Поль Пеллио

**Поль Эжен Пеллио** (**Пелльо**, франц. *Paul Eugène Pelliot*; 1878 оны 5-р сарын 28-нд Парис хотод төрж, 1945 оны 10-р сарын 26-нд Парис хотод нас барсан) Францын дорно судлаач, Хятад, даосизм болон бурханы шашины түүхийн мэргэжилтэн. Монгол хэл, соёл, түүх судлаач. 

## Намтар 
Анх Пеллио дипломат албанд ажиллахаар төлөвлөж Дорно дахины хэлний сургууль "École des Langues Orientales Vivantesу"-д хятад хэл сурч эхэлжээ. Тус сургуульд тэрээр Францын хятад судлаач Эдуард Шаванн, энэтхэг судлаач Сильвен Леви нарын анхаарлыг татаж, түүний шинжлэх ухаанд суралцах сонирхлыг эрдэмтэд дэмжиж байжээ. 1900 онд тэрээр Вьетнамд байгуулагдсан Францын Алс Дорнодын сургуулийн (École française d'Extrême-Orient) ажилтнаар томилогдон Ханойд анх иржээ. Улмаар Чин улсын нийслэл Бээжин рүү анх 1900 оны 7-р сард сургуулийн хэрэгцээний ном худалдаж авахаар очсон байна. 1904 онд Франц руугаа буцталаа тэрээр хичээлийнхээ завсар зайгаар Бээжинд хэд хэдэн удаа очсон байдаг юм. 1901 онд түүнийг Францын гадаад легионы одонгоор шагнасан байна.

1905 онд Поль Пеллио Францын Засгийн газрын санхүүжилтээр Зүүн Туркестан (өнөөгийн Шинжан-Уйгар) руу хийх экспедицийн удирдагчаар томилогдсон байна. Тэрээр өөрөө түүх, археолог, хэлний судалгааг хариуцаж, топограф, одон орны болон нийгмийн судалгааг хариуцаж, аяллын гишүүн, цэргийн эмч Луи Вайан (*Louis Vaillant*), гэрэл зурагчин Шарль Нуэтт (*Charles Nouette*, 1869—1910) нарын хамт судалгааны аяллаар Парисаас 1906 оны 6-р сарын 17-нд гарсан байна. Экспедиц Хятадын Туркестан руу Москва, Ташкент хотуудаар төмөр замаар дамжин Андижан хүртэл явж, тэндээс Ош руу морь тэрэг хөлөглөн явжээ. Тэд Киргизийн өмнөд хэсгийн Алай уулсыг туулж, Талдыкийн даваа, Эркештамын давааг давж Хятадад хүрсэн байна. Экспедиц Дунхуанд хүрэхэд Пеллиот монгол, араб, перс, түрэг, төвөд, санскрит зэрэг хэлийг сурсан байсан нь Могао агуйн доторх Дуньхуанийн гар бичмэлийн доторх хятад бус олон зүйлийг судалж үзэхэд үнэлж баршгүй хэрэг болж байсан юм.

Пеллио 1909 оны 10-р сарын 24-нд Парист буцаж ирээд түүний болон Эдуард Шаванны эсрэг гүтгэлгийн кампанит ажлыг няцаахаар ирсэн байна. Дунгуаньд байхдаа Пеллиот олсон хамгийн үнэ цэнтэй баримт бичгүүдийнхээ талаар дэлгэрэнгүй бичиж, Европ руу шуудангаар илгээж, тэрээр буцаж ирээд хэвлүүлжээ. Тайландаа Пеллио олон гар бичмэлийн намтар, бичвэрийн өргөн хүрээний мэдээлэл, нарийн огноог оруулсан бөгөөд тэр тус бүрийг богино хугацаанд санан бичиж байхад түүний санах ой тогтоолт их тус болж байжээ. Энэхүү ой тогтоолт үнэхээр гайхалтай байсан. Пеллиогийн гайхалтай ой санамжийг олон хүмүүс гайхан биширдэг байжээ. 

Поль Пеллио Дэлхийн 1-р дайны үед Бээжинд Францын ЭСЯ-нд цэргийн атташегаар томилогдон ажиллаж байсан.

Тэрээр 1890 оноос гарсан хятад судлалын «T'oung Pao» сэтгүүлд 1920 оноос ерөнхий редактор байжээ.  «Journal Asiatique» (1922 оноос) сэтгүүлийн редакцийн зөвлөлийн гишүүнээр ажилласан. 

Дэлхийн 2-р дайны үеэр тэрээр Парист амьдарч францын "Эсэргүүцлийн хөдөлгөөн"-д оролцож байжээ.

1945 онд тэрээр хорт хавдраар нас барсан. Түүнийг нас барахад "Түүнгүйгээр хятад судлал /синологи/ өнчирлөө" гэж ярьдаг байв.

## Бүтээлүүд 
* Les influences iraniennes en Asie centrale et en Extrême-Orient // Revue d’Histoire et de Littérature Religieuses, N.S. 3, 1912, pp. 97–119.
* Chrétiens d’Asie Centrale et d’Extrême-Orient // T’oung Pao, 15, 1914.
* Les traditions manichéennes au Foukien // T’oung Pao, 22, 1923, pp. 193–208.
* Les Mongols et la Papauté // Revue de l’Orient chrétien, 3e sér. 3 (23), 1922/23, pp. 3–30; 4(24), 1924, pp. 225–335; 8(28),1931, pp. 3–84.
* Les systěmes d'écriture en usage chez les anciens Mongols // Asia Major, 1925, v. 2, fasc. 2.
* Oeuvres posthumes, v. 1—6, P., 1949—1960
* Histoire secréte des mongols. Paris, 1948.
* Notes sur Marco Polo, ed. L. Hambis, 3 vols., Paris 1959-63.
* Notes critiques d'histoire Kalmouke. Paris, 1960.

Ангилал:1878 онд төрсөн
Ангилал:1945 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:Парисын хүн
Ангилал:Францын аялагч
Ангилал:Францын түүхч
Ангилал:20-р зууны түүхч
Ангилал:20-р зууны аялагч
Ангилал:Монголч эрдэмтэн
Ангилал:Хятад судлаач
Ангилал:Турк судлаач
Ангилал:Хэл зүйч
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (командлагч)
Ангилал:Унгарын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Азийн Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн сурвалжлагч гишүүн
Ангилал:Бичээс ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн
Ангилал:Британийн Академийн гишүүн
Ангилал:Нидерландын Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн