open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Майк Тайсон

**Майкл Жерард Та́йсон** (англи. *Michael Gerard Tyson*; 1966 оны 6-р сарын 30-нд АНУ-ын Нью-Йорк хотын Бруклинд төрсөн) —америкийн түүхэн дэх хамгийн алдартай, олонд танигдсан хүнд жингийн мэргэжлийн боксчин. Нэгдүгээр хүнд жингийн өсвөр үеийнхний дунд АНУ-ын үндэсний Олимпийн аварга (1982). Мэргэжлийн боксчдын хүнд жингийн үнэмлэхүй дэлхийн аварга (1987-1990). WBC (1986—1990, 1996), WBA (1987—1990, 1996), IBF (1987—1990), The Ring (1988—1990) зэрэг хувилбаруудаар дэлхийн аварга. Флойд Мэйветерээс (англи. *Floyd Mayweather Jr*) өмнө түүхэн хамгийн өндөр орлогтой байсан боксчин. 

Тэрээр гурван удаа ял авч байсан. 1992 онд (хүчингийн хэргээр 6 жилийн хорих ял авч, үүнээс 3-ыг нь эдэлсэн), 1998 онд (машинтай нь мөргөлдсөн хүмүүсийг зодсон; 3.5 сар баривчлах ялаар шийтгүүлсэн), 2008 онд мансууруулах бодис хэрэглэсэн үедээ машин жолоодсон хэргээр нэг хоног хоригдсон. Үүнээс гадна бага насандаа тэрээр хүүхдийн колонид ял эдэлж байжээ. Гурван удаа гэрлэсэн. Найман хүүхдийн эцэг. 2009 онд түүний дөрвөн настай охин харамсалтайгаар нас барсан. Тэрээр Исламын шашин шүтдэг бөгөөд *Малик Абдул Азиз* гэх араб нэртэй бөгөөд 2009 оноос цагаан хоолтон болсон ажээ.
Царай танихуй

Нүүрний мэдрэмж гэдэг нь хувь хүний ​​нүүр царайг ойлгох, тайлбарлах явдал юм. Энд ойлголт нь ухамсрын оршихуйг илэрхийлдэг бөгөөд ингэснээр царай таних автомат системийг оруулаагүй болно. Хэдийгээр нүүр царайг таних нь бусад төрөл зүйлд байдаг ч энэ нийтлэл нь хүний ​​нүүр царайг мэдрэхэд чиглэгддэг. Нүүрний онцлогийг мэдрэх нь нийгмийн танин мэдэхүйн чухал хэсэг юм. Царайнаас цуглуулсан мэдээлэл нь хүмүүст бие биенийхээ мөн чанар, юу бодож, мэдэрч байгааг ойлгох, тэдний үйлдлийг урьдчилан таамаглах, тэдний сэтгэл хөдлөлийг таних, холбоо тогтоох, биеийн хэлээр харилцахад тусалдаг. Нүүр царай таних чадварыг хөгжүүлэх нь нийгмийн цогц бүтээн байгуулалтад зайлшгүй шаардлагатай барилгын материал юм. Хүн төрөлхтөн, зан ааш, нас, хүйс, арьсны өнгө зэргийг таньж мэдэх нь бидний бие биетэйгээ харилцах арга барилыг төлөвшүүлж, ойр орчноо ойлгох боломжийг олгодог. Нүүрний мэдрэхүйг голчлон харааны хэрэглээнээс үүдэлтэй гэж үздэг ч хараагүй төрсөн хүмүүс ч гэсэн нүүрний ойлголтыг хараагүйгээр сурч чаддаг болохыг судалгаагаар тогтоожээ. Судалгаанууд нүүр царайг мэдрэх тусгай механизм гэсэн ойлголтыг дэмжсэн.
Обьект танилт (мэдрэл судлал)

Харагдах объектыг таних нь харааны оролт дээр үндэслэн харагдах объектыг таних чадварыг хэлнэ. Харааны объектыг таних нэг чухал тэмдэг бол "объект өөрчлөгдөөгүй байдал" буюу гэрэлтүүлэг, объектын байрлал, дэвсгэр контекст зэрэг объектуудыг үзэж буй нарийвчилсан контекстийн өөрчлөлтийг хооронд нь таних чадвар юм. Объектыг таних үндсэн үе шатууд Мэдрэлийн сэтгэлзүйн нотолгоо нь объектыг таних үйл явцад тодорхой дөрвөн үе шаттай болохыг баталж байна. Эдгээр үе шатууд нь: 1-р шат Өнгө, гүн, хэлбэр зэрэг объектын үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг боловсруулах. Үе шат 2 Дараа нь эдгээр үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг ижил төстэй байдлын үндсэн дээр бүлэглэж, харааны хэлбэрт тодорхой ирмэгийн талаар мэдээлэл өгнө. Дараа нь зураг-газрын тусгаарлалт явагдах боломжтой. Үе шат 3 Дүрс дүрслэл нь санах ойн бүтцийн тодорхойлолттой нийцдэг. 4-р үе шат Семаль шинж чанаруудыг харааны дүрслэлд хэрэглэж, утгыг өгч, улмаар таних болно. Эдгээр үе шатуудад янз бүрийн боловсруулалтын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг дуусгахын тулд илүү тодорхой процессууд явагддаг. Нэмж дурдахад, одоо байгаа бусад загварууд нь энэхүү ерөнхий доороос дээш шатлалаас ялгаатай интеграцийн шатлал (дээрээс доош ба доороос дээш), мөн зэрэгцээ боловсруулалтыг санал болгосон.
Үндэсний хэл

Үндэстний хэл гэдэг нь тухайн үндэстэнтэй ямар нэгэн байдлаар холбоотой байдаг хэл (эсвэл хэлний хувилбар, жишээ нь аялга) юм. Энэ нэр томьёог хэрэглэхэд тууштай байдал бага байна. Тухайн улсын нутаг дэвсгэрт анхдагч хэлээр ярьдаг нэг буюу хэд хэдэн хэлийг албан бусаар дурдаж болно, эсвэл хууль тогтоомжид тухайн улсын үндэсний хэл гэж тодорхойлж болно. Дэлхийн 150 гаруй үндсэн хуульд үндэсний хэлийг дурдсан байдаг. C.M.B. Бранн Энэтхэгийг онцгойлон дурдаж, улс төрийн хэлэнд үндэсний хэл нь "нэлээн ялгаатай дөрвөн утга" байдаг гэж үздэг. Тухайн ард түмний "нутаг дэвсгэрийн хэл" ( заримдаа чтонолект гэж нэрлэдэг) "Бүс нутгийн хэл" (чорйлект) Улс орон даяар хэрэглэгддэг "Төв хэл" (политолект) бөгөөд магадгүй бэлгэдлийн утгатай байж болох "нийтлэг хэл" (демолект) Сүүлийнх нь ихэвчлэн албан ёсны хэл гэсэн гарчигтай байдаг. Зарим тохиолдолд (жишээлбэл, Филиппин). хэд хэдэн хэлийг албан ёсны хэлээр, үндэсний хэлийг тусад нь тодорхойлсон. "Үндэсний хэл" ба "албан ёсны хэл" гэдэг нь утгын далайцтай давхцаж болох, эсвэл зориудаар тусад нь байж болох хоёр ойлголт буюу хууль эрх зүйн категори гэж хамгийн сайн ойлгодог Харьяалалгүй үндэстнүүд нь албан ёсны хэлийг хуульчлах эрхгүй, харин тэдний хэлнүүд нь үндэсний хэл болохын тулд хангалттай ялгаатай, сайн хадгалагдсан байж болно.
Сургалтын шилжүүлгэ

Хүмүүс сурсан мэдээлэл, стратеги, ур чадвараа шинэ нөхцөл байдал эсвэл нөхцөл байдалд ашиглах үед суралцах шилжилт явагдана. Шилжүүлэх нь салангид үйл ажиллагаа биш, харин сургалтын үйл явцын салшгүй хэсэг юм. Судлаачид шилжүүлэг хэзээ, хэрхэн явагддагийг тодорхойлж, шилжүүлгийг сайжруулах стратегийг санал болгохыг хичээдэг. Тойм Сургалтын албан ёсны сахилга бат (эсвэл сэтгэцийн сахилга бат) нь оюун ухааны тодорхой чадварыг тодорхой сургалтаар бэхжүүлж, оюун ухааныг тусдаа модуль эсвэл чадваруудын цуглуулга гэж үздэг факультетийн сэтгэл зүйд үндэслэн эдгээр хүчирхэгжүүлсэн чадваруудыг өөр нөхцөл байдалд шилжүүлдэг гэж үздэг. янз бүрийн сэтгэцийн ажилд хуваарилагдсан. Энэхүү арга барил нь сургуулийн сургалтын хөтөлбөрийг оюутнуудаас математик, латин хэл зэрэг хичээлүүдийг судлах шаардлагатай болгож, сэтгэн бодох чадвар, ой тогтоолтыг бэхжүүлэхэд хүргэсэн. Албан ёсны сахилга баттай маргаж, 1901 онд Эдвард Торндайк, Роберт С.Вудворт нар суралцахыг шилжүүлэх нь анхны нөхцөл болон дараагийн контекстийн хоорондох нийтлэг элементүүдээр хязгаарлагдаж эсвэл тусалдаг гэж үзсэн.
Шийдвэр гаргах (шинжлэх ухаан)

Сэтгэл судлалд шийдвэр гаргах нь танин мэдэхүйн үйл явц бөгөөд үүний үр дүнд итгэл үнэмшил, үйл ажиллагааны чиглэлийг хэд хэдэн боломжит хувилбаруудаас сонгоход хүргэдэг. Энэ нь оновчтой эсвэл үндэслэлгүй байж болно. Шийдвэр гаргах үйл явц нь шийдвэр гаргагчийн үнэлэмж, сонголт, итгэл үнэмшлийн таамаглал дээр үндэслэсэн үндэслэл боловсруулах үйл явц юм. Шийдвэр гаргах үйл явц бүр эцсийн сонголтыг бий болгодог бөгөөд энэ нь үйлдлийг өдөөж болох ч үгүй ​​ч байж болно. Шийдвэр гаргах тухай судалгааг мөн асуудал шийдвэрлэх гэсэн шошго дор нийтэлдэг. ялангуяа Европын сэтгэл судлалын судалгаанд. Тойм Шийдвэр гаргах нь асуудлыг шийдвэрлэх үйл ажиллагаа гэж үзэж болох бөгөөд энэ нь оновчтой эсвэл наад зах нь сэтгэл ханамжтай гэж үзсэн шийдлийг бий болгодог. Тиймээс энэ нь тодорхой эсвэл далд мэдлэг, итгэл үнэмшилд үндэслэсэн, илүү их эсвэл бага үндэслэлтэй эсвэл үндэслэлгүй байж болох үйл явц юм. Шийдвэр гаргах нарийн төвөгтэй үйл явцын цоорхойг нөхөхөд далд мэдлэгийг ихэвчлэн ашигладаг. Шийдвэр гаргах үйл явцад ихэвчлэн далд болон илэрхий эдгээр төрлийн мэдлэгийг хамтад нь ашигладаг. Хүний гүйцэтгэл нь хэд хэдэн үүднээс идэвхтэй судалгааны сэдэв байсаар ирсэн. Сэтгэл судлал: хувь хүний ​​​​хэрэгцээ, сонголт, үнэт зүйлсийн хүрээнд хувь хүний ​​​​шийдвэрийг судлах. Танин мэдэхүй: Шийдвэр гаргах үйл явцыг хүрээлэн буй орчинтой харьцах нэгдмэл тасралтгүй үйл явц гэж үздэг.
Богино хугацааны ой санамж

Богино хугацааны санах ой (эсвэл "анхдагч" эсвэл "идэвхтэй санах ой") нь бага хэмжээний мэдээллийг идэвхтэй, бэлэн байдалд богино хугацаанд хадгалах хүчин чадал юм. Жишээлбэл, богино хугацааны санах ойд саяхан уншсан утасны дугаар хадгалагддаг. Богино хугацааны санах ойн үргэлжлэх хугацаа (дадлага хийгдээгүй эсвэл идэвхтэй засвар үйлчилгээ байхгүй) секундын дарааллаар тооцогдоно. Миллерийн хуулинд нийтлэг дурдсан 7 зүйлийн багтаамжийг 4±1 зүйлээр сольсон. Үүний эсрэгээр, урт хугацааны ой санамж нь мэдээллийг хязгааргүй хадгалдаг Богино хугацааны санах ой нь мэдээллийг түр хадгалах, удирдахад ашигладаг бүтэц, процессыг хэлдэг ажлын санах ойтой адил биш юм. Дэлгүүрүүд Богино болон урт хугацааны хадгалалтад зориулсан тусдаа санах ойн санаа нь 19-р зуунд үүссэн. 1960-аад онд боловсруулсан санах ойн загварт бүх дурсамжууд нэг дэлгүүрт бий болж, хэсэг хугацааны дараа бусад дэлгүүрт шилждэг гэж үздэг. Энэ загварыг Шиффрин хамгийн алдартай "модал загвар" гэж нэрлэдэг. Уг загварт санах ой нь эхлээд мэдрэхүйн санах ойд хадгалагддаг бөгөөд энэ нь асар их багтаамжтай боловч мэдээллийг зөвхөн миллисекунд хадгалах чадвартай байдаг. Энэхүү хурдан муудаж буй санах ойн дүрслэл нь богино хугацааны санах ойд шилждэг.
Ефим Зельманов

**Ефим Зельманов** (орос. *Ефи́м Исаа́кович Зе́льманов,* 1955 оны 9-р сарын 7-нд ЗХУ-ын Хабаровск хотод төрсөн) —орос гаралтай америкийн математикч, 1994 оны Фильдсийн шагналтан, ассоциатив бус алгебр, бүлгийн онолын комбинаторын асуудлуудын чиглэлээр, ялангуяа Бернсайдын таамаглалыг нотолсон гэдгээрээ алдартай.

## Намтар 
Е.Зелманов 1977 онд ЗХУ-ын Новосибирскийн их сургуулийн механик-математикийн факультетийг төгсөж, аспирантурт элсэн орсон. 1980-1987 онд тэрээр С.Соболевын нэрэмжит Новосибирскийн Математикийн хүрээлэнд (1980 оноос бага эрдэм шинжилгээний ажилтан, 1985 оноос ахлах эрдэм шинжилгээний ажилтан, 1986 оноос тэргүүлэх эрдэм шинжилгээний ажилтан) ажилласан. 

1980-аад онд тэрээр сулруулсан Бернсайдын таамаглалыг баталж Фильдсийн медал хүртсэн юм. 1985 онд тэрээр "Жорданы алгебр ба зэрэглэлтэй Ли алгебр" сэдвээр Ленинградын Их сургуульд докторын зэрэг хамгаалжээ.

Ефим Зельманов ЗХУ-д диссертацаа хамгаалсны дараа ч хавчигдаж байсан тул 1987 онд АНУ руу цагаачилсан байна. 1990 онд Висконсины их сургуульд профессор, 1994-1995 онд Чикагогийн их сургуульд ажилласан. 2000-аад оноос хойш Сан Диего дахь Калифорнийн их сургууль, Өмнөд Солонгосын ахисан түвшний судалгааны хүрээлэнд профессороор ажиллаж байна. 

2016 онд тэрээр Линкольны их сургуульд шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалсан.

2024 оны 10-р сарын 8-нд нэрт математикч, Филдсийн шагналт, профессор Ефим Исаакович Зельмановт “МУИС-ийн Хүндэт доктор” цол олгох ёслол, хүндэтгэлийн үйл ажиллагаа Монгол Улсын Их сургуулийн Эрдмийн их танхимд болсон.
Пьер Бөмаршэ

**Пьер-Огюстен Карон**, 1757 оноос өөрийгөө **Бөмаршэ** гэж нэрэлсэн (франц. *Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais*; 1732 оны 1-р сарын 24-нд Парис хотод төрсөн—1799 оны 5-р сарын 18-нд мөн Парис хотноо нас барсан)—францын драмын зохиолч, нийтлэгч, «Севилийн үсчин» (франц.  *Le Barbier de Séville,* 1775) болон «Галзуу өдөр буюу Фигарогийн хурим»  (франц. *La Folle Journée, ou le Mariage de Figaro,* 1784) зэрэг хошин шог зохиолоороо алдаршсан байна. 

## Намтар  
Пьер хүү 1732 оны 1-р сарын 24-нд Парис хотод Гугенот гаралтай гэр бүлд төрсөн. Нэртэй цаг үйлдвэрлэгч Андрэ-Шарль Карон (1698-1775) болон Мари-Луиз Пишон (1758 онд нас барсан) нарын хүү тэрээр эхэндээ эцгийнхээ замналыг дагаж байсан ч нэгэн зэрэг хөгжимд дурлан шамдан суралцаж байжээ. Хөгжмийн авъяас чадвар, уран илтгэх чадвар нь залуу Каронд дээд давхаргын нийгэмд хүрэх боломжийг олгосон бөгөөд тэрээр дээдэстэй харилцаа холбоог олж авсан бөгөөд энэ нь хожим түүнд маш их хэрэгтэй болжээ. Тэрээр XV Луи хааны охидод хөгжим зааж ордонд хүртэл орж чаджээ. 

Тэрээр хоёр удаа ашигтай гэрлэлт (хоёр удаа тэр баян бэлэвсэн эхнэрүүд болох Франке, Левектэй нар мөн нас барсан) болон банкир Жозеф Дүвернэтэй хамтран ажилласны ачаар ихээхэн хэмжээний хөрөнгийн эзэн болжээ. 

1756 оны 11-р сард анхны гэрлэлтийн дараа илүү язгууртны овог шиг сонсогддог "де Бөмаршэ" -/*de Beaumarchais/* овгийг авчээ. Түүний анхны эхнэр нь эрт нас барахад түүнийг эхнэрээ егүүтгэсэн гэж буруутгах муу санаатнууд их байв. 

Бөмаршэгийн нэр хүнд "Севилийн үсчин" (1775), "Фигарогийн хурим" (1784) зэрэг инээдмийн шог зохиолууд гарч ирснээр улам бүр өссөн нь түүнийг тухайн үеийн Францын хамгийн хайртай зохиолч болгосон юм. Энэ хоёр жүжгийн хувьд Бөмаршэг хувьсгалын уриалан дуудагч гэдэг нь тоглолтын дараа үзэгчдийн алга ташилт нь ард түмэн маш их ухамсарлаж байсныг нотолсон юм. “Фигарогийн хурим” 100 удаа дараалан тоглосон бөгөөд Наполеон өөрөө энэ тухай “...Энэ бол аль хэдийн хувьсгал эхэлсэнийг харуулсан юм” гэж хэлсэн нь үндэслэлгүй биш юм.

Тэрээр 1792 онд Нидерландад худалдаж аваад Францын хувьсгалт армид 60,000 буу нийлүүлэх үүргээ биелүүлээгүй (Бастилийн цайзын эсрэг талд тансаг байшинд суурьшсан Бомарше хувьсгалд оролцсон) гэж ихээхэн хэмжээний санхүүгийн хохирол амссан. Тэрээр Лондон руу зугтаж, дараа нь Хамбург руу нүүж шийтгэлээс мултарч, тэндээсээ 1796 онд л буцаж ирсэн юм. Энэ хэрэгтэй холбогдуулан Бөмаршэ амиа хорлосон зохиол болох "Mes six époques"-д өөрийгөө зөвтгөх гэж оролдсон боловч түүнийг олон нийт хүлээж аваагүй байна. 

Пьер Бөмаршэ 1799 оны 5-р сарын 18-нд Парис хотноо нас баржээ.
HTTP 404

Компьютерийн сүлжээний өгөгдөл солилцоонд **HTTP 404**, **404 олдсонгүй**, **404**, **404 алдаа**, **хуудас олдсонгүй**, эсвэл **файл олдсонгүй гэсэн** алдааны мессеж нь хөтөч нь өгөгдсөн сервертэй холбогдож чадсан ч тухайн сервер хүссэн мэдээллийг олж чадаагүйг заасан гипертекст дамжуулах протокол (HTTP) стандарт хариултын код юм. Мөн сервер нь хүссэн мэдээлэлтэй эсэхээ задруулахыг хүсэхгүй байгаа тохиолдолд энэ алдааг ашиглаж болно. 

Хэрэглэгч эвдэрсэн эсвэл үхсэн холбоосыг дагахыг оролдох үед вэбсайт байршуулах сервер нь ихэвчлэн "404 Олдсонгүй" цахим хуудсыг үүсгэдэг; Иймээс 404 алдаа нь World Wide Web дээрх хамгийн танил алдаануудын нэг юм.
 404 хуудас]]
Сошиал компани

Сошиол компани бол суртчилгаа стратеги гаргаж дээд зэргээр санхүү ,сошиол бас байгал орчинг эергээр байлгадаг.Энэ нь сошиол компани эзэмшигчдийн нөлөөг нэмэгдүүлдэг.

Сошиол компаниууд бизнесстэй байгал орчин болон сошиол зорилго.Үр дүнд нь тэдний сошиол зорилго нь тэдний зорилтод тулгууралсан байдаг тул тэднийг бусад байгууллага компаниуудаас ялгаруулдаг.Сошиол компани гол зорилго нь суртчилах зоригжуулах мөн сошиол өөрчилөлт хийх.Сошиол компани нь санхүүгийн хувьд тогтвортой байдлаар сошиол орчинг хэрэгжүүлэх зорилготой юм.Сошиол компани нь бага орлоготой хүмүүсийн үндсэн хэрэгцээг хангах орлогын эх үүсвэрийг бий болгодог.Тэд тогтвортой бөгөөд борлуулалтын орлого нь тэдний эрхэм зорилгод дахин хөрөнгө оруулдаг.Тэд ивээн тэтгэгч нарт найддаггүй бөгөөд урт хугацаанд өөрсдийгөө тогтвортой авч явж чадна. Сошиал компаниг иж бүрэн тодорхойлвол тэд өөрсдийн үйл ажиллагааг тогтвортой байлгахын тулд ашиг олж нийгмийн үнэ цэнийг бий болгохыг зорьдог зах зээлд чиглэсэн байгууллагууд юм.Тэд санхүүгийн зорилгыг нийгэмд үзүүлэх нөлөөллийн эрхэм зорилго өвөрмөц байдлаар хослуулдаг. Тэдний загварыг өрөгжүүлэх эсвэл бусад нийтлэгт хуулбарлан хэрэгжүүлснээр илүү их нөлөө үзүүлж чадна.

Сошиол компани нь зөвхөн хандив эсвэл засгийн газарын бодлогод найдаж байдаг ашгийн бус байгууллагаас илүү тогтвортой байж чадна
Далайн хүчиллэгжилт

thumb|Далайн хүчиллэгжилт нь далайн усны дундаж рН нь цаг хугацааны явцад буурч байна гэсэн үг юм.
Далайн хүчиллэгжилт нь дэлхийн далайн рН-ийн тасралтгүй бууралт юм. 1950-2020 оны хооронд далайн гадаргуугийн дундаж рН ойролцоогоор 8.15-аас 8.05 болж буурчээ. Хүний буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгарал нь далай тэнгисийн хүчиллэгжилтийн гол шалтгаан бөгөөд агаар мандлын нүүрстөрөгчийн давхар ислийн (CO2) хэмжээ 422 ppm давсан (2024 оны байдлаар). Агаар мандал дахь CO2 нь далайд шингэдэг. Энэхүү химийн урвал нь нүүрстөрөгчийн хүчил (H2CO3) үүсгэдэг бөгөөд энэ нь бикарбонатын ион (HCO) болон устөрөгчийн ион (H+). болж задардаг. Чөлөөт устөрөгчийн ионууд (H+) байгаа нь далайн рН-ийг бууруулж, хүчиллэгийг нэмэгдүүлдэг (энэ нь далайн ус хүчиллэг хэвээр байгаа гэсэн үг биш, рН 8-аас дээш шүлтлэг хэвээр байна). Далайн шохойжуулагч биетүүд, тухайлбал, нялцгай биетүүд, шүрүүд нь хясаа, араг ясыг бий болгохын тулд кальцийн карбонат дээр тулгуурладаг тул онцгой эмзэг байдаг. 

РН-ийн 0.1-ээр өөрчлөгдөх нь дэлхийн далай дахь устөрөгчийн ионы концентраци 26% -иар нэмэгдсэнийг илэрхийлнэ (рН-ийн хуваарь нь логарифм учраас рН нэгжийн нэгээр өөрчлөгдөх нь устөрөгчийн ионы концентрацийн арав дахин өөрчлөгдсөнтэй тэнцэнэ). Далайн гадаргуугийн рН ба карбонатын ханалтын төлөв нь далайн гүн, байршлаас хамааран өөр өөр байдаг. Хүйтэн ба, өндөр өргөргийн ус нь илүү их CO2 шингээх чадвартай. Агаар мандал-далай дахь CO2-ийн солилцоо, улмаар орон нутгийн далайн хүчиллэгжилтэд нөлөөлдөг өөр хэд хэдэн хүчин зүйлүүд байдаг. Үүнд: далайн урсгал болон дээшлэх бүс, тивийн томоохон гол мөрөнд ойрхон, далайн мөсөн бүрхүүл, чулуужсан түлш шатаах, хөдөө аж ахуйгаас үүссэн азот, хүхэртэй агаар мандлын солилцоо орно.
Далайн шохойжуулагч биетүүд

thumb
Далайн биогенийн шохойжилт нь дэлхийн далай дахь организмуудын кальцийн карбонатыг үйлдвэрлэх явдал юм.

Далайн биогенийн шохойжилт нь далайн организмууд кальцийн карбонатын эрдэс бодисыг гаргаж, ясны бүтэц эсвэл хатуу эдийг үүсгэдэг биологийн зуучлалын процесс юм. Энэ үйл явц нь шүрэн, нялцгай биет, фораминифер, зарим төрлийн планктон болон бусад шохойждог далайн сээр нуруугүй амьтад зэрэг далайн зарим организмын амьдралын мөчлөгийн үндсэн хэсэг юм. Үүссэн бүрхүүл, араг яс, шүрэн хад зэрэг бүтэц нь хамгаалалт, дэмжлэг, хоргодох байр болж, дэлхийн хамгийн олон янзын амьдрах орчныг бүрдүүлдэг. Далайн биоген шохойжуулагч нь нүүрстөрөгчийн биологийн шахуурга, шим тэжээл, шүлтлэг, органик бодисын биогеохимийн эргэлтэнд гол үүрэг гүйцэтгэдэг.
Севилийн үсчин (зохиол)

**Севилийн үсчин** (франц. *Le Barbier de Séville)* —францын зохиолч Пьер Бөмаршэгийн 4 хэсэгт хошин жүжгийн зохиол. Энэ зохиол анх 1775 оны 2-р сарын 23-нд хэвлэгдсэн байна. 

Францын их хувьсгалын өмнөхөн бичигдсэн энэ жүжиг 200 гаруй жилийн хугацаанд тайзнаас буугаагүй юм. Энэ зохиолоор Жоаккино Россини, Вольфгагн Моцарт нар либретто хийж ижил нэртэй дуурь бичсэн юм. 

## Дүрүүд 
* Альмавива гүн (франц. *le comte Almaviva*)
* Бартоло (франц. *Bartholo*) — эмч, Розинагийн асран хамгаалагч
* Розина — Бартологийн асран хамгаалуулагч
* Фигаро (франц. *Figaro*) — үсчин
* Дон Базиль — Розинагийн хөгжмийн багш
* Весна — Бартологийн зарц
* Начеку — Баритологийн мөнхийн нойрмог өөр нэг зарц. 
* Нотариатчин
* Алкальд — хууль сахиулагч.
Сулико (дуу)

**Сулико́** (гүрж. **სულიკო**) — Аяыг Варинко Церетели, үгийг Акакий Церетели бичсэн гүржийн алдарт уянгын дуу. Хүмүүс ардын дуу гэж эндүүрдэг. Сулико гэж "сэтгэл" («сэтгэлхэн») гэсэн утгатай гүрж эрэгтэй болон эмэгтэй хүний нэр юм. 

"Сулико" шүлгийг Гүржийн нэрт яруу найрагч, соён гэгээрүүлэгч, нийгмийн зүтгэлтэн Акакий Церетели 1895 онд бичиж Тбилиси хотод гардаг байсан "Квали" сэтгүүлд хэвлүүлсэн байна.

Хөгжмийн авьяастай Варинка мөн энэ дууны аяыг бичсэн байна. 1898 онд Тифлис хотод алдарт зохиолч, сэтгүүлч, орчуулагч Иван Мачабелигийн гэрт Английн "Фонограф" компани "Сулико" дууг грамфоны пянзан дээр бичүүлжээ. 1905 онд “Сулико” дууг анх Кутаиси хотын Ардын театрт дуулж байжээ. Энэ дуу нь Гүржид төдийгүй орост их алдартай болсон юм.

Мөн энэ дууг украин, орос, польш, англи, герман, хятад болон бусад олон хэлээр орчуулсан байна.

## Дууны үг
Босоо хязгаарлалт

Босоо хязгаарлалт

"Босоо хязгаарлалт" гэдэг нь үйлдвэрлэл, түгээлтийн үйл явцын өөр өөр түвшинд байгаа компаниуд болон хувь хүмүүсийн хоорондох гэрээнүүдэд тавигдсан өрсөлдөөний хязгаарлалтыг хэлнэ. Босоо хязгаарлалтыг "хэвтээ хязгаарлалт"-аас ялгаж үздэг бөгөөд энэ нь нэг түвшний өрсөлдөгчдийн хоорондох гэрээнд байдаг хязгаарлалт юм. Босоо хязгаарлалт нь олон янзын хэлбэртэй байж болох бөгөөд үүнд борлуулагчид үйлдвэрлэгчийн бүтээгдэхүүнийг буцааж авах шаардлага тавих, эсвэл борлуулагчид үйлдвэрлэгчийн бүтээгдэхүүнийг тогтоосон доод болон дээд үнээр зарах үнийн хязгаарлалтын гэрээ орно.

"Дотоод брэндийн хязгаарлалт" гэх мэт үнийн хязгаарлалт нь тодорхой үйлдвэрлэгчийн бүтээгдэхүүнийг зохицуулдаг бол "брэнд хоорондын хязгаарлалт" нь борлуулагч эсвэл үйлдвэрлэгчийн худалдааны түншийн өрсөлдөгчидтэй харилцах харилцааг зохицуулдаг (жишээлбэл, "Англи заалт"). Брэнд хоорондын хязгаарлалтуудын сонгодог жишээнд "холбогдсон гэрээ" орно. Үүнд худалдан авагч нэг бүтээгдэхүүнийг авахын тулд хоёр дахь бүтээгдэхүүнийг заавал авах шаардлагыг хүлээх ба "эксклюзив гэрээ" нь борлуулагч үйлдвэрлэгчийн өрсөлдөгчөөс бараа авахгүй байх үүрэг хүлээнэ.
Үнийн хяналт

Үнийн хяналт

"Үнийн хяналт" гэдэг нь засгийн газраас бараа, үйлчилгээний зах зээл дээрх үнэ дээр тогтоосон хязгаарлалтуудыг хэлнэ. Ийм хяналт тогтоох гол зорилго нь бараа бүтээгдэхүүний хомсдолын үед хүртээмжийг хадгалах, инфляцийг удаашруулах, эсвэл зарим бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нийлүүлэгчдэд хамгийн бага орлогыг баталгаажуулах, мөн амьдрахад хангалттай орлогыг бий болгох явдал юм. Үнийн хяналтын хоёр үндсэн хэлбэр байдаг: дээд үнэ (үнэ хязгаарлалт), буюу хамгийн өндөр үнэ; доод үнэ, буюу хамгийн бага үнэ. Үнэ хязгаарлалтын жишээнд түрээсийн хяналт багтдаг ба үүнд засгийн газраас байрны түрээсийн үнийн өсөлтийг хязгаарладаг. Харин доод үнийн хамгийн түгээмэл жишээ нь хамгийн бага цалин (цалин бол хөдөлмөрийн үнэ юм) юм. Түүхэндээ үнийн хяналтууд нь цалин хөлсийг хянах болон бусад зохицуулалтын элементүүдийг багтаасан орлогын бодлогын хүрээнд хэрэгждэг байсан.

Хэдийгээр үнийн хяналтыг засгийн газрууд тогтмол ашигладаг ч барууны эдийн засагчид ерөнхийдөө хэрэглэгчийн үнийн хяналт нь зах зээлийн эдийн засагт хүссэн үр дүнгээ өгдөггүй гэж үздэг бөгөөд эдийн засагчдын олонх нь ийм хяналтыг хэрэгжүүлэхээс зайлсхийхийг зөвлөдөг.
Орлогын бодлого

Орлогын бодлого

Эдийн засгийн орлогын бодлого нь улсын хэмжээнд цалин, үнийн хяналт тогтоох арга хэмжээ бөгөөд ихэвчлэн инфляцид хариу арга хэмжээ болгон хэрэгжүүлдэг ба цалин, үнийг чөлөөт зах зээлийн түвшнээс доогуур тогтоох зорилготой байдаг.

Орлогын бодлогыг дайны үед ихэвчлэн ашигладаг байжээ. Францын хувьсгалын үед "Хамгийн дээд үнийн хууль" нь инфляцийг хязгаарлах гэсэн оролдлогоор үнийн хяналт (цаазын ял оноох хүртэлх хариуцлагатайгаар) тогтоож байсан ч амжилтгүй болсон. Дэлхийн II дайны дараа мөн ийм арга хэмжээг туршиж үзсэн. Энх цагийн орлогын бодлогыг АНУ-д 1971 оны 8-р сард инфляцид хариу арга хэмжээ болгон авч хэрэгжүүлсэн. Эхэндээ цалин, үнийн хяналт үр дүнтэй байсан ч 1973 оны 1-р сард тэдгээрийг зөөлрүүлж, инфляцийг хязгаарлахад нөлөө үзүүлэхгүй болсон үед бүрэн цуцалсан. Орлогын бодлого нь Дэлхийн II дайны үед Их Британи улсад амжилттай хэрэгжиж байсан боловч дайны дараах үед үр дүн багатай байсан.
Үнэ хөөрөгдөх

Үнэ хөөрөгдөх

"Үнэ хөөрөгдөх" гэдэг нь бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, эсвэл бусад хэрэглээний зүйлсийн үнийг маш өндөр түвшинд, зарим хүмүүсийн үзэж байгаагаар зохистой эсвэл шударга гэж тооцогдох хэмжээнээс хэтэрхий их нэмэгдүүлэхийг илэрхийлдэг сөрөг утгатай нэр томъёо юм. Энэ нь ихэвчлэн байгалийн гамшгийн дараа амин чухал бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтөд хамааралтай байдаг. Ихэвчлэн эрэлт, нийлүүлэлтийн огцом өөрчлөлтөөс үүдэн ийм нөхцөл байдал үүсдэг. Энэ нэр томъёог заримдаа чөлөөт зах зээлийн зарчимд нийцэхгүйгээр олсон их хэмжээний ашиг, эсвэл гэнэтийн ашгийг тодорхойлоход ашигладаг. АНУ-ын зарим хууль тогтоомжид иргэний онцгой байдлын үед үнийг хөөрөгдөх нь тодорхой гэмт хэрэг гэж үздэг. Үнэ хөөрөгдлийг зарим хүмүүс ашигч, ёс суртахуунгүй үйлдэл гэж үздэг бол бусад нь эрэлт, нийлүүлэлтийн хуулийн үр дагавар хэмээн тайлбарладаг.

Үнэ хөөрөгдөх нь "ашиг хонжоо хайх" үйлдэлтэй төстэй боловч богино хугацаанд, орон нутгийн түвшинд, мөн хүнс, хувцас, орон байр, эм, амь нас болон эд хөрөнгийг хамгаалахад шаардлагатай тоног төхөөрөмж зэрэг зайлшгүй хэрэгцээтэй зүйлсээр хязгаарлагддаг. Зарим газар нутагт энэ нь гэмт хэрэгт тооцогддоггүй ч гэсэн уг нэр томъёог компаниудад ийм үйлдлээс зайлсхийхийг шаардах хэрэгсэл болгон ашигладаг.
Абел Тасман

**Абел(ь) Янсзоон Тасман** (нидер. *Abel Janszoon Tasman*, 1603 онд Лутегаст, Гронинген мужид төрж, 1659 оны 10-р сарын 10-нд Батавиа, одоогийн Жакартад нас барсан) - Нидерландын далайчин, судлаач, худалдаачин. 1642-1644 онд газар зүйн агуу нээлтүүдийг хийсэн. Тэрээр Европын алдартай судлаачдын дунд Шинэ Зеланд, Тонга, Фижи арлын эрэгт хүрсэн анхны хүн байв. Түүний аяллын үеэр цуглуулсан мэдээлэл нь Австрали бол тусдаа тив гэдгийг батлахад тусалсан.

Тасмани арал болон Тасманы тэнгисийг түүний нэрээр нэрлэсэн юм.

## Намтар 
Абел Янсун Тасман 1603 онд Нидерландын Гронинген хотын ойролцоох Луттегаст тосгонд (одоогийн Гронинген мужийн Гротегаст хот) төрсөн. Түүний төрсөн сар өдөр тодорхойгүй байдаг юм.

Абел Тасман Нидерландын Зүүн Энэтхэгийн компанид энгийн далайчнаар ород 1634 онд тус компанийн нэг хөлөг онгоцны ахмад болжээ. Тухайн үеийн компанийн далайчдын гол ажил бол Европын зах зээлд үнэтэй бүтээгдэхүүн болох халуун ногоо тээвэрлэх зорилготой байв.

Абел Тасман 1638 онд хөлөг онгоцыг удирдаж Энэтхэг рүү явсан. 

1639 онд тэрээр Зүүн Энэтхэгийн компанийн тоноглосон хоёр хөлөг онгоцны нэгийг (М. Куасттай хамт) удирдаж, Японы бүс нутаг дахь далайн тээврийн бүсийг судалж, нутгийн иргэдтэй худалдаа хийх боломжийг судалжээ. Ерөнхийдөө энэ аялал амжилтгүй болсон бөгөөд 6 сар далайд өнгөрөөсний дараа А.Тасманы хөлөг онгоц багийн 90 гишүүнээс 40-ийг нь алдаж, Формоса (Тайвань) арал дээрх Нидерландын цайз Зеланд руу буцаж иржээ.

1640 онд Тасман дахин Японы эрэг рүү явсан Нидерландын 11 хөлөг онгоцны нэгийг удирдав. Тэрээр энэ удаад Японы Хирадо боомтод гурван сар орчим өнгөрөөсөн байна. 

1642 оны 11-р сарын 24-нд Тасман Австралийн эргээс холгүй том арлыг (Тасмани арал) нээсэн. Тасман арлын эрэг дагуу хэдэн арван миль даган зүүн тийш эргэж, 12-р сарын 13-нд өөр нэг үл мэдэгдэх газрыг олж харав. Энэ бол Шинэ Зеландын өмнөд арал байв. Европчууд энэ арлын ойролцоо байх хугацаандаа Шинэ Зеландын уугуул оршин суугчид болох маори нартай анх уулзжээ. 

Хойд Тасманы арлын баруун эрэг дагуу үргэлжлэн түүний үзүүрт хүрч, зүүн хойш эргэв. 1643 оны 1-р сарын 21-нд экспедиц Тонга арлуудад хүрч, энд урьд өмнө мэдэгдээгүй хэд хэдэн арлуудыг олж илрүүлэв. Тонгад ус, хүнсээ базаагаад 2-р сарын 6-нд Тасманы хөлөг онгоцууд Фижи арлуудад ойртов. Цаашлаад Фижи арлуудыг орхин урд зүгт Тасман, Шинэ Гвинейн хойд эргээр аялж, 6-р сарын 15-нд бараг арван сар аялсны дараа Батавид (Жакарта) ирэв.

Тэрээр 1643 онд Шинэ Гвинейн баруун эрэг, Австралийн хойд эргийг дагуулан явсан Зүүн Энэтхэгийн компанийн гурван хөлөг онгоцны багийг удирджээ. Улмаар Австрали тивийн хойд хэсгийн эрэг орчмын томоохон хэсгийг анх удаа газрын зурагт буулгасан юм.

Экспедиц Батавиа руу буцаж ирсний дараа Абел Тасманд командлагч цол олгож, цалин пүнлүүг нь нэмсэн бөгөөд тэрээр өөрөө Батавийн Хууль зүйн зөвлөлийн гишүүнээр томилогдов. 1647 онд түүнийг Сиамын хаанд төлөөлөгчөөр илгээж байсан бөгөөд 1648 онд Испанийн флотын эсрэг 8 хөлөг онгоцыг удирдаж байжээ.

Ойролцоогоор 1651 онд Абел Тасман тэтгэвэртээ гарч, Батавид худалдаа хийж байгаад 56 насандаа тэндээ нас баржээ.

Ангилал:Нидерландын аялагч
Ангилал:1603 онд төрсөн
Ангилал:1659 онд өнгөрсөн
Дэни Родрик

**Дани Родрик** (англи. *Dani Rodrik*, 1957 оны 8-р сарын 14-нд Стамбулд төрсөн) -Түркийн эдийн засагч, Харвардын их сургуулийн Жон Кеннедигийн нэрэмжит Төрийн удирдлагын сургуулийн олон улсын улс төрийн эдийн засгийн "Форд сан"-гийн профессор юм. Тэрээр өмнө нь Нью-Жерси мужийн Принстон дахь Альберт О.Хиршманы нэрэмжит Ахисан түвшний судалгааны хүрээлэнгийн Нийгмийн шинжлэх ухааны профессор байсан. Тэрээр олон улсын эдийн засаг, эдийн засгийн хөгжил, улс төрийн эдийн засгийн чиглэлээр олон нийтлэл бичсэн. 

Түүний үндсэн гол бүтээлүүд: «Эдийн засгийн дүрэм: „Гунигтай шинжлэх ухааны хүчтэй ба сул талууд» (*Economic Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science*) болон «Даяаршилын хачирхалтай зүйл. Ардчилал ба дэлхийн эдийн засгийн ирээдүй» (*The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy*). Үүнээс гадна тэрээр "*Global Policy"* академик сэтгүүлийн хамтрагч редактор.

## Гол нийтлэлүүд 
* *Rodrik, Dani.* The Globalization Paradox. — Norton & Company, Inc, 2011. — .
* *Rodrik, Dani.* One Economics, Many Recipes. — Princeton University Press, 2007. — .
* *McMillan, Margaret; Horn, Karen; and Rodrik, Dani.* When Economic Reform Goes Wrong: Cashews in Mozambique (англ.) // Brookings Trade Forum 2003 : journal. — 2004. — P. 97—165.
* *Rodrik, Dani (ed).* In Search of Prosperity: Analytic Narratives on Economic Growth (англ.). — Princeton University Press, 2003. — .
* *Rodrik, Dani.* The Global Governance of Trade As If Development Really Mattered (англ.) // Программа развития ООН : journal. — 2001. (недоступная ссылка)
* *Rodrik, Dani.* The New Global Economy and Developing Countries: Making Openness Work (англ.). — Overseas Development Council, 1999. — .
* *Rodrik, Dani.* Has Globalization Gone Too Far?. — Institute for International Economics, 1997. — .
Өөрчлөлтийн менежмент

Өөрчлөлтийн менежмент (CM) нь байгууллага доторх өөрчлөлтийг удирдахад чиглэгдсэн сахилга бат юм. Өөрчлөлтийн менежмент нь байгууллагын өөрчлөлтийг хийхэд хувь хүн, баг, удирдагчдыг бэлтгэх, дэмжих арга барилыг хэрэгжүүлэх явдал юм. Байгууллагууд бүтцийн өөрчлөлт хийх, нөөцийг дахин чиглүүлэх, дахин тодорхойлох, бизнесийн үйл явц, системийг шинэчлэх, боловсронгуй болгох, тоон технологийг нэвтрүүлэх, шинэчлэх зэрэг томоохон өөрчлөлтүүдийг авч үзэх үед өөрчлөлтийн менежмент нь ашигтай байдаг.

Байгууллагын өөрчлөлтийн менежмент (БӨM) нь бүхэл бүтэн байгууллагыг, юуг өөрчлөх шаардлагатайг авч үздэг бол өөрчлөлтийн менежментийг зөвхөн ийм байгууллагын шилжилтийн үед хүмүүс болон багуудад хэрхэн нөлөөлж байгааг харуулахад ашиглаж болно. Энэ нь зан үйл, нийгмийн шинжлэх ухаанаас эхлээд мэдээллийн технологи, бизнесийн шийдлүүд хүртэл олон янзын салбаруудад хамаардаг.

Байгууллагуудын бизнесийн мөчлөгт өөрчлөлтийн менежмент зайлшгүй шаардлагатай болохын хэрээр үүнийг их дээд сургуулиудад өөрийн гэсэн эрдмийн хичээл болгон зааж эхэлж байна. Байгууллагын өөрчлөлтийг судалдаг судалгааны нэгжтэй их дээд сургуулиудын тоо нэмэгдсээр байна. Байгууллагын нийтлэг нэг төрлийн өөрчлөлт нь санхүүгийн гүйцэтгэлийг хадгалахын зэрэгцээ гарах зардлыг бууруулахад чиглэж, ирээдүйн ашгийн хэмжээг баталгаажуулах оролдлого байж болно.

Төслийн удирдлагын хүрээнд 'өөрчлөлтийн менежмент' гэсэн нэр томъёог төслийн албан ёсны болон албан бус өөрчлөлтийг албан ёсоор нэвтрүүлж, батлах хяналтын үйл явцыг өөрчлөх өөр хувилбар болгон ашиглаж болно.
Паттая

**Паттая** (тай. เมืองพัทยา, *Phatthaya*;) —Тайландын зүүн өмнөд хэсэгт орших Чонбури мужийн далайн эрэг дээрх амралтын хот. Тус хот Сиамын буюу Тайландын булангийн зүүн эрэгт Бангкок хотоос зүүн урагшаа 130 км орчим зайд оршдог. 2021 оны байдлаар 328,961 хүн амтай байв. 

Паттая хот аж үйлдвэрийн бүсэд багтдаг боловч аялал жуулчлалын төв болж түлхүү хөгжсөн юм. 

## Цаг агаар 
Субэкваторын уур амьсгалтай. Жилийн дундаж доод температур 24.9 ° C байна (12-р сард 22 ° C-аас 5-6-р сард 27 ° C хүртэл хэлбэлздэг). Жилийн дундаж хамгийн өндөр температур 31.2 ° C байна (12-р сард 30 ° C-аас 4-р сард 33 ° C хүртэл хэлбэлздэг). 

Энэ хотод 3-р сараас 11-р сар хүртэл үргэлжилдэг чийглэг борооны улирал нь тодорхой тодорхойлогдсон бөгөөд нарны цацрагийн түвшнээс тодорхой хамааралтай байдаг. Хамгийн их хур тунадас 5-р сард (дээд хэмжээ), 9-10-р сард (хоёр дахь, үндсэн дээд тал) ордог. 6-8-р сард нар дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагас руу явах тусам хур тунадас багасдаг. Хуурай улирал 12-р сараас 2-р сар хүртэл үргэлжилнэ. Энэ хугацаанд хур тунадас маш ховор ордог ажээ.

## Аялал жуулчлал 
Жуулчдадын эрэлт хэрэгцээтэй олон төрлийн зугаа цэнглийн газартай Тайландын алдартай амралтын газар юм. Далайн эрэг дагуу олон наран шарлагын газруудтай бөгөөд эрэг орчмын далайн ус булингартай байдаг. Жуулчдад зориулсан 250 гаруй төрөл бүрийн зэрэглэлтэй зочид буудал, 400 гаруй тусдаа зочны байшин байдаг. Паттая Парк, Сентара Гранд Мираж зочид буудлуудад хоёр төлбөртэй усан парк, Рамаяна усан парк, Хао Кхео задгай амьтны хүрээлэн, Срирача бар амьтны хүрээлэн, Паттайя дельфины цэнгэлдэх хүрээлэн байдаг ажээ.

Загас агнуур, усан цана, шүхрээр нисэх, усны гүнд шумбах гэх мэт алдартай газруудтай. Далайн эргээс холгүй маш сайн наран шарлагын газар, тунгалаг устай арлууд  байдаг. Ойролцоох арлуудын хамгийн том нь Лан (шүрэн арал) нь дэд бүтэц, цэвэрхэн устай наран шарлагын газруудыг хөгжүүлсэн байна.

## Үл хөдлөх хөрөнгө 
2009-2013 онд тус хотод аялал жуулчлалын дэд бүтцийн байгууламжууд, хувийн байшингууд, зуслангийн байшингууд зэрэг бүтээн байгуулалт эрчимтэй өрнөсөн. Хамгийн түгээмэл зар сурталчилгаа (орос, англи хэл дээр) нь үл хөдлөх хөрөнгө худалдах эсвэл түрээслэх зар сурталчилгаа байдаг юм. Зар сурталчилгаанд заасан үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ (барьж байгаа болон ашиглалтад орсон) Тайландын квот гэж нэрлэгддэг, өөрөөр хэлбэл Тайландад байнгын оршин суух бүртгэлтэй хувь хүмүүс эсвэл энэ мужид албан ёсны бизнес эрхэлдэг хуулийн этгээдэд л боломжтой. Харин байнгын оршин суугч бус хүмүүст үл хөдлөхийн үнэ дунджаар 20%-иар илүү өндөр байдаг юм.
Enhypen

**Enhypen** (Сол: 엔하이픈) нь Belift Lab-ийн үүсгэн байгуулсан Өмнөд Солонгосын хөвгүүдийн хамтлаг юм. Тус хамтлаг нь *CJ ENM* болон Hybe корпорацийн хамтарсан хөрөнгө оруулалттай 2020 оны **I-Land** өрсөлдөөнт шоу нэвтрүүлгээр дамжуулан үүсгэн байгуулагдсан ба нийт долоон гишүүнээс бүрдэнэ: Heeseung, Jay, Jake, Sunghoon, Sunoo, Jungwon, Ni-ki. Тэд 2020 оны 11 сарын 30нд *"Border: Day One (EP)"* цомгоороо дэбютээ хийсэн. 

## Нэр
*"I-Land"* өрсөлдөөнт шоу нэвтрүүлгийн сүүлийн дугаарын шууд дамжуулалтын үеэр Enhypen гэдэг нэрийг зарласан. Тус нэр нь "холболт, нээлт, өсөлт хөгжилт"-ийг илэрхийлсэн "hyphen" (орчуулбал зураас буюу "-") тэмдэгтээс санаа авсан. Зураас нь үгсийг хооронд нь холбож, шинэ утгыг бий болгодогтой адил Enhypen нь "хамтдаа хөгжихийн тулд шинэ зүйл үүсгэх" гэсэн утга санааг илэрхийлдэг.

## Бүрэлдэхүүн 
### Одоогийн гишүүн (6)
### Түр гарсан гишүүн(1)
## Цомог
**Солонгос цомог** 
* *Dimension: Dilemma* (2021)
* *Romance: Untold* (2024)

**Япон цомог** 
* *Sadame* (2022)

## Кино бүтээл
### Кино
### Телевизийн нэвтрүүлэг
### Онлайн шоу
### Радио
## Аялан тоглолтууд
*Manifesto World Tour (2022–23)
*Fate World Tour (2023–24)
*Walk The Line World Tour (2024–25)

## Лавлах бичиг 
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хамтлаг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
J.Y.Park

**Park Jin-young** (Сол: 박진영) нь **J. Y. Park**, **JYP** нэрээр алдаршсан Өмнөд Солонгосын дуучин, ая зохиогч, продюсер, реалити шоуны шүүгч юм. Тэрээр анх 1994 онд *"Blue City"* цомгоо гаргаж дуучны карьераа эхэлж, 1997 онд Өмнөд Солонгосын хамгийн ашигтай энтертайнмент агентлагуудын нэг болох JYP Entertainment-ийг үүсгэн байгуулжээ. 2024 оны байдлаар тэрээр энтертайнментынхаа 15.37%-ыг эзэмшиж байна. 

## Бага нас болон боловсрол
Тэрээр Өмнөд Солонгосын Сөүл хотод төрсөн. Тэрээр дээрээ нэг төрсөн эгчтэй. Түүний аав АНУ-д мэдээний сурвалжлагчаар ажилладаг байсан ба 9 настай байхдаа ээжтэйгээ хамт Нью Йорк руу нүүжээ. Тэндээ гурван жил амьдраад буцаж Солонгост ирээд Сөүлийн ахлах сургуульд орж, дараа нь Yonsei их сургуульд орсон бөгөөд энэ хугацаандаа анхны хоёр цомгоо гаргасан байна. Тэрээр 1996 онд геологийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг хамгаалан төгссөн. Тэрээр их сургуульд байхдаа хоёр жилийн турш Өмнөд Солонгосын бүх цаг үеийн шилдэг поп хөгжмийн зохиолч, продюсеруудын нэг гэгддэг *Kim Hyung-suk*-ын шууд удирдлага дор хөгжмийн найруулга болон продюсерын ажлыг сурсан байна.

## Жүжиглэлт
Тэрээр 2011 оны эхээр Dream High олон ангит кинонд тоглосноор жүжигчний карьераа эхлүүлсэн бөгөөд уг киноны дүрээрээ *"Baeksang Arts Awards"*-д оны шилдэг шинэ жүжигчин номинацид нэр дэвшиж байсан. 2012 оны 1 сард Dream High киноны үргэлжлэл болох *"Dream High 2"* олон ангит кинонд ахин тоглосон.

2012 онд *"A Millionaire On The Run"* нэртэй бүрэн хэмжээний киноны гол дүрд тоглосон нь түүний анхны бүрэн хэмжээний кино байв. Тус кино нь 2012 оны 7 сарын 19нд нээлтээ хийсэн юм.

## Хувийн амьдрал
Park нь 1999 онд *Seo Yoon-jeong*-той гэрлээд 2009 оны 3 сард салсан. 2013 оны 10 сарын 10нд тэрээр өөрөөсөө 9 насаар дүү бүсгүйтэй гэрлэж, 2019 оны 1 сарын 25нд анхны охин нь мэндэлжээ. Park өөрийн охиндоо болон аавдаа зориулан *"This Small Hand"* дууг зохиож, 2019 оны 2 сарын 9нд баримтат кино хэлбэрээр дууны клипээ гаргасан байна. Тус клипэд аав нь Альцхаймерын өвчин-ий сүүлийн шатандаа орсон тул хүүгээ танихаа больсон нь гарчээ. Уг дуунаас олсон бүх орлогыг *"Green Umbrella"* хүүхдийн санд хандивласан. Park нь Христэд итгэгч бөгөөд салсныхаа дараа шашинд итгэх итгэлээ олохын тулд хэд хэдэн шашинд хандсан байдаг.

## Хандив
Park нь 2022 оны 12 сард Samsung Сөүл эмнэлэг болон Дэлхийн зөн олон улсын тусламж, хөгжлийн төрийн бус байгууллагад тус бүр 500 сая воныг хандивласан. 2023 оны 12 сард Өмнөд Солонгосын дэмжлэг муу 5 эмнэлэгт тус бүр 200 сая вон хандивлаж, ядуу хүүхдүүдийн эмчилгээний зардалд дэмжлэг үзүүлжээ.

## Уран бүтээл
### Гаргасан цомог
**Солонгос студийн цомог**
* *Blue City* (1994)
* *Tantara* (딴따라) (1995)
* *Summer Jingle Bell* (1997)
* *Even After 10 Years* (십년이 지나도) (1998)
* *Kiss Me* (1998)
* *Game* (2001)
* *Back To Stage* (2007)

**Эмхэтгэл цомог**
* *J.Y. Park Best* (2020)
**Өргөтгөсөн цомог**
* *Spring: 5 Songs for a New Love* (2012)
* *Halftime* (2013)

### Кино бүтээл
### Телевизийн цуврал
### Реалити шоу
## Шагнал 
### Хүндэтгэлийн цол хэргэм
### Жагсаалт
## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:Өмнөд Солонгосын бизнесмен
Хэрхэн найз нөхөдтэй болж, хүмүүст нөлөөлөх вэ (ном)

**«Хэрхэн найз нөхөдтэй болж, хүмүүст нөлөөлөх вэ»** (англи. *How to Win Friends and Influence People*) — америкийн зохиолч, сэтгэл судлаач Дэйл Карнегийн зохиож 1936 оны 11-р сарын 12-нд "Simon and Schuster" хэвлэлийн газраас гаргаж олон хэлээр орчуулагдан гарсан алдартай ном. 

Энэхүү ном нь амьдарлын үйл явдлын бодит зөвлөгөө, амьдралд тохиолдсон түүхийн цуглуулга болсон ном юм. Карнеги амжилттай яваа алдартай хүмүүсийн эшлэлүүдийг өргөн ашигладаг бөгөөд өөрийн шавь нар, найз нөхөд, танилуудынхаа туршлагыг жишээ болгон ашигласан байна. Жил хүрэхгүй хугацаанд энэ ном нэг сая гаруй хувь борлогдсон (зохиогчийн амьд байх үед АНУ-д 5 сая гаруй хувь борлогдсон). Арван жилийн турш энэ ном "New York Times" сонины бестселлерүүдийн жагсаалтад байсан бөгөөд энэ нь өнөө хүртэл үнэмлэхүй дээд амжилт хэвээр байгаа юм.

## Номны үндсэн зөвөлгөөнүүд 
**Хүмүүсийг байлдан дагуулах арга замууд:**

* Бусдад эелдэг, чин сэтгэлийн сонирхолтой байгаагаа харуулах;
* Инээмсэглэл бол анхны сайхан сэтгэгдэл төрүүлэх маш хялбар арга юм;
* Хүмүүст нэрээр нь хандах;
* Сайн сонсогч бай, ярилцагч хүн өөрийнхөө тухай ярихыг далдаар дэмж;
* Хүнд өөрийнх нь ач холбогдлын талаархи ойлголтыг бий болгож дэмжих;
* Ярилцагчынхаа сонирхож буй сэдвийг хөндөж ярилцах.

**Хүмүүсийг өөрийн үзэл бодолд итгүүлэх арга замууд:**

* Маргаанд ялах цорын ганц арга бол түүнээс зайлсхийх явдал юм. Маргалдаад хэзээ ч ялж чадахгүй.
* Бусдын санаа бодлыг хүндэтгэ, хүнд "та буруу байна" гэж хэзээ ч битгий шууд хэл.
* Хэрэв та өөрөө буруу байсан бол шууд хэлж, чин сэтгэлээсээ зөвшөөр.
* Тухайн хүнд нөхөрсөг хандаж буйгаа эхнээсээ шууд харуул.
* Ярилцагч тань эхнээсээ "тийм" гэж хариулах асуултыг түүнд тавьж бай.
* Ярилцагчийгаа өөрөөсөө илүү их яриулахыг хичээ.
* Ярилцагчдаа дэвшүүлсэн санаа нь түүнийх гэдгийг мэдрүүлэх хэрэгтэй; энэ нь таны цаашдын хамтын ажиллагаанд тус болно.
* Ярилцагчийнхаа үзэл бодлыг ойлгож хүлээн зөвшөөрөхийг хичээх хэрэгтэй.
* Бусдын бодол санаа, хүслийг ойлгож буй сэтгэлийг харуул.
* Сайхан өгөөмөр сэтгэлд уриалан дууд.
* Юу ч бүтэхгүй бол сориод үзээрэй.

**Хүнийг гомдоохгүйгээр өөрчлөх арга замууд:**

* Хэрэв та хүнд алдааг нь хэлэх ёстой бол түүнийг эхлээд магтаад, ​​авьяс чадвараас нь эхэл;
* Хүмүүсийн алдаа дутагдалыг ярихдаа шууд бусаар тойруу замаар эхлэх хэрэгтэй;
* Бусдыг шүүмжлэхээсээ өмнө өөрийнхөө алдааны тухай ярьж өг;
* Тушааж зандрахын оронд чиглүүлсэн асуултууд асууж бай;
* Хүнд нэр нүүрээ хадгалж үлдэх боломж, орон зайг олго;
* Бага ч гэсэн амжилтанд хүрсэн хүнийг чин сэтгэлээсээ, өгөөмөр сэтгэлээсээ магт;
* Хүнд сайн нэрийг бий болгож, түүнийг хадгалан амьдрах боломжтой болго;
* Тухайн хүнийг урамшуул;
* Хүнд алдаа дутагдлыг засахад хялбар байдаг бөгөөд одоо өмнө байгаа ажил нь сонирхолтой, хийхэд хялбар гэдгийг түүнд ойлгуулах;
* Таны өгсөн үүрэг даалгаварыг биелүүлэхэд таатай байхаар зохицуул.

**Гэр бүлийн амьдралаа аз жаргалтай болгох арга замууд:**

* Хэзээ ч битгий нөгөө талаас алдаа хай;
* бүү шүүмжил;
* чин сэтгэлээсээ талархах;
* бага зэрэг анхаарал хандуулж бай;
* эелдэг бай;
* гэрлэлтийн бэлгийн харилцааны тухай сайн ном олж унш.
АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчин

**АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчин** (англи. *United States Air Force (USAF)*)- Америкийн Нэгдсэн Улсын Зэвсэгт хүчний нэг салбар юм. Ажиллагсдын болон нисэх онгоцны тоогоор дэлхийн хамгийн том Агаарын хүчин юм. Цэргийн харьяа салбаруудын дунд стратегийн пуужингийн хүчин, цэргийн сансрын хүчин, агаарын болон пуужингийн довтолгооноос хамгаалах хүчин, тусгай хүчин гэх мэт ордог байна. 

АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчин нь дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа буюу 1947 оны 9-р сарын 18-нд одоогийн байдлаар байгуулагдсан. Энэ хүртэл тэд АНУ-ын Армийн нэг бүрэлдэхүүн хэсэг байсан.

## Бүтэц 
АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчин нийт бүрэлдэхүүн-491,325 үүнээс үндсэн ажилтан -320.037нөөц цэрэг- 66,406, туслах ажилтан-104,882 байдаг ажээ. Мөн 5309 нисэх онгоцтой байна. 

АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний захиргааны бүтэц нь АНУ-ын Үндсэн хуулиар тодорхойлогддог бөгөөд Агаарын цэргийн хүчний хэлтэс, штаб, 11 томоохон командлал, 27 командлалын агентлаг, үүнд 17 захиргаа, 7 төв, 3 төв агентлаг багтдаг байна.

Агаарын цэргийн хүчний захиргааны болон улс төрийн удирдлагыг Агаарын цэргийн хүчний сайд гүйцэтгэдэг.

**Удирдлага**

АНУ-ын Агаарын цэргийн сайд- Фрэнк Кендалл, АНУ-ын Агаарын цэргийн Жанжин штабын дарга-Чарльз Браун, АНУ-ын Агаарын цэргийн Жанжин штабын орлогч дарга- Дэвид Олвин.
Дэйл Карнеги

**Дэйл Карнеги** (англи. *Dale Breckenridge Carnegie*, 1888 оны 11-р сарын 24-нд Миссури мужийн Мэривилл хотод төрсөн—1955 оны 11-р сарын 1-нд Нью-Йорк хотод нас барсан) — америкийн сурган хүмүүжүүлэгч, үнэдэслэл бүхий ярианы уран илтгэгч, зохиолч. Өөрийгөө боловсруулах, үр дүнтэй яриа хийх, хэлэлцээний ур чадвар болон бусад чиглэлээр сургалтуудыг үүсгэн байгуулагч. Тэрээр "Хэрхэн найз нөхөдтэй болж, хүмүүст нөлөөлөх вэ" (англи. *How to Win Friends and Influence People,* 1936) номыг бичсэн бөгөөд энэ ном нь өнөөг хүртэл алдартай хэвээр байгаа бестселлер юм. Мөн тэрээр "Хэрхэн санаа зовохоо больж, амьдарч эхлэх вэ" (англи. *How to Stop Worrying and Start Living,* 1948), "Үл таних Линкольн" (англи. *Lincoln the Unknown,* 1932) болон бусад хэд хэдэн алдартай ном бичсэн юм.

## Намтар 
1904 онд 16 настайдаа түүний гэр бүл Миссури мужийн Уорренсбург дахь ферм рүү нүүжээ. Залуу байхдаа тэрээр олон нийтийн өмнө үг хэлэх дуртай байсан бөгөөд сургуулийнхаа мэтгэлцээний багт элссэн. Карнеги сургуульдаа явахаасаа өмнө гахай тэжээх, эцэг эхийнхээ үнээ саахын тулд өглөөний 3 цагт босох ёстой байсан гэж дурссан. Ахлах сургуульд байхдаа тэрээр Chautauqua-ийн янз бүрийн чуулган дээр хэлсэн үгийг сонирхож эхэлсэн байна. Тэрээр 1906 онд ахлах сургуулиа төгссөн.

Тэрээр Варренсбург дахь Улсын багшийн коллежид /үнэгүй байсан/ суралцаж, 1908 онд төгссөн.

500 доллар цуглуулаад Карнеги хамгийн их мөрөөдлөө биелүүлэхийн тулд 1911 онд худалдаа хийхээ больж багш болжээ. Тэрээр Карнеги холл-д "Илтгэх урлаг" хичээл зааж танхим дүүрэн хүмүүст лекц уншиж байв. Тэрээр заах арга барилаа стандартчилахын тулд товхимолуудыг хэвлүүлж эхэлсэн бөгөөд тэдгээрийг эмхэтгэн "Илтгэх урлаг: Бизнес эрхлэгчдэд зориулсан практик сургалт" нэртэй ном болгон бүтээжээ. 

1922 онд Карнеги овгийнхоо үсгийг «Carn**agey**» байсныг «Carn**egie**» болгон өөрчилсөн. Тэр үед саятан бизнес эрхлэгч Эндрю Карнегийн нэрийг хүн бүр мэддэг байсан (Дэйл Карнегийн номонд олон удаа дурьдаж, иш татдаг) тул тэр үүнийг өөрийгөө ялган сурталчилах зорилгоор хийсэн гэдэг.

Дэйл Карнеги 1955 оны 11-р сарын 1-нд Нью-Йорк муж дахь Форест Хиллс дэх гэртээ хорт хавдраар 66 насандаа таалал төгссөн байна.
Epik High

**Epik High** (Сол: 에픽하이) нь 2001 онд Tablo, Mithra Jin, DJ Tukutz нараас бүрдсэн Өмнөд Солонгосын хип-хоп гурвал юм. Анх тус хамтлаг Woollim Entertainment-тай гэрээ байгуулж, *"Map of the Human Soul"* (2003) болон *"High Society"* (2004) гэсэн анхны хоёр студийн цомгоо гаргасан нь хоёул амжилтад хүрч чаджээ. Тэднийг алдар нэрд хүргэсэн бүтээл нь *"Swan Songs"* (2005), *"Remapping the Human Soul"* (2007), *"Pieces, Part One"* (2008) гэсэн цомгуудаас гадна *"Fly"*, *"Paris"*, *"Fan"*, *"Love Love Love"*, *"One"*, *"Umbrella"* гэх мэт олон хит дуунууд багтана. 

Гурван гишүүн цэргийн албаа хааж дуусгаад, Woollim Entertainment-тай онцгой гэрээ байгуулснаар 2012 онд YG Entertainment-тай гэрээ байгуулж, ''"It's Cold"*, *"Up"*, *"Born Hater"*, *"Spoiler"*, *"Happen Ending"*, *"Love Story"*, *"Home Is Far Away"* зэрэг дуунуудаа гаргасан нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөж, **Coachella**-ын анхны голлох Өмнөд Солонгос уран бүтээлчид болжээ.

Epik High нь 2018 онд YG Entertainment-аас гарч, дараа жил нь АНУ-д төвтэй **Ours Co.** хөгжмийн агентлагтай гэрээ байгуулсан. Тэд 2019 онд 
*"Sleepless in __________"* (EP) хэмээх хоёр дахь өргөтгөсөн (EP) цомгоо гаргаж, дараа нь *"Epik High Is Here"* (2021 & 2022) нэртэй хоёр хэсэгтэй 10 дахь студийн цомгоо гаргасан. Тэд гурав дахь EP цомгоо 2023 оны 2 сард *"Strawberry"* нэртэйгээр гаргажээ.

### Бүрэлдэхүүн
## Уран бүтээл
**Студийн цомог**
* *Map of the Human Soul* (2003)
* *High Society* (2004)
* *Swan Songs* (2005)
* *Remapping the Human Soul* (2007)
* *Pieces, Part One* (2008)
* *E* (2009)
* *99* (2012)
* *Shoebox* (2014)
* *We've Done Something Wonderful* (2017)
* *Epik High Is Here* (2021–2022)

**Тусгай цомог**
* *Map the Soul* (2009)
* *Epilogue* (2010)
**Өргөтгөсөн цомог** (EP)
* *Lovescream* (2008)
* *Sleepless in* (2019)
* *Strawberry* (2023)
* *Screen Time'' (2023)

## Аялан тоглолт
*Epik High Map The Soul USA Tour (2009)
*Epik High Concert Parade Asia Tour (2014)
*Epik High Japan Tour Show Must Go On (2015)
*Epik High North America Tour (2015)
*Epik High Concert Legend 3 In Seoul (2015)
*Epik High Japan Tour (2016)
*Epik High Concert Now Playing (2016)
*Epik High Comeback Concert "We've Done Something Wonderful" (2017)
*EPIK HIGH 2019 European Tour (2019)
*EPIK HIGH 2019 North American Tour (2019)
*2019 EPIK HIGH in Singapore
*Epik High Is Here North American Tour (2022)
*Epik High Is Here Asia Pacific Tour (2022)
*Epik High All Time High Tour Europe & North America (2023)
*The Pump Tour N. America (2024)

## Шагнал
## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хамтлаг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
Миссури мөрөн

**Миссури мөрөн** (англи. *Missouri*) — АНУ-ын 3767 км буюу хамгийн урт мөрөн ( Миссисипи мөрнөөс ердөө 3 км богино). Энэ мөрөн нь Хадан уул (англи. *Rocky Mountains*) -аас эх авч, гол төлөв зүүн болон зүүн өмнөд чиглэлд урсдаг. Миссури мөрөн Сент-Луис хот орчим Миссисипи мөрөнд руу цутгадаг байна. Сав газрын талбай нь 1,300,000 гаруй км² бөгөөд АНУ-ын 10 муж, Канадын хоёр мужийн нутаг дэвсгэрийн нэг хэсгийг хамардаг байна.

Анхны хүмүүс Миссуригийн хөндийд 12 мянга гаруй жилийн өмнө амьдарч байсан. 19-р зуунд гол нь баруун тийш нүүж, АНУ-ын нутаг дэвсгэрийг тэлэх шинээр суурьшсан европ хүмүүсийн чухал зам болсон. 20-р зууны эхний хагаст голын эрэг дээр олон далан болон бусад усалгааны байгууламжууд баригдсан. 1830-аад оноос хойш эрчимтэй хөгжиж, 1850-иад оны сүүлээр оргилдоо хүрсэн юм. Төмөр зам, нисэх онгоц, авто тээвэр зэрэг нь хөгжсөн тул Миссури мөрөн дахь тээвэр одоо үед уналтад ороод байна.