open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нарийн цахилдаг

** Нарийн цахилдаг ** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
Угаараа навчны хүрэн угларгын ширхэгт үлдэгдлээр ороогдсон 30-40 см урт нарийн шугаман навч бүхий ургамал болно. Хуучин навчны үлдэгдэл нь нягт дэгнүүл үүсгэнэ. Цагаан цэнхэр навчны дотоод хэсэг урт торгомсог эдээр дүүргэгдсэн байх тул тасдахад бэрх.

## Тархалт 
Элсэрхэг ба хайрга элсэрхэг хөрстэй газар бага зэрэг ширэгжсэн довцог элс дагаж элбэг ургана.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Ангилал: Монгол улсын ургамлын аймаг
Цагаан бургас

** Цагаан бургас ** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
Цагаан саарал хальстай урт, шулуухан мөчиртэй 3-4 метр өндөр олон наст сөөг юм. Залуу нялх мөчир нь шарлангуй цайвар өнгөтэй. Бүтэн захтай, хоёр үзүүр рүүгээ шувтан болж ирсэн, нүцгэн, дээд тал нь бүдэг, дээд тал нь бүдэг, доод тал нь хөх ногоон өнгөтэй шугаман юлд хэлбэрийн навчтай байдаг.

## Тархалт 
Хангайн бүсэд ихэвчлэн голын эрэг, эрэг дагасан сайр, элсэн дээгүүр ургахаас гадна цөлөрхөг хээр, цөлийн бүсэд хуурай сайрын адгаар тохиолдоно.

## Ашигласан материал 
Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Таван дохиурт бургас

** Таван дохиурт бургас ** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
Таван дохиурт бургасны гол иш саарал хальстай, нялх мөчир нь шарлангуй саарал. Нягт, сарьслаг, өндөг хэлбэрийн уртавтар гялтганасан навчтай. 10 гаруй метр өндөр болтлоо ургадаг сөөг буюу мод маягтай ургамал. Тавдугаар сард гөлөглөнө.

## Тархалт 
Ихэвчлэн голын дагуух сөөгөн төглөөр тохиолдоно. Намгархаг ба чийглэг нуга, шинсэн ой руу орж ургана.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Олслог халгай

** Олслог халгай ** - (), ()

## Тархац 
Уул толгодын чулуутай энгэр, ам хөндий, хөтөл дэнжээр ургана.

## Ургамлын тайлбар 
Том дэгнүүл үүсгэдэг. 150 см хүрэхүйц өндөр, олон наст 3-5 хэсэгт лав цуурсан том навчтай өвслөг ургамал. Олслог халгай хангайн бүсийн нөхцөлд тавдугаар сараас ургаж эхлэх бөгөөд долоодугаар сард цэцэглэж наймдугаар сард үр нь боловсроно.

## Хэрэглээ 
Амин дэмийн дутагдал, амин дэмийг нөхөх зорилгоор, нялх төл болон эх малд өгдөг. 

Олслог халгайн хандыг нялх тугалд 200-500 мл-ээр, хурга, ишиг бол 30-50 мл-ээр өдөрт 3-4 удаа эхэд нь хөхүүлэхээс өмнө 30-40 минутын өмнө өгнө.  

## Эх сурвалж 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Ангилал:Эмийн ургамал
__FORCETOC__
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Цэндхүүгийн Ханд

**Цэндхүүгийн Ханд** нь Завхан аймгийн Алдархаан сумын уугуул, нийслэлийн 28 дугаар дунд сургуулийн физикийн багш байхдаа Гавьяат багш (2000 оны  4 сарын 19-ний №50 тогтоол) цол хүртсэн эмэгтэй.

## Намтар
Ханд Монгол Улсын Их Сургуулийг 1965 онд физик математикийн багш мэргэжлээр төгсчээ. Нийслэлийн VI болон Сэлэнгэ аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургууль, 1968 оноос нийслэлийн 28 дугаар сургуульд багшилсаар иржээ. Физикийн сонгоны сурагчдыг ердийн, олимпиадын гэж хоёр хэсэг болгож хичээллүүлэн гүнзгий мэдлэг олгодог туршлагатай багш ажээ. Монгол Улсад анх 1973 онд Улаанбаатар хотод физикийн олимпиад болсноос эхлэн дүүрэг, хот, улс, Ази тив, олон улсын физикийн олимпиадад сурагчдаа сайтар бэлтгэж амжилттай оролцуулж тэргүүн болон медальт, шагналт байрыг олон удаа эзэлсэн байна. Физикийн олимпиадад бэлтгэх гарын авлага, “Хар хайрцгийн бодлогууд” зэрэг хэд хэдэн ном бичиж олны хүртээл болгосон, мэргэжил нэгт нөхдийн хамт физикийн хичээлийн хөтөлбөр, дунд сургуулийн физикийн стандарт, агуулга, хөтөлбөрийг шинэчлэн боловсруулжээ.

Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Алдархааны хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1942 онд төрсөн
Баян хуур

**Баян хуур** нь чөлөөтэй хэлбэлзэх, нэвт цохигдох хэлний тусламжтайгаар дуугардаг гараараа татан тоглох хөгжмийн зэмсэг юм. Тиймээс энэхүү хөгжмийн зэмсгийг өөрөө дуугардаг тасалдалттай аэрофон хөгжмийн зэмсгийн төрөлд багтана. Өнөө үед баруун талдаа аялгууны даралтат товчлуур бүхий бүх төрлийн баян хуурыг гар таталтат хөгжмийн зэмсэг хэмээн нэрлэдэг. Ийм байрлалтай товчлуурыг анх Венад эсвэл Францаас гаралтай гэж үздэг аж. Баян хуурын товчлуур нь өнцөгт хэлбэртэй бол бандонеон ба концертина нь ийм өнцөгтэй даруул байхгүй.

## Цахим холбоос 
* Accordions Worldwide


Ангилал:Гар таталтат хөгжмийн зэмсэг
Бажууна

**Бажууна** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
Богино иш бүхий олон наст ургамал. Дугуй хэлбэрт 2-3 ширхэг навчтай, тэдгээр нь ахархан бариулаар иштэйгээ холбогдоно. Навчны илтэс бие биеийг ер халхлахгүйгээр газар дээр дэлгэгдсэн бөгөөд улаан ногоон өнгөтэй. Саглагар баг цэцэг болон бөөгнөрсөн улаан хүрэн өнгийн цэцгүүдтэй. Цэцэглэлтийн дараа ишний оройд далавчит олон тооны жимс үүсгэнэ. Иш навчаа өвөл гөвж унагана. Ганг сайн тэсвэрлэнэ. Алс явсан махлаг бүдүүн үндэс, үндэслэг иштэй.

## Тархалт 
Уул толгодын чулуурхаг хуурай энгэр, хөтөл, чулуутай тал ааргийн хоорондын хайрга болон гуу жалга дагаж энд тэнд ургана.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Питер Кэмп

**Питер Кэмп** (, 1878 онд төрсөн, нас барсан огноо тодорхойгүй) нь Британийн усанд сэлэлт, усан пологийн тамирчин. Тэрээр Парист зохиогдсон 1900 оны зуны олимпод оролцож, 200 метрийн саадтай сэлэлтийн төрөлд хүрэл медаль хүртсэнээс гадна Бриатнийн шигшээ багийнхантайгаа цуг усан пологийн тэмцээнд түрүүлж, алтан медаль зүүжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Их Британийн усанд сэлэгч
Ангилал:Их Британийн усны пологийн тамирчин
Ангилал:Их Британийн олимпын аварга
Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1878 онд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Фердинанд Райх

right|thumb|Фердинанд Райх

**Фердинанд Райх** (, 1799 оны 2 сарын 19 &ndash; 1882 оны 4 сарын 27) бол 1863 онд Херонимус Теодор Рихтерийн хамт индиг нээсэн, Германы химич бөгөөд физикч юм.

Райх Бернбургт төрж, Фрайбергт нас эцэслэжээ. Тэрээр өнгөний сохор, зөвхөн хар ба цагаан өнгийг ялгадаг байсан тул Теодор Рихтерийг эрдмийн ажлын хамтрагчаа болгосон аж. Тэдний судалгааны үр дүнд гарч ирэх өнгийг Рихтер шинжилдэг байсан.

Тэд Фрайбергийн Уул Уурхай, Технологийн Их Сургуулийн лабораторид индиг анх ялган авчээ.

## Цахим холбоос 
## Дэлгэрүүлж унших
*
*

Ангилал:19-р зууны химич
Ангилал:19-р зууны физикч
Ангилал:19-р зууны Леопольдинагийн гишүүн
Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Саксоны Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Германы химич
Ангилал:Лайпциг Иx Сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Фрайбергийн их сургуулийн багш
Ангилал:Химийн элемент нээгч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1799 онд төрсөн
Ангилал:1882 онд өнгөрсөн
Ханцуй

thumb|Ердийн ханцуйн бүтэц

**Ханцуй** нь хувцасны мөрөөс бугуй хүртэлх хэсэг бөгөөд хүн ханцуйн дотуур гараа шургуулж өмсдөг. Ханцуйг ихэвчлэн хувцасны их биеэс тусдаа хийж, бэлэн болсны дараа хувцсандаа залгаж оёдог ч хааяа их биетэйгээ үргэлжилсэн залгаа байдалтай ханцуйтай хувцас байх тохиолдол бий. Ханцуйгүй хувцас нэг бол гар ил гарсан, эсвэл нөмрөг зэрэг гарыг халхалсан байдалтай байдаг.

Ангилал:Хувцас
Сөөгөн эмгэн шилбэ

**Сөөгөн эмгэн шилбэ** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
50-70 см хүрэхүйц өндөр ихээхэн салаалсан сөөг ургамал. Налж гаргасан өргөсгүй модожсон мөчрүүдтэй. Цайвар ягаан өнгийн цэцгүүд нь цацаг баг цэцгийг бүрдүүлнэ. Зургаадугаар сарын эхээр цэцэглэж мөн сарын адгаас үрлэж эхэлнэ. Гурвалжин хар үртэй. Цэнхэр ногоон өнгөтэй доошоогоо бага зэрэг хуйларсан захтай шугаман зэв буюу уртавтар зууван дугуй хэлбэрийн навчтай.

## Тархалт 
Толгодын хайрга чулуу бүхий энгэр, сайр, үйрмэг чулуутэй газруудаар элбэг тохиолдоно.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Монгол азар

**Монгол азар** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
10-50 см хүртэл өндөр ургадаг. Ацалж салаалсан олон иш мөчир бүхий сөөг ургамал. Навчны илтэс нь жижиг хайрс болтлоо өөрчлөгдсөн учир түүний үүргийг үе бүхий нэг наст ногоон мөчрүүд гүйцэтгэнэ. Тийм мөчрүүдийн зарим нь моджиж, эцэстээ хэд хэдэн жилээр амьдрагч мөчир болдог. Олон жилийн модожсон мөчир нь цагаан холтостой байдаг. Зараа мэт арзайсан, зууван хэлбэртэй улаан хүрэн өнгөтэй сэвсгэр жимстэй, дагавар үндэс гаргадаг болохоор элсээр хучигдаж булагдахад гэмтдэггүй. Зөвхөн үрээр үржинэ. Эрт тавдугаар сарын эцсээр ургаж эхлэх боловч хаврын гэнэт хүйтрэлтийг тэсвэрлэж чаддаггүй.

## Тархалт 
Элс, элсэрхэг довцог бүхий хайрга чулуутай сайрын зах, загийн хоорондуур, хужир марцтай нам газрын эргэн тойрноор өөр бусад ургамалтай холилдож ургана.

## Ашигласан материал 
Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Хонин тарна

**Хонин тарна** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
Ихээхэн саглагар иштэй, 40-50 см өндөр, олон наст өвслөг ургамал. Жижгэвтэр нарийн шугаман навчнуудтай, үл мэдэг навчилсан залаа баг цэцэгтэй. Хонин тарна ганд тэсвэртэй, эрт ургадаг ургамлын нэг бөгөөд долоодугаар сард цэцэглэж наймдугаар сард үр суудаг.

## Тархалт 
Ойт хээр, хээрийн бүсэд тархсан бөгөөд гол төлөв дагжуур хатуувтар хөрстэй уулын энгэр, хээрийн дов толгодын чулуурхаг энгэрээр ургана.

## Ашигласан материал 
Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Шчецин

**Шчецин** ( [] - ;  [] - ) нь Польшийн Өрнөд Померан воевод улсын төв хот юм. Энэхүү хотын тойроггүй том хот нь бараг 410.000 оршин суугчаараа Гданьскийн дараа улсдаа долоодугаарт бичигддэг.

## Газар зүй 
### Газар зүйн байршил 
Шчецин хот нь Зүүн тэнгисийн өмнөд эргийн ойр, Одер мөрөн Шчециний тохойд цутгах бэлчир дээр, Грайфсвалд хотоос зүүн урагш 105&nbsp;км, Берлинээс зүүн хойд чигт ойролцоогоор 125&nbsp;км, Кошалинаас баруун урд зүгт 151&nbsp;километрийн зайтай оршдог.

### Цаг уур 
## Эдийн засаг 
Щчецин бол далайн эдийн засгийн төв бөгөөд 13279 хүн ажилладаг. Щчецин далайн боомт нь дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн хөлөг онгоц эзэмшигчдэд үйлчилдэг бөгөөд Polsteam болон Euroafrica гэсэн хоёр тээврийн компанийн эх боомт юм. Нэмж дурдахад далайн тээвэртэй холбоотой бусад компаниудын төв байр энд байрладаг.

2016 оны 9-р сарын байдлаар Щчецин хотод бүртгэлтэй ажилгүй хүмүүсийн тоо ойролцоогоор 8,400 байгаа нь эдийн засгийн идэвхтэй хүн амтай харьцуулахад ажилгүйдлийн түвшин 5.0% байна.

2012 оны 10-р сард ажилчдын дундаж цалин 3,807.73 PLN, Щчецинд ажиллаж буй ажилчдын тоо 90,754 хүн байв. Щчецин дахь бүс нутгийн хөдөлмөрийн албаны мэдээлснээр, 2023 оны 1-р сарын 1-ээс эхлэн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 3,490 PLN, Өмнөх Померны нийслэл хотын оршин суугчдын дундаж цалин 6,733.49 PLN байна.

Щчецины ДНБ нь 20.255 тэрбум злот бөгөөд энэ нь бүх воевод улсын ДНБ-ий 1/3-тай тэнцэнэ. Нэг хүнд ногдох 49,497 злот ноогдож байгаа нь воевод улсын үр дүнгээс 40 орчим хувиар их байна.

## Зураг 

Зураг:2009-05-30-polska-by-RalfR-30.jpg
Зураг:Szczecin town hall.jpg
Зураг:Międzyodrze-Wyspa Pucka, Szczecin, Poland - panoramio (8).jpg
Зураг:Szczecin Palac Ziemstwa 2.jpg
Зураг:0908 PAZIM Szczecin SZN 1.jpg
Зураг:Szczecin 05-2017 img01 Railway station.jpg
Зураг:Faculty of Electrical Engineering in Szczecin, 2016.jpg

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас
* Шчециний үндэсний музей 

## Эшлэл 

Ангилал:Өрнөд Померан мужийн гмина
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Польшийн мужийн нийслэл
Ангилал:Ханзе хот
Ангилал:Помераны суурин
Ангилал:Өрнөд Померан мужийн суурин
Ангилал:Польшийн их сургуулийн хот
Ангилал:Польшийн хот
Ангилал:Одер голын суурин
Люблин

**Люблин** (польшоор Lublin, , ) — Польшийн зүүн хэсэгт орших хот. Люблин мужийн нийслэл. 12-р зуунд хотын суурийг тавьсан байна. Хотын газар нутаг нь 147,5 км², хүн ам нь 339 784 (2019 он).   

## Түүх 
Хотын тухай анхны бичээс дурсгал нь 1198 оноос эхтэй.   

1205 онд Галисийн хунтайж Роман хотыг нэг сарын турш бүсэлсэн боловч ухрахаас өөр аргагүй болсон.   

1241 онд монголчууд Польш руу хийсэн анхны довтолгооны үеэр Люблинийг эзлэн сүйтгэж, 3 жилийн дараа Литва, Прусс, Йотвинчууд нар нэгдэж дахин дээрэмдсэн байна. Тэр жилдээ Галисийн хунтайж Даниел хотыг эзлэн авч, ихээхэн бэхэлсэн.

1260 онд Доминиканчууд Архангел Михаилын нэрэмжит анхны Католик сүмийг барьсан.

1317 онд Локиет хунтайж Владиславын хаанчлалын үед тус хотод Магдебургийн эрх олгогджээ. 1341 онд Их Казимир Люблинд Татаруудыг ялсан.

1474 онд Казимир Ягеллон энэ хотыг шинээр байгуулж Люблин воеводствогийн нийслэл болгосон.

1792 онд хотыг Оросын цэргүүд хотыг эзэлсэн. Польш-Литвын Хамтын нөхөрлөлийн гурав дахь хуваагдлын дараа хот Австрийн мэдэлд орсон. 1809 онд энэ хот Варшавын гүнгийн нэг хэсэг болсон. 1815 онд Оросын эзэнт гүрний нэг хэсэг болох Польшийн Вант улсын нэг хэсэг болжээ.

Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеэр Люблин хотыг Герман, Австри-Унгарын цэргүүд эзэлжээ.

1918 онд Люблин хотод Католик Их Сургууль байгуулагдсан.

## Зураг 

Зураг:Lublin Union 1569.PNG
Зураг:Lublin, Stare Miasto - Brama Krakowska i Plac Łokietka (2009-06-12).jpg
Зураг:Lublin trybunal noc.jpg
Зураг:Stare Miasto w Lublinie - kaplica św. Trójcy i donżon na zamku.jpg
Зураг:Cerkiew Lublin Skansen.jpg
Зураг:Solaris trolleybus, Plac Łokietka, Lublin, Poland 01.jpg
Зураг:Lublin - ul. Piłsudskiego - stacja Lubelskiego Roweru Miejskiego - DSC00249 v1.jpg

## Цахим холбоос 
* Люблин хотын цахим хуудас
* 2016 оны Европын соёлын нийслэл Люблин хот (польшоор) 

## Эшлэл 
Ангилал:Люблин мужийн гмина

Ангилал:Польшийн мужийн нийслэл
Ангилал:Люблин мужийн суурин
Ангилал:Польшийн урьдын нийслэл
Ангилал:Польшийн хот
Ангилал:Польшийн их сургуулийн хот
Ганзам цогцолбор сургууль

**Ганзам цогцолбор сургууль** буюу Нийслэлийн БГД-ийн 20-дугаар сургууль нь БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1956 оны 5-р сарын 18-ны өдрийн 152-р тоот тогтоолоор Улаанбаатар төмөр зам /УБТЗ/-ыг түшиглэн 8 анги 491 сурагч, 11 багш 7 ажилчинтайгаар байгуулагдаж 1-р ангийн сурагч Лувсаннямын Бурмаа гэдэг бяцхан охин анхны хонх цохиж, өсвөр үеийг сурган хүмуүжүүлэх ариун үйлсийнхээ гарааг эхэлсэн түүхтэй.

Сургуулийн анхны захирлаар Н.Шагдар, хичээлийн эрхпэгч Г.Дорж пионерийн удирдагч О.Шагдарсүрэн нар ажиллаж 1956 -1957 оны хичээлийн жилд Дэндэв, Э.Өнөржаргал. Дэмбэрэл, Кожевникова Төрхүү, Ганжуур. Бямбаа, Александр, Пүрэв Далантай. Нина. Э.Цэрэнханд Л.Лхамсүрэн нарын багшаар ажиллаж байжээ. Аж ахуйн даргаар Натар, ня-бо Лхагважав, номын санч Банзрагч, морин тэрэгч Гомбосүрэн болон Киная Дуламжав, Цэрмаа нар аж ахуйн бүрэлдэхүүнд ажиллаж байжээ.

Боловсролын байгууллагын хөгжил, бүтэц зохион байгуулалтын өөрчлөлтийн дагуу тус сургуупь 1956 - 1962 оны хичээлийн жилд 7 жилийн сургууль 1962- 1963 оны хичээлийн жилд 11 жилийн сургууль 1963-1979 оны хичээлийн жилд 10 жилийн сургууль 1979-1990 оны хичээлийн жилд 8 жилийн боловсрол 1990-2006 оны хичээлийн жилд 10 жилийн боловсрол, 2006 - 2007 оны хичээлийн жилээс 11 жилийн боловсрол олгох бүтэц зохион байгуулалттай хичээллэж байна.

Ангилал:Улаанбаатарын дунд сургууль
Цагаан лууль

**Цагаан лууль** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
60-80 см хүрэхүйц өндөр, ихээхэн салаалж мөчирлөсөн иштэй нэг наст ургамал. Ромбо хэлбэрт зууван юмуу юлдэн навчнууд нь буурал өнгөтэй байдаг. Долоо, наймдугаар сард цэцэглэнэ.

## Тархалт 
Тариалангийн талбайн хөнөөлт хог ургамал бөгөөд атаршиж байгаа хуучин тариалангийн талбайгаар зонхилж ургасан байдаг. Үүнээс гадна дэрстэй газар, чулуутай энгэр, хужирт тойрмуудаар ургана.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Лордын бүтээлүүд

**Лорд** (Lorde) нь Шинэ Зеланд улсаас гаралтай дуучин, дуу зохиогч, продюсер бөгөөд одоогийн байдлаар түүний нэр дээр 3 студи цомог, 4 EP, 13 дүрс бичлэг, 11 сингл цацагдаад байна. Лорд 13 насандаа Universal Music Group-д нэгдэн дуу зохиож эхэлсэн байдаг ба 2012 онд *The Love Club EP*-г цацсан нь Австрали болон Шинэ Зеланд улсуудад чамгүй амжилт үзүүлсэн юм. Тус EP-д багтсан дуу болох "Royals" нь дэлхий даяар нийт 10 сая удаа борлуулагдаж, улмаар Лорд АНУ-ын *Billboard* Hot 100 чартыг тэргүүлсэн анхны Шинэ Зеланд дуучин болж байв.

Лорд 2013 оны 9-р сард өөрийн дебют болох 10 дуутай *Pure Heroine* цомгоо худалдаанд гаргасан ба тус цомог нь Австрали болон Шинэ Зеланд улсын чартуудыг тэргүүлсэн байдаг. Тус цомог нь 2021 оны байдлаар нийт 6 сая гаруй хувь борлогдсон байна. 2014 оны мөн үеэр Лордын "Yellow Flicker Beat" дуу нь *The Hunger Games: Mockingjay - Part 1* киноны цомогт багтан цацагдаж байжээ. 

Түүний хоёр дахь студи цомог *Melodrama* нь 2017 оны 6-р сард цацагдсан бөгөөд Шинэ Зеланд, Австрали болон АНУ-ын чартуудыг тэргүүлсэн ба цомгоос "Green Light", "Perfect Places", "Homemade Dynamite" хэмээх синглүүд цацагдсан байдаг. 2021 онд Лорд гурав дахь цомог *Solar Power*-ийг олны хүртээл болгожээ.

## Цомгууд 
### Студи цомог 
### Саундтрек цомог 
## Өргөтөгсөн синглүүд
## Синглүүд
### Lorde-ийн сингл
### Хамтран дуулсан сингл
### Танилцуулга сингл
## Бусад чартад бичигдсэн дуунууд
## Бусад
Дараах дуунууд нь Lorde-той хамааралгүй, түүний цомогт багтаагүй дуунууд болно:

## Дүрс бичлэгүүд
## Холбоос
Элтөгс

**Элтөгс** буюу **Гунадара** нь (132?-1340 оны 8 сарын 9) (хятад:燕帖古思, пиньинь галиг:Yàn tiē gǔ sī) Юань улсын Тугтөмөр хааны 2-р хүү. Боржигин овогтог. Түүнийг Хонгирад аймгийн Будшир хатан төрүүлсэн.

## Намтар
Жи Шүний 3-р оны 3 сард (1332 оны 4 сарын 19) Гунадара нэрийг нь Элтөгс гэж өөрчилж, тэргүүн сайд **Тайпин ван** Элтөмөр өөрийн өргөмөл хүүгээ болгожээ. 1333 онд Хүслэн хааны хүү Тогоонтөмөр тайжийг Будшир хатан ба ихэс ноёдын хуралдаанаар их хаан суудалд залаад, Элтөгсийг хунтайж болгосон. Учир нь түүний эх Будашири хатан, өөрийн хүүг хунтайж болгох тохиролцоо хийж, Тогоонтөмөрийг хаан суулгасан юм. Хожим нь 1340 оны 7 сарын 9 нд эзэн хааны зарлигаар Заяат хааны Хүсэлэ хааныг хорлон алсан гэмт хэргийг зарлан, Будашири хатан нарын хүмүүсийг **Дуньаньжоу**-д цөлж, Элтөгс хунтайжийг Гуулин улс руу цөлжээ. 1340 оны 8 сарын 9 нд Элтөгсийг зам зуурт нь илдэч Юугучур хороожээ. Учир нь тэр үед эзэн хаан өөрийн хүүтэй болсон байсан тул Элтөгсийн хэрэгцээ үлдээгүй юм.

## Холбоотой мэдээлэл
* Тугтөмөр хаан
* Тогоонтөмөр хаан
* Элтөмөр

Ангилал:1340 онд өнгөрсөн
Ангилал:14-р зуунд төрсөн
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Юань улс
Алтан бөмбөрцөг

**Алтан бөмбөрцөг** (англ. *Golden Globe Award*) шагнал нь жил бүрийн шилдэг дэлгэцийн кино болон телевизийн нэвтрүүлэгүүдээс шалгаруулан олгодог шагнал юм. Сүүлчийн шагнал гардуулах ёслол 2018 оны нэгдүгээр сарын 7-нд зохиогдон явагдсан. 

Энэхүү шагналыг 1944 оноос хойш Холливүүдийн гадаадын хэвлэлийн холбооноос зохион явуулсаар иржээ. Шагналтныг тодорхойлохдоо xолливүүдэд ажилладаг 100 орчим хүний бүрэлдэхүүнтэй олон улсын сэтгүүлчдийн бүрэлдэхүүн шийдэн тогтоодог. Эхний жилүүдэд зөвхөн кино театрын бүтээлүүдийг үнэлэн олгодог байсан ба сүүлдээ телевизийн хэрэглээ түгэн дэлгэрсний улмаас 1956 оноос эхлэн энэ төрлийн бүтээлд ч мөн олгож эхэлжээ. Америкийн үзвэр үйлчилгээний аж үйлдвэрийн энэхүү хоёр салбарт алтан бөмбөрцөг шагнал нь академийн шагналын (оскар) дараа буюу эмми шагналын хамт хоёрт ордог чухал шагнал юм. 

Шагнал гардуулах ёслол нь зоогийн арга хэмжээний хүрээнд болох бөгөөд холливүүдэд нэр, зэрэглэл өндөртэй зочдыг урин явуулдаг байна. Үүнээс хэдхэн хоногийн дараа  оскарын шагналын санал хураалт явагддаг учир алтан бөмбөрцөг шагналыг хүртэгчид академийн гишүүдэд нэр хүнд нь өснө хэмээн ихэд найдлага тавидаг байна.

## Одоогийн ангиллууд 
Алтан бөмбөрцөг шагналыг кино, телевиз тус бүрд нь олгодог. Мөн түүнчлэн дотор нь ахиад драмын, инээдмийн эсвэл мюзикл гэж ангилна:

### Кино 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас
* Алтан бөмбөрцөгийн албан ёсны Youtube хуудас


Ангилал:АНУ-ын киноны шагнал
Ангилал:АНУ-ын телевизийн шагнал
Ангилал:1944 онд анх гардуулсан шагнал
Жамбалын Мэнд-Амар

**Жамбалын Мэнд-Амар** (1945 оны 2-р сарын 14-нд одоогийн Төв аймгийн Лүн сумын "Сугарайн үзүүр" хэмээх газар төрсөн) нь Монголын хөгжмийн зохиолч, хөгжимчин.

Тэрээр 1953-1960 онд бага сургууль, 1960-1964 онд бүрэн дунд сургууль, 1968-1970 онд Марксизм-Лeнинизмийн оройн дээд сургуулийг тус бүр суралцан төгссөн. Эцэг Сандагийн Жамбал нь урлаг соёлын авьяастай, тухайн үeдээ "Бөмбөгөр ногоон" тeатрт хөгжимчнөөр ажиллаж байлаа.

Ж.Мэнд-Амар 15 настайдаа, 1960 оны 10-р сарын 1-нд анх Ардын дуу бүжгийн чуулгад дагалдан хөгжимчнөөр орж урлагийн замаа нээж, төрөлхийн авьяас сонирхолдоо хөтлөгдөн тэр жилээсээ гоцлол хөгжимчний үүргийг гүйцэтгэж эхэлжээ.
Ж.Мэнд-Амар энэ үeэс эхлэн гоцлол хөгжимчнөөс Монголын хөгжмийн нэртэй зохиолч болтлоо өсөн дээшилж 40 жил мэргэжлийн урлагийн байгууллагад үр бүтээлтэй ажилласан.

Гоцлол хөгжимчин Ж.Мэнд-Амарын ёочин хөгжмөөр тоглосон олон арван бүтээл сонсогч, үзэгчдийн таашаалыг хүртэж ур чадвар нь өссөөр мэргэжлийн хөгжимчдийн улсын уралдаанд 1961 онд 3-р байр, 1976 онд тэргүүн байрыг эзэлсэн юм. Тэрчлэн Дэлхийн Залуучууд Оюутны 8, 9, 10, 11-р их наадмаас алт, мөнгөн мeдалиар шагнуулж гадаадын үзэгчдээс өндөр үнэлэлт авч байлаа.
Ж.Мэнд-Амар гадаадын 50 гаруй орноор айлчлан тоглож Монголынхоо ардын хөгжмийн урлагийг хилийн чанадад сурталчлахад ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн.

Ангилал:1945 онд төрсөн
Ангилал:Монголын хөгжимчин
Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Монголчууд
Малкольм Төрнбулл

**Малкольм Блай Төрнбулл** (, 1954 оны 10 сарын 24 төрсөн) нь Австралийн ерөнхий сайд юм.

## Цахим холбоос 
* Намтар, англиар

Ангилал:Австралийн ерөнхий сайд
Ангилал:Австралийн сайд
Ангилал:Австралийн намын дарга
Ангилал:Австралийн парламентын гишүүн
Ангилал:Австралийн Либерал Намын гишүүн
Ангилал:Австраличууд
Ангилал:1954 онд төрсөн
Дамбын Шагдар

**Дамбын Шагдар** (1931 оны намар Булган аймгийн Цонхлон сумын（Бугат）Өлзийбүрэнгийн Ар Нугын Эрээн Хайлааст гэдэг газар төрсөн- 2006 нас барсан)- Монгол Улсын Гавъяат багш, доктор, профессор. Математикийн ухааны доктор. 

## Намтар 
1942-1946 онд Цонхлон сумын бага сургууль, 1946-1952 онд Булган аймгийн төвийн бүрэн дунд сургууль, 1952-1956 онд МУИС, 1967-1969 онд Киевийн Улсын Их Сургуулийн аспирантурт тус тус суралцсан ба математикч мэргэжилтэй. 1969 онд Украины Киев хотод математикийн ухааны доктор,  1976 онд доцент, 1989 онд профессор. 

МУ-ын Ардын гэгээрлийн тэргүүний болон шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан,  Монголын математикийн багш нарын Академи, Боловсролын шинжлэх ухааны Академийн жинхэнэ гишүүн, МУБИС, ШУТИС, МУИС-ийн Математик Компютерийн Сургуулийн хүндэт профессор, Математикийн болон сурган хүмүүжүүлэх ухаанаар докторын зэрэг хамгаалуулах зөвлөлийн гишүүн. 

Тэрбээр 1956-1979 онд МУИС-д багш, тэнхимийн эрхлэгч,  1979-1983 онд Сурган Хүмүүжүүлэх Ухааны Хүрээлэнгийн захирал, 1983-1985 онд ШУТИС-д багш, дэд захирал, 1985-1991 МУБДС-д багш, тэнхимийн эрхлэгч, 1991-1995 онд “Багш нарын мэргэжил дээшлүүлэх институт”-д дэд захиралаар, 1995 оноос насан өөд болтлоо МУБИС-д тэнхмийн эрхлэгч, зөвлөх багшаар ажиллаж байв. Энэ хугацаандаа Боловсрол Дээд сургуульд 2004- 2006 онд магистрантур, докторантурын албаны дарга, зөвлөхөөр ажиллаж байсан. 

## Бүтээл 
Улсад ийнхүү 50 жил багшлахдаа түүний олон зуун шавь нараас математикийн ухаанаар 1, эдийн засгаар 2, боловсрол судлалаар 20 гаруй доктор төржээ. Тэрбээр сурагч, оюутнуудын сурах бичиг зохион хэвлүүлэхэд түлхүү анхаарсаны үр дүнд түүний “Математик 6”, “Математик 7”, “Алгебр анализийн эхлэл 9” зэрэг сурах бичгүүдийг өнөөдөр ч өргөн хэрэглэсээр байна. Мөн дунд сургуулийн 1-ээс 11 дүгээр ангийн математикийн сурах бичиг, их, дээд сургуулийн оюутнуудад зориулсан 3 сурах бичгийг редакторлаж хэвлүүлснээс гадна эрдэм шинжилгээний 200 гаруй бүтээл туурвисан байна. 

Гавъяат багш, доктор, профессор Д.Шагдарын эрдэм шинжилгээний ажлаа зөвхөн математик төдийгүй сурган хүмүүжүүлэх ухаан, математик заах арга болон түгээн дэлгэрүүлэх, орчуулгын чиглэлээр хийж байсан бөгөөд түүний эрдэм шинжилгээний ажлын гол чиглэл нь “Санамсаргүй процессийн математикийн асуудал” юм. Энэ талаар бичсэн олон бүтээлийг нь гадаад, дотоодын олон эрдэмтэн өндрөөр үнэлсэн байдаг.

## Шагнал 
1999 онд Монгол Улсын Гавъяат багш цол хүртэж, Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон, Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, Ардын хувьсгалын ойн медалиудаар тус тус шагнагдаж байсан.  

Ангилал:1931 онд төрсөн
Ангилал:2006 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ириди

**Ириди** нь Ir гэсэн химийн тэмдэгтэй, атомын дугаар буюу дэс дугаар нь 77 бүхий химийн элемент юм. Энэ нь шилжилтийн металлд орох ба үелэх системийн 9-р бүлгийн (хуучин үелэх системд 8-р хажуугийн бүлэг буюу кобальтын бүлэг) элемент. Маш хүнд, хатуу, бутрамтгай, гялтганасан мөнгөлөг цагаан өнгөтэй үнэт металл нь цагаан алтны бүлгийн металлуудаас зэврэлтэнд хамгийн тэсвэртэй элементийн тоонд орно. 0,11 кельвинээс доош температурт хэт дамжуулах чадвартай төлөв байдалд шилждэг. 

## Түүх 
Иридиг (грек. ἰριοειδής *irio* „солонго шиг хэлбэртэй“, түүний нэгдлүүд нь олон төрлийн өнгөтэй учраас) 1804 онд английн химич Смитсон Теннат Лондонд Осмигийн хамтаар нээжээ. Боловсруулаагүй цагаан алтыг хаан дарсанд уусгах үед цагаан алтны бүлгийн хоёр металл хоёулаа цааш уусахгүй хар үлдэгдэл шааранд байсан байна. Иридигийн давснуудын олон төрлийн өнгө нь Теннатыг Ириди гэх нэрийг өгөхөд нөлөөлсөн аж. Мөн түүнчлэн хамгийн анхны килограмм, мөн анхны метрийг иридигийн хайлшаар хийсэн байдаг бөгөөд 1898 оноос хойш энэ хоёр хэмжүүрийг Парисын олон улсын хэмжилт ба жингийн товчоонд хадгалагдаж байна.

## Тархац 
Ириди нь алт, цагаан алтнаас ч ховор олдоцтой. Цацраг идэвхгүй хамгийн ховор металл болох ренигийн дараах байрыг роди рутенигийн хамт ириди эзэлдэг. Түүний дэлхийн гадаргуу дээр эзлэх хувь нь дөнгөж 1&nbsp;ppb.

## Цахим холбоос 
* EnvironmentalChemistry.com – Ириди

## Эшлэл 
Ангилал:6-р үеийн элемент
Ангилал:Кубын талст систем
Ангилал:Эрдэс
Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент
Монтенегро

**Монтенегро** буюу **Черногор** (монтенегрогоор *Crna Gora*/Црна Гора, "Хар уул" хэмээсэн утгатай) нь зүүн өмнөд Европт, Балканы хойг дээр орших тусгаар улс юм. Баруун өмнөд хаяанд нь Адриатын тэнгис байх тус улс баруун талаараа Хорват, баруун хойд талаараа Босни ба Херцеговин, зүүн хойд талаараа Серби, зүүн талаараа Косово, зүүн өмнө талаараа Албани улсуудтай хиллэнэ. Нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь Подгорица боловч Цетинье хотыг Вангийн хуучин нийслэл (*prijestonica*) гэж тодорхойлсон байдаг.

9-р зуунд Сербийн гурван гүнлиг одоогийн Монтенегрогийн нутагт оршиж байв: багцаагаар нутгийн өмнөд хагасыг эзлэх Дукля, баруун хэсгийн Травуния, хойд хэсгийн Расция. 1042 онд Стефан Воислав Византын эзэнт гүрний эсрэг бослого гаргаснаар Дукля тусгаар тогтнолоо олж, Воиславевич династи хэсэг хугацаанд оршин тогтножээ. Түүнээс хойш бүс нутгийн хүчирхэг улсуудын мэдэлд ээлж дараалан орсоор, мөн Османы эзэнт гүрний бүрэлдэхүүнд хэдэн зууныг өнгөрөөсний дараа 1918 онд Югославын вант улсын нэг хэсэг болж, улмаар уг вант улсыг 1945 онд Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улс залгамжилсан юм.

1992 оны Югославын задралын дараа Серби болон Монтенегро улсууд хамтдаа Югославын Холбооны Улс хэмээх холбооны улсыг байгуулсан боловч Югославын албан ёсны залгамжлагч эсэх асуудал нь хуучин Югославын бүрэлдэхүүнд байсан бусад улсуудын эсэргүүцэлтэй тулгарч, улмаар Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Аюулгүйн Зөвлөлийн 777-р тогтоолоор үгүйсгэгдсэн тул 2003 онд улсын нэрээ Серби ба Монтенегро болгон өөрчилжээ. 2006 оны 5 сарын 21-ний тусгаар тогтнолын бүх нийтийн санал асуулгын үр дүнгийн дагуу, Монтенегро улс мөн оны 6 сарын 3-нд тусгаар тогтнолоо зарлажээ. Тус улс 2007 оны 10 сарын 22-нд албан ёсны нэрээ Бүгд Найрамдах Монтенегро Улс болгон өөрчилсөн.

Дэлхийн Банкны ангиллаар дундаас дээгүүр орлоготой орон болох Монтенегро нь НҮБ, НАТО, Дэлхийн Худалдааны Байгууллага, Европын Аюулгүй Байдал Хамтын Ажиллагааны Байгууллага, Европын Зөвлөл, Төв Европын чөлөөт худалдааны гэрээний гишүүнчлэлтэй бөгөөд Газрын дундад тэнгисийн холбоог үүсгэн байгуулалцсан гишүүн юм.

## Цахим холбоос 
* Монтенегрогийн засгийн газрын албан ёсны цахим хуудас 

## Эшлэл

Ангилал:Европын орон
Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Пүрэвжавын Ганбат

**Пүрэвжавын Ганбат** (1970 онд төрж, 2004 онд нас барсан) — Монгол улсын гавьяат зүтгэлтэн дуурийн дуучин юм. 

## Намтар 
1970 онд Ховд аймгийн Чандмань суманд Пүрэвжавын 7 хүүхдийн хамгийн отгон нь болон төрсөн. 

1991 онд Соёл, гэгээрлийн дунд сургуулийг дүүргэжээ. 

1996 онд Соёл Урлагийн Их Сургуулийг төгссөн байна. 

Ховд аймгийн “Баянбулаг” амралтын соёл олон түмний зохион байгуулагчаар хөдөлмөрийн гараагаа эхэлж ДБАТ-т гоцлол дуучинаар ажиллажээ. 

1997 оноос ЗХУ-ын Улаан-Үд, 2000 оноос 2004 он хүртэл Новосибирск хотын ДБАТ-т урилгаар нас бартлаа ажиллажээ. Эхнэр, 2 охины (Хулан, Халиун) хамт амьдарч байв.

## Бүтээсэн дүр 
* Ц.Нацагдоржийн “Гэсэр” дуурийн Шар гэрт хаан, 
* Б.Дамдинсүрэнгийн “Учиртай гурван толгой” дуурийн Юндэн, 
* “Игорь ван” дуурийн Игорь ван, 
* “Кармен” дуурьд Эскамильо, 
* “Гилбэрийн хатан” дуурийн Елицкий, 
* “Трубадур” дуурийн Ди Луна, 
* “Евгений Онегин” дуурийн Онегин, 
* “Иолонта”-ийн Роберт,  
* “Богема”-гийн Марсель,  
* “Риголетто”-гийн Риголетто 
зэрэг үндэсний болон сонгодог олон дуурийн гол дүрийг бүтээж сонгодог урлагт од болон гялалзсан сод авъяастай дуучин байжээ. 

## Гавьяа Шагнал 
* 1996 онд “Учиртай гурван толгой”-н шилдэг дүрийн улсын уралдаанд Юндэнгээр тэргүүн байр, 
* 1997 онд Олон улсын М.И.Глинкийн нэрэмжит XVII уралдааны гуравдугаар байр (Самара хот),
* 1998 II Н. А. Римский-Корсаковын (Санкт-Петербург) болон XI П.И.Чайковскийн (Москва) нэрэмжит олон улсын дуурийн дуучдын уралдаануудын хүрэл медалиуд, Монгол улсын гавьяат жүжигчин цол,
* 2001 онд ОХУ-ын дуурийн дуучдын уралдааны III байр, 
* Францын Тулуз хотноо болсон Олон улсын дуурийн дуучдын уралдааны II байрын шагналыг хүртжээ.

## Эх сурвалж 
* Намтар нэвтрүүлэг /Сэмүүн студи/
* Түүний уран бүтээлүүд youtube-д

Ангилал:Дуурийн дуучин
Ангилал:Монголын дуучин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Чандманийн (Ховд) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1970 онд төрсөн
Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Санжаагийн Бужгар

Монгол Улсын Гавьяат Жүжигчин **Санжаагийн Бужгар** нь 1939 онд Булган аймгийн Хутаг-Өндөр сумын Хантай багийн Хатаачийн энгэрт төрсөн. 1959 онд Улсын багшийн дээд сургуульд жүжигчний анги анх нээгдэхэд элсэж суралцаад, 1963 онд төгсөж Улсын драмын театрт жүжигчнээр ажилласнаар хөдөлмөрийн гараагаа эхэлжээ.

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Хутаг-Өндөрийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1939 онд төрсөн
Паллади

**Паллади** нь дэс дугаар 46, Pd химийн тэмдэг бүхий химийн элемент юм. Энэхүү мөнгөлөг саарал өнгөтэй, ховор олдоцтой шилжилтийн металл нь цагаан алтны бүлгийн металлд хамаарна. Үелэх системийн 5-р үе ба 10-р бүлэгт (урьд нь 8-р хажуугийн бүлэг) буюу никелийн бүлэгт багтана. Химийн шинж чанарын хувьд цагаан алттай маш төстэй шинж чанартай элемент.

## Цахим холбоос 
* Палладигийн долларын ханшны мэдээ

## Эшлэл 
Ангилал:5-р үеийн элемент
Ангилал:Катализатор
Ангилал:Кубын талст систем
Ангилал:Цахилгаан техникийн материал
Ангилал:Эрдэс
Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент
Вопли Видоплясова

**Вопли Видоплясова** () нь Украины рок-хамтлаг юм бөгөөд 1986 онд Киев хотод байгуулагдаж байжээ.

## Цомгууд 
* Аяяяй (1987)
* Танці (1989)
* Гей, любо! (1990)
* Або-або (1992)
* Країна мрій (1994)
* Музика (1997)
* Країна мрій ремикс (1997)
* Хвилі амура (2000)
* Файно (2002)
* Були деньки (2006)
* Чудовий світ (2013)

## Гишүүдийн нэрс 
* Олег Скрипка () - вокал, баян, гитар, саксофон, аргончин
* Евгений Рогачевский () - гитар, бэк-вокал (1996-одоо)
* Николай Усатый () - аргил гитар, бэк-вокал (2017-одоо)
* Сергей Сахно () - бөмбөрчин (1986-1994, 1997-одоо)

### Өмнөх гишүүд 
* Юрий Здоренко () - вокал, гитар (1986-1993)
* Александр Пипа () - аргил гитар, бэк-вокал (1986-2007)
* Филипп Можа () - гитар, бэк-вокал (1993-1995)
* Жерар Кристоф () - гитар, бэк-вокал (1995-1996)
* Стефан Муффлье () - бөмбөрчин (1994-1997)
* Алексей Мельченко () - аргил гитар, бэк-вокал (2007-2017)

Ангилал:Украины хамтлаг
Гүсэмийн Жалаа

**Гүсэмийн Жалаа** (1949 оны 7 сарын 18-нд төрсөн) нь Архангай аймгийн Хашаат сумын харьяат, Монгол улсын начин, жүдо бөхийн олон улсын хэмжээний мастер цолтой бөх юм. Тэрээр 1976 оны Монреалийн олимпод жүдогийн хүнд жин буюу +93кг-ийн ангилалд зодоглож, шагналт 5-р байр эзэлсэн. 1977 оны улсын наадамд 5 даван шөвгөрч, начин цол хүртжээ.

## Амжилт 
### Үндэсний бөх
#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
### Жүдо
Жалаа 1976, 1980 онд 2 удаа зуны олимпод оролцсон.

Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Монголын жүдоч
Ангилал:Хашаатын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1949 онд төрсөн
Хажуугийн бүлэг

Химид **хажуугийн бүлэг** гэх нэршлээр химийн элементүүдийн үелэх системийн бүлгийн d- ба f-блокд харьяалагдах элементүүдийг хэлнэ. Үелэх систем үндсэн 8, хажуугийн 10 бүлэгтэй. Хажуугийн бүлгийн бүх элементүүд нь металлууд (*шилжилтийн металлууд*) юм.

Үелэх системийн хажуугийн бүлгийн элементүүдэд:
* 3-р бүлэг: Скандигийн бүлэг, 3-р хажуугийн бүлэг
* 4-р бүлэг: Титаны бүлэг, 4-р хажуугийн бүлэг
* 5-р бүлэг: Ванадигийн бүлэг, 5-р хажуугийн бүлэг
* 6-р бүлэг: Хромын бүлэг, 6-р хажуугийн бүлэг
* 7-р бүлэг: Манганы бүлэг, 7-р хажуугийн бүлэг
* 8-р бүлэг: Төмрийн бүлэг, кобальт-, никелийн бүлгийн хамт 8-р хажуугийн бүлэг
* 9-р бүлэг: Кобальтын бүлэг, төмөр-, никелийн бүлгийн хамт 8-р хажуугийн бүлэг, гэхдээ 9-р хажуугийн бүлэг ч гэж нэрлэнэ
* 10-р бүлэг: Никелийн бүлэг, төмөр-, кобальтын бүлгийн хамт 8-р хажуугийн бүлэг, гэхдээ 10-р хажуугийн бүлэг ч гэж бас нэрлэнэ
* 11-р бүлэг: Зэсийн бүлэг, 1-р хажуугийн бүлэг
* 12-р бүлэг: Цайрын бүлэг, 2-р хажуугийн бүлэг

Практикт лантаноидууд болон актиноидуудыг ч бас хажуугийн бүлэгт хамааруулаад, d-блокын „гадаад шилжилтийн металлууд“ гэх нэршлийн эсрэгээр нь „дотоод шилжилтийн металлууд“ гэж нэрлэх нь бий.

Элементүүдийн химийн шинж чанар нь гадаад электроноос ихээхэн хамааралтай. Учир нь хажуугийн бүлгийн элементүүд нэг юм уу хоёр гадаад электрон эзэмших ба ялгаа нь дараагийн дотоод бүрхүүлдээ байдаг нь үндсэн бүлгийн өөр өөр элементүүдийн химийн шинж чанартай харьцуулбал өөр өөр хажуугийн бүлгийн элементүүдийн химийн шинж чанар нь хоорондоо илүү төстэй байдаг.

## Эшлэл
Теллур

**Теллур** [] (лат. *теллус* „дэлхий“) нь дэс дугаар 52, Те тэмдэглэгээтэй  химийн элемент юм. Үелэх системийн зургаадугаар үндсэн бүлэг буюу 16-р бүлэг, 5-р үеийн халькогенуудад ордог. Байгальд байх тархацын хувьд алттай ойролцоогоос гадна алттай химийн нэгдэл үүсгэсэн байгалийн эрдэс байдлаар ч бас байна. Талсжсан теллур нь харагдах байдлын хувьд цагаан тугалга, сурьматай адил, мөнгөлөг цагаан, гялтганасан металлын өнгөтэй байна. Механик ачаалалд бутрамтгай шинж чанартай учраас амархан нунтаглаж болно. Металл бишүүдтэй химийн нэгдэл үүсгэх үеийн шинж чанараараа хүхэр, селенид дөхөх ба хайлшинд болон интерметаллын нэгдэлд хүчтэй (хагас-)металлын шинж чанарыг үзүүлдэг. 

## Түүх 
## Тархац 
## Цахим холбоос 
* Теллурын мэдээлэл ба олдворт газрын тухай mindat.org хуудас дээр

## Эшлэл 
Ангилал:Хагас дамжуулагч
Ангилал:5-р үеийн элемент
Ангилал:Тригональ талст систем
Ангилал:Эрдэс
Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент
Лантан

**Лантан** [] нь дэс дугаар 57, La тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. Лантан нь шилжилтийн металлуудад болон газрын ховор элементүүдийн тоонд багтдаг, үелэх системийн 6-р үе, гуравдугаар хажуугийн бүлэг буюу 3-р  IUPAC-бүлэг эсвэл скандигийн бүлэгт байрлана. Ихэнхдээ лантаноидын бүлэгт оруулдаг ч, лантаноидын бүлгийн элементүүдээс f-давхраандаа электронгүйгээрээ ялгаатай юм.

## Түүх 
Лантаныг (грекээр λανθάνειν, *лантанейн*, „далд байх“, „нуугдмал“) 1839 онд шведийн химич бөгөөд мэс засалч Карл Густав Мосандер анх нээжээ. Тэрбээр цэвэр церигийн нитрат гэж бодсон нэгдлээ задлан талстжуулсны дараагаар лантаны сульфатыг гаргаж авчээ.

## Тархац 
Лантан нь зөвхөн химийн нэгдлээр бусад лантаноидын хамт юм уу төрөл бүрийн эрдэст байна. Үүнд ихэвчлэн: 
* Монацит ((Ce, La, Th, Nd, Y)PO4)
* Бастнезит ((Ce, La, Y)CO3F)
орно.

## Гаргаж авах 
Түүнийг дагалдагч нэгдлүүдээс нь ихээхэн ажиллагаа шаардах аргаар салгасны дараа оксидыг нь фторт устөрөгчөөр лантаны флоридыг гаргаж авна. Дараа нь түүнээ кальцитай нэгдэлд оруулахад кальцийн флорид үүсэн лантаныг ангижруулна. Ангижруулсан лантанаас кальцийн үлдэгдэл ба өөр бусад шаарыг вакуумд дахин хайлуулах аргаар ялгадаг.

## Шинж чанар 
### Физик шинж чанар 
Гялтганасан мөнгөлөг цагаан металл нь давтагддаг, пластик хэлбэржүүлэлтэнд ордог уян металл. 

## Цахим холбоос 
* Eintrag zu Lanthan. In: Römpp Online. Georg Thieme Verlag, abgerufen am 3. Januar 2015.

## Эшлэл 
Ангилал:6-р үеийн элемент
Талли

**Талли** нь дэс дугаар 81, Tl тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. 

## Цахим холбоос 
* Оксидоос чөлөөлсөн таллигийн дээжийн зураг

## Эшлэл 
Ангилал:6-р үеийн элемент
Ангилал:Гексагональ талст систем
Байрны ах

*** Байрны ах *** - 2017 оны 11-р сарын 24-нд нээлтээ хийсэн Монголын уран сайхны кино.
Найруулагчаар Б.Нямдаваа ажиллаж, гол дүрүүдэд Б.Баттогтох, Б.Ану-Үжин, О.Мөнгөн-Очир, Б.Мягмарчүлтэм нар тоглосон.

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:2017 оны кино
Хайр (Монгол кино)

*** Хайр *** - 2017 оны 4-р сарын 28-нд нээлтээ хийсэн Монголын уянгын уран сайхны кино.
Найруулагчаар Б.Чингүүн ажиллаж, гол дүрүүдэд Ч.Сэлэнгэ Т.Цолмон Ц.Мичидмаа нар тоглосон.

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:2017 оны кино
Бобби Риггс

** Роберт Ларимор (Бобби) Риггсс ** (; 1918 оны 2-р сарын 25-нд АНУ-ын Лос-Анжелес хотод төрж, 1995 оны 10-р сарын 25-нд Калифорни муж улсын Энсинитас хотод нас барсан.) — Америкийн теннисчин, дасгалжуулагч. 1939 оны Уимблдоны аварга шалгаруулах тэмцээний эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрлийн аварга, 1939 оны АНУ-ын Үндэсний Нээлттэй тэмцээний эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрлийн аварга.

Ангилал:АНУ-ын теннисчин
Ангилал:Олон Улсын Теннисний Алдрын Танхимын гишүүн
Ангилал:Лос-Анжелесын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1918 онд төрсөн
Ангилал:1995 онд өнгөрсөн
Талх Чихэр ХК

**Талх Чихэр Хувьцаат Компани** нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод төвтэй, хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч компани юм.

1984 онд "Талх Чихрийн комбинат" нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн бөгөөд 1999 онд хувьчлагдан “Талх Чихэр” ХК болон шинэчлэгдсэн. Одоогоор тус компани 700 гаруй ажилтантай ба 35 нэр төрлийн талх, 34 нэр төрлийн нарийн боов, 10 гаруй төрлийн баярын бялуу, мармелад, зөөлөн чихрийн цуглуулга, жигнэмэг үйлдвэрлэж байна.

Компаний Уриа үг: Эрүүл хүнс, таны сонголт

Алсын хараа: Хувьсан өөрчлөгдөх хэрэглээний соёлыг түүчээлэх

Эрхэм зорилго: Бид олон улсын чанарын стандартад нийцсэн дэвшилтэт технологиор бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэн зах зээлд нийлүүлж, хэрэглэгч харилцагчдынхаа сэтгэл ханамжаар үнэлэгдсэн хүнсний салбарын загвар компани байна.

Үнэт зүйлс: Т - Технологийн дэвшил

А - Аюулгүй үйлдвэрлэл

Ч - Чанартай хүнс

И - Итгэлцэл түншлэл

Талх чихэр ХК салбартаа анх удаа хүнсний аюулгүй байдлын удирдлагын тогтолцооны ISO 22000 амжилттай нэвтрүүлэн ажиллаж байна.Мөн бялууны шинэ үйлдвэрээ энэ онд ашиглалтанд оруулахаар ажиллаж байгаа юм.

БИД:
2015.11.22
Бид нийт хэрэглэгчдийнхээ сэтгэл ханамжийг тогтмол өндөрт байлгах зорилгоор Чанарын удирдлагын тогтолцооны ISO 9001:2008 олон улсын стандартыг “Салбартаа анх удаа” нэвтрүүлсэн нь хэрэглэгч харилцагчдынхаа итгэлийг улам баталгаажуулж байгаагийн нэг илрэл юм.

2016.04.27
Бид Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний Худалдаа Аж үйлдвэрийн Танхимтай хамтран шалгаруулдаг Монгол улсын ТОП аж ахуйн нэгжийн шалгаруулалтын ТОП-50 аж ахуйн нэгж-ийн нэгээр шалгарсан. Шалгаруулалтыг Татвар төлөлт, Ажилчдын тоо, Борлуулалтын орлого, Борлуулалтын ашиг, Байгууллагын хөрөнгө гэсэн 5 гол үзүүлэлтээр шалгаруулдаг юм.

2016.05.13 
Бид Монгол улсын татварын хууль тогтоомжийг шударгаар сахиж, улс орныхоо хөгжил дэвшилд үнэтэй хувь нэмэр оруулан, нийгмийн хариуцлагаа нэр төртэйгээр биелүүлж байгааг минь өндрөөр үнэлэн Монгол улсын Гааль Татварын Ерөнхий газраас 2015 оны “Шилдэг Татвар Төлөгч” аж ахуйн нэгжээр шалгаруулсан юм.

Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Алтан чулуу

**Алтан чулуу** — Ногоон шар өнгөтэй, шил мэт тунгалаг, хатуулаг өндөртэй. Галт уулын гаралтай бөгөөд жижиг хэмжээгээр тааралддаг.

Ангилал:Гоёлын чулуу
Ангилал:Эрдсийн төрөл зүйл
Иммуноглобулин м

**Иммуноглобулин М** (**ИгМ буюу IgM**) нь сээр нуруутанд байдаг хэдэн хэдэн эсрэг биетүүдийн (антибоди) нэг. ИгМ нь хамгийн том эсрэг биет ба хамгийн түрүүн, антигенд (антигены эсрэг), дархлааны хариу үйлдэл үзүүлдэг эсрэг биет юм. Хүн ба бусад судлагдсан сүүн тэжээлтнүүдийн хувьд, дэлүүн дахь, эсрэг биетүүдийн үйлдвэрлэлийг хариуцдаг плазмабластууд нь ИгМ-ийн үнсэн үйлдвэрлэгч нь байдаг.

## Клиник агууллага
ИгМ нь хүний урагт үүсдэг (ойролцоогоор 20 долоо хоногтой үед) анхны иммуноглобулин ба филогенетикийн хувьд хөгжих анхны эсрэг биет юм.

ИгМ эсрэг биет нь халдварын эхний шатуудад идэвхжих ба цаашид буурдаг. ИгМ эсрэг биет нь хүний плацентыг нэвтрэн гарч чаддаггүй, зөвхөн изотип IgG л ингэх чадвартай.
Ангилал:Дархлаа судлал
IBM

**IBM** (**International Business Machines Corporation**) бол 170 оронд үйл ажиллагаагаа явуулдаг Нью-Йоркийн Армонкд байрладаг Америкийн олон улсын технологийн компани. Компани нь анх 1911 онд тооцоолон бүртгэх компани нэртэйгээр үүсгэн байгуулагдаж 1924 онд "International Business Machines" буюу "Олон улсын бизнесийн машинууд" гэж нэрээ өөрчилжээ.

## Эшлэл 
Ангилал:АНУ-ын аж ахуйн нэгж
Шинэ Монгол Технологийн Дээд Сургууль

**Шинэ Монгол Технологийн Дээд Сургууль** (**ШМТДС**) нь 2014 оны 9-р сарын 1-нд Монгол улсад байгуулагдсан дээд сургууль юм.

## Түүх
2014 онд анх үүсгэн байгуулагдсан.

## Сургалтын хөтөлбөрүүд 
Тус сургууль нь бакалавр, магистрын зэрэг олгох сургалтын үндсэн хөтөлбөрүүдээс гадна хавсарга, хос мэргэжлийн, хамтарсан хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг.

### Бакалаврын зэрэг олгох хөтөлбөрүүд 
*Барилгын инженер
*Архитектор
*Нано-шинжлэх ухаан, инженерчлэл
*Химийн инженерчлэл
*Цахилгааны инженер
*Програм хангамж
*Механик инженер
*Үйлдвэрлэлийн автоматжуулалт
*Хүрээлэн буй орчны инженер

### Магистрын зэрэг олгох хөтөлбөрүүд 
*Нано-шинжлэх ухаан, нано инженерчлэл
*Химийн инженерчлэл;
*Програм хангамж
*Цахилгаан электроник
*Механик инженер
*Инновац ба энтрепренершип

Ангилал:Монголын их дээд сургууль
Ангилал:Улаанбаатарын их дээд сургууль
Ангилал:Техникийн дээд сургууль
Ангилал:2014 онд байгуулагдсан
Wanna One

**Wanna One** ( сол.: 워너원)  — Өмнөд Солонгос-н CJ E&M - ийн 2017 онд гаргасан 11 гишүүнтэй хөвгүүдийн хамтлаг юм. 

## Гишүүд
1. **Kang Daniel** 

Тайзны нэр  : Kang Daniel (강다이엘) 

Жинхэнэ нэр : Kang Euigeon (강의건) 

Төрсөн өдөр : 1996 оны 12 сарын 10

Яс үндэс    : Солонгос

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Хамтлагийн нүүр царай, Гол бүжигчин, Дэд хоолой, Дэд реппэр

2. **Park Jihoon** 

Жинхэнэ нэр : Park Jihoon (박지훈) 

Төрсөн өдөр : 1999 оны 5 сарын 29

Яс үндэс    : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг: Хамтлагийн нүүр царай, Бүжигчин, Дэд хоолой, Дэд реппэр

3. **Lee Daehwi**

Жинхэнэ нэр : Lee Daehwi (이대휘) 

Төрсөн өдөр : 2001 оны 1 сарын 29

Яс үндэс    : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : гол хоолой

4. **Kim Jaehwan**

Жинхэнэ нэр : Kim Jaehwan (김재환) 

Төрсөн өдөр : 1996 оны 5 сарын 27

Яс үндэс    : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Гол хоолой 

5. **Ong Seongwoo** 

Жинхэнэ нэр : Ong Seongwoo (옹성우) 

Төрсөн өдөр : 1995 оны 8 сарын 25

Яс үндэс    : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Бүжигчин, Дэд хоолой 

6. **Park Woojin**

Жинхэнэ нэр : Park Woojin (박우진) 

Төрсөн өдөр : 1999 оны 11 сарын 2

Яс үндэс    : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Бүжигчин, Гол реппэр

7. **Lai Guanlin**

Жинхэнэ нэр : Lai Guanlin (라이관린) 

Төрсөн өдөр : 2001 оны 9 сарын 23

Яс үндэс    : Тайвань 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Гол реппэр, Макнэ 

8. **Yoon Jisung**

Тайзны нэр  : Yoon Jisung (윤지성) 

Жинхэнэ нэр : Yoon Byeongok (윤병옥) 

Төрсөн өдөр : 1991 оны 3 сарын 8

Яс үндэс    : Солонгос

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Ахлагч, Дэд хоолой 

9. **Hwang Minhyun** 

Жинхэнэ нэр   : Hwang Minhyun (황민형) 

Төрсөн өдөр   : 1995 оны 8 сарын 9

Яс үндэс      : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : Гол хоолой

10. **Bae Jinyoung** 

Жинхэнэ нэр    : Bae Jinyoung (배진영) 

Төрсөн өдөр     : 2000 оны 5 сарын 10

Яс үндэс            : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг : туслах хоолой 

11. **Ha Sungwoon**

Жинхэнэ нэр   : Ha Sungwoon (하성운) 

Төрсөн өдөр    : 1994 оны 3 сарын 22

Яс үндэс           : Солонгос 

Хамтлагт гүйцэтгэх үүрэг  :  гол хоолой

## Цомог
* 1X1=1 / To Be One (2017)
* 1-1=0  / Nothing without you (2017)
* 0+1=1 / I promise you (2018) 

## Албан ёсны сайтууд
*Homepage - https://web.archive.org/web/20170822001954/http://wannaonego.mwave.me/wannaone

## Лавлах бичиг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хамтлаг
Орог тэсэг

**Орог тэсэг** - (), ()

## Ургамлын тайлбар 
Доороос эхлэн салаалсан иш бүхий нэг метр өндөр хагас сөөг бөгөөд заримдаа намхан хагас метр ч хүрэхгүй ургана. Суурь өөдөө нарийссан өндгөн зэв буюу зэв хэлбэрийн энгийн навчтай. Навчны илтэс захаараа доош бага зэрэг хумьсан байх ба ишийн нэгэн адил өтгөн цагаан саарал үсээр хучигдсан байна. Цэцгүүд нь ишнийхээ үзүүрт цацаг хэлбэрээр байрлана. 7-р сарын сүүлч 8-р сарын эхээр цэцэглэнэ. Ганг сайн тэсвэрлэх ба өвөл сайн хагдран хадгалагдана.

## Тархалт 
Хайрга чулуутай хуурай энгэр, нимгэн үелсэн элс, сайртай газар, тойрмын зах, сайруудын адаг эхээр элбэг ургана. Ер нь цөл, заримдаг цөлийн бүсэд сөөг-хялганат хуурай хээрт элсэнцэр хүрэн хөрстэй газраар ихээхэн тархсан ургамал.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
* 

Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Гафни

**Гафни** нь дэс дугаар 72, Hf тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. Тус химийн элементийг нээгдсэн хотынх нь нэрээр (Копенхагеныг латин хэлээр *Hafnia* гэдэг) нэрлэжээ. Гафни нь үелэх системийн 4-р хажуугийн бүлэгт (титаны бүлэг) багтаx гялтганасан мөнгөлөг саарал өнгөтэй, зэврэлтэнд тэсвэртэй шилжилтийн металл. 

Гафни үелэх системд түүний дээд талд байрлах Цирконитой маш ойролцоо химийн шинж чанартай. Биологийн функцийн хувьд тодорхой тогтоогдоогүй, ердийн тохиолдолд хүний бие организмд байдаггүй, хоргүй.

## Түүх 
Гафни нь хамгийн сүүлд нээгдсэн үелэх системийн тогтвортой изотоп бүхий элементүүдийн нэг юм. Лютеци болон Танталын хооронд өөр нэг химийн элемент байх магадлалтай гэсэн анхны таамаглал нь 1912 оны Мозлигийн хуулиар тогтоогдсон байна. 1914 онд Хенри Мозли 72 атомын дугаартай байх ёстой үл мэдэгдэх химийн элементийг газрын ховор элементийн эрдэст (өнөөдөр лантаноидууд) олохоор хайгаад амжилтгүй болжээ.

## Тархац 
 хайлуулсан гафни]]

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Гексагональ талст систем
Томас Ливингстон Митчелл

**Сэр Томас Ливингстон Митчелл** () нь 1792 оны 6 сарын 15-нд Шотландын Стирлингшир гүнлигийн Гранжмаутад Жон Митчеллын хүү болон төрж, 1855 оны 10 сарын 5-нд  (63 настайдаа) бронхит өвчний улмаас Австралийн Сидней хотод нас барсан, зүүн өмнөд Австралиар аялж, судалсан хүн юм.

## Аяллууд
Митчелл 1831 онд өөрийн анхны аялалаа хийж, энэ хугацаанд Дарлинг гол болон түүний цутгал голуудыг судалсан байна.

1835 онд тэрээр дахин Дарлинг голын сав нутаг, түүний ойр орчмын газар нутгийг судлахаар аялаж, Дарлинг голын эрэг дээр Форт Бурк хотхоныг байгуулжээ.

1836 онд хийсэн 3 дахь аяллаараа урьд нь хэн ч хүрээгүй Муррей голын адаг хэсгээр судалгаа явуулж, түүнээс урагш Бассын хоолой хүртэл аялсан байна. Тэндээсээ зүүн зүгийг чиглэн тивийн гүн рүү аялж, Австралийн Альпыг даван уудам тэгш талыг нээсэн байна. Митчел өөрийн шинээр нээсэн нутгаа “Жаргалтай Австрали” (Australia Felix) гэж нэрлэсэн ба энэ нь өнөөгийн Викториа мужийн нутаг дэвсгэр болсон ажээ.

1845-1847 онуудад тэрээр Дарлинг голын сав нутгаар дахин аялж, энэ голын хамгийн хойт цутгал, голуудын эх, тэр дундаа Кондамайн голыг нээсэн юм. Эндээс хойт зүгт аялан, Их ус хагалбарын нурууны хоёр бүлэг уул болох Маунт Кинг, Маунт Фаради уулсыг судалжээ. Ингэж аялахдаа тэрээр Куперс-Крик голын эхийг нээж эндээс зүүн зүгт Номхон далайн эрэг хүрч, эрэг дагуу аялан Сиднейд ирсэн байна. Митчелл өөрийн судалгааны тухай 1838 онд хэвлэгдсэн “Зүүн Австралийн төв хэсэгт хийсэн гурван экспедиц” хоёр боть ном, 1848 онд хэвлэгдсэн “Австралийн тропикийн бүсээр аялсан тэмдэглэл" номдоо тодорхой бичсэн байдаг.

Ангилал:19-р зууны аялагч
Ангилал:19-р зууны зураг зүйч
Ангилал:Австрали судлаач
Ангилал:Эдинбургийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Рыцарь бакалавр
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:1792 онд төрсөн
Ангилал:1855 онд өнгөрсөн
Парапитек

Хүн дүрст мичний овогт хамаарах энэ амьтан 14 сая жилийн өмнөөс үүссэн хэмээн эрдэмтэд нотолдог. Үүнийг **парапитек** () хэмээн нэрлэжээ. Парапитек одоогийн Энэтхэг, Дорнод Европын өргөн нутгаар тархалттай байв. Анхны хүн дүрст сармагчингуудтай харьцуулахад тэдний араа өргөн, хавтгай байсны зэрэгцээ томоохон соёотой байжээ. Тэд иш, үндэс, үр жимс зэргийг амтархан иддэг ургамал хоолтнууд юм.
Ангилал:Устсан xөхтөн амьтан
Ангилал:Приматууд
Слободан Праляк

**Слободан Праляк** (, 1945 оны 1 сарын 2 - 2017 оны 11 сарын 29) нь Хорватын генерал юм.

Ангилал:Театрын дарга
Ангилал:Хорватын хошууч генерал
Ангилал:Хорватын кино найруулагч
Ангилал:Югославын дайнд гэмт хэрэг үйлдсэн ялтан
Ангилал:Загреб Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Хорватчууд
Ангилал:Югославчууд
Ангилал:1945 онд төрсөн
Ангилал:2017 онд өнгөрсөн
Жемма Аткинсон

**Жемма Луиза Аткинсон** (, 1984 оны 11 сарын 16-нд төрсөн) нь Их Британийн жүжигчин, гламур модель юм.

Ангилал:1984 онд төрсөн
Ангилал:Английн жүжигчин