3 сарын 9

**3 сарын 9** нь Григорийн тооллын жилийн 68 дахь (өндөр жил бол 69 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 297 өдөр үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал 
* МЭӨ 141 - Хятадын Хан гүрний хаан ширээнд Лиу Че суужээ. Насан эцэслэсний дараа түүнийг Хан гүрний хаан Вү гэж нэрлэсэн байна.
* 1276 - Германы Аугсбург хот өөрийгөө хаант хот улс хэмээн зарлажээ.
* 1566 - Шотландын хатан хаан Меригийн хувийн нарийн бичиг Девид Риззио Эдинбургийн Холирүүдхаус ордны ойролцоо хүний гарт амиа алдав. 
* 1796 - Францын хаан Наполеон Бонапарт анхны эхнэр болох Жозефин де Бөарнэ-тэй гэрлэжээ.
* 1831 - Фрацнын хаан Луи Филипп Францын гадаадын легионуудын ангийг байгуулж, Алжирын дайнд оролцуулав.
* 1842 - Алдарт хөгжмийн зохиолч Жузеппе Вердигийн гуравдугаар дуурь болох "Набүкко" Милан хотноо анх удаа тайзнаа тавигджээ. Үүнээс хойш түүнийг оршин буй цагийнхаа Италийн хамгийн хүндтэй хөгжмийн зохиолч гэх болсон юм. 
** Америкийн Калифорни мужийн Ранчо орчимд анх удаа алт илрэв. Энэ явдлаас зургаан жилийн дараа Калифорнийн алтны халуурал эхэлсэн билээ. 
* 1847 - Мексик-Америкийн дайн: АНУ-ын цэргийн хүч Мексикийн Веракруз хотыг бүслэв. 
* 1896 - Адвагын тулаанд ялагдал хүлээсний дараа Италийн ерөнхий сайд Франческо Криспи өөрийн хүсэлтээр албан тушаалаа өгчээ.
* 1908 - Италийн алдарт дөрвөн хөлбөмбөгийн клубын нэг Интер Милан клуб байгуулагдав. 
* 1916 - Мексикийн хувьсгал: Шинэ Мексик мужийн Колумбус хоттой хиллэх тосгонд Панчо Вилла тэргүүтэй босогчид цэргийн ажиллагаа явуулжээ. 
* 1933 - Их хямрал: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Рузвельт "Банкны онцгой байдлын тухай хууль" боловсруулав. Ингэснээр америкийн нутагт үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниудтай шинэ гэрээ байгуулах болсон юм. 
* 1944 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Зөвлөлтийн арми Эстонийн Таллин хотод агаарын дайралт хийв. 
* 1945 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Америкийн нисэх хүчин Японы нийслэл Токио хотыг бөмбөгджээ. 
** Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Индонезийн нутагт Францын цэргүүд дахин хяналтаа тогтоов. 
* 1946 - Английн хөлбөмбөгийн Болтон Уандеррерс клубын цэнгэлдэх "Бөрнден Парк"-ын зарим хэсэг нурж 33 хүн амиа алдан, 100 гаруй хүн гэмтэж бэртжээ. 
* 1956 - Зөвлөлт Гүржид болсон Никита Хрущёвийг эсэргүүцсэн бослогыг хүч хэрэглэн дарах зорилгоор Зөвлөлтийн улаан арми Гүржийн нутагт цэргээ оруулав. 
* 1959 - АНУ-ын Нью-Йорк хотод болсон Олон улсын тоглоомны үзэсгэлэн яармагын үеэр "Барби" хүүхэлдэйг олон нийтэд танилцуулжээ.
* 1960 - Америкийн физикч Белдинг Хиббард Скрибнер бөөрний дутагдалд орсон өвчтөнг сэргээх зорилготой гемодиализийн аппаратыг зохион бүтээв. 
* 1961 - Зөвлөлтийн сансар судлалын товчоо "Спутник 9" сансрын хөлөгч Иван Иванович гэж нэрлэсэн хүүхэлдэйг суулган сансарт хөөргөжээ. 
* 1977 - Ханафи бүлэглэлийн зэвсэглэсэн этгээдүүд 39 цагийн туршид Вашингтон хотын гурван барилгыг бүслэв. Бүслэлтийн уршгаар хоёр хүн амиа алджээ.
* 1978 - Индонезийн Жакартаг, Баруун Ява аралтай холбосон "Жагоравигийн хурдны зам"-ыг нээв. Нээлтийн ёслолд ерөнхийлөгч Сухарто оролцжээ. 
* 1997 - Хейл-Боппын солир: Хятад, Монгол, Сибирийн зүүн хэсэгт Хейл-Боппын солир үзэгдэж, нарыг хэсэг хугацаанд халхлав. 
* 2011 - Америкийн сансрын Шаттл хөтөлбөрийн "Дисковери" сансрын хөлөг 39 нислэг үйлдсэний дараа сүүлийн удаа газарджээ. 
* 2012 - Газын зурваст Израилийн тал 130 удаа пуужин харвав. Үүний улмаас Палестины 12 цэрэг амиа алджээ.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1285 - Японы эзэн хаан Нижо-Го (1318 онд нас барсан)
* 1454 - Италийн нэрт аялагч, газар зүйч Америго Веспуччи (1512 онд нас барсан)
* 1824 - Стэнфордын их сургуулийг үндэслэгч, Америкийн бизнесмэн Амаса Леланд Стэнфорд (1893 онд нас барсан)
* 1891 - Филиппин улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Хосе П.Лорел (1959 онд нас барсан)
* 1918 - Америкийн нацист намыг үндэслэгч Жорж Линкольн Роквель (1967 онд нас барсан)
* 1923 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Уольтер Кон (2016 онд нас барсан)
* 1929 - Гайана улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Десмонд Хоит (2002 онд нас барсан)
** Бангладешийн 19 дэх Ерөнхийлөгч Зиллур Рахман (2013 онд нас барсан)
* 1934 — Зөвлөлтийн сансрын нисэгч Юрий Гагарин (1968 онд нас барсан) 
* 1943 — Америкийн шатарчин Роберт Фишер (2008 онд нас барсан)
* 1959 - Нобелийн шагналт Японы физикч Кажита Така-Аки 
* 1964 — Францын жүжигчин Жюльет Бинош 
* 1968 — Францын хөлбөмбөгчин Юри Жоркаефф
* 1975 - Аргентиний хөлбөмбөгч Хуан Себастиан Верон 
* 1982 - Олимпын хоёр удаагийн алтан медальт Австралийн замын дугуйч Райн Бейли
* 1983 - Америкийн шилдэг хөлбөмбөгч Клинтон Демпси
* 1987 — Америкийн дуучин, жүжигчин Bow Wow (Шэд Грегори Мосс)
** Японы мэргэжлийн сүмоч Ючиро Точиозан 
* 1990 - Голландын хөлбөмбөгч Дали Блинд
** Арменийн хөлбөмбөгч Арас Өзбилиз
*1993 - Өмнөд Солонгосын хөвгүүдийн хамтлаг BTS-ийн гишүүн, реппер, хөгжмийн зохиолч, продюсер Suga(슈가) буюу Мин Юнги(민윤기)

## Нас барсан алдартнууд 
* 1444 - Италийн хүн судлаач Леонардо Бруни (1374 онд төрсөн)
* 1661 - Францын Ерөнхий сайд Кардинал Мазарин (1602 онд төрсөн)
* 1847 - Палеонтологийн салбарын нэрт эрдэмтэн Мери Аннинг (1799 онд төрсөн)
* 1888 - Германы эзэн хаан I Вильхельм (1797 онд төрсөн)
* 1974 - Нобелийн шагналт Америкийн фармалогич Эрл Уилбур Садерланд (1915 онд төрсөн)
* 1983 - Нобелийн шагналт Шведийн физиологич Ульф фон Улер (1905 онд төрсөн)
* 1988 - Германы гурав дахь канцлер Курт Георг Кайсингер (1904 онд төрсөн)
* 1992 - Израйлийн зургаа дахь Ерөнхий сайд, Нобелийн энхтайвны шагналт Менахем Бегин (1913 онд төрсөн)
* 1994 - Америкийн яруу найрагч, зохиолч Чарльз Буковски (1920 онд төрсөн)
* 1997 - Америкийн реппер Ноториус B.I.G (1972 онд төрсөн)
* 2003 - Науру улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Бернард Довиёго (1946 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдөр 
*  Багш нарын өдөр

----

0309
#09