open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жао Зыян

**Жао Зыян** (хятад. уламж. 趙紫陽 , хялбар. 赵紫阳 , пиньинь *Zhào Zǐyáng*, төрөхдөө Ж**ао Сюе** (хятад уламж. 趙修業 , хялбар. 赵修业 , пиньинь *Zhào Xiūyè*); 1919 оны 10-р сарын 17-нд Гоминданы Хятадад Хэнань мужийн Хуасяньд төрсөн— 2005 оны 1-р сарын 17-нд Бээжин хотод нас барсан) — БНХАУ-ын Төрийн зүтгэлтэн, 1980-1987 онуудад Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд, 1987-1989 онд ХКН-ын Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга. Хятадын шинэчлэгч зах зээлийн эдийн засагт шилжих үйл явцыг хэрэгжүүлэгч. 

Авилгатай тэмцэгч, 1989 оны Тяньаньмэний талбай дахь оюутны эсэргүүцлийг дэмжсэний төлөө түүнийг албан тушаалаас нь зайлуулсан. Амьдралынхаа сүлийн 15 жилийг гэрийн хорионд өнгөрүүлсэн. 2005 оны 1-р сард Бээжин хотын нэгэн эмнэлэгт нас барсан. 

## Намтар 
Жао 1927 онд Санцэнь тосгоны бага сургуульд орсон. 1932 онд Хятадын Коммунист Залуучуудын Эвлэлд, 1938 онд ХКН-д тус тус элссэн.  

1936 онд Ухань хот руу сурахаар явж очоод овогоо Зыян болгож өөрчилсөн байна. 

Жао 1949 оны 10-р сард БНХАУ байгуулагдахад ХКН-ын өмнөд Хятад дахь салбарын Байнгын Хорооны дарга болсон.

Ангилал:1919 онд төрсөн
Ангилал:2005 онд өнгөрсөн
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:Хятадын Коммунист Намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга
Ангилал:Хятадын ерөнхий сайд
Ангилал:20-р зууны улс төрч
Ли Цян

**Ли Цян** (хятад. 李强; 1959 оны 7-р сарын 23-нд Жэзянд төрсөн) —БНХАУ-ын Төрийн зүтгэлтэн. БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайдаар 2023 оны 3-р сарын 11-нээс томилогдон ажиллаж байна. 2017 оноос ХКН-ын Төв хорооны Товчооны гишүүн, 2022 оноос ХКН-ын Төв хорооны Товчооны Байнгын Хорооны гишүүн. 

Бүх Хятадын Ардын төлөөлөгчдийн их хурлын /БХАТИХ/ анхдугаар чуулганы төлөөлөгчид 2023 оны 3-р сарын 11-нд Ли Цяныг БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн Ерөнхий сайдаар батламжилсны дараа БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин түүнийг уг албан тушаалд томилох зарлигт гарын үсэг зуржээ.

## Намтар 
Тэрээр Нинбогийн Жэзяны Хөдөө аж ахуйн дээд сургуульд механикжуулагч мэргэжлээр суралцаж, Намын төв сургууль, Хонконгийн Политехникийн их сургуульд эдийн засгийн боловсрол эзэмшсэн. 

1976 онд ажлын гараагаа үйлдвэрийн ажилчинаар эхлүүлж дараа нь Залуучуудын Эвлэлийн ажилд шилжин оржээ. 1983 онд 24 настайдаа Хятадын Коммунист Намд элссэн байна. 

2004-2007 онд төрсөн Жэзян тойргийн намын хорооны дарга байхдаа өнөөгийн БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпины шууд удирдлага дор ажиллаж байжээ. 

2016-2017 онд зяньсу мужийн ХКН-ын Хорооны дарга.  

2017-2022 онд Шанхай хотын ХКН-ын Хорооны дарга. 

2022 оны 10-р сарын ХКН-ын 20-р их хурлын дараа ХКН-ын Төв хорооны Товчооны Байнгын Хорооны гишүүнээр сонгогдсон.

Ангилал:1959 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:Хятадын ерөнхий сайд
Ангилал:Жөжян мужийн захирагч
Ангилал:Одооны засгийн газрын тэргүүн
Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:Хятадын Коммунист Намын улс төрийн товчооны гишүүн
Ангилал:Хятадын коммунист намын гишүүн
Варшавын хамгаалалт (1939)

**Варшавын хамгаалалт** (польш. Obrona Warszawy) -1939 оны 9-р сард Польшийн Зэвсэгт хүчин (Войско Польские), энгийн иргэд Варшавыг германы Вермахтын 3,4-р армийн ангиуд, Люфтвафегийн буюу Агаарын цэргийн 1,4-р ангиудын агаар, газрын довтолгооноос хамгаалсан тулааныг хэлдэг юм.  

1939 оны 9-р сарын 1-6-ны өдрүүдэд нийслэл Варшав хотыг Агаараас эсэргүүцэн хамгаалах Бригад хотын ард иргэдтэй хамт тулалдаж байсан. 

1939 оны 9-р сарын 1-нээс 2-нд шилжих шөнө Бүгд найрамдах Польш Улсын Ерөнхийлөгч Игнаций Мошцицки хотоос гарч ойролцоох Фалениц орчим байралсан байна. 

9-р сарын 3-нд Батлан хамгаалахын сайд Тадеуш Каспшицки-гийн тушаалаар хотыг хамгаалах зорилготой Варшавыг хамгаалах нэгтгэл анги байгуулжээ. Энэ цэргийн нэгтгэл ангийг Хилийн цэргийн генерал Валериан Чума удирдаж, штабын даргаар хурандаа Тадеуш Роман Томашевски томилогдсон байна. 
Варшавын төлөөх тулаан 9-р сарын 8-нд эхэлсэн. Энэ өдөр Германы 10-р армийн 4-р танкийн дивизийн ангиуд 17 цагийн орчимд хотын өмнөд хэсэгт нэвтэрчээ. Гэвч тэдний довтолгоог Польшийн цэргүүд няцааж чадсан байна. Польшийн зүүн нутгаас Варшавт нэмэлт хүч ирж, ялагдсан Польшийн армийн үлдэгдэл баруун зүгээс Варшавт ойртож ирсэн байна. 

Германчууд 9-р сарын 9, 10-нд халдлага үйлдэх оролдлогоо давтсан боловч хотын хамгаалалтын хүчийг үнэлсний дараа Германы командлал 9-р сарын 12-нд Варшав руу довтолхоос зогсоож хотыг бүслэж азнахаар шийджээ. 

9-р сарын 12-нд А.Хитлер, Х.Геринг, В.Кейтель нарын германы удирдлага Варшавын ойролцоо фронтод хүрч ирсэн байна. 9-р сарын 14-нд Варшавыг зүүн хойд зүгээс тойрч гарсан Германы 3-р арми давшсаны үр дүнд Варшавын хамгаалагчид бүрэн бүслэгдсэн байна. 

9-р сарын 15-нд Германчууд Польшуудад 12 цагийн дотор бууж өгөхийг санал болгоод 9-р сарын 16-нд Германы талаас хэлэлцээ хийх хүн явуулсан боловч түүнийг хүлээж аваагүй нь бууж өгөхөөс татгалзсан гэсэн үг болсон юм. Харин 9-р сарын 17-нд Польшийн командлал Германчуудад хандаж, энгийн ард иргэдийг хотоос нүүлгэн шилжүүлэх зөвшөөрөл хүссэн юм. 

9-р сарын 22-нд германы зэвсэгт хүчний агаарын дэмжлэгтэй довтолгоо эхэлсэн. 9-р сарын 25-нд болсон хотын дайралтанд германы Нисэх хүчний 1150 онгоц оролцсон байна. Үүнээс гадна германы 2000 их буу Варшав хот руу буудаж байжээ.

9-р сарын 24-нд Варшавын цахилгаан станц ажилгаагүй болж, утсан холбоо, радио ажиллахаа больжээ. 

9-р сарын 25-нд хүнсний худалдаа зогсч, хотод өлсгөлөн эхэлсэн байна.

9-р сарын 26-нд Германы цэргүүд хотын өмнөд хэсэг болох Мокотүв, Чернякув дүүргийн чиглэлээр хот руу дайрч эхэлсэн байна. 

Польшийн цэргийн удирдлага болон иргэд олон нийтээс бүрдсэн Иргэний Хороо цааш нь эсэргүүцэх боломжгүй болсон гэсэн дүгнэлт хийж 9-р сарын 26-нд генерал Юлиуш Руммель германы цэргийн удирдлагатай бууж өгөх хэлэлцээнд оржээ. 

9-р сарын 27-ны 14:00 цагаас гал зогсоож 1939 оны 9-р сарын 28-ны 13.00 цагт генерал Тадеуш Кутжеба болон германы 8-р Армийн командлагч Йоханес Бласковиц нар «Шкода на Раковце» үйлдвэрт бууж өгөх баримт бичигт гарын үсэг зуржээ. 

10-р сарын 1-ний 10:00 цагт Варшавт германы 10-р явган цэргийн дивиз орж ирсэн байна.

Ангилал:1939 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Варшавын түүх
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны тулалдаан
1956 оны Унгарын хувьсгал

**1956 оны Унгарын хувьсгал** (1956 оны 10-р сарын 23-наас 11-р сарын 11-ний хооронд болсон; унгар. *1956-os forradalom*) - 1956 оны 10, 11-р сард Унгарт тогтсон зөвлөлт дэглэмийн эсрэг боссон зэвсэгт бослого юм. Уг бослогыг Зөвлөлтийн цэрэг оруулж дарсан юм. Хүйтэн дайны нэгэн том илрэл болсон байна.

Баруун болон Унгарын түүхчид энэхүү бослогыг хувьсгал гэж нэрлэж байсан бол албан ёсны Зөвлөлтийн түүхчид — «хувьсгалын эсэргүү үймээн», «хувьсгалын эсрэг фашист үймээн» гэж байсан. Бодит байдал дээр энэ зэвсэгт бослого үндэсний эрх чөлөөний шинж чанартай байсан бөгөөд тариачин, ажилчдаас эхлээд сэхээтэн, цэрэг хүртэл нийгмийн бүхийл бүлэг Унгарын коммунистууд болон зөвлөлтийн Кремлиэс томилогдсон засаг захиргааны эсрэг олноор боссон юм. 

## Өмнөх нөхцөл 
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа 1945 оны 11-р сарын 4-нд Унгар улсад бүх нийтийн сонгууль болж, жижиг аж ахуйн нэгжүүдийн бие даасан нам 57%, коммунистууд ердөө 17% санал авчээ. Хоёр жилийн дараа буюу 1947 онд коммунист УХН (Унгарын хөдөлмөрчдийн нам) 22 хувийн саналаар нэгдүгээр байр эзэлж, хоёр жилийн дараа буюу 1949 онд өрсөлдөгчгүй сонгуулиар улс төрийн цорын ганц хууль ёсны улс төрийн хүчин болж хувирсан байна. Унгарын коммунистууд өрсөлдөгчийнхөө эсрэг тулаанд Зөвлөлтийн цэргүүдийг ашигласан байна. Жишээ нь 1947 оны 2-р сарын 25-нд Зөвлөлтийн командлал парламентын нэр хүндтэй гишүүн Ковач Белаг (унгар. *Kovács Béla*) баривчилж, дараа нь ЗСБНХУ-д аваачиж, тагнуулын хэргээр ялласан байна. 

Дэлхийн 2-р дайнд Германы холбоотон байсан Унгар улс хэдэн жилийн турш ЗХУ, Чехословак, Югослав улсад нөхөн төлбөр төлөх үүрэг хүлээсэн, заримдаа энэ дүн үндэсний бүтээгдэхүүний дөрөвний нэгд хүрч байсан нь тус улсын эдийн засгийн нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж байв.

## Өрнөл 
Унгарын коммунистууд болох Унгарын Хөдөлмөрийн намын дотоод зөрчилдөөн 1956 оны 7-р сард Намын 1-р нарийн бичгийн дарга Ракоши Матьяшийг Аюулаас хамгаалахын сайд Герё Эрнёгоор солиход хүргэсэн байна. Ракошиг огцруулсан, мөн 1956 оны Познань (Польш) дахь бослого зэрэг нь Унгарын оюутан, сэхээтнүүдийн дунд тодорхой сэтгэл зүйн байдал бүрэлдүүлсэн.

Хойд Солонгосын 200 орчим оюутан 1956 оны намар Унгарт болсон үймээн самуунд автсан байна. Тэдний дунд Солонгосын дайнд оролцсон олон ахмад дайчид байлдааны туршлагагүй унгар оюутнуудад зэвсэгтэй харьцах арга зааж байжээ. Анагаахын хэд хэдэн оюутан бүс нутгийн эмнэлгүүдэд ажиллаж, шархадсан хүмүүсийг буюу Унгарын босогчид, Зөвлөлтийн цэргүүдийг эмчилдэг байв. Хойд Солонгосын зарим иргэд өөрсдөө голдуу Будапешт, Веспрем хотын гудамжинд тулалдсан. Бослого ялагдсаны дараа ЗХУ, Бүгд Найрамдах Унгар Ард Улсын аюулгүй байдлынхан Хойд Солонгосын оюутнуудыг (тэд гадаад төрхөөрөө амархан ялгардаг) цуглуулж, 1956 оны 12-р сард БНАСАУ руу бүгдийг буцаасан байна.

Ангилал:1956 оны зөрчилдөөн
Ангилал:20-р зууны бослого
Ангилал:20-р зууны хувьсгал
Ангилал:Европын бослого
Ангилал:ЗХУ-ын зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Зөвлөлтийн эзэмшил
Жэньминь жибао (сонин)

**Жэньминь жибао** (хятад уламж. 人民日報, хялбар. 人民日报, пиньинь *Rénmín Rìbào*, палл. *Жэньминь жибао*, англи. People's Daily, орчуул: «Ардын өдөр тутмын сонин») — Хятадын өдөр тутмын сонин. Хятад, орос, англи, япон, франц, испани, араб, монгол, төвөд, уйгур, казах, солонгос, носу, жуан зэрэг хэл дээр гардаг байна. Хятадын Коммунист намын Төв хорооны албан ёсны хэвлэл юм. 

"Жэньминь жибао" сонин бол дэлхийн тэргүүлэгч сонинуудын нэг бөгөөд Хятадын хамгийн нөлөө бүхий сонин юм. Мянга гаруй сэтгүүлч дэлхийн янз бүрийн улс орон, бүс нутагт 70 сонины салбаруудад ажилладаг байна. 2015 онд тус сонин өдөрт 3 сая 500 мянга хэвлэгдэж, жил бүр зуун мянга орчим хувиар нэмэгдэж байгаа юм. 

1948 оны 6-р сарын 15-нд «Жэньминь жибао» сонин Умард Хятад дахь ХКН-ын товчооны хэвлэл болж Пиншань хотод хэвлэгдэж гарч байгаад 1949 оны 3-р сард Бээжин хот руу нүүсэн ажээ. Мао Зэдун өөрийн гараар нэрийг бичиж өгч байжээ. 1949 оны 8-р сарын 1-нд (БНХАУ байгуулагдахын өмнө) ХКН-ын Төв Хороо энэ сонинг төв хэвлэлээ болгох шийдвэр гаргасан байна. 

«Жэньминь жибао» сонины онцлог бол редакцын нийтлэл, шүүмж бөгөөд «Жэньминь луньтань» («Ардын индэр»), «Сысян цунхэн» («Бодлын эрэгцүүлэл»), «Жэньшэн цзинцзе» («Хүний амьдралын ертөнц») зэрэг булангууд юм. 1985 оны 7-р сарын 1-нээс гадаад хэл дээрх хувилбар гарч эхэлсэн. 2009 оноос сонин төвөд хэл дээр хэвлэгдэн гарч эхэлсэн байна. 1997 оны 1-р сарын 1-ээс «Жэньминь жибао» сонины цахим хувилбар гарсан бөгөөд 2000 оны 8-р сарын 21-нээс сонины цахим хувилбарыг «Жэньминьван» («Ардын сүлжээ») гэж нэрээ өөрчилж тус улсын мэдээллийн чухал суваг болоод байна.  

Энэ цахим сонин зогсолтгүй 24 цаг мэдээлэл гаргадаг байна. БНХАУ-ын газар нутагт «Жэньминь жибао» сонин 2 салбар, 36 сурвалжлах товчоотой , гадаадад 33 товчоотой.  

Ерөнхий редакторууд: Жан Паньши, Ху Цяому, Фань Чанзян, Дэн То, У Лэнси, Ху Зивэй, Цинь Чуань, Ли Жуан, Цянь Лижэнь, Тань Вэньжуй, Гао Ди, Шао Хуазэ, Бай Кэмин, Фань Зинъи, Сюй Жунтянь, Ван Чэнь, Жан Яньнун, У Хэнцюань, Цай Минжао, Ян Жэньу, Ли Баошань нар.  

"Жэньминь жибао" сонин цахимаар Хятадын ард түмнүүдийн хэл болон гол гадаад хэл дээр гардаг байна.

Ангилал:Хятадын коммунист нам
Ангилал:Сонин улс орноор
Ангилал:1948 онд байгуулагдсан
Дөрвийн бүлэг (Хятад)

**«Дөрвийн бүлэг»** (хятад. уламж. 四人幫, хялбар. 四人帮, пиньинь *Sìrén bāng*, дуудлага. *Сы жэнь бан,* англи.*The **Gang of Four*** ) — 1966-1976 онд Хятадын Соёлын хувьсгалын үед Мао Зэдун -тай хамгийн ойр дотно байсан Хятадын улсын болон Коммунист намын удирдлагад гарсан 4 хүнийг албан ёсны хятадын үзэл суртал, түүхэнд нэрлэж байсан нэр томьёо юм.

Энэ бүлэг: **1**. **Зян** **Цин** (江青, 1914-1991 года) — Мао Зэдуны сүүлийн эхнэр, **2. Хунвэнь** (ХКН-ын Төв хорооны даргын орлогч, ХКН-ын Улс төрийн Товчооны болон Улс төрийн Товчооны Байнгын Хорооны гишүүн, Бүх хятадын Ардын төлөөлөгчдийн Хурлын Байнгын хорооны гишүүүн), **3. Жан Чуньцяо** (Шанхай хотын дарга, Шанхай хотын ХКН-ын хорооны нарийн бичгийн дарга). **4. Яо Вэньюань** (Үзэл суртал эрхэлсэн ХКН-ын Товчооны гишүүн).

Үнэн хэрэгтээ энэ дөрөв хүн Хятадын Коммунист намын дээд удирдлага дахь "зүүний" үзэлтнүүд байсан бөгөөд "Соёлын хувьсгалын" сүүлийн үе шатанд ХКН, БНХАУ-ын эрх баригчдын үйл ажиллагааг удирдаж, Мао болон намын нэр барьж ажиллаж байсан байна. 

1976 оны 9-р сарын 9-нд Мао Зэдун нас барж гашуудлын ёслол дууссаны дараахан энэхүү Бүлгийн гишүүдийг баривчилж, улмаар төрийн хэд хэдэн гэмт хэрэг үйлдсэн хэмээн буруутгагдсан ажээ.

Ийнхүү ХКН-ын шинэ удирдлага Соёлын хувьсгалын үеэр ялангуяа удирдах боловсон хүчнийг хэлмэгдүүлсэн хариуцлагыг "Дөрвийн бүлэг"-ийн нуруунд үрүүлэв. "Дөрвийн бүлэг"-ийн ялагдал нь Маогийн өв залгамжлагчдын хоорондох эрх мэдлийн төлөөх тэмцлийн хамгийн чухал үе байсан юм. Энэ өрсөлдөөний үр дүнд намын ахмад дайчид, ХАЧА-ын дээд генералуудын дэмжлэгт тулгуурласан шинэ удирдагч Хуа Гофэн гарч ирж "прагматикууд" хамгийн аюултай өрсөлдөгчөө устган дарж чадсан байна.

Ангилал:1970-д он
Ангилал:Маоизм
Ангилал:Хятадын коммунист нам
Ангилал:Хятадын түүх
Ангилал:Мао Зэдун
Веган Фестиваль 2023

thumb|
thumb|

**Веган Фестиваль 2023** нь 8-р сарын 26, 27-ны өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдлаа. Энэ удаагийн фестивалиар олон нийтийн ба веган хоолны газрууд идэвхитэй оролцож 10 000 гаруй иргэдэд үйлчилэн эрүүл хооллолтын өргөн дэлгэр арга хэмжээнүүд зохиогдлоо. 

Энэ фестиваль нь хоёр дах жилдээ зохион байгуулагдаж наймдугаар сарын 26-нд дэлхий дахинд тэмдэглэдэг "Төрөл зүйлээр ялгаварлахыг зогсоох Дэлхийн өдөр" (World Day for the End of Speciesism)-тэй хамтатган “Веган бол шийдэл” уриан дор тэмдэглэж байгаагаараа онцлогтой байлаа.

Веган фестивалийн гол зорилго нь:

Олон нийтэд дэлхийн дулаарлын хямрал, уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөллийг бууруулахад юуг анхаарах
Зүрх судасны өвчин, хавдар, хоол боловсруулах тогтолцооны өвчлөлөөс урьдчилан сэргийлэх, эрүүл зөв хооллох дадал зуршил 
Хүний экологийн ул мөрийг бууруулах, байгальд ээлтэй ухаалаг хэрэглээг хэвшүүлэх, хог хаягдлыг бууруулах зэрэг тулгамдсан асуудлуудын шийдэл нь ЯАГААД ВЕГАН вэ? гэдэгт шинжлэх ухааны судалгаан дээр үндэслэн энэ төрлийн мэдлэг, мэдээллийг олон талт байдлаар өгөхөд чиглэх юм байна.

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх Засгийн газар хоорондын Хороо (IPCC)-оос 2019 онд Швейцарын Женев хотноо дэлхийн засгийн газруудаас баталсан “Уур амьсгалын өөрчлөлт ба газар” тайландаа дэлхийн дулаарлын хямралын эсрэг бодлогын үндсэн хэрэгжүүлэх арга хэмжээ нь мах, сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээг нэн даруй бууруулахыг уриалсан байдаг.

Энэхүү тайланд дэлхийн 107 тэргүүлэх эрдэмтдийн бүрэлдэхүүн 7000 гаруй судалгааны үр дүнг үндэслэж ВЕГАН хоол нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийг бууруулах хамгийн өндөр үр дүнтэй болохыг тогтоожээ.

Мөн 2021 оны Уур амьсгал & Цэвэр агаар эвсэл, НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрийн тайланд хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй метан хийн ялгарлыг бууруулахын тулд мах, сүүний хэрэглээг нэн даруй бууруулах хэрэгтэйг тодорхойлжээ .

Харин энэ оны Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх Засгийн газар хоорондын комиссын (IPCC) 6 дахь удаагийн үнэлгээний тайланд 200 гаруй эрдэмтэд улс орнуудын уур амьсгалын үйл ажиллагааны цар хүрээ хангалтгүй, эрч хүчийг харгалзан үзвэл энэ зуунд дэлхийн дулаарал аж үйлдвэржилтийн өмнөх үеийнхээс Цельсийн 1.5 хэмээс давж магадгүй гэж 200 гаруй эрдэмтэн ноцтой анхааруулжээ.

Ангилал:Веган
Ангилал:Веганизм
Ангилал:Эрүүл хооллолт
Ангилал:Хүнсний эрүүл ахуй
Ангилал:Хүнс
Улаанбаатар Марафон 2023

**Улаанбаатар марафон-2023** олон улсын гүйлт 6-р сарын 3-нд зохиогдлоо. Энэ жилийн “Улаанбаатар марафон”-д гүйлтийн спортоор сонирхон хичээллэдэг ахмад буурлууд болон нас насны төлөөллөөс бүрдсэн дэлхийн олон орны тамирчид оролцож байгаа юм.

Марафонд оролцогчдын тоо жил ирэх бүр нэмэгдэж байгаа бөгөөд 2022 онд дэлхийн 29 орны 23,690 хүн оролцож байжээ.

“Улаанбаатар марафон-2023” олон улсын гүйлтэд 30 орны 25 мянга орчим гүйгчид бүтэн марафон, хагас марафон, 10000 м, 5000м, 1500 м-ийн гэр бүл, тэргэнцэртэй, харааны бэрхшээлтэй иргэдийн, оюуны бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн 800м, 500м-ийн зэрэг төрөлд зайд оролцлоо.

Энэ марофоноор 100 гаруй аж ахуй нэгж, 500 гаруй сайн дурын ажилтан оролцож, 30 орны 20 мянга гаруй хүн хурд хүчээ сорилоо. Тодруулбал, өдөрлөгт спортын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудаас гадна олон улсын байгууллагууд, Элчин сайдын яамд, уул уурхай, банк санхүү, худалдаа үйлчилгээний байгууллагууд оролцов. Мөн гүйлтийн зам дагуу дөрвөн усны цэг ажиллаж, цэг тус бүрд эрүүл мэндийн үзлэг, үйлчилгээ үзүүлж 

Ангилал:Улаанбаатар марафон
Ангилал:Монголын спортын тэмцээн
Ангилал:Улаанбаатарын спорт
Ангилал:2023 оны спорт
Ангилал:Гүйлтийн арга хэмжээ
Херман Геринг

**Херман Вильхельм Геринг** (герман дуудлагаар **Гёринг**; герман. *Hermann Wilhelm Göring*, ; 1893 оны 1-р сарын 12-нд Германы эзэнт гүрний Розенхайм хотод төрсөн — 1946 оны 10-р сарын 15-нд Германы АНУ-ын бүсэд Нюрнберг нас барсан) — Нацист Германы улс төрийн зүтгэлтэн. Агаарын цэргийн сайд,  Адольф Хитлерын ойрын хамтран зүтгэгч, олон улсын цэргийн гэмт хэрэгтэн.

Ангилал:1893 онд төрсөн
Ангилал:1946 онд өнгөрсөн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Розенхаймын хүн
Ангилал:Германы эзэнт гүрний сайд (1933-1945)
Ангилал:Гестапогийн ажилтан
Ангилал:Райхстагийн гишүүн (Германы эзэнт гүрэн, 1933-1945)
Ангилал:ГҮСАН-ын гишүүн
Ангилал:ВБНУ-ын Райхстагийн гишүүн
Ангилал:Вроцлавын хүндэт иргэн
Ангилал:Германы генерал-фельдмаршал
Ангилал:Пруссийн ерөнхий сайд
Ангилал:Урлагийн тонуул
Ангилал:Холокостын гэмт хэрэгтэн
Ангилал:Гэгээн Кирилл ба Мефодийн одон шагналтан
Ангилал:Гэгээн Маврикий ба Лазарын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:ГҮСАН-ын Намын Алтан тэмдэг шагналтан
Ангилал:Данеброг одонгийн их загалмай
Ангилал:Данцигийн Загалмай шагналтан
Ангилал:Зарын одон шагналтан (рыцарь)
Ангилал:Италийн Титэм одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Мандах Нар одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Төмөр Загалмайн 1-р зэргийн одон шагналтан
Ангилал:Төмөр Загалмайн 2-р зэргийн одон шагналтан
Ангилал:Төмөр Загалмайн хүлэг баатрын одон шагналтан
Ангилал:Германы Гавьяаны одон шагналтан (цэргийн одон)
Ангилал:Берлиний хүндэт иргэнээс хасагдсан
Ангилал:Элблонгийн хүндэт иргэн
Ангилал:Георг-Аугустын нэрэмжит Гөттинген Их Сургуулийн хүндэт иргэн
Елюй Жин

**Елюй Жин** (ханз: 耶律璟, пиньинь: Yēlǜ Jǐng) (931 оны 9 сарын 19 – 969 оны 3 сарын 12) болбоос Хиданы Ляо улсыг 951-969 оны хооронд захирч байсан дөрөв дэхь хаан юм. Тэрбээр Елюй Яогу хааны ахмад хөвүүн бөгөөд 951 онд авга ах Елюй Уюй хаан хуйвалдааны золиос болж алуулсны дараа тус улсын дөрөв дэхь хаан болсон.  

## Товч намтар 
931 оны 9 сарын 19 нд Яогу хааны шүлү овгийн жинань хатнаас төрсөн. 939 оны 4 сард "шоу ань ван" (壽安王) цол хүртсэн. 951 онд Кидан улсын төрийн эрхийг баригч Елюй, Сяо угсааны ноёд нууцаар хуйвалдаж, Хожуу Жоу улстай дайтахаар явж байсан Уюй хааныг зам зуурт нь хатад, зарим хан хөвүүдийн хамтаар алж төрийн эргэлт гаргав. Ингэсний дараа Яогу хааны ахмад хөвүүн Елюй Жинийг хаанд өргөмжлөв. Хэдийгээр түүнийг хаан ширээнд залсан ч Киданы дотор эрх мэдлийн төлөө тэмцэл улам өргөжив. Учир нь түүний зан авир нь залхуу хойрго, зугаа цэнгэлд дуртай, өдөр бүр архидаж согтуу явдаг нэгэн байсан тул төрийн хэргийг тоолгүй өөрийгөө зугаацуулахад анхаарч эхэлснээр киданы хааны ургийн ноёд, түшмэд, жанжид энэ байдлыг засахын тулд Елюй Жинд олон удаа энэ зангаа засахыг хүссэн ч, тухай бүрд тэдгээр түшмэдийг элдэв ялд тулгаж цаазлаж эхэлсэн. Киданы дотор өрнөсөн дотоот хямралыг далимдуулж хятадын Хожуу Жоу улсын Чай Рун хаанаар удирдуулсан цэргийн хүч Хойд Хань улс, Киданд алдсан 16 мужийг хятадад нэгтгэхээр 958-959 онд Кидан улс руу довтлов. Энэхүү дайнд Хожуу Жоу улсын Чай Рун алуулснаар, хятадууд дайнаа зогсоов. Ерөөс Ляо улсын дотор Елюй Жин хааны засаглалыг эсэргүүцсэн бослого тэмцэл нь Хожуу Жоу улсыг мөхөөсөн Сүн улсыг цэргийн хүчээ хятадын өмнөд нутаг шилжүүлж бусад вант улсыг эзлэн, бүх хятадыг нэгтгэх боломжыг олгосон. 

969 оны хавар Хуайжоуд баавгай агнахаар явж байхдаа нэгэн шөнө өөрийн зургаан зарцдаа алуулсан. 

Ангилал:931 онд төрсөн
Ангилал:969 онд өнгөрсөн
Ангилал:Киданы хаан
Ангилал:10-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Елюй овог
Шүүгчдийн зөвлөгөөн

**ШҮҮГЧДИЙН ЗӨВЛӨГӨӨН ТҮҮНИЙ ЭРХ ХЭМЖЭЭ** 

2012 оны 03 дугаар сарын 07-ны батлагдсан Монгол Улсын шүүхийн тухай хуулиар анх удаа хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэхээс бусад асуудлаар буюу шүүхийн дотоод ажлын зохион байгуулалт, журмыг хэлэлцэн шийдвэрлэхээр тухайн шүүхэд **ШҮҮГЧДИЙН ЗӨВЛӨГӨӨН** ажиллахаар хуульчилж, эрх зүйн үндэсийг нь тавьжээ.

Шүүгчдийн зөвлөгөөн нь тухайн шүүхийн нийт шүүгчээс бүрдэх  ба  түүнийг товлон зарлах, хуралдуулах, удирдах, гарсан шийдвэрийн биелэлтийг зохион байгуулах нь тухайн шүүхийн **ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧИЙН** бүрэн эрх байдаг.
Шүүгчдийн зөвлөгөөнөөр хэлэлцэн шийдвэрлэх асуудал нь: 

**Шүүгчдийн зөвлөгөөнөөр хэлэлцэн шийдвэрлэх асуудал нь:** 

1.Тодорхой хэрэг, маргаан хянан шийдвэрлэхээс бусад шүүхийн дотоод ажлын зохион байгуулалт, журмыг хуульд өөрөөр заагаагүй бол тогтоох;

2.Шүүх хуралдаан даргалагчийн дарааллыг тогтоох;

3.Шүүгчийг мэргэшүүлэх сургалтын саналаа хүргүүлэх;

4.Тухайн шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг шүүгчид дотроосоо сонгох;

5.энэ хуулийн нийтлэг журамд үндэслэн хэрэг, нэхэмжлэл, гомдол, хүсэлт хүлээн авах, хуваарилах болон хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх шүүгч, шүүх бүрэлдэхүүнийг сугалаагаар томилох нарийвчилсан журмыг батлах;

6.Шүүхийн практик, тоон мэдээлэлд үндэслэн шүүн таслах ажиллагааны чанар, үр дүн, хэргийн хөдөлгөөний ерөнхий удирдлага, хяналтын талаарх  мэдээлэлтэй танилцах;

7.Хуульд заасан бусад бүрэн эрх зэрэг байдаг.

Улсын дээд шүүхийн шүүгчдийн зөвлөгөөн дээрхээс гадна тус шүүхийн Тамгын газрын бүтэц, орон тоог ажлын ачаалал, онцлогийг харгалзан батлах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлдэг.

Ангилал:Монголын шүүх
Елюй Шянь

**Елюй Шянь** (ханз: 耶律贤, пиньинь: Yélǜ xián; 948 он - 982 оны 10 сарын 13) бол киданы Ляо улсыг 969 - 982 он хүртэл захирч байсан тав дахь хаан юм. 

## Намтар 
Тэрбээр Елюй Уюй хааны бага хатан Сяо Сагэжигээс 948 онд төрсөн. 969 онд Музун хааныг ангийн газарт алуулсны дараа ноёдын дэмжлэгтэйгээр хаан ширээнд заларсан. Тэрбээр өмнөх хааны алдааг давталгүй, төрийн хэрэгт идэвхитэй оролцохдоо хээл хахуульд идэгдсэн чадваргүй түшмэдийг ажлаас халж, ноёд түшмэдийг үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх боломжыг олгож байсны жишээ нь өмнөх хааны адил ан хийхийг багасгаж, хятадын Сүн улсын эсрэг дайн хийхэд анхаарч байв. Түүний хаанчлалын үед Сүн улстай хийсэн дайнд 979 онд умард Хань улсыг Сүн улс эзлэж, Тайюань орчмын газрыг эзлэв. Улмаар 979 оны 5 сард Сүн улсын Тайзун хаан өөрийн биеэр их хэмжээний цэргийг удирдаж киданы өмнөд нийслэл Яньжин хотыг довтлоход киданы жанжин Елюй Шюгэгийн удирдсан цэргийн хүчтэй Гаолян голд тулалдав. Уг тулалдаанд Сүн улсын хааны удирдсан төв хүрээ рүү киданы Елюй Шюгэ, Елюй Шюжэнь жанжид хоёр талаас нь хавчин довтлосонд Сүн улсын цэргүүд ялагдаж, эзэн хаан Жао Куани нь шархдаж, хэсэг цэргээ дагуулан зугтав. 

982 оны 10 сард хааны бие өвчний улмаас ангийн газарт тэнгэрт хальсан. Түүний гэрээслэлээр 11 настай хунтайж Елюй Вэньшүнүг хаан ширээнд залж, балчир хааны эх Сяо Янян хатан төрийн хэргийг хөшигний ардаас захирч эхэлжээ. 

## Гэр бүл 
Хатад хүүхэд:

* Сяо Яньянь хатан (蕭燕燕皇后, 953 – 1009)
** Цигуо гүнж (齊國公主, 969–1045), төрсөн нэр Гуаниннү (觀音女): Сяо Жисяньтай гэрлэсэн. 
** Елюй Вэньшүнү, Шэньзун хаан (972 – 1031), ууган хөвүнү
** Елюй Сяньнү (973–1016), дэд хөвүүн
** Вэйгуо гүнж (975–1017) (衛國公主), төрсөн нэр Чаншоунү (長壽女): Сяо Пайятай гэрлэсэн.
** Юэгуо гүнж (越國公主, 976 – 966), төрсөн нэр Яньшоунү (延壽女): Сяо Хэндэтэй гэрлэсэн.
** Чу шяожин ван Елюй Лунюй (楚孝靖王 耶律隆祐, 979–1012), гутгаар хөвүүн
** Елюй Жэнгэ (耶律鄭哥) – өргөмөл
* Бохай татвар эм (渤海妃)
** Елюй Шүгэ (耶律淑哥): 980 онд Лү Жүнь, 983 онд Сяо Шэньнүтэй тус тус гэрлэсэн.
* Моу овогтон (某氏)
** Елюй Яошинү (耶律藥師奴), дөтгөөр хөвүүн
* Хунянь (胡輦) – Елюй Вэньшүнү хааны татвар эм болсон. Хүүхэдгүй

Ангилал:948 онд төрсөн
Ангилал:982 онд өнгөрсөн
Ангилал:10-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Киданы хаан
Гомбын Золбоот

**Гомбын Золбоот** (1967 оны 3-р сарын 27-нд Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай суманд төрсөн. Хонь жилтэй)- Монгол Улсын гавьяат жүжигчин.

## Намтар 
1985 онд Эрдэнэдалай сумын 10 жилийн дунд сургууль төгссөн.

1989 онд Улсын Багшийн дээд сургуулийн кино, драмын ангийг дүүргэсэн.

1989-1997 онуудад Армийн драмын театрт жүжигчин байсан. Анхны театрын дүр нь Б.Лхагвасүрэнгийн "Дутуу хээтэй тооно" жүжгийн Гэндэн өвгөний идэр насны дүрийг бүтээж байжээ. Анхны дэлгэцийн дүр бол мөн Б.Лхагвасүрэнгийн "Бүлээн нурам" кинонд тоглосон байна.

2000 оноос хошин урлагт орж "Өнгөт инээд" хоин шогийн хамтлагт ажилласан байна. 

Тэрээр дээд сургууль төгссөнөөс хойш 80 гаруй уран сайхны кинонд, 21 жүжиг, 50 орчим хошин урлагийн тоглолтод гол болон тууслах дүр бүтээжээ.  

2017 оны 2-р сард Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин цол хүртсэн байна. 

## гэр бүл 
Ууган хүү Хангал нь 1993 онд мэндэлсэн бөгөөд мөн жүжигчин мэргэжилтэй. Тэрээр Солонго гэх хуульч эмэгтэйтэй гэрлэн 2004 онд охинтой болж 2019 онд бяцхан хүүгийн аав ээж болсон.
Ангилал:Эрдэнэдалайн хүн
Ангилал:1967 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Жан Габэн

**Жан Габэн** (франц. *Jean Gabin*, жинхэнэ нэр нь **Жан Алексис Монкоржэ**, франц. *Jean-Alexis Moncorgé*; 1904 оны 5-р сарын 17-нд Парис хотод төрсөн — 1976 оны 11-р сарын 15-нд Парист нас барсан) — францын театр, дэлгэцийн алдарт жүжигчин. Венецийн болон Берлины Олон улсын кино наадмуудын шагналтан,  «Сезар»-ын шагналтай. Францын Хүндэт легионы одонтой. 

## Намтар 
Жан Габэн Парис хотод кабарэ-гийн жүжигчин Фердинанда Монкоржэ, Элен Пети нарын гэр бүлд төрсөн байна. Хүүхэд насаа Парис хотоосс 35 км умард зүгт орших Мерьель хотхонд өнгөрөөсөн байна. 

19 нас хүртлээ төрөл бүрийн таарсан ажил хийж байгаад шоу-бизнест орж «Фоли-Бержер» жүжигт тоглож эхэлсэн байна. Улмаар цэргийн алба хаагаад буцаж шоу-бизнест эргэн иржээ.

1936 онд Габин Жулиен Дювивьегийн «La Bandera» хэмээх дайны драмын кинонд романтик баатрын дүрд тоглосныхоо дараа Францын кино урлагийн гол оддын нэг болсон юм. Габэн хоёр кинонд тоглосныхоо дараа жил нь дэлхий даяар алдар нэрийг олж авсан бөгөөд тэр жилдээ нээлтээ хийсэн "Цасан цагаан охин ба долоон одой" хүүхэлдэйн киноны хамт асар их амжилтанд хүрч, 1937 онд дэлхий даяар тэргүүлж байсан киноны шилдэг кино болсон юм.

Ангилал:1904 онд төрсөн
Ангилал:1976 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:Парисын хүн
Ангилал:Францын кино жүжигчин‎
Ангилал:Францын дуучин
Ангилал:20-р зууны зохиолч
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (офицер)
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (офицер)
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Сезар шагналтан
Палестин Улс

**Палестин** (, ), албан ёсоор **Палестин Улс** () нь олон улсад тусгаар тогнолыг нь дэмжин улс болохыг нь хүлээн зөвшөөрсөн ч бүрэн эрхт байдал нь маргаантай байсаар байгаа улс юм.

Тус улсыг 1988 оны 11-р сарын 15-нд Алжир хотод Палестины чөлөөлөх байгууллагаас (ПЧБ) палестинчуудын улс хэмээн тунхагласан юм. Улсыг тунхаглагчид нь 1967 оноос хойш Израилын мэдэлд байсан Баруун Йорданы орныг, Газын зурвасын хамтаар мөн Зүүн Иерусалим хотыг улсын нийслэл хэмээн тус улсын нутаг дэвсгэр болгохыг шаардав. Тусгаар улс болохыг тунхаглал үеэр ПЧБ-ын гишүүд нь Тунис руу дүрвэн, нэхэмжилсэн газар нутагтаа ямар ч хяналт тогтоож чадаагүй учраас энэхүү алхам нь зөвхөн бэлгэдлийн төдий л зүйл байв. Гэсэн ч 1990 оныг хүртэл дэлхийн бараг 100 улс Палестин Улсын тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрсөн юм. 2024 оны байдлаар Палестин улсын тусгаар тогтнолыг НҮБ-ын 193 гишүүн орноос 147, 2025 оны 9-р сарын байдлаар 157 орон хүлээн зөшөөрөөд байна. 

Газын зурвасыг Исламын босогч Хамас бүлэглэл удирдаж, 2007 оноос хойш Египет, Израилын урт хугацааны бүслэлтэд байгаа.

## Зураг 
## Цахим холбоос 
* Палестины засгийн газар (арабаар)
* Палестины гадаад харилцааны яам (арабаар)

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 

Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй улс
Ангилал:1988 онд байгуулагдсан
Ангилал:Араб хэлтний орон
Ангилал:Азийн орон
Навааны Дугарсанжаа

**Навааны Дугарсанжаа** (1924 онд Төв аймгийн Лүн суманд төрсөн-2004 онд нас барсан) БНМАУ-ын гавъяат жүжигчин цол 1974 онд хүртсэн. 

## Намтар 
16 настайдаа урлагийн сургуульд орж 1943 онд төгсөөд Улсын Хөгжимт Драмын Театрийн жүжигчин болжээ. 

1956-1958 онд Москва хотын Театр Урлагийн дээд сургуулийн түр курсэд суралцан найруулагч болсон байна. 

"Цогт тайж" /1945/ бүрээ үлээдэг цэрэг, "Түмний нэг" /1962/ Гүрсэд, "Хүний мөр" /1965/ Гүрсэд, "Төгсгөл" Цэвээн ноён, "Агуйн нууц" сэргийлэхийн хурандаа, "Гэм нь урдаа" Гомбо, "Анхны хайрын дууль" "Төөрсөөр төрөлдөө" Ванчин бэйл "Тойрох хуудас" Гочоо, "Их замын эхэнд" түшмэл Дамбий, "Хүний төлөө" намын дарга "Ацаг шүдний зөрөө" данжаад, "Саруул талын ерөөл" багш, "Намрын халуун өдрүүд" данжаад, "Мандухай цэцэн хатан" ноён, "Мөнгөн буйл" хотын панзчин, "Хэцүү даалгавар" уудаг профессор зэрэг дүрүүдэд тогложээ. 

Н.Дугарсанжаа жүжигчин, найруулагч байснаас гадна хэд хэд жүжгийн зохиол, дууны үг бичжээ.

Ангилал:1924 онд төрсөн
Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Лүнгийн хүн
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монголын зохиолч
Ангилал:20-р зууны зохиолч
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Деванагари бичиг

**Деванагари** (देवनागरी, *devanāgari*) үсэг болбоос Санскрит, Хинди, Бенгал, Ассам, Майтили, Кашмир, Балба, Маратхи, Конкани, Пенжаб, Синдх, Дорги, Сантали, Манипури, Бодо зэрэг хэл, үндэстнүүдийн албан үсэг аж. Уг үсэг нь МЭӨ 3000 жилийн өмнөөс эхтэй, дэлхийн хамгийн эртний үсгүүдийн нэг юм.

Ангилал:Абугида
Ангилал:Хинди хэл
Ангилал:Энэтхэг бичиг
Ассам хэл

**Ассам хэл** (ассам: অসমীয়া) нь Энэтхэгийн Ассам мужийн нийслэл Диспур хотод өргөн тархсан Энэтхэгийн албан ёсны 22 хэлүүдийн нэг нь юмсанжээ.

Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Энэтхэг-Арийн хэл
Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Ангилал:Бангладешийн хэл
Кокборок хэл

Кокборок (Бангла хэлний бүл) хэл нь Бенгалтай адил Бангладешийн албан ёсны хэлийн нэг аж.

Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Төвөд-Бирмийн хэлнүүд
Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Ангилал:Бангладешийн хэл
Ангилал:Мьянмарын хэл
Телүгү хэл

**Телүгү** (తెలుగు, Тенүмгү/Телүмгү) бол Энэтхэгийн зүүн-өмнөд талд орших Андра Прадеш болон Пондичерри мужуудад өргөн тархсан, Дравидиан дөрвөн хэлний нэг билээ. Гэвч 1999-2000 оны хооронд үргэлжилсэн Энэтхэгийн хэлүүдийн маргаанд Телүгүчүүд Мелими мужаа умард хөрш Ориядаа алдаж байсан гашуун түүх бий. Мөн Шри-Ланк, Малайз орнуудад ч ярьдаг. Телүгү хэлийг сурцгаая, хүмүүсээ!

## Эшлэл

Ангилал:Азийн хэл
Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Дравидийн хэлнүүд
Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Ангилал:Эртний хэл
Ангилал:Малайзын хэл
Ангилал:Шри Ланкын хэл
Ангилал:Маврикийн хэл
Ангилал:Бахрейны хэл
Ангилал:Катарын хэл
Ангилал:Кувейтийн хэл
77-гийн бүлэг

**77-гийн бүлэг** *(англи. G-77)* буюу **«Далан долоогийн бүлэг»** *(Group of Seventy Seven)* -Хөгжиж буй орнуудын Засгийн газар хоорондын хамгийн том олон улсын байгууллага.

1964 оны 6-р сарын 15-нд Женев хотод НҮБ-ын Худалдаа, хөгжлийн бага хурлын (англи. *United Nations Conference on Trade and Development*)  анхдугаар хуралдаанаар хөгжиж буй орнуудын *«Далан доллон орны хамтарсан Тунхаглал»* («Joint Declaration of the Seventy-Seven Countries») баталснаар 77-гийн бүлгийг байгуулсан түүхтэй. Анх тус байгууллага 77 гишүүн оронтой байсан бол гишүүдийн тоо өссөөр 2023 оны байдлаар 134 хүрч НҮБ дахь Засгийн газар хоорондын хамгийн том байгууллага болоод байна.

Энэ бүлэг эдийн засгийн хамтын сонирхлоо харилцан дэмжих, НҮБ-ын системийн хүрээнд болж буй эдийн засаг, хөгжлийн гол асуудлаарх хэлэлцүүлэгт нэгдмэл байр сууринаас хандах,  хөгжлийн хамтын ажиллагааг дэмжих зорилготой юм.

Хөгжиж буй орнуудын 77-гийн бүлэг тодорхой асуудлаар тунхаглал, үйл ажиллагааны хөтөлбөр, хэлэлцээр боловсруулахын зэрэгцээ НҮБ болон түүний системийн байгууллагын хүрээнд болдог хурал, чуулганд олон улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн асуудлаар хамтарсан мэдэгдэл хийх, тогтоол, шийдвэрийн төсөл боловсруулж хэлэлцүүлэх, төсөл хэрэгжүүлэх зэргээр ажилладаг.

77-гийн бүлгийг Ази, Номхон далай, Африк, Латин Америкийн бүсээс нэг жилийн хугацаагаар ээлжлэн сонгосон улс даргалдаг. 

2023 онд Бүгд Найрамдах Куба Улс даргалж байсан бөгөөд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх дээд хэмжээний уулзалтад оролсон байна.

Монгол Улс хөгжиж буй орнуудтай хамтран нийтлэг асуудлаар эрх ашгаа хамгаалах, үндэсний хувь нэмрээ оруулах зорилгоор 77-гийн бүлгийн үйл ажиллагаанд 1989 оноос хойш оролцож байна.

Ангилал:1964 онд байгуулагдсан
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага
Ангилал:Олон улсын эдийн засгийн байгууллага
Рэй Брэдбери

**Рэй Дуглас Брэдбёри** (англи. *Ray Douglas Bradbury*; 1920 оны 8-р сарын 22-нд АНУ-ын Уокиганд (англи. *Waukegan*) төрсөн— 2012 оны 6-р сарын 5-нд АНУ-ын Лос-Анжелес хотод нас барсан) — америкийн алдартай зохиолч. «Фаренхайтын 451 хэм» (англ. *Fahrenheit 451*) зохиолыг 1953 онд бичсэн хүн.

Рэй Брэдбёри шинжлэх ухааны зөгнөлийн сонгодог зохиолчдын нэг юм.

Ангилал:1920 онд төрсөн
Ангилал:2012 онд өнгөрсөн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Иллинойн хүн
Ангилал:АНУ-ын зохиолч
Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч‎
Ангилал:20-р зууны зохиолч
Ангилал:21-р зууны зохиолч
Ангилал:Брэм Стокерын шагналтан
Ангилал:Небюла шагналтан
Ангилал:Хюго шагналтан
Ангилал:Пулитцерын шагналтан
Ангилал:Уран Зөгнөлийн Ертөнц шагналтан
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (командлагч)
Елюй Жигу

**Елюй Жигу** (1016 оны 4 сар 3 – 1055 оны 8 сарын 28) буюу **Шиньзун хаан**  нь хятаны Их Ляо Улсыг 1031-1055 оны хооронд захирч байсан долоо дахь хаан юм. Түүний хятад нэрийг Зунжэнь (宗真), багын нэрийг Жигу (只骨) бөгөөд татвар эм байсан Сяо Ноужингээс 1016 оны 4 сарын 3 нд төрсөн. 1018 онд гурван настайдаа лян ванд өргөмжлөгдөж, 1021 онд 6 настайдаа хунтайж болжээ. 1030 оны 6 сард умард, өмнөд ордны цэргийн явдлын хүрээлэнгийн албыг хариуцах болов. 1031 оны 6 сарын шарагчин туулай өдөр Шэньзун хаантэнгэрт хальсны дараа хаан сууринд суув. Хар морин өдөр төрсөн эх Сяо Ноужиныг юань татвар, өсгөсөн эх Сяо Пусагэ хатныг хатан эхд өргөмжлөв. 1050 оны таван сард жанжин Сяо Пүнүгээр удирдуулсан арми Тангуд руу дайрсан ч, дайсантайгаа тааралгүй буцав.  Энэ мэт олон удаа тэмцэлдсний эцэст 1053 онд тангуд улс нь кидантай найрамдаж түшмэг улс гэдгээ хүлээн зөвшөөрөв. 

1055 оны 8 сарын 28 нд тэнгэрт хальж, хан хөвүүн Яньжао ван Елюй Хунжи хаан суурийг залгамжлав. 1055 оны 10 сард Шэншэн шяожан хуанди (神聖孝章皇帝) хэмээн нэхэн өргөмжлөн, тахилын сүмийн цолыг Шинзун (興宗) гэж нэрлэхээр тогтов. Шарилыг нь Ёншин бунханд (одоогийн Өвөр Монголын Баарин баруун хошууны нутаг) оршуулав.   

## Гэр бүл 
**Хатад хүүхэд**:

* Сяо овгийн Рэнь-и хатан (仁懿皇后 蕭氏, ?-1076), төрсөн нэр Дали (撻里)
** Елюй Хунжи, Даозун хаан (遼道宗 耶律洪基, 1032 – 1101), ууган хөвүүн
** Елюй Хэлуво (耶律和魯斡, 1041 – 1110), 3-р хөвүүн
** Чиньгуо ван Елюй Айлань (秦國王 耶律阿璉, ?-1087), 4-р хөвүүн
** Жиньгуо гүнж (晉國公主), төрсөн нэр Бацин (跋芹), ууган охин: Сяо Саба (蕭撒八), Сяо Асу (蕭阿速), Сяо Вони (蕭窩匿) нартай гэрлэсэн
** Жэнгуо гүнж (鄭國公主), төрсөн нэр Олитай (斡里太), 2-р охин: Сяо Юэле (蕭余里也)-тэй гэрлэсэн
* Сяо овгийн эрхэм татвар (貴妃 蕭氏), төрсөн нэр Саньцянь (三蒨) 
* Нэр тодорхойгүй
** *Елюы Баошиннү* (耶律寶信奴, 1035-?), 2 дахь хөвүүн 

## Эшлэл 
Ангилал:1016 онд төрсөн
Ангилал:1055 онд өнгөрсөн
Ангилал:11-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Киданы хаан
Алтан арслан

**«Алтан арслан»** (итали. ''Leone d'Oro*) — Венецийн кино наадмын 1949 онд бий болсон гол шагнал. Үүнээс өмнө Венецийн кино наадмын дээд шагнал  «Муссолинигийн цом» (итали. *Coppa Mussolini*, 1934—1942) нэртэй байсан, дараа нь «Венецийн олон улсын дээд шагнал» (итал. *Gran Premio Internazionale di Venezia'') нэртэй болсон байна. 1969—1979 онуудад «Алтан арслан» шагнал гардуулж байгаагүй ажээ. 

Францын Андре Кайат (1950, 1960), францын Луи Маль (1980, 1987), хятадын Жан Имоу (1992, 1999), тайваний Энг Ли (2005, 2007) нарын 4 найруулагч «Алтан арслан» — гийн хошой шагналтан болж байжээ.

Ангилал:1934 онд анх гардуулсан шагнал
Ангилал:Киноны шагнал
Өмнөд Йемен

**Бүгд Найрамдах Ардчилсан Йемен Ард Улс** ( *Жумхурия аль-Йаман ад-Димукратия аш-Шабия*) нь 1970 оноос ийм нэртэй болсон, 1967 оноос 1990 оныг хүртэл оршин тогтносон Өмнөд Йемен улсын нэр юм. Үүний өмнө энэхүү улс нь **Бүгд Найрамдах Йемен Ард Улс** гэх нэртэй байв. Нийслэл нь Аден.

## Түүх 
Өмнөд Йемен (нийтлэг нэр нь) нь 1830-аад оноос хойш үргэлжилсэн Британийн колониос гарч, Өмнөд Арабын Холбоо ба Өмнөд Арабын Протекторат хоёр нэгдэн Бүгд Найрамдах Йемен Ард Улс (албан ёсоор: *Бүгд Найрамдах Өмнөд Йемен Ард Улс*) гэх нэртэйгээр 1967 оны арваннэгдүгээр сарын 30-нд тусгаар тогтнолоо зарлажээ. Гурван жилийн дараа (1970 он) шинэ үндсэн хуулиа баталсан бөгөөд энэ үндсэн хуулийн дагуу нэрээ «Бүгд Найрамдах Ардчилсан Йемен Ард Улс» болгон өөрчилсөн нь 1990 оныг хүртэл хэрэглэгдэв.

## Ном зүй 
* Tareq Y. Ismael, Jacqueline S. Ismael: ''The People's Democratic Republic of Yemen: Politics, Economics, and Society; The Politics of Socialist Transformation*. Lynne Rienner Pub. 1986, ISBN 0-931477-96-4.
* Noel Brehony: *Yemen Divided. The Story of a Failed State in South Arabia.'' I.B. Tauris, London/New York 2011, ISBN 978-1-84885-635-6.

## Цахим холбоос 
* Өмнөд Йемений төрийн дуулал (1969-1979 он)

## Эшлэл 
Ангилал:Урьдын Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Өмнөд Йемен
Ангилал:Өрнөд Азийн түүхэн улс
Ангилал:Шинэ эриний түүхэн улс
Баатартөмөрийн Анхзаяа

**Баатартөмөрийн Анхзаяа** (1992 онд Завхан аймгийн Улиастай хотод төрсөн)  -Монгол Улсын Зэвсэгт хүчний 325 дугаар ангийн хүндийн өргөлтийн спортын олон улсын хэмжээний мастер, Туухай өргөлтийн дэлхийн аварга эмэгтэй.

## Намтар 
Тэрээр Баатартөмөрийн ууган охин. Нөхөр Г.Энхмэндийн хамт амьдардаг. 

2023 оны 9-р сард Узбекистан улсын Хива хотод зохион байгуулагдсан Туухай өргөлтийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 19 орны 700 гаруй тамирчид өрсөлдсөн.  Тус тэмцээнд Монгол Улсын баг тамирчид амжилттай оролцож тэрээр дэлхийн аварга болсон. 

Дэслэгч Б.Анхзаяа нь хүндийн өргөлтийн спортоор 8 жил  хичээллэж байгаад 2019 оноос туухай өргөлтийн спортоор хичээллэж эхэлсэн ажээ.

Оросын Холбооны Улсын Башкортостанд зохион байгуулагдсан Олимпын бус дэлхийн топ спортуудын төрлийн олон улсын анхдугаар наадамд оролцож ганцаарчилсан төрөлд мөнгөн медаль, багийн төрөлд алтан медаль хүртсэн байна.

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Улиастайн хүн
Ангилал:Хүндийн өргөлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:2000 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Монголын хүндийн өргөгч
Шүнгээгийн Тэнгисболд

**Шүнгээгийн Тэнгисболд** (1958 онд Улаанбаатар хотод төрсөн)- Төрийн шагналт зураач, барималч.

1975-1980 онд Театрын уран зургийн анги төгссөн.  

1980-1988 он хүртэл Ардын дуу бүжгийн театрт ерөнхий зураачаар ажилласан. 

1988 оноос Улсын Төв театрт ажиллаж байгаад 1990 онд чөлөөт уран бүтээлч болсон. Тэр үеэс уран зураг, баримал хоёрыг оролдож эхэлсэн байна.  

Гүн ухааны шинэ сэтгэлгээ, уран бүтээлчийн эрэл хайгуул, арга барил, содон хэлбэр, агуулга, авьяас билгээрээ дүрслэх урлагийн хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулан, бүтээлүүдээрээ дамжуулж түүх, соёл, өв уламжлалаа дэлхийд сурталчлан таниулсан, “Их хүлгэн туульс”, “Цагаан шонхор”, “Аргусан хуурчийн тууль”, “Цаст уулын цадиг” бөгөөд “Хотгойдын Шадар ван Чингүнжавын морьт хөшөө цогцолбор”, С.Цогтгэрэл баатар, Өндөр гэгээн Г.Занабазарын хөшөө зэрэг дахин давтагдашгүй бүтээл туурвисан уран бүтээлч юм.

2016 онд Монголд болсон АСЕМ-ийн дээд хэмжээний хуралд оролцох 54 орны тэргүүнүүдэд бэлэг болгох зураг зурах хэцүү бөгөөд хүнд даалгавар авсан ажээ. Тэрээр тэрхүү бэлэг болгох уран зургнуудыг "Хадны сүг зураг"-наас сэдэвлэн зурсан байна. 

Ангилал:1958 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголын уран барималч
Нийгмийн зөрчилдөөн

**Нийгмийн зөрчилдөөн** (англи. Conflict, Social conflict, Conflict resolution, орос. Социальный конфликт)— хүмүүс хоорондын бөгөөд нийгмийн давхаргууд хооронд, хэсэг бүлэг хүмүүс хоорондын ашиг сонирхол, зорилгын зөрчилдөөнийг хэлнэ. Зөрчилдөөн ил болон далд гэсэн хоёр хэлбэртэй байдаг боловч аль ч хэлбэр нь талууд ямар нэгэн асуудал дээр зөвшилцөөнд хүрч чадахгүйн улмаас үүсдэг. Энэхүү ойлголтыг шинжлэх ухаанд "Зөрчилдөөн судлал" () гэж нэрэлдэг байна. 

Зөрчилдөөн бол эсрэг тэсрэг зорилго, байр суурь, субъектуудын харилцан үйлчлэлийн мөргөлдөөн юм. Үүний зэрэгцээ зөрчилдөөн нь нийгэм дэх хүмүүс хоорондын харилцааны хамгийн чухал хэсэг буюу нэг төрлийн нийгмийн оршин тогтнох чухал эд эс юм. Энэ бол нийгмийн үйл ажиллагаа, харилцааны  бодит субъектууд хоорондын харилцааны хэлбэр бөгөөд сэдэл нь эсрэг тэсрэг үнэт зүйлс, хэм хэмжээ, сонирхол, хэрэгцээгээр тодорхойлогддог байна.

Нийгмийн зөрчилдөөний шалтгаан нь нийгмийн ач холбогдолтой зорилгыг эрэлхийлж буй хувь хүн эсвэл бүлгүүд хоорондын сөргөлдөөн юм. Үүнд: нийгмийн тэгш бус байдал, хүмүүсийн хувиа хичээсэн байдал, нийгэм дэх хувь хүмүүсийн үнэлэмжийн зөрүү, шашин шүтлэгийн ялгаа, хүний ​​​​сэтгэцийн төгс бус байдал, орлогын тэгш бус байдал болон бусад олон зүйл орно. Нийгмийн зөрчилдөөнийг урьдчилан таамаглах, оношлох, таслан зогсооход зөрчилдөөний шалтгаан, шалтага, нөхцөл байдлыг нарийн ялгаж салгаж авч үзэх шаардлагатай.

Шалтгаан үйл явдлын холбоос (шалтгаанаас урган гарсан үйл явдал хоорондын холбоо) нийгмийн зөрчилдөөний нарийн учрыг олж тогтооход их чухал байдаг.
Зөрчилдөөн
Ангилал:Зөрчилдөөн
МОНАДА

**МОНАДА** (англи. MONADA)- Монголын үндэсний допингийн эсрэг төрийн бус байгууллага.   Монгол Улсад допингийн эсрэг үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх зорилгоор 2007 онд байгуулагдаж, Дэлхийн Допингийн Эсрэг Агентлагын (WADA) дүрэм, стандартын дагуу үйл ажиллагаагаа явуулдаг, гишүүн байгууллага юм.

Монгол Улсын Их хурал “Спортод сэргээш хэрэглэхийн эсрэг олон улсын конвенц”-д Монгол Улс нэгдэн орсныг соёрхон батлах тухай хуулийг 2007 оны 8-р сарын 16-ны өдөр батлаж, ЮНЕСКО-ийн 33 дугаар чуулганаар “Спортод сэргээш хэрэглэхийн эсрэг олон улсын конвенц”-д нэгдэн орж Монгол Улс спорт дахь допингийн эсрэг тэмцэх үүрэг хүлээсэн юм. Мөн Монгол Улсын Засгийн газрын 2005 оны 4-р сарын 20-ны өдрийн “Спортод сэргээшийн эсрэг копенгагены тунхаглалд нэгдэн орох тухай” 79 дүгээр тогтоолоор Дэлхийн допингийн эсрэг агентлагын үйл ажиллагааг хүлээн зөвшөөрсөн байна. Монгол Улсын Засгийн Газрын 2019 оны 10-р сарын 30-ны өдрийн 391 дугаар тогтоолын дагуу улсын хэмжээнд допингийн эсрэг мэдээлэл, сургалт, сурталчилгаа, судалгаа хийх, урьдчилан сэргийлэх, допингийн хяналтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэн шинжилгээ авах, баталгаажуулах, үр дүнг тооцох чиг үүргийг Монголын үндэсний допингийн эсрэг байгууллагаар гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгүүлэхээр тогтоосон байна. 

Тус байгууллага нь допингийн эсрэг сургалт явуулах, урдчилан сэргийлэх үйл ажиллагаа, судалгаа явуулахаас гадна, тэмцээний болон тэмцээний бус үеийн шинжилгээг Дэлхийн Допингийн Эсрэг Агентлагын   дүрэм, стандартын дагуу тамирчдаас авч Дэлхийн Допингийн Эсрэг Агентлагын хүлээн зөвшөөрөгдсөн лабораторид шинжлүүлж үр дүнд менежмент хийдэг Монгол Улс дахь цорын ганц байгууллага юм.

МОНАДА-гийн Ерөнхийлөгч Жамбалын Хатанбаатар.

МОНАДА-гийн албан ёсны цахим хуудас: https://monada.mn/mn/%d0%bd%d2%af%d2%af%d1%80-%d1%85%d1%83%d1%83%d0%b4%d0%b0%d1%81/
Ангилал:Монголын төрийн бус байгууллага
Ангилал:2007 онд байгуулагдсан
Ангилал:Монголын спорт
Жамбалын Хатанбаатар

**Жамбалын Хатанбаатар** (1958 онд Дорнод аймгийн Чойбалсан суманд төрсөн) -Анагаах ухааны доктор, профессор, 1999 онд Хүний гавьяат эмч, 2009 онд Ардын эмч цол хүртсэн.

## Намтар 
1978 онд Ангаах ухааны дунд сургууль, Анагаах ухааны дээд сургуулийг 1987 онд тус тус төгссөн.

1987-1989 онд Эх нялхсын эрдэм шинжилгээний улсын төв Клиникийн эрхлэгч.

1989-1996 онд Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төв (ЭХЭМҮТ)-ийн ерөнхий захирал.

1991 онд Их Британий Стентоны сургуулийн англи хэлний курс. 

1997-2000 онд Нийслэлийн засаг даргын нийгмийн бодлогын зөвлөх.

2001 онд БНЭУ-ын Бомбей хот дахь Олон улсын оюун санааны хөгжлийн академи төгссөн. 

2000-2004 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Энхбаярын Нийгмийн бодлогын зөвлөх. 

2003 онд Сингапурын Төрийн удирдлагын академи төгссөн.

2004-2006 онд Байгаль орны сайдын зөвлөх.

2007 оноос Монголын үндэсний допингын эсрэг байгууллагын Ерөнхийлөгч.
Ангилал:Чойбалсаны (хот) хүн
Ангилал:1958 онд төрсөн

Ангилал:Хүний гавьяат эмч
Ангилал:Монголын эмч
Ангилал:Монголчууд
VIVANT

VIVANT (ヴィヴァン, нэрээр загварчлагдсан) нь 2023 оны 7-р сарын 16-нд гарч эхэлсэн TBS-ийн олон ангит кино бөгөөд Масато Сакай гол дүрд нь тоглосон.

## Зүүлт тайлбар 
Ангилал:Японы телевизийн цуврал
Долгоржавын Отгонжаргал

**Долгоржавын Отгонжаргал** (2001 оны 10-р сарын 2-нд Улаанбаатар хотод төрсөн)- Монгол Улсын гавьяат тамирчин, Чөлөөт бөхөөр Норвегийн “Осло-2021” насанд хүрэгчдийн ДАШТ-ий хүрэл, Белград 2022, 2023 оны ДАШТ-ий 50 кг жингийн мөнгөн медальтан.

## Намтар 
Түүний эцэг А.Ганбаатар, эх нь Д.Долгоржав гэдэг. Тэр эцэг эхээс долуулаа, гурван эгч, нэг ах, хоёр дүүтэй.

Д.Отгонжаргал 2020 онд “Сэтгэмж” цогцолбор сургуулийг төгсч, “Идэр” дээд сургуулийг аялал жуулчлалын мэргэжлээр суралцжээ.

Тэрээр 12 настайгаасаа ОУХМ С.Мөнхсүх дасгалжуулагч болон гавьяат дасгалжуулагч Т.Сүхбаарын удирдлага дор “Женко” клубт чөлөөт бөхийн бэлтгэл сургуулилтаа хийж байна.

Д.Отгонжаргалын анхны медаль бол 2015 оны өсвөрийн УАШТ-ий хүрэл медаль хүртсэн.

Тэрээр насанд хүрэгчдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс гурван жил дараалан медаль хүртсэн Монголын анхны бөх юм.
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:2001 онд төрсөн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Амьд хүн
Дарьсүрэнгийн Ням-Осор

**Дарьсүрэнгийн Ням-Осор** (1928 онд Хөвсгөл аймгийн Улаан-Уул суманд төрж, 2017 онд нас барсан) - Монгол Улсын Эрүүлийг Хамгаалахын Гавьяат Ажилтан, БНМАУ-ын Эрүүлийг Хамгаалах Яамны Сайд.

## Намтар 
1939-1945 онд Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын бага сургууль, Хүн эмнэлгийн техникумд суралцаж, 

1949-1954 онд ЗХУ-ын Москва хотод Эм зүйн дээд сургууль төгссөн Монголын анхны мэргэжлийн эм зүйч байлаа.

Тэрээр 1945-1946 онд Хөвсгөл аймгийн Хатгал хотын аптект эм найруулагч,

1946-1948 онд Чойбалсан аймгийн эмийн сангийн эрхлэгч, 

1949-1954 онд Улсын эм бэлтгэлийн газарт эмийн сангуудын асуудал эрхэлсэн байцаагч,

1954-1962 онд Эмийн Заводын дарга, ерөнхий инженер, лабораторийн эрхлэгч, 

1962-1973 онд Улсын эм, хангамж үйлдвэрлэлийн газрын дарга, 

1973 оны 2-р сараас 5 дугаар сар хүртэл Эрүүлийг Хамгаалах яамны 1-р орлогч сайд, 

1973 оны 5-р сараас 1986 оныг хүртэл БНМАУ-ын Эрүүлийг хамгаалах яамны сайд, 

1986-1991 онд Анагаах ухааны хүрээлэнгийн эм зүйн секторын эрхлэгч, эрдэм шинжилгээний тэргүүний ажилтнаар ажиллаж байгаад тэтгэвэрт гарсан байна.

## Гавьяа шагнал 
Түүний гавьяаг өндөрөөр үнэлж Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, “Алтан гадас” одон, Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, ойн хүндэт медалиуд, Болгар улсын "Георгий Дмитров"-ын медалиар шагнуулсан байна.

Ангилал:1928 онд төрсөн
Ангилал:2017 онд өнгөрсөн
Ангилал:БНМАУ-ын эрүүл мэндийн сайд
Ангилал:Улаан-Уулын хүн
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:БНМАУ-ын төрийн зүтгэлтэн
Нямдоржийн Анхбаяр

**Нямдоржийн Анхбаяр** (1979 онд Увс аймагт төрсөн) -Монгол Улсын Гадаад харилцааны яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, дипломат. 

## Боловсрол 
2001 он Монгол Улсын их сургуулийн Хууль зүйн сургууль төгссөн.

2004 он Шинэ Зеланд Улсын Веллингтон хотын Виктория их сургууль Эрх зүйч мэргэжилтэй, хууль зүйн ухааны магистраар төгссөн.

## Ажлын туршлага 
2000-2002 он  УИХ-ын Тамгын газарт туслах ажилтан,

2003-2004 он УИХ дахь МАХН-ын бүлгийн ажлын албанд референт,

2007-2010 он Гадаад харилцааны яамны Гэрээ, зүйн газарт мэргэжилтэн, атташе,

2010-2012 он Гадаад харилцааны яамны Гэрээ, зүйн газрын дэд захирал,

2012-2014 он Монгол Улсаас АНУ-ын Сан-Франциско хотод суугаа Ерөнхий Консул,

2014 он Гадаад харилцааны яамны Төрийн захиргааны удирдлагын газрын Хуулийн хэлтсийн дарга,

2014-2016 он Гадаад харилцааны яамны Олон улсын гэрээ, эрх зүйн газрын Хүний эрхийн хэлтсийн дарга,

2016 он Гадаад харилцааны яамны Консулын газрын дэд захирал,

2016-2020 он Гадаад харилцааны яамны Төрийн захиргааны удирдлагын газрын захирал,

2020 оны 7 дугаар сарын 29-ний өдрөөс Монгол Улсын Гадаад харилцааны яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга.

“Тэргүүн шадар” дипломат цолтой, англи хэлний мэдлэгтэй.
Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Увсынхан
Ангилал:Монголын дипломатч
Ангилал:21-р зууны дипломатч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч