2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан

2017 оны (Ардын хувьсгалын 96 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх бяр чадлаа сорин, уран мэхийг уралдуулан барилдсанаас Хөвсгөл аймгийн Тосонцэнгэл сумын Цэдэвийн Содномдорж улсын харцага түрүүлж, Увс аймгийн Улаангом сумын харъяат Өлзийтогтохын Бат-Оршихын улсын харцага үзүүрлэжээ.

## Шөвгөрсөн арван зургаан бөх
Шинээр цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд

#### Барилдааны тов 
Монгол түмний их цэнгэл  Тулгар төрийн 2226 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 96 жилийн ой, Их Монгол улс байгуулагдсаны 811 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадам 2017 оны долдугаар сарын арван нэгнээс арван хоёрны өдрүүдэд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн зүлэг ногоон дэвжээнээ зохион байгуулагдна.

#### Барилдаанд оролцогчид 
Ардын хувьсгалын 96 жилийн ой, Их Монгол улс байгуулагдсаны 811 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадамд улсын алдар цолтой дархан аварга, улсын аварга, улсын арслан, улсын гарьд, улсын заан, улсын харцага, улсын начин цолтнууд аймаг, цэргийн цолтой аймаг, цэргийн арслан, аймаг, цэргийн заан, аймаг цэргийн харцага, аймаг цэргийн начин цолтнууд мөн сумын цолтон болон залуу бөхчүүд оролцон барилдна.

#### Бөхийн тоо 
Улсын баяр наадам, Ардын хувьсгалын ойн наадамд тэгш тооны бөхчүүд барилдуулах журамтай бөгөөд энэ нь даваа бүрт бөх сондгойруулахгүй зохицуулга юм. Ихэвчлэн таван зуун арван хоёр бөх барилдах бөгөөд Ардын хувьсгалын тэгш ойн жил мөн Их Монгол улс байгуулагдсаны ойн жилүүдэд мянга хорин дөрвөн бөх барилдуулж байна.

Улсын баяр наадмын түүхэнд 1955 онд хоёр зуун тавин зургаан бөх сугалаагаар барилдуулж байсан нь улсын наадамд барилдсан хамгийн цөөхөн бөхтэй жил юм.

#### Улсын цол, чимэг 
Улсын баяр наадамд 512 бөх барилдахад ес даван түрүүлсэн бөхөд " Улсын арслан " цол, найм даван үзүүрлэсэн бөхөд " Улсын гарьд " цол, долоо даван шөвгөрсөн бөхчүүдэд " Улсын заан " цол, зургаа даван шөвгөрсөн бөхчүүдэд " Улсын харцага " цол, тав давж шөвгөрсөн бөхчүүдэд " Улсын начин " цолыг баяр наадмын комиссын шийдвэрийн тус тус олгоно.Харин " Улсын арслан " цолтой бөх дахин түрүүлвэл " Улсын аварга " цол, " Улсын аварга " цолтон түрүүлвэл " Даян аварга " цол, " Даян аварга " цолтон түрүүлвэл " Дархан аварга " цол хүртнэ.

Харин 1024 бөх барилдсан тохиолдолд " Улсын арслан " цолноос бага цолтой бөх ес давсан тохиолдолд Үзүүр, түрүүний барилдаан эхэлхээс өмнө " Улсын арслан " цолыг олгож улмаар арав давж түрүүлбэл " Улсын аварга " цолыг олгоно.

Улсын баяр наадмын тухайн даваа бүрт давж шөвгөрсөн улсын цолтой бөхчүүдэд чимэг олгох журмын дагуу баяр наадмын комиссын шийдвэрийн дагуу чимэгийг тус тус  олгоно.  

#### Бөхийн бүрэлдэхүүн 
Их Монгол улсын 811 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 96 жилийн ой үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаан дархан аварга Г.Өсөхбаяр, улсын аварга О.Балжинням, Г.Эрхэмбаяр, Ч.Санжаадамба, С.Мөнхбат нараар магнайлуулсан улсын арслан цолтон найм, улсын гарьд цолтон зургаа, улсын заан цолтон ес, улсын харцага цолтон хорин хоёр, улсын өсөх идэр начин цолтон  дөрөв, улсын начин цолтон дөчин нэг тэргүүтэй нийт ерэн таван улсын цолтонтой хүчит таван зуун арван хоёр бөх хүч чадал, уран мэхийг уралдуулан барилдлаа.

#### Шинээр цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд 
### Барилдааны дүйз 
##### ***Товчилсон үгнүүдийн тайлбар*** 
##### *Нэгийн даваа* 
Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваанд улсын цолтонгуудаас Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харъяат улсын начин Э.Даш Увс аймгийн Улаангом сумын харъяат залуу бөх  Сайнбуянгийн Төрмөнхөд өвдөг шороодсон бол аймгийн цолтнуудаас Өмнөговь аймгийн Номгон сумын харъяат аймгийн арслан Д.Бямбацогт Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харъяат сумын заан Эрдэнэдалайн Сосорбарамд, Сүхбаатар аймгийн Баяндэлгэр сумын харъяат аймгийн заан Т.Аваадорж Өвөрхангай аймгийн Нарийнтээл сумын харъяат сумын заан Даваадоржийн Төмөрхүлэгт, Ховд аймгийн Буянт сумын харъяат аймгийн заан Д.Гансүх Говь-Алтай аймгийн Баян-Уул сумын харъяат сумын заан Бишээгийн Эрдэнэсүхэд, Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харъяат аймгийн заан Б.Баатарсүрэн Өвөрхангай аймгийн Баруунбаян-Улаан сумын харъяат сумын заан Бунддоржийн Жанчивдоржид, Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харъяат аймгийн заан Б.Баярмөнх Өмнөговь аймгийн Сэврэй сумын харъяат сумын заан Сумаагийн Хишигдалайд, Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт сумын харъяат аймгийн харцага Б.Мөнхбат Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын харъяат сумын заан Машбатын Ралдийжамцад, Өмнөговь аймгийн Номгон сумын харъяат аймгийн харцага Ц.Анхбаяр Увс аймгийн Тэс сумын харъяат сумын заан Сэмжидийн Бат-Өлзийд, Увс аймгийн Зүүнговь сумын харъяат аймгийн харцага Т.Баасанжав Булган аймгийн Булган сумын харъяат сумын заан Цогтбаатарын Цолмонбаатарт, Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын харъяат аймгийн харцага Г.Өсөхбаяр Төв аймгийн Сэргэлэн сумын харъяат сумын заан Сүхбатын Хангайд тус тус өвдөг шорооджээ.Нэгийн давааны төгсгөлд гучин зургаан аймгийн начин цолтон хоорондоо оноолт тааран барилджээ.
##### *Хоёрын даваа*
##### ***Гурвын даваа*** 
##### ***Дөрвийн даваа*** 
##### ***Тавын даваа*** 
##### ***Зургаагийн даваа*** 
##### ***Долоогийн даваа*** 
##### ***Наймын даваа*** 
##### ***Есийн даваа*** 
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан