open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Виктор Цой

**Виктор Робертович Цой** (; 1962 оны 6 сарын 21 — 1990 оны 8 сарын 15) нь ЗХУ-ын хөгжмийн зохиолч, дуучин, хөгжимчин, жүжигчин, сийлбэрч байв. "Кино" хамтлагийг үүсгэн зохион байгуулагч, ахлагч нь байсан. Мөн хэд хэдэн кинонд тоглосон (Игла,Асса) юм.

Тэрээр Ленинград (одоогийн Санкт-Петербург) хотод солонгос гаралтай инженер Роберт Максимович Цой болон орос үндэстэн биеийн тамирын багш Валентина Васильевна Цой (1937- 2009) нарын гэр бүлд цорын ганц хүү нь болон мэндэлжээ. Оросын 1980-аад оны хамгийн алдартай рок од 31 жилийн өмнө таалал төгссөн ч түүнийг хэн ч мартаагүй аж. “Кино” хамтлаг нь зөвлөлтийн рок хамтлагуудаас хамгийн шилдэг нь байсан. Урьд нь оросын рок хөгжимчдөөс хэн ч хийж чадаагүй зүйлийг “Кино” хамтлаг хийсэн. Тэд рок хөгжмийг дэлгэрүүлж моодонд оруулсан юм. Москва хотын "Лужники" цэнгэлдэх хүрээлэнд тоглосон “Кино” хамтлагийн сүүлийн концертон дээр (хэн ч энэ тоглолтыг сүүлчийх гэж мэдээгvй, хэрвээ мэдсэн бол арав дахин их цугларах байсан) 64 мянган хvн цугларсан байдаг юм. Ийм их үзэгчид Москвад 1998 онд *The Rolling Stones* хамтлагийн цорын ганц тоглолтон дээр л цуглаж байжээ. Цой питерийн “шинэ давалгаа”-тай хамт гараагаа эхэлсэн ч эдгээр бүх суутнуудаас ганцаараа л орчин цагийн хэллэгээр хитмэйкерийн авьяасыг төгс эзэмшсэн рокер байсан аж. Түүнд сая сая хүмүүс татагдахаас өөр аргагүй хангалттай сайхан, хангалттай энгийн нэгэн байсан юм.  

Нэрд гаргасан түүний анхны цомог нь “45″ гэсэн нэртэй бөгөөд энэ цомгоо 1982 онд (энэ үед тэрээр 20 настай байсан) бичүүлж байжээ. ТМС-ээ төгсөөд Цой өөрөөсөө дөрөв эгч Марианна гэдэг бүсгүйтэй танилцжээ. Хожим энэ бүсгүй түүний эхнэр төдийгүй хүүхдийх нь эх болжээ. 1990 онд Марианна хүү Сашагаа авч явав. Хүүгээ орхин явсандаа ихэд шаналж, аль болох хүүдээ ойр байхыг Виктор хүсч байлаа. Тиймээс ч ийм аялал тун хэрэгтэй гэж бодон хүүгээ цуг авч явдаг байсан аж. 

1990 оны 8 дугаар сарын 15-ны 12 цаг 28 минутад автомашины ослоор нас барсан юм. ЗСБН Латви Улсын нутгийн Тукумси хотоос холгүй байх «Слока- Талси» автозамын 35 дахь километр дээр энэхүү осол болжээ. Осол гардаг тэр өдөр Виктор ганцаараа загас барихаар яваад буцаж байжээ. Тэрээр Их хурдтай явж байхдаа жолооны ард унтсанаас болж түүний унаж явсан цагаан саарал «Москвич-2141» нь эсрэг урсгалд орж «Икарус-250» автобустай мөргөлдсөн гэж албан ёсны тайлбарт өгүүлдэг.  Мөн янз бүрийн өөр таамаг ч байдаг юм.

Ангилал:Оросын хөгжимчин
Ангилал:Рок дуучин
Ангилал:Зөвлөлтийн дуучин
Ангилал:ЗХУ-ын тэрс үзэлтэн
Ангилал:Санкт-Петербургийн хүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Солонгосчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Ангилал:1990 онд өнгөрсөн
2007 он

[90px|thumb|[Борис Ельцин]]
[90px|thumb|[Лучано Паваротти]]

**2007 он** (Хоёр мянга долоодугаар он) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 2007 дугаар он, жил.

## Энэ онд болсон үйл явдал 
* 1 сарын 1 — Болгар, Румын хоёр улс Европын Холбоонд элсэх дашрамд болгар, румын, ирланд гурван хэл тус байгууллагын өмнөх 20 хэлэн дээр нэмэгдэн албан хэрэгт хэрэглэгдэж байхаар болов.
* 1 сарын 1 — НҮБ-ийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга Кофи Аннаны халааг Өмнө Солонгосын Пань Ги-мүнь авав.
* 1 сарын 9 — «Эппл» компанийн захирал Стив Жобс «Айфон» гар утас хийснээ нийтэд анх сонирхуулав.

## Энэ онд төрөгсөд 
:*:Ангилал:2007 онд төрсөн хуудсаас дэлгэрүүлэх*

## Энэ онд өнгөрөгсөд 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:2007 онд өнгөрсөн*
* 4 сарын 23 — ОХУ-ын анхны ерөнхийлөгч Борис Ельцин
* 9 сарын 6 — Италийн дуурийн дууч Лучано Паваротти
* 10 сарын 11 — Энэтхэгийн шашны номлогч Шри Чинмой
* 12 сарын дундуур — Монголын сэтгүүлч Цэрэндоржийн Балдорж
* 12 сарын 27 — Пакистаны улс төрч Беназир Бхутто


#
Алгебрын үндсэн теорем

**Алгебрын үндсэн теорем** () нь "Дурын коэффиценттэй комплекс олон гишүүнт нь ядаж нэг комплекс язгууртай байна" хэмээсэн теорем юм.

Ангилал:Математик
Ангилал:Теоремууд
2006 он

**2006 он** (Хоёр мянга зургаадугаар он) — Нийтийн он тоолол (аргын улирлын)-ын 2006 дугаар он, жил.

thumb|150px|Саддам Хусейн

## Энэ онд болсон үйл явдал 
* 1 сарын 27 — Австрийн Зальцбург болон дэлхий даяар хөгжмийн зохиолч Вольфганг Амадей Моцартын мэндэлсний 250 ойг тэмдэглэв.
* 6 сарын 3 — 5 сарын 21-ний бүх ардын санал асуулгын дүнг үндэслэн Монтенегро хэмээх нэгэн улс тусгаар тогтносноо зарлан тунхаглав. Үүнийг ч зөвшөөрснөө баталж Серби ба Монтенегро гэж байсан улс гурван жил болоод татан буугдаж дан Серби улс болжээ.
* 6 сарын 9 — 7 сарын 9 — Германд 2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ нэг сарын турш явагдаж Италийн шигшээ баг түрүүлэв.
* 6 сарын 18 — Казах улс анх удаа «КазСат» хэмээх хиймэл дагуул дэлхийн тойрог замд оруулав. 2008 онд хяналтаас гарсан.
* 7 сарын 1 — Хөхнуур-Төвөдийн төмөр зам Лхаст хүрснээр Хятадын бүх муж, орны төв төмөр замаар холбогдов.
* 7 сарын 11 — 13 — Монгол Улсад Их Монгол Улс байгуулагдсны 800 жилийн ойг тэмдэглэн наадав.
* 9 сарын 19 — Тайландад цэргийнхэн төр эргүүлж Таксин Чиннават ерөнхийлөгчийн албанаас огцров.

## Энэ онд төрсөн хүн 
:*:Ангилал:2006 онд төрсөн хуудсаас дэлгэрүүлэх*

## Энэ онд өнгөрсөн хүмүүс 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:2006 онд өнгөрсөн*
* 1 сарын 22 - Монголын эстрадын дуучин Буурангийн Нандинцэцэг 
* 3 сарын 11 — Сербийн улс төрч Слободан Милошевич
* 11 сарын 17 — Унгарын хөлбөмбөгчин Пушкаш Ференц
* 11 сарын 23 — Оросын тагнуулч Александр Литвиненко
* 12 сарын 10 - Чилийн улс төрч Аугусто Пиночет
* 12 сарын 21 - Туркмений улс төрч Сапармурат Ниязов
* 12 сарын 26 — Америкийн улс төрч Жеральд Форд
* 12 сарын 30 — Иракийн улс төрч Саддам Хусейн
* нэгэн өдөр — Монголын хөгжмийн зохиолч Гончигийн Бирваа


#
Дэлхийн ван

thumb|Дэлхийн ван дээрх мөсөн уулнуудын зургийг 2015 онд анх New Horizon хөлөг авч чадсан юм.
thumb|left|Плутогийн жижиг дагуулууд.

**Дэлхийн ван** буюу **(134340) Pluto** (тэмдэг:  ба ) нь нарны аймгийн хоёр дахь том одой гараг юм. Нарыг тойрон эргэлддэг 10 дахь том биет болно. 1930 онд нээгдсэнээсээ хойш 2006 оныг хүртэл Нарны аймгийн 9 дэх гараг гэж тооцогддог байсан бөгөөд одоо Куйперийн бүсийн хамгийн том гишүүн гэгддэг.

Куйперийн бүсийн бусад биетүүдийн адилаар хад чулуу, уснаас бүрдэх бөгөөд Сарнаас эзлэхүүнээрээ 5 дахин, жингээрээ 5 дахин бага.

## Ишлэл 
## Гадаад холбоос 
* Solary System Explorer: Pluto's Interior
* Images and diagrams about Pluto and Charon

Ангилал:Одой гараг
Ушаандар хааны тууж

**Ушаандар хааны тууж** бол Монгол оронд өргөн дэлгэрсэн зохиолын нэг юм. Хүмүүсийн дунд “Уйлъя гэвэл Ушаандар, инээе гэвэл Илдэнтэйг унш” гэж сэцэн үг дэлгэрсэн байдаг нь энэ зохиолын хичнээн их дэлгэрснийг харуулж байна. Илдэнтэй гэдэг зохиол нь “Үлгэрийн далай” доторх нэгэн үлгэр юм. 
Энэхүү “Ушаандар хааны тууж” бол бурхан Шагжамүнийн урьд төрлийн цадиг хэмээх номын дотор байдаг 34 үлгэрийн нэг болно. Бурхан Шагжамүнийн урьд төрлийн хоёр зүйл цадиг монгол Данжуурын 179, 180, 181-р ботиудад байдаг бөгөөд нэгийг нь Урадын гүүш Билигийн Далай монголчлон орчуулжээ. Билигийн Далай бол Данжуурыг орчуулахад гар бие оролцож явсан хүн, мөн “Лишийн орд харш” гэдэг төвөд хуучин үгний толийг монголчлон орчуулж хэвлэсэн, Бээжингийн Сүнжүсэ буюу Ариун Суурин сүмийн Да лам байсан хүн бүлгээ. 
Нөгөө нэг цадиг “Ороолдсон Галбарваасан модон” хэмээх нэг боть, 108 бүлэг зохиолыг Энэтхэгийн Сува Индра гэгч зохиожээ. Үүнийг Сөнөдийн гүүш Дамбадаржаа гэлэн орчуулжээ. “Ороолдсон Галбарваасан модон” хэмээх цадигийн 24-р бөлөгт Ушаандарын тууж байна. 
Ушаандар хэмээх нь Вишандара хэмээх санскрит үг бөгөөд монголоор *хамгийг гэтэлгэгч* гэсэн утгатай. 

Данжуурын дотор байгаа Ушаандарын хоёр зүйлийн цадигаас гадна Ушаандар хааны тууж гэдэг нэртэй гар бичмэлээр Монгол нутагт ихэд дэлгэрсэн байна. Эдгээр гар бичмэлүүдийг үзвэл монгол ахуй соёлд уусан шингэж, бүр монгол зохиолын шинжтэй болсон байдаг. 
Ушаандар хааны туужийг 1920 хэдэн онд дуулалт жүжиг болгон зохиож, Монголд тоглож байсан байна. “Цэнхэрлэн харагдах уулс” гэдэг дуу бол анх энэ жүжигт дуулагддаг байсан байна. Хожмоо ардын дуу мэтээр олонд тархаж дэлгэрсэн ажээ.   
Энэ зохиолыг академич Ц.Дамдинсүрэн 1959 онд “Монголын уран зохиолын дээж зуун билиг”-тээ хэвлэсэн. Мөн “Бурхан багшийн урьд төрлийн цадиг” гэж ном 2008 онд хэвлэгдсэн. Түүнд Ушаандар хааны тууж товч хэлбэрээр байдаг.

## Агуулга
Энэтхэгийн оронд Самандар хэмээх нэгэн их хаан байжээ. Түүний хөвгүүн Ушаандар нь үгээгүй ядуу хүмүүст ямар ч юмаа хайр харамгүй өглөг болгон өгдөг байв. Хааны эрдэнийн тэрэг, эрдэнийн заан хоёрыг гуйлгачдад өгсөнд хаан ба түшмэд Ушаандар хан хөвгүүнд хилэгнэж, дургүйцжээ. Тэгэхэд нь Ушаандар хан хөвгүүн хатан Мандари болон хоёр хүүхдээ дагуулж, ой хээрт нямба даяан хийе гээд явчихжээ. Тийнхүү явах замдаа уналга хөсгөө гуйлгачдад өгөв. Дөрвүүл хов хоосон болоод ойд очиж суусны хойно хатан Мандариг жимс түүхээр явсан үед нь Ушаандар хан хөвгүүн гуйлгачин бярманд хоёр хүүхдээ зарц болгон өгөв. Хэд хоносны дараа Хурмаст тэнгэр нэг бярман болж хувилаад, Мандари хатныг нь гуйсанд Ушаандар зөвшөөрч, хатнаа бярманд өгөв. Гэвч Хурмаст тэнгэр өөрийн дүрдээ хувилж, түүнийг шалгаж сорьсноо хэлээд Мандари хатаныг авсангүй. Харин урьд нь нэгэн бярманд өгсөн хоёр хүүхдийг нь олж уулзуулъя гэв. Тэр гуйланч бярман хоёр хүүхдийг нь хотод аваачиж худалдахаар очсонд, өвөг эцэг Самандар хаан нь хоёр ачаа таньж худалдан авав. 
Эцэстээ Ушаандар хатны хамт ордондоо буцан ирж, ард албатаа жаргаан хаан болон суужээ. 

Ангилал:Утга зохиол
Билигийн Далай

**Билигийн Далай** — Данжуурыг орчуулахад гар бие оролцож явсан хүн, мөн “Лишийн орд харш” гэдэг төвөд хуучин үгийн толийг монголчлон орчуулж хэвлэсэн, Бээжингийн Сүнжүсэ буюу Ариун Суурин сүмийн Да лам явсан хүн бүлгээ.

Ангилал:Монголын буддын шашны лам
Ангилал:Монгол хэл рүү орчуулагч
Ангилал:Урад ястан
Ургамал судлал

**Ургамалзүй** () буюу **Ургамал судлал** нь ургамал, түүний бүтэц, чанар, амьдралын бүхий л илрэлийн биохимийн явц, орчинтойгоо үйлчлэлцэх байдал, өвчин, ангилааг судлах аминзүйн салбар юм. Эртний Герег-Ромоос үүсэлтэй агаад 23-р зууны үеийн эмч, эмийн ургамлын наймаач нарын ургамлын эрэл хайгуул, идэвхтэй судалгааны дүнд хөгжлийн шинэ шатанд гарчээ. 

Өдгөө үеийн ургамалзүйн гол чиглэлүүд нь ургамлын гадаад бүтэц, үйлзүй, орчинзүй, ангилалзүй (бүх ургамлын дүйцүүлэл, дэслэл) болно. 

Ургамалзүйн гол салбарт хөвд судлал (хөвд, хөвж, элгэн хөвд-liveworts), ойм хэлбэртэн, эртний (өлөг ургамал) ургамалзүй, тоос судлал (амьд өлөг ургамлын тоос, үрцэр судлал) хамаарагдана.
Украин хэл

**Украин хэл** (украин. У*країнська мова*) нь Энэтхэг-Европ хэлний язгуур, Слав хэлний бүлэгт багтах хэл юм. Украинчуудын үндсэний хэл. 

Украин улсын газар нутагт украин хэл дэлгэр байдаг бөгөөд Орос, Белорусь, Казахстан, Польш, Словак, Румын, Молдав, Унгар, Серби улсад болон Канад, АНУ, Аргентин, Австрали дахь украин цагаачдын үр удам дунд дэлгэрсэн хэл юм. Украин улсын албан ёсны хэл. 

Дэлхий нийтэд өнөө үед 36-45 сая хүн украин хэлээр ярьдаг байна. 

Зүүн слав хэлнүүдийн нэгэн адил украин хэл нь эртний орос хэлний аялгуун дээр үндэслэн гарсан гэж үздэг. Эртний Оросын өмнөд аялгууг бие даасан хэл болгон хуваахад Киевийн Рус улс төрийн задрал, дараа нь Украины нутаг дэвсгэр Литвийн Их Гүнт улсад орж, Баруун Орос хэлийг хуучин Украин, хуучин Беларусь хэл гэх албан ёсны бичгийн хэлний статустай байв. 

Иван Котляровскийг украин уран зохиолын хэл үндэслэгч гэж үздэг бөгөөд Тарас Шевченкогийн уран бүтээл мөн украин уран зохиолын хэлэнд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм. Эртний бүтээлүүд: XIV—XV зууны украины хууль зүйн болон бусад баримт бичгүүд, Пересопницкий Евангелие (1556—1561); «Ключ царства небесного» Максим Смотрицки (Мелетий, 1587), «Еван­ге­лие Не­га­лев­ско­го» (1581), «Креховский Апостол» (1563—72), «Извещение краткое о латинских прелестих» Иоан Вишенски (1588), «Зерцало богословии» Кирилл Ставровецки (1618) болон бусад. 

## Украин хэлний цагаан толгой 

File:Map of Ukrainian dialects en.png|thumb|upright=1.15|Harta e dialekteve dhe nëndialekteve të Ukrainës (2005). (2005).

File:Ivan Franko Museum in Krivorivnia.jpg|thumb|Криворивня дахь Иван Франкогийн музейд зориулсан Украин хэл дээрх замын тэмдэг.
File:Vviseului4.jpg|thumb|right|Румын дахь Бистра хотын Валея Вишеулуи (Вышивска Долина) тосгонд Украин болон Румын хэлээр нэвтрэх боломжтой.
File:KB Ukrainian.svg|thumb|right|Украины гар

## Украин хэлний газарзүйн зураг 

File:UkraineNativeLanguagesCensus2001detailed-en.png|Shumica vetë-të ashtuquajturit "amtare" (jo domosdoshmërisht zakonisht të folur) të gjuhës nga lokaliteti
File:Ukraine_census_2001_Ukrainian.svg|Украин
File:Ukraine_census_2001_Russian.svg|орос
File:Map12 b.png|Украин хэл (улаан багана), орос хэл (цэнхэр багана) -ийг хүлээн зөвшөөрөх
File:Ukrainian lang.png|
File:Ukrainian in Russian Empire 1897.png|Оросын эзэнт гүрэн дэх украин хэлээр ярьдаг хүмүүс (1897)
[dyshimtë – të diskutuar]
File:1897 Укр повіти.png|Украин: 1897

## Зүүлт 
## Гадаад холбоосууд 
* Украин хэлний онлайн их тайлбар толь
* Украин хэл судлалын портал сайт


Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Украины хэл
Ангилал:Славян хэлнүүд
Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч

Өмнөд Солонгос (БНСУ)-ын үндсэн хуулинд **Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхийлөгч** (대한민국 대통령) тус улсын төрийн тэргүүн, засгийн газрын тэргүүн, зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч байхаар заажээ. 

1987 онд оны үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг мөрддөг. Таван жил тутамд сонгох бөгөөд улиран сонгогдохгүй. 

2013 онд Паг Гынь-хе анхны эмэгтэй ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон бол 2017 онд Мүнь Жэ-инь ерөнхийлөгч болсон.

2022 оноос хойш Юн Сок Ёл Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож ажилласан бөгөөд 2024 оны 12 сарын 14-нд импичлэгдэж 2025 оны 4 сарын 4-нд БНСУ-ын Үндсэн Хуулийн Цэц албан ёсоор Ерөнхийлөгчийн импичлэх шийдвэр гаргаж албан тушаалаас нь огцруулсан. БНСУ-ын Ерөнхий Сайд Хан Дук Сү түр хугацаагаар Ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгчээр ажилсан бөгөөд 2 долоо хоногийн дараа импичлэгдэж БНСУ-ын Сангийн Сайд Чой Санг Мок шинэ үүрэг гүйцэтгэгчээр ажиллаж байсан бол Үндсэн Хуулийн Цэц нь Ерөнхий сайдыг огцруулахгүй шийдвэр гаргасан. Хан Дук Сү дахин Ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгчээр 2025 оны 5 сарын 1 хүртэл ажиллаж өөрийн хүсэлтээр огцорсон. 2025 оны 5 сарын 2-оос БНСУ-ын Боловсролын Сайд Ли Жү Хо дараагийн Ерөнхийлөгч сонгогдох хүртэл Ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгчээр 2025 оны 6 сарын 4 хүртэл ажилласан. 

2025 оны 6 сарын 3-ны ээлжит бус сонгуульд Ли Жэ Мён ялж шинэ Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож шууд ажилдаа орсон.

## Албан газар 
Сөүлд байгаа, уламжлалт хийцээр баригдсан «Хөх ордон» (청와대)-д мөн улсын ерөнхийлөгч ажиллаж амьдардаг.

## Арван дөрвөн ерөнхийлөгч 

File:Rhee Syng-Man in 1948.jpg|**1. И Сын-мань**1, 2, 3-р удаагийн сонгууль(1948–1960 онд ажилласан)
File:Yun Bo-seon.jpg|**2. Юнь Бу-сонь**4-р сонгууль (1960–1962 он)
File:Park Chung-hee 1963's.png|**3. Паг Жон-хи**5, 6, 7, 8, 9-р сонгууль (1963–1979 он)
File:Choi Kyu Hah.png|**4. Чуй Гё-ха**10-р сонгууль (1979–1980 он)
File:Chun Doo-hwan.png|**5. Чонь Дү-хуань**11, 12-р сонгууль(1980–1988 он)
File:Roh Tae-woo - cropped, 1989-Mar-13.jpg|**6. Ну Тэ-ү**13-р сонгууль  (1988–1993 он)
File:Kim Young-sam.png|**7. Ким Ён-сам**14-р сонгууль  (1993–1998 он)
File:Kim Dae-jung (Cropped).png|**8. Ким Дэ-жүн**15-р сонгууль  (1998–2003 он)
File:Roh Moo-hyun 3.jpg|**9. Ну Мү-хёнь**16-р сонгууль  (2003–2008 он)
File:Sebastián Piñera - Lee Myung-bak (cropped).jpg|**10. И Мён-баг**17-р сонгууль  (2008–2013 он) 
File:Park Geun-hye (8724400493) (cropped).jpg|**11. Паг Гынь-хе**18-р сонгууль (2013-2017 он)
File:Moon Jae-in May 2017.jpg|**12. Мүнь Жэ-инь**19-р сонгууль (2017-2022 он)
File:South Korea President Yoon Suk Yeol portrait.jpg|**13. Юн Сок Ёл**20-р сонгууль (2022-2025 он) 
File:Lee Jae-myung, 2021 (cropped 1).jpg|**14. Ли Жэ Мён**21-р сонгууль (2025 оноос хойш) 

ерөнхийлөгч

Ангилал:Төрийн тэргүүний жагсаалт
Монгол 2006 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс Италийн Турин хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XX наадам буюу **Турины олимпод** гүйлтийн цанын төрөлд 2 тамирчнаа оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## Гадаад холбоос
* Yahoo! Sports Turin 2006 - Mongolia

Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
2006
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Монгол 2002 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс Америкийн Нэгдсэн Улсын Солт-Лэйк Сити хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XIX наадам буюу **Солт-Лэйк Ситийн олимпод** шорт-трек болон гүйлтийн цанын төрөлд тус бүр 2 тамирчнаа оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## 30px Шорт-Трек 
## Эшлэл
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 2002
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
2020 оны Зуны Олимп

буюу албан ёсоор **Олимпын XXXII наадам** (XXXII オリンピック競技大会 *XXXII [Dai Sanjuni] Orinpikku Kyōgi Taikai*) нь 2021 оны 7 сарын 24-нөөс 8 сарын 9-ний хооронд Японы Токио хотноо зохиогдсон олон улсын спортын томоохон арга хэмжээ юм. Токио хот 2013 оны 9 сарын 7-нд Аргентины Буэнос-Айрес хотод болсон ОУОХ-ны 125-р чуулганаар тус наадмыг зохион байгуулах эрхийг авсан. Токио хот 1964 оны зуны олимпыг зохион байгуулж байсан бөгөөд Олимпын наадмыг хоёронтаа зохион байгуулсан Азийн анхны хот болжээ. Нийт 11,656 тамирчин тус наадамд оролцсон.

## Нэр дэвшүүлэлт
Токио, Истанбул, Мадрид хотууд албан ёсоор нэр дэвшигч хотоор сонгогдож, зохион байгуулах эрхийг авахын төлөө өрсөлджээ. Баку, Доха хотуудын материалыг ОУОХ хүлээн авсан боловч нэр дэвшигчээр сонгоогүй. Мөн Ром хотын материал хүчингүй болжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Олимп
Монгол 1998 оны Өвлийн Олимпод

Монгол Улс Японы Нагано хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XVIII наадам буюу **Наганогийн олимпод** шорт-трекийн төрлөөр 2, гүйлтийн цанын төрлөөр 1 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## 30px Шорт-Трек 
## Эшлэл
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1998 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1998
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Монгол 1994 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс Норвегийн Лиллехаммер хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XVII наадам буюу **Лиллехаммерын олимпод** шорт-трекийн төрлөөр 1 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Шорт-Трек 
## Эшлэл
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1994 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1994
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Монгол 1992 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс Францын Альбервиль хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XVI наадам буюу **Альбервилийн олимпод** гүйлтийн цана, тэшүүрийн төрлөөр тус бүр 2 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## 30px Тэшүүр 
## Эшлэл 
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1992 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1992
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Гэрээслэл

**Гэрээслэл** гэдэг нь амиа хорлох, эсвэл нас барах нь тодорхой болсон хүмүүс бичиж үлдээдэг бичиг юм. Мөн нас барсны дараах өв хөрөнгийн хуваарилалт зэрэг хууль зүйн харилцааг шийдэх зорилго бүхий бичгийг хэлнэ.

Өв залгамжлалын нэг төрөл нь гэрээслэл билээ. Өвлөх эрхтэй буюу эрхгүй нэг ба хэд хэдэн иргэн, түүнчлэн төр буюу хуулийн этгээдэд өөрийн хөрөнгө болон эд хөрөнгийн эрхийн заримыг буюу бүгдийг үзэмжээрээ хуваарилан гэрээслэж болно. Монгол улсын Иргэний хуулийн 522 дугаар зүйлд дэлгэрэнгүй зохицуулсан.

Ангилал:Өв залгамжлалын эрх зүй
Ангилал:Нотариат
Ангилал:Хувийн эрх зүйн түүх
Монгол 1984 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс Югославын Сараево хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XIV наадам буюу **Сараевогийн олимпод** гүйлтийн цанын төрлөөр 4 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## Эшлэл 
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1984 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1984
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Монгол 1980 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс 1980 онд Америкийн Нэгдсэн Улсын Лэйк-Плэсид хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XIII наадам буюу **Лэйк-Плэсидийн олимпод** гүйлтийн цана, тэшүүрийн төрлөөр нийт 3 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## 30px Тэшүүр 
## Эшлэл
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1980 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1980
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Монгол 1972 оны Өвлийн Олимпод

Монгол Улс 1972 онд Японы Саппоро хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XI наадам буюу **Саппорогийн олимпод** гүйлтийн цана, тэшүүрийн төрлөөр тус бүр 2 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## 30px Тэшүүр 
## Цахим холбоос
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1972 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1972
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Монгол 1964 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс олимпын наадмын дэвжээнд хамгийн анх өрсөлдсөн нь 1964 онд Австрийн Инсбрук хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын IX наадам буюу **Инсбрукийн олимп** байлаа. Тус олимпод 10 эрэгтэй, 3 эмэгтэй тамирчин биатлон, гүйлтийн цана, тэшүүрийн төрлөөр өрсөлджээ.

## 30px Биатлон 
## 30px Гүйлтийн цана 
## 30px Тэшүүр 
## Эшлэл
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1964 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1964
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Серби

**Серби Улс** (серб. *Ср̀бија / Srbija* ), албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Серби Улс** (серб. *Репу̀блика Ср̀бија / Republika Srbija* ) нь Төв, Зүүн Өмнөд Европт Балканы хойгийн төв хэсэгт оршино. Хойд талаараа Унгар; зүүн талаараа Румын, Болгар; өмнө талаараа Умард Македон, Албани; баруун талаараа Хорват, Босни ба Херцеговин, Монтенегро улсуудтай хиллэнэ. Нийслэл Белград хотыг 2006 онд "Ирээдүйн Өмнөд Европын нийслэл" болгон хөгжүүлэхээр тодорхойлжээ. Далайд гарцгүй орон хэдий ч Серби улс нь Дунай, Сава, Тисца голууд болон тэдгээрийг холбосон сувгуудаар 2,000&nbsp;км урт усан замыг хянадаг бөгөөд тэдгээрээр дамжин Европын сувгуудийн сүлжээ, улмаар Хойд тэнгис, Хар тэнгистэй холбогддог байна.

Хэдэн зууны туршид Өрнө, Дорнын соёлын уулзварт орших, хожим Сербийн Эзэнт улс гэж нэрлэгдэх болсон  хүчирхэг вант улс Балканы хойгийн ихэнхийг захирч байлаа. Сербичүүдийн улс 16-р зууны дундуур мөхөж, эхлээд орон нутгийн феодалууд, Османы Эзэнт Гүрэн, Венеци, Унгарын вант улс, сүүлд Австрийн Эзэнт улсын захиргаанд орж байлаа. 1817 онд Османы захиргаан дор байсан тус улсад гарсан хувьсгал амжилттай болж, Сербийн гүнлиг бий болов. Тэр нь Төв болон Зүүн Европ дахь анхны үндэстэн-улс байсан юм. Тус улсын тусгаар тогтнол олон улсад 1878 онд л хүлээн зөвшөөрөгджээ. 1912 онд Косовог Османы эзэнт гүрнээс эргүүлж авсан байна.

Тус орны одоогийн хил нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа бий болсон Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын үед бүрэлдэн тогтсон байна. 1990-ээд оны эхээр эхэлсэн Югославын задрал үргэлжилсээр 2006 онд Монтенегрогийн тусгаар тогтнолын тунхаглал зарлагдсанаар Серби үндэстний тусгаар улс бий болов. Серби улс нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага, Европын Аюулгүй Байдал Хамтын Ажиллагааны Байгууллага, Европын Зөвлөлийн гишүүн улс болно. Мөн цэрэг армийн хувьд төвийг сахисан улс болох тус улс нь Европын Холбоонд элсэх боломжтой орнуудын нэг юм. 2022 оны 1-р сарын 12-нд Сербийн ерөнхийлөгч Александр Вучич үндэсний телевизэд өгсөн ярилцлагадаа Бүгд найрамдах улс НАТО-д элсэх биш, өөрийгөө хамгаалах зорилгоор өөрийн армиа бэхжүүлэх бодолтой байна гэж мэдэгдсэн байна.

2008 оны 2 сард Косовогийн парламент Серби Улсаас тусгаар болж буйгаа зарласан. Серби нь Косовог НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн 1244-р тогтоолын дагуу байгуулсан түр захиргаагаар удирдуулж буй, өөрийн орны өмнөд хэсгийн муж гэж үздэг. Иймээс Сербийн засаг захиргаа, мөн НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөл нь Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. Харин олон улсын хувьд энэ асуудлын талаар санал хуваагдмал байгаа бөгөөд одоогийн байдлаар НҮБ-ын гишүүн 192 орны 60 нь Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөд байгаа юм.

## Тэмдэглэл 
## Цахим холбоос 
* Сербийн ерөнхийлөгч 
* Сербийн засгийн газрын албан ёсны цахим хуудас 

## Эшлэл 

Ангилал:Далайд гарцгүй орон
Ангилал:Европын орон
Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Монгол 1988 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс Канадын Калгари хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XV наадам буюу **Калгарийн олимпод** гүйлтийн цанын төрлөөр 3 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Гүйлтийн цана 
## Цахим холбоос 
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1988 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1988
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Батхуягийн Мөнгөнтуул

**Батхуягийн Мөнгөнтуул** (1987 оны 10-р сарын 8-нд төрсөн) нь Монголын шатарчин, ФИДЕ-гийн "Олон улсын эмэгтэй их мастер" цолыг Монгол улсаас анхлан хүртсэн (2003) тамирчин юм.

Б.Мөнгөнтуул 5 настайдаа шатар тоглож эхлсэн, 12 насандаа шатрын спортын мастер, 13 насандаа олон улсын мастер, 15 насандаа шатрын олон улсын их мастер цолуудыг тус тус хүртсэн шилдэг тамирчин. 

2000 оноос ОХУ-ын Москва хотод бэлтгэл сургуулилтаа хийж буй.
2009 оны 4 сарын байдлаар дэлхийд чансаагаараа 2440 оноотой 43-т бичигддэг.

Өсвөрийн шатарчдын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хошой мөнгөн медальтай (2001, 2005).

## Дэлхийн шатрын олимпиадад
*2000 онд анх Монголын шигшээ багт багтан, Дэлхийн шатрын олимпиадын 2-р ширээнд тоглож, 14 өргөөс 9 оноо авсан. Уг олимпиадад хожим дэлхийн аварга болсон ОХУ-ын шатарчин Александра Костенюкийг хожиж байв. Тэр олимпиадын үеэр "Олон улсын мастер" цол хүртсэн байна.
*2002 онд мөн 2-р ширээнд тоглосон. 13 өргөөс 8.5 оноо авч, "Олон улсын их мастер" цолны 1 балл авсан.
*2004 онд анх удаа 1-р ширээнд сууж, багаа тэргүүлэн тоглов. 10 өргөөс 7 оноо авчээ.
*2006 онд 1-р ширээнд тоглон, 6.5 оноо авсан байна.
*2008 онд 1-р ширээнд тоглон, 10 өргөөс 7 оноо авсан амжилтаар ширээндээ 7-р байрт орсон. 
*2025 онд Б.Мөнгөнтуул FIDE Grand Swiss тэмцээнд дөрөвдүгээр байр эзлэн энэ жилийн Гран-прид оролцох эрхээ авсан байдаг.

## Эшлэл
Ангилал:Монголын шатарчин
Ангилал:Монголын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Ливи

**Ливи** ( , **Бүгд Найрамдах Ливи Улс** الجمهورية الليبية) — Умард Африкт орших улс. Хойд талаараа Газар дундын тэнгистэй эрэг залгаж, зүүн талаараа Египет, зүүн урдуураа Судан, урд талаараа Чад, Нигер, баруун талаараа Алжир, Тунис гэх бүгд зургаан улстай газраар хиллэдэг.

1.8 сая хавтгай дөрвөлжин километр орчим газар нутгийн нь 90% нь цөл бөгөөд тус улс нь газар нутгийн хэмжээгээрээ Африкт 4-т, дэлхийд 17-д орно. Нийслэл Триполи хотдоо нийт 5.7 сая ард иргэдийн 1.7 сая нь төвлөрсөн байдаг. Тус орныг эртнээс нааш Триполитани, Феззан, Киренайка хэмээх орон нутагт хувааж иржээ. Ливи улс нь нэг хүнд ногдох ДНБ-ээр Африкт Экваторын Гвинейн дараа 2-т ордог. Энэ нь тус улсын газрын тосны баялаг нөөц ба цөөн хүн амтай нь холбоотой юм.

Ливийн төрийн далбаа нь цулгуй ногоон өнгөтэй байдаг онцлогтой.

## Эшлэл 
* Underground "Fossil Water" Running Out  Brian Handwerk, National Geographic, May 6, 2010. 
* Libya turns on the Great Man-Made River Marcia Merry, Printed in the Executive Intelligence Review, September 1991. 


Ангилал:Африкийн орон
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Араб хэлтний орон
Солонго

thumb|Давхар солонго.

thumb
**Солонго** - агаар их чийгтэй үед тохиолдох хараа зүй болон цаг уурын ухааны талаас тайлбарлагдах байгалийн үзэгдэл. Нарны цацраг агаар мандалд ихээр хуримтлагдсан  чийгт ойн хугарч солонгороод олон өнгө (гаднаас дотогшоо улаан, улбар шар, шар, ногоон, цэнхэр, хөх, нил ягаан) бүхий нум эсвэл цагираг хэлбэрээр харагддаг.

Газраас ажиглагчид нум хэлбэртэй харагдах бол өндөрлөг газраас (уул, нисэх онгоцоос) ажиглагчид цагираг хэлбэртэй харагдана. Нар газарт 43 градусаас дээш өнцгөөр тусч буй тохиолдолд газарт солонго татахгүй.

## Өнгөний дараалал
1672 онд анх Ньютон солонгын  өнгөний спектрийг улаан, шар, ногоон, цэнхэр, нил ягаан гэсэн 5 өнгөнд хуваасан ба дараа нь хөгжимд долоон үндсэн эгшиг байдагтай адилтган улбар шар болон хөх өнгийг нэмж долоон үндсэн өнгөтэй болгосон. Солонго нь гаднаас дотогш дараах үндсэн өнгүүдээр солонгордог (давхар солонгоны гадаад солонгонд эсрэгээр).

Үндсэн өнгүүдийг дээр дурдсан хэлцүүдийг цээжлэх аргаар амархан цээжилж болдог.

## Мөн үзэх 
* Солонгос

## Цахим холбоос 
Ангилал:Байгалийн үзэгдэл
Ангилал:Тэнгэрийн ажиглалт
Хагас дамжуулагч

**Хагас дамжуулагч эд анги** Хагас дамжуулагч төхөөрөмж нь хагас дамжуулагч материалын электрон шинж чанарт (ялангуяа цахиур, германий, галлийн арсенид, түүнчлэн органик хагас дамжуулагч) тулгуурладаг электрон бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Түүний дамжуулах чанар нь дамжуулагч ба тусгаарлагчийн хооронд байрладаг. Ихэнх хэрэглээнд хагас дамжуулагч төхөөрөмжүүд вакуум хоолойг сольсон. Тэд цахилгаан гүйдлийг вакуум дахь чөлөөт электронууд (ихэвчлэн термионы ялгаралтаар ялгардаг) эсвэл ионжуулсан хийгээр дамжуулан чөлөөт электрон ба ион хэлбэрээр бус хатуу төлөвт дамжуулдаг.

Хагас дамжуулагч төхөөрөмжүүдийг нэг салангид төхөөрөмж болон хоёр буюу түүнээс дээш тооны төхөөрөмжөөс бүрдэх нэгдсэн хэлхээний (IC) чип хэлбэрээр үйлдвэрлэдэг бөгөөд тэдгээр нь хэдэн зуугаас хэдэн тэрбум хүртэл үйлдвэрлэгдэж, нэг хагас дамжуулагч хавтан (мөн субстрат гэж нэрлэдэг) дээр хоорондоо холбогдсон байдаг. .

Хагас дамжуулагч материал нь допинг гэгддэг хольцыг зориудаар нэмснээр тэдний зан төлөвийг хялбархан өөрчилж чаддаг тул ашигтай байдаг. Хагас дамжуулагчийн дамжуулалтыг цахилгаан эсвэл соронзон орон нэвтрүүлэх, гэрэл, дулааны нөлөөлөл, эсвэл нэмэлт монокристалл цахиурын торны механик хэв гажилтаар удирдаж болно; Тиймээс хагас дамжуулагч нь маш сайн мэдрэгч хийж чаддаг. Хагас дамжуулагч дахь гүйдэл нь хөдөлгөөнт эсвэл "чөлөөт" электронууд ба электрон нүхнүүдийн улмаас үүсдэг бөгөөд үүнийг нийтээр цэнэг зөөгч гэж нэрлэдэг.
Андорра

**Андоррын Гүнт Улс** (, , ) — Өрнөд Европт Франц Испани хоёроор хүрээлүүлж Пиренейн ууланд оршдог улс. Нийслэл - Андорра ла Вехья. Франц Испани улстай холбоотой боловч Европын Холбоонд оршдоггүй.

Нутаг дэвсгэр - 468 км², хүн амын тоо 2010 байдлаар - 91 023. 
Андорра нь аялал жуулчлал өндөр хөгжсөн, татварын дарамт багатай чинээлэг улс болно. НҮБ-ын гишүүн орнуудын дотроос хүн амын дундаж наслалтаараа тэргүүлнэ. Андоррачууд дунджаар 82.17 насалдаг аж.. Тус улс нь Европ тивийн 6 дахь жижиг улс болно. Андорра хэмээх нэр нь Пиренейн нуруу хавьд мянга гаруй жилийн өмнөөс нутаглаж байсан гэгддэг, эртний Баскийн аймаг болох Андосиносчуудын нэрнээс гаралтай.

Андоррагийн төрийн тэргүүн нь Францын ерөнхийлөгч болон Испанийн Каталан мужийн Урхелийн хамба лам нар юм.

## Улс төр 
Андорра нь Францын ерөнхийлөгч ба Урхелийн хамба лам хос гүн болдог парламентын засаглалтай улс юм. Энэ онцлог шинж чанар нь Францын ерөнхийлөгчийг Андоррагийн ард түмнээр сонгогдоогүй ч Андорра улсын сонгогдсон гүн болгодог. Андорра нь ардчилсан парламентын засаглалтай, засгийн газрын тэргүүн нь ерөнхий сайд, олон намын тогтолцоотой.

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 

Ангилал:Далайд гарцгүй орон
Ангилал:Европын орон
Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Пиреней
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Ангилал:Парламентын засаглалтай вант улс
Монгол 1968 оны Өвлийн Олимпод

Монгол улс 1968 онд Францын Гренобль хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын X наадам буюу **Греноблийн олимпод** биатлон, гүйлтийн цана, тэшүүрийн төрлөөр нийт 8 тамирчин оролцуулсан.

## 30px Биатлон 
## 30px Гүйлтийн цана 
*Сономцэрэнгийн Нацагдорж уралдааны замд гараагүй.

## 30px Тэшүүр 
## Эшлэл
*Олимпын албан ёсны тайлангууд

Ангилал:1968 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн
өвлийн олимп 1968
Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Зоригийн Алтай

**Зоригийн Алтай** гэж  1958 онд Улаанбаатарт төрсөн монгол үндэстэн, сэтгүүлч. З. Алтай Зөвлөлт Холбоот Улсад сурч ирээд Монгол телевизэд ажиллаж байгаад МН-25 дугаар суваг телевизийг байгуулан захирлаар нь олон жил ажилласан бөгөөд 2008-2012 онд Монгол Улсын Их Хуралд бие даан нэр дэвшиж сонгогдон улс төрд зүтгэж байв.
 
## Төгссөн сургууль, мэргэжил 
*1976 онд Нийслэлийн 10 жилийн 33-р дунд сургууль
*1982 онд Москвагийн Улсын Их Сургууль сэтгүүлч мэргэжлээр тус тус төгссөн байна.

## Ажилласан байдал 
*1982-1984 онд Монгол телевизийн Мэдээллийн албанд редактор
*1984-1990 онд Монгол телевизийн Залуучууд спортын редакцид Хариуцлагатай ба ерөнхий редактор
*1990-1992 онд БНМАУ-ын АИХ-ын депутат
*1990-1991 онд Монгол Улсын Засгийн газрын Хэвлэлийн албаны дарга
*1990-1993 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Хэвлэлийн албанд хэвлэлийн туслах
*1991-1993 онд Радио телевизийн Улсын хорооны дарга
*1993-1996 онд *ЖААГ FM 107* радиогийн захирал
*1996-2008 онд МН-25 дугаар суваг телевизийн захирал
*2005 оноос Монголын телевизүүдийн холбооны Ерөнхийлөгч
*2008-2012 онд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
*2012-2016 онд Монгол Улсаас Шведын вант улсд суугаа Элчин сайд.

## Гэр бүл
Түүний өвөө нь зохиолч Хэний аймгийн Дэлгэрхаан сумын харьяат Мөрдэндэвийн Ядамсүрэн, нагац өвөө нь Завханы Алдархаан сумын харьяат Төрийн шагналт, ардын уран зохиолч Донровын Намдаг, аав нь гавъяат багш, уулын спортын зүтгэлтэн Раднаабазарын Зориг, ээж нь гавъяат эмч Намдагийн Дэнсмаа юм. Ханийг нь Г.Ганьдсүрэн гэдэг. Охин А.Энхзул нь аавийнхаа 25 дугаар суваг телевизийн ажлыг нь өвлөсөн.

## Шагнал
Зоригийн Алтай 2009 оны 12-р сарын 10-нд Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн цолоор шагнуулсан.

## Лавлах холбоос
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын сэтгүүлч
Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Москвагийн Улсын Их Сургуулийн төгсөгч‎
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Хятад хэл

**Хятад хэл** (хятадаар 汉语/漢語 *Hànyǔ*; 华语/華語 *Huáyǔ*; 中文 *Zhōngwén*) нь нэг талаас үзвэл нэгэн хэл, нөгөө талаас үзвэл харилцан адилгүй хувиар хоорондоо ойлголцдог хэдэн янз хэлийг багтаасан хэлний бүлэг юм.

Хэлний ангиллаар ямартаа ч Хятад-Төвөд хэлний язгуурын нэг салаа нь болно. Төрөлх хэлт хүмүүс үндсэндээ Хятадад (өнөөгийн БНХАУ, Тайвань) суурьшсан байдаг. Үндэстэн улсаа байгуулсан Хятадууд ялгагдах хэл яриагаа «аялга» гэж үздэг. Харин бусад хэл шинжээч, хятад судлаач нар "Хятад хэлний бүлэг" гээд хэд хэдэн «хэл» болгон ангилжээ.

Дээрх ялгаатай хэсгүүдийг нутаг орны байршлаар Умард (өөрөөр Мандарин гэнэ, 850 сая орчим хэлэлцэгчтэй), Ву (90 сая), Юэ (өөрөөр Кантон, 70 сая), Мин (50 сая), Шиан (36 сая) зэрэг 7-13 бүлэгт багцладаг.

Үүнээс Умард Хятад хэл/аялгануудын доторх Бээжин нутгийн аялгад тохируулсан Баримжаа хятад хэл (*Pu tong hua*/*普通话*) нь Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс (БНХАУ) болон Бүгд Найрамдах Хятад Улс хоёрт төрийн цор ганц, Сингапур улсад албан ёсны 4 хэлний нэг болж хуульчлагдан батлагджээ. Мөн НҮБ-ийн албан ёсны 6 хэлийн нэг болдог.

Бичгийн систем нь хятад үсэг буюу ханз (дүрс бичиг) бөгөөд муж, тойрогоосоо хамаарч уламжлалт эсвэл хялбаршуулсан ханз хэрэглэдэг. Галиг үсгийн хувьд латин цагаан толгойн дээр тулгуурласан Пинь-Инь хэрэглэнэ. Юүе хэлэнд мөн адил латин цагаан толгойнд тулгуурласан Жьюп-Пинь зэргийг ашигладаг. Эртний галиг үсэг болох жүинь нь толь бичгийн хэмжээнд хэрэглэдэг. 

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 

Ангилал:Хэлний бүлэг
Ангилал:Авиан хэл
Беларусь

**Беларусь** (Беларусь: *Беларусь*; Орос: *Беларусь*, *Белоруссия*), албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Беларусь Улс** нь Зүүн Европт орших далайд гарцгүй орон юм. Хойд болон зүүн талаараа Оросын Холбооны Улс, өмнө талаараа Украин, баруун талаараа Польш, баруун хойд талаараа Литва, Латви улсуудтай хиллэнэ. Нийслэл Минск хотоос гадна томоохон хотуудыг дурьдвал, Брест, Гродно, Гомель, Могилёв, Витебск. 

Тус улсын газар нутгийн 40 хувь нь ой модоор бүрэгдсэн байдаг бөгөөд хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэрийн салбарууд өндөр хөгжсөн улс.

## Түүх 
1237-1241 онд Монголчуудын довтолгооны үр дүнд Киев Русийн ихэнх ноёд нэг бол алга болж, эсвэл Алтан Ордын хараат болсон. Гэсэн хэдий ч Беларусийн нутаг дэвсгэр дээр Полоцкийн хаант улс зэрэг хэд хэдэн улс сүйрлээс мултарч үлдэж чадсан юм.

20-р зууныг хүртэл беларусь үндэстэн нь өөрсдийн үндэсний үзэл санааг төлөвшүүлэх боломжоор бага байсан бөгөөд энэ нь орчин үеийн Беларусь улсын нутаг дэвсгэр нь Полацкийн вант улс, Литвын Их Вант Улс, Польш-Литвын Нөхөрлөл зэрэг улсуудын мэдэлд хэдэн зууны турш байсантай холбоотой. 1918-19 онд богино настай Бүгд Найрамдах Беларусь Ард Улс бий болж, тун удалгүй Зөвлөлт Холбоот Улсын бүрэлдэхүүнд Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Белорус Улс нэртэйгээр нэгдэн оржээ.

Тус улсын одоогийн хил нь 1939 онд бүрэлдэн тогтсон бөгөөд тэр үед Польш-Зөвлөлтийн дайнаар нэг хэсэг газар нутгийг Польшоос салган авч, ЗСБНБелорус Улсад нэгтгэсэн аж. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Беларусийн нутаг дэвсгэр Нацист Германд эзлэгдэж, хүн амынхаа гуравны нэгийг, эдийн засгийн нөөцийнхөө хагасаас илүүг алджээ. 1990 оны 7-р сарын 27-нд Беларусийн ЗСБНХУ-ын Төрийн бүрэн эрхт байдлын тухай тунхаглал батлагдсан; 1991 оны 8-р сарын 25-нд Үндсэн хуулийн статустай болж, 9-р сарын 19-нд тус улс одоогийн албан ёсны нэрээ авсан. 1991 оны 12-р сарын 8-нд Беларусь, РСФСР, Украинтай хамтран ТУХН-ийг байгуулах тухай Беловежийн хэлэлцээрт гарын үсэг зуржээ. 

1994 оноос тус улсын Ерөнхийлөгчөөр Александр Лукашенко 30 гаруй жил ажиллаж байна. Оросын талыг баримталсан түүнийг барууныхан дарангуйлагч хэмээн шүүмжилдэг. 1996 оноос хойш Беларусь улс нь ОХУ-тай Орос Беларусийн Холбоо хэмээх нэгдмэл улс бий болгох хэлэлцээр хийж байсан. 

Беларусийн 9.85&nbsp;сая хүн амын ихэнх нь нийслэл Минск болон түүнийг тойрсон мужийн төвүүдэд төвлөрсөн байдаг. Хүн амын 80% гаруй нь Беларусь үндэстэн бөгөөд орос, польш, украины үндэстний цөөнхүүд оршин сууна. 1995 онд явагдсан бүх ард түмний санал асуулгын үр дүнд тус улс беларусь, орос гэсэн 2 албан ёсны хэлтэй болсон юм.

Мөнгөн тэмдэгт нь:- беларусь рубль. 

## Тэмдэглэл 
## Лавлах бичиг 

Ангилал:Далайд гарцгүй орон
Ангилал:Европын орон
Ангилал:Зүүн Европ
Ангилал:Зөвлөлт Холбоот Улсын дараах улс
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Тусгаар Улсуудын Хамтын Нөхөрлөлийн гишүүн орон
Беларусь хэл

**Беларусь хэл** (*беларуская мова*) нь Энэтхэг-Европын хэлний язгуур, Слав хэлний бүлэг, Өмнөд Слав хэлний дэд бүлэгт багтах хэл юм.

## Эшлэл 
## Гадны холбоос 
* Беларусь хэлний өөрөө сурах бичиг
* Калита И. В. Современная Беларусь: языки и национальная идентичность. Ústí nad Labem, ISBN 978-80-7414-324-3, 2010, 300 s. s. 112-190.

Ангилал:Дан ганц хэл


Ангилал:Оросын хэл
Ангилал:Эстонийн хэл
Ангилал:Латвийн хэл
Ангилал:Литвын хэл
Ангилал:Польшийн хэл
Ангилал:Славян хэлнүүд
Ангилал:Аюулд орсон хэл
Эстони

**Эстони** улс () улс нь Зүүн умард Европт оршдог Балтын гурван орны нэг юм. Албан ёсоор **Бүгд Найрамдах Эстони Улс** () гэнэ.  

Эстони улс нь Балтын тэнгисийн эх газар руу түрж орсон хэсэг болох Финийн булангаар хойд талаараа, Ригийн булангаар баруун урд талаараа, яг Балтын тэнгис нэрт усаар баруун талаараа далай тэнгист тулна. Өмнөд нутгаараа Латви (343 км зурвас), зүүн талаараа Орос (338.6 км) гэх хоёр улстай хуурай газраар хиллэдэг. Балтын тэнгисийн өрнө зүгт Швед, умар зүгт Финланд хоёр улс Эстонид илүү ойр байрладаг байна.

Эстони 45,227 км² (дэлхийд 132-р том) газар нутагтай, 2025 оны 1-р сарын байдлаар 1 369 995 сая хүн амтай (дэлхийд 158-р олон) байсан юм. Эстоничуудын Эстони хэл улсын цор ганц албан ёсны хэл болно. Эстони орон хэдий газар нутгийн байршлаар Балтын гэх боловч Эстони хэл нь Балт төрлийн хэл биш харин Урал язгуурын Фин төрлийн хэл болохын хувьд Эстоничууд Финчүүдтэй илүү ойр хамаатай ард түмэн юм.  

2021 оны 1-р сарын 1-ний байдлаар тус улсын хүн ам -**1 329 460** хүрсэн байна. 

Эстони улсын нутаг дэвсгэр эхлээд 15 нэгжид хуваагддаг. Эстониор *"maakond"* (; ) гэх энэ нэгж дунджаар 4,742 км² нутаг, 90 мянган хүнийг харьяалдгаас үзвэл монголоор «хошуу» гэж нэрлэж болохуйц юм. Эсвэл нарийн тооцохгүйгээр «муж» гэж ойлгож болно. Эстоний нийслэл Таллин (2020 онд 426,538 мянган оршин суугчтай) хотоос гадна Тарту (103,284), Нарва-57 мянган хүнтэй хотууд байдаг.

Сүүлийн хэдэн жилд Эстони улс олон улсын амьдралын чанарын судалгаагаар тогтмол дээгүүр байр эзэлж байна. Ийнхүү тус улс интернэт дэх үг хэлэх эрх чөлөөгөөрөө 1-р байр эзэлж, эдийн засгийн эрх чөлөөний үзүүлэлтээр Европт 6-р байр эзэлж, хэвлэлийн эрх чөлөөний зэрэглэлд 11-р байранд орж, амьдралын чанараараа дэлхийд 25-р байранд ороод байгаагийн сацуу Эстони нь макро эдийн засгийн тогтвортой байдлын үзүүлэлтээр тэргүүлэгч орон гэсэн үзүүлэлттэй байна. 

## Боловсрол 
Боловсролын салбарын тэргүүлэгч PISA-ийн судалгааны дагуу Эстоны дунд сургуулийн хүүхдүүд Европт нэгдүгээрт, дэлхийд тавдугаарт жагсдаг. Сүүлийн хэдэн жилийн хугацаанд Эстони сургуулийн боловсролын салбарт удаан жил тэргүүлдэг байсан Финляндыг хүртэл гүйцээд байна. Мөн тус улсад бичиг үсэг тайлагдалт нь зуун хувь байдаг.

* Тарту-гийн Их сургууль *(Tartu Ülikool)*
* Таллины Их сургууль  *(Tallinna Ülikool)*
* Таллины Техникийн Их сургууль *(Tallinna Tehnikaülikool)*

* Эстоний урлагийн академи *(Eesti Kunstiakadeemia)*
* Эстоний театр хөгжмийн академи*(Eesti Muusika- ja Teatriakadeemia)*
* Эстоний Байгалийн ухааны Их сургууль *(Eesti Maaülikool)*
* Эстоний Далайн академи *(Eesti Mereakadeemia)*
* Эстоний батлан хамгаалахын коллеж  *(KVÜÕA Kõrgem Sõjakool)*
* Дотоод аюулгүй байдлын Академи *(Sisekaitseakadeemia)*
* Тарту-гийн нисэхийн коллеж *(Tartu Lennukolledž)*

## Тэмдэглэл 
## Цахим холбоос 
* *Eesti Instituut – Эстонийн соёлын хүрээлэн*

## Эшлэл 

Ангилал:Европын орон
Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн
Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Петровын хамгаалалт

**Петровын хамгаалалт** () нь шатрын гараануудын нэг юм. 1．e4　e5　2．Nf3　Nf6 гэж нүүсний дараа бий болох байрлал нь Петровын хамгаалалтын үндсэн байрлал болно. Оросын шатарчин Александр Петровын нэрээр нэрлэгдсэн.

## Сонгодог хувилбар 
3．Nxe5　d6　4．Nf3　Nxe4　5．d4　d5　6．Bd3　Be7　7．0-0　Nc6　8．Re1　Bg4　9．c4　Nf6　10．cd　Nxd5　11．Nc3　0-0　12．Be4　Be6。

Дээрх нь Петровын хамгаалалтад хамгийн их хэрэглэгддэг нүүдэл болно.

3．…Nxe4 гэж нүүвэл 4．Qe2　Qe7　5．Qxe4　d6　6．d4　f6　7．Nc3　de　8. Nd5　Qd6　9. Bf4　Nd7　10. 0-0-0 гээд цагаан тал ялна. 4．…Nf6 гэвэл 5．Nc6+ гэж нүүгээд хар тал бэрсээ алдана.

4．Nc4 гэж нүүж болох ч энэ үед 4．…Nxe4　5．Nc3　Nxc3　6．bc　g6 гэж нүүгээд хар тал давуу байрлал олж авна.

5．Qe2　Qe7　6．d3　Nf6　7．Bg5　Qxe2+　8．Bxe2　Be7　9．Nc3　h6　10．Bh4　Bd7 гэж нүүх хувилбар байж болно. Үүний явцад 7．…Bg4 гэвэл 8．Nc3　Nbd7　9．0-0-0　0-0-0　10．Qd2 гээд цагаан талд ашигтай. Энэхүү хувилбарт хар талын 7 дахь нүүдэл нь мөн Bb6 эсвэл Nbd7 гэсэн хувилбар байдаг.

5．c4 гэвэл 5．…Be7　6．Nc3　Bf5 гээд хар тал бод алдана.

6．…Bd6　7．0-0　0-0　8．c4　c6 гэж нүүх хувилбар байж болно.

7．…0-0 гэвэл 8．Re1　Nf6　9．Ne5 гээд цагаан талд ашигтай.

9．c3 гэвэл 9．…f5　10．Qb3　0-0!　11．Qxb7　Rf6　12．Qb3　Rb8　13．Qc2　Rg6 гээд хар талд ашигтай. Мөн энэ хувилбарын явцад 10．Nbd2 гэж нүүсэн ч 10．…0-0　11．Qb3　Kh8　12．Nf1　Bxf3　13．gf　Nxf2　14．Kxf2　Bh4+　15．Ng3　f4 гээд хар талын давшилт үргэлжилнэ.

9．…Nxd4 гэвэл 10．Bxe4　de　11．Qxd4 гээд цагаан тал ялна.

9．…f5 гэвэл 10．cd　Qxd5　11．Nc3 гээд цагаан тал ялна.

9．…Bxf3 гэвэл 10．Qxf3　Nxd4　11．Qe3　Nf5　12．Qf4　Nfd6　13．cd гээд цагаан тал нүүхэд хялбар болж ирнэ.

10．…Qxd5 гэвэл 11．Nc3　Qh5　12．Bb5! гээд цагаан тал ялна.　

## Стейницийн хувилбар 
3．d4　ed　4．e5　Ne4　5．Qxd4　d5　6．ed　Nxd6　7．Nc3　Nc6　8. Qf4　g6　9. Bd2　Bg7。

3．…Nxe4　4．Bd3　d5　5．Nxe5　Bd6　6．0-0　0-0　7．c4　c6　8. Qc2 гэж нүүгээд цагаан тал бага зэрэг давуу талтай болно.

3．…d5 гэж нүүх хувилбар байж болно.

5．Qe2 гэвэл 5．…Nc5　6．Nxd4　Nc6　7．Be3　Nxd4　8. Bxd4　Qh4 гэж нүүгээд хар тал хангалттай байрлал эзэлж чадна.

5．Bb5 гэвэл 5．…Nc6 гэж нүүгээд Луй Лопесын хувилбар уруу шилжинэ.

## Бусад хувилбарууд 
Nxe5、d4 гэдгээс гадна цагаан тал 3 дахь нүүдэлдээ Bc4 гэж нүүж болдог. Мөн 3．Nc3 гэж нүүвэл "Дөрвөн морины тулаан" буюу "Гурван морины тулаан" болон өрөг үргэлжилнэ.

## Дэлгэрүүлж үзэх
*
* ICC видео, Найдич-Крамник (Дортмунд 2008)
* ICC видео, Карякин-Яковенко (Аэросвит 2008)
* ICC видео, Ананд-Крамник (Корус 2008)
* ICC видео, Иванчук-Крамник (Талийн нэрэмжит тэмцээн 2007)
* ICC видео, Ананд-Крамник (Мехико 2007)

## Ном зүй
* 

## Гадаад холбоос
*Петровын хамгаалалт (C42) - 365Chess.com ECO Games

Ангилал:Шатрын гараанууд
Мавритани

**Мавритани** (, *Mūrītāniyā*), албан ёсоор **Исламын Бүгд Найрамдах Мавритани Улс** нь Өрнөд Африкт орших улс юм. Баруун талаараа Атлантын далайгаар хүрээлэгдэж, баруун хойд талаараа Баруун Сахартай, зүүн хойд талаараа Алжир, зүүн, зүүн өмнөд талаараа Мали, баруун өмнөд талаараа Сенегалтай хил залгана. 

Энэхүү 1,030,700 км² нутаг дэвсгэртэй дэлхий 29-р том оронд 3 сая 69 мянган хүн амьдардаг. Хүн амын олонх нь Мавричууд, зонхилох шашин шүтлэг нь Ислам (Лал). Тус улсын нэр эртний берберийн Мавретан улсаас гаралтай. Нийслэл бөгөөд хамгийн том хот болох Нуакшот хот Атлантын далайн эрэгт байрладаг.

2008 оны 8 сарын 6-нд тус улсын иргэний засгийн газар генерал Мохамед Улд Абдель Азизийн удирдсан цэргийнхний *төрийн эргэлтээр* эрх мэдлээ алдсан. Ирэх 6-р сард болох ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөхийн тулд генерал Мохамед Улд Абдель Азиз цэргийн албан тушаалаа өгөөд байгаа.

## Эшлэл 

Ангилал:Африкийн орон
Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон
Ангилал:Исламын Бүгд Найрамдах Улс
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Араб хэлтний орон
Форрест Гамп

**Форрест Гамп** (англи. *Forrest Gump*) нь 1986 онд Винстон Грүүмийн зохиосон ижил нэртэй туужаас сэдэвлэн Эрик Рот кино зохиолыг бичиж найруулагч Роберт Земекисийн бүтээж 1994 онд дэлгэцэнд гарсан инээдмийн драмын кино юм. Тус кино нь маш их амжилт олсон бөгөөд дэлхий даяар 677 сая гаруй америк долларын орлого олж, тухайн жилийн Хойд Америкийн хамгийн их орлого олсон киногоор шалгарч байв. Мөн Оскарын шагналын 13 төрөлд нэр дэвшиж, шилдэг кино, шилдэг визуал эффект, шилдэг найруулагч (Роберт Земекис), шилдэг эрэгтэй жүжигчин (Том Хэнкс) зэрэг 6 төрөлд Оскарын шагнал хүртжээ.

Америкийн Киноны Нийгэмлэг сүүлийн 100 жилийн шилдэг 100 киноны 71-д Форрест Гамп киног жагсаасан. Мөн киноны гол дүрийн хэлдэг "Mama always said life was like a box of chocolates. You never know what you're gonna get." (Ээж маань амьдрал яг л шоколадны хайрцаг шиг гэж үргэлж хэлдэг байсан. Чи түүнийг задлахаасаа өмнө дотор нь юу байгааг мэдэхгүй шүү дээ) хэмээх үгийг мөн тус нийгэмлэг сүүлийн 100 жилийн шилдэг 100 киноны эшлэлүүдийн 40-д оруулжээ.

Киноны гол зураг авалтыг 1993 оны 8-р сараас 12-р сар хүртэл голчлон Жоржиа, Хойд Каролина, Өмнөд Каролина мужуудад авсан байна. Хэнксийг тухайн үед нь буюу цаг үеийн орон зайд оруулж зураг авахад олон тооны видео эффектүүдийг ашигласан. Киноны дуунд кинонд дүрслэгдсэн янз бүрийн үеийг тусгасан ая дуунууд багтсан.

## Дүрүүдэд 
* Том Хэнкс - Форрест Гамп
* Робин Врайт Пенн - Женни Карран Гамп
* Гэри Синиз - Дэн Тэйлор
* Майкелти Уильямсон - Бенжамин Бафорд "Бубба" Блү
* Сэлли Филд - Хатагтай Гамп
* Майкл Коннер Хамприс - Форрест Гампын бага нас
* Ханна Р.Холл - Женни Карраны бага нас
* Сэм Андерсон - Ханкок захирал
* Марго Мурер - Луйс
* Питер Добсон - Элвис Пресли
* Сиобан Фаллон Хоган - Дороти Харрис (автобусны жолооч)
* Сонни Шройер - Дасгалжуулагч Пол "Беар" Брайант
* Ричард Д'Алессандро - Абби Хоффман
* Жеффри Блэйк - Вэсли
* Халей Жоэл Осмент - Бага Форрест Гамп
* Дик Каветт өөрийнхөө дүрд
* Конор Кеннелли - Хар Ирвэс #1
* Гранд Л.Буш - Хар Ирвэс #2
* Тедди Лэйн Жуниор - Хар Ирвэс #3

## Эшлэл 
Ангилал:1994 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Бие даан бүтээгдсэн кино
Ангилал:Вьетнамын дайны кино
Ангилал:Инээдмийн кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Уран зохиолоос дэлгэцийн кино
Аналитик геометр

thumb|Тэгш өнцөгт координатын систем

**Аналитик геометр** () нь геометрийг алгебрын зарчмуудыг ашиглан судалдаг салбар бөгөөд орчин үед алгебрлиг геометр болон хөгжиж байна. Ихэвчлэн тэгш өнцөгт координатын систем ашиглан, геометрийн дүрсүүдийн хоорондох тоон хамаарлыг алгебрын аргаар илэрхийлэн судалдаг.


Ангилал:Математикийн салбар
Гүдгэр олонлог

right|thumb|Гүдгэр олонлог
right|thumb|Гүдгэр биш олонлог
Евклидийн огторгуйд өгөгдсөн олонлогийн дурын 2 цэгийг холбосон хэрчмийн бүх цэг тухайн олонлогт харьяалагдаж байвал уг олонлогийг **гүдгэр олонлог** гэж нэрлэнэ.

## Евклидийн геометр дахь тодорхойлолт 
*C* нь бодит буюу комплекс вектор огторгуйд өгөгдсөн олонлог байг. Хэрэв *C*-ийн дурын *x*, *y* элементүүд болон [0,1] интервал дахь дурын *t* тооны хувьд 

:(1 &minus; *t*   ) *x* + *t y*

цэг нь мөн *C*-д харьяалагдаж байвал *C*-г **гүдгэр** гэнэ. Өөрөөр хэлбэл, *x* ба *y*-г холбосон хэрчмийн бүх цэг *C* дотор байна. Энэ нь бодит, эсвэл комплекс топологи вектор огторгуй дахь гүдгэр олонлогууд нь холбоост олонлог болохыг илтгэж байна.

Ангилал:Геометр
Ангилал:Математик анализ
Ордос хот

**Ордос** (Монгол бичиг: 15px *Ордос*, Хятад ханз: 鄂尔多斯) нь Өвөр Монголын баруун өмнөд хэсэгт орших, аймгийн зэрэглэлтэй хот юм. 2001 оны 2 сарын 26-нд Их Зуу аймгийн суурин дээр байгуулагдсан.

86,752 км² газар нутаг нь Ордосын цөлийн ихэнх хэсгийг эзлэн оршино. Зүүн талаараа ӨМӨЗО-ны Хөх хот, зүүн хойд талаараа Бугат, хойд талаараа Баяннуур, баруун хойд талаараа Алшаа, баруун талаараа Ухай, мөн баруун өмнө талаараа Нинься муж, өмнө талаараа Шэньси болон Шаньси мужуудтай хиллэнэ. 2004 оны эцсийн байдлаар 1.36 сая хүн амтай.

## Газарзүй 
Ордосын газар нутгийн зүүн хэсгээр дов толгодтой, баруун болон төв хэсгээр тэгш өндөрлөг, өмнөд болон хойд хэсгээр элсэрхэг цөл, өмнөд хэсгээр Шар мөрний хөндий оршино. Хамгийн өндөр цэг нь далайн түвшнээс дээш 2,149 метр өргөгдсөн бол хамгийн нам цэг нь д.т.дээш 850 метр юм. Жилийн хур тунадасны дундаж хэмжээ нутгийн зүүн хэсгээр 300-400 мм, баруун хэсгээр 190-350 мм болно.

## Засаг захиргааны нэгжүүд 
Ордос хот нь 2 дүүрэг, 7 хошуунд хуваагдана:

## Ард түмэн
2000 оны хүн амын тооллогын дүнгээр:

## Тэмдэглэл 
## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Өвөр Монголын суурин
Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот
Ангилал:Саятан хот