1 сарын 9

**1 сарын 9** бол Григорийн тооллоор жилийн ес дэх өдөр. Энэ өдрөөс хойш жил дуусахад 356 өдөр үлдэнэ. Хэрвээ өндөр жил таарвал 357 өдөр үлдэнэ гэсэн үг.

## Онцлох үйл явдал 
* 1150 &ndash; Ванян Лин тэргүүтэй улс төрийн бүлэглэл Жин гүрний Хаан Шинзоныг хороов. Үүний дараахан Жин гүрний хаан ширээнд Ванян Лин суув.
* 1430 &ndash; Францын хаант улсын Рүен хотноо Жанна д'Аркийн хэргийг мөрдөн байцаах, шүүн хэлэлцэх ажиллагаа эхлэжээ. 
* 1768 &ndash; Филип Астлей орчин үеийн циркийн үзүүлбэрийг Лондоны тайзнаа тавьжээ.
* 1788 &ndash; Коннектикут колони АНУ-ын Үндсэн хуулийг соёрхон баталж АНУ-ын 5 дахь муж болов.
* 1793 &ndash; Францын иргэн Жеан-Пьер Бланшар АНУ-д агаарын бөмбөлгөөр ниссэн анхны хүн болов.
* 1799 — Их Британийн ерөнхий сайд Уильям Питт Шинэ Ертөнцөд анх удаа орлогын албан татвар — фунт болгонд 2 шиллинг тогтоожээ.
* 1822 &ndash; Бразилын хаан I Педро, Португалын VI Жуан нар энхийн хэлэлцээгээ эхлүүлсэн.
* 1839 &ndash; Францын Шинжлэх ухааны академи Дагуеротайп буюу зураг авах хэрэгслийг үзэж, амьдралд хэрэгтэй нээлт хэмээн хүлээн зөвшөөрөв.
* 1858 &ndash; Бүгд Найрамдах Техас улсын (1836-1845 онд оршин тотнож байсан) сүүлийн бөгөөд 4 дэх ерөнхийлөгч Энсон Жонс (англи. *Anson Jones)* амиа хорлов.
* 1878 &ndash; I Умберто Италийн хаан ширээнд суусан. 
* 1894 &ndash; АНУ-ын Массачусеттс мужийн Лексингтон хотод байрлах Нью Ингланд цахилгаан мэдээ, холбооны газар батарейгаар ажилладаг телефон утсыг үйлчилгээнд нэвтрүүлэв. 
* 1909 &ndash; Эрнест Шеклтоноор удирдуулсан Өмнөд туйлыг судлах Нимродын экспедиц Өмнөд туйлын 180 км газарт Британийн эзэнт гүрний далбааг мандуулснаар тухайн цаг үедээ хамгийн алс хол газар хүрсэн үйл явдал болов. 
* 1917 &ndash; Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Палестин-Египетийн хилийн шугам дээр хүчтэй тулаан өрнөв. 
* 1920 &ndash; Улаан Арми Эрхүү хотыг эзэлжээ.
* 1923 &ndash; Хуан де ла Чьерва автожираар ниссэн анхны хүн болов.
* 1951 – Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын төв байр АНУ-ын Нью-Йорк хотноо албан ёсоор нээгдэв.
* 1957 &ndash; Египетийн Засгийн газартай Суэцийн сувгийн асуудлаас болж, дипломат харилцаагаа сэвтээхэд хүргэсэн Их Британийн ерөнхий сайд Сэр Энтони Иден албан тушаалаа өөрийн хүсэлтээр өгөв. 
* 1960 &ndash; Египетийн Ерөнхийлөгч Гамаль Абдель Нассер Нил мөрний баруун эрэгт Асуаны далан барих шийдвэр гаргаж, 12 тонн гранат, 10 тонн динамитаар тэсэлгээ үйлджээ. 
* 1992 &ndash; Босни Херцеговина дахь серби иргэдийн хурлаар Югославын холбооны улсад өөрийгөө зарласан Спрпскагийн Бүгд найрамдах улсыг байгуулав.
* 2005 &ndash; Суданы Ардын чөлөөлөх хөдөлгөөн, Суданы Засгийн газартай энхийн гэрээнд гарын үсэг зурснаар, Суданы хоёр дахь иргэний дайн өндөрлөжээ.
* 2007 &ndash; Apple компанийн гүйцэтгэх захирал Стив Жобс iPhone ухаалаг гар утсыг албан ёсоор танилцуулав.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
* 1554 &ndash; XV Григори Пап лам (1623 онд нас барсан).
* 1801 — Осип Ковалевски (1878 онд нас барсан) - Польшийн монгол судлаач эрдэмтэн, бурханы шашин судлаач.
* 1864 &ndash; Оросын математикч, физикч Владимир Стеклов (1926 онд нас барсан).
* 1890 — Карел Чапек (1938 онд нас барсан) Чехийн зохиолч, орчуулагч, зөгнөлт зохиолч.
* 1908 &ndash; Феминист үзлийн "загалмайлсан эх" гэгдэх, зохиолч, философич Симона де Бовуар (1986 онд нас барсан).
* 1913 &ndash; АНУ-ын 37 дахь Ерөнхийлөгч (1969—1974), хуульч Ричард Никсон (1994 онд нас барсан).
* 1922 &ndash; Энэтхэг гаралтай Америкийн иргэн, Нобелийн шагналт химич Хар Гобинд Хорана (2011 онд нас барсан).
* 1942 &ndash; Самсунг группийг үндэслэгч, бизнесмэн И Кун-Хе.
* 1945 &ndash; Арменийн анхны Ерөнхийлөгч Левон Тер-Петросян
* 1955 &ndash; Оскарын шагналт жүжигчин Ж.К.Симмонс
* 1978 &ndash; Италийн хөлбөмбөгч Женнаро Иван Каттусо
* 1982 &ndash; Кембрижийн гүнж Катерин буюу Кейт Миддлтон
* 1987 &ndash; Бразилын хөлбөмбөгч, Ливерпүүл клубийн од Лукас Лейва
* 1987 &ndash; Шотландын дуучин, хөгжмийн зохиолч Паоло Нутини
* 1989 &ndash; Милоуки Бакс багийн хүчний довтлогч Майкл Бийзли

## Нас барсан алдартнууд 
* 1283 &ndash; Хятадын нэрт жанжин Вен Тианшиань (1236 онд төрсөн)
* 1324 &ndash; Италийн худалдаачин, аялагч Марко Поло (1254 онд төрсөн)
* 1775 &ndash; Халимагийн хаант улсын сүүлийн хаан Убаши хунтайж (1744 онд төрсөн)
* 1873 &ndash; Францын эзэн хаан (1852—1870), III Наполеон (1808 онд төрсөн)
* 1891 &ndash; "Хөх судар"-ын зохиогч, Монголын их зохиолч Ванчинбалын Инжаннаш (1837 онд төрсөн)
* 1918 &ndash; Параксеноскоп буюу хөдөлгөөнт зургийн төхөөрөмж зохион бүтээгч Чарльз-Эмиль Рейно (1844 онд төрсөн)
* 1939 &ndash; Австрийн хийлч, хөгжмийн зохиолч III Иоханн Штраусс (1866 онд төрсөн)
* 1998 &ndash; Нобелийн шагналт химич Фүкүи Кэничи (1918 онд төрсөн)
* 2013 &ndash; Нобелийн шагналт эдийн засагч Жеймс Бюканан (1919 онд төрсөн)
* 2014 &ndash; Нобелийн шагналт эдийн засагч Дейл Мортенсен (1939 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт өдрүүд 
*  Зовлонг үл тэвчих өдөр 
*  Энхийн хэлэлцээрийн өдөр 

----

0109
#09