6 сарын 13

**6 сарын 13** нь Григорийн тооллын жилийн 164 дахь (өндөр жил бол 165 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 201 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
*313 - Ромын эзэнт гүрнийг хамтран захирагч Аугаа Константин болон Валериус Лициниус нар шашны эрх чөлөө олгох зарлиг буулгажээ. 
* 1325 - Алдарт аялагч Ибн Баттута Тангьерээс гарч Меккаг зорьсон аялалдаа гарчээ.
* 1381 - Англид Уат Тайлерээр удирдуулсан тариачдын бослого дэгдэв. Босогчид Савойн ордныг галдан шатаасан байна. 
* 1514 - Дэлхийн түүхэнд анх удаагаа 1000 тоннор хэмжигдэх байлдааны хөлөг онгоцыг зохион бүтээв. Уг аварга онгоцыг "Вүүлвич Докярд" компани бүтээжээ. 
* 1525 - Шашны зүтгэлтэн Мартин Лютер шашны ариун номлолыг сөрөн зогсож Катарина фон Боратай гэрлэв. 
* 1625 - Английн хаан I Чарльз Католик гүнж Хенрьетта Мариатай гэрлэв. 
* 1740 - Америкийн нутаг дахь Жиожиагийн колоний захиргач Жеймс Оглеторп Испанийн Флоридаг эзлэх оролдлого бүтэлгүйтжээ. 
* 1774 - Британийн хойд америкийн Род Айленд муж боолын импортыг хориглосон анхны нутаг болжээ. 
* 1777 - Америкийн хувьсгалын дайн: Францын цэргийн сургагч Гилберт ду Мотьер Эх газрын армийг сургах зорилгоор Өмнөд Каролинагийн Чарльзтон хотод газарджээ. 
* 1805 - Луйз болон Кларкын экспедиц: Мериведер Луйз болон дагалдан явсан дөрвөн хүн Миссури голын их хүрхрээг нүдээр үзжээ. 
* 1855 - Суут хөгжмийн зохиолч Жузьеппе Вердигийн 12 дахь дуурь "Сицилийн оройн зоог" нэрээр Парис хотын тайзнаа тавигдав. 
* 1893 - Америкий улстөрч Гровер Кливлендийн эрүүн дор барзгар хэд, хэдэн толбо байгааг анзаарч улмаар нууц мэс засал хийв. Түүнийг нас барах хүртэл энэ мэс ажилбарыг олон нийтээс нууцалсан юм. 
* 1895 - Дэлхийд анх удаагаа зохион байгуулсан авто уралдаанд Эмиль Левассор түрүүлэв. Тэрбээр Парисаас Бордо хүртэл 732 миль замыг 49 цагт туулсан байна. Тэрбээр цагт 24 км хурдалжээ. 
* 1898 - Канад улс Юконы нутгийг баталж, төвөөр нь Доусон хотыг сонгов. 
* 1917 - Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Германы арми Лондон хотыг агаараас довтлов. "Гота IV" бөмбөгдөгч онгоцоор Лондонг бөмбөгдөж улмаар 162 хүн амиа алдсаны 46 нь бага насны хүүхэд байжээ. Түүнчлэн 432 хүн шархадсан байна. 
* 1944 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Нацистийн Германы арми "В1" маркийн бөмбөгийг Англид хаяв. 
* 1967 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Линдон Б.Жонсон Дээд шүүхийн шүүгчид Төргүүд Маршаллыг томилж байгаагаа зарлав. Ингэснээр Дээд шүүхийн анхны хар арьст шүүгч болсон юм. 
* 1971 - Вьетнамын дайн: "Нью-Йорк Таймс" сонинд Пентагоны нууц материалуудыг нийтлэв. 
* 1977 - Мартин Лютер Кингийн амь насыг хороосон хэргээр шоронд хоригдож байсан Жеймс Өрл Рей шоронгоос оргоод гурав хоногийн дараа баривчлагджээ. 
** Энэтхэгийн Дели хотын Грийн Паркт орших "Уфаар" кино театрт гал гарч улмаар 59 хүн амиа алдан, 103 хүн гэмтжээ. 
* 1982 - Саудын Арабын хаан Фахд нас нөгчиж, түүний орыг дүү Халид нь залгахаар болов. 
* 1983 - Хүний гараар бүтсэн анхны объект болох "Пионер 10" хиймэл дагуул Далай ван гарагийн таталцлын бүсэд оржээ. 
* 1990 - Румын улсад сонгуулийн дүнг эсэргүүцсэн олоно зуун хүн жагсаал зохион байгуулав. Жагсагчид эмх замбараагүй байдал үүсгэсэн тул хэд, хэдэн хүнийг баривчлан саатуулжээ. 
* 1996 - АНУ-ын Монтана мужид зэвсэглэсэн хэт даврагсад 81 хоног Холбооны мөрдөх товчооны эсрэг зэвсэгт мөргөлдөөн үйлдсэний эцэст бууж өгчээ. 
* 1997 - Оклахома хотод 1995 онд бөмбөг дэлбэлсэн Тимоти Ваквейд цаазын ял оноов. 
* 1999 - BMW компани Ла Маншийн олон өдрийн уралдаанд түрүүлжээ. 
* 2000 - Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Ким Де Жунг, Умард Солонгосын удирдагч Ким Жон Илтэй уулзав. Ингэснээр хоёр солонгосын төрийн тэргүүн нар түүхэндээ анх удаагаа уулзсан юм. 
** Италийн шүүх Ромын пап II Йон Павелийн амь насанд халдахыг завдсан Мехмет Али Акчад өршөөл үүзүүлэв. 
* 2002 - АНУ Баллистик пуужин үл дэлгэрүүлэх гэрээнээс гарч байгаагаа зарлав. 
* 2005 - Поп од Майкл Жексон 1993 онд бага насны хүүхдэд бэлгийн дарамт үзүүлсэн гэх хэргийг шүүхээс цагаатгажээ. 
* 2010 - Японы сансрын хөлөг "Хаяабуса" 25143 солирын дээжийг эх дэлхийдээ авчрав. 
* 2012 - Иракийн Багдад, Хилла, Киркук хотуудад цуврал дэлбэрэлт болсны улмаас 93 хүн амиа алдан, 300 гаруй хүн шархаджээ. 
* 2018 - Хүлэмжийн ялгаруулалтын маргаанаас шалтгаалан "Вольксваген" компанид нэг тэрбум еврогийн торгууль оноов. 
* 2021 - БНХАУ-ын Хубэй мужийн Шиянь хотын Жангванг дүүрэгт хий дэлбэрч 12 хүн амиа алдан, 138 хүн бэртэж, гэмтжээ. 
* 2023 - Нигерийн Квара мужид хуримын завь хөмөрч 100 гаруй хүн амиа алдав. 
** Английн Ноттингхэм хотод халдлага болж гурван хүн амиа алдан, гурван хүн шархаджээ.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1580 - Голландын нэрт одон оронч, математикч Виллеборд Снелл (1626 онд нас барсан)
* 1790 - Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Хосе Антонио Паец (1873 онд нас барсан)
* 1831 - Шотландын суут физикч, математикч Жеймс Клек Максвелл (1879 онд нас барсан)
* 1865 - Нобелийн шагналт Ирландын зохиолч В.Б.Йетс (1939 онд нас барсан)
* 1870 - Нобелийн шагналт Бельгийн микробиологич Жюль Бордет (1961 онд нас барсан)
* 1875 - Олимпын аварга Австрийн усанд сэлэгч Пол Нойманн (1932 онд нас барсан)
* 1897 - Олимпын наадмын 9 удаагийна алтан медальт Финландын гүйгч Пааво Нурми (1973 онд нас барсан)
* 1899 - Мексикийн симфони оркестрийг үндэслэгч Карлос Чавез (1978 онд нас барсан)
* 1901 - Шведийн 25 дахь Ерөнхий сайд Таге Эрландер (1985 онд нас барсан)
* 1911 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Луйз Уолтер Алварез (1988 онд нас барсан)
* 1915 - Их Дуулгын тэмцээний зургаан удаагийн аварга Америкийн теннисч Дон Бадж (2000 онд нас барсан)
* 1921 - Олимпын мөнгөн медальт, Европын аварга Шведийн гүйгч Леннарт Странд (2004 онд нас барсан)
* 1928 - Нобелийн шагналт математикч Жон Форбес Нэш (2015 онд нас барсан)
* 1935 - Тайландын 25 дахь Ерөнхий сайд Самак Сундаравей (2009 онд нас барсан)
* 1937 - Алдарт "The Independent" үүсгэн байгуулалцсан, Английн сэтгүүлч Андреас Уиттам Смит 
* 1940 - Олимпын мөнгө, хүрэл медальт Америкийн бөөрөнцөг түлхэгч Даллас Лонг 
* 1943 - Английн дэлгэцийн нэрт жүжигчин Малколм Макдовелл 
* 1944 - НҮБ-ын найм дахь Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Бан Ки Мун 
* 1946 - Непалийн 32 дахь Ерөнхий сайд Шер Бахадур Дэүба 
** Нобелийн шагналт Америкийн биохимич Пол Модрич
* 1951 - Шведийн жүжигчин Стеллан Скарсгард 
* 1953 - Америкийн жүжигчин Тим Аллен 
* 1959 - Болгарын 50 дахь Ерөнхий сайд Бойко Борисов 
** Румын улсын 5 дахь Ерөнхийлөгч Клаус Йоханнис 
* 1968 - Английн дуучин, хөгжмийн зохиолч Девид Грэй 
* 1969 - Дэлхийн алт, мөнгө, хүрэл медальт Оросын бөөрөнцөг түлхэгч Светлана Кривлёва 
* 1977 - Дэлхийн хошой мөнгөн медальт Францын тулгууртай харайгч Роман Меснил
* 1980 - Францын хөлбөмбөгч Флорен Малуда
** Испанийн сагсанбөмбөгч Хуан Карлос Наварро 
* 1981 - Ахмад Америкийн дүрээр олонд танигдсан жүжигчин Крис Иванс 
* 1982 - Олимпын гурав, дэлхийн 5 удаагийн аварга Эфиопын холын зайн гүйгч Кенениса Бекеле
* 1984 - Олимпын дөрөв, дэлхийн 10 удаагийн аварга Японы чөлөөт бөх Ичо Каори 
* 1986 - Японы хөлбөмбөгч Кейсукэ Хонда
** Америкийн жүжигчин загвар өмсөгч Эшли болон Мэри Кейт Олсен 
* 1989 - Грекийн хөлбөмбөгч Андреас Самарис 
* 2000 - Олимпын нэг, дэлхийн хоёр удаагийн аварга Канадын усанд сэлэгч Пенни Олексиак

## Нас барсан алдартнууд 
* 1762 - Германы анхны эмэгтэй эмч Дороти Эрзлебен (1715 онд төрсөн)
* 1951 - Австралийн 16 дахь Ерөнхий сайд Бен Чифли (1885 онд төрсөн)
* 1957 - Нэг олимпын наадмаас долоон медаль хүртсэн Америкийн өндөр болон тулгууртай харайгч Ирвинг Бакстер (1876 онд төрсөн)
* 1972 - Нобелийн шагналт Унгарын биофизикч Георг фон Бекеси (1899 онд төрсөн)
* 1993 - Бостоны марафоны дөрвөн удаагийн аварга Канадын гүйгч Жерард Кот (1913 онд төрсөн)
* 1998 - Олимпын хошой, дэлхийн гурван удаагийн аварга Норвегийн цанын харайгч Биргер Руд (1911 онд төрсөн)
* 2003 - Пакистан улсын Ерөнхий сайд Малик Мерай Халид (1916 онд төрсөн)
* 2006 - Ирландын долоо дахь Ерөнхий сайд Чарльз Хоуи (1925 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт баярууд 
----

0613
#13