open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жереми Тулалан

**Жереми Тулалан** (, *1983 оны есдүгээр сарын 10-нд Нант хотод төрсөн*) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Монако болон Францын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм. Түүний хувьд төвийн хамгаалалтын байрлалд чадварлаг тоглодог.

## Замнал
Тулалан Нант багийн анхны мэргэжлийн гараагаа 2002 оны гуравдугаар сард хийж байв. Түүнчлэн 2005 онд Францын лигийн шилдэг залуу тоглогч болон бэлгэдлийн багт нэрлэгдэж байв. Тэрээр 2006 оны тавдугаар сард Лион багт дөрвөн жилийн гэрээгээр элсэж амжилт нь зогсоод байсан багаа 2007, 2008 онуудад лигт түрүүлгэхэд хувь нэмрээ оруулсан билээ. 2011 оны зургаадугаар сард Испанийн Малага багт элсэж 2013 оныг хүртэл тоглохдоо лигийн 44 тоглолтонд оролцож 3 гоол оруулсан амжилтыг үзүүлжээ. 2013 оны долоодугаар сарын 6-нд Монако баг түүнийг элсүүлсэнээ зарлаж байв. He signed a two-year contract.

Тулаланыг Францын шигшээ 2006 онд дуудаж байсан ба 2008 оны ЕАШТ, 2008 оны ДАШТ зэрэг хоёр том тэмцээнд гарааны бүрэлдэхүүнд багтааж байсан билээ.

## Амжилт
**Багийн**
**Лион**
* Францын аварга — 2006/07 
* Францын аварга — 2007/08
* Францын цомын эзэн — 2008

## Эшлэл
## Холбоос
*Профайл - Малага
*Профайл - Ла лиг
*Профайл
*Профайл - ДАШТ-2010
*
*

Ангилал:1983 онд төрсөн
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Есөнтөмөр хан

**Есөнтөмөр** нь Цагадайн улсын Чанши ханы дүү. Түүнийг нас барсны дараа хан сууж, 1338-1340 оны хооронд Цагадайн улсыг удирдаж байсан. Гэвч тэрээр засаглалынхаа жилүүдэд архи дарсанд орж самуурсаар төрийн хэрэг эзгүйрсэн. 1340 онд түүнийг Өгэдэй хааны удмын ноён Али султан хороож Хан болсон.

Ангилал:Боржигин
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Ангилал:1340 онд өнгөрсөн
Али султан

**Али султан** нь 1340 онд Есөнтөмөр ханыг хороож Цагадайн улсын хан болсон. Тэрээр Өгэдэй хааны удмын ноён юм. Гэвч тэрээр удалгүй эрх мэдлээ алдаж Муххамед Пуладад байр сууриа алдаж амиа алдсан.

Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Ангилал:1341 онд өнгөрсөн
Максвелл Кабелино Андраде

**Максвелл Шеррер Кабелино Андраде** (, *1981 оны наймдугаар сарын 27-нд Вила-Велья хотод төрсөн*) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Пари Сен-Жермен болон Бразилын шигшээ багийн хамгаалагч юм.

## Замнал
Тэр нутгийнхаа Крузейро багийн өсвөр үеийн эгнээнээс Нидерландын Аякс багтай 2001 оны зургаадугаар сард таван жилийн гэрээ байгуулжээ. Гэрээний хугацаа дуусан дуустал тоглохдоо нийт 147 тоглолтонд оролцож 9 гоол оруулсан Максвелл 2006 оны нэгдүгээр сарын 6-нд Италийн Интер багт элсэж гарааны тоглогчийн хувиар 90 гаруй тоглолтонд оролцсон юм. 2009-2012 оны хооронд Испанийн Барселона багт тоглож байсан бөгөөд 2011 оны Аваргуудын лигт түрүүлж байсан байна. 2012 оны нэгдүгээр сарын 12-нд Францын Пари Сен-Жермен Максвеллд 3.5 сая еврогийн цалин санал болгон тоглуулах гэрээ байгуулан.

Максвелл 2004 оны аравдугаар сард Бразилын шигшээ багт дуудагдан 2010 оны ДАШТ-ий урьдчилсан шатны тоглолын бүрэлдэхүүнд багтсан ч гараанд гараагүй юм. Харин түүнийг 2013 оны наймдугаар сард нэгэн нөхөрсөг тоглолтонд гараанд анх удаа гаргаж байлаа.

## Амжилт
* Испанийн аварга: 2009/10, 2010/11
* Голландын аварга: 2001—2002, 2003—2004
* Голландын цомын эзэн: 2002
* Италийн аварга: 2006—2007, 2007—2008, 2008—2009
* УЕФА-гийн супер цом: 2009
* Клубүүдийн ДАШТ: 2009, 2011
* Испанийн супер цом: 2009, 2010
* Аваргуудын лиг: 2011
* Францын аварга: 2013, 2014
* Францын супер цом: 2013
* Францын лигийн цом: 2014
## Эшлэл
## Холбоос
*Профайл - Барселона
*Профайл
*Профайл
*

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Бразилчууд
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Барселона багийн тоглогч
Ангилал:Интернационале багийн тоглогч
Ангилал:Аякс багийн тоглогч
Зумана Камара

**Зумана Камара** (, *1979 оны дөрөвдүгээр сарын 3-нд Коломб хотод төрсөн*) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Пари Сен-Жермен багийн хамгаалагч юм.

Францын Сент-Этьен багт гурван улирлын турш 100 давсан тоглолтонд оролцож 28 нас хүрсэн туршлагатай тоглогч Камараг дөрвөн жилийн гэрээгээр Пари Сен-Жермен баг 2007 онд бүрэлдэхүүндээ оруулжээ.

Камараг Францын шигшээ 2001 оны зургаадугаар сарын 1-нд Австралийн шигшээ багтай хийсэн Холбоодын цомын тэмцээнийн тоглолтонд гараанд гаргасан нь шигшээ багийн анхны бөгөөд сүүлийн гараа нь юм.

## Амжилт
### Клуб
*Францын аварга: 2012–13
*Францын цомын түрүү: 2009–10
*Францын лигийн цомын түрүү: 2007–08

### Country
*ФИФА Холбоодын цом: 2001

## Эшлэл
## Холбоос
*
*Үзүүлэлт 
*Архив
*

Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Чанши

**Чанши** нь Цагадайн улсыг 1335-1338 оны хооронд тус улсыг захирч байсан. Тэрээр Дува ханы өөр нэг хүү **Өвгөн** ханхүүгийн хүү юм. Чанши хан нь улсын нийслэлийг дахин Алмалиг хот руу нүүлгэсэн. Христийн шашинтан байсан, мөн христын шашны хэд хэдэн сүм хийдийг Алмалык хотод байгуулахад дэмжлэг үзүүлж, Ромын Пап XII Бенедикттэй элчээр харилцаж байсан бөгөөд Цагадайн улсын нийслэл Алмалиг хотод христын шашны сүмд Бургундийн хамба лам Ришар, Александр хотоос ирсэн ах дүү гэлэн Фрaнциск болон Раймунд Руф, Испанийн ламтан Пассхалий нар байрлан шашин дэлгэрүүлж байсан. Тэдгээр хуврагууд Чанши ханы өвчнийг илааршуулж, долоон настай хүүг нь хүртэл загалмайлж байсан. Хан сууринд заларсны дараа ч гэсэн исламын шашинтаны эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байсан. 1338 онд 26 насандаа нас барав.  

## Эшлэл 
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Ангилал:1338 онд төрсөн
Ангилал:Боржигин
Грегори ван дер Вил

**Грегори ван дер Вил** (, *1988 оны хоёрдугаар сарын 3-нд Амстердам хотод төрсөн*) — Нидерландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Пари Сен-Жермен болон Нидерландын шигшээ багийн хамгаалагч юм.

## Замнал
Ван дер Вил Амстердамд төрж өссөн бөгөөд эцэг нь Кюрасаогийн, эх нь Голланд гаралтай ажээ. Өсвөр наснаасаа Аякс багийн хүүхдийн багт хөлбөмбөгөөр хичээллэж талбайн хойд цэвэрлэгчийн (хамгаалагчийн) байрлалд илүү идэвхитэй тоглож суржээ. 2010 онд Нидерландын шилдэг залуу тоглогчоор нэрлэгдсэн бөгөөд энэ үед тэрээр улсын шигшээ багийн гишүүн, Аякс багийн түлхүүр тоглогч болсон байв. 2010 оны ДАШТ-ий мөнгөн медаль хүртсэн.

Ван дер Вил өсвөр үеэсээ эхлээд нийт арав гаруй жил тоглосон Аякс багаасаа Францын Пари Сен-Жермен багт 2012 оны есдүгээр сарын 1-нд 6 сая еврогийн цалинтайгаар элсчээ.

## Амжилт
### Багийн
**Аякс**
* Нидерландын аварга (**3**): 2010/11, 2011/12, 2012/13
* Нидерландын дэд аварга (**3**): 2006/07, 2007/08, 2009/10
* Нидерландын цомын эзэн (**2**): 2006/07, 2009/10
* Нидерландын супер цомын эзэн (**1**): 2007

**ПСЖ**
* Францын аварга (**1**): 2012/13

**Нидерландын шигшээ**
* ДАШТ-ий мөнгөн медаль (**1**): 2010

## Эшлэл
## Холбоос
*Албан ёсны цахим хуудас
*
*
*Профайл

Ангилал:1988 онд төрсөн
Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Нидерландчууд
Марко Верратти

**Марко Верратти** (, *1992 оны арваннэгдүгээр сарын 5-нд Пескара хотод төрсөн*) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Пари Сен-Жермен болон Италийн шигшээн хагас хамгаалагч юм.

## Замнал
### Клуб
Верраттигийн хувьд бөмбөг авалт болон бөмбөг дамжуулалтын ур чадвараар талбай дээр илт ялгардаг. Найман настайгаа эхлээд хөлбөмбөгт суралцсан түүний анхны баг нь Италийн Пескара баг бөгөөд 2008 онд мэргэжлийн анхны гэрээгээ ч уг багтай байгуулж дөрвөн улирал тоглож байжээ. Багаасаа явах жилдээ буюу 2012 онд Сери Б лигт түрүүлж байлаа. долоодугаар сарын 18-нд таван жилийн гэрээг Францын дээд лигийн Пари Сен-Жермен багтай байгуулсан. Түүний шинэ багтаа үзүүлсэн анхны улирал гарааны тоглогчийн хувиар болон Аваргуудын лигийн есөн тоглолтоор чимэгдсэн юм. 2013 оны наймдугаар сарын 20-нд
ПСЖ гэрээгээ дахин нэг жилээр сунгаж багийн нь хувьд сонголтоо баталгаажуулсан гэхэд болно.

### Шигшээ баг
Верраттиг шигшээ баг нь 19-21 насны гурван багт тоглуулж байж 2012 онд дуудсан. Тухайн оны наймдугаар сард анхны гараагаа хийж байсан бол 2013 оны хоёрдугаар сард анхны гоолоо Нидерландын хаалганд оруулж байв. Нөхөрсөг тус тоглолтонд хоёр баг 1-1 харьцаагаар эвийн гэрээ байгуулж байлаа.

## Амжилт
**Багийн**

**Пескара**
* Италийн Сери Б (**1**): 2011/12

**ПСЖ**
* Францын аварга (**1**): 2012/13, 2013/14
* Францын супер цомын эзэн (**1**): 2013
* Францын лигийн цомын эзэн (**1**): 2014

**Хувийн**
* Браво цом (**1**): 2012
* Францын лигийн шилдэг залуу тоглогч (**1**): 2014
* Францын лигийн бэлгэдлийн баг (**1**): 2014

## Эшлэл
## Холбоос
* Профай

Ангилал:1992 онд төрсөн
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Пескара багийн тоглогч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Италичууд
Хиппи

]]
**Хи́ппи** ( мөн *Acidhead*, *flower child* үгчлэн орчуулбал цэцгэн хүүхэд) гэдэг нь тухайн үеийнхээ нийгмийн үзэл бодлыг эсэргүүцэн итгэл, хайр зэрэг энэрэнгүй байдлыг илүүд чухалчлан дайн дажинг бус амар амгалан, энх тайвныг хүсэгч АНУ-н залуусын нэгдсэн бүлэг хүмүүсийг хэлдэг байсан бөгөөд 1960-аад оны дунд үеэс дэлхий дахинаа тархсан ажээ.

## Хиппи стиль 
Хиппичүүдийн тэмцлээ илэрхийлэх аргуудын нэг  нь хувцас байсан юм. Тухайн үеийн сонгодог хувцас нь маш үнэтэй материалаар хийгдсэн энгийн бөгөөд ес дэгтэй байхад энэ үед үүссэн хиппи стиль нь ази, африк болон цыган, индиан зэрэг үндэстэн ястны хувцасны хэлбэр, өнгө орнаментуудыг хольж маш хямд материалаар хийж үүгээрээ өөрсдийн эрх чөлөөт байдлыг илэрхийлэхийг оролддог байв. 1960 оноос хиппи нь ямар ч сануулгагүйгээр хувцсыг толгойноос хөл хүртэл  өөрчилж эргүүлсэн юм.  60-аад оны моодонд ямар ч дүрэм байсангүй бөгөөд консерватив хуучинсаг өнгөгүй хувцас ор мөргүй алга болж эхэлжээ.  Рок-н-роллын одод Битлз, Джими Хендрикс хувцас загварын амьд жишээ болж тололт болон альбомны хавтсан дээрх зургууд дээрээ өнгөлөг эрээн хувцас өмссөн байдаг. 
Өөрийгөө хүндэтгэдэг нэг ч хиппи ямар нэгэн компаний лого шошготой хувцас өмсдөггүй. Тэд үнэтэй биш, хөнгөн, биед эвтэйхэн, хуучин хувцасаа шинэчилсэн маягийн гар хийцийн хувцсыг илүүд үздэг. Ихэнх хиппичүүд  моодны стандартыг яагаад дагаж зохицох ёстой хэмээн моодыг эсэргүүцдэг байсан.

## Бусад 
Хиппичүүд үргэлж байгаль экологид санаа тавьж  байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн хэрэглэхийг уриалдаг байсан. Тэд байгаль орчинд хохирол үзүүлдэг бүтээгдэхүүний  үйлдвэрүүд, амьтан дээр туршилт хийдэг компаниуд руу дайрж бослого хийдэг байсан. Хиппичүүд зөвхөн хувцсанд төдийгүй дуу хөгжим, нийгмийн амьдралд хүртэл өөрчлөлт оруулсан юм. Хиппичүүд дайныг эсэргүүцдэг байсан. Энэ хөдөлгөөний явцад цагаан хоолтон, нудизм, буддизм, экзотик хөгжим, бясалгал зэргийг нийгэмд бий болсон юм. Тэдний уриа бол «Make Love, Not War»  «Give Peace A Chance» «All You Need Is Love!»

## Цахим холбоос 
* *New Age Travellers*

## Эшлэл 

Ангилал:Дэд соёл
Ангилал:Хүчирхийллийн эрх чөлөө
Ангилал:1960-д он
Империализм

"**Империализм** гэдэг нь аливаа улс өөр улсын нутаг дэвсгэрийг хүчээр түрэмгийлэн эзэлж, тухайн улсад эдийн засгийн болон улс төрийн тогтолцоо албадан байгуулахыг" хэлдэг.  Үүний дагуу *Хүн Төрөлхтний Газар Зүйн Толь* бичигт империализмыг дараах байдлаар тайлбарласан байдаг: "Империализм бол гол төлөв эзэнт гүрэн байгуулан хүний болон улс орны ижил тэгш эрхийг зөрчин, өөрийн үзэл суртлыг илүүрхэн бусад улсын ард иргэдийг дарлан ноёрхохыг" хэлнэ гэсэн байна. Америкын эрдэмтэн Льювис Самуэл Фьювер империализмыг хоёр хуваан авч үзсэн байдаг. Тэрээр империализмыг *дэвшилтэт бус* болон *дэвшилтэт империализм* гэж 2 ангилсан байна. Дэвшилтэт бус империализм (*Англиар: regressive imperialism*) гэдэг нь, "Цэвэр хүч ашиглан бусдыг түрэмгийлэн эзлэн авах болон бусад соёл үндэстнийг устгах буюу үй олноор нь сөнөөхийг" хэлнэ. Нөгөөтэйгүүр дэвшилтэт империализм (*Англиар: progressive imperialism*) гэдэг нь, "Хоцрогдсон соёл иргэншлийг сэргээж, тухайн улсын ард иргэдийн амьжиргааны түвшинг дээшлүүлж, мөн тэднийг эзэнт гүрний нэг хэсэг болгохыг" хэлдэг хэмээн тодорхойлсон байна.

Ерөнхийдөө бол хүмүүс империализмыг гол төлөв 18 - 20-р зууны үед оршин тогтнож байсан барууны колоничлогч улсуудтай холбон авч үздэг. Ийм ч утгаараа тэд колониализм болон империализмыг хооронд нь хамт авч үздэг. Мөн империализмыг зарим нэгэн хүмүүс капитализмтай шууд холбон авч үздэг. Ялангуяа Марксист сэтгэгчид империализмыг  капитализмын дээд цэг хэмээн тодорхойлсон байдаг. Эдгээрээс хамгийн алдартай нь Владимир Ленин бөгөөд тэрээр өөрийн бүтээл болох "Империализм, Капитализмын хамгийн дээд цэг" хэмээх хэвлэлдээ барууны улс орнууд капитализмыг хөгжүүлснээр эдийн засгийн үйл явц дотоодын бараа үйлдвэрлэлтээс банк болон санхүүгийн үйл ажиллагаа уруу чиглэж, бараа үйлдвэрлэлт колоничлогч улсуудын колониудад төвлөрөх болохыг тэмдэглэсэн байдаг. Улмаар үүний дагуу колоничлогч эзэнт гүрнүүд хоорондоо өрсөлдөж, аль болох хамгийн их ашиг олохын төлөө зүтгэснээр хоорондоо дайн хийж эхлэхийг онцлон тайлбарласан юм. Энэ ч утгаараа түүнийг амьд байх үед колоничлогч улсуудын хооронд ширүүхэн өрсөлдөөн байсан бөгөөд үүний эцэст дэлхийн нэгдүгээр дайн эхэлсэн байдаг. Империализм ялангуяа Японд маш их газар авсан бөгөөд үүгээр ч зогсоогүй маш олон олон орнуудад хохирол учруулжээ. Тухайлбал Энэтхэг улс хөгжлийн хувьд маш дорой байсан бөгөөд эмэгтэй хүний эрхийг хаадаг байсан. Үүний сацуу империализм гарч ирснээр зарим хөгжингүй улс орнууд тусгаар тогтнолоо олж авчээ.

## Эшлэл

Ангилал:Шинэ эрин
Ангилал:Марксистын ухагдахуун
Ангилал:Капитализм
Ангилал:Ноёрхлын хэлбэр
HTTP cookie

**Cookie** буюу **Үртэс**, HTTP cookie, web cookie, эсвэл browser cookie ч гэгдэх зүйл нь хэрэглэгч вэбсайтыг хэрэглэж байх үед вэбсайтаас хэрэглэгчийн компьютер руу явуулж гарах хүртэл нь байлгаж байдаг бяцхан хэмжээний хэрэглэгчийг таних зориулалттай мэдээлэл юм. Хэрэглэгч вебсайтыг ачааллах бүрт хөтөч нь үртэсийг сервер лүү буцааж вэбсайтад хэрэглэгчийн өмнөх үйлдлүүдийн талаар мэдээллэдэг. 

## Түүх
Үртэсийг яг хаана хэзээ үүссэн нь мэдэгддэггүй боловч 1994 онд Lou Montulli нь "magic cookie" буюу "шидэт жигнэмэг" гэгчийг вэбийн харилцаанд ашигладаг байсан байна. 
## Нэршил
Англиар Cookie гэдэг нь Жигнэмэг гэсэн утгатай үг ч, яагаад компьютер хэрэглээнд ашиглагдах болсон нь дараах шалтгаантай гэж үздэг:
Жигнэмэгний үртэсээр явсан газраа тэмдэглэж буцах замаа олдог арга нь хүн бүрийн компьютерт бяцхан хэмжээний өгөгдөл суулгаж үүгээрээ хэн бэ гэдгийг нь танихтай тун төстэй юм. Тиймээс Үртэс гэж нэршиж занших нь Cookie гэж гадаад нэрээр нь нэрлэх эсвэл Жигнэмэг гэж үгчилэн орчуулснаас дээр гэж үзсэн байна.

Ангилал:Мэдээллийн нууцлал
Ангилал:HTTP
Жереми Менез

**Жереми Менез** (, *1987 оны тавдугаар сарын 7-нд Лонжюмо хотод төрсөн*) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Милан» болон Францын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм. 

## Замнал
Менез 2004 онд нутгийнхаа Сошо багтай мэргэжлийн анхны гэрээ байгуулж байсан ба 2006 оны нэгдүгээр сард Бордо багийн эсрэг лигийн тоглолтонд хэт-трик хийсэн нь лигийн түүхэнд залуу тоглогчийн оруулсан анхны амжилт болж байлаа. Тоглолтын идэвхи сайн байсан Менезийг 2006 оны зургаадугаар сарын 22-нд Монако дөрвөн жилийн гэрээтэйгээр элсүүлжээ. Тус багт Менезийн хувьд итгэлтэй тоглолтуудыг үзүүлж байсан хэдий ч баг нь амжилттай байж чадаагүй юм. Рома багт 2008 оны наймдугаар сард 12 сая еврогоор иржээ. Рома дахь эхний гоолоо есдүгээр сард оруулсан байна. Ер нь Менезийн хувьд довтолгоонд чиглэсэн хагас хагас хамгаалагчаар тоглодог тул гоол оруулсан тоо чамгүй их байдаг.

2011 оны долоодугаар сарын 25-нд эргэн нутагтаа ирж Пари Сен-Жермен багтай гурван жилийн гэрээ байгуулсан. 2013 онд Францын дээд лигт түрүүлсэнээр Менезийн хувьд анх удаа лигийн түрүү авсан билээ.

2014 оны зургаадугаар сарын 14-нд Милантай 2017 оны зургаадугаар сарыг хүртэл гэрээлэв.
### Шигшээ
2010 онд насанд хүрэгчдийн шигшээд багтах хүртэл Менез бүх насны ангиллын багуудад тоглож бүрэн бэлтгэгдсэн байдаг. 2012 оны ЕАШТ-д оролцож байсан.
 
## Амжилт
* Францын аварга: 2013

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* Профайл - Францын лиг 
* Профайл - Soccer.ru
* Профайл - Евроспорт.ру

Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Сошо багийн тоглогч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Рома багийн тоглогч
Ангилал:Милан багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Тиаго Силва

**Тиаго Эмилиано да Силва** (, *1984 оны есдүгээр сарын 22-нд Рио де Жанейро хотод төрсөн*) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Пари Сен-Жермен болон Бразилын шигшээн төвийн хамгаалагч-ахлагчаар тоглодог.

Силва улсынхаа 23 хүртэлх насны шигшээ багт байхдаа 2008, 2012 оны олимпын наадамд оролцож мөнгө, хүрэл медаль хүртэж байв.

## Клуб
Тиаго Силва 2011 оны долоодугаар сарын 14-нд Пари Сен-Жермен багтай таван жилийн гэрээг 42 сая еврогоор байгуулж элссэн. Түүний хувьд долоо хоногт 185,000, жилд 12 сая еврогийн цалинтай байх юм.

## Шигшээ баг
Бразилын шигшээгийн бүрэлдэхүүнд 2008 онд багтсан.
2010 оны ДАШТ болон Холбоодын цомын тэмцээнд оролцож байсан.

## Амжилт
; Багийн
* Бразилын цомын түрүү: 2007
* Либертадорес цомын дэд байр: 2008
* Италийн аварга: 2011
* Италийн супер цомын түрүү: 2011
* Францын аварга: 2013
* Францын супер цомын түрүү: 2013
* 2008 оны олимпын хүрэл медаль

; Хувийн
* Сери А-гийн 2011 оны шилдэг хамгаалагч
* Алтан самба: 2011, 2012, 2013

## Эшлэл
## Холбоос
*zerozero.pt 
*Үзүүлэлт
*
*
*
*Профайл
*Профайл

Ангилал:1984 онд төрсөн
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2011 оны Америкийн цомд оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2013 оны Холбоодын цомд оролцогч
Ангилал:Бразилчууд
Сэрээнэнгийн Ган-Од

Монголын Үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагч, Монголын оюутны шигшээ багийн дасгалжуулагч
**Сэрээнэнгийн** (Сэрээнэнийн) **Ган-Од** (1985 онд төрсөн) — Монголын шатарчин, [[Дэлхийн шатрын холбооны мастер|ДШХМастер][Дэлхийн шатрын холбооны дасгалжуулагч |ДШХДасгалжуулагч]].

## Цахим холбоос 
* fide.com – С.Ган-Од
* fide.com – Gan-Od, Sereenen
* mongolchess.mn – Спортын мастер буюу түүнээс дээш цолтой эрэгтэй шатарчид
* mongolchess.mn – Шилдэг 100 шатарчин 

Ангилал:Монголын шатарчин
Ангилал:Эрдэнэтийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Mama (EP)

}}
***Mama*** цомог нь 2012 оны 4 сарын 9 нд S.M. Entertainment-ийн гаргасан Солонгос-Хятад хөвгүүдийн хамтлагийн дэбүт цомог бөгөөд хоёр хэлээр гарсан – Exo-K Солонгос хувилбар ба Exo-M Мандарин хувилбар.

## Өмнөх үе
Энэ EP-ийг И Сү-мань бүтээсэн юм. Цомогны нэр нь Солонгосоор эрхэм дээдэс гэсэн утгатай. Титлэ синглийн дуунуудын үгийг Yoo Young-jin бичсэн.

## Үүсгэн байгуулалт
2011 оны 12 сараас 2012 оны 2 сар хүртэл нийт 23 тийсэр видео гаргаж мэдэгдсэн. Тэд анх SBS-ийн Inkigayo-д анх тайзан дээр гарсан ба удалгүй Mnet-ийн *M! Countdown*, KBS-ийн *Music Bank* , MBC-ийн *Show! Music Core* зэрэг нэвтрүүлгүүдэд оролцжээ. 

## Гаралт
Хамтлагын оршил дуу болох "What Is Love" 2012 оны 1 сарын 30нд гаржээ. Харин дараагийн дуу "History" нь 3 сарын 9нд гарсан байна.

Энэ цомог нь 2013 оны 4 сарын 9нд iTunes Store-д зарагдаж эхэлсэн.

## Дууны жагсаалт
| collapsed       = yes
| headline        = Korean version (by Exo-K)
| lyrics_credits  = yes
| total_length    = 21:55

| title1 = MAMA (마마)
| note1 = Romanization: *Mama*;  "Эрхэм дээдэс"
| lyrics1 = Yoo Young-jin
| length1 = 4:31

| title2 = What Is Love
| lyrics2 = Yoo Young-jin
| length2 = 4:22

| title3 = History
| lyrics3 = Yoo Young-jin
| length3 = 3:32

| title4 = 너의 세상으로 (Angel)
| note4 = *Neoui Sesang-euro*;  "Чиний дэлхийрүү"
| lyrics4 = Jo Yoon-gyeong
| length4 = 3:01

| title5 = 두 개의 달이 뜨는 밤 (Two Moons)
| note5 = *Du Gaeui Dari Ddeuneun Bam*; lit. "Two Moons Floating Tonight"
| lyrics5 = Misfit
| length5 = 3:03

| title6 = Machine
| lyrics6 = Misfit
| length6 = 3:26
}}

| collapsed       = yes
| headline        = Chinese version (by Exo-M)
| lyrics_credits  = yes
| total_length    = 21:55

| title1 = MAMA
| lyrics1 = Wang Yajun
| length1 = 4:31

| title2 = What Is Love
| lyrics2 = Han Kilin
| length2 = 4:22

| title3 = History
| lyrics3 = Liu Yuan
| length3 = 3:32

| title4 = 你的世界 (Angel)
| note4 = Pinyin: *Nǐ De Shìjiè*; "Чиний дэлхий"
| lyrics4 = 
| length4 = 3:01

| title5 = 双月之夜 (Two Moons)
| note5 = Traditional Chinese: 雙月之夜; pinyin: *Shuāng Yuè Zhī Yè*;  "Хоёр сартай шөнө"
| lyrics5 = T-Crash
| length5 = 3:03

| title6 = Machine
| lyrics6 = Zhou Weijie
| length6 = 3:26
}}

## Чарт
### Цомгын чарт
* '''Exo-K's Korean version'*
*7 хонох бүрийн*

*Сар бүрийн*

*Жилийн*

* *'Exo-M's Chinese version'*
*7 хоног бүрийн*

*Сар бүрийн*

*Жилийн''

## Sales and shipments
### Зарагдсан тоо
## Гарсан түүх
## Эх сурвалж
Ангилал:Exo (хамтлаг) цомогууд
SM Entertainment

S.M. Entertainment (солонгос хэл: SM엔터테인먼트) солонгосын алдартай уран бүтээлчдийг төрүүлдэг   И Сү-мань – ны Өмнөд Солонгос– д байрладаг энтертайнмент юм. “SM” гэж нэрлэсэн нь “Star museum” гэсэн утгатай. Гэхдээ Сү Ман гэдгийг СМ гэсэн ч утгатай гэж тайлбарладаг. Энтертайнментийн захирал нь одоогоор И Сү Ман. SM Entertainment нь Өмнөд Солонгос - н "BIG 3" энтертайнментын тоонд багтдаг.

Тэдний гаргасан солонгос айдол хамтлагууд бол  H.O.T, S.E.S , болон Shinhwa нар юм. Дараа нь Kangta , BoA, TVXQ, TRAX, The Grace, Super Junior, Zhang Liyin, Girls' Generation, J-Min, SHINee, f(x), Exo, Red Velvet, NCT (хамтлаг) болон aespa гэсэн алдартай хамтлагуудыг гаргасан юм. Мөн SM нь жүжигчин ч төрүүлдэг.Тэдний алдартай жүжигчидыг нэрлэвэл Go Ara, Kim Min Jong, Lee Yeon-hee болон Kim Ian нар юм. S.M. Entertainment мөн Avex, Trax, Ayumi, Hamasaki, Namie, Amuro, болон  Koda Kumi гэх япон уран бүтээлчдийг гаргаж байсан юм.

2012 он гэхэд company – ны нийт олсон цэвэр ашиг market (US$1.24 тэрбүм доллар) байсан байна.

## Энтертайнментийн түүх
Анх  Seoul National University – д И Сү-Ман өөрийн дуулах карьэрийг тавьж байсан. Гэхдээ тэр өөрийн сонирхолоороо өсвөр насны хүүхдүүдийг гаргахыг хүсч энтертайнментаа байгуулсан. Анхны хөвгүүдийн хамтлаг H.O.T. анхны охидын хамтлаг S.E.S. байсан. 2 хамтлаг хоёул 1990 онд дэбютээ хийж байсан. Дараа нь Shinhwa хамтлаг гарч ирсэн. Хамтлаг гарсан даруйдаа маш их алдартай болж SM – ийн нэр хүнд ч гэсэн их өссөн.1999 оноос хойш R&B duo, Fly to the Sky, – г гаргасан юм.

#### Гаргасан дуучид
#### Студийн уран бүтээлчид
;Composers
* Lee Sooman (executive)
* Yoo Young-jin
* Kenzie
* Song Kwang-sik
* Kangta
* Park Su Hyun (Evans Hyun)
* Leeteuk
* Donghae 
* Eunhyuk
* Yuri
* Sooyoung
* Seohyun
* Jonghyun
* Minho
* Amber

;Солонгос хэлээр
* Yoo Young-jin
* Kenzie
* Misfit
* Seo Ji-eum
* Kim Bu-min

;Хятад хэлээр
* Li Yuan
* Wang Yajun
* Zhou Wejei
* Zhou Mi

#### Жүжигчид
* Ку Ара
* И Ёньхи
* Ким Кибом 
* Ким Минжун
* Чуй Жунъюн
* Kim Ian
* Lee Jae ryong
* Song Jae Lim
* Oh Yeon Su
* Yoo Hyo Jeong
* Seohyun
* Yoona
* Jessica
* Choi Sooyoung
* Kwon Yuri
* Choi Minho
* Shim Changmin
* Choi Siwon
* Lee Donghae
* Jung Yunho
* Victoria
* Sulli

#### Төсөл
* S
* K&V
* The BLUE
* S.M. The Ballad
* M&D
* Younique Unit
* S.M. The Performance
*S.M_Rookies

#### Саб-юнит
* Super Junior-K.R.Y.
* Super Junior-T
* Super Junior-M
* Super Junior-Happy
* Super Junior-Donghae & Eunhyuk
* The Grace - Dana & Sunday
* Girls' Generation-TTS
* EXO-K
* EXO-M
* EXO-CBX
*EXO-SC
*NCT 127
*NCT U
*NCT DRAEM
*Wayv

#### Төгөлдөр хуурч
* Song Kwang Sik
* Lay
* Sohyun
* Ryeowook
* Henry Lau
* Yuri

## Эх сурвалж
## Бусад холбоос
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөгжмийн лэйбел
Алтай танк

**Алтай танк** нь Туркийн гурав дахь үеийн байлдааны үндсэн танк. Энэ танкийг Туркийн тусгаар тогтнолын төлөөх 1919-1923 оны дайны баатар, 5-р морьт корпусын захирагч, армийн генерал Фахреттин Алтайн дурсгалд зориулан нэрлэсэн байна. 
Алтай танк нь 5,5 сая долларын өртөгтэй бөгөөд 4 ширхэгийг үйлдвэрлэсэн байна.

## Эшлэл 
Ангилал:Байлдааны танк
Ангилал:Туркийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Гинжит тээврийн хэрэгсэл
Су-33

**Сухой Су-33** (Су-27К, Т-10К;  НАТО-ын нэршлээр: Flanker-D) — Михаила Петровича Симоновын удирдлагаар Сухойн зохион бүтээх товчоонд ЗХУ-ын тэнгисийн цэргийн хүчинд зориулан зохион бүтээсэн ЗХУ-Оросын дөрөв дэх үеийн сөнөөгч онгоц юм.

## Цахим холбоос 
* www.sukhoi.org

Ангилал:Сухой
Ангилал:Агаарын давуу талт сөнөөгч
Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1980-1989 он)
Ангилал:Хоёр тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц
Ангилал:Тээгчид суурилсан нисэх онгоц
Ангилал:ОХУ-ын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл
Ангилал:Анхны нислэг 1987 он
Боодог

**Боодог** нь монголын үндэсний битүү хоол юм. Махан хоолны хүндэтгэлийн зоогт багтана. Боодог нь махан хоолны хүндэтгэлийн зоогт багтах бөгөөд хорхогтой нэн төстэй. Боодог, хорхог хийх үйл явц ерөнхийдөө ойролцоо. Галд улайсгасан чулууг ашиглаж мал амьтны арсанд нь хийж боогоод махыг битүү жигнэж болгосныг Боодог гэнэ. Боодогны халуун чулууг гартаа атгах, үнэрийг авах нь хий хуй, ядаргаанд тустай гэж үздэг.

## Төрөл ангилал
Боодог нь нүүдэлчин Монголчуудын бий болгосон хүндэтгэлийн амтат хоол юм. Боодогийг гол төлөв ямаа, тарваганы махаар хийнэ. 

### Ямааны боодог 
Монголчуудын ямааны махаар хийдэг, хүндтэй зочин гийчиндээ хийж өгдөг хоол бол Ямааны боодог юм.  

### Тарваганы боодог
Монголчууд салхинд гарах, аяллаар явах, баяр ёслолын өдрүүдээр хамаатан садан, найз нөхдөөрөө нийлж байгалийн сайханд тарваганы боодог хийж иддэг.  

## Хийх арга
# Боодог хийх ямааны махнаас ясыг битүү шулан авч махыг нь арьсанд үлдээнэ. 
# Гэдэс дотор,ясыг нь бүрэн авч махыг нь арьсанд нь үлдээх хэрэгтэй. 
# Түргэн болгохын тулд цул махыг жижиглэн хэрчиж нимгэлнэ. 
# Битүү туламлаж өвчсөний дараа арьсны онгорхой хэсгийг бөхөлж битүүлээд хорхог хийхтэй адил амталж халуун чулуу, шулсан ясаа үелэн хийж зайлан дүүргэнэ.
# Амыг нь сайн боож битүүлээд хэвтүүлэн гараараа зөөлөн бөмбөрүүлэн алгадаж хэд хэдэн удаа хөрвүүлээд үсийг зулгаахад аяндаа зулгарна. 
# Шарахдаа гаднаас аргалын цог дээр тавьж эргүүлэн жигд халаагаад сайтар цэвэрлэж хусна. 
# Зузаан махтай газарт нь том хавтгай цог тавьж жигнэж шүүрхий болохоос сэрэмжилнэ. 
# Шарж байх үедээ хийг нь үе үе гаргаж буудаж түлэхээс сэрэмжилнэ. 
# Үс үлдээлгүй хусаж цэвэрлэсний дараа усаар угааж сайтар хусаж цэвэрлэнэ. 
# Туламлаж болгосон боодгийг арьстай нь давхар огтолж хүнсэнд хэрэглэнэ. 

## Мөн үзэх 
*Монгол хоол

Ангилал:Монгол хоол
Ангилал:Махан хоол
Ангилал:Битүү хоол
Монголын Малчин Тариачны Нэгдсэн Нам

**Монголын Малчин Тариачны Нэгдсэн Нам** нь 1991-1993 онд үйл ажиллагаа явуулж байсан улс төрийн нам юм. 

## Түүх
Тус нам 1991 оны 9 дүгээр сард Монголын Малчин Тариачны Холбоонд тулгуурлан байгуулагдсан. Намын удирдах зөвлөлийг С.Амгаа, Н.Эрдэнэцогт, Д.Хүрэлбат, Гансүх нарын 7 хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулж, С.Амгаа намын даргаар сонгогдож байв. Тус нам 1992 оны Улсын Их Хурлын сонгуулийн 16 тойрогт өөрийн гишүүдийг нэр дэвшүүлэн өрсөлдсөн юм. 1993 онд намын анхдугаар их хурлыг хуралдуулж, намын даргаар Хөвсгөл аймгийн Улаан-Уул сумын иргэн Гансүхийг сонгосон байна. Удалгүй намууд нэгдэх үйл явцад татагдан орж, Монголын Хувийн Өмчтөний Нэгдсэн Нам, Монголын Төлөө Намтай нэгдэн Монголын Уламжлалын Нэгдсэн Намыг үүсгэжээ.

Ангилал:Монголын түүхэн нам
Ангилал:Консерватив нам
Ангилал:Үндсэрхэг үзэлт нам
Ангилал:1991 онд байгуулагдсан
Ангилал:1993 онд татан буугдсан
Машлайн Болд

**Машлайн Болд** (1973 оны 6 сарын 9-нд Дорноговь аймгийн Зүүнбаянд төрсөн) нь Монголын анхны продюсеруудын нэг. “Сонор”-ын Томоо хэмээх нэрээр 20-иод жилийн өмнөөс бидний танил болсон.

Ангилал:Монголын продюсер
Ангилал:1973 онд төрсөн
Даллас дахь худалдан авагчдын бүлгэм

**Даллас дахь худалдан авагчдын бүлгэм** () нь 2013 оны Америкийн намтарчилсан драм кино юм. Кинонд хар тамхи тогтмол хэрэглэдэг, цахилгаанчин мэргэжилтэй Даллас нутгийн ковбой Рон өөрийгөө ДОХ-ын халдвар тусаж, гуч хоногийн настай гэдгээ мэднэ. 

## Уран бүтээлчид
### Дүрүүдэд
* Мэттью Макконахи — *Рон Вудруф*
* Женнифер Гарнер — *доктор Ив Сакс*
* Жаред Лето — *Рэйон*
* Дэнис О'Харе — *Севард эмч*
* Стив Зан — *Такер*
* Даллас Робертс — *Дэвид Уэйн*
* Майкл О'Нил — *Ричард Баркли*
* Гриффин Данн — *доктор Васс*
* Жэйн Макнилл — *Фрэнсин Зюскинд*
* Жэймс Дюмонт — *Рэйоны эцэг*

### Арын алба
*Найруулагч — Жан-Марк Валле
*Зохиолч — Крэйг Бортен, Мелисса Уоллэк
*Хөгжмийн зохиолч — Дэнни Эльфман
*Зураглаач — Ив Беланже

## Товч мэдээлэл
*Нээлтээ хийсэн огноо: 2013 оны 9 сарын 7
*Кино компани: Focus Features
*Үргэлжлэх хугацаа: 116 минут
*Хэл: Англи
*Зардал: 5 сая доллар 
*Ашиг: 20,374,000 доллар
*IMDb дугаар: ID 0790636

## Санал шүүмж
Тус кино 2013 оны Торонтогийн олон улсын кино наадамд нээлтээ хийсэн бөгөөд үзэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан юм. Гол дүрийн жүжигчид болох Макконахи, Лето нарын тоглолт онцгой сэтгэгдэл төрүүлэхүйц байж чадсан байжээ. Макконахи урьд тоглож байсан дүрүүдээсээ илт ондоо, мөн хамгийн сайн тоглолт үзүүлсэнийг судлаачид онцолжээ.  
 
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:2013 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Намтарчилсан кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Ижил хүйстний кино
Ангилал:Далласын соёл
Ангилал:ДОX кинонд
Фишт олимпын цэнгэлдэх хүрээлэн

**Фишт цэнгэлдэх хүрээлэн** () нь Сочийн олимпын наадмын цогцолбор дахь бүтээн байгуулалт юм.

## Товч мэдээлэл 
*Байршил — Орос, Сочи
*Координат — 
*Барьсан огноо — 2007-2012
*Өртөг — 778,7 сая доллар
*Суудлын багтаамж — 40,000 суудал
*Талбай — 105 × 68 м

## Эшлэл 
## Холбоос 
* Фишт

Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн
Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн
Ангилал:Сочийн спорт
Ангилал:2014 оны өвлийн олимп
Ангилал:2018 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Ангилал:Краснодарын хязгаарын барилга байгууламж‎
Ангилал:Олимпын цэнгэлдэх хүрээлэн‎
Агаарын шүүлтүүр

Агаарын шүүгч нь нарийн хиймэл хялгасан бүтэцтэй эсгий хэлбэрийн хийцтэй, тоос, хог, бактер, харшил үүсгэгчдийг шүүн цэвэрлэж, агаарыг хүний эрүүл мэндэд зориулж цэвэрлэх зориулалтын шүүдэг хэрэгсэл юм. Химийн агаарын шүүгч нь химийн урвалаар буюу каталистаар хордсон агаарыг урвалжуулж цэвэрлэдэг тусгай шүүлтүүрийн технологи болно. Эдгээр шүүгч нь хүн ажиллаж амьдардаг бүх төрлийн байшингуудад ба нарийн техникийн хөдөлгүүрийн агаарын урсгалын голд нь байрлаж агаарыг шүүдэг. Мөн тусгай төмөр ялтсуудийг тогтмол гүйдэлд оруулж нарийн тоосыг соронздож шүүдэг агаарын шүүлтүүрүүд гэр ахуйд нэвтэрч байна. Дотоод шаталтат хөдөлгүүрүүдэд цаасан шүүлтүүр, порлон, даавуун шүүлтүүрүүд ашигладаг. 

## Шүүлтүүрийн ангилал 
Европын Нормчиллын стандартаар дараах шүүлтийн зэрэглэлийг баримталдаг:

## Эшлэл
## Гадаад холбоос
* Машиний хөдөлгүүрүүдийн агаарын шүүлтийн үр дүнгийн харьцуулалт
* Энэтхэгийн агаарын бохирдол
* Engineered Systems сэтгүүл 
* ASHRAE
* Шүүлтүүр үйлдвэрлэгчидийн зөвлөл
* Машиний шүүлтүүрний лавлах

Ангилал:Тоосноос ангижруулах хийн цэвэрлэгээний технологи
Ангилал:Шүүлтүүр (гидравликийн шингэн)
Ангилал:Байгаль орчныг хамгаалах техник
Ангилал:Шүүлтүүр
Хорт утааны баг

**Хорт утааны баг** нь хүний амьсгалын замын эрхтэнг хорт утаа, химийн хортой ууршилт, тоосноос хамгаалах үндсэн зориулалттайгаар цэрэг ба энгийн хэрэглээний хэрэгсэл юм. Энэ баг нь нэг удаагийн хэрэглээний болон олон удаагийн хэрэглээний зориулалттайгаар хийгддэг. Энэ багны агаар шүүж цэвэршүүлэх ба бэлэн агаарын хангамжтай гэсэн үндсэн 2 төрөл байдаг. Анх I-р зуунд эртний Ромын уурхайнуудад малын дотор эрхтний хальсаар хийсэн агаар шүүх анхны оролдлогууд түүхэнд тэмдэглэгдсэн байдаг. 1700-1800 онуудад Европын дайн байлдааны нөхцөлд цэргүүдийг хамгаалах зорилгоор битүү даавуугаар нүүрийг нь битүүлж нүд харах зай үлдээж агаар шүүж цэвэршүүлэх хийцүүд ашиглагдаж байжээ. Дэлхийн 1-р дайнд Германууд анх химийн зэвсэг хэрэглэж эсрэг талынхнаа дайрсан нь хорт утааны багыг технологийн шинэ шатанд хүртэл хөгжүүлэх түлхэц болжээ. 

## Монгол улсад агаарын бохирдолд хорт утааны багны хэрэглээ 
Монгол улсын төв суурин хотууд сүүлийн жилүүдэд утаа эрс ихэсч амьсгалын замын аюултай нөхцөл байдал үүсгэсэн учир иргэд цөөвтөр хэмжээгээр гаднаас оруулж ирсэн төрөл бүрийн PМ2,5 шүүх стандартын зориулалтын хорт утааны багыг хэрэглэх болов. РМ2,5 нь утааны 2,5 микрометрээс дээшихийг шүүж авах стандарт хэмжээ юм. Бүх утааны зориулалтын багнууд энэ РМ2,5-ийг боодол дээрээ заасан ба шүүх чадвартай гэдгийг дурьдсан байх ёстой аж. 

## Сургалт ба эргономик 
Гаргасан агаар нь нүүрстөрөгчийн давхар исэл агуулдаг; энэ агаар маскыг дүүргэдэг. Хэрэв амьсгалсан бол нүүрстөрөгчийн давхар ислийн агууламж зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс хэтэрч болно. (Аюулгүй концентраци: 8 цагийн дотор 0.5%; 15 минутын дотор 1.4%). Үр дүн нь толгой өвдөх өвчин юм. Амьсгалын аппаратыг удаан хугацаагаар хэрэглэх нь арьсны үрэвсэл үүсгэдэг.

Ангилал:Хийн баг
Антофагаста

**Антофагаста** () нь Өмнөд Америкийн Андын нуруунд Чили Улсын умард хэсэгт орших хот юм.

## Газар зүй 
## Цахим холбоос 
* Антофагаста хот

## Эшлэл 


Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Чилийн хот
Ангилал:Өмнөд Америкийн суурин
Ангилал:Чилийн суурин
Ангилал:Чилийн коммун
Ангилал:Чилийн мужийн төв
Концептуаль урлаг

**Концептуаль урлаг** нь бүтээлд уламжлалт гоо зүйн болон материаллаг байдлаас илүүтэйгээр санаа, ойлголтыг дээгүүр тавьдаг урлаг юм.


Ангилал:Дүрслэх урлагийн төрөл
Ангилал:Уран зургийн урсгал
Яруу урлаг

**Яруу урлаг** (, , ) нь 17-р зуунаас голчлон гоо зүйд зориулагдан бүтдэг урлагийн хэлбэрүүд гэсэн утгыг илэрхийлдэг. Түүхийн үүднээс таван үндсэн яруу урлаг нь 
уран зураг, уран баримал, архитектур, хөгжим, яруу найраг бөгөөд драм, бүжиг гэсэн бага төрлүүдтэй. Өнөө үед яруу урлаг нь кино, гэрэл зураг авалт, концептуаль урлаг зэрэг нэмэлт хэлбэрүүдийг агуулдаг. 
Ангилал:Урлаг
Ангилал:Гоо зүй
Ялтын уулзалт

, Франклин Рузвельт, Иосиф Сталин]]
**Холбоотон гурван гүрний удирдагчдын Ялтын уулзалт** буюу **Ялтын Бага хурал**   (орос. Ялтинская конференция, англи.*Yalta Conference)* -Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Германы буюу Тэнхлэгийн гүрнүүдийн эсрэг Холбоотны эвсэлийн гурван улсын тэргүүн нарын уулзалт. Ялтын Бага хуралд ЗХУ-ын И.В. Иосиф Сталин, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Рузвельт, Их Британийн Ерөнхий сайд Уинстон Черчилль нар оролцсон юм. Холбоотнуудын уг хоёрдахь уулзалт 1945 оны 2-р сарын 4-нөөс 11-ний өдрүүдэд ЗХУ-ын Хар тэнгисийн эрэгт орших Ялта хотоос 3 км зайд орших Ливадиа тосгон дахь Ливадийн ордонд болсон юм.   

Ялтын Бага хурлын уулзалтаар Германыг ялсны дараа Европ тив ба дэлхийн хэмжээнд нөлөөллийн хүрээгээ хэрхэн хуваах талаар тохиролцоонд хүрсэн юм. Холбоотон болох АНУ, Англи хоёр Германыг ялсны дараа ЗХУ-ыг Японы эсрэг дайнд оролцуулахыг хүссэн байна. И.Сталин Германыг ялснаас 3 сарын дараа Японы эсрэг дайныг эхлүүлэх боломжтой, гэхдээ дараах нөхцөлүүдийг биелүүлсэн тохиолдолд дайнд оролцоно гэсэн байна. 

Сталины саналыг холбоотнууд зөвшөөрсөн ба Германыг ялсны дараа дахин уулзаж асуудлуудаа нарийвчлан тогтъё гэж тохирсон байна. И.Сталины санал нь:

Уг уулзалтаар Нууц Хэлэлцээр байгуулсан. Үүнд:

# Сахалин арлын өмнөд хагас, Курилийн арлуудыг ЗХУ-д өгөх,
# Ар Монгол (БНМАУ) -ын статус-квог хадгалах,
# Дорнод хятадын төмөр зам ба Порт-Артурын боомтыг ЗХУ-д удаан хугацаагаар түрээслүүлэх зэрэг юм.

Энэхүү уулзалтын үр дүнд БНМАУ буюу Монгол Улсыг хүлээн зөвшөөрөх асуудал үндсэндээ дэлхийн их гүрнүүдийн хэмжээнд анх удаа хэлэлцэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн юм.

## Холбоотнуудын гурван уулзалт 
# 1943 онд **Тегераны бага хурал** дээр АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Рузвельт, ЗХУ-ын Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч Иосиф Сталин, Их Британийн Ерөнхий сайд Уинстон Черчилль нар Гуравдугаар Рейхийн эсрэг ялалт байгуулах асуудлыг голчлон хэлэлцсэн байна. 
# Харин Ялтын бага хурлаар дайнд ялсан орнуудын ирээдүйн дэлхийг хуваах талаар гол шийдвэрүүд гаргасан юм.
# 1945 оны 7-р сарын сүүл - 8-р сарын эхээр **Потсдамын** **уулзалтаар** Германыг хуваах, энхийн замаар зохицуулах асуудлыг шийдсэн. 

Ангилал:Олон улсын улс төрийн уулзалт
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны улс төр
Ангилал:Европын түүх
Ангилал:1945 оны улс төр
Ангилал:Крымын түүх
Ангилал:Ялта
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөл үе
Ангилал:Британи-Зөвлөлтийн харилцаа
Ангилал:Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцлийн түүх
Ангилал:Монголын улс төрийн түүх
Тегераны бага хурал

**Холбоотон гурван гүрний удирдагчдын Тегераны уулзалт** буюу **Тегераны Бага хурал**- **(**англи. **Tehran Conference**) Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Германы буюу Тэнхлэгийн гүрнүүдийн эсрэг Холбоотны эвсэлийг бүрдүүлэгч нараас голлох гурван улсын тэргүүн ЗХУ-ын И.В.Сталин, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Рузвельт, Их Британийн Ерөнхий сайд Уинстон Черчилль нарын 1943 оны 11-р сарын 28-наас 12-р сарын 1-нд Ираны нийслэлТегеран хотод хийсэн уулзалтыг хэлдэг. Тегераны Бага хурлаар Германы эсрэг Холбоотнуудын харилцан ажиллах үндсэн зарчмуудыг хэлэлцэн тохиролцсон байна.

## Бага хурлын бэлтгэл 
Бага хурлыг Тегеранаас өөр Каир (Черчиллийн санал болгосоноор), Стамбул болон Багдад хотуудад хийх төлөвлөгөө байсан. Бага хурлыг «Эврика» (Eureka) гэж нууц нэрээр нэрлэж байжээ. 
11-р сарын сүүлчээр И.В.Сталин Москва хотоос № 501 дүгээр галт тэргээр Москва-Сталинград-Баку чиглэлд маш нууцаар гарсан байна. Баку хотоос Тегеран руу төлөөлөгчид 27 сөнөөгч онгоцоор хамгаалуулсан хоёр нисэх онгоцоор гарсан байна. 
Рузвельт алжирын Оран боомтод линкор /цэргийн усан онгоц/ «Айова»-оор ирээд Черчилльтэй Каирт уулзаж 11-р сарын 28-нд Тегеранд ирсэн байна.
Бага хурал 1943 оны 11-р сарын 28-ны өдрийн 16:00 цагт эхлэж 12-р сарын 1-нд өндөрлөсөн юм. Энэ Бага хурлаар И.Сталин, Ф.Рузвельт нар анх удаа нүүр тулан уулзсан юм.  

## Оролцогсод 
ЗХУ-ын талаас: ЗХУ-ын Ардын Комиссаруудын Зөвлөлийн дарга И.Сталин, ЗХУ-ын Гадаад хэргийн сайд В.Молотов, ЗХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд, маршал К.Ворошилов.

АНУ-ын талаас: Ерөнхийлөгч Ф.Рузвельт, Ерөнхийлөгчийн зөвлөх Харри Хопкинс (англи. Harry Lloyd Hopkins, 1890-1946), ЗХУ дахь Элчин сайд Уильям Харриман (англи. William Averell Harriman; 1891-1986).

Их Британий талаас: Ерөнхий сайд У.Черчилль, Гадаад хэргийн сайд Энтони Иден (англи.Robert Anthony Eden, 1897-1977), Ерөнхий сайдын цэргийн ахлах зөвлөх Хастингс Исмэй (англ. Hastings Lionel Ismay, 1887-1965). 

## Бага хурлаар хэлэлцсэн асуудлууд 
* Холбоотнууд Францад хоёр дахь фронт нээх боломж (мөн Их Британийн санал болгосон "Балканы стратеги" -ийг хүлээж аваагүй) хэлэлцсэн. Англи-Америкийн тал "Оверлорд" /Overlord/ ажиллагаа эхлэх өдрийг 1944 оны тавдугаар сар гэж урьдчилсан байдлаар тогтоосон. Сүүлд энэ хугацааг 1944 оны 6-р сарын 6-ны өдөр болгон хойшлуулсан.
* Иранд тусгаар тогтнол олгох асуудлыг ("Ираны тухай тунхаг") хэлэлцэв.   
* Польшийн асуудлыг шийдэх эхлэл тавигдсан.    
* Нацист Германыг ялсны дараа ЗСБНХУ, Японтой дайн эхлүүлэхийг тохирсон.   
* Дайны дараах дэлхийн бүтцийн ерөнхий дүр зургийг анх тодорхойлсон.    
* Олон улсын аюулгүй байдал, тогтвортой энх тайвныг хангах асуудлаар үзэл бодлын нэгдмэл байдалд хүрсэн (НҮБ-ыг үүсгэн байгуулах) .

Ангилал:Олон улсын улс төрийн уулзалт
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны улс төр
Ангилал:Германы хуваагдал
Ангилал:1943 оны улс төр
Ангилал:Британи-Зөвлөлтийн харилцаа
Ангилал:Британи-Ираны харилцаа
Ангилал:АНУ-Ираны харилцаа
Ангилал:Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцлийн түүх
Ангилал:Монголын улс төрийн түүх
Ангилал:Британи-Польшийн харилцаа
Ангилал:БНМАУ-Зөвлөлтийн харилцаа
Ангилал:Тегераны түүх
Ялта

зохиогдсон газар]]

**Ялта** эсвэл **Ялт** — Украин улсын Хар тэнгисийн эрэг дэх Крымын хойгийн хот юм.

## Түүх
Холбоотон улсуудын   тэргүүн нарын  бага хурал 1945 оны 2 дугаар сарын 4-11-нд Ялтад болж, 8 салбар хуралдаан хийжээ. Бага хурлаар Нэгдсэн үндэстний дэлхийн байгууллага байгуулах, чөлөөлөгдсөн Европын тунхаглал, Герман дахь Холбоотнуудын эзэмшлийн бүс, Европын улсуудын хилийн тухай, дайны төлбөр, дайны гэмт хэрэгтнүүдийг шүүх зэрэг өргөн хүрээтэй асуудлыг хэлэлцэж, 14  зүйл бүхий  Протокол бичигт Гадаад хэргийн сайд нар гарын үсэг зуржээ.

Ялтын (Крымын) бага хурлаар Монгол Улс олон улсын статусаа олж аван, улмаар Японы эсрэг чөлөөлөх дайнд оролцсоноороо тусгаар тогтнолоо баталгаажуулжээ.

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Крымын суурин
Ангилал:Украины рашаан сувилалтай суурин
Карафүто

thumb|150px|50° өргөргөөр таллав

**Карафүто** (), **Сахалины өмнөд хагас** — 1905-1945 онд Японы мэдэлд байсан, Сахалин арлын өмнөд хагас. 

Орос-Японы 1905 оны дайны үр дүнд Сахалин арлын тал хагас буюу х.ө. 50°-аас урагших нь Японд шилжжээ. 1907 онд Карафүто аймгийг үүсэн байгуулж Оотомари (одоо Корсаков), удалгүй Тоёохара (одоо Өмнөд Сахалинск)-д төвлөв. 

Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлд Зөвлөлт Японыг байлдан хөөхөд Карафүтог эзлэн, 1905 оноос өмнөхийг эргүүлэн авчээ. 1949 онд Карафүто аймаг татан буугдаж, Сахалин бүрнээрээ Зөвлөлт Оросын мэдэлд орон Сахалин муж болсон.

1941 оны үед 406,577 хүнтэй болсон байв. Зөвлөлтөд очсоноор хязгаар нутаг болж хүн ам огцом буурч байлаа.


Ангилал:Сахалин
Ангилал:Японы түүхэн аймаг
Ангилал:Японы Хаант Улс
Тэнхлэгийн гүрнүүд

өмнөх холбоотнууд
**Тод ногоон:** Перл-Харборыг довтолсны дараах шинэ холбоотнууд]]
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Германы талд тулалдаж байсан Итали, Япон болон бусад улсуудын эвслийг Тэнхлэгийн гүрнүүд гэж нэрлэдэг.

### Тэнхлэгийнхэн 
Он сар өдөр нь Герман, Итали, Япон 3 улсын гэрээнд гарын үсэг зурсан огноо болно.

* 22x20px Герман: 1940 оны 9 сарын 27
* 22x20px Итали: 1940 оны 9 сарын 27
* 22x20px Япон: 1940 оны 9 сарын 27
* 22x20px Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улс: 1939 оны 9 сарын 1-ээс 1941 оны 6 сарын 22 хүртэл Германы холбоотон байв.
* 22x20px Унгар: 1940 оны 11 сарын 20
* 22x20px Румын: 1940 оны 11 сарын 23
* 22x20px Словак: 1940 оны 11 сарын 24
* 22x20px Болгар: 1941 оны 3 сарын 1
* 22x20px Югослав: 1941 оны 3 сарын 25
* 22x20px Хорват: 1941 оны 4 сарын 10

### Тэнхлэгийнхний талд байсан улсууд 
* 22x20px Тайланд
* 22x20px Финланд
* 22x20px Ирак
* 22x20px Манж-Го Улс (Японы тоглоомын улс)
* 22x20px Мэнзян (Японы тоглоомын улс)
* 22x20px Хятад (Японы тоглоомын улс)
* 22x20px Бирм (Японы тоглоомын улс)
* 22x20px Филиппин (Японы тоглоомын улс)
* 22x20px Энэтхэг (Японы тоглоомын улс)
* 22x20px Албани (Италийн тоглоомын улс)
* 22x20px Этиоп (Италийн тоглоомын улс)
* 22x20px Серби (Германы тоглоомын улс)
* 22x20px Франц /Vichy France/ (Туслалцаа үзүүлж байсан)
* 22x20px Дани (Туслалцаа үзүүлж байсан)
* 22x20px Испани (Туслалцаа үзүүлж байсан)
* 22x20px Португал (Туслалцаа үзүүлж байсан)

## Цахим холбоос 
Ангилал:20-р зууны зэвсэгт хүчний холбоо
Ангилал:Болгар дэлхийн хоёрдугаар дайнд
Ангилал:Германы эзэнт гүрний гадаад бодлого (1933–1945)
Ангилал:Герман-Италийн харилцаа
Ангилал:Герман-Японы харилцаа
Ангилал:Итали дэлхийн хоёрдугаар дайнд
Ангилал:Италийн гадаад бодлого
Ангилал:Итали-Японы харилцаа
Ангилал:Нэгдүгээр Словакийн Бүгд Найрамдах Улс дэлхийн хоёрдугаар дайнд
Ангилал:Унгар дэлхийн хоёрдугаар дайнд
Ангилал:Румын дэлхийн хоёрдугаар дайнд
Ангилал:Хорватын тусгаар улс
Ангилал:Югослав дэлхийн хоёрдугаар дайнд
Ангилал:Японы Хаант Улсын гадаад бодлого
Ерөнхий сайд

**Ерөнхий сайд** нь гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн, өөрөөр Засгийн газрын тэргүүнийг заасан илэрхийлсэн албан тушаал юм. Ерөнхий сайдын албан тушаал нь Хаант засаглал, Бүгд найрамдах засаглалтай орнуудын алинд ч байдаг бөгөөд тухайн улсын хаан, ерөнхийлөгчийн доорх албан тушаалтан. Орчин үеийн ихэнх улсад засгийн газрын тэргүүн байдаг ч Орос, БНСУ, Хятад зэрэг ерөнхийлөгчийн засаглалтай улсад ерөнхийлөгчийн тэргүүлсэн засгийн газрын гишүүн, дэд ерөнхийлөгчийн шиг үүрэгтэй нэр төдий байдаг.  

Ерөнхий сайдыг орчин үед дараах гурван байдлаар сонгон томилж байна. Ихэнх оронд сонгуулийн зарчмаар сонгож томилох, зарим оронд олонх болсон намын гишүүдийн саналаар, мөн ерөнхийлөгчийн зарлигаар томилох гэсэн гурван аргаар ихэвчлэн 4 жилийн хугацаатай томилдог. 

Уг албан тушаалыг Германд "Канцлер", Англи хэлтэй орнууд "Prime minister", ОХУ-д *"Председатель Правительства Российской Федерации"* ("ОХУ-ын Засгийн газрын тэргүүн" гэсэн утгатай. Товчоор "Премьер-министр" гэдэг), Италид "*Presidente del Consiglio dei Ministri della Repubblica Italiana*" (БН Итали улсын Сайд нарын зөвлөлийн дарга гэх утагтай) гэх зэргээр улс бүрийн хэлээр өөрөөр нэрлэдэг ч, нэрний утга, хариуцах албан үүрэг, хариуцлага нь ижилхэн байдаг. 

## Мөн үзэх 
* Монгол Улсын Ерөнхий Сайд


Ангилал:Албаны нэршил
!Ерөнхий сайд
Арамис

**Арамис** () нь Францын нэрт зохиолч Александр Дюмагийн *Шадар гурван цэрэг*Хорин жилийн дараа, Бражелон бэйл - Арван жилийн дараа гурвалсан цуврал түүхэн адал явдалт романы дүр юм.

## Эшлэл
Ангилал:Зохиолын дүр
Филип Сеймур Хоффман

онд.]]
**Филип Сеймур Хоффман** (, *1967 оны долоодугаар сарын 23 — 2014 оны хоёрдугаар сарын 4-нд*) нь Америкийн тайз, дэлгэцийн урлагийн жүжигчин байв.

1991 онд дэлгэцийн уран бүтээлийн гараагаа эхэлж байсан тэрбээр 2005 онд *Капоте* кинонд бүтээсэн зохиолч Труман Капотийн дүрээр Оскар, БАФТА, Алтан бөмбөрцөг шагналуудыг эрэгтэй гол дүрийн төрөлд хүртэж байлаа.

Хоффман 2014 оны хоёрдугаар сарын 4-нд хар тамхи хэрэглэснээс болж нас баржээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Нью-Йоркийн хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Ангилал:2014 онд өнгөрсөн
Улсболд

**Улсболд** (Улсбайх) нь Батмөнх даян хааны их хатан Мандухайгаас 1481 онд их хааны дэд хүү болон мэндэлжээ. Тэрээр ихэр бөгөөд ихэр ах нь Төрболд юм. Улс гэрээ төвхнүүлэх үед төрсөн учир ийм нэр өгчээ. Түүнийг 1512 онд Даян хаан баруун гурван түмэний жононгоор өргөмжилж илгээжээ. Гэвч очсон даруйдаа Юншээбүү аймгийн ноён Ибрай тайшд алуулсан. 

Улсболдод үр хүүхэд үгүй."

* Шар туужд "... Улсболд үр үгүй...",

* Эрдэнийн товчид "...Хоёрдугаар хөвгүүн Улсболд нь үр үгүй болой..."

## Гэр бүл 
* Эцэг:**Батмөнх даян хаан**
* Эх: **Мандухай сэцэн хатан**

### Ах дүүс
# Төрболд ихрийн өрөөсөн
# Улсболд 
# Арсболд
# Барсболд хаан
# Очирболд
# Алчболд
# Арболд
# Төрөлт гүнж
# Чин тайж
# Гэрэ од
# Гэрболд
# Гэрсэнз жалайр хунтайж

## Эшлэл
Ангилал:Монголын түүх
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Жонон
Ангилал:1481 онд төрсөн
Ангилал:1510 онд өнгөрсөн
Хасиба Булмерка

**Хасиба Булмерка** () нь 1968 оны долоодугаар сарын 10-нд Алжирын Константинд төрсөн хөнгөн атлетикч юм. 

 
Ангилал:Алжирын 800 метрийн гүйгч
Ангилал:Алжирын 1500 метрийн гүйгч
Ангилал:800 метрийн гүйлтийн африкийн аварга
Ангилал:1500 метрийн гүйлтийн африкийн аварга
Ангилал:1500 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:1500 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:Алжирын олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Алжирын олимпын аварга
Ангилал:Константины хүн
Ангилал:Алжирчууд
Ангилал:1968 онд төрсөн
Иран-Иракийн дайн

**Иран-Иракийн да

йн** 1980-1988 онд үргэлжилсэн.

## Урьдач нөхцөл
1979 онд Иранд Исламын хувьсгалаар Аяатолла Рухоллах Хомейни засгийн эрхэнд гарч, Исламын ЗГ-ийг байгуулсан. Энэ үед Иракийн ерөнхийлөгч Саддам Хусейн Иран руу довтлохыг санаархаж эхлэв. Ирак Иран руу довтлох хэд хэдэн бодит шалтгаан байсан юм.
#1975 оны хилээ сэргээх
#Ираны Кузестан болон бусад нефтиэр баялаг мужуудыг эзлэн авах
#А.Хомейнийн засгийн газрыг түлхэн унагаах
#Иранд лалын шашны шийтийн урсгалыг хатуу баримталдаг дэглэм тогтсон бегеед иракчууды 60% нь шийтийн урсгалыг шүтдэг нь Саддам Хусейныг айлгаж байсан зэрэг болно.

## Өрнөл
1980 оны 9-р сард Иракийн цэрэг Иран руу довтолсноор уг дайн эхлэв. Иракийн цэрэг эхэн vед Ираны цэргийг удаа дараалан бут цохиж байсан боловч 1982 оны үеэс Ираны цэрэг шийдвэртэй сөрөг довтолгоонд орж, иракчуудыг хөөн гаргасан. Саддам Хусейн Ираныг ялна гэдэгтээ итгэл төгс байсан. Учир нь Ираны хувьсгалын нөлөөгөөр тус улс нь ихээхэн суларсан байлаа. Харин иранчууд богино хугацаанд Иракийн довтолгооныг зогсоох зэвсэгт хүчинтэй болж чадсан байна. 1982-88 оны хооронд сунжирсан үр ашиггvй мөргөлдөөн тасралтгvй үргэлжилсээр байсан. Энэхүү дайныг зогсоох талаар НҮБ-ын Аюулгvйн Зөвлөл 1980-1987 оны хооронд хэд хэдэн тогтоол баталж, багагүй чармайлт гаргажээ. Хамгийн сүүлд 1987 оны 7-р сарын 20-нд Аюулгvйн Зөвлөлөөс гал зогсоох тухай тогтоол баталсан бөгөөд энэ тогтоолыг Ирак хүлээн зөвшөөрч, харин Иран 1988 оны 7 сарын 18-нд хvлээн зөвшөөрчээ. Үүнээс сарын дараа гал зогсож, хоёр тал хэлэлцээний ширээнд сууснаар уг дайн зогссон түүхтэй. Энэ дайнд 1 сая гаруй хүн амь үрэгдэж, 1,7 сая хүн шархадсан байна.

## Цахим холбоос 
* *Iran-Iraq War (1980–1988)* 

## Эшлэл 
Ангилал:20-р зууны дайн

Ангилал:1980-д он
Ангилал:1980 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Азийн дайн