open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гульелмо Маркони Их Сургууль

**Гульелмо Маркони их сургууль** () (Товчлол: UniMarconi) нь Итали улсын Ром хотод байрлах ашгийн бус, хувийн сургууль юм. Энэ сургууль бакалавр болон магистрын түвшний боловсрол олгодог.

Анх энэхүү их сургуулийг “Cassa di Risparmio di Roma”, “Formazione per la Comunicazione” хэмээх их сургуулиудын консорциум, мөн “Cassa di Risparmio di Bologna”-гийн оролцоотойгоор Tertium Foundation-оос санаачлан байгуулжээ.

Гульелмо Маркони их сургууль 2004 онд Италийн хууль болон боловсролын системээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн сайдын тушаалаар батлагдсан. 2005 онд тус сургууль нь 120 их сургууль багтсан GUIDE холбоонд нэгдсэн.

Их сургууль нь эрчимтэй судалгааны үйл ажиллагаа явуулдаг. Үүнд багш нар, эрдэм шинжилгээний нийтлэл, сэтгүүлүүд, лабораториуд, докторын хөтөлбөрүүд, үндэсний болон Европын төслийн судалгааны багууд багтдаг.

Эдгээр төслүүд нь эрчим хүч, байгаль орчин, дээд боловсролын технологийн хэрэглээтэй холбоотой салбаруудыг хамардаг.

**GMU Magazine** нь 2016 онд үүсгэн байгуулагдсан сэтгүүл бөгөөд сургуулийн академик болон судалгааны үйл ажиллагааг олон нийтэд сурталчлах зорилготой. Сэтгүүл нь дараах 3 хэсэгтэй:

* **Академик онцлох зүйлс**
* **Судалгааны онцлох хэсэг**
* **Ирээдүйн хараа**

Эдгээр хэсгүүд нь олон улсын төслүүд, арга хэмжээ, мэдээ мэдээллийг олон нийттэй хуваалцахад зориулагддаг.

Сэтгүүлд хөнддөг гол сэдвүүд: **цахим сургалт, хөдөлгөөнт байдал, сургалт, судалгаа, технологи, үйлдвэрлэл 4.0 болон эдгээртэй холбоотой мэдээ мэдээлэл** юм.

Ангилал:Италийн их сургууль
Ангилал:2004 онд байгуулагдсан
Грейстоун дахь Америкийн Хоолны Урлагийн Их Сургууль

**Грейстоун дахь Америкийн Хоолны Урлагийн Их Сургууль** нь хувийн коллеж болох Америкийн Хоолны Урлагийн Их Сургуулийн салбар кампус юм. Энэ кампус нь Калифорни мужийн Сэнт Хелена хотод, 29/128-р хурдны замын дагуу байрладаг бөгөөд хоёр жилийн зэргийн сургалт болон хоол хийх, нарийн боовны чиглэлийн гэрчилгээний сургалтуудыг санал болгодог. Грейстоун дахь энэхүү кампус нь Копиа дахь Америкийн Хоолны Урлагийн Институттэй хамт Калифорни дахь салбарыг бүрдүүлдэг. Тус кампусын үндсэн барилга нь 117,000 хавтгай дөрвөлжин фут хэмжээтэй (10,900 м²) чулуун байгууламж бөгөөд Грейстоун Селларс гэж нэрлэгддэг. Энэхүү барилга нь анх 1889 онд Уильям Бауэрс Боурн II-д зориулан дарсны үйлдвэрийн хамтын аж ахуй хэлбэрээр баригджээ. Хамден МакИнтайре гэдэг хүн уг барилгыг болон тухайн үед бусад дарсны үйлдвэрүүдийг ч мөн зохион бүтээсэн. Барилга нь олон удаа эзэмшигчээ сольж байсан ба 1945–1989 оны хооронд Христийн ахан дүүсийн байгууллага эзэмшиж, дарсны үйлдвэр болгон ашиглаж байжээ. Энэ барилгыг 1993 онд тус сургуульд худалдаж авч, 1978 онд АНУ-ын Үндэсний Түүхэн Дурсгалт Газрын жагсаалтад бүртгэсэн. Сургуулийн хөтөлбөрт:

- Хоолны урлаг болон нарийн боовны чиглэлээр (хоёр жилийн зэрэг)

- Дарс үйлдвэрлэлийн удирдлагын магистрын хөтөлбөр

- 30 долоо хоногийн хоолны урлагийн гэрчилгээний хөтөлбөр багтдаг.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1995 онд байгуулагдсан
Калифорнийн Их Сургууль (Риверсайд)

**Калифорнийн их сургууль (Риверсайд)** () нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни мужийн Риверсайдад байрлах, улсын судалгааны их сургууль юм. Энэ нь Калифорнийн их сургуулийн системийн арван кампусын нэг. Гол кампус нь Риверсайд хотын захад 1900 акр (769 гектар) талбайд байрлах ба салбар кампус нь Палм Десерт хотын 20 акр(8 гектар) талбайд байрладаг. 

1907 онд Калифорнийн их сургууль Риверсайд нь Калифорнийн Цитрус туршилтын өртөө хэмээх нэрээр байгуулагдаж байсан ба биологийн аргаар хортон шавж устгах, ургамлын өсөлт хөгжлийг хурдасгах эсвэл удаашруулахад хэрэглэдэг бодисын ашиглалтыг судалсан анхны сургууль болсон. Калифорнийн их сургуулийн бакалаврын Шинжлэх ухаан болон бичгийн коллеж 1954 онд нээгдсэн. Калифорнийн их сургуулийн удирдлагууд 1959 онд Риверсайдыг өргөн хүрээний сургалттай кампус болохыг зарласан ба 1961 онд анхны магистр, докторын оюутнуудаа хүлээж авав. 1999 оноос 2015 он хүртэл 21000 сурагчийн элсэлтийг хүлээн авч зохицуулахын тул шинэ барилга байгууламжид 730 сая ам.долларын хөрөнгө оруулсан. Калифорнийн их сургууль Риверсайд нь 2035 он гэхэд 35000 сурагч хүлээн авах зорилготой байгаа. Калифорнийн их сургууль Риверсайдын Анагаах ухааны сургууль 2012 оны арван сард урьдчилсан байдлаар магадлан итгэмжлэгдэн 2013 оны найман сард анхны ангидаа 50 сурагч элсүүлэн авсан. Энэ нь сүүлийн 40 жилд байгуулагдсан анхны, улсын анагаах ухааны сургууль болжээ. Риверсайд нь Америкийн их сургуулиудын холбооны гишүүн билээ.

Риверсайд
Ангилал:1954 онд байгуулагдсан
Чарльз Р. Дрюгийн Анагаах ухаан, шинжлэх ухааны их сургууль

**Чарльз Р.Дрюгийн Анагаах Ухаан Шинжлэх Ухааны Их Сургууль** нь Калифорни мужийн Виллоубрук дахь эрүүл мэндийн шинжлэх ухаанд төвлөрсөн хувийн их сургууль юм.  Энэ нь 1966 онд Калифорни мужийн Лос Анжелес хотын Ваттс бүсэд эмнэлгийн хүртээмж хангалтгүй байгаатай холбогдуулан байгуулагдсан ба их сургуулийг Чарльз Р.Дрюгийн нэрэмжит болгон нэрлэсэн.  Чарльз Р.Дрюгийн нэрэмжит Төгсөлтийн дараах анагаах ухааны сургуулийг 1965 онд Уоттсын үймээний дараа Өмнөд Лос Анжелесийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах талаар Макконе комиссын зөвлөмжийн дагуу 1966 онд Калифорни мужид хувийн ашгийн бус боловсролын байгууллага болгон байгуулжээ.  Калифорнийн их сургуульд ерөнхий сангаас тус байгууллагад санхүүжилт, дэмжлэг үзүүлэхэд анхаардаг.  1970 оны 1-р сард Чарльз Р.Дрюгийн нэрэмжит Анагаах ухааны докторын сургууль болон Уоттс-Виллоубрукийн бүсийн анагаах ухааны хөтөлбөрийн оффисууд Комптон өргөн чөлөөний 12012 хаягт албан ёсоор нээгдэж, В.М.  1984 онд Cobb Building-ийн барилгын ажил. CDU-ийн 11 акр талбай бүхий кампус дээр гурван сургууль, коллеж байрладаг: Шинжлэх ухаан, эрүүл мэндийн коллеж, Анагаах ухааны коллеж, Мервин М. Дималли сувилагчийн коллеж (ММДСК).  ЧДА-ийн судалгаа нь Калифорни муж улсын хэмжээнд, үндэсний болон дэлхийн хэмжээнд эрүүл мэндийн ялгааг арилгах арга замд төвлөрдөг сургууль юм.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1966 онд байгуулагдсан
Дийп Спрингс коллеж

**Дийп Спрингс коллеж** () нь АНУ-ын Калифорни мужид байрладаг хувийн хоёр жилийн сургууль юм. Энэ сургуульд ердөө 26 оюутан сурдаг учраас АНУ-ын хамгийн жижиг коллежуудын нэг гэж тооцогддог. Энэ сургууль хоёр жилийн зэрэг олгодог ч оюутнууд нь ихэвчлэн дараа нь 4 жилийн их сургуульд шилжин ордог. Сургалтын төлбөр үнэгүй, дээр нь байр, хоол үнэгүй өгдөг. Сургуулийг 1917 онд хуульч Л. Л. Нанн үүсгэн байгуулсан. Тэрээр оюутнуудыг сайн суралцах, гараар ажил хийх, өөрсдийгөө удирдах чадвартай болгох зорилготой байжээ. Сургууль нь уулын хөндий газар, малын фермийн дунд байрладаг тул маш тайван, чимээгүй орчинтой. Энэ нь оюутнуудад хичээлдээ бүрэн анхаарах боломж олгодог. Сургуулийг оюутнууд өөрсдөө удирддаг. 2018 онд эрэгтэй, эмэгтэй оюутнууд хамт сурдаг сургууль болсон. Энэ сургуулийн төгсөгчид дунд алдартай тэтгэлэг авсан оюутнууд, Пулицерийн сэтгүүл зүйн шагнал авсан хүмүүс, мөн Эмми болон бусад том шагнал хүртсэн хүмүүс ч бий.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1917 онд байгуулагдсан
Норвич их сургууль

**Норвич Их Сургууль** – Вермонтын Цэргийн Коллеж нь АНУ-ын Вермонт мужийн Нортфилд хотод байрладаг хувийн цэргийн чиглэлийн дээд сургууль юм. Энэхүү их сургууль нь 1819 онд Вермонт мужийн Норвич хотод “Америкийн Утга зохиол, Шинжлэх ухаан, Цэргийн Академи” нэртэйгээр байгуулагдсан. Энэ нь АНУ-ын зургаан цэргийн ахлах коллежийн хамгийн анхных бөгөөд АНУ-ын Батлан хамгаалах яамнаас “ROTC-ийн өлгий нутаг” буюу Нөөцийн офицер бэлтгэх корпусын (Reserve Officers' Training Corps – ROTC) эхлэл газар хэмээн хүлээн зөвшөөрөгдсөн.
Норвич их сургуульд нийт 4,000 гаруй оюутан суралцдаг. Үүнээс 2,500 гаруй нь уламжлалт бакалаврын хөтөлбөрт хамрагддаг бол 1,500 гаруй нь онлайн сургалтын хөтөлбөрт суралцдаг. Онлайн оюутнуудын дунд 800 орчим магистрын, 700 гаруй нь бакалаврын зэргээ үргэлжлүүлж буй оюутнууд багтдаг.
2018 оны байдлаар тус сургуульд 162 үндсэн цагийн багш, 200 гаруй цагийн багш ажиллаж байжээ. Мөн тус онд 30 улсаас ирсэн 81 олон улсын оюутан, судлаач, солилцооны хөтөлбөрийн оролцогчид сурч байв.
Кадетуудын хувьд цэргийн нөөцийн албанд зэрэгцэн хамт үйлчлэх боломжтой. Зарим оюутан ойролцоох Берлин хот дахь Вермонтын Үндэсний Гвардын хуаран дээр байрлах 3-р батальоны бүрэлдэхүүнд Вермонтын Үндэсний Гвард болон Вермонтын Мужийн Гвардад алба хаадаг.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1819 онд байгуулагдсан
Далайн Физикийн Судалгааны Сэтгүүл

**Далайн Физикийн Судалгааны Сэтгүүл** () нь шинжлэх ухааны эрдэм шинжилгээний сэтгүүл бөгөөд Америкийн Цаг Уурын Нийгэмлэгээс эрхлэн гаргадаг. Энэ сэтгүүл 1971 оны 1-р сард анх хэвлэгдэж, 1996 оноос хойш интернэтээр унших боломжтой болсон. 1 жил өнгөрсөн хуучин нийтлэлүүдийг үнэгүй унших боломжтой. Одоогийн ерөнхий редактор нь Жером Смит (Скриппсийн Далай Судлалын Хүрээлэн).

## Индексжүүлэлт
Энэхүү сэтгүүл дараах мэдээллийн сангуудад бүртгэгдсэн: Байгаль, газар зүй, физик, хими, агаар мандал, эрчим хүч, цахилгаан, усны нөөц зэрэг олон салбарын томоохон мэдээллийн сангууд

Жишээ нь: Science Citation Index, Physics Abstracts, FLUIDEX, GeoRef, SPIN, Ship Abstracts гэх мэт.

2020 оны байдлаар энэхүү сэтгүүлийн нөлөөллийн үзүүлэлт нь 3.373 байна. Энэ нь тухайн сэтгүүлд хэвлэгдсэн нийтлэлүүдийг эрдэмтэд маш сайн эш татдаг, нэр хүндтэй сэтгүүл гэсэн үг юм.

Ангилал:Шинжлэх ухааны сэтгүүл
Ангилал:1971 онд байгуулагдсан
Нью Жерси шинжлэх ухаан, технологийн институц

## Нью Жерси шинжлэх ухаан, технологийн институц
Нью Жерси шинжлэх ухаан, технологийн институц нь АНУ-ын Нью-Йорк хотод байрладаг төрийн өмч судалгааны их сургууль юм. Тус сургууль Нью-Йорк хотын Жерси хот дахь төгсөлтийн сургалтууд явуулдаг салбартай. Энэхүү их сургууль нь 1881 онд орон нутгийн аж үйлдвэрийн төлөөлөгчид, зохион бүтээгчдийн дэмжлэгтэйгээр үүсгэн байгуулагдаж, 1885 онд “Ньюаркийн Техникийн Сургууль” нэртэйгээр 88 оюутантай нээгдэж байсан юм.

2022 оны намар гэхэд сургууль нь 92 орны 12,332 оюутантай байсан бөгөөд 2,500 орчим оюутан нь Нью-Йоркийн “Их Сургуулийн өндөрлөг” (University Heights) дүүрэгт байрлах үндсэн хотхонд амьдардаг. NJIT (New Jersey Institude of Technology) нь 51 бакалавр, 71 магистр болон докторын зэрэг олгох хөтөлбөртэй. Мөн тус сургуулийн “Honors College” буюу онц сурлагатны коллеж нь эрүүл мэнд ба хууль эрх зүйн чиглэлээр Ратгерсийн Анагаахын Сургууль, Сетон Холлын Хуулийн Сургуулийн хамтарсан мэргэжлийн сургалтыг явуулдаг. Мөн NJIT нь хажуу талд байрлах Rutgers University–Newark их сургуультай давхар бүртгэлтэй суралцах боломжтой.

Тус сургууль нь АНУ-ын хамгийн өндөр судалгааны чадамжтай сургуулиудын нэг болох Докторын зэрэгтэй. Маш өндөр судалгааны үйл ажиллагаатай хэмээн ангилагддаг. Мөн Калифорни муж дахь Big Bear Нарны Обсерватори (Goode Нарны Телескоп бүхий), Owens Valley Радио Обсерватори болон Антарктид, Өмнөд Америк, АНУ даяар тархсан автомат ажиглалтын төвүүдийг ажиллуулдаг.
Чапман Их Сургууль

**Чапман Их Сургууль** нь АНУ-ын Калифорни мужийн Оранж хотод байрладаг хувийн судалгааны их сургууль юм. Арван нэгэн коллежийг хамарсан тус сургууль нь “R2: Докторын зэрэг олгодог их сургуулиуд – өндөр судалгааны идэвхтэй” хэмээн ангилагддаг. Сургууль нь үүсгэн байгуулагдахдаа Христийн сүм (Christ's Disciples буюу Христийн Дагагчид) болон Христийн Нэгдсэн Сүмтэй холбоотой байсан боловч өдгөө шашны бус (секуляр) их сургууль юм.

## Түүх 
Сургуулийн анхны нэр нь “Хеспериан коллеж” байсан бөгөөд Калифорнийн Вүүдлэнд хотод 1861 оны 3-р сарын 4-нд хичээллэж эхэлжээ. Нээлтийн огноо нь АНУ-ын Ерөнхийлөгч Абрахам Линкольны тангараг өргөсөн өдөртэй давхцаж таарч байв. Хеспериан коллеж нь оюутнуудыг хүйс, арьс өнгө үл харгалзан элсүүлдэг байжээ. Анхны хэдэн арван жилд тус сургууль хэд хэдэн удаа нэрээ болон байршлаа өөрчилсөн байна.

1896 онд Хеспериан нь Пирс Христийн коллежтой нэгдэж, Калифорнийн Беркли хот дахь Библийн семинарыг байгуулсан. Тухайн сургууль нь дараа нь Сан-Франциско руу нүүж “Калифорнийн Библийн коллеж” болсон. 1920 онд тус сургуулийг Калифорнийн Христийн коллеж худалдан авч, дараа нь өмнөд Калифорни руу нүүж Лос-Анжелес хот дахь “Христийн сургууль” болсон байна.

1923 онд сургуулийн нэрийг дахин өөрчилж Калифорнийн Христийн коллеж болгожээ. Харин 1934 онд тус сургууль нь удирдах зөвлөлийн дарга, гол хандивлагч болох С. С. Чапманы нэрээр Чапман коллеж хэмээн нэрлэгдсэн байна.

## Эх сурвалж 
Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1861 онд байгуулагдсан
Нью Жерси Рамапо Коллеж

## Нью Жерси Рамапо Коллеж
Нью Жерсигийн Рамапо Коллеж нь АНУ-ын Нью Жерси мужийн Махва хотод байрлах төрийн өмчит, чөлөөт чиглэлтэй коллеж юм. Энэ коллеж нь Нью Жерсигийн төрийн дээд боловсролын системийн нэг хэсэг бөгөөд 1968 онд шинжлэх ухаан, урлаг болон мэргэжлийн хөтөлбөрүүдээр 4 жилийн боловсрол олгох зорилготойгоор үүсгэн байгуулагдсан.

2021 оны намар нийт 5,732 оюутантай байсан ба 576 нь магистр, 11 нь докторын шатны оюутнууд байсан. Тус коллеж нь “харьцангуй сонгон шалгаруулалттай” элсэлтийн бодлоготой. Рамапо нь урлаг, бизнес, нийгэм болон байгалийн шинжлэх ухаан, хүмүүнлэгийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг олгодог ба сувилагч, нийгмийн ажилтан зэрэг мэргэжлийн сургалт ч мөн бий.

Коллеж нь 1975 онд Дээд Боловсролын Дунд Атлантын Холбооноос (Middle States Association of Colleges and Schools) итгэмжлэгдсэн бөгөөд зарим хөтөлбөр нь бие даасан итгэмжлэл авсан. Forbes сэтгүүлийн үнэлгээгээр:

2018 онд:
АНУ-ын “Шилдэг Коллеж”-ийн жагсаалтын #370“Төрийн Коллеж”-ийн #127“Норт-Ийст бүс”-ийн #143

2019 онд:
“Шилдэг Коллеж”-ийн #341,“Төрийн Коллеж”-ийн #116,“Норт-Ийст бүс”-ийн #133,Мөн “Америкийн Хамгийн Үнэтэй Сургуулиуд”-ын #206 байранд жагсаж байсан.
Конкордиа Их Сургууль, Ирвайн

**Конкордиа Их Сургууль Ирвайн** нь АНУ-ын Калифорни мужийн Ирвайн хотод байрлах Лютеран шашны хувийн их сургууль юм. Тус сургууль нь Лютеран Сүм – Миссуригийн Холбооны коллежийн хүрээнд 1976 онд байгуулагдсан бөгөөд Номхон далайн өмнөд бүс нутгийг Христийн шашны багш, сургагч, пасторууд бэлтгэх зорилгоор үүсгэн байгуулагдсан. Конкордиа Ирвайн Их Сургууль нь нийт 1592 бакалаврын түвшний оюутантай бөгөөд 70 акр (28 га) талбай бүхий кампустай. Энэ сургууль нь Конкордиа их сургуулийн системийн нэг хэсэг юм.

## Сургалт 
Одоогоор тус сургууль дараах тав сургуулийг багтаадаг:
* Христийн Коллеж (Судрын Сургуулийн тэнхим)
* Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Сургууль
* Бизнесийн Сургууль
* Боловсролын Сургууль
* Мэргэжлийн Сургуулийн тэнхим

Сургууль нь дараах сургалтын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог:

* 20 бакалаврын мэргэжил, 50 мэргэшүүлэх чиглэл
* 9 магистрын хөтөлбөр
* Насанд хүрэгчдэд зориулсан 4 бакалаврын зэрэг олгох хөтөлбөр
* 3 сувилахуйн хөтөлбөр

2014 онд тус сургууль анхны докторын зэрэгтэй хөтөлбөрөө нээсэн бөгөөд энэ нь Боловсролын Удирдлагын докторын хөтөлбөр байв.

## Хотхон (Кампус) 
Лос-Анжелес хотоос 80 км (50 миль) өмнө зүгт
Сан-Диего хотоос 130 км (80 миль) хойд зүгт
Номхон далайн эргээс 9.7 км (6 миль) дотоогш Ирвайн хотод байрладаг. Ирвайн нь төлөвлөлттэй хот бөгөөд АНУ-д ижил хэмжээтэй хотуудаас хамгийн аюулгүйд тооцогддог. 

Тус кампус нь байгаль хамгаалалттай бүс, ан амьтан болон явган аяллын замаар хүрээлэгдсэн, Орэнж тойргийг дээрээс харах өндөрлөг газар байрладаг.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1976 онд байгуулагдсан
Кэйн их сургууль

**Кэйн их сургууль** () -АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Юнион, Элизабет, Хиллсайд хотуудад байрладаг төрийн дээд боловсролын тогтолцооны нэг хэсэг бөгөөд мужаас тогтоосон судалгааны улсын их сургууль юм. 

## Түүх 
Тус их сургууль нь 1855 онд Нью-Жерси мужийн Ньюарк хотод Ньюаркийн багшийн сургууль нэртэйгээр байгуулагдаж, 1937 онд Нью-Жерси мужийн багшийн коллеж болсон. 1958 онд коллежийг Ньюарк хотоос Либерти Холл дахь Кэйн гэр бүлийн өвөг дээдсийн гэр болох Юнион хотхонд нүүлгэн шилжүүлжээ. Либерти Холлын талбайг бүхэлд нь, мөн хуучин Жеймс Таунлийн хаус, хуучин АНУ-ын сенатор Хамилтон Фиш Кэйний номын сан байсан бөгөөд тухайн үедээ улс төрийн уулзалтууд болдог байсан Кэйн Холл зэргийг агуулах хуучин Ливингстон-Киний эдлэн газар луу нүүсний дараа тус сургууль нь Ньюарк мужийн коллеж гэх нэртэй болж, олон төрлийн эрдэм шинжилгээний хөтөлбөрүүдийг хангадаг цогц байгууллага болжээ. 1973 онд Нью-Жерсийн Кэйн коллеж гэж нэрлэгдсэн тус сургууль 1997 оны 9-р сарын 26-нд их сургуулийн статустай болж, Нью-Жерсийн Кэйн их сургууль өнөөгийн нэрээ олжээ. Кэйн их сургууль нь Нью-Жерсийн дөрөв дэх том дээд боловсролын байгууллага бөгөөд одоогоор таван коллеж болон Натан Вайссын төгсөлтийн дараах коллежоос бүрддэг.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1855 онд байгуулагдсан
Ландмарк коллеж

**Ландмарк коллеж** () нь Вермонт мужийн Путни хотод байрладаг хувийн коллеж бөгөөд сурах арга барил нь өөр байдаг оюутнуудад (жишээлбэл, дислекси гэх мэт сурах эмгэгтэй, анхаарал дутмагшилтай, аутизмтай, эсвэл гүйцэтгэх үйл ажиллагааны бэрхшээлтэй) зориулан тусгайлан байгуулагдсан сургууль юм. 1985 онд бий болсон тус сургууль нь дислекси буюу уншихад хүндрэлтэй хүмүүст зориулсан дээд боловсролын хөтөлбөрийг анхлан нэвтрүүлсэн байгууллага билээ. Коллеж нь хүмүүнлэгийн ухаан болон шинжлэх ухааны чиглэлээр бакалавр болон холбооны зэрэг олгодог. Мөн Шинэ Английн Дээд Боловсролын Хороогоор магадлан итгэмжлэгдсэн.

Энэ коллежид элсэхийг хүсэгчид дээд, дунджаас дээш оюуны чадамжтай, дээд боловсрол эзэмших чадвартайгаа хамт суралцах чадварт нөлөөлөх эмгэгтэй гэдгээ баримтжуулах шаардлагатай. Оюутнуудад хувийн туслалцаа үзүүлдэг бөгөөд оюутан-багшийн харьцаа 6:1 байдаг. Сургалтын дэмжлэг үзүүлэх төв нь мэргэжлийн ажилтнуудаар хангагдсан. Хичээл заадаг багш нар нь бүх хүнд хүртээмжтэй сургалтын зарчим болон олон төрлийн сургалтын арга ашигладаг. Коллеж нь дипломын зэрэг олгодгоос гадна, 2012 оноос эхлэн бакалаврын зэрэг олгож эхэлсэн. Мөн 2018 онд боловсролын мэргэжилтнүүдэд зориулсан “Суралцах ялгаатай байдал ба мэдрэлийн төрөлхийн онцлог” сэдэвтэй төгсөлтийн дараах гэрчилгээний хөтөлбөрийг эхлүүлсэн.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1985 онд байгуулагдсан
Сан-Диего мужийн их сургууль

**Сан Диегогийн Мужийн Их Сургууль** () нь АНУ-ын Калифорни мужийн Сан-Диего хотод байрладаг, олон нийтийн судалгааны их сургууль юм.

1897 онд үүсгэн байгуулагдсан бөгөөд Калифорни мужийн их сургуулиудын систем (CSU system)-ийн гурав дахь хамгийн эртний гишүүн юм. Тус сургуулийн суурь нь Сан Диего Багшийн Сургууль нэртэйгээр Университи Хайтс (University Heights)-д байгуулагдаж байжээ.

2024 оны намраас тус их сургуульд 38,000 гаруй оюутан суралцаж байгаа ба бакалавр болон магистрын түвшний 200 гаруй хөтөлбөртэй. WASC-ийн ахлах коллеж ба их дээд сургуулиудын комиссоор (WSCUC) магадлан итгэмжлэгдсэн.

Тус их сургууль нь "R1: Докторын зэрэг олгодог их сургуулиуд" (өндөр судалгааны идэвхтэй) хэмээн ангилалд багтдаг. Мөн испани гаралтай оюутнуудад үйлчилдэг Холбооны хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн сургууль (HSI) ба Ази гаралтай болон уугуул америкчууд, Номхон Далайн арлуудаас гаралтай америкчуудыг дэмжигч сургууль (AANAPISI) юм.

SDSU-ийн спортын баг болох "San Diego State Aztecs" нь 1925 оноос хойш үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд Үндэсний Коллежийн Атлетикийн Холбоо (NCAA)-ны Division I түвшинд оролцдог. Одоогоор Mountain West Conference-д харьяалагддаг бол Pac-12-д 2026 оноос нэгдэж эхлэхээр төлөвлөж байна.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1897 онд байгуулагдсан
Ламжмаагийн Дугармаа

**Ламжмаагийн Дугармаа** (1934 онд Төв аймгийн Өндөрширээт суманд төрсөн- 2024 онд нас барсан)- БНМАУ-ын төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, БНМАУ-ын Гадаад явдлын яамны сайд агсан Сономын Аварзэдийн гэргий.

## Намтар 
1952 онд Багшийн Институтийн (одоогийн МУБИС) монгол хэл-уран зохиолын багшийн сургуульд сурч төгссөн. Энэ үед түүний эцэг Ламжмаа СНЗ-ийн зохион зааварлах хэлтсийн дарга байжээ. 

Сургуулиа төгсөөд нийслэлийн 10 жилийн 1-р дунд сургуульд монгол хэл-уран зохиолын багшаар ажиллаж байсан.Нөхөр С.Аварзэдийг Говь-Алтай аймагт цөллөгдөхөд хамт явсан.

Л.Дугармаа Улаанбаатарт иргэж ирээд Сталины нэрэмжит Улсын төв номын санд 20 гаруй жил ажилласан.

Тэрээр Сономын Аварзэдтэй 1954 оны эхээр гэрлээд  4 хүүхэд төрүүлжээ. Алимаа (1956), Цогт (1958), Шихихутаг (1962), Мичидмаа (1965).
Вермонт Дүрслэх Урлагийн Коллеж

**Вермонтын Дүрслэх Урлагийн Коллеж** (ВДУК, ) бол Вермонтын Монтпилиэр дэх хувийн, магистрын түвшний урлагийн сургууль юм. Энэ нь магистрын зэргээ бага хугацааны резидент хөтөлбөрөөр олгодог. Багш нарын дунд Пулитцер шагналын эцсийн шатанд нэр дэвшигчид, Үндэсний номын шагналтнууд, хүндэт Ньюбери медалтнууд, Гугенхаймын болон Фулбрайтын хөтөлбөрийн тэтгэлэгтэн, Фордын сангийн тэтгэлэг авсан хүмүүс ордог. “Hunger Mountain” уран зохиолын сэтгүүлийг ВДУК-ийн бичих урлагийн багш нар болон оюутнууд удирдан явуулдаг.

Бүх хөтөлбөрт түр хугацааны зохиолчид болон уран бүтээлчид, мөн лекц, уншлага, сургалт явуулдаг бүтээлчид/судлаачид оролцдог. Түр хугацаанд ажилласан уран бүтээлчид болон зохиолчдын дунд Жийн Валентин, Ричард Руссо, Клаудиа Эмерсон, М.Т. Андерсон, Андрью Блауэлт, Сьюзан Купер, Мередит Дэвис, Грегори Магуайр, Холли Блэк, Жэйн Ёлен, Ву Цанг, Стивен Друри зэрэг хүмүүс багтдаг. Вермонтын Дүрслэх Урлагийн Коллежид ойролцоогоор 60 зохиолч, дизайнер, кино найруулагч, хөгжмийн зохиолч, уран бүтээлч, судлаач багшилдаг. Бүгд өөр өөрсдийн мэргэжлээрээ хамгийн дээд зэрэгтэй. Бичих Урлагийн Ухааны Магистрын хөтөлбөр 1981 онд, Дүрслэх Урлагийн Магистрын хөтөлбөр (ДУМ) 1991 онд бий болсон.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1831 онд байгуулагдсан
Ньюарк

**Ньюарк** (англи. *Newark* [ˈn(j)uːərk]) —АНУ-ын зүүн хойд хэсэгт орших, Нью-Жерси мужийн хамгийн том хот бөгөөд Эссекс тойргийн засаг захиргааны төв хот. Хотын хүн ам 2020 оны байдлаар 311.549 мянга байсан.

Ньюарк хотыг 1666 онд Нью Хейвенийн колоничлогч Роберт Трит тэргүүтэй Коннектикутаас ирсэн шашины зүтгэлтнүүд байгуулжээ. Хотын түүх Америкийн тусгаар тогтнолын дайн ба Иргэний дайнтай шууд холбоотой. Энэ хотын нэрийг Ньюарк-апон-Трентээс (Их Британи) авсан. 

1836 онд албан ёсоор хот болсон. 

Ньюарк хотод Нью-Йорк хотод үйлчилдэг гурван нисэх онгоцны нэг нь ижил нэртэй нисэх онгоцны буудал байдаг. Энэ хот нь 300,000 орчим хүн амтай бөгөөд Нью-Жерси мужийн хамгийн том хот боловч ойролцоо байрладаг Нью-Йорк хотын дагуул хот гэдгээрээ илүү алдартай. Өдөр бүр Нью-Йорк хот руу 100,000 гаруй хүн ажилдаа ирж очдог байна.

## Хүн ам 

Ангилал:1666 онд байгуулагдсан
Ангилал:Нью-Жерсийн хот
Сентенари их сургууль

**Сентенари их сургууль** () нь АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Хакеттстаун хотод байрлах хувийн сургууль юм. Энэхүү сургууль нь 1867 онд Методистын Эпископын Сүмийн Ньюаркийн бага хурлын санаачилгаар дунд сургууль хэлбэрээр байгуулагдсан бөгөөд улмаар эмэгтэйчүүдэд зориулсан коллеж болон, хожим хамтарсан сургалттай (эрэгтэй, эмэгтэй хамт суралцдаг) их сургууль болон өргөжсөн. Нью-Жерси мужийн Уоррен тойргийн захын бүсэд, Нью-Йорк хотоос баруун тийш 52 милийн зайд, Делавэр Уотер Гап Үндэсний Амралтын Бүсээс баруун хойш 35 милийн зайд, мөн Пенсильвани мужийн Истон хотоос зүүн хойш 26 милийн зайд орших тус сургуулийн гол кампус нь АНУ-ын Үндэсний Түүхэн Дурсгалт Газруудын Жагсаалтад бүртгэгдсэн Эдвард У. Си захиргааны байшингаараа танигддаг.

Сентенари их сургууль нь Дээд Боловсролын Дунд Атлантын Улсын Комиссоор магадлан итгэмжлэгдсэн бөгөөд Нэгдсэн Методист Сүмийн Их Сургуулийн Сенатын батламжтай. Зарим сургалтын хөтөлбөрүүд нь Олон Улсын Дээд Боловсролын Бизнесийн Сургалтын Ассамблей, Багш Бэлтгэх Хөтөлбөрийн Магадлан Итгэмжлэлийн Зөвлөл, Нийгмийн Ажил Хөдөлмөрийн Боловсролын Зөвлөл зэрэг байгууллагуудаар магадлан итгэмжлэгдсэн байдаг. 2009 онд тус сургуулийн Оюутнуудын Морин Спортын Улсын Холбооны баг нь Теннесси мужийн Мёрфрисборо хотод болсон Улсын Аваргын Тэмцээнд түрүүлжээ.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1867 онд байгуулагдсан
Монклэр мужийн их сургууль

**Монклэр мужийн их сургууль** (, MSU) нь Нью-Жерси мужийн Монклэйр хотод байрладаг, улсын судалгааны их сургууль бөгөөд Клифтон болон Литл Фоллс хотуудад хотхоны зарим хэсэг нь оршдог. 2018 оны намрын байдлаар тус сургууль элсэгчдийнхээ тоогоор Нью-Жерсийн хоёр дахь том улсын их сургууль байв. 2024 оны 6-р сарын байдлаар нийт 22,570 оюутан элссэн байна: 18,062 бакалаврын оюутан, 4,508 магистрант. Энэ нь "R2: Докторын их сургуулиуд - Судалгааны өндөр үйл ажиллагаа" гэсэн ангилалд багтаадаг.  Кампус нь ойролцоогоор 252 акр (1.02 км2) талбайг эзэлдэг. Тус их сургууль нь 300 гаруй мэргэжлээр, мэргэшил, гүнзгий сургалтыг санал болгодог.

## Чансаа
US News & World Report сэтгүүл 2025 оны жагсаалтдаа тус сургуулийг АНУ-ын бүх их дээд сургуулиудын дунд 152-т жагсааж, Нийгмийн хөдөлгөөнд оролцох шилдэг оролцогчдын жагсаалтад 12-т, улсын шилдэг сургуулиудын 81-р байранд эрэмбэлжээ. Харин төгсөлтийн дараах хөтөлбөрүүдийн 2025 оны жагсаалтад боловсролын хөтөлбөр (Нью-Жерсид хоёрдугаарт, улсын хэмжээнд 107), Нийгмийн эрүүл мэндийн магистрын хөтөлбөр (Нью-Жерсид хоёрдугаарт, улсад 140-д) болон Бизнесийн удирдлагын хагас цагийн магистрын хөтөлбөр (Нью-Жерси мужид долоодугаарт, улсад 207-д) зэрэг тус их сургуулийн хэд хэдэн хөтөлбөрийг шилдгүүдийн жагсаалтад оруулсан.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1908 онд байгуулагдсан
Эзэн хааны уламжлалт Дорнын Анагаах Ухааны Коллеж

**Эзэн хааны уламжлалт Дорнын Анагаах Ухааны Коллеж** () нь АНУ-ын Калифорни мужийн Калвер Сити хотод байрлах, уламжлалт Азийн анагаах ухааны чиглэлээр мэргэшсэн хувийн сургууль юм. 1983 онд байгуулагдсан тус сургууль нь магистр, докторын зэрэг олгох хөтөлбөрүүдийг санал болгодог бөгөөд зүү төөнүүр, Азийн анагаах ухааны чиглэлээр магадлан итгэмжлэгдсэн.
Сургуулиас дараах хоёр зэрэг олгодог:
• Зүү төөнүүр ба ургамлын эмчилгээний магистрын зэрэг – Энэ зэрэг нь АНУ-ын Боловсролын яамнаас хүлээн зөвшөөрөгдсөн, Зүү төөнүүр ба ургамлын эмчилгээний магадлан итгэмжлэлийн комисс (ACAHM)–оор магадлан итгэмжлэгдсэн. Уг комисс нь зүү төөнүүр ба уламжлалт анагаах ухааны мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хөтөлбөрүүдийг баталгаажуулдаг үндсэн байгууллага юм.
• Зүү төөнүүр ба дорнын анагаах ухааны докторын зэрэг – Уг докторын хөтөлбөр нь мөн тус магадлан итгэмжлэлийн комиссоор баталгаажсан бөгөөд уламжлалт Азийн анагаах ухаан болон зүү төөнүүр судлалын чиглэлээр гүнзгийрүүлсэн мэргэжил олгодог.
Эзэний Коллеж нь Калифорни мужийн Хувийн Дээд Боловсролын Товчооны албан ёсны зөвшөөрөлтэйгээр үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд зүү төөнүүр ба ургамлын эмчилгээний магистрын зэрэгтэй төгсөгчид Калифорнийн Зүү Төөнүүр Эмчилгээний Лицензийн Шалгалт өгөх эрхтэй.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1983 онд байгуулагдсан
Загварын дизайн, худалдааны сургууль

**Загварын Дизайн ба Худалдааны Сургууль** () нь Лос-Анжелес хотод байрлах хувийн коллеж юм. Уг сургуулийг 1969 онд Тониан Хобберг үүсгэн байгуулсан бөгөөд тэрээр одоо ч ерөнхийлөгч, гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байна.
2023 онд Аризонын Улсын Их Сургууль (АСУ) тус сургуулийг Лос-Анжелес хотын төв дэх загварын боловсролын хөтөлбөртөө нэгтгэн, цаашид АСУ Загварын Сургууль нэртэйгээр Лос-Анжелес болон Финикс хотод хослон үйл ажиллагаа явуулна гэж зарласан.
Сургууль нь дараах 26 төрлийн дэд боловсролын зэрэг санал болгодог.
• Бизнесийн удирдлагын бакалаврын зэрэг (интернэтээр суралцах боломжтой)
• 9 төрлийн урлагийн бакалаврын зэрэг, магистрын зэрэг
Тус сургууль нь Баруун бүсийн Их, Дээд Сургуулиудын Комисс (WASC)–оор магадлан итгэмжлэгдсэн. 2019 онд тогтвортой байдал ба багш нарын хяналттай холбоотой асуудлууд гарснаас үүдэн магадлан итгэмжлэлийн статус нь “Баталгаажсан”–аас “Сануулгын хамт баталгаажсан” болгон өөрчлөгдсөн.
Мөн тус сургууль нь Урлаг ба Дизайны Сургуулиудын Үндэсний Холбоо (NASAD)–ны албан ёсны гишүүн байгууллага юм.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1969 онд байгуулагдсан
Лазарь Каганович

**Лазарь Каганович** (1893 оны 11-р сарын 22-нд Оросын Киев мужийн Кабани тосгонд төрж, 1991 оны 7-р сарын 25-нд Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлтийн нам, төрийн зүтгэлтэн. 

Бүх Оросын үүсгэн байгуулагчдын хурлын гишүүн, Оросын Большевик намын Төв Хорооны гишүүнд нэр дэвшигч (1923-1924), Намын Төв Хорооны гишүүн (1924-1957), Бүх Холбооны Коммунист (большевик) Намын Төв Хорооны зохион байгуулах товчооны гишүүн (1924-1919), Бүх Холбооны Коммунист (большевик) Намын Төв Хорооны (1924-1925, 1928-1939), Бүх Холбооны Коммунист (большевик) Намын Төв Хорооны Улс төрийн товчооны гишүүнд нэр дэвшигч (1926-1930), Төв Хорооны Улс төрийн товчооны гишүүн.

1937 оноос нэгэн зэрэг Хүнд үйлдвэрийн Ардын комиссар, 1939 оноос Түлшний үйлдвэрийн Ардын комиссар, 1939-1940 оны 10-р сарын 12-ноос ЗХУ-ын Газрын тосны үйлдвэрийн анхны Ардын комиссар. 1938 оны 8-р сараас тэрээр ЗХУ-ын Ардын Комиссаруудын Зөвлөлийн орлогч даргаар нэгэн зэрэг ажиллаж байсан. 

Иосиф Сталиныг нас барсны дараа 1953 онд Кагановичийн нөлөө богино хугацаанд дахин нэмэгдэв. ЗХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн нэгдүгээр орлогч дарга нарын нэг, Төв Хорооны Тэргүүлэгчдийн Товчооны гишүүн байхдаа тэрээр хэд хэдэн чухал яамыг удирдаж байв. Никита Хрущёв, Георгий Маленков нарын Лаврентий Берияг баривчлах, устгах саналыг Каганович тухайн үед дэмжиж байсан гэдэг.

Тэрээр 1955-1956 онд ЗХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн Хөдөлмөр, цалин хөлсний улсын хорооны дарга; 1956-1957 онд Барилгын материалын үйлдвэрийн сайд байсан.

1957 онд түүнийг "Маленков-Каганович-Молотовын намын эсрэг бүлэг"-ийн удирдагчдын нэг гэж зарлаж, бүх албан тушаалаас нь буулгасан. 1957 оны 7-р сарын 13-нд Каганович "намын гишүүний нэр хүндэд нийцэхгүй зан авир гаргасан, харьяа ажилчдыг дээрэлхсэн" гэх хатуу зэмлэл хүртжээ. Каганович 1961 оныг дуустал Уралын Уулын баяжуулах комбинатын даргаар ажилласан. 1957-1958 онд Каганович Москвад ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн хуралдаанд оролцохоор ирсэн боловч дараагийн Дээд Зөвлөлийн сонгуульд нэр дэвшүүлээгүй. 1961 оны 12-р сард түүнийг ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүнчлэлээс хассан. Олон тооны өргөдөл гаргасан ч гишүүний эрх нь сэргээгүй (Вячеслав Молотовоос ялгаатай нь), гэхдээ тэрээр холбооны хэмжээний тэтгэвэр авагчийн зэрэгтэй байсан бөгөөд үүнтэй холбоотой давуу эрх эдэлж чимээгүйхэн амьдарч байгаад 1991 оны 7-р сард нас барсан ажээ.

Ангилал:1893 онд төрсөн
Ангилал:1991 онд өнгөрсөн
Ангилал:Сталинизм
Ангилал:ЗХУ-ын их хядлагын гэмт хэрэгтэн
Ангилал:Зөвлөлтийн социалист хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:ЗХУ-ын сайд
Ангилал:Лениний одон шагналтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ)
Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн
ЗХУ-ын Коммунист нам

**Зөвлөлт Холбоот Улсын Коммунист нам** буюу товчоор **ЗХУКН** (орос. *Коммунистическая партия Советского Союза*, товчлол. **КПСС**; 1918 -1925 онуудад Оросын Коммунист (большевик) Нам, 1925-1952 онуудад Бүх Холбоотын Коммунист (большевик) Нам) — Зөвлөлт Холбоот Улсыг удирдан чиглүүлэгч улс төрийн нам байсан. Үндсэн үзэл суртал нь марксизм-ленинизм байв.

1920-иод оны эхэн үеэс 1990 оны 3-р сар хүртэл тус нам (янз бүрийн нэрээр - РКП(б), ВКП(б), ЗХУ) нэг намын тогтолцоогоор үйл ажиллагаагаа явуулж ирсэн юм. Энэ статусыг Үндсэн хуульд тусгасан: 1936 оны ЗХУ-ын Үндсэн хуулийн 126-р зүйлд Коммунист намыг хөдөлмөрчдийн төр, олон нийтийн байгууллагын "тэргүүлэх цөм" гэж тунхагласан бол 1977 онд батлагдсан ЗХУ-ын сүүлийн Үндсэн хуулийн 6-р зүйлд зааснаар ЗХУ-ын Зөвлөлтийн нийгмийг удирдан чиглүүлэх хүчин гэж тунхагласан байдаг. 1990 онд улс төрийн эрх мэдэл дэх намын үндсэн хуулийн монополь байдлыг халсан боловч ЗХУ-ын Үндсэн хуульд холбогдох заалтын шинэчилсэн найруулгад ч гэсэн ЗХУ-ын бусад улс төрийн намуудын дунд тусад нь тодорхойлсон байжээ. 

1991 оны 8-р сарын 19-21-ний үйл явдал нь ЗХУ-ын Коммунист намыг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж буруутгах үндэс болсон. Зөвлөлт оросын анхны Ерөнхийлөгч Борис Ельцины 1991 оны 11-р сарын 6-ны өдрийн зарлигаар ЗХУ-ын Коммунист нам, түүний Бүгд найрамдах байгууллага болох Зөвлөлт Оросын үйл ажиллагааг зогсоож, эд хөрөнгийг нь хураажээ. Гэсэн хэдий ч ОХУ-ын Үндсэн хуулийн шүүх 1992 оны 11-р сарын 30-ны өдөр ЗХУКН-ын анхан шатны байгууллагуудын үйл ажиллагааг хориглохыг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзсэн шүүхийн тогтоол гаргажээ. Бүх Холбоотын намын байгууллага задарч статусаа алдсан тул уг хэрэг дуусгавар болсон.

## Намын үе үеийн нэр 
# Оросын социал-демократ ажилчны нам (орос. *Российская социал-демократическая рабочая партия*) 1898-1903 он.
# Оросын социал-демократ ажилчны (большевик) нам (орос. *Российская социал-демократическая рабочая партия (большевиков)*) 1903-1918 он.
# Оросын коммунист (большевик) нам (орос. *Российская коммунистическая партия (большевиков)*) 1918-1925 он.
# Бүх Холбоотын коммунист (большевик) нам (орос. *Всесоюзная коммунистическая партия (большевиков)*) 1925-1952 он.
# Зөвлөлт Холбоот Улсын Коммунист нам (орос. *Коммунистическая партия Советского Союза*) 1952-1991 он.

## Намын удирдагч нар 
# Иосиф Виссарионович Сталин (1922 оны 4-р сар— 1953 оны 3-р сар)
# Никита Сергеевич Хрущёв (1953 оны 9-р сар —1964 оны 10-р сар)
# Леонид Ильич Брежнев (1964 оны 10-р сар —1982 оны 11-р сар) 
# Юрий Владимирович Андропов (1982 оны 11-р сар —1984 оны 2-р сар)
# Константин Устинович Черненко (1984 оны 2-р сар —1985 оны 3-р сар)
# Михаил Сергеевич Горбачёв (1985 оны 3-р сар —1991 оны 8-р сар)


Ангилал:1912 онд байгуулагдсан
Ангилал:1991 онд татан буугдсан
Монмаут их сургууль

**Монмаут Их Сургууль** () нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Нью-Жерси мужийн Уэст Лонг Бранч хотод байрладаг хувийн их сургууль юм. Уг сургууль 1933 онд "Монмаутын бага Коллеж" (Monmouth Junior College) нэртэйгээр байгуулагдаж, 1956 онд "Монмаут Коллеж" (Monmouth College), 1995 онд албан ёсоор "Монмаут Их Сургууль" (Monmouth University) болж өөрчлөгджээ.

Өнөөдөр тус сургуульд ойролцоогоор 4,660 бакалаврын болон 1,750 магистрын оюутан суралцаж, 302 үндсэн цагаар ажилладаг багш ажиллаж байгаа ба 2023 онд тус сургууль өргөдөл гаргасан оюутнуудын 90.9%-ийг хүлээн авчээ. Элссэн оюутнуудын дундаж голч дүн (GPA) 3.57 байсан бол SAT оноо 1110–1300, ACT оноо 22–30 байсан байна (шаардлагатай тохиолдолд шалгалтын оноо өгсөн сурагчдын дундаж).

Монмаут Их Сургуулийн нэр хүнд 2010-аад оны хугацаанд өссөн. U.S. News & World Report-ын "Хойд бүсийн бүсийн их сургуулиуд"-ын жагсаалтад 2005 онд 76-д жагсаж байснаа 2012 онд 37-д, 2013 онд 30-д жагссан. 2018 онд энэхүү жагсаалтын 28-р байранд орсон нь тус сургуулийн хамгийн өндөр үзүүлэлт байв. Энэ амжилт нь Монмаутыг Нью-Жерси мужийн хувийн их сургуулиудаас хамгийн өндөр, улмаар "The College of New Jersey"-ийн дараа мужийн хоёр дахь өндөр зэрэглэлтэй бүсийн их сургууль болжээ.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1933 онд байгуулагдсан
Клеремонтын төгсөлтийн дараах их сургууль

**Клеремонтын төгсөлтийн дараах их сургууль** (**CGU**) нь Калифорни мужийн Кларемонт дахь хувийн, бүх төгсөлтийн судалгааны их сургууль юм.  1925 онд үүсгэн байгуулагдсан CGU нь дээд боловсролын таван бакалавр, хоёр төгсөлтийн дээд сургуулийг багтаасан Кларемонт коллежуудын консорциумын гишүүн юм.  Их сургууль нь долоон тусдаа нэгж болгон зохион байгуулагдсан: Урлаг ба хүмүүнлэгийн сургууль;  Олон нийтийн болон дэлхийн эрүүл мэндийн сургууль;  Дракерийн менежментийн сургууль;  Боловсрол судлалын сургууль;  Нийгмийн шинжлэх ухаан, бодлого, үнэлгээний сургууль;  Мэдээллийн систем, технологийн төв;  болон Математикийн шинжлэх ухааны хүрээлэн. Энэ нь "R2: Докторын их сургуулиуд - Судалгааны өндөр идэвхжил" гэсэн ангилалд багтдаг.

## Түүх 
1925 онд байгуулагдсан CGU нь Помона коллежийн өмнө, Скриппс коллежийн дараах Кларемонт коллежийн хоёр дахь нь юм. Тус сургууль байгуулагдсан цагаасаа хойш хэд хэдэн нэрээ өөрчилсөн. 37 жилийн турш Кларемонтын их сургуулийн коллеж гэж нэрлэгдэж байсны дараа 1962 онд тус сургууль албан ёсоор Кларемонт Төгсөлтийн дараах боловсрол олгох сургууль, Их Сургуулийн Төв гэж нэрлэгдэх болсон.  Таван жилийн дараа буюу 1967 онд энэ нэрийг дахин Кларемонт их сургуулийн төв болгон өөрчилсөн бөгөөд 1998 онд Клеремонтын төгсөлтийн дараах их сургууль гэсэн нэрийг авсан.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Калифорнийн Их Сургууль (Сан-Франциско)

**Калифорнийн Их Сургууль (Сан-Франциско)** (, UCSF) бол АНУ-ын Калифорни мужийн Сан-Францискод байрлах, олон нийтийн судалгааны их сургууль юм. Энэ нь Калифорнийн их сургуулийн системийн нэг хэсэг бөгөөд эрүүл мэнд, амьдралын тухай ухаанд зориулагдсан тус сургууль анагаах ухаан болон биологийн салбараар судалгаа, сургалт явуулдаг.

UCSF 1864 онд Толанд анагаах ухааны коллеж нэрээр нээгджээ. 1873 онд, Калифорнийн их сургуулийн Анагаах ухааны тэнхим болж нэгдсэн. Яг тэр жилдээ, Калифорнийн эм зүйн коллежийг байгуулж, улмаар 1881 онд шүдний эмчийн чиглэлийн сургууль үүсгэн байгуулав. Сургуулийн барилгууд Беркли болон Сан-Францискод байрладаг. 1964 онд тус сургууль Калифорнийн их сургуулийн системийн хүрээнд, канцлераар удирдуулсан бие даасан нэгж болж, 1970 онд одоогийн нэрээ авсан байна. Түүхийнхээ туршид Парнассус Хайтс дүүрэгт төвлөрөн, хот даяар байгууламжууд нь тархсан байдаг. UCSF 2000-аад оны эхээр шинээр бүтээн байгуулсан Мишн Бэй дүүрэгт 2 дахь үндсэн кампусаа барьжээ.

UCSF 2023 онд Үндэсний эрүүл мэндийн хүрээлэнгээс авсан санхүүжилтийн хэмжээгээрээ 2-т бичигдсэн. 2021 онд тус их сургууль судалгаа хөгжүүлэлтэд 1.71 тэрбум доллар зарцуулсан нь АНУ-ын дээд боловсролын байгууллагуудын дунд хоёрт орох үзүүлэлт юм. 25398 ажилтантай UCSF нь Сан-Францискогийн Бэй Эриа дахь, төрийн 2 дахь том ажил олгогч юм.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1864 онд байгуулагдсан
Дрю их сургууль

**Дрю их сургууль** () нь АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Мэдисон хотод байрлах хувийн их сургууль юм. Энэхүү сургууль нь 75 га (186 акр) ойт кампустай. 2020 оны намрын байдлаар тус сургуулийн гурван салбар сургуульд 2,200 гаруй оюутан суралцаж байв.

Методист шашны чиг баримжаатай боловч, Дрю их сургууль нь оюутнууддаа шашны аливаа шаардлага тавьдаггүй. 2024 онд Дрю их сургууль өргөдөл гаргасан оюутнуудын 72.7%-ийг элсүүлсэн ба тэдний дундаж голч оноо 3.1 байв.

Энэхүү сургууль нь шалгалтын оноо заавал шаардахгүй бөгөөд SAT оноо өгсөн 32% оюутны дундаж нь 1230, ACT оноо өгсөн 4% оюутны дундаж нь 27 байв.

2024 оны байдлаар *U.S. News & World Report* сэтгүүл Дрю их сургуулийг Америкийн Улс орны Утга зохиолын чиглэлийн 211 их сургуулийн жагсаалтад 83-р байранд, нийгмийн давхаргын шилжилт хөдөлгөөнөөр (social mobility) өндөр амжилт үзүүлсэн сургуулиудын дунд 8-р байранд эрэмбэлжээ.

Дрю их сургууль нь Либерал урлагийн коллежоор дамжуулан Утга зохиолын бакалавр (Bachelor of Arts) болон Шинжлэх ухааны бакалаврын (Bachelor of Science) зэрэг олгох хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Дрюгийн сургалтын хөтөлбөрүүд нь гүнзгийрүүлсэн мэдлэг, бие даасан судалгаа, дадлага туршлага дээр суурилсан сургалт, багаар ажиллах чадварыг онцолдог.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1867 онд байгуулагдсан
Райдер их сургууль

**Райдер Их Сургууль** () нь АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Лоренс Тауншип хотод байрладаг хувийн их сургууль юм. Уг сургууль дараах гурван академик нэгжээс бүрддэг: Норм Бродски Бизнесийн Коллеж, Либерал Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Коллеж, Боловсрол ба Хүний Үйлчилгээний Коллеж.

## Түүх
Сургуулийг 1865 оны 10-р сарын 1-нд Хенри Бийдман Брайант болон Хенри Д. Страттон нар үүсгэн байгуулжээ. Тэд Брайант ба Страттон сүлжээний хувийн бизнесийн сургуулиудыг ажиллуулдаг байсан ба Анхны байршил нь Нью Жерсигийн Трентон хотын Өмнөд Броуд болон Фронт гудамжны уулзварт байрлах Темперанс Холл байв.

Сургуулийн анхны ерөнхийлөгчөөр Эндрю Ж. Райдер томилогдсон. Тэрээр Нью-Жерсийн Хаммонтон хот орчмоор 500 акр хүрэн чавганы тариалангийн талбай эзэмшдэг байсан ба түүх ёсоор энэ нь сургуулийн албан ёсны өнгө яагаад хүрэн улаан (cranberry) болон цагаан болж сонгогдсон шалтгаан юм.

Сургууль өсөж томорсон тул хэд хэдэн удаа илүү том байрлал руу нүүсэн. 1896 онд эмэгтэйчүүдийг анх удаа элсүүлсэн ба мөн ондоо нэрийг нь Райдер Бизнесийн Коллеж болгон өөрчилжээ. Харин дараа жил нь Ерөнхийлөгч Райдер ажлаа өгсөн байна.

Сүүлийн жилүүдэд Райдер Их Сургууль санхүүгийн хүндрэлтэй тулгарч, 2020 оноос хойш сургуулийн өрийн бичиг "хогийн зэрэглэл" (junk rating) гэж үнэлэгдэж байна. 2023 оны байдлаар оюутнуудын тоо эрс буурч, бүрэлдэхүүний тавны нэгийг алджээ.

Ангилал:Нью-Жерсийн их сургууль
Ангилал:1865 онд байгуулагдсан
Калифорни мужийн их сургууль, Лос-Анжелес

Калифорни мужийн их сургууль, Лос-Анжелес ( буюу Cal State LA) нь АНУ-ын Калифорни мужийн Лос-Анжелес хотод байрладаг олон нийтийн судалгааны их сургууль юм. Энэ нь Калифорни мужийн их сургуулийн системийн нэг хэсэг юм.

Cal State LA нь 142 бакалаврын хөтөлбөр, 122 магистрын хөтөлбөр, 4 төрлийн докторын зэрэг олгодог. Үүнд: Тусгай боловсролын философийн доктор (Калифорнийн Их Сургууль, Лос Анжелестай хамтран), Боловсролын манлайллын боловсролын доктор (Ed.D.), Сувилахуйн дадлагажигчийн доктор (DNP), Сонсгол судлалын доктор (Au.D.) багтана. Мөн тус сургууль 22 төрлийн багшлах эрхийн гэрчилгээ олгодог.

2024 оны намрын байдлаар Cal State LA нь нийт 22,740 оюутантай байсан бөгөөд үүнд 19,350 бакалаврын оюутан (ихэнх нь Лос-Анжелесын бүс нутгаас), 3,390 магистрын болон докторын оюутнууд багтаж байв. Сургууль нь 9 коллежоос бүрддэг бөгөөд эдгээр нь нийт 4 сургууль болон ойролцоогоор 50 академик тэнхим, салбар, салбар хоорондын хөтөлбөрүүдийг агуулдаг.

Тус их сургуулийн шүүх шинжилгээний (forensic science) хөтөлбөр нь АНУ-ын хамгийн эртний хөтөлбөрүүдийн нэг юм. Мөн тусгай авьяастай, 12 наснаас эхлэн суралцах боломжтой Хүндэтгэлийн коллежийн Эрт Элсэх Хөтөлбөр нь АНУ-д цорын ганц бөгөөд дунд болон ахлах ангиас шууд их сургуульд шилжин суралцах боломжийг зуучлал болон нөхөн сургалтгүйгээр олгодог.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1947 онд байгуулагдсан
Деврийн их сургууль

**DeVry University** (/dəˈvraɪ/) нь АНУ-ын ашгийн төлөөх хувийн их сургууль юм. Голчлон онлайн програмууд санал болгодог. Тус их сургуулийг 1931 онд Херман А.Деври үүсгэн байгуулсан бөгөөд Дээд боловсролын комиссоор магадлан итгэмжлэгдсэн. Деври сургууль худал, залилан мэхэлсэн гэх үндэслэлээр засгийн газраас хэд хэдэн мөрдөн байцаалт явуулж, шүүхэд дуудагдаж байсан. 

## Акедемик
ДеВри их сургууль нь Нягтлан бодох бүртгэл, Бизнес, Эрүүл мэнд, Технологи, Либерал урлаг, Медиа урлаг, технологи гэсэн зургаан чиглэлээр бакалаврын болон магистрын хөтөлбөрүүдийг газар дээр нь болон онлайнаар санал болгодог. ДеВри нь бакалавр болон магистрын зэрэг олгох сургалтын нэгдсэн хуанли дээр ажилладаг. Их сургуулийн эрдэм шинжилгээний хуанли нь найман долоо хоногтой зургаан хичээлээс бүрддэг. Ихэнх эрдмийн зэрэг олгох хөтөлбөрүүдийг бакалавр болон бакалаврын түвшинд санал болгодог. Нэмж дурдахад тус байгууллага нь мэдээллийн технологи гэх мэт тодорхой дэд салбарт төрөл бүрийн сертификатын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Курс, хөтөлбөрүүдийг мөн онлайнаар санал болгодог. ДеВри нь 1998 оноос хойш онлайн төгсөлтийн анги, 2001 оноос хойш бакалаврын ангиудтай байгаа. АНУ-ын Боловсролын яамны коллежийн навигаторын мэдээлснээр ДеВри-ИЛЛиноис сургуульд 26,384 оюутанд бүтэн цагийн 61 багш, 765 цагийн багш ажиллаж байна.

Ангилал: Иллинойн их сургууль
Ангилал:1931 онд байгуулагдсан
Калифорнийн Лютеран их сургууль

**Калифорнийн Лютеран Их Сургууль** ( **CLU**, **Cal Lutheran**, эсвэл **Cal Lu** ) нь АНУ-ын Калифорни мужийн Таусанд Оакс хотод байдаг хувийн их сургууль юм. Тус сургууль нь 1959 онд байгуулагдсан бөгөөд Америк дахь Евангелийн Лютеран Сүмд харьяалагддаг боловч шашны бус юм.  1960 онд **Калифорнийн Лютеран коллеж** нэртэйгээр нээгдсэн бөгөөд Калифорнийн анхны дөрвөн жилийн либерал урлагийн коллеж, Вентура Каунти дахь анхны дөрвөн жилийн хувийн коллеж байсан. 1986 оны 1-р сарын 1-нд нэрээ Калифорнийн Лютеран их сургууль болгон өөрчилжээ.

Тухайн сургууль нь  кампус,  Лос Анжелесаас баруун хойд зүгт байрладаг. Бакалавр, магистр, докторын түвшний зэрэг олгохоос гадна магистр, бакалаврын дараах дипломыг мөн адил олгодог.  CLU нь 36 нарийн мэргэжлээр, 34 дэд мэргэжлээр суралцдаг.   Тус их сургууль нь Thousand Oaks хотод бүртгэгддэг бөгөөд Вүүдлэнд Хиллс (Лос Анжелес), Вестлейк тосгон, Окснард, Санта Мария, Беркли зэрэг хотуудад мөн адил байрладаг.

Cal Lutheran-г Баруун эргийн "Дасгалжуулагчдын өлгий" гэж нэрлэдэг; Хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Боб Шоупын сурагчдын бараг дөрөвний нэг нь ямар нэгэн түвшинд дасгалжуулагчаар ажилладаг ба 144 тоглогч хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч болж, хэд хэдэн тоглогч Үндэсний хөлбөмбөгийн лигт сонгогдсон байна. Ялангуяа 1971 онд NAIA аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсний дараа тэдний олон тоглогчид сонгогдсон. Дараа сард нь анхны супер цомоо хүртсэн Даллас Ковбойс багтай хамтранХолливудын Палладиумд баяр зохион байгуулав. Коллежийн бейсболын хувьд 2014 оны байдлаар 24 оюутан тоглогч Бейсболын дээд лигт драфтлагдсан байна.
Анахайм Их Сургууль

**Анахайм их сургууль** () нь Калифорни мужийн Анахайм хотод байрладаг, ашгийн төлөөх хувийн их сургууль юм. Энэхүү их сургууль нь 1996 онд Ньюпорт Ази Номхон далайн их сургууль гэх нэрээр байгуулагдаж байжээ. Энэ сургууль нь Алсын Зайн Болосролын Магадлан Итгэмжлэх Зөвлөл (Англиар Distance Education Accrediting Commission DEAC)-өөс итгэмжлэгдсэн. Анахайм их сургууль нь Америк улсдаа хамгийн анхны цахим их сургуулиудын нэг бөгөөд төгсөлтийн гэрчилгээ зэргийг бүхэлд нь цахимаар олгодог. Тус сургууль ахисан түвшний 3 сургуулиас бүрддэг ба цахим гэрчилгээ, үнэмлэх өгдөг Өөр Хэлээр Ярьдаг Хүмүүст Англи хэл Заах хөтөлбөр (Англиар Teaching English to Speakers of Other Languages буюу TESOL) зэргээрээ олонд танигдсан.

## Ахисан түвшний Боловсролын сургууль
Анахайм их сургуулийн ахисан түвшний боловсролын сургууль нь тус их сургуулийн анхны ахисан түвшний сургууль юм. Энэ нь АНУ-даа бараг бүх хичээлээ цахимаар зааж магистрын зэрэг олгодог анхны ахисан түвшний сургуулиудын нэг. Анахайм их сургуулийн ахисан түвшний боловсролын сургуульд багтдаг Анахайм их сургуулийн Девид Нунан TESOL хүрээлэн нь TESOL болон Залуу Сурагчдад Англи хэл Заах чиглэлээр гэрчилгээ, бакалаврын дипломын хөтөлбөл санал болгодог салбар юм.

## Байршил
Их сургуулийн удирдах байр болон кино студи/хэвлэлийн газар болох "Анахайм их сургуулийн хэвлэл" нь Америкийн Калифорни мужийн Анахайм хотод байрладаг. Анахайм их сургуулийн Акио Морита Сургалтын Төв нь Япон улсын Токио хотын Минато дүүрэгт байрлах Минами Аояма хороололд байрлах Сонигийн үүсгэн байгуулагч Морита Акиогийн эзэмшил газарт байрладаг байсан.

Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:1996 онд байгуулагдсан
Вермонт Хууль болон Ахисан түвшний сургууль

**Вермонт Хууль болон Ахисан түвшний сургууль** () нь Вермонтын Өмнөд Роялтон хотод байрладаг, хувийн хууль зүй болон олон нийтийн бодлогын заадаг ахисан түвшний сургууль. Тус сургууль нь ABA (Америкийн Хуульчдын Холбоо)-ны муждаа цор ганц магадлан итгэмжлэлтэй хууль зүйн сургууль юм. Энэ нь Хууль Зүйн Доктор (JD), Хүрээлэн Буй Орчны Хууль Зүйн Магистр (LLM), Хүрээлэн буй орчны хууль ба бодлогын магистр (MELP), Хүнс ба хөдөө аж ахуйн хууль ба бодлогын магистр (MFALP), Эрчим хүчний зохицуулалт ба хууль зүйн магистр (MERL), мөн олон төрлийн байгууллагуудтай хамтран явуулдаг хос зэрэг олгох хөтөлбөрүүд зэрэг хэд хэдэн зэргийг олгодог. Тухайн сургуулийн 2018 оны ABA-гийн стандартын дагуух мэдээллийг үзвэл, 2018 оны төгсөгчдийн 61.5% нь төгссөнөөс 9 сарын дараа бүтэн-цагийн, урт-хугацааны, хууль зүйн докторын зэрэг шаардлагатай ажилд оржээ.

Вермонтын Хууль зүйн Сургууль нь түр хугацааны ABA магадлан итгэмжлэл 1975 онд, бүрэн магадлан итгэмжлэл 1978 онд авч байжээ. Мөн Шинэ Английн Сургуулиуд ба Коллежуудын Холбоо (NEASC)-ноос 1980 оноос хойш магадлан итгэмжлэгдсэн. Вермонтын Хууль зүйн Сургууль 1981 онд Америкийн Хууль Зүйн Сургуулиудын Холбоо (AALS)-ны гишүүн болсон. Вермонтын Хууль зүйн Сургууль нь мөн Эрчимжүүлсэн Хууль Зүйн Докторын хөтөлбөр санал болгодог бөгөөд докторын оюутнууд 2 жилийн дотор төгсөх (уламжлалт 3 жилийн хөтөлбөрийн оронд) хоёр бүтэн цагаар зуны семестерт суралцаад төгсөх боломжтой болдог.

Ангилал:Вермонтын их сургууль
Ангилал:1972 онд байгуулагдсан
Антиок Их Сургууль

**Антиок Их Сургууль** () бол АНУ-д олон кампус болон цахим хичээлүүдтэй, хувийн их сургууль юм. 1852 онд үүссэн Антиокийн Коллежоос эхлэлтэй. Тус сургуулийн анхны захирал нь улс төрч, боловсрол шинжлэгч Хорас Ман гэж хүн байсан. 

АНУ даяар олон тооны ахисан түвшний хөтөлбөрүүдээ хүргэж өргөжин дэвжсэн тул 1977 онд коллежийн сүлжээ Антиокийн их сургууль болон өөрчлөн зохион байгуулагджээ Дөрвөн мужид байрладаг таван кампус, онлайн сургалтын хэлтэс, мөн Манлайлал, өөрчлөлтийн ахисан түвшний их сургуулийг ажиллуулдаг. Их сургуулийн бүх кампус Дээд боловсролын комиссоос бүс нутгийн хэмжээнд магадлан итгэмжлэгдсэн. 

Тус сургуулийн таван кампус нь Иеллоу Спрингс (Охайо), Лос-Анжелес, Санта-Барбара (Калифорни), Кийн (Нью-Хэмпшир), Сиэтл хотуудад байрладаг. 

Антиок их сургууль нь 2008 онд Антиок коллежийн үйл ажиллагааг зогсоож, дараа нь 2009 онд кампус болон "**Антиок коллеж**" гэх нэрийг ашиглах бүрэн эрхийг худалдсан. Түүнээс хойш тус коллеж нь их сургуультай ямар ч холбоогүй болжээ.

Мидуэст Антиок их сургууль нь мөн Иеллоу Спрингс хотод байрладаг байсан бөгөөд их сургуулийн нэг хэсэг хэвээр байсан боловч 2020 онд бүрэн хаагдсан. Гэсэн хэдий ч их сургуулийн захиргаа, Онлайн Антиок Их Сургууль , Антиок Их Сургуулийн Манлайлал ба Өөрчлөлтийн Ахисан түвшний Сургууль нь Иеллоу Спрингс хотод төвтэй хэвээр байна.

2010 онд Антиок коллежийг Америкийн их сургуулийн профессоруудын холбооноос "засаглалын стандартыг зөрчсөн" гэх үндэслэлээр шийтгэсэн.

## Эшлэл
Ангилал:Охайогийн их дээд сургууль
Ангилал:1978 онд байгуулагдсан