхжуулах, хорих ангийн хүмүүжигч, бүгдэд боловсрол, эмэгтэйчүүдийн үр хөндөлт болон хүүхдийн тэвчишгүй хөдөлмөрийн эсрэг аян, байгаль орчны тогвортой хөгжил зэргийг хамардаг.

2007 онд ‘Swavalamban хөтөлбөр’-ийн "Vidarbha төсөл" санаачилсан. Гол зорилго нь ган гачигт нэрвэгдсэн фермерүүдэд дэмжлэг үзүүлж, сургаж, хэвийн амьдралд нь оруулах явдал юм. 1000 гаруй сайн дурын ажилтнуудад химийн бордоо ороогүй, zero-budget буюу тэг зардалтай  фермэр эрхлэх, борооны ус хуримтлуулах далан босгох, эрүүл ахуй, ариун цэврийн байгууламж барих мөн Амьдрах урлагийн курс гэх мэт сургалтыг явуулсан. Энэхүү хөтөлбөр нь амжилтанд хүрсэний үр дүн нь албан ёсны дэмжлэг авч, бусад газруудад мөн хүрээгээ тэлсэн явдал юм. Сан нь Энэтхэгийн Засгийн газраас Rs 1.4 сая рупийний санхүүжилтийг авч, 7.5 сая рупийг  өөрөө санхүүжүүлсэн ба ихэнх нь дэмждэг пүүс компаний хандивлагчдаас орсон байна. Амиа хорлолтыг таслан зогсоож ‘тэг зардалтай фермер’эрхлэлтийг хэрэгжүүлэхээр Андра Прадеш мужид тариачид болон фермерүүдийг сургах ижил төстэй санаачлага эхэлсэн байна.

НҮБ-ын Мянганы хөтөлбөр,  НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөр, Ногоон дэлхийн төлөө босож, бодит арга хэмжээ авах зорилтот аян өрнүүлж, дэлхийн дулааралыг бууруулж, байгаль орчноо хамгаалахад туслах үүднээс дэлхийн хэмжээнд 100 сая мод тарих зорилготойгоор 2008 онд эхлүүлсэн. 2010 онд Бангладешт НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөр-ийн санаачилсан ‘Тэр бум мод тарих аян’-д Амьдрах урлаг сангаас оролцов. 2013 оны 2-р сард иргэдийн эрх бүхий хүмүүс, байгаль орчны мэргэжилтнүүдтэй хамтран "Илүү сайхан Энэтхэгийн төлөөх сайн дурынхны кампанит аян"-ы  хүрээнд Амьдрах урлаг сангаас 3 жилийн Кумудавати голыг (Бангалор) сэргээх төслийг санаачилан явуулсан. "Төслийн зорилго нь борооны ус хураах, ногоон зүлэгийг нэмэгдүүлэх, худгуудыг давсгүйжүүлж цэвэршүүлэх, өөр бусад аргуудаар усны хомсдолыг шийдвэрлэх зорилготой юм." Сайн дурынхан ням гараг бүр тосгоныхонтой уулзаж, геологийн ухааны эрдэмтэний удирдамжтайгаар эдгээр үйл ажиллагаанд оролцдог. Энэ төслийн талаархи ухаарлыг олон түмэнд бий болгохын тулд Амьдрах Урлагийг үндэслэгч Шри Шри Рави Шанкар бусад ТББ-уудтай хамтарч, нэр хүндтэй иргэд, иргэний төлөөллүүд, олон тооны фермерүүд, сайн дурынхантай хамтран Бангалор хотод алхаж жагссан. 2014 оны 6 дугаар сарын байдлаар голын ойр орчмын шувуу ан амьтадын еко орчинг сэргээхээс гадна, төсөл нь 7 тосгонд 5 худгийг дахин ундаргатай болгож,  бул чулуугаар ивсэн ус хадгалах 74 далан барьж, шатаар доош буудаг 18 худгийг цэвэрлэж, 2350 суулгац тарьсан. 

### Илүү сайхан Энэтхэгийн төлөө сайн дурын аян
Амьдрах урлаг НҮБ-ын агентлаг, ТББ болон иргэний нийгмийн байгууллагуудтай хамтран 2012 оны 12 дугаар сарын 05-нд  Илүү сайхан Энэтхэгийн төлөөх сайн дурын аян(ИСЭТСДА)-ыг үүсгэн санаачилж, олон үйл ажиллагаанд оролцсоны нэг бол 2012 оны Дели хотын буутай хүчингийн хэргийн эсэргүүцсэн жагсаал ордог. 

2013 оны 5 дугаар сард Indian Medical Association буюу Энэтхэгийн анагаах ухааны холбоотой хамтран ажиллаж, Дели хотод амьдардаг ядуусын хорооллын  20 000 гаруй эдийн засгийн боломж тааруу хүмүүст 262 эмч нарын заавраар 108 үнэ төлбөргүй эрүүл мэндийн аянд 2.2 тэрбум рупийний эм бэлдмэлийг тарааж өгсөн. 

2013 оны 9 дүгээр сард “Би илүү сайхан Энэтхэгийн төлөө саналаа өгнө” гэсэн үндэстэнийхээ өмнө хүлээх хариуцлагаа ухамсарлаж, сонгууль өгөх ухаарлыг бий болгох компанит аяныг эхлүүлсэн. Пунед 500 сайн дурынхан 400 гаран  багын айл, 60 гаруй пүүс компани, 30 дээд сургуулийн 35000  сонгогчдыг сонгуулийн жагсаалд бүртгүүлж хамруулав.  Нагпур дахь YCCE дээд сургуулийн оюутнууд өөрсдийгөө болон гэр бүл, анд найз нараа бүртгүүлж сонгуулийн үнэмлэхийг өгүүлж, энэхүү компанит аяныг эхлүүлэв.

### Шри Шри Их сургууль 
Шри Шри Их сургууль 2009 онд Шри Шри Рави Шанкар багшийн санаачлагаар байгуулагдсан. Уг сургууль 2017 онд Үндсэний боловсролын өв тэгш шагнал, Тэргүүлэх санаачлагатай их сургуулийн шагналыг авчээ.

### Дэлхийн соёл урлагийн наадам 
Амьдрах урлаг сан 35 жилийн тэмдэглэлт ойгоо Делид 2016 оны 3 дугаар сарын 11-13 ны хооронд тэмдэглэв. Энэхүү соёл урлагийн наадамд 155 улс орны 3.75 сая хүн хамрагдав. Монгол улсаас 120 гаруй хүн оролцож, бий биелгээ хийж үзүүлэв.

## Курс сургалтууд 
Амьдрах Урлаг амьсгалын иж бүрэн дасгал, бясалгал дээр үндэслэн курс сургалтыг зохион байгуулдаг. Сударшан Крия бол Амьдрах урлагын ихэнх курсийн тулгын чулуу бөгөөд зааварлагч багш, сайн дурын ажил хийдэг хүмүүсийн зарим нь удирдан явуулдаг. Эдгээр курс сургалтыг оюутан багш,  онцгой байдлын ажилтан алба хаагч,  хорих ангийн хүмүүжигч Үзүүлбэрт уламжлалт Керала бүжгийн хэв маягтай Mohiniyattam бүжиг бүжиглэж дэлхийн рекордын шагнал хүртжээ. 

Сан нь "Brahm Naad" нэртэй ситарын концерт зохион байгуулсан нь Дэлхийн геннесийн номд мөн оров.  Арга хэмжээний үргэлжлэл Бихарийн үер усны хохирогчдод сэтгэлийг сэргээх үүднээс явагдсан аж. 

2012 оны 5 дугаар сарын 16-нд Амьдрах урлаг сан Болгарийн Софи хотын төв дэх NDK-ын үндэсний соёл урлагийн ордонд 333 Болгарийн цуур хөгжимчид оролцсон концертын завсарлагаанаар тоглолтыг зохион явуулсан. 9минут 17 сек үргэлжилсэн. Хамгийн залуу хөгжимчин нь 9 настай, ахмад нь 80 настай байв. 

16 дугаар зууны Malayalam яруу найраг Poonthanam –ын туурвисан Jnanappana шашны тууль найраглалыг олон хүн оролцож уран уншсан нь дэлхийн геннесийн номонд оржээ.

## Нэр үл мэдэгдэх блоггеруудын эсрэг шүүхийн шийдвэр
2010 онд Амьдрах урлаг "Skywalker" болон "Klim" зэрэг нэрээ нууцалсан хоёр блоггерийг нэр хүнд гутааж гүтгэсэн, зохиогчийн эрх зөрчсөн, худалдааны нууцыг задруулсан гэж буруутгаж шүүхэд өгсөн. Байгууллагад багш/дагалдагч байсан гэж мэдүүлсэн этгээд Амьдрах урлагийг буруутгах блогийг үүсгэсэн. Амьдрах урлаг нууцлагдсан Skywalker болон Klim -ийг ил болгох хүсэлтийг, тэд үгүйсгэж, шүүгч зөвхөн худалдааны нууцыг задруулсан хэргээр шүүх хуралдаанд оролцуулахыг зөвшөөрсөн. 

2012 онд Амьдрах урлаг блоггерууд хоорондоо шийдэлд хүрч, блоггерууд блогоо хөтлөн явуулахаа зогсоож, амьдрах урлаг тэдний эсрэг нэхэмжилсэн шүүхийн нэхэмжлэл болон бусад хохирлын эсрэг нэхэмжилсэн мөнгөн торгуулиа эргүүлэн татсан.  

## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
*Албан ёсны цахим хуудас 
*ЮүТүб дэх суваг

Ангилал:Хүмүүнлэг тусламжийн байгууллага
Ангилал:Оюун санааны байгууллагууд
Ангилал:Төрийн бус байгууллага