open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Түдэвийн Цэвээнжав

**Түдэвийн Цэвээнжав** (1916 онд өнөөгийн Дорнод аймгийн Матад суманд төрсөн-1974 онд Улаанбаатар хотод нас барсан) —БНМАУ-ын Гавьяат жүжигчин цол 1956 онд хүртсэн. Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Намтар
* 1939-1943 онд Улаанбаатар хотод гар үйлдвэрийн артельд ажилчин,
* 1943-1944 онд урлагийн сургуульд суралцаж төгсөөд
* Улсын төв театр, Улсын драмын  театрт нас эцэслэтлээ жүжигчнээр ажиллажээ.  Тоглох явцад харилцаагаа хүнд сайн өгдөг, хүнээс ч хүлээж авах юмаа авч чаддаг, хэтрүүлэг, чимэглэлийг эгзгийг нь тааруулж үнэмшилтэй хийдэг, уран сэтгэмж, дүрийн баяжуулалт сайтай, дүрийнхээ сэтгэлийн гүнд орж чаддаг, шогч инээдмийн чадварлаг жүжигчин байжээ.

## Бүтээсэн дүрүүд
### Тайзны бүтээл
Анх “Цогийн идэр нас”-ын Аюушийн дүрийг бүтээж урлагийн гараагаа эхэлснээс хойш
* Ч.Ойдовын “Далан худалч”-ийн Пагма,
* Ш.Цэрэнгийн “Будамшуу”-гийн Пиглай,
* А.Корнейчукийн “Платон Кречет”-ийн Рахиповна,
* Гилийн “Строконецийн хөөрөгт цоорч”-ийн Кордулла,
* А.Островскийн “Аянга”-ын Кабанова,
* Дэн И-гийн “Буурал бүсгүй”-н Хуан Му,

### Дэлгэцийн бүтээл
* 1954 онд Ц.Зандраагийн “Шинэ жил” киноны Долгор,

* 1956 онд "Бидэнд юу саад болж байна" ховч авгай

* 1957 он Л.Ванган, Ч.Чимид нарын “Сэрэлт” киноны Бумаа,
* 1958 онд "Гурван найз" дүлий авгай
* 1959 онд Д.Гармаагийн “Морьтой ч болоосой” киноны эх Ханд,
* 1962 онд "Хөхөө гэрлэх дөхлөө" киноны худал цуу ярьдаг авгай
* 1963 онд  Ч.Лодойдамбын “Энэ хүүхнүүд үү” киноны Долгор,
* 1968 онд "Өглөө" киноны хүрээ авгай

* 1970 онд С.Удвал, Долгорын Дожоодорж нарын “Хүргэн хүү” киноны Санжид гэхчилэн тайз, дэлгэцийн олон дүрийг давтагдашгүй уран чадварлаг бүтээж үзэгчдийн сэтгэлд мөнхөрсөн байна.

## Хүртсэн цол, шан
* БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин /1956-11-12. №194/
* 1999 оны ЗМ санал асуулга — XX зууны манлай эмэгтэй жүжигчин

## Эх сурвалж
* burged.com — Орчин үeийн тeатрын урлагийн нэрт зүтгэлтэн ,Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин Түдэвийн Цэвээнжав

Ангилал:XX зууны манлай
Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Матадын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1916 онд төрсөн
Ангилал:1974 онд өнгөрсөн
Рагчаагийн Анхням

**Рагчаагийн Анхням** — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино
### Олон ангит кино
## Цол, шан
* ____ он — Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
* 2025 он — Монгол улсын гавьяат жүжигчин

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Монголчууд
Ишдоржийн Одончимэг

**Ишдоржийн Одончимэг** (1967 оны 7-р сарын 27-нд Өвөрхангай аймагт төрсөн)  — Монгол Улсын гавьяат жүжигчин, тайз, дэлгэц, хошин урлагийн жүжигчин, зохиолч, найруулагч.

## Намтар 
Тэрээр 1989 онд УБДС-ийг жүжигчин мэргэжлээр төгсөөд Хүүхэд, залуучуудын театрт 1.5 жил ажиллаж байгаад 1991 оноос УДЭТ руу шилжсэн байна. Ингээд 2000 оны намар хүртэл Драмын театрт жүжигчнээр ажиллаж байгаад 2001 оноос “Х түц” продакшндаа байгуулаад одоо хүртэл ажиллаж байгаа аж.

2001 онд МУИС-ийг хуульч мэргэжлээр төгссөн. 

2007 онд жүжигчин Төрбатын Бархүүтэй гэрлээд 2012 онд Сундари гэж охинтой болжээ. 

## Бүтээл
### Уран сайхны кино
## Цол, шан
* ____ он — Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
* 2008 он — Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин
*2014 он — Гэгээн Муза-11 наадам Шилдэг эмэгтэй гол дүр 
*2018 он — Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллагын анхдугаар кино наадам Шилдэг эмэгтэй дүр
*2019 он — Cinema Awards-2019 кино наадам Шилдэг эмэгтэй жүжигчин

## Сайн үйлс
Улаанчулуутын хогийн цэгт амьдарч байгаа хүүхдүүдэд зориулсан сургалтын төвийг байгуулаад байна. 

Юутай ч  сургуулийн насны хүүхдүүдэд үнэ төлбөргүй еренхий боловсрол олгох ажлаа хэрэгжүүлж эхэллээ. 

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Гомбын Мягмарнаран

**Гомбын Мягмарнаран** (1946 онд төрсөн) — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино
### Олон ангит кино
## Цол, шан
* 1991 он — БНМАУ-ын Гавьяат жүжигчин 
* 2009 он — Монгол Улсын Ардын Жүжигчин

## Эх сурвалж
* filmart.mn — Ц.Болор: МЯГМАРНАРАН Гомбо

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Монголын кино жүжигчин
Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Лүнгийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1946 онд төрсөн
Бүх нийтийн санал асуулга

Аливаа улс орон, эсвэл орон нутагт даяар олны эрх ашигт хамаатай онц чухал асуудлыг дэмжих, эс дэмжих, хэрхэх талаар бүх иргэд, оршин суугч, ард түмнээс шууд санал хураахыг **бүх ардын санал хураалт** (үүнээс гадна **бүх нийтийн санал хураалт**, **бүх нийтийн санал асуулга** гэх нь ч бий; энэтхэг-европ язгуурын хэлэнд *referendum*, *plebiscite*, *референдум* гэж; хятад, япон, солонгосоор «иргэний, ард түмний санал» гэсэн утгаар 公民投票, 국민투표, 住民投票 гэж бичдэг) гэж хэлнэ.

## Зорилго
; Гадаад бодлого тодорхойлох
* **Тусгаар тогтнол** (тусгаар тогтнох эсэх), үүнтэй төстэй **Улс төрийн эрх хязгаар**, **татан буулгах**, **бүрэн эрхт байдал** г.м 
* **Олон улсын гэрээ**, тухайлбал олон улсын байгууллага, холбоо, гэрээ, хэлцэл, нэгтгэлд гишүүн **элсэх эсэх**
; Дотоод бодлого тодорхойлох
* **Үндсэн хууль** (үндсэн хуулийг батлах, эсвэл нэмж өөрчлөх эсэх)
* **Хориг** (хорьж цээрлэх, хориг тавих эсэх)
* **Эрх** (Нийгмийн анги давхаргын эрх хэмжээг тогтоох)


Ангилал:Үндсэн хуулийн эрх зүй
Ангилал:Шууд ардчиллын хэрэглүүр
Ангилал:Хууль тогтоомжийн онол
Ангилал:Улс төрийн эрх зүй
Ангилал:Сонгуулийн эрх зүй
Тусгаар тогтнох эсэх санал хураалт

Бүх ардын санал хураалтын онцгой нэг хэлбэр нь **тусгаар тогтнох эсэх санал хураалт** (; ;  *Dúlì gōngtóu*) юм. Босго хувь доор хаяж 50% дэмжлэгийг шаардана. Тэгэхдээ заавал 50% байх албагүй. Түүнээс дээш байх тохиолдол ч бий. Тусгаар тогтнолын төлөөх санал босго хувийг давлаа ч тухайн орон нутаг бодитоор тусгаар тогтносон улс орон болж чадалгүй дээрх улсынхаа бүрэлдэхүүнд үлдсэн жишээ ч цөөнгүй байдаг.

Ангилал:Тусгаар тогтнох эсэх санал хураалт
Бэх-Очирын Жаргалсайхан

**Бэх-Очирын Жаргалсайхан** (1964 онд Дундговь аймгийн төв Мандалговьд төрсөн) — Монгол Улсын Ардын жүжигчин (2021 онд)

* 1982-1983 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Их сургуульд орос хэлний бэлтгэл ангийг дүүргэсэн.
* 1983-1987 онд Москва хотын Театр урлагийн дээд сургуулийг (орос. ГИТИС) Жүжигчний мэргэжлээр сурч төгссөн.
* 1987-2021 он хүртэл УДЭТ-ын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажилласан.
* 2021 оноос тус театрын Захиргаа, удирдлагын хэлтсийн даргаар ажилласан.
* 2022-2024 оны хооронд УДЭТ-ын Уран бүтээлийн хэлтэст жүжигчнээр ажилласан.

## Уран бүтээл
### Тайзны уран бүтээл
### **Найруулагчаар** 
* Хайр амталсан өдрүүд
* Нулимсанд дэвтсэн хайр
* Дутуу эдэлсэн жаргал
* Мөрөөдлийн нас
* Буцааж нэхэхгүй хайр

### **Дэлгэцийн уран бүтээл** 
* Ч.Жумдаан “Хүний хүн” Бадарч
* Г.Жигжидсүрэн “Алтан шонхор” Шонхлой
* Б.Сумхүү “Араанд нь алт, ард нь хутга” Мэргэн бууч
* Ж.Биндэр “Өдрийн оддын зүгт” Бадрах
* Ц.Төмөрбаатар “ Эргүнэ хунгийн домог” Хөхлэй
* Тогмид “Зул” Дамба
* Д.Төрбат “Бүсгүй завилгаа” Төмөр
* Г.Доржсамбуу “Найрын ширээний нууц” Галжав
* О.Машбат “Хэен Хуар ” Комиссар
* Ж.Биндэр “Жас өдөр” туслах найруулагч
* Ж.Биндэр “Далд уянга” Галаа
* Г.Урнаа “Мөрөөдлийн нас” Захирал
* Б.Балжинням “ Мөнх тэнгэрийн хүчин дор ” Хасар
* Р.Нямбаяр “Баасан гараг” Доржготов
* Л.Эрдэнэбулган “Үхэж үл болно - Чингис хаан ” Хасар
* Б.Баяржаргал /Маадай/ “9009” Түмээ
* Б.Жаргалсайхан “Нулимсанд дэвтсэн хайр” Төмөр
* Б.Батболд “Аз ойрхон” панзчин
* З.Батболд “Гоёлын даашинз” Аав
* Д.Золбаяр “Аравт” Есөнтэх
* “Багш” Магван /Япон-Монголын хамтарсан/
* Б.Жаргалсайхан “Хайр амталсан өдрүүд” Энхээ
* “Хайрлаж болох уу” Босс
* “Ганган хар” Шараа
* National geographic “Чингис” Баатар
* Ж.Солонго “Их төрийн голомт” Чингис хаан
* “Салхины хүү” Каскадёр
* Б.Жаргалсайхан “Дутуу эдэлсэн жаргал” Бадрах
* “Ми-8” Дэрэн **           **
* Б.Ганболд “Тэнгэрийн андгай” Хасар
* “Миний охин ээждээ ир” Бат
* “Мянган хөвгүүн” Жононбаатар
* “Ганцхан оноо” Магван
* Г.Ундармаа “Тю Тю” Хайдав дарга
* Ц.Хүсэлбаатар “Бүтэлгүй Новш” Төмөр

## Гавьяа, шагнал
* 1995 онд Хөдөлмөрийн хүндэт медаль
* 1997 онд Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
* 1998 онд Монголын залуучуудын холбооны “Тэргүүний залуу” алтан медаль
* 2001 онд “Алтан гадас” одон
* 2005 онд Нийслэлийн хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газрын “Шилдэг залуу” алтан медаль
* 2005 онд Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин
* 2006 онд Их монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн хүндэт медаль
* 2011 онд Ардын хувьсгалын 90 жилийн ойн медаль
* 2021 онд Монгол Улсын Ардын жүжигчин

## Эх сурвалж
* urlag.mn — Намтар: Жүжигчин Жаргалсайхан
* 24tsag.mn — “Хасар” Жагаа Ж.Гүррагчаагийн нэрэмжит чөлөөт бөхийн мөнгөн медалийн эзэн
* Улсын Драмын Эрдмийн Театрын албан ёсны хуудас

Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Оросын Театр Урлагийн Дээд Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Мандалговийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1964 онд төрсөн
Азийн туг далбаа

Энэ хуудсанд Ази тивд оршин байгаа улс орон, тэдний элссэн олон улсын байгууллагын туг далбааг харуулж байна.

## Олон улс

File:Flag of Europe.svg|Европын холбооны туг
File:Flag of the CIS.svg|Тусгаар улсуудын хамтын нөхөрлөлийн туг
|Ислам шашинт орнуудын байгууллагын туг
File:GCC Flag.svg|Персийн булангийн орнуудын хамтын ажиллагааны байгууллагын туг

## Дорнод Ази

File:Flag of Mongolia.svg|Монгол улсын туг
File:Flag of South Korea.svg|Өмнөд Солонгосын туг
File:Flag of North Korea.svg|Умард Солонгосын туг
File:Flag of the Republic of China.svg|Тайвань улсын туг
File:Flag of the People's Republic of China.svg|Хятад улсын туг
File:Flag of Macau.svg|Хятад улсын тусгай захиргаат Макао орны туг
File:Flag of Hong Kong.svg|Хятад улсын тусгай захиргаат Хонконгийн улсын туг
File:Flag_of_Japan.svg|Япон улсын туг

Файл:Flag of Brunei.svg|Бруней улсын туг
Файл:Flag of Cambodia.svg|Камбож улсын туг
Файл:Flag of East Timor.svg|Зүүн Тимор улсын туг
Файл:Flag of Indonesia.svg|Индонез улсын туг
Файл:Flag of Laos.svg|Лаос улсын туг
Файл:Flag of Malaysia.svg|Малайз улсын туг
Файл:Flag of Myanmar.svg|Мьянмар улсын туг
Файл:Flag of the Philippines.svg|Филиппин улсын туг
Файл:Flag of Singapore.svg|Сингапур улсын туг
Файл:Flag of Thailand.svg|Тайланд улсын туг
Файл:Flag of Vietnam.svg|Вьетнам улсын туг

File:Flag of Nepal.svg|Балба улсын туг
File:Flag of Bangladesh.svg|Бангладеш улсын туг
File:Flag of Bhutan.svg|Бутан улсын туг
File:Flag of Maldives.svg|Мальдив улсын туг
File:Flag of Pakistan.svg|Пакистан улсын туг
File:Flag of Sri Lanka.svg|Шри Ланка улсын туг
File:Flag of India.svg|Энэтхэг улсын туг

Файл:Flag of Tajikistan.svg|Тажикистаны туг
Файл:Flag of Turkmenistan.svg|Туркменистаны туг
Файл:Flag of Uzbekistan.svg|Узбекистанын туг
Файл:Flag of Kazakhstan.svg|Казахстаны туг
Файл:Flag of Kyrgyzstan.svg|Киргиз улсын туг

File:Flag of Azerbaijan.svg|Азербайжан улсын туг
File:Flag of the United Arab Emirates.svg|АНЭУ-ын туг
File:Flag of Armenia.svg|Армени улсын туг
File:Flag of Afghanistan.svg|Афганистан улсын туг
File:Flag of Bahrain.svg|Бахрейн улсын туг
File:Flag of Georgia.svg|Гүрж улсын туг
File:Flag of Israel.svg|Израил улсын туг
File:Flag of Iran.svg|Иран улсын туг
File:Flag of Iraq.svg|Ирак улсын туг
File:Flag of Yemen.svg|Йемен улсын туг
File:Flag of Jordan.svg|Йордан улсын туг
File:Flag of Qatar.svg|Катар улсын туг
File:Flag of Cyprus.svg|Кипр улсын туг
File:Flag of Kuwait.svg|Кувейт улсын туг
File:Flag of Lebanon.svg|Ливан улсын туг
File:Flag of Oman.svg|Оман улсын туг
File:Flag of Palestine.svg|Палестин орны туг
File:Flag of Saudi Arabia.svg|Саудын Араб улсын туг
File:Flag of the United Arab Republic.svg|Сири улсын туг
File:Flag of Turkey.svg|Турк улсын туг

File:Flag of Russia.svg|Орос улсын туг далбаа

Ази
Ангилал:Ази
Коньюгаци

Нэг эстийн бөөм сийвэн нийлж нэг эст үүснэ.Энэ нь Коньюгаци үржил юм.Бактерийн эс нэгээс нөгөөд ДНХ-ийг шилжихэд эсүүд бие биетэйгээ нийлдэг процессыг хэлнэ.Энэ үржлийг өөрөөр шаахайн үржил гэдэг
Жючуань

thumb|Газрын зургийн шар өнгө нь Жючуань
**Жючуань** ( - *jiǔquán shì*; ) — БНХАУ-ын Ганьсү мужийн харьяа тойргийн энтэй хот. Засаг захиргааны нэгж зүйлээрээ хот гэгдэвч үнэндээ Ганьсү мужийнхаа умар захад байх, харьцангуй хөдөө маягийн 191,342 км2 талбай бүхий өргөн уудам газар нутаг юм. 2010 онд 1,095,947 хүн оршин сууж байв.

Умард захаараа Монгол Улсын Говь-Алтай аймагтай хиллэж, бусад талаар улсынхаа Ганьсү мужийн бусад нутаг, Өвөр Монгол, Хөхнуур муж, Шинжааны нутагтай хаяа залгадаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Ганьсүгийн суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Сүбэй

Хятад улс (БНХАУ)-ын Ганьсү мужийн Жючуань хотын харъяанд монгол үндэстэн өөртөө засах **Сүбэй шянь** () гэж бий. 

Хятад улсад хятадаар «Сүбэй мангузү зыжишен» (肃北蒙古族自治县), монголоор **Сүбэйгийн монгол үндэстний өөртөө засах шянь** () гэж хэлж бичдэг. Сүбэй нь «Сүжоугийн умард» хэмээх хятад үг бол  шянь нь хошуутай тэнцдэг нэгж юм. Алс хязгаарын 66,748 км² талбайт энэ нутагт 2000 онд 13,046 хүн амьдарч байв. Шянийн засгийн газар Данчэнвань (党城湾镇) балгаснаа төвхнөжээ. Дотроо хоёр салангид нутгийн 2 балгас, 6 шян болж хуваагддаг.

Сүбэйн цөөхөн монголчууд Чилянь нурууны мөнх цаст уулнаа байгаа учир  «Цастын монгол» гэдэг нэр авсан.

## Цахим холбоос 
* subei.gov.cn — Сүбэйн монгол үндэстний өөртөө засах шянийн засгийн ордны сүлжээ
#### Газрын зураг
* maps.google.com
* maphill.com
* mapcarta.com
* tourunion.com

Ангилал:Ганьсүгийн суурин
Ангилал:Хятадын өөртөө засах хошуу
Самдангийн Лхагвасүрэн

**Самдангийн Лхагвасүрэн** — 1963 онд төрсөн Монголын тайз, дэлгэц, хошин урлагийн жүжигчин.

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино

### Олон ангит кино
## Цол, шан
* 1999 он — Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
* 2014 он — Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин

## Эх сурвалж
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол)
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Помогите нам: Хуваарьгүй нислэг

*Помогите нам* («Бидэнд туслаач») гэх гурван бүлэгт киноны хоёрдугаар анги (***Помогите нам 2*** гэх) ***Помогите нам: Хуваарьгүй нислэг*** хэмээх уран сайхны киног Ш. Даваадорж найруулж, 2010 онд Zaya-sh studio-д монгол хэлээр бүтээжээ.

## Дүрүүдэд
* Алагаа - Ц. Батхуяг /ста/
* Ахмад нисгэгч - Д. Батсүх /мугж/
* Сахалт эр - Ш. Доржсүрэн /ста/
* Комиссар - С. Лхагвасүрэн /ста/
* Аниа - Б. Навчаа
* Ганбаа - Б. Баатархүү /ста/
* 2-р нисгэгч - Х. Ихбаяр
* Барсаа - Б. Болдбаатар
* Бужгар - Ө. Мөнх-Эрдэнэ
* Өвөр Монгол - Р. Адъяа
* Жирэмсэн хүүхэн - А. Ганчимэг
* Онгоцны үйлчлэгч - Ч. Туяацэцэг
* Загвар өмсөгч - Э. Сэлэнгэ
* Загвар өмсөгч - М. Батжаргал

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монголын кино
Амгаланбаатарын Өнөржаргал

**Амгаланбаатарын Өнөржаргал** — Монголын хошин урлагийн жүжигчин.

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монголчууд
Нямсүрэнгийн Цэнд-Аюуш

**Нямсүрэнгийн Цэнд-Аюуш** — Монголын тайз, дэлгэц, хошин урлагийн жүжигчин.
Төрсөн он  1985

## Дэлгэцнээ
### Уран сайхны кино
Ангилал:Монголын жүжигчин
Ангилал:Монголын хошин урлаг
Ангилал:Монголчууд
Тарвагатай тойрог

**Тарвагатай тойрог** (хятадаар 塔城地区 - *tǎchéng dìqū*; уйгураар تارباغاتاي ۋىلايىتى - *tarbaƣatay wilayiti*) — БНХАУ-ын Шиньжян - Уйгурын ӨЗО-ы харьяа тойрог. Хармай хот гэх нутгийг зайгүй хүрээлсэн 98,824 км² газартай энэхүү Тарвагатай тойрогт 892,397 (2000) хүн оршин сууж байна. Болоо ч үгүй Шиньжян, Тарвагатай хоёрын дунд Казах үндэстэн өөртөө засах Или тойрог гэх бас нэгэн түвшин бий.Энэхүү орон нутаг Зүүнгар-ойрадын хаант улсын голомт нутаг байсан түүхтэй ажээ.

## Засаг захиргааны хуваарь
## Ард түмэн
Ангилал:Хятадын захиргааны дүүрэг
Ангилал:Шинжааны суурин
Шинэ Тайбэй

**Шинэ Тайбэй** ( - *xīnběi shì*; ***Нью-Тайпей***, ***Шиньбэй***, ) —- Тайванийн нийслэл Тайбэй хотыг эргэн тойрон хүрээлсэн байрлалтай, улсынхаа хамгийн олон хүнтэй хот. Шиньбэй хотын харьяалж буй 2,052.6 км2 газарт уг байдлаараа хот хөдөө аль аль газар багтдаг. Урьд цагт Тайвань мужийн **Тайбэй хошуу** гэж байсныг 2010 онд **Шиньбэй хот** нэрээр өөрчлөн байгуулжээ. Дотроо 29 дүүрэг (區 *qū*)-т хуваагдана. Эднээс хуучин хошууны харьяа хот гэх нэгж байсан төвийн арван дүүрэгт нь хүн амын 80% бөөгнөрөн суудаг.

## Зургийн сан

File:Population_density_map_of_Xinbei_(Dec_2009).svg|Хүн амын нягт эсвэл сийргийг дүүргээр ялгасан зураг

## Мөн үзэх
* Тайванийн хотын жагсаалт


Ангилал:Тайвань арлын суурин
Ангилал:Бүгд Найрамдах Хятадын төрд шууд захирагдах хот
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Гаошюн

**Гаошюн** ( - *Gāoxióng*; ) —- Тайванийн өрнө өмнөд бие, Тайванийн хоолойн эрэгт байрладаг, улсынхаа хоёрдугаар том хот. **Гаошюн хот** гэх, уг байдлаараа хот хөдөө аль аль газар багтаасан, 2,946.2 км2 энэ нутагт 2.9 сая хүн сууж байна. Дотроо 38 дүүрэг (區 *qū*)-тэй. Нийслэл Тайбэйтэй хурдны төмөр замаар холбогдсон. Далайн боомтод нь улсын хамаг их тээш ачигдана, бас бууна.

## Зургийн сан

File:Population density map of Kaohsiung (Dec 2009).svg|Хүн амын нягт эсвэл сийргийг дүүргээр ялгасан зураг

## Эшлэл 
## Мөн үзэх
* Тайванийн хотын жагсаалт


Ангилал:Бүгд Найрамдах Хятадын төрд шууд захирагдах хот
Ангилал:Тайвань арлын суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Эдогийн эрин

**Эдогийн эрин** ( *эдо-жидай*,)  Японыг Токүгава омгийхон удирдаж байсан 1603-1868 оныг хамарсан түүхэн үе юм. 

Энэ үе 1603 онд Токүгава Иэясү шогун томилогдож эхлээд 1868 онд шогун Токүгава Ёшинобү эрх мэдлээ хүлээлгэж өгснөөр дууссан байна. Эдогийн эрины үед Японы үнэт зүйл, үндэсний үзэл санаа бий болон төлөвшиж, эдийн засгийн хөгжил, төрийн алба үүссэн үе гэж үздэг юм. 

Сакокү (япон. 鎖国, үгчилбэл «аргамжаатай улс») хэмээх өөрийгөө гаднын нөлөөнөөс тусгаарлах бодлого хэрэгжүүлсний үр дүнд Эдогийн эрин үед бараг бүхэлдээ гадаад орнуудтай харилцаагүй, худалдаа арилжаа хийдэггүй "хаалттай" үе байжээ (ховор тохиолдолд Хятад, Нидерландтай бага зэрэг харилцаатай байсан). 

Эдогийн үе бол уран зохиол, Японы яруу найргийн алтан үе бөгөөд Мацүо Башо бол Эдогийн үеийн Японы яруу найргийн хамгийн тод төлөөлөгч юм. 

Токүгавагийн мөнгөний систем гэж нэрлэгддэг төвлөрсөн нэгдсэн нэг мөнгөний тогтолцоо энэ үед бий болгосон. 

## Хотууд 
Эдогийн үед Эдо, Осака, Киото хотууд бүх Японы төвүүд болсон байна. Эдо хот нь Шогуны оршин суух газар, тус улсын засаг захиргаа, улс төрийн төв байв. Энэ нь самурайн засгийн газрын гол хот гэж тооцогддог байв. 18-р зууны эхээр нэг сая хүн амтай Эдо хот тухайн үеийн дэлхийн хамгийн том хотын нэг болжээ. 

*Осака* бол худалдаачдын хот байсан. Тэнд Японы өнцөг булан бүрээс төрөл бүрийн бараа ирж үүний ачаар хотыг ихэвчлэн "Тэнгэрийн эзэнт гүрний гал тогоо" гэж нэрлэдэг байв. Осака хотод хүн бүр өөрийн гэсэн агуулахтай байсан бөгөөд тэндээсээ эд хөрөнгө, будаа болон бусад барааг нутгийн худалдаачдад зардаг байв. Энэ хотод цугларсан янз бүрийн бүтээгдэхүүнийг дараа нь усан онгоцоор Эдо руу зөөдөг байжээ. 

*Киото* бол Японы нийслэл бөгөөд тус улсын соёлын төв байв. Энэ нь хаант засаглал, эзэн хааны ордны төв хэвээр байв. Энэ хот нь гар урлалаараа алдартай байсан.

## Шинжлэх ухаан 
Шогунт улсын үед шинжлэх ухаан нийгмийн дээд зиндааныхны эрхэлдэг ажил байхаа больсон. Хөрөнгөтөн, тариачдын төлөөлөгчид шинжлэх ухааныг улам бүр сонирхож байв. Самурай нарын гол сургаал болох Күнзийн сургаал, түүний урсгал Жусианизм нь бүгд эрх мэдэлтнүүдэд үнэнч үйлчилж, эрх мэдэлд дуулгавартай байх, эрх мэдлийг шударга, үнэнчээр удирдахыг уриалдаг байв. Эрдэмтэн Хаяаши Разаны үйл ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулсан Токүгава Иэясүгийн үеэс Жушянизм төрийн үзэл санааны үүргийг гүйцэтгэж эхэлсэн. Түүний нөлөөн дор самурайн хүндэтгэлийн Бушидо сургааль бий болжээ.

Ангилал:17-р зууны түүx
Ангилал:18-р зууны түүх
Ангилал:19-р зууны түүх
Турфан тойрог

thumb|250px|Шиньжян дахь Турфан тойрог (шар)
**Турфан тойрог** (хятадаар 吐鲁番地区 - *tulufán dìqū* ; уйгураар تۇرپان ۋىلايىتى - *turpan wilayiti*) — БНХАУ-ын Шиньжян - Уйгурын ӨЗО-ы харьяа тойрог. 1975 оноос одоогийн хил хязгаараар тогтсон. 69,324 км² газар нутаг, 570,000 (2003) хүнтэй.

## Засаг захиргааны хуваарь
## Ард түмэн
Ангилал:Шинжааны суурин
Ангилал:Хятадын захиргааны дүүрэг
Турфан

*Турфан хот - ШУӨЗО-ын Турфан тойргийн хот
*Турфан тойрог - БНХАУ-ын ШУӨЗО-ы тойрог
*Турфаны хотгор - Турфаны ойрх хотгор газар
Хөхтохой

[thumb|240px|Улаан нь [Шинжаан дахь **Хөхтохой шянь**, шар нь Алтай тойргийн бусад нутаг]]
**Хөхтохой** (аль эсвэл **Фүюнь**) **шянь** (хятадаар 富蕴县 - *fùyùn xiàn*, уйгураар  خْكتْكاَي ناھىيىسى - *koktokay nahiyisi*; оросоор *Уезд Кёктокай*, англиар *Fuyun County*) — БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы Алтай тойргийн харьяа, 32,237 км² газар, 80,000 хүнтэй шянь. Гадаадад Монгол улстай хиллэж, дотоодод Чингэл шянь, Бууралтохой шянь, Хотон үндэстний өөртөө засах Чанжи тойрогтой хаяална.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Хөхтохой шянь дотроо  3 балгас, 6 шян болж хуваагддаг.

## Эшлэл 
Ангилал:Шинжааны суурин
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Бууралтохой

[240px|thumb|Улаан нь [Шинжаан дахь **Бууралтохой шянь**, шар нь Алтай тойргийн бусад нутаг]]
**Бууралтохой** (аль эсвэл **Фухай**) **шянь** (хятадаар 福海县 - *fúhǎi xiàn*; уйгураар بۇرۇلتوقاي ناھىيىسى, *burultoqay nahiyisi*; оор *Уезд Бурултокай*, англиар *Fuhai County*) — БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы Алтай тойргийн харьяа, 33,319 км² газар, 70,500 хүнтэй шянь. Гадаадад багахан зурвасаар Монгол улстай хиллэж, дотоодод өөртөө засах орныхоо Алтай хот, Хөхтохой шянь, Жимунай шянь, Тарвагатай хот, Хотон үндэстний өөртөө засах Чанжи тойрогтой хаяалдаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Бууралтохой шянь дотроо  3 балгас, 3 шян болж хуваагддаг.:

## Эшлэл 
Ангилал:Шинжааны суурин
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Чингил

**Чингил шянь** — БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы Алтай тойргийн харьяа, 15,790 км² газар нутагтай, 54,000 хүнтэй шянь. Гадаадад Монгол улстай хиллэж, дотоодод тойргийнхоо Хөхтохой шянь, өөртөө засах орныхоо Хотон үндэстний өөртөө засах Чанжи тойрогтой хаяалдаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Чингэл шянь дотроо  2 балгас, 5 шян болж хуваагддаг.

## Тэмдэглэл
## Эшлэл 
Ангилал:Шинжааны суурин
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Клавдия Боярских

**Клавдия Сергеевна Боярских** (; 1939 оны 11 сарын 11-нд Свердловск мужийн Верхняя Пышмад төрж, 2009 оны 12 сарын 12-нд Екатеринбургт нас барсан) нь Зөвлөлтийн гүйлтийн цаначин байв. Тэрээр "Труд" (Хөдөлмөр) нийгэмлэгт харьяалагддаг байсан.

1964 оны өвлийн олимпод тэрээр эмэгтэйчүүдийн бүх гурван төрөлд тэргүүлж, алтан медаль зүүжээ.

## Эшлэл
*
*Холменколлены ялагчид (1892 оноос), 

Ангилал:1939 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Ангилал:ЗХУ-ын цаначин
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Жулиус Ньерере

**Жулиус Камбараге Ньерере** (*Julius Kambarage Nyerere*, 1922 оны 4 сарын 13 – 1999 оны 10 сарын 14) нь Танзанийн улс төрч, тус улсын анхны ерөнхийлөгчөөр 1961 онд Танганьика нэрээр байгуулагдсанаас нь хойш 1985 онд улс төрийг орхих хүртлээ ажилласан хүн юм.

Занакигийн захирагч Ньерере Буритогийн Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаа орхисон Ньерере Чама Ча Мапиндузи намын дарга хэвээрээ үлдсэн. Тэрээр 1999 онд цус багадалтын улмаас Лондон хотноо нас нөгчжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Танзанийн ерөнхийлөгч
Ангилал:Танзанийн орчуулагч
Ангилал:Заан одон шагналтан
Ангилал:Лениний нэрэмжит олон улсын энхтайвны шагналтан
Ангилал:Финландын Цагаан Сарнай одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжтэй)
Ангилал:Ямайка одон шагналтан
Ангилал:Свахили хэлээрх утга зохиол‎
Ангилал:Белградын хүндэт иргэн
Ангилал:Танзаничууд
Ангилал:1922 онд төрсөн
Ангилал:1999 онд өнгөрсөн
Ээва Руоппа

**Ээва Руоппа** (, 1932 оны 5 сарын 2-нд - 2013 оны 4 сарын 27) нь олимп, дэлхийн АШТ-ий хүрэл медальт, Финландын гүйлтийн цаначин юм.

## Гадны холбоосууд
*1960 оны өвлийн олимпын дүн 
*Дэлхийн АШТ-ий дүн 

Ангилал:1932 онд төрсөн
Ангилал:2013 онд өнгөрсөн
Ангилал:Финландын цаначин
Ангилал:Финландын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Финландчууд
Чанжи

*Чанжи хот - ШУӨЗО-ын Чанжи тойргийн төв, хошууны энтэй хот
*Чанжи тойрог - БНХАУ-ын ШУӨЗО-ы харьяа, Хотон үндэстний өөртөө засах тойрог
Бортал

*Бортал тойрог — БНХАУ-ын Шиньжян - Уйгурын ӨЗО-ы харьяа тойрог
*Бортал хот  — ШУӨЗО-ын Бортал тойргийн төв, хошууны энтэй хот
Турфан хот

[thumb|Улаан нь [Шинжаан дахь **Турфан хот**, шар нь Турфан тойргийн бусад нутаг]]
**Турфан** (уйгураар  تۇرپان - *turpan*, ***Турпан***;  хятадаар 吐鲁番 - *tǔlǔfān*; оросоор *Турфан*; англиар *Turpan*) — БНХАУ-ын Шинжааны Турфан тойргийн харьяа хошууны энтэй хот. Баян бүрд газар анхлан төвлөсөн 15738 км² газартай, 2003 онд 254,900 хүнтэй нутаг.

## Засаг захиргааны хуваарь
Хошууны энтэй Турфан хот дотроо 3 хороо, 2 балгас, 7 шянд хуваагддаг.

## Ард түмэн
Ангилал:Шинжааны суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Торгоны замын суурин
Гэгээнгол хот

thumb|ӨВӨР МОНГОЛ-ы Хөлөнбуйр дахь Гэгээнгол
**Гэгээнгол хот** (хятадаар 根河市 *gēnhé shì*) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын Хөлөнбуйр хотын харьяа хошууны энтэй хот. 1995 оноос өмнө **Эргүнэ зүүн хошуу** гэгдэж байсныг хот гэх зүйл болгожээ. Гэхдээ 19,659 км² энэ нутаг бол хот гэхээсээ илүү хөдөө газар юм. 2004 онд 17 түмэн хүн оршин сууж байсан. Хотын нэр болсон Гэгээн гол үүгээр урсдаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Гэгээнгол хот яг хотдоо 3 хороо, хөдөөдөө 3 балгас, 1 ястны шян болж хуваагддаг.

Ангилал:Өвөр Монголын суурин
Ангилал:Өвөр Монголын дүүрэг
Ангилал:Хөлөнбуйр
Чанжи тойрог

thumb|Шиньжян дахь Чанжи тойрог (шар)
БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы харьяанд Хотон үндэстэн өөртөө засах **Чанжи** **тойрог** (аль эсвэл **Чанжи жуу**) гэж бий. Хятадаар 昌吉回族自治州 - *chāngjí huízú zìzhìzhōu*, уйгураар سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى - *sanji huyzu aptonom oblasti* гэж хэлж бичдэгийг Хятадад монголоор ***Чанжигийн хотон үндэстний өөртөө засах жуу*** гэж хэлж ч магадгүй юм. 77,129 км² энэ нутагт 2007 онд хятад голдуу 1,353,742 хүн амьдран сууж байв. Тойргийн төв нь Чанжи хот. Чанжи тойрог Өрөмч хотын нутгаар тусгаарлагдсан хоёр хэсгээс бүтнэ. Өрнө талаараа Тарвагатай, Баянгол хоёртой хаяалдаг бол дорноороо Алтай, Хами, Турфантай захалж, Монгол улстай хиллэдэг. 

## Засаг захиргааны хуваарь 
## Ард түмэн 
Ангилал:Шинжааны суурин
Ангилал:Хятадын өөртөө засах тойрог
Сөнөд зүүн хошуу

**Сөнөд зүүн хошуу** (монгол бичгээр:; хятадаар 苏尼特左旗 - *sūnítè zuǒ qí*) — БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ы Шилийнгол аймгийн харьяа хошуу. Араараа Монгол Улстай 316 км зурвасаар хиллэж, бусад талдаа аймгийнхаа Авга хошуу, Шулуун хөх хошуу, Шулуун хөвөөт цагаан хошуу, Сөнөд баруун хошуу, Эрээн хотын нутагтай хаяалдаг. Хошууны 33,469 км2 нутагт 2007 онд 30,000 хүн амьдарч байсан.

## Засаг захиргааны хуваарь 
2 балгас (Мандалт, Баяннуур), 3 сум (Баян-Уул, Сайханговь, Цагаан-Овоо)-тай.

## Эх сурвалж 
*www.xzqh.org 

## Гадаад холбоос 
* sntzq.gov.cn — Сөнөд зүүн хошууны засгийн явдлын сүлжээ

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Шилийн гол
Ангилал:Сөнөд
Сөнөд баруун хошуу

thumb|230px|Шилийнгол аймгийн газрын зурагт «6» гэж дугаарласан нь Сөнөд баруун хошуу
**Сөнөд баруун хошуу** (монгол бичгээр  - *сөнид барагун хошигу*; хятадаар 苏尼特右旗 - *sūnítè yòu qí*) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын Шилийнгол аймгийн харьяа хошуу. Араараа Монгол улстай 18 км зурвасаар хиллэж, бусад талдаа аймгийнхаа Эрээн хот, Сөнөд зүүн хошуу, Хөвөөт шар хошуу, өөртөө засах орныхоо Улаанцав хоттой хаяалдаг. Хошууны 26,700 км2 нутагт 2006 онд 68,700 хүн амьдарч байсан. Дотроо
3 балгас (Сайхантал, Зүрх, Өргөнтал), 3 сум (Санбулаг, Сайхан-Өлзий, Эрээннуур)-тай.

## Гадаад холбоос 
* sntyq.gov.cn — Сөнөд баруун хошууны засгийн явдлын сүлжээ

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Шилийн гол
Ангилал:Сөнөд
Авга хошуу

**Авга хошуу** — Хятад улс (БНХАУ)-ын Өвөр Монгол (ӨМӨЗО)-ы Шилийн гол аймгийн харъяат хошуу. 

Чин улс монголчуудыг овог аймгаар нь хошуу болгоход авга ардын хоёр хошуу тогтсоноос нэрээ хадгалж ирсэн нь энэ юм.

Ар талаараа Монгол улстай Сүхбаатар аймгийн нутагтай 175 км зурвасаар хиллэж, бусад талдаа аймгийнхаа Зүүн үзэмчин хошуу, Шилийн хот, Шулуун хөх хошуу, Сөнөд зүүн хошуутай хаяа залгадаг. 27,494 км2 газар нутагтай.

Саяхны мэдээгээр 45.2 мянган оршин суугчтайгаас 55% (24.9 мянга) нь монгол үндэстэн юмсанжээ. 

## Засаг захиргааны хуваарь 
Засаг захиргааны хуваарь тогтворгүй. Одоогоор 3 балгас (镇—жень), 3 сум (苏木—сүму) болно.

## Зам, тээвэр 
Бэлгүтэй балгаснаас засмал замаар зүүнш Шилийн хот, баруунш Сөнөд зүүн хошууны Мандалт балгас хүрнэ.

## Эх сурвалж 
## Гадаад холбоос 
* abg.gov.cn — Авга хошууны засгийн явдлын сүлжээ

Ангилал:Авга монгол
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Шилийн гол
Зүүн үзэмчин хошуу

**Зүүн үзэмчин хошуу** — Хятад улс (БНХАУ)-ын Өвөр Монгол (ӨМӨЗО)-ы Шилийн гол аймгийн харъяат хошуу. 

Чин улсын үед монголчуудыг овог аймгаар нь хошуу болгон суулгахад үзэмчин ардын хоёр хошууны нэг болж ийм нэрээр тогтжээ.

Ар талаараа Монгол улстай 527.6 км зурвасаар хиллэж, бусад талаар Баруун Үзэмчин хошуу, Шилийн хот, Авга хошуу, өөртөө засах орныхоо Хянган аймаг, Тунляо, Улаанхад хоттой хаяа залгадаг. 47,554 км2 газар нутгийн 95%-ийг малын бэлчээрээр ашигладаг.

2010 оны тооллогын байдлаар 56.5 мянган оршин суугчтайгаас 72% (40.8 мянга) нь монгол үндэстэн, 49% нь малчин байна. 

## Засаг захиргааны хуваарь 
Засаг захиргааны хуваарь байнга өөрчлөгддөг. Одоогоор 6 балгас (镇—жэнь), 2 сум (苏木—суму) болно.

## Зам, тээвэр 
Монгол улсын Бичигт боомттой ам нийлсэн улсын хилийн Зүүн хатавч боомт Хатавч балгасны нутагт бий. Бусад чигт Улиастай балгаснаас засмал замаар Шилийн хот, Баруун үзэмчний Балгаргол балгас, Тунляогийн Хоолингол хот болон Хянган аймаг орж болно.

## Эх сурвалж 
*www.xzqh.org 

## Гадаад холбоос 
* dwq.gov.cn — Зүүн үзэмчин хошууны засгийн явдлын сүлжээ

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Шилийн гол
Арын хошуу

thumb|230px|ӨВӨР МОНГОЛ-ы Хөлөнбуйр дахь Арын хошуу
**Арын хошуу** (монгол бичгээр  - *арун хошигу*; хятадаар 阿荣旗 - *Āróng Qí*) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын Хөлөнбуйр хотын харьяа хошуу. Хармөрөн мужтай хаяалан байдаг тус хошууны 12,063 км² газар нутагт 32 түмэн хүн амьдардаг.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Арын хошуу дотроо 5 балгас, 4 ястны шян гэх есөн нутаг болж хуваагддаг.

## Гадаад холбоос 
* Хошууны цахим хуудас (хятадаар)

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Хөлөнбуйр
Сургууль 2013

***Сургууль 2013*** () нь *Jang Nara*, *Choi Daniel*, *Lee Jong-suk*, *Park Se-young*, *Kim Woo-bin* нарын тоглосон 2012 оны Өмнөд Солонгосын драма юм. 1999 оноос 2002 он хүртэл гаргаж байсан KBS-ийн "Сургууль" цувралын 5 дахь хэсэг нь юм. Уг драмад сургууль дээрх хүчирхийлэл, доромжлол, багш сурагчдын хоорондын харилцааны доройтол гэх зэрэг бодит амьдрал дээрх ахлах сургуулийн байдлыг Сынри ахлах сургууль дахь нэг ангиар төлөөлүүлэн өнөөгийн Солонгосын өсвөр үеийнхний байдлыг дүрслэн үзүүлжээ.

## Дүрүүд
;Багш нар 
*Jang Nara as Jung In-jae, анги даасан багш 
*Choi Daniel as Kang Se-chan, хуучны үзэлтэй багш    
*Uhm Hyo-sup as Uhm Dae-woong "Uhm Force", математикийн багш
*Park Hae-mi as Im Jung-soo, ректор
*Lee Han-wi as Woo Soo-chul, дэд ректор
*Oh Young-shil as Yoo Nan-hee, ёс зүйн багш
*Yoon Joo-sang as Jo Bong-soo, биеийн тамирын багш
*Kwon Nam-hee as Kwon Nam-hee 
*Kim Yun-ah as Kim Yun-ah 
*Lee Won-suk as Kim Dae-soo 

;Сурагчид 
*Lee Jong-suk as Go Nam-soon 
*Park Se-young as Song Ha-kyung
*Kim Woo-bin as Park Heung-soo
*Ryu Hyoyoung as Lee Kang-joo 
*Kwak Jung-wook as Oh Jung-ho
*Choi Chang-yub as Kim Min-ki
*Kim Young-choon as Byun Ki-duk
*Kim Dong-suk as Kim Dong-suk 
*Jun Soo-jin as Gye Na-ri 
*Kim Chang-hwan as Han Young-woo 
*Lee Yi-kyung
*Jung Yun-joo
*Kim Dani

## Шагналууд
;2012 KBS Drama Awards
*Excellence Award, Miniseries, Actress - Жан Нара
*Шилдэг шинэ жүжигчин - И Жон-сүк

## Тайлбар
## Гадаад холбоос
* http://www.kbs.co.kr/drama/school/
* 

Ангилал:2010-д оны цуврал нэвтрүүлэг
Ангилал:Инээдмийн телевизийн цуврал кино
Ангилал:К-Драма
Шилийн хот

**Шилийн хот** (монгол бичгээр:  - *шили-йин хота*; хятадаар 锡林浩特市 - *xīlínhàotè shì*) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын Шилийнгол аймгийн төв, хошууны энтэй хот. Аймгийнхаа Шулуун хөх хошуу, Авга хошуу, Зүүн Үзэмчин хошуу, Баруун Үзэмчин хошуу, өөртөө засах орныхоо Улаанхад хоттой хаяа залгадаг. 15,758 км2 хөдөө маягийн нутагтай. 2007 онд 16 түмэн хүн оршин сууж байсан. Хот газрын 8 хороо, хөдөөний Рашаанбулаг балгас, Булган, Цог-Уул гэх хоёр суманд хуваагддаг.

## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
* xilinhaote.gov.cn — Шилийн хотын засгийн явдлын сүлжээ
* maps.google.mn — Xilinhot, Xilin Gol, Inner Mongolia, China

Ангилал:Өвөр Монголын суурин
Ангилал:Хятадын тойроггүй хот
Шулуун хөх хошуу

thumb|230px|Шилийнгол аймгийн газрын зурагт «12» дугаартай байгаа нь Шулуун хөх хошуу
**Шулуун хөх хошуу** (монгол бичгээр  - *шилугун хөхэ хошигу*; хятадаар 正蓝旗 - *zhènglán qí*) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын Шилийнгол аймгийн харъяат хошуу. Аймгийнхаа Долнуур шянь, Шилийн хот болон Тайвас, Шулуун хөвөөт цагаан,  Сөнөд зүүн,  Авга гэх дөрвөн хошуу, бас өөртөө засах орныхоо Улаанхад хоттой хаяа залгадаг. 9,963 км2 газартай энэ нутагт 2010 онд 81,967 хүн оршин сууж байв. Дотроо 3 балгас (Шанд, Хавирга, Сангийн Далай), 8 сум (Буушуудай, Нарт, Сайнхудаг) болж хуваагддаг. 

## Гадаад холбоос 
* zlq.gov.cn — Шулуун хөх хошууны засгийн явдлын сүлжээ

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Шилийн гол
Чэндэ

thumb|Хэбэй муж дахь **Чэндэ хот** (шар)
**Чэндэ** (хятадаар 承德 - *chéngdé*; монгол бичгээр *ченгде*; 1955 оноос өмнө хятадаар 熱河 - *rèhé* гэж бичих, монголоор «***Халуун гол***» хэмээх **Жэхэ** гэдэг нэртэй байлаа) — Бээжингийн умар хаяанд байдаг, БНХАУ-ын Хэбэй мужийн харъяат аймгийн энтэй хот. Хот хөдөө нийлсэн 39,519 км2 талбайт Чэндэ нутагт 2010 онд 3,473,197 хүн оршин сууж байв. 55% нь хятад, 40% нь манж үндэстэн (2000 он). 

## Засаг захиргааны хуваарь
## Зураг

File:Chengde Mountain Resort 1.jpg|Халуун голын зуслан
File:Chengdestreet.JPG|Хотын гудамж
File:Saihanba3.jpg|Өвөр Монголтой залгаа хөндөгдөөгүй хөдөө хээр

## Цахим холбоос 
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Хэбэйн суурин
Дачин

[thumb|right|[Хармөрөн дахь **Дачин хот** (улаан)]]
**Дачин** (хятадаар 大庆 - *dàqìng*;  англиар *Daqing*) — БНХАУ-ын дорно-умардын Хармөрөн мужийн харьяа аймгийн энтэй хот. Дачингийн газар доороос 1959 оноос газрын тос олборлох болсон. Уг байдлаараа хот хөдөө аль алиныг багтаадаг ч хот гэж зүйлчлэгдсэн 22,161 км2 талбай бүхий энэ нутагт 2,904,532 хүн оршин сууж байна.

## Засаг захиргааны хуваарь
## Ард түмэн
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас (англиар)


Ангилал:Хармөрөний суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Саятан хот
Хэбэй муж

**Хэбэй** буюу **Хөбэй** (河北; «мөрний умард» гэсэн утгатай) — Бээжинг бүрэн тэвэрч, Тяньжинийг бөөрөндөө наан далайд шахсан байрлалтай, БНХАУ-ын муж. Гадуураа Өвөр Монгол, Ляонин, Шаньдун, Хэнань, Шаньси тавтай хаяалж, зүүнээрээ Бохайн тэнгист тулна. 

187,700 км2 (12/33) нутагт нь 2010 онд 71.8 сая (6/33) хүн оршин сууж байв. 

## Түүх 
Мин улсын эзэнт гүрний үед эдгээр газрууд дээр Бейпили муж байгуулагдсан . Чин гүрний үед үүнийг Жили гэж нэрлэжээ. 1928 онд Жили мужийг Хэбэй гэж нэрлэжээ.

## Засаг захиргааны хуваарь
## Ард түмэн
## Зураг

File:Xumipagodazhengding.jpg|Тангаас үлдсэн суврага
File:Dingzhou Liaodi Pagoda 3.jpg|Сүнгээс үлдсэн суврага
File:Budala5.jpg|Чин улсаас үлдсэн сүм
Saihanba5.jpg|Өвөр Монголтэй залгаа тал

## Тэмдэглэл 
## Эх сурвалж 

Ангилал:Хятадын муж
Баяннуур

* Баяннуур хот — БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ы харьяат, аймгийн энтэй хот
* Баяннуур сум (Баян-Өлгий) — Монгол улсын Баян-Өлгий аймгийн сум
* Баяннуур сум (Булган) — Монгол улсын Булган аймгийн сум

## Мөн үзэх
* Баян нуур - Монгол улсын Завхан аймгийн нутагт байдаг нуур
Ляонин муж

thumb|250px|Өнөөгийн Хятадын **Ляонин муж** (улаан)
**Ляонин** (хятадаар 辽宁 - *liáoníng*; монгол бичгээр *лийоонинг*) — БНХАУ-н 23 мужийн нэг, тэр дотроо зүүн хойд орон, хуучнаар хэлвэл Манжуур оронд байгаа 3 мужийн нэг. Ялу голоор БНАСАУ-тай хиллэж, дотооддоо Гирин муж, Өвөр Монгол орон, Хэбэй мужтай хиллэдэг. Бас Шар тэнгист тулна. Мужийн нутгийн дундуур Ляо гол (*Ляохэ*) урсдаг, түүний дорнодийг Ляодун хойг гэдэг. Мужийн 145,900 км2 (21/33) нутагт 2010 онд 43.7 сая (14/33) хүн оршин сууж байв. 

## Засаг захиргааны хуваарь
## Ард түмэн 

Ангилал:Хятадын муж
Андройд (үйлдлийн систем)

**Андройд** () бол "touchscreen" дэлгэцтэй ухаалаг гар утас ба таблет зэрэг хөдөлгөөнт хэрэгслүүдэд зориулан бүтээгдсэн, Линукст тулгуурласан үйлдлийн систем юм. Андройд үйлдлийн систем бол нээлттэй эх бөгөөд Жава програмчлалын хэлд үндэслэгдэн хийгдсэн. Анхны Андройд ашигласан утас 2008 оны 10 сард зарагдсан болно.

Андройдыг Android, Inc хөгжүүлдэг ба Google 2005 оноос худалдан авч хөгжүүлж эхэлсэн. Андройд нь 2007 он хүртэл олон нийтэд ил гараагүй байсан ба нээлттэй гэрээний ачаар харилцаа холбооны компаниуд гар утсанд үйлдлийн систем болгон ашиглаж эхэлсэн. 2008 оны аравдугаар сард анхны андройд утас худалдаанд гаран зарагдаж байсан. Андройд нь нээлттэй эх бөгөөд Google нь  Apache License-н доор гарган авсан. 2012 оны 10-р сард 700000 андройд апликейшн байгаа бөгөөд Google Play-с эдгээр апликейшнүүд нь 25 тэр бум удаа татагдсан байна. 2010 оны 4-р улирал гэхэд Symbian-г гүйцсэн ба хямд үнэтэй хэрэглэгчийн шаардлагад нийцсэн үйлдлийн системтэй чанартай бүтээгдхүүн гаргадаг компаниудын сонголт нь болж чадсан. Утас болон таблетэд зориулсаныг үл харгалзан телевизор, тоглоомын удирдлага болон бусад электрон төхөөрөмжинд ашиглах болсон.
2012 оны 3-р улиралд андройд нь дэлхийн зах зээлийн 75%-г эзэмшиж байгаа ба дэлхий дахинд 500 сая төхөөрөмж идэвхтэй байгаа ба 1.3 сая хүн андройдыг хэрэглэж байна. Зах зээл дээрх өрсөлдөөнд андройд нь үнэхээр амжилттай явж байна.

## Андройд програм
Андройд үйлдлийн систем дээр ажиллах программыг "app" гэж нэрлэдэг бөгөөд Google Play store гэсэн дэлгүүртэй . Андройд программын өргөтгөл нь .apk. Эдгээрийг C, C++, Java хэл дээр хийдэг боловч Хэргэлэгчийн интерфейсыг жава дээр хийнэ. Одоогоор 900000 гаруй аппс гүүгл дэлгүүр дээр байна .

## Андройд хувилбарууд
#Beta versions: Astro and Bender
#1.5: Cupcake
#1.6: Donut
#2.0 болон 2.1: Eclair
#2.2: Froyo (FROzen YOgurt)
#2.3: Gingerbread
#3.x: Honeycomb (зөвхөн таблет-д зориулсан хувилбар)
#4.0: Ice Cream Sandwich
#4.1, 4.2 ба 4.3: Jelly Bean
#4.4: KitKat
#5.0, 5.1: Lolipop
#6.0 Marshmallow
#7.0 Nougat
#8.0 Oreo
#9.0 Pie  
#10
#11
#12
#13
#14

## Эшлэл
Ангилал:Үйлдлийн систем
Ангилал:Ухаалаг утас
Папп Ласло

**Папп Ласло** (, 1926 оны 3 сарын 25 &ndash; 2003 оны 10 сарын 16) нь Будапештэд төрсөн, Унгарын боксчин байв. Солгой өрөлттэй тэрээр Лондоны 1948, Хельсинкийн 1952, Мельбурны 1956 оны зуны олимпуудад дараалан түрүүлж, орчин үеийн олимпын түүхэнд гурав дараалан аваргалсан анхны боксчин болжээ. Папп 2003 онд төрөлх Будапештдээ нас нөгчсөн.

## Сонирхогчдын бокс
Олимпод 3, Европын АШТ-д 2 удаа түрүүлсэн Папп 55 тулаандаа өрсөлдөгчөө дөнгөж эхний үед хүнд цохилтоор ялж байсан түүхтэй.

### Олимпын наадам
**1948** Лондон (Их Британи)
*Валфрид Реско (Финланд) 2-р үед хүнд цохилтоор
*Жан Велтер (Люксембург) 1-р үед хүнд цохилтоор
*Огюст Кавинья (Бельги) 1-р үед хүнд цохилтоор
*Ивано Фонтана (Итали) 3-0
*Жон Врайт (Их Британи) 3-0

**1952** Хельсинки (Финланд)
*Спайдер Вэбб (АНУ) 2-р үед хүнд цохилтоор
*Чарли Чэйз (Канад) 2-р үед хүнд цохилтоор
*Петар Станков Спассов (Болгар) 3-0
*Эладио Оскар Эррера (Аргентин) 3-0
*Теунис ван Шальквик (Өмнөд Африк) 3-0

**1956** Мельбурн (Австрали)
*Альберто Саэнц (Аргентин) 3-р үед хүнд цохилтоор
*Збигнев Петрзыковски (Польш) 3-0
*Хосе Торрес (АНУ) 2-1

## Мэргэжлийн бокс
Гартаа бэртэлтэй ч Папп 1957 онд мэргэжлийн бокст шилжиж, дунд жингийн ангилал дахь чансаа нь хурдан өсч байлаа. Унгар улс эв хамт дэглэмт улс байсан тул мэргэжлийн спорт зөвшөөрөгддөггүй байсан бөгөөд Папп тулаандаа бэлтгэхийн тулд Вена орох хэрэг гардаг байв. 1964 онд Папп дэлхийн аварга цолын төлөө тулалдах эрх авч, гэрээндээ гарын үсэг зураад байтал Унгарын коммунист удирдагчид виз олгоогүйн улмаас уг тоглолт болоогүйгээр зогсохгүй, дахиж мэргэжлийн боксын дэвжээн дээр тулалдаж чадаагүй юм.

Ийнхүү Папп мэргэжлийн боксын рингнээ 27 ялж, 2 тэнцэж, нэг ч ялагдалгүйгээр замналаа өндөрлөсөн бөгөөд 25 ялалтынхаа 15-д нь өрсөлдөгчөө хүнд цохилтоор буулган авчээ.

## Шагнал
Папп 2001 онд Олон Улсын Боксын Алдрын Танхимын гишүүн болсон.
1989 онд Дэлхийн Боксын Зөвлөлийн ерөнхийлөгч Хосе Сулайман Паппад "Бүх цаг үеийн сонирхогчдын болон мэргэжлийн шилдэг боксчин" өргөмжлөл, Дэлхийн Боксын Зөвлөлийн хүндэт аварга цол хүртээжээ.

Түүний нэрэмжит Будапештийн Спортын Ордонд Унгарын хоккейн үндэсний шигшээ баг тоглолтоо хийдгээс гадна концерт зэрэг арга хэмжээнүүд зохиогддог.

## Гадны холбоосууд
*Hungary.hu дахь намтар
*
*Олон Улсын Боксын Алдрын Танхим
*Сонирхогчдын боксын амжилт
*Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:1926 онд төрсөн
Ангилал:2003 онд өнгөрсөн
Ангилал:Унгарын боксчин
Ангилал:Унгарын олимпын аварга
Креационизм

**Креационизм** гэдэг нь "бүтээгч" (**creatio**) гэсэн латин үгээс гаралтай бөгөөд шинжлэх ухаан болон түүний тулгуур зарчмуудыг үгүйсгэдэг мөн түүний орыг эзлэхийг оролддог боловч шинжлэх ухааны нэр томъёог ашиглаж, оронд нь нууцлаг далд, шашинлаг үзлийг номлодог янз бүрийн сургаал номлолын ерөнхий нэр юм.
Сүүлийн үед “шинжлэх ухааны креационизм” гартлаа дэлгэрч хөгжсөн.

## Цахим холбоос
Тенториум

ОХУ-ын зөгийн аж ахуйн ууган компани нь 1988 оноос эхлэн зөгийн аж ахуйн ховор бүтээгдэхүүн болох зөгийн бал, зөгийн жилий, цэцгийн тоос, тоосормог, зөгийн лав, зөгийн хор, хитозан, зөгийн сүүнцэрийг эмийн ургамлуудтай хослуулан боловсруулж, 70 гаруй нэрийн баяжуулсан хүнс болон гоо сайхны бүтээгдэхүүнүүд үйлдвэрлэж байна.

ТЕНТОРИУМ® компанийн албан ёсны дистрибьютор төвүүд дэлхийн 20 гаруй улсын зах зээлд ажиллаж байна. 2006 оноос Монголд албан ёсны дистрибьютор төв үйл ажиллагаагаа идэвхтэй явуулж ирлээ.

ТЕНТОРИУМ® компани зөв хооллолт судлалын орчин үеийн шинжлэх ухааны дэвшилтэт технологийг уламжлалт жортой хослуулж, зөвхөн өндөр чанартай бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэдэг.

Бүтээгдэхүүнийг түүхий эд байхаас эцсийн бэлэн бүтээгдэхүүн болох бүх шат дамжлагад технологийн горимыг баримталж нарийн чанд хяналтын дор үйлдвэрлэж гаргадаг.

95004757, 70144757

Ангилал:Зөгийн аж ахуй
Ангилал:Худалдаа болон үйлчилгээ
Жуан

**Жуан** гэх юм уу **Чжуан** гэх үг доорх утгад хамаарна:
* Жуан үндэстэн - Үндсэндээ Хятадад амьдран суугч ард түмэн
* Гуанши - Жуангийн өөртөө засах орон — БНХАУ-ын харъяат өөртөө засах орон
* Жуан хэл аялгуу
* Жуан бичиг үсэг
* Жуан судлал
* Жуан (хүний нэр)
Баруун Үзэмчин хошуу

**Баруун Үзэмчин хошуу** (монгол бичгээр  - *барагун үзүмүчин хошигу*; хятадаар 西乌珠穆沁旗 - *xī wūzhūmùqìn qí*) — БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ы Шилийнгол аймгийн харьяа хошуу. Аймгийнхаа Шилийн хот, Зүүн Үзэмчин хошуу, өөртөө засах орныхоо Улаанхад хоттой хаяа залгадаг. 22,960 км2 газар нутагтай. 2005 онд 72 мянган хүнтэй байхад хүн амын 68% нь Монгол үндэстэн байсан. 2010 оны байдлаар 87,614 хүн оршин сууж байгаа. Хошуу дотроо хошууны төв Балгаргол балгаснаас гадна Хоолтынгол, Жирийнгол, Баянхуа гэх балгад, Баянхошуу нэрт суманд хуваагддаг. 

## Эх сурвалж 
*www.xzqh.org 

## Гадаад холбоос 
* xwq.gov.cn — Баруун Үзэмчин хошууны засгийн явдлын сүлжээ
* maps.google.com — West Ujimqin, Xilin Gol, Inner Mongolia, China

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Шилийн гол
Ангилал:Үзэмчин
Чунчин

**Чунчин** (; - *chóngqìng*; ) — албан ёсондоо бол БНХАУ-ын 82,401 км2 газарт 28.8 сая хүнтэй, шууд захирагдах дөрвөн хотын нэг, яг байгаагаараа бол дээрхийн доторх 4.8 сая хүн оршин суудаг хот.

## Зураг

File:SkylineOfChongqing.jpg|Хотын төвийг голлож алслах зураг
File:Chongqing Administration.svg|Дүүрэг шяний хуваарьт Чунчингийн газрын зураг
File:Pedestrian mall in Chongqing downtown.JPG|Их дэлгүүрийн гудамж
File:Chongqingyangtze.jpg|Хотын хэсгээрх Хөх мөрөн
File:Zhongshan Ancient Town, Jiangjin, Chongqing.jpg|Хөдөөний хуучин тосгон

## Мөн үзэх 
* Хятад улсын 50 том хот

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
### Эх сурвалж 

Ангилал:Хятадын төрд шууд захирагдах хот
Ангилал:Саятан хот
Манас (хот)

**Манас** (кирг. *Манас*) — Киргиз улсын Жалал-Абад мужийн төв, 184 мянган хүн амтай хот. 2025 оныг хүртэл Жалал-Абад гэж нэрлэж байсан. Киргиз улсын өмнө хэсэгт Ферганы хөндийд оршдог ажээ.

Киргизийн нийслэл Бишкек хотоос 560 км орчим, Ош хотоос баруун өмнө зүгт 100 км зайд оршдог.

## Мөн үзэх
* Киргизийн хотын жагсаалт

Ангилал:Киргизийн хот
Ангилал:Жалалабат мужийн суурин
Токмок

**Токмок** (киргизээр ***Токмок*** - «муна» хэмээх утгатай) — Киргиз улсын Чүй мужийн харьяа, тус мужийн засаг захиргааны төв, 53 мянган хүнтэй **хот**.

## Газар зүй 
thumb|left|200px|Токмок дахь лалын сүм
thumb|left|200px|Миг-23-ын хөшөө
Токмок хот Казахстан-Киргизийн хил дээр, Чүйн хөндийгээр урсах Чүй голын зүүн эрэгт байдаг. Умардад байх Илийн Алатау, өмнөдөд байгаа Киргизийн нурууны завсар далайн түвшнээс дээш 800 м өндөрт оршжээ. 55 км² газар нутагтай.

## Хүн ам зүй 
Токмокд 2009 оны тооллогоор 34,822 хүн оршин сууж байв.

Киргиз (47 хувь), орос (20%), дунган (16%), узбек (9%) ардын хот юм. 

## Түүх 
Кокандын хант улсын үед (1825—1830) тус хотын суурь тавигдсан. 

1862 онд оросын мэдэлд орж 1867 онд Долоон усан мужийн Токмок хошууны засаг захиргааны төв болов. 1927 онд хотын зэрэг олсон. 

## Цахим холбоос 
## Лавлах бичиг 
Ангилал:Киргизийн хот
Ангилал:Чүй мужийн суурин
Харбалт

**Харбалт** (киргизээр ***Кара-Балта*** – «хар сүх») — Киргиз улсын Чүй мужийн Жаыйл районы (аймгийн) төв, 38 мянган хүнтэй **хот**. 

Харбалт хот Чүй мужийн баруун хэсэг, Киргизийн нурууны ар, Чүй голын хөндийд Бишкекээс баруун зүгт 62 км зайтай оршдог.

## Хүн ам зүй 
Харбалтад 2009 оны тооллогоор 37,800 хүн оршин сууж байв.

## Түүх 
1825 онд Кокандын хант улсын үед үүсч 1975 онд Зөвлөлтийн үед хот болсон. 

## Эдийн засаг 
Харбалтын уулын баяжуулах үйлдвэр (*КГРК*) 1955 онд үүсэн байгуулагдсан. Ураны хүдэр олборлодог.

## Лавлах бичиг 
Ангилал:Киргизийн хот
Ангилал:Чүй мужийн суурин
Өзгөн

**Өзгөн**, ***Узген*** (, ) — Киргиз улсын Ош мужийн Өзгөн районы (аймгийн) төв, 50 мянган хүнтэй **хот**. НТӨ 2-р зуунд үүссэн гэдэг.

## Газар зүй 
Ош хотоос зүүн хойш 54 км зайд Карадарья голын эрэгт байдаг. Бишкек—Ош чиглэлийн цардмал зам дайрах ба тус замаар хойд зүгийн Жалалабаттай холбогдоно. 

## Хүн ам зүй 
thumb|left|140px|12-р зуунаас үлдсэн
Өзгөнд 2009 оны тооллогоор 50,253 хүн оршин сууж байв.

Узбек үндэстэн 91 хувь, киргиз үндэстэн 8 хувийг бүрдүүлж байна.

## Түүх 
Өзгөн хоёр мянган жилийн түүхтэй. Ферганы хөндийгөөс Кашгар хүрэх замын суурин байжээ. 12-р зуунд Хар ханы улсын нийслэл болсон ба түүнээс үлдсэн бунхан, цамхаг зэрэг байна. 

## Цахим холбоос 
## Лавлах бичиг 
Ангилал:Киргизийн хот
Ангилал:Ош мужийн суурин
Ангилал:Торгоны зам
Пол Мартин

**Пол Эдгар Филипп Мартин**, PC, CC (, 1938 оны 8 сарын 28-нд төрсөн) буюу **Бага Пол Мартин** () нь Канадын улс төрч, тус улсын 21 дэх ерөнхий сайд, Канадын Либерал Намын дарга асан хүн юм.

2003 оны 11 сарын 14-нд Мартин Жан Кретьенээс Либерал Намын удирдагчийн албан тушаалыг хүлээн авч, улмаар мөн оны 12 сарын 12-нд ерөнхий сайд болжээ. 2004 оны сонгуулийн дараа түүний удирдсан Либерал Нам хамгийн олон суудалтай намын байр сууриа хадгалж чадсан ч парламентын суудлын олонхийг авч чадалгүй, цөөнхийн засгийн газар байгуулав. Парламент дахь дэмжлэг муутай байсан түүний засгийн газарт итгэл үл үзүүлэх шийдвэрийг парламент гаргаснаар 2006 оны сонгуулиар тэргүүлэх намын байр сууриа Консерватив Намд алдаж, Стивен Харпераар удирдуулсан цөөнхийн засгийн газар бүрджээ. Уг сонгуулийн дараа Мартин 3 сарын 18-нд намын даргын суудлаа сунгаанд ялсан Стефан Дионд шилжүүлжээ.

Мартин 1988 оноос Монреалийн Лазалл-Эмар тойргийг төлөөлөн парламентад суух болсон бөгөөд 2008 онд улс төрийг орхих хүртлээ парламентын гишүүнээр ажилласан юм. Тэрээр 1993 - 2002 онд сангийн сайдаар ажиллахдаа Канадын засгийн газрын санхүүгийн бүтцэд маш олон өөрчлөлт хийж, нийгмийн үйлчилгээ зэрэгт шинэчлэл хийсэн түүний бодлого тус улсын төсвийн архаг алдагдлыг бууруулахад шууд нөлөө үзүүлсэн билээ.

## Цахим холбоос 
* Пол Мартины хувийн цахим хуудас

Ангилал:Канадын ерөнхий сайд
Ангилал:Канадын Доод Танхимын гишүүн
Ангилал:Канадын сангийн сайд
Ангилал:Канадын өмгөөлөгч
Ангилал:Канадын бизнесмен
Ангилал:Канадын Либерал Намын гишүүн
Ангилал:Канадын Нууц Зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:Канадын одон шагналтан (компаньон)
Ангилал:Оттавагийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Канадчууд
Ангилал:1938 онд төрсөн