open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нийгмийн бодлого

**Нийгмийн бодлого** нь тухайн нийгэм дэх хувь хүмүүсийн амьдрах нөхцөл, сайн сайхан байдлыг сайжруулахад чиглэсэн удирдамж, зарчим, хууль тогтоомж, үйл ажиллагааны тогтолцоог хэлнэ. Энэ нь амьдралын чанар, нийгмийн халамжтай холбоотой асуудлыг шийдвэрлэхийн зэрэгцээ халамжийн төр, нийгмийн үйлчилгээг судлах явдал юм.

Зарим мэргэжлийн болон их дээд сургуулиуд нийгмийн бодлогыг төрийн бодлогын дэд хэсэг гэж үздэг бол бусад мэргэжилтнүүд нийгмийн бодлого, төрийн бодлогыг ижил нийтийн ашиг сонирхлын төлөөх (эрүүл мэндийн салбарын Анагаах ухаан, анагаах ухааны докторын адил) хоёр тусдаа, хоорондоо өрсөлддөг арга барил гэж тодорхойлдог бөгөөд нийгмийн бодлогыг илүү цогц гэж үздэг төрийн бодлого юм. Их сургууль эдгээр шаардлагад  нийцсэн алийг нь ч гэсэн нийгмийн бодлого нь төрийн халамж, нийгмийн үйлчилгээг судлахаас эхэлдэг. Энэ нь хүний ​​амьдралын хэв маяг зэрэг хүний ​​сайн сайхны төлөөх амьдралын нөхцөл байдалд нөлөөлөх удирдамж, зарчим, хууль тогтоомж, холбогдох үйл ажиллагаанаас бүрддэг. Лондонгийн Эдийн засгийн сургуулийн Нийгмийн бодлогын танхим нь нийгмийн бодлогыг "нийгмийн хэрэгцээнд үзүүлэх нийгмийн хариу үйлдэлд дүн шинжилгээ хийдэг салбар дундын болон хэрэглээний сэдэв" гэж тодорхойлсон бөгөөд энэ нь оюутнууддаа онол, нотолгоог ойлгох чадварыг хөгжүүлэхийг эрмэлзэж эдийн засаг, социологи, сэтгэл судлал, газарзүй, түүх, хууль зүй, гүн ухаан, улс төрийн шинжлэх ухаан зэрэг нийгмийн шинжлэх ухааны өргөн хүрээний салбаруудаар судалдаг. Харвардын Их Сургуулийн Малколм Винерийн Нийгмийн бодлогын төвөөс нийгмийн бодлогыг "эрүүл мэнд, хүний ​​үйлчилгээ, эрүүгийн эрх зүй, тэгш бус байдал, боловсрол, хөдөлмөрийн салбар дахь төрийн бодлого, дадлага" гэж тодорхойлдог. Нийгмийн бодлогыг тухайн нийгэм дэх бараа, баялгийн хуваарилалт, хүртээмжийг бүрдүүлэх замаар нийгмийн гишүүдийн сайн сайхан байдалд нөлөөлөх үйл ажиллагаа гэж бас тодорхойлж болно. Нийгмийн бодлого нь ихэвчлэн буруу зохисгүй асуудлуудыг авч үздэг.

## Эшлэл
Ангилал:Нийгмийн бодлого
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ

**Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ** 

Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нь ажил олгогчдын хууль ёсны дагуу ажилчдаа төлж болох хамгийн бага цалин буюу ажилчид хөдөлмөрөө зарж болохгүй доод үнэ юм.  Ихэнх улс орнууд 20-р зууны эцэс гэхэд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний хууль тогтоомжийг нэвтрүүлсэн.  Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нь хөдөлмөрийн өртөгийг нэмэгдүүлдэг тул компаниуд ихэвчлэн концертын ажилчдыг ашиглах, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ бага эсвэл байхгүй газар руу шилжүүлэх эсвэл ажлын функцийг автоматжуулах замаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний хуулиас зайлсхийхийг хичээдэг.  Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний бодлого нь улс орон, тэр байтугай улс орон дотроо ихээхэн ялгаатай байж болох ба өөр өөр бүс нутаг, салбар, насны бүлгүүд өөрсдийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоодог.  Эдгээр өөрчлөлтөд амьжиргааны өртөг, бүс нутгийн эдийн засгийн нөхцөл, салбарын онцлог зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлдөг.

Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоох хөдөлгөөнийг ажил олгогчид хөлсний дэлгүүрт ажилчдын мөлжлөгийг таслан зогсоох зорилгоор анх санаачилсан бөгөөд тэдэнтэй шударга бус наймаа хийдэг гэж үздэг.  Цаг хугацаа өнгөрөхөд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг бага орлоготой гэр бүлүүдэд туслах нэг арга гэж үзэх болсон.  1894 онд Шинэ Зеландад гишүүдийнхээ хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоосон үйлдвэрчний эвлэлийн албадлагын гишүүнчлэлийг хэрэгжүүлэх орчин үеийн үндэсний хуулиуд батлагдсан. Хэдийгээр олон улсад хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний тухай хууль хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа ч хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний давуу болон сул талуудын талаар саналын зөрүүтэй байдаг.  Түүнчлэн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг шууд хуульчлах, эдийн засгийн үзүүлэлтэд тулгуурлан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тохируулдаг томъёолол тогтоох, ажил олгогч, ажилтны төлөөлөлтэй зөвшилцөн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоодог цалингийн зөвлөлтэй байх зэрэг янз бүрийн аргыг бодож хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг хэрэгжүүлэх боломжтой.
Биологийн өсөлт хөгжил

**Биологийн өсөлт хөгжил** гэдэг бол ургамал,  амьтаны өсөлт хөгжилийн үйл явцын талаарх судлагдахуун ухаан юм. Биологийн өсөлт хөгжил нь голдуу  сэргэн мандалтийн, бэлгийн бус, нөхөн үржихүйн биологи гэж дотор нь ангилдагаас гадна насанд хүрсэн хүний төлжих эд эсийн ялгаатай байдал болон өсөлт хөгжилийн талаарх мэдээллийг нэвтрүүлдэг. Хэтийн төлөвлөгөөнөөс дурдвал: Хамгийн чухал үйл явцад амьтаны үр хөврөлийн хөгжилтийг багтаадаг. Үүнд: Эсийн хэв маяг(бүс нутгийн тодорхойлолт болон эсийн ялгаралт) мөн эсийн ургалт хөгжил болон эсийн морфогенез талаар ухагдахуун багтдаг. Бүс нутгийн тодорхойлолтод дараах үйл явц хамаарна. Үүнд: Ижил эсүүд өөр хоорондоо нэг орон зайг үүсгэнэ. Энэ нь ерөнхийдөө цитоплазмыг тодорхойлогч хүчин зүйл ба өндгөн эс болон үр хөврөлийн үндсэн эсээс ялгарч байгаа гол шинж тэмдэгийн тодорхойлолт юм. Бүс нутгийн тодорхойлолт нь тухайн үйл явцаас ялгарсан эсийг дахин шинэчилэх боломжгүй байдаг гэхдээ эсийн бөөгнөрөл нь организм тус бүрийг эсвэл тодорхой нэгэн бүсийг хөгжүүлэх үүрэгтэй байдаг. Эдгээр нь тохирсон хэсгүүд дэх РНК-ийн молекулын биосинтезыг агуулдаг хүчин зүйлсийн онцгой нэгдэлтэй холбоотой
Дэмбэрэлдоржийн Мөнх-Од

**Дэмбэрэлдоржийн Мөнх-Од** (1983 онд Улаанбаатар хотноо төрсөн)- Монголын кино, театрын жүжигчин. Соёлын тэргүүний ажилтан.

## Боловсрол 
* **1990-2000 онд** нийслэлийн 53-р сургуулийг төгссөн.
* **2001-2005 онд** СУИС-ийг Хөгжимт театрын жүжигчин мэргэжлээр суралцаж төгссөн.

## Ажил 
* **2004 онд** “A-Capella” хамтлаг байгуулж, 2008 онд “A-Capella” хамтлагийн “A-Album” цомог гаргасан.
* **2006-2008 онд** “Хувьсал” продакшнд жүжигчин, 2008-2010 онд “Уран бүтээлийн нэгдүгээр нэгдэл”-д дуучин, жүжигчин, 2010-2012 онд “Оллоо” телевизэд Соёл урлагийн албаны даргаар ажилласан.
* **2012 оноос** “Их засаг” их сургуулийн Боловсрол, соёл урлагийн их сургуульд багш, “N11” дуу бичлэгийн студид дууны инженерээр ажилласан.
* **2022 оны** 1-р сараас УДЭТ-ын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
#### Тайзны уран бүтээл : 
* 2006 “Чамайгаа алдмааргүй байна” Саруул
* 2006 “Нэг л уучилъя” Од
* 2007 “Зургадугаар сар минь баяртай” Бүрхэг Дэндэв
* 2013 “Ромео, Жульетта хоёр” мюзикл Ромео
* 2014 “Хайр” Виктор
* 2020 онд “Анна Каренина” жүжгийн Сайд
* 2022 онд “Сычуаны сайн хүн” жүжгийн Доголон эрийн дүрийг тус тус бүтээсэн

#### Дэлгэцийн уран бүтээл : 
* 2007 “Сайн уу, амьдрал минь” МУСК Цэнгэл
* 2009 “Амьдралын амт” МУСК Аянга
* 2012 “Амьдрал чиний төлөө” ОАК Ахлах дэслэгч Гантөмөр
* 2013 “Хувь тавилангийн ээдрээ” ОАК Повийд
* 2013 “Эх орон дуудаж байна” МУСК Япон офицер
* 2014 “Өнөөдөр” МУСК Ананд
* 2016 “Рэкет” МУСК Сэргэлэн
* 2017 “Манан зүсэгч” МУСК Хатнаа
* 2017 “Бүсгүйчүүд хайрыг хүснэ” ОАК Баясгалан
* 2018 “37-р точка” ОАК Алуурчин
* 2019 “Онцгой эрх” МУСК Сайн эр
* 2019 “1990” МУСК Супер Сүхээ
* 2021 “Хавтаст хэрэг” ОАК Прокурор

## Гавьяа, шагнал 
• 2006 Монголын ардчилсан социалист залуучуудын холбооны “Алтан-Од” медаль

• 2017 Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан

## Цахим хуудас 
• Facebook

## Эх сурвалж 
Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Метрополитен Опера

**Метрополитен Опера** (англи. *Metropolitan Opera*, үгчилбэл. *Хотын дуурь*) — 1880 онд Хөгжмийн академи (англи. *Academy of Music*)-тай өрсөлдүүлж Нью-Йорк хотод байгуулагдсан дуурийн хамтлаг. 1966 оноос Линкольны урлагийн төвд Метрополитен Операд тусгайлан зориулан барьсан барилгад байрлаж ирсэн. Энэ бол дэлхийн хамгийн алдартай, нэр хүндтэй дуурийн театруудын нэг юм. Ихэнхдээ "The Met" гэж товчилж нэрлэдэг байна.

"Метрополитен-опера хаус" компанийн хөрөнгөөр ​​байгуулагдсан бөгөөд баян чинээлэг пүүс, хувь хүмүүс ивээн тэтгэдэг.

Театр жилийн долоон сар буюу 9-р сараас 4-р сар хүртэл тоглолттой байдаг. Долоо хоногийн ням гаргаас бусад өдөр ямар нэг тоглолт үзүүлдэг. Бямба гарагт өдрийн болон үдшийн хоёр тоглолт үзүүлдэг байна. 5-р сараас 6-р сар хүртэл театр өөрөө аялан тоглолт хийдэг юм. Нэмж дурдахад, 7-р сард театр нь Нью-Йорк хотын цэцэрлэгт хүрээлэнгүүдэд үнэ төлбөргүй тоглолт үзүүлж маш олон хүний анхаарлыг татдаг байна.

Театрын найрал хөгжимчид болон найрал дуучид байнгын ажилтай, харин гоцлол дуучид болон хөгжмийн удирдаачдыг улирлын гэрээгээр эсвэл 1-2 удаагийн тодорхой тоглолтод урьж оролцуулдаг байна. Уламжлал ёсоор дуурийг эх хэлээр нь тоглодог бөгөөд англи, испани, герман хэлээр хадмал орчуулга дагалдуулдаг бөгөөд итали хэлээрх дуурь нь итали хадмалтай байдаг. Танхимын суудал бүр нь урд талын суудлын ард байрладаг дэлгэц дээр үзэгчийн сонгосон хадмал орчуулга гардаг юм. Урын сан нь үндсэндээ дэлхийн сонгодог бүтээлээс бүрддэг.

## Түүх 
"Метрополитен Опера" компани нь 1880 онд байгуулагдсан бөгөөд Бродвэй дэх Кливленд Кадийн барьсан Дуурийн театрт байрладаг байсан. 1892 оны 8-р сарын 27-нд гарсан гал түймрээс барилга ихээхэн сүйдсэн. Сэргээн босголтын ажил дууссаны дараа театр дахин нээгдэж, 1966 он хүртэл тус барилгыг ашигласан. Сүүлд 1962 онд компанийн удирдлагууд дуурийн театрыг шинэ байранд шилжүүлэхээр шийджээ.

1966 оны 9-р сард тус компани бусад арван хоёр байгууллагын хамт Манхэттэн дэх Линкольны урлагийн төв дахь шинэ байранд нүүжээ. Тус танхим нь 3900 үзэгчийн ​​суудалтай. Гайхамшигтай хөшиг нь хэдэн зуун кг жинтэй бөгөөд цэвэр торгон хатгамал, чимэглэгдсэн байдаг. Тайзны тоног төхөөрөмжийг Германы Герриц компанид үйлдвэрлэсэн. Үндсэн тайзнаас гадна гурван туслах тайз байдаг. Театрын дотоод ханыг Марк Шагалын монументаль фрескээр чимэглэсэн байдаг.

Метрополитен Операг 1883 оны 10-р сарын 22-нд Чарльз Гуногийн "Фауст" дууриар нээсэн. 1966 оны 9-р сарын 16-нд Линкольны урлагийн төвд шинэ дуурийн театрын нээлт Самуэл Барберын "Антоний ба Клеопатра"-гаар нээлтээ хийсэн байна.

20-р зууны эхэн үеэс эхлэн "Метрополитен Опера" театрыг Венийн дуурь, Милан дахь Ла Скала театрын хамт дэлхийн тэргүүлэгч дуурийн тайз гэж үздэг болсон.

Ангилал:Дуурийн театр
Ангилал:1880 онд байгуулагдсан
Ангилал:Пибоди шагналтан
Венийн дуурийн театр

**Венийн дуурийн театр** (герман. *Wiener Staatsoper*, англи. *Vienna State Opera,* 1918 оноос өмнө *Венийн ордны дуурь*) —Австри улсын Вена хот дахь дэлхийн дууриудын төвийн нэг болсон театр.  Венийн филармонийн гишүүдийг Венийн дуурийн театрын найрал хөгжимд элсүүлж авдаг. Энэхүү байшинд Венийн улсын балет мөн байралдаг бөгөөд жил бүр Венийн бүжгийн багт наадмын (англи. *Vienna Opera Ball* ) зохион байгуулдаг.

## Түүх 
Вена дахь ордны дуурь 17-р зууны дунд үеэс үүссэн байна. 1861 онд архитекторч Август Зикард фон Зикардсбург, Эдуард ван дер Нюлл нарын бүтээсэн Венийн дуурийн барилгыг барьж эхэлжээ. Дуурийн театрын нээлт 1869 оны 5-р сарын 25-нд болж эзэн хаан Франц Жозеф, гэргий Элизабет нар оролцсон бөгөөд энэ өдөр В.А.Моцартын "Дон Жуан" дуурийг тоглосон. 1918 он хүртэл театр нь Хабсбургийнхны ивээлд байсан бөгөөд Венийн ордны дуурийн театр (герман. *Wiener Hof-Operntheater*) гэж нэрлэгддэг байв. 

1945 оны 3-р сарын 6-нд дэлхийн 2-р дайны үеэр Америкийн нисэх хүчний бөмбөгдөлтөөс театрын барилга хэсэгчлэн сүйрчээ. Сэргээн засварлах ажил 1955 он хүртэл үргэлжилсэн бөгөөд эцэст нь 1955 оны 11-р сарын 5-нд Людвиг ван Бетховены бүтээсэн цорын ганц "Фиделио" (К. Боем удирдсан) дууриар театр нээлтээ хийсэн. Үүний зэрэгцээ Венийн дуурийн театрт жил бүр Багт наадам тоглодог уламжлал сэргээсэн юм.

## Удирдлага 
Хөгжимчид, найруулагчид, ялангуяа 20-р зууны хоёрдугаар хагаст мэргэжлийн удирдагчид Венийн дуурийнзахиралаар ажиллаж байв. Венийн дуурийг удирдаж байсан шилдэг хөгжимчдийн дунд Густав Малер (1897-1907), Феликс Вайнгартнер (1908-1911, 1935-1936), Франц Шалк (1919-1929, Ричард Краусс (1924), Клеменс, (1929 -1934), Карл Бөм (1943-1945 ба 1954-1956), Герберт фон Каражан (1956-1964), Лорин Маазел (1982-1984) нар байжээ.

1986-91 онд тус театрын захиралаар К.Х.Дрезе, хөгжмийн найруулагчаар Клаудио Аббадо ажиллаж байжээ. 1991-1992 онд захиралаар алдарт дуучин Эберхард Вахтер ажиллаж байжээ. 1992-2010 онд захиралаар Иоан Холендер, хөгжмийн найруулагчаар Сэйжи Озава ажиллаж байсан ажээ.

2010-2020 онд Венийн дуурийн захиралын үүргийг францын удийн засагч Доминик Мейер (Dominique Meyer), бүжиг дэглээч Мануэль Легрис нар гүйцэтгэсэн. 2010-2014 онд хөгжмийн найруулгыг удирдаач Франц Велсер-Мөст гүйцэтгэсэн. 2014 оны 9-р сараас хойш хөгжмийн найруулагчийн орон тоо сул байсан. 

2020 оноос Богдан Рошчич (Bogdan Roščić) Венийн дуурийн театрын дарга болжээ. Тэрээр бүжиг дэглээч Мартин Шляпфер, хөгжмийн найруулагч- удирдаач Филипп Жордан нарыг тус компанид авчирсан бөгөөд тэд 2025 онд ажлаа өгөхөөр болжээ. Үүний зэрэгцээ Богдан Рошчичтэй байгуулсан гэрээг 2030 он хүртэл сунгасан.

**Албан ёсны цахим хаяг**: https://www.wiener-staatsoper.at/en/
Үнийн дээд хязгаар

**Үнийн дээд хязгаар** эсвэл **үнийн тааз** нь бүтээгдэхүүн, бараа, үйлчилгээнд хэр өндөр үнэ ногдуулахыг засгийн газраас эсвэл бүлгээс тогтоосон үнийн хяналт буюу хязгаар юм. Засгийн газар бараа бүтээгдэхүүнийг хэт үнэтэй болгож болзошгүй нөхцөл байдлаас хэрэглэгчдийг хамгаалахын тулд үнийн дээд хязгаарыг ашигладаг. Ийм нөхцөл байдал нь инфляци өндөр байх үед, хөрөнгө оруулалтын хөөс үүсэх, эсвэл тухайн бүтээгдэхүүнийг монопол өмчлөх үед үүсч болох бөгөөд энэ бүхэн нь хяналтгүй урт хугацаанд тогтоогдвол асуудал үүсгэж улмаар хомсдолд хүргэдэг. Хэрэв засгийн газар үнийн дээд хязгаарыг бодитой бус тогтоосноор бизнес дампуурч, хувьцааны уналт, бүр эдийн засгийн хямралд хүргэдэг бол цаашдын асуудал үүсч болно. Нөгөөтэйгүүр, үнийн дээд хязгаар нь корпорациудыг үнийг өсгөх, эсвэл засгийн газрын нийгэмд сөрөг үр дагаврыг бий болгох үнийг тогтоохоос урьдчилан сэргийлэх эрхийг засгийн газарт өгдөг.

Үнийн дээд хязгаарыг ихэвчлэн засгийн газраас тогтоодог ч компаниуд гэх мэт төрийн бус байгууллагууд, тухайлбал, дахин худалдах үнийг барих практикт хэрэгжүүлдэг үнийн дээд хязгаар байдаг. Дахин борлуулах үнийн засвар үйлчилгээ хийснээр үйлдвэрлэгч болон түүний борлуулагчид үйлдвэрлэгчийн бүтээгдэхүүнийг тодорхой үнээр (дахин худалдах үнийн засвар үйлчилгээ), үнийн дээд хязгаараас доош буюу түүнээс доогуур үнээр (дахин борлуулах үнийн дээд хэмжээ) эсвэл доод үнээс дээш үнээр борлуулахыг үйлдвэрлэгч болон түүний борлуулагчид хүлээн зөвшөөрдөг.

## Мөн үзэх
Далд эдийн засаг

Ангилал:Үнийн хяналт
Ангилал:Үнийн бодлого
Аяндаа дэг журам

Аяндаа дэг журам
Шинжлэх ухаанд аяндаа дэг журмыг өөрөө зохион байгуулах гэж мөн нэрлэдэг энэ нь замбараагүй байдал гарч ирж буй мэт санагдах явдал юм. "Өөрийгөө зохион байгуулалт" гэсэн нэр томъёог ихэвчлэн бие махбодийн өөрчлөлт, биологийн үйл явцад ашигладаг харин "аяндаа дэг журам" гэдэг нь ихэвчлэн төлөвлөлтөөр дамжуулан дэг журам бий болгохыг санаатайгаар оролддоггүй, хувийн ашиг сонирхол бүхий хүмүүсийн нэгдлээс үүдэлтэй нийгмийн сүлжээн дэх янз бүрийн нийгмийн захиалга бий болохыг тодорхойлоход хэрэглэгддэг. Аяндаа дэг журам эсвэл өөрөө зохион байгуулалтаар хөгжсөн системийн жишээнүүд Дэлхий дээрх амьдралын хувьсал, хэл, болорын бүтэц, Интернет, Википедиа, чөлөөт зах зээлийн эдийн засаг орно.

Эдийн засаг, нийгмийн шинжлэх ухаанд аяндаа үүсэх эмх цэгцийг Хайек “хүний ​​хийц биш, хүний ​​үйл ажиллагааны үр дүн” гэж тодорхойлсон байдаг.

Эдийн засгийн шинжлэх ухаанд аяндаа дэг журам гэдэг нь "хамгийн их магадлалтай нь амьд үлдэх" байгалийн шалгарлын үйл явцад захирагдаж, хувьсан өөрчлөгдөж, оршин тогтнох магадлал өндөртэй, хувийн ашиг сонирхол бүхий хүмүүсийн тэнцвэрт зан үйл гэж тодорхойлсон байдаг.
Турандот

**Турандот** дуурь (итал. *Turandot*) — Италийн зохиолч Карло Гоцци-гийн үлгэрийн зохиолоор алдарт хөгжмийн зохиолч Жакомо Пуччини-гийн 3 бүлэг, 5 үзэгдэлтэй дуурь юм. Либретто буюу цоморлогийг Жузеппе Адами, Ренато Симони нар бичжээ.

Анхны тоглолт 1926 оны 4-р сарын 25-нд Милан хотод Ла Скала-д болсон. Пуччини 1924 онд дуурийг дуусгахаасаа өмнө нас барсан бөгөөд дараа нь Турандотын бүх үзүүлбэрүүд зохиолчийн ноорог дээр үндэслэн Франко Альфано төгсгөлийн хэсгийг дуусгаж бичсэн байна. 

Аль 1926 онд Турандот дуурийг дэлхийн олон хотод (Ром, Буэнос-Айрес, Рио-де-Жанейро, Дрезден, Вена, Берлин, Брюссель, Нью-Йорк) тоглож, 1927 онд Каир, Берн, Лондон, Прага, Будапешт, Стокгольмд тавьж байжээ. 1960-аад оны үеийн уран сайхны болон шүүмжлэлийн хувьд хамгийн амжилттай бүтээлүүд нь Турандот гүнжийн дүрд "Шведийн Валькири" Биргит Нилссон, Калафын дүрд "теноруудын хунтайж" Франко Корелли нарын дуулсанаар байсан гэдэг. 

## Дүрүүд 
## Турандот дуурь Монголд 
Монголын Дуурь бүжгийн эрдмийн театр уг дуурийг анх 1990 онд тавьж удирдаач Жагваралын Бүрэнбэх удирдсан байна.
Уугуул иргэдийн газрын эрх

Уугуул иргэдийн газрын эрх гэдэг нь гол төлөв колоничлогдсон орнуудад байгаа уугуул иргэдийн газар нутаг, байгалийн баялгийг дангаар нь эсвэл хамтад нь эзэмших эрх юм. Газар ба баялагтай холбоотой эрх нь уугуул иргэдийн хувьд газар нутгийн шашин шүтлэгийн ач холбогдол, өөрийгөө тодорхойлох, өвөрмөц байдал, эдийн засгийн хүчин зүйл зэрэг олон шалтгааны улмаас үндсэн чухал ач холбогдолтой юм. Газар бол эдийн засгийн томоохон хөрөнгө бөгөөд зарим уугуул нийгэмд газар ба далайн байгалийн баялгийг ашиглан өрхийн аж ахуйнхаа үндэс суурийг бүрдүүлдэг (эсвэл бүрдүүлдэг) тул өмчлөх эрэлт хэрэгцээ нь эдгээр нөөцөд хүртээмжтэй байх хэрэгцээ шаардлагаас үүдэлтэй. Газар нь өв залгамжлалын чухал хэрэгсэл эсвэл нийгмийн статусын бэлгэдэл байж болно. Австралийн олон уугуул ард түмний дунд гэх мэт олон уугуул нийгэмд газар нутаг нь тэдний сүнслэг байдал, итгэл үнэмшлийн тогтолцооны чухал хэсэг юм.

Уугуул иргэдийн газрын нэхэмжлэлийг колоничлолын эхэн үеэс эхлэн үндэсний болон олон улсын түвшинд янз бүрийн түвшинд амжилттай шийдвэрлэж ирсэн. Ийм нэхэмжлэл нь олон улсын эрх зүй, гэрээ хэлэлцээр, нийтлэг эрх зүй, дотоодын үндсэн хууль, хууль тогтоомжийн зарчимд үндэслэсэн байж болно. Аборигенчуудын цол (мөн нутгийн уугуул цол, уугуул цол болон бусад нэр томьёо гэж нэрлэдэг) нь уугуул иргэдийн газар нутгийн эрх нь суурьшсан колоничлолын үед тусгаар тогтнолоо хүлээн авсны дараа ч хадгалагдан үлддэг тухай нийтлэг хуулийн сургаал юм.
Санхүүгийн зах зээл

**Санхүүгийн зах зээл** (англи. *Financial market*) гэдэг нь үнэт цаас, үнэт металл, валют болон бусад хөрөнгө оруулалтын хэрэгслийг зээлэх, гаргах, худалдан авах, худалдахтай холбоотой эдийн засгийн харилцааны тогтолцоо юм. 

Үнэт цаас дотор санхүүгийн зах зээлд түүхий эд гэж нэрлэгддэг хувьцаа, бонд, түүхий эд, үнэт металлууд багтдаг. "Зах зээл" гэсэн нэр томъёог заримдаа бирж, санхүүгийн үнэт цаасны арилжааг хөнгөвчлөх байгууллагууд, тухайлбал хөрөнгийн бирж, түүхий эдийн бирж гэх мэтчилэн ашигладаг. Энэ нь бодит байршил Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж (NYSE), Лондоны хөрөнгийн бирж (LSE), Йоханнесбургийн хөрөнгийн бирж JSE Limited (JSE), Бомбей хөрөнгийн бирж (BSE), Энэтхэгийн үндэсний хөрөнгийн бирж (NSE) эсвэл NASDAQ гэх мэт цахим систем нь хувьцааны арилжааны ихэнх хэсэг нь бирж дээр явагддаг, корпорацийн үйл ажиллагаа (нэгдэх, хуваагдах) нь биржийн гадна байдаг бөгөөд ямар ч шалтгаанаар аливаа хоёр компани эсвэл хүмүүс хувьцаагаа зарахыг зөвшөөрч болно. 

Валют, бондын арилжаа нь үндсэндээ хоёр талын зарчмаар явагддаг ч зарим бондууд хөрөнгийн бирж дээр арилжаалагддаг бөгөөд хүмүүс эдгээрт зориулж цахим системийг бий болгож байна. НҮБ-ын Тогтвортой хөгжлийн 10-р зорилт зэрэг дэлхийн санхүүгийн зах зээлийн зохицуулалт, хяналтыг сайжруулах зорилготой дэлхийн санаачилгууд бас бий.
Гомбосүрэнгийн Мөнхжаргал

## Намтар 
**Гомбосүрэнгийн Мөнхжаргал** нь 1985 онд Улаанбаатар хотод төрсөн.

## Боловсрол 
* **2002 онд** нийслэлийн 5-р сургуулийг төгссөн.
* **2002-2006 онд** СУИС-ийг доктор, профессор Н.Ганхуягийн удирдлагад жүжигчин мэргэжлээр төгссөн.
* **2015-2016 онд** Удирдлагын академийг төрийн удирдлагын менежер, хүний нөөц мэргэжлээр дүүргэсэн.

## Ажил 
* **2005-2008 онд** “Шинэ үе” продакшнд жүжигчнээр ажиллаж, 2009 оноос “Сүлд соёл” ХХК үүсгэж байгуулсан. Мөн 2015 онд “Мөнхий соёлын гүүр” ТББ байгуулан, хамтлаг, дуучдын 100 гаруй клип, байгууллага, хувь хүний 60 гаруй реклам, 10-аад шоу концерт, бүрэн хэмжээний болон богино хэмжээний кинонууд бүтээсэн.
* **2012 оноос** Монголын анхны абсурд театр болох “Blackbox”-т жүжигчнээр ажилласан.
* **2022 оны** 1-р сараас УДЭТ-ын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
#### Тайзны уран бүтээл : 
* Д.Боголавский “Хүн хүний хайр” жүжиг Цогтоо /”Blackbox” театр/
* Э.Ионеско “Хирс” жүжиг Бодарт, настай эр /”Blackbox” театр/
* Р.Агутагава “Ширэнгэнд” жүжиг Түлээчин эр /”Blackbox” театр/
* С.Беккет “Краппын сүүлчийн бичлэг” моно жүжиг
* Дюренматт “Хатагтайн айлчлал” жүжиг Цагдаагийн дарга, ламтан /”Blackbox” театр/
* “Толин хул” жүжиг Толин хулын эзэн /”Blackbox” театр/
* С.Беккет “Годог хүлээхүй” жүжиг Эстрагон /”Blackbox” театр/
* Пабло Неруда, А.Рыбников “Үхэл ба хайр” рок опера жүжиг Гурван хуруут /”Blackbox” театр/
* С.Беккет “Үг+үгүй=1” моно жүжиг
* С.Беккет “Үг+үгүй=2” жүжиг А дүр
* Игорь Тарасевич “Заратустра” философийн жүжиг Хамба ламтан, Шидловски эмч, Вагнер хөгжмийн зохиолч /”Blackbox” театр/
* Гириш Карнад “Хэмхэрхий дүрснүүд” моно жүжиг
* П.Баярсайхан “Хүн гөрөөс” хоёр хүний жүжиг Дэлэг /”Bee” театр/
* Б.Брехт “Сычуаны сайн хүн” гротеск драм Мужаан /УДЭТ/
* Л.Толстой “Анна Каренина” Элчин сайд /УДЭТ/  дүрүүдийг тус тус бүтээсэн.

#### Дэлгэцийн уран бүтээл : 
* “Үнэнээс хол” МУСК
* “Даатгал” УСК /Өювөрмонгол/
* “Зэрлэг агийн үнэр дундуур” МУСК
* “Хавтаст хэрэг” ОАК
* “Өвөөгийн хайр” ОАК

#### Найруулагчаар : 
* Б.Лхагвасүрэн “Тамгагүй төр” түүхэн жүжиг /”Hero” энтертайнмент/ – туслах найруулагч
* Б.Мөнх-Амьдрал “Миний аав супер баатар” хүүхдийн жүжиг /УДЭТ/ – туслах найруулагч
* Б.Брехт “Сычуаны сайн хүн” гротеск драм /УДЭТ/ – ассистент найруулагчаар
* “Итгэл” ОАК -найруулагч
* “Сэнсэн манан” УСК /Монгол-Өвөрмонгол/ -найруулагч
* “Хөндий” богино хэмжээний кино – найруулагч
* “Шар бүрий” богино хэмжээний кино – найруулагч
* “Сав” богино  хэмжээний кино – найруулагч
* “Дэлхийн жүжигчин Г.Гомбосүрэн” баримтат кино – найруулагч

## Гавьяа, шагнал 
• 2023 онд - Монгол Улсын Соёлын Тэргүүний ажилтан

## Цахим холбоос 
• Facebook

## Эх сурвалж 
• Улсын Драмын Эрдмийн Театрын албан ёсны хуудас
2028 оны Зуны Олимп

**2028 оны зуны олимп** (, ), албан ёсоор **Зуны олимпын XXXIV наадам** нь 2028 онд АНУ-ын Лос-Анжелес хотод зохиогдох зуны олимп юм.

## Эшлэл
Ангилал:Олимп
Электрон инженерчлэл

## Электрон инженерчлэлийн түүх        
Чамберийн хорь дугаар зууны толь бичиг(1972)-т  электроныг “Вакум, хий, хагас дамжуулагч дотор цахилгаан гүйдэл дамжуулах шинжлэх ухаан, технологи, тэдгээрт суурилсан төхөөрөмж”  гэж тодорхойлдог.       

Электрон инженерчлэл нь 19-р зууны сүүлч үеийн телеграфын эрин үе, 20-р зууны эхэн үеийн радио, телефон эрин үед гарсан технологийн дэвшилтийн улмаас хөгжсөн. Хүмүүс технологийн хөгжлийн улмаас радиог анх хэрэглэж эхэлсэн ба 1920- оод онд нэвтрүүлэгт  орсон хүмүүс Дэлхийг 1-р дайны эхэн үед сонирхогчид болжээ. Орчин үеийн электрон инженерчлэл нь  утас, радио, телевизийн тоног төхөөрөмжийн хөгжил болоод дэлхийн 2-р дайны үеийн радар, долгион,  харилцааны систем ба зэвсэг,  зэвсгийн хөгжлийн үр дүнд бий болсон. Дайны жилүүдэд электрон инженерчлэл нь радио инженерчлэл хэмээдэг байсан. Электрон гэдэг үг нь 1940-д онд, электрон инженерчлэл нь 1950-д оны сүүлийн үеэс ашиглагдсан.        

Радио, телевиз, телефон утасны тоног төхөөрөмжийн салбарт томоохон корпорацууд үүсэж, тэдгээрийн цахим лабораториуд (жишээлбэл,Bell labs ) хэд хэдэн технологийн дэвшилт бий болгосон. 1948 онд анхны транзистор, 1959 онд нэгдсэн хэлхээний чип, 1959 онд металл-оксид хагас дамжуулагч транзисторууд хувьсгал хийжээ.
Баасанбуугийн Шинэбаяр

## Намтар 
**Баасанбуугийн Шинэбаяр** нь 1992 онд Дорноговь аймагт төрсөн.

## Боловсрол 
• **2013 онд** Соёл Урлагийн их сургуулийг жүжигчний мэргэжлээр төгссөн.

## Ажил 
• **2014 оноос** хойш Улсын Драмын Эрдмийн театрын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажиллаж байна

## Уран бүтээл 
#### Тайзны уран бүтээл 
* У.Шекспир “Ромео, Жульетта” Ромео
* Ш.Гүрбазар “Жаргаагүй нар” Нацагдорж
* С.Михалков “Бардам туулай” Бардам туулай
* Б.Цогнэмэх “Тэнгэрийн хүү” Аравт
* Б.Шүүдэрцэцэг “Домогт Ану хатан” Элч
* Д.Равжаа “Саран хөхөө” Хөтлөгч, Дэрмэ түшмэл
* Д.Намдаг “Оролмаа эх” Олны хэсэг
* У.Шекспир “Гамлет” Гильденштрен
* В.Хыго “Парисын Дарь эхийн сүм” Залуу лам
* Т.Габбе “Үнсгэлжин” Түшмэл
* С.Драгунсгая “Онц сурлагатнууд орохыг хориглоно” Эмээ
* М.Сервантес “Кихот ноён” Янгус, Мөргөлчин
* Б.Лхагвасүрэн “Тамгагүй төр” Олны хэсэг
* Ч.Түвшин “Норовын намтар” Математикийн дэвтэр
* Софокл “Эдип хаан” олны хэсэг
* Л.Н.Толстой “Адууны түүх” Офицер, Жанжаа
* О.Элбэгтөгс “Надтай үлдээч” Хосбаяр
* Л.Н.Толстой “Анна Каренина” Офицер
* Б.Брехт “Сычуаны сайн хүн” Шу Фу
* Н.Гоголь “Тоглоомчид” Ихарев
* Б.Лхагвасүрэн “Тамгагүй төр” Хүчир
* Л.Н.Толстой “Анна Каренина” Константин Левин
* Б.Цогнэмэх “Тэнгэрийн хүү” Модун Шаньюй

#### Дэлгэцийн уран бүтээл 
* 2014 он “Хязгааргүй” МУСК
* 2015 он “Аав” МУСК
* 2015 он “Учрал” МУСК
* 2016 он “Атганд үлдсэн эрдэнэ” МУСК
* 2016 он “Намайг хайрла” МУСК
* 2016 он “Цагаан хадаг” МУСК
* 2016 он “Нүдээ аниад төсөөл” МУСК
* 2017 он “Хуримын даашинзтай бүсгүй” МУСК
* 2018 он “Тэрбумын хэрэг” МУСК
* 2022 он “Хөх тавилан” МУСК
* 2022 он “Тэгри чину” МУСК

## Гавьяа, шагнал 
* 2016 Монголын залуучуудын холбооны “Хөдөлмөрийн алдар” цол тэмдэг
* 2016 Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын яамны “Жуух бичиг”
* 2018 Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан

## Цахим хуудас 
• Facebook

## Эх сурвалж 
Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Тайванбаатарын Сэргэлэн

**Тайванбаатарын Сэргэлэн** (1988 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монголын жүжигчин юм.

## Боловсрол 
* 1996-2006 онд “Монгени” цогцолбор сургуульд суралцаж төгссөн.
* 2010-2014 онд Соёл Урлагийн Их сургуулийг жүжигчний мэргэжлээр төгссөн.

## Ажил 
Сэргэлэн 2016 оны 12-р сараас Улсын Драмын Эрдмийн театрын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
#### Тайзны уран бүтээл 
* 2016 онд Ш.Гүрбазар “Жаргаагүй нар” жүжгийн Олны хэсэг
* 2017 онд У.Шекспир “Ромео Жульетта” жүжгийн Живанни
* 2017 онд У.Шекспир “Гамлет” жүжгийн Олны хэсэг
* 2017 онд Ю.Хюго “Парисын дарь эхийн сүм” жүжгийн Олны хэсэг
* 2017 онд С.Михалков “Бардам туулай” жүжгийн Олны хэсэг
* 2017 онд Л.Толстой “Адууны түүх” жүжгийн Азарга
* 2017 онд Б.Цогнэмэх “Тэнгэрийн хүү” жүжгийн Арваадай
* 2017 онд Я.Баяраа, Б.Хишигзаяа “Царцаа Намжил” жүжгийн Ламхай чөтгөр
* 2018 онд Ч.Түвшин “Норовын намтар” жүжгийн Тамын хүү
* 2018 онд Б.Шүүдэрцэцэг “Домогт Ану хатан” жүжгийн Цэвээнравдан
* 2018 онд Д.Төрбат “Харц хатан” жүжгийн Хиа
* 2018 онд М.Сервантес “Кихот ноён” жүжгийн Олны хэсэг
* 2018 онд С.Жаргалсайхан “Тэмүүжин” жүжгийн Бэгтэр
* 2018 онд Ш.Гүрбазар “Надаар тоглосон хайр” жүжгийн Архичин
* 2018 онд К.Людвиг “Оддын өвчин” жүжгийн Сондерс
* 2018 онд Э.Оюун, С.Нинжбадгар “Би эндээс явахгүй” жүжгийн Дорлиг
* 2019 онд О.Элбэгтөгс “Надтай үлдээч” жүжгийн Зоригт
* 2019 онд Ц.Балдорж “Хайрын виз” жүжгийн Жаргал
* 2019 онд У.Шекспир “Ромео Жульетта” жүжгийн Антонио Капулетти
* 2020 онд Л.Н.Толстой “Анна Каренина” жүжгийн Алексей Вронский
* 2021 онд Б.Цогнэмэх “Хаадын хаан. Андгай” жүжгийн Алтан
* 2022 онд Жон Патрик “Опал”  жүжгийн Брэдфорд Винтер /”Orfey” театр/
* 2023 онд У.Шекспир “Ромео Жульетта” жүжгийн Тибальт
* 2023 онд С.Жаргалсайхан “Шөнө дундын бүжиг” Хавх /”Orfey” театр/
* 2024 онд Л.Н.Толстой “Анна Каренина” жүжгийн Алексей Вронский
* 2024 онд Б.Цогнэмэх "Тэнгэрийн хүү" жүжгийн Арваадай хунтайж

#### Дэлгэцийн уран бүтээл 
* “Замбуулин дуусах болоогүй”
* “Тавилан-2”
* “Үнэр”
* ”Халуун Зүрх”
* “Манан”
* “Ахан дүүс” олон ангит кино
* “Suits” олон ангит кино

## Гавьяа, шагнал 
* 2018 онд “Тэргүүний залуу” медаль
* 2020 онд “Хөдөлмөрийн алдар” цол, тэмдэг
* 2022 онд Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан

### Бусад 
* Улсын их баяр наадмын нээлт /2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021/
* “Бид мартахгүй-Алтан тайзны эзэд” хүндэтгэлийн тоглолт /2016, 2017, 2018, 2019, 2020/
* Ардын жүжигчин С.Сарантуяагийн “Зүрхнээс зүрхэнд” уран бүтээлийн цэнгүүн
* МУГЗ Б.Баатар найруулагч агсны “Найруулагч Б.Баатар” хүндэтгэлийн тоглолт
* Найруулагч Г.Доржсамбуу агсны “Тэнгэр мэднэ” хүндэтгэлийн тоглолт

## Эх сурвалж 
*Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Центроcом

Эсийн биологийн хувьд центросом нь эсийн микротубулуудыг зохион байгуулдаг гол газар болох органелл юм.Түүнчлэн энэ нь эсийн хуваагдлын мөчлөгийг зохицуулдаг бөгөөд энэ нь нэг хэсгийг хоёр хуваах хүртэл үе шатуудыг зохицуулдаг.
Центросомыг 1883 онд Эдуард Ван Бенеден нээсэн бөгөөд дараа нь 1888 онд Теодор Бовери нэрлэн тайлбарлажээ.
Центросом нь зөвхөн амьтны эсэд үүсдэг.Мөөгөнцөр,ургамал нь микро гуурсан хоолойг зохион байгуулахын тулд буёад бүтцийг ашигладаг.Хэдийгээр цинтросом нь амьтны эсийн үр дүнтэй митозын эсийн гол үүрэг  гүйцэтгэдэг боловч энэ нь зайлшгүй биш юм.
Центросом нь хоорондоо зөв өнцгөөр байрладаг хоёр центриолоос бүрдэнэ. Центриол нь уургийн хэлбэргүй массаар хүрээлэгдсэн байдаг.
Центросомын үүрэг:Центросомыг эсийн мөчлөгт нэг л удаа хуулбарладаг. Охин эс бүр хоёр центриол агуулсан нэг центросомыг өвлөн авдаг. Центросом нь эсийн мөчлөгийн интерфазын үед хуулбарлагддаг. Митозын профазын үед центросомууд эсийн эсрэг туйл руу шилждэг. Дараа нь хоёр центросомын хооронд митозын нуруу үүсдэг. Хуваагдсаны дараа охин эс бүр нэг центросом хүлээн авдаг.
Митоз үүсэхийн тулд центросом шаардлагагүй. Центросомыг лазераар туяарах үед митоз нь ердийн замаар явагддаг. Центросом байхгүй үед булны микротубулууд төвлөрч, хоёр туйлт гол үүсгэдэг
Сэнгэдоржийн Ариунжаргал

## Намтар 
**Сэнгэдоржийн Ариунжаргал** нь 1985 онд төрсөн.

## Боловсрол 
* **2003-2007 онд** СУИС-ийг жүжигчин, найруулагчагч мэргэжлээр төгссөн.

## Ажил 
* **2006-2007 онд**  УДЭТ-т “Театр” студийн жүжигчнээр ажилласан.
* **2007-2022 он** Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театрт драм ангийн багш, найруулагч, уран сайхны удирдагч, даргаар ажилласан. 
* **2023 оноос** УДЭТ-ын Уран бүтээлийн хэлтэст туслах найруулагчаар ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
#### Жүжигчнээр : 
* Ч.Ойдов “Далан худалч” дуулалт жүжиг Тунгалаг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Ц.Гүнсэн “Галын дөл өөдөө” жүжиг Ану хатан /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Н.Сэнгэдорж “Музей амилсан нь” жүжиг Цэгээнээ /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Н.Сүхдорж “Галдан бошгот хаан” жүжиг Амударья /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Д.Жүгдэрбарам “Заавал эдлэх хайр”жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Карло Гольдони “Хоёр эзний ганц зарц” жүжиг Клариче /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Жек Лондон “Мартин Иден” жүжиг Руфь /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Ж.Мольер “Бэрд” жүжиг Лусия /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Л.Толстой “Анна Каренина” жүжиг Сайдын эхнэр /УДЭТ/
* Ц.Балдорж “Хайрын виз” уянгын драмын жүжиг Дулмаа /УДЭТ/
* Т.Султан “Тоорил хан” түүхэн жүжиг Аймалжин хатан /Баян-Өлгий аймгийн Хөгжимт драмын театр/

#### Найруулагчаар : 
* Д.Урианхай “Төрөхөөс өмнө үхэхээс хойно” жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* А.Толстой “Алтан түлхүүр ба Буратиногийн адал явдал” хүүхдийн жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Б.Шүүдэрцэцэг “Цэцгийн амь” хүүхдийн жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Джанни Родари “Чипполино” хүүхдийн жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Карло Гольдони “Хоёр эзний ганц зарц” жүжиг жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Ж.Мольер “Аргагүйн эрхэнд оточ” жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Клод Манье “Блез” драмын жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* У.Дамдинсүрэн “Учиртай гурван толгой” дуурь /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Ч.Ойдов “Далан худалч” дуулалт жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Ц.Энхбат “Мөнхийн гавьяа” жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Д.Цэдэнсодном “Жангар” дуулалт жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Н.Сүхдорж “Галдан бошгот хаан” туслах найруулагчаар /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* н.Энхбилэг “Өөрийнхөөрөө амьдарч нэг үзээрэй” жүжиг /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Л.Ванган “Тожоо жолооч” жүжгийн зөвлөх найруулагч /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Мальегин “Наран тахил” жүжгийн зөвлөх найруулагч /Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театр/
* Б.Брехт “Сычуаны сайн хүн” жүжиг туслах найруулагч /УДЭТ/
* У.Шекспир “Ромео, Жульетта” жүжиг туслах найруулагч /УДЭТ/
* Б.Мөнх-амьдрал “Миний аав супер баатар” хүүхдийн жүжиг туслах найруулагч /УДЭТ/
* У.Шекспир “Гамлет-перформенс” төсөл туслах найруулагч /УДЭТ/
* Ц.Балдорж “Хайрын виз” уянгын драмын жүжиг туслах найруулагч /УДЭТ/

## Гавьяа, шагнал 
• **2015 он** Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан

## Эх сурвалж 
• Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Батжаргалын Сандуйжав

## Намтар 
**Батжаргалын Сандуйжав** нь 1982 онд Завхан аймгийн Улиастай суманд төрсөн.

## Боловсрол 
* **1990-2000 онд** Улиастай хотын нэгдүгээр 10 жилийн сургуулийг дүүргэсэн.
* **2000-2003 онд** СУИС-д жүжигчин, найруулагч мэргэжлээр суралцсан.
* **2017-2019 онд** “Сити” их сургуульд урлаг судлалын магистрын зэрэг хамгаалсан.

## Ажил 
* **2003-2010 онд** Завхан аймгийн Хөгжимт жүжгийн театрт жүжигчнээр ажилласан.
* **2010-2012 онд** МҮОНТ-д туслах найруулагч, “Өнгөт инээд” хамтлагт жүжигчин, “Semoon” студид туслах найруулагчаар тус тус ажилласан.
* **2013-2022 онд** Завхан аймгийн Хөгжимт жүжгийн театрт ерөнхий найруулагчаар ажилласан.
* **2023 оноос** УДЭТ-т туслах найруулагчаар ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
#### Жүжигчнээр 
* А.П.Федаров “Сүй тависан паян” жүжгийн Гол дүр
* П.Батсайхан “Сохор хууль” жүжгийн Довчинжамц
* Л.Лхагважав” Үйлийн үр” жүжгийн Байцаагч
* Б.Лхагвасүрэн “Чимээгүй шөнө” жүжгийн Хаан
* К.Гольдони “Буудлын авхай” жүжгийн Тайж
* Ж.Барамсай “Баян хүний мөрий” жүжгийн Нярав өвгөн
* С.Наранжаргал “Нэг л өдөр” жүжгийн Аав
* Д.Урианхай “Уураг сүүний домог” жүжгийн Хан хүү
* Н.Ганхуяг “Эх орондоо эсэн мэнд харих болтугай” жүжгийн Өвсчин өвгөн, Барилгачин хятад
* А.П.Чехов “Хунгийн сүүлчийн дуу” жүжгийн гол дүр Ивонович
* А.П.Чехов “Тэнэг хүүхэн, тэтгэврийн ахмад” жүжгийн Тэтгэврийн ахмад
* А.П.Чехов “Ваня ах” жүжгийн Нагац Ваня
* Ц.Хүсэлбаатар “Амьдрал өөрөө хичээл” жүжгийн Мухар
* Ш.Гүрбазар “Сүүлчийн хичээлийн дараа хаачих вэ” жүжгийн Сургуулийн жижүүр
* А.П.Ванпилов “6-р сарын салалт” жүжгийн Золутаев
* Л.Ванган “Майга бор, цагаан хүзүүт хоёр” жүжгийн Бэлтрэг
* Ц.Бавуудорж “Өндөр гэгээн” дуулалт жүжгийн Тойн лам, Номууны нөхөр
* ӨМӨЗО-ы “Ордос хурим” бүжгэн жүжгийн Хонжин өвгөн
* Ц.Бавуудорж “Өндөр гэгээн” дуулалт жүжиг
* Д.Мэндсайхан “Жангар” хүүхдийн жүжгийн гол дүрүүдэд тус тус тоглосон

#### Найруулагчаар 
* Л.Лхаасүрэн “Сар нуугдсан шөнө” жүжиг – найруулагч
* Ч.Лодойдамба “Гарын таван хуруу” мюзикл жүжиг – найруулагч
* Л.Лхаасүрэн”Баавгай дуулах уу” хүүхдийн жүжиг – найруулагч
* Ц.Бавуудорж “Өндөр гэгээн” дуулалт жүжиг – туслах найруулагч
* “Өдөр өдөрийн нар” ОАК – туслах найруулагч
* “Сар анх мандсан нутаг” баримтат кино – туслах найруулагч
* “Зөвхөн намайг үхсэний дараа” баримтат кино – туслах найруулагч
* “Би монгол хүн” баримтат кино – туслах найруулагч
* “Миний аз жаргал уйтгар гуниг” баримтат кино – туслах найруулагч

#### Бие даасан уран бүтээлүүд 
* “Шинэ жил гоё” хүүхдийн жүжиг
* “Юуны төлөө” моно драм
* “Зөвхөн монголдоо” инээдэмийн бүрэн хэмжээний кино зохиол
* “Цас” мюзикл

#### **Бусад:** 
* Ардын хувьсгалын 99 жил, Завхан аймгийн 97 жилийн ойн баяр наадмын нээлтийн ерөнхий найруулагч
* Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн Улсын баяр наадмын нээлтийн үйл ажлгааны туслах найруулагчаар тус тус ажилласан.
* 2019 онд Завхан аймагт “Алтан өргөө” хүүхэлдэйн театрыг байруулсан.

## Гавьяа, шагнал 
* **2013 он** Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
* **2018 он** Хөдөлмөрийн хүндэт медаль

## Эх сурвалж 
Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Мягмарнарангийн Батболд

## Намтар 
**Мягмарнарангийн Батболд** нь 1984 онд Улаанбаатар хотод төрсөн.

## Боловсрол 
* **1991-2001 онд** “Оюуны ундаа” цогцолборт бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн.
* **2001-2008 онд** ЭМШУИС-ийг хүний их эмч мэргэжлээр төгссөн.
* **2008-2010 онд** СЭМҮТ-ийг сэтгэцийн эмгэг судлаач эмч мэргэжлээр дүүргэсэн.
* **2012-2018 онд** ОХУ-ийн Театр урлагийн академи ГИТИС-ийг драмын найруулагч мэргэжлээр суралцаж төгссөн.

## Ажил 
* **2019-2020 онд** УДЭТ-т туслах найруулагч, 2023 оноос найруулагчаар ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
* **2019 онд** Ц.Балдорж “Хайрын виз” уянгын драмын жүжиг
* **2020 онд** И.В.Гёте “Фауст” постдрамын жүжиг
* **2021 онд** Ф.М.Достоевский “Гэм зэм” постдрамын жүжиг
* **2022 онд** Жон Патрик “Опал” саркастик мелодрамын жүжиг
* **2023 онд** “Тал нутгийн мөсөн шоу” арга хэмжээ
* **2023 онд** С.Жаргалсайхан “Шөнө дундын бүжиг” кабаре драмын жүжиг
* **2023 онд** Т.Султан “Тоорил хан” түүхэн эмгэнэлт жүжиг
* **2024 онд** Жорж Оруэлл "1984" постдрамын жүжиг
* **2024 онд** Үй Хуа "Амьдрахуй" драмын жүжиг

## Гавьяа, шагнал 
• **2021 он** Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан

## Эх сурвалж 
• Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Энхбатын Ёндоншарав

## Намтар 
**Энхбатын Ёндоншарав** (1987 онд Хэнтий аймгийн Жаргалтхаан суманд төрсөн) Монголын театрын найруулагч.

## Боловсрол 
* **2005-2009 онд** СУИС-ийн жүжигчин мэргэжлээр суралцаж төгссөн.
* **2015-2022 онд** ОХУ-ийн Театр урлагийн академи ГИТИС-ийг найруулагч мэргэжлээр суралцаж дүүргэсэн.

## Ажил 
* **2011-2015 онд** УДЭТ-т туслах найруулагч, 2021 оноос найруулагчаар ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
* А.Очирбат “Буруугүй буруутан” драмын жүжиг – ерөнхий найруулагч
* Еврипидийн “Электра” /Грек улс Афина хот/ – ерөнхий найруулагч
* Михаил Булгаков “Морфий” /ОХУ Москва хот/ – ерөнхий найруулагч
* М.Камолетт “Бойнг Бойнг” /Украин улс/ – ерөнхий найруулагч
* Д.Мэндсайхан “Жангар” хүүхдийн жүжиг /Завхан аймаг/ – ерөнхий найруулагч
* Б.Цогнэмэх “Хаадын хаан: Андгай” түүхэн туульсын жүжиг /ассистент найруулагч/
* Б.Брехт “Сычуны сайн хүн” гротеск драм – ерөнхий найруулагч
* Н.Гоголь “Тоглоомчид” – ерөнхий найруулагч
* Цэрэндоржийн Балдорж “Шөнө буусан аадар” – ерөнхий найруулагч
* Бавуугийн Лхагвасүрэн “Тамгагүй төр” түүхэн жүжиг – ассистент найруулагч
* Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн ойн Үндэсний их баяр наадмын нээлт, хаалтын үйл ажиллагааны ассистент найруулагчаар тус тус ажилласан.

## Гавьяа, шагнал 
• **2021 он** “Гэгээн муза-16” олон улсын театрын фестиваль, Шилдэг найруулагч шагнал. “Жангар” хүүхдийн жүжиг бүтээлээр. 

**• 2014 он** Монгол Улсын Соёлын Тэргүүний ажилтан

## Эх сурвалж 
• Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Транзистор радио

Транзистор радио нь транзистор-базсан схемε ашиглан ажилладаг жижиг, портаж радио хүлээн авагч юм. 1947 онд транзисторын нээлт хийснээр (өндөр хүч чадалтай, эдэлгээтэй, жижиг гар утасны төхөөрөмжийг танилцуулсан) 1954 онд анхны худалдааны транзистор радио, Regency TR-1 худалдаанд гарч ирсэн. 1957 онд худалдаанд гарсан жижиг, хямд Sony TR-63 радио нь өргөн хэрэглээний зах зээлд амжилттай худалдаалагдсан бөгөөд энэ нь 1960-иад, 1970-аад онд хамгийн алдартай электрон харилцаа холбооны төхөөрөмж болтлоо хүрсэн билээ. Транзистор радиогийн кар концерт, ихэнхдээ машинд радио болгон ашигладаг. 1950-иад оноос 2012 оны хооронд миллиардууд транзистор радио зарсан гэж тооцогдож байна.

Транзистор радиогийн жижгээр нь хүмүүсийн хөгжим сонсох хэв маягт өөрчлөлт оруулж, аль ч газар хөгжим сонсох боломжийг олгож байсан. Гэхдээ 1980 оноос эхлэн, хямд AM транзистор радиогын жинхэнэ савлагаа тавилга, Sony Walkman зэрэг эдэлж улмаар дижитал төхөөрөмжүүд, хэрхэн микрофон чанар сайтай CD проигер, хувийн дуунын проигер, MP3 проигер, дэл eventually smartphones руу шилжсэн бөгөөд олон тооны FM радио агуулсан байдаг. Транзистор нь дууны дуу болон цахилгаан шилжүүлэгчийн үйл ажиллагааг идэвхжүүлдэг хагас дамжуулагч төхөөрөмж юм.
Салхин цэцэгийн вакцин

Сүүлийн үеийн вакцинжуулалтыг үндэслэгч цахилгаан уушгины вакцин нь халдварт өвчинд зориулсан анхны вакцин юм. 1796 онд Их Британийн эмч Эдвард Женнер хонины хөлөрөх вирусаар өвчилснөөр аюултай тэмбүүгийн вирусаас хамгаалж болох талын дархлаа үүсэхийг харуулсан. Хонины хөлөрөх нь 20-р зуугаас, орчин үеийн сүүлийн үеийн тэмбүүгийн вакцин гарах хүртэл байгалийн вакцины үүрэгтэй байв. 1958-1977 онд Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (ДЭМБ) нь тэмбүүг устгах дэлхий даяар вакцинжуулалтын кампанит ажил хэрэгжүүлж, энэ нь хүн төрөлхтний устгасан цорын ганц өвчин болоод байна. Гэсэн хэдий ч, өдөр тутамд тэмбүүгийн вакциныг бүх нийтэд хийдэггүй ч гэсэн, биотерроризмоос, биологийн дайнгаас, мөн mpox-оос хамгаалахын тулд вакциныг одоо ч үйлдвэрлэж байна.

Вакцин гэдэг нэр нь латин хэлний "мал" гэсэн үгээс гаралтай бөгөөд тэмбүүгийн вакцины эх үндсийг илэрхийлдэг. Эдвард Женнер хонины хөлөрөхийг "variolae vaccinae" (хоньд тэмбүү) гэж нэрлэж байв. Тэмбүүгийн вакцины гарал цар хүрээ нь цаг хугацааны явцад тодорхойгүй болж, ялангуяа Луи Пастер 19-р зуунд вакциныг бүтээх лабораторийн арга техникийг хөгжүүлсэнээр улам бүр бүрхэг болсон. Аллан Уотт Доуни нь 1939 онд орчин үеийн тэмбүүгийн вакцин нь хонины хөлөрөхөөс серологийн хувьд ялгаатай болохыг харуулсан бөгөөд вакциниа нь дараа нь өөрий биетэй вирусны төрөл гэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн. Цогц геномын секвенц нь вакциныг морьны хөлөрөхтэй хамгийн их холбогдсон бөгөөд Их Британид олдсон хонины хөөрхийлсөн strains нь вакциныг зөвхөн бага холбогдсон гэсэн болохыг илчилсэн.
Магнитийн нэмэгч

Магнитын нэмэгч (эсвэл "маг амп") нь цахилгаан дохиог хүчтэй болгож өгдөг сонирхолтой төхөөрөмж бөгөөд, ялангуяа бат бөх байдал, өндөр гүйдлийн хүчин чадал шаардлагатай нөхцөлд хэрэглэгддэг. Эхний удаагаа 20-р зуунд хөгжсөн бөгөөд Дэлхийн II дайны үед, V-2 пуужингийн системд онцгой томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн.

Магнитын нэмэгчийн үндсэн үйлдэл нь стандарт трансформаторынхаас ялгаатай байна. Трансформатор нь ихэвчлэн цахилгаан соронзон индукц дээр суурилдаг бол, магнитын нэмэгч нь сэлгэх реактортай адил үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд түүний үндсэн зарчим нь тодорхой цөмний материалын доторх соронзон хагарал ашиглахад оршдог. Энэ нь дохионы хүчийг нэмэгдүүлэх процессоо нарийн хянах боломжийг олгодог.

## Магнитын нэмэгчийн тухай гол зүйлс:
Түүхийн хэрэглээ: 1947-1957 онуудын хооронд цахилгаан хяналт, дохионы доод давтамжийн хэрэгслүүдэд өргөн хэрэглэгдэж байсан ч, өөрийн үр ашиг, төрөл бүрийн боломжийн улмаас трансисторуудаар солигдсон.

Дизайны онцлогууд: Магнитын нэмэгчийн цөмийг өндөр дөрвөлжин B-H муруйг харуулдаг байхаар бүтээгдсэн бөгөөд энэ нь стандарт трансформаторуудын зөөлөн хагарлын муруйг баяжуулсан. Энэ онцлог нь хүчирхэг нэмэгдүүшлийг хийхэд чухал ач холбогдолтой.

Одоогийн хэрэглээ: Хэдийгээр ихэнх хэрэглээний салбартаа трансисторын технологиор орлогдсон ч, магнитын нэмэгчийг аюулгүй байдалд чухал, өндөр найдвартай гол ноён мэдээллийн босогчоор ашигладаг бөгөөд энэ нь ихэнхдээ трансисторын техникийн хослолтой байна.

Эдгээр түүхэн ач холбогдол, онцлог ажиллагааны зарчмууд нь магнитын нэмэгчийг цахилгаан инженерчлэл болон дохионы боловсруулалтын талбарт сонирхолтой сэдэв болгодог.
Оюунтунгалагийн Майдарравжаа

## Намтар 
**Оюунтунгалагийн Майдарравжаа** нь 1991 онд Ховд аймагт төрсөн.

## Боловсрол 
* **2009 онд** Соёлын коллежийг найрал хөгжмийн хөгжимчнөөр төгссөн.
* **2013 онд** Соёлын дээд сургуулийг дуу хөгжмийн багш мэргэжлээр төгссөн.
* **2018 онд** Соёл Урлагийн Их сургуулийг жүжигчин мэргэжлээр төгссөн.

## Ажил 
* **2019 оны** 1-р сараас Улсын Драмын Эрдмийн театрын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажиллаж байна.

## Уран бүтээл 
#### Тайзны уран бүтээл 
* **2019 онд** У.Шекспир “Ромео Жульетта” жүжгийн Тибальтын дагуул
* **2019 онд** Л.Өлзийтөгс “Бүсгүйн зурвас” жүжгийн Олны хэсэг
* **2019 онд** Ц.Балдорж “Хайрын виз” жүжгийн Цэнгэл
* **2020 онд** Л.Н.Толстой “Анна Каренина” жүжгийн Олны хэсэгт
* **2021 онд** Б.Цогнэмэх “Хаадын хаан. Андгай” жүжгийн Жамух Гүр хаан, Аргасун хуурч болон Зэлмэ
* **2022 онд** Берхольт Брехт “Сычуаны сайн хүн” жүжгийн Гэр бүл
* **2024 онд** Л.Н.Толстой “Анна Каренина” жүжгийн Олны хэсэгт

## Гавьяа, шагнал 
• **2023 он** Монгол Улсын Соёлын Тэргүүний ажилтан

## Эх сурвалж 
Улсын Драмын Эрдмийн театрын албан ёсны хуудас
Хэл сурах

эл суралцах нь хүний хэл ойлгох болон ойлгох чадварыг олж авах процесс юм. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь хүн төрөлхтөн хэрхэн хэлний мэдлэгтэй болох, үүнийг ойлгож, үг, өгүүлбэрийг бүтээж, ашиглах чадварыг хэрхэн олж авахыг илэрхийлдэг.

Хэл суралцах нь бүтэц, дүрэм, төлөөлөлтэй холбоотой байдаг. Хэлээ амжилттай ашиглах чадвар нь хүнийг фонологи, морфологи, синтаксис, семантик, өргөн үгсийн сан зэрэг олон хэрэгслийг эзэмших шаардлагатай болгодог. Хэл нь ярьж болох буюу ярианы хэлбэртэй байж болно, эсвэл тэмдэгийн хэлбэртэй байж болно. Хүний хэлний чадвар нь тархинд төлөөлөгддөг. Хэдийгээр хүний хэлний чадвар хязгаартай ч, хязгааргүй олон өгүүлбэрийг хэлж, ойлгох боломжтой бөгөөд энэ нь рекурсийн хэм хэмжээн дээр үндэслэгддэг. Судалгаа нь бүх хүн бүрт өгүүлбэрийг хязгааргүй үргэлжлэх боломжийг олгодог гурван рекурсийн механизм байгааг харуулж байна. Эдгээр гурван механизм нь: харьцуулалт, нөхцөлт ба зохицуулалт юм.

Эх хэл суралцахад хоёр гол удирдлага зарчим байдаг: яриа ойлголт үргэлж ярианы бүтээхээс өмнө байдаг бөгөөд хүүхэд хэл сурч буй тогтолцоо нь нэг нэгээрээ хөгжиж эхэлдэг, үүнд хувь хүн бүрийн фонемүүдийн ялгааг ойлгохоос эхэлдэг.
Агент

Эдийн засгийн шинжлэх ухаанд агент нь эдийн засгийн зарим талын загварт оролцогч (илүү тодруулбал шийдвэр гаргагч) юм. Ер нь агент бүр сайн эсвэл буруу тодорхойлсон оновчлол эсвэл сонголтын асуудлыг шийдэж шийдвэр гаргадаг.

Жишээлбэл, худалдан авагч (хэрэглэгч) ба худалдагч (үйлдвэрлэгч) нь нэг зах зээлийн хэсэгчилсэн тэнцвэрт загварт хоёр нийтлэг төрлийн төлөөлөгч юм. Макро эдийн засгийн загварууд, ялангуяа бичил санд тулгуурласан динамик стохастик ерөнхий тэнцвэрийн загварууд нь ихэвчлэн өрхүүд, пүүсүүд, засгийн газрууд эсвэл төв банкуудыг эдийн засгийн гол төлөөлөгч гэж ялгадаг. Эдгээр төлөөлөгч бүр эдийн засагт олон үүрэг гүйцэтгэдэг; Жишээлбэл, өрхүүд загварт хэрэглэгч, ажилчин, сонгогчийн үүргийг гүйцэтгэж болно. Зарим макро эдийн засгийн загварууд нь ажилчид, худалдан авагчид эсвэл арилжааны банкууд гэх мэт илүү олон төрлийн төлөөлөгчдийг ялгадаг.

Төлөөлөгч гэсэн нэр томьёо нь үндсэн-агент загвартай холбоотой хэрэглэгддэг; энэ тохиолдолд энэ нь захирлын нэрийн өмнөөс ажиллахаар томилогдсон хэн нэгэнд тусгайлан хамаарна.
Зах зээл

**Зах зээл**, **захын газар**, эсвэл зүгээр **дэлгүүр** нь дэлхийн янз бүрийн хэсэгт хоол хүнс, мал ба бусад бараа бүтээгдэхүүн худалдан авах, борлуулах зорилгоор цуглардаг газар юм. Дэлхийн өөр хэсгүүдэд, зах зээлийг *сук* (Араб хэлнээс), базар (Перс хэлнээс), тогтмол меркадо (Испани хэлнээс), паленки (Филиппин). Зарим захууд өдөр бүр ажилладаг бөгөөд үе үеийн захууд баяр наадмын өдрүүд гэх мэт байнгын тодорхойлсон өдрүүд эсвэл долоо хоногт нэг зохион байгуулдаг ба *тогтмол захууд* байдаг. Зах зээлийн хэлбэр нь тухайн нутгийн хүн ам, соёл , орчин , бас газарзүйн нөхцөлөөс хамаарна. Зах зээл гэх нэр томьёо нь янз бүрийн сортууд, хоолны танхимууд, захын заалууд, захын талбай, арилжааны олон төрлийг хамаардаг. Тиймээс зах зээлүүд гадна болон доторх байх ба орчин үед онлайн зах зээл байж болно. 

Хүн төрөлхтөн худалдаа эрхэлж эхэлснээс хойш зах зээл оршин тогтнож ирсэн. Хамгийн эртний захууд Персээс гаралтай бөгөөд тэндээсээ Ойрх Дорнод болон Европын бусад орнуудад тархсан гэж үздэг. Баримтат эх сурвалжуудын үзэж байгаагаар бүсчлэх бодлого нь МЭӨ 3000-аад оны үеэс хотуудын тодорхой хэсэгт худалдааг хязгаарлаж, зах зээл үүсэхэд шаардлагатай нөхцөлийг бүрдүүлсэн гэж үздэг.

Ангилал:Гудамжны соёл
Бэлэглэлийн эдийн засаг

Бэлэглэлийн эдийн засаг буюу бэлэглэлийн соёл гэдэг нь үнэт зүйлийг худалддаггүй, харин ойрын болон ирээдүйн урамшууллын талаар тодорхой тохиролцоогүйгээр өгдөг солилцооны систем юм. Нийгмийн хэм хэмжээ, зан заншил нь бэлэг өгөх соёлд бэлэг өгөхийг зохицуулдаг; Хэдийгээр харилцан ойлголцлын хүлээлт байгаа ч бэлэг нь бараа, үйлчилгээг мөнгө, бусад бараа, үйлчилгээгээр тодорхой солилцоход өгдөггүй. Энэ нь бартерийн эдийн засаг эсвэл зах зээлийн эдийн засагтай зөрчилдөж, бараа, үйлчилгээг үндсэндээ хүлээн авсан үнэ цэнээр нь шууд сольдог.

Бэлэглэлийн эдийн засгийн мөн чанар нь антропологийн үндсэн мэтгэлцээний сэдэв юм. Дэлхийн 1-р дайны үед Бронислав Малиновскийн Тробриандын арлууд дахь Кулагийн бөгжийг дүрсэлсэнээр бэлэг дурсгалын эдийн засгийн антропологийн судалгаа эхэлсэн. Тробриандрууд аюултай тэнгисээр хол зайг туулж үнэ цэнэтэй эд зүйлсийг ямар нэгэн зүйлгүйгээр өгч байсан тул Кулагийн худалдаа нь бэлэг шиг байсан юм. буцаах баталгаа. Малиновскийн Францын антропологич Марсель Маусстай хийсэн мэтгэлцээн нь "бэлэг солилцоо"-ны нарийн төвөгтэй байдлыг хурдан тогтоож, солилцооны янз бүрийн хэлбэрийг ялгахын тулд харилцан үйлчлэх, салшгүй эзэмших, танилцуулах зэрэг хэд хэдэн техникийн нэр томъёог нэвтрүүлсэн.