open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саксон

**Саксоны Чөлөөт Муж** (*дээд сорбиш хэлээр:* **Свободны штат Сакска**) нь ХБНГУ-ын зүүн хэсэгт орших 16 муж улсын нэг нь юм.

## Нэмж унших ном зохиол
* Karlheinz Blaschke: *Bevölkerungsgeschichte von Sachsen bis zur Industriellen Revolution.* Böhlau Verlag, Weimar 1967.
* Karlheinz Blaschke: *Geschichte Sachsens im Mittelalter.* Verlag C. H. Beck, München 1990, ISBN 3-406-31722-7.
* Reiner Groß: *Geschichte Sachsens.* Edition Leipzig, 4. Auflage, Leipzig 2007.
* Wolfgang Ismayr, Klemens H. Schrenk: *Freistaat Sachsen*, in: Uwe Andersen, Wichard Woyke, *Handwörterbuch des politischen Systems der Bundesrepublik Deutschland*, 6.&nbsp;Auflage, VS-Verlag, Wiesbaden 2009, S. 394–399, ISBN 3-531-15727-2.
* Rainer Karlsch, Michael Schäfer: *Wirtschaftsgeschichte Sachsens im Industriezeitalter.* Edition Leipzig, Dresden/Leipzig 2006.

## Цахим холбоос
* sachsen.de – Чөлөөт Улс Саксоны цахим хуудас
* Мэдээ, мэдээлэл (Муж улсын статистикийн байгууллага)

## Эшлэл
Ангилал:Германы муж улс
Концепт урлаг

**Концепт урлаг** (*Concept art*) нь санаагаа зургаар илэрхийлэн туршилтын загварууд гаргаж нэг бүрчлэн хөгжүүлэн зурж эцсийн байдлаар гаргахыг хэлнэ. Харааны илрэлээр санаа, загвар, хэв маягийг тусган харуулдаг буюу кино, комик ном, компьютер тоглоомуудад ашиглагддаг юм. 

Ангилал:График дизайн
Ангилал:Зураг зүй
Фабиан Шер

**Фабиан Лукас Шер** (; 1991 оны арванхоёрдугаар сарын 20, Виль) — Швейцарын хөлбөмбөгчин, Германы «Хоффенхайм» болон Швейцарын шигшээн хамгаалагч.

«Хоффенхайм» 2015 оны зургадугаар сарын 4-нд Шертэй гэрээлсэнээ мэдэгдэв.

## Амжилт 
; Базель
* Швейцарийн аварга (3): 2013, 2014, 2015

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - «Базеля» 

Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Виль багийн тоглогч
Ангилал:Базель багийн тоглогч
Ангилал:Хоффенхайм багийн тоглогч
Ангилал:Швейцарчууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Свен Шипплок

**Свен Шипплок** (; 1988 оны арваннэгдүгээр сарын 8, Ройтлинген) — Германы хөлбөмбөгчин, «Хамбургийн» довтлогч.

Шипплок 2014 оны наймдугаар сарын 17-нд Германы цомд «Паломагийн» эсрэг 5 гоолдсон байдаг. 2015 оны долдугаар сарын 24-нд «Хамбург» Шипплокийг элсүүлсэнээ мэдэгдсэн ба 3 жилийн гэрээг 1.75 сая фунтээр байгуулжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Ройтлинген багийн тоглогч
Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч
Ангилал:Хоффенхайм багийн тоглогч
Ангилал:Хамбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Давид Абрахам

**Давид Анхель Абрахам** (; 1986|долдугаар сарын 16]], Чабас) — Аргентины хөлбөмбөгчин, Франкфуртын «Айнтрахтад» хамгаалагчаар тоглодог.

## Амжилт 
**Багийн**

 **«Базель»**
* Швейцарийн аварга (3): 2009/10, 2010/11, 2011/12
* Швейцарийн цомын эзэн (2): 2009/10, 2011/12

**Шигшээ**

 **Аргентин (20-)**
* Өсвөрийн дэлхийн аварга: 2005

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Профайл - *futbolxxi.com*

Ангилал:Аргентины хөлбөмбөгчин
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Индепендьенте багийн тоглогч
Ангилал:Химнастик Таррагона багийн тоглогч
Ангилал:Базель багийн тоглогч
Ангилал:Хетафе багийн тоглогч
Ангилал:Хоффенхайм багийн тоглогч
Ангилал:Аргентинчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
IV Иван

"Догшин" хэмээх **IV Иван Васильевич** (1530 оны 8-р сарын 25-нд Москва орчмын Коломенское тосгонд төрсөн -1584 оны 3-р сарын 28-нд Москвад нас барсан) - 1533 оноос Москвагийн болон бүх Оросын их Ван, албан ёсоор залсан Оросын анхны Царь буюу Хаан төр баригч юм.  

## Намтар 
Түүнийг гурван ойтой байхад нь эцэг Москвагийн их Ван III Василий нас баржээ. Гэтэл тун удалгүй 1538 оны 4-р сард литв гаралтай 30 настай эх Елена Глинская мөн нас барсан байна. Балчир хүү Иваны эргэн тойронд өрнөсөн хаан ширээний төлөөх тэмцэл, урвалт шарвалт, хуйвалдаан, аллага таллага түүнийг хардамтгай, зуумтгай, харгис нэгэн болгосон ч байж болох юм гэж судлаачид үздэг. 1545 онд Иван 15 нас хүрч бүрэн эрхтэй улсаа удирдах болжээ. 

Түүний эрх барьж байх 50 гаруй жилийн хугацаанд цэргийн алба, шүүх эрх мэдэл, төрийн захиргааны шинэчлэлийг хийсэн бөгөөд орон нутгийн түвшинд өөрөө удирдах ёсны зарим элементүүдийг нэвтрүүлсэн байна. 

Догшин Иваны үед өнөөгийн Оросын газар нутаг бүрэлдэх эхлэл байсан гэж үзэж болно. Тэрээр Казаний ханлиг, Астраханий ханлиг, Сибирийн ханлиг зэргийг байлдан дагуулж, 1557 онд шведүүдийг бут цохиж, Балтийн тэнгисийг хүртэл улсынхаа хаяаг тэлжээ. Гэвч түүний хаанчлал туйлын таагүй үйл явдлаар төгсгөл болсон юм.


Ангилал:Оросын царь
Ангилал:Ливонийн дайн
Ангилал:Рюриковичууд
Ангилал:16-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1530 онд төрсөн
Ангилал:1584 онд өнгөрсөн
Тейлор Момсен

**Тейлор Мишээл Момсен** (; 1993 оны долоодугаар сарын 26-нд Миссури мужийн Сент-Луис хотод төрсөн) — америкийн жүжигчин, рок хөгжмийн эмэгтэй дуучин, загвар, «Pretty Reckless» хамтлагийн гоцлол дуучин юм.

## Намтар 
Тейлор Момсен 1993 оны долоодугаар сарын 26-нд Америкийн Нэгдсэн Улсын Миссури мужийн Сент-Луис хотод Майкл Момсен, Коллет Момсен хоёрын хэсгээр оросын гаралтай гэр бүлд төрсөн. Слоун нэртэй дүү охинтой.

Эх эцэг хоёр нь түүнийг 2 настай байхад «Форд» моделийн агентлагтай гэрээ байгуулсны тул Момсен гурван насандаа «Shake N' Bake»-рекламанд гол дүрд тоглоод жүжигчний хөдөлмөрөө эхэлсэн. Анхны чухал ажил нь «Yхлийн иш үзүүлэгч» киноны дүр болсон юм. 2000 онд Жим Керритэй «Гринч зул сарыг хулгайлсан нь» кинод тоглосон. 2002 онд «Гензель Гретель хоёр», «Тагнуулч хүүхдүүд 2», «Бид цэргүүд байсан» зэрэг кинонууд тоглосон юм. 2008 онд 14 жил наслаад Мадонна, түүний охин Лурдес хоёрын хувцасны брэнд «Material Girl»-ийн нүүр болсон. 2008 оноос хойш Тейлор Момсен жүжигчийн мэргэжлээ түр зогсоод хөгжмийн карьер хийж эхэлжээ. 2009 онд түүний «Pretty Reckless» гэдэг альтернатив рок хамтлаг «Интерскоуп Рекордс» cтудитай гэрээ байгуулсан. 2009 оны хаврын үед болсон энэ хамтлагийн «Light Me Up» гэдэг анхны аялан тоглолт «Veronicas» хамтлагтай оролцсон.. Энэ үеийн дараа Момсен гитар тоглогч Бен Филлипстэй ажиллаж эхлэн, хуучин гишүүдийг хамтлагаас гаргаад, одоо түүнтэй дүү зохиодог, бас ритм гитар тоглодог «Pretty Reckless»-ийн голцол дуучин байна.

«Pretty Reckless»-ийн анхны цомог «Light Me Up» 2010 оны 8 сарын 30-д Их Британид гаргасан. Анхны сингл «Make Me Wanna Die» тус оны 5 сарын 30-д гаргасан, хоёрдугаар «Miss Nothing» 8 сарын 23-т нээлтээ хийжээ. 2011 оны намарт «Эванэссэнс» хамтлагтай тоглосон.. 2012 онд «Pretty Reckless» Умарт Америкт «Medicine» гэдэг аялан тоглолт хийж, эцэст нь Мерилин Мэнсонтой түүний «Хэй, харгис ертөнц…» гэдэг дэлхийн тойрон аялалт оролцсон. 

Момсен «Нирванa», «Led Zeppelin», «The Beatles», «The Who», «Pink Floyd», «AC/DC» зэрэг хамтлагууд бас «Garbage» хамтлагийн дуучин Ширли Мэнсонийг өөрийн хамгийн дуртай хөгжим гэж нэрлэдэг.

### Студийн цомгууд
* *Light Me Up* (2010)
* *Going to Hell* (2014)

### Мини цомгууд 
* *The Pretty Reckless (EP)* (2010)
* *Hit Me Like a Man* (2012)

### Сингл дуу 
* «Make Me Wanna Die» (2010)
* «Miss Nothing» (2010)
* «Just Tonight» (2010)
* «You» (2012)
* «Kill Me» (2012)
* «Going to Hell» (2013)
* «Heaven Knows» (2013)
* «Messed Up World» (2014)
* «House on a Hill» (2014)

## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* Тейлор Момсен IMG Models сайтад
* 

Ангилал:1993 онд төрсөн
Ангилал:Америкийн дуучин
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Хайнц Линднер

**Хайнц Линднер** (; 1990 оны долдугаар сарын 17, Линц) — Австрийн хөлбөмбөгчин, Германы «Айнтрахт Франкфурт» болон Австрийн шигшээн хаалгач.

## Амжилт 
* Австрийн аварга: 2012/13

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* Профайл - «Аустриа» 

Ангилал:Австрийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Аустриа Вена багийн тоглогч
Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч
Ангилал:Австричууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Борис Годунов

**Борис Годунов** (; 1552 онд төрсөн; 1605 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд Москвад нас барсан) нь нь 1584 оноос 1598 оны хооронд сэтгэл мэдрэлийн өвчтэй болсон Фёдор I хааны оронд төр барьж байгаад 1598 оноос 1605 он хүртэл Оросын царь ба их ван байжээ.

## Намтар 
Земский собор буюу Москвагийн улсын хурлаар Борис Годуновыг 1598 оны хоёрдугаар сарын 17-ны өдөр хаанаар сонгож, 9-р сарын 3-нд титэм зүүлгэжээ. 1584 онд Фёдор Иоаннович хаан өөрийг нь эсэргүүцэн боссон Догшин Иваны бага хүү Дмитрийг дарахад Борис Годунов гол үүрэг гүйцэтгэснээр түүний нөлөө их болжээ.
 
Албан ёсны хаан биш боловч Годунов 1597 оноос төрийн хэргийг мэдэж байсан гэж бичигддэг. Ингээд Догшин Иваны удмынхан хаанчлахаа больж шинээр хаан ширээнд заларсан Борис Годунов нь урьдах хааны хүргэн бояр хүн байв. Өгсөх замд нь саад болоод байсан тул хааны удам залгах ганц хүү Дмитрийг нь алсан ч гэж түүнийг буруутгаж бичиж байдаг.
 
Эзэн хаан Фёдор Иоаннович нас барахад түүний хаан болох зам шулууджээ.
 
Түүнийг Орос оронг европтой ойртуулах ажлыг эхлүүлсэн хаан гэж Оросууд үнэлдэг. Төрийн албандаа гадныханыг ихээр урьж ажилуулах болжээ. Орос оронд дараалан гурван жил өлсгөлөн болоход хэдийгээр хаантан сангаасаа хөрөнгө хаян маш их арга хэмжээ авч байсан боловч өлссөндөө нэг нэгнээ барьж идэхдээ хүрсэн ард олны дунд хууль бусаар засгийн эрхийг булаасан хааныг бурхан гэсгээж байна гэсэн цуурхал тархсанаас түүний эсрэг бослого хөдөлгөөн ч гарч эхэлжээ. Босогчид өргөжин тэлсээр нэгдсэн зохион байгуулалтанд орж Моква уруу довтолсон боловч 1603 оны 9-р сард Москвагийн дэргэд болсон тулаанд хааны цэрэгт ялагдсан байна.
 
Ханхүү Димитрий амьд гэсэн цуурхал газар авсаар хуурамч Дмитрийгээр толгойлуулсан босогчид Польшууд, казакуудаар дэмжүүлэн 1604 оны 10-р сарын 16-нд Москва уруу хөдлөв. Тэднийг 1605 оны нэгдүгээр сард хааны цэрэг мөн л бут цохилоо.
 
Эрүүл мэнд нь ч муудсаар 1605 онд нас баржээ. Түүнийг хорлогдож үхсэн гэсэн яриа байдаг ч бие муутай байсан.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Оросын царь
Ангилал:Оросын регэнт
Ангилал:16-р зууны ноёрхогч
Ангилал:17-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1552 онд төрсөн
Ангилал:1605 онд өнгөрсөн
Сүхийн Дамбий

Завхан аймаг Идэр сумын харъяат.
Монгол нүүдлийн соёл иргэншлийн академын “номч мэргэн” академич,соёлын гавьяат зүтгэлтэн,Монголын зурхай сүнс судлалын хүндэт доктор.
Монгол уламжлал-амьдрах ухаан арга билэг зан заншил судлаач, соён гэгээрүүлэгч Баавгай овогт Сүхийн Дамбий.

Ангилал:Идэрийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Монголч эрдэмтэн
Тюринг

**Тюрингийн Чөлөөт Муж** (*герм.* *Freistaat Thüringen*) нь ХБНГУ-ыг бүрдүүлдэг нэгэн муж улс нь юм. Нийт 2,2 сая хүн ам болон 16.000 хавтгай дөрвөлжин км² газар нутагтайгаараа энэ муж улс нь Германдаа жижиг муж улсуудын тоонд ордог. Газар нутгийн хувьд Герман улсын нутгийн гүнд орших учир далайд гарцгүй бөгөөд гадаад улстай шууд хиллэдэггүй муж улс юм. Хөрш муж улсууд гэвэл зүүн болон зүүн өмнө талдаа Чөлөөт улс Саксон, хойд болон зүүн хойд талд нь Саксон-Анхальт, баруун хойд талд нь Доод Саксон, баруун талд нь Хессен, өмнө зүгтээ Чөлөөт улс Баваритай хиллэдэг.

## Нэмж унших ном зохиол
* Steffen Raßloff: *Thüringen. Ein historischer Überblick*. Erfurt 2004. (2. Auflage 2011) (PDF; 1,2&nbsp;MB)
* Jürgen John: *Quellen zur Geschichte Thüringens*. Landeszentrale für politische Bildung, Erfurt 1997, ISBN 3-931426-14-9.
* Bernhard Post, Volker Wahl (Hrsg.): *Thüringen-Handbuch. Territorium, Verfassung, Parlament, Regierung und Verwaltung in Thüringen 1920 bis 1995*. Weimar 1999, ISBN 3-7400-0962-4.

## Цахим холбоос 
* Чөлөөт улс Тюрингийн цахим хуудас
* Tюринг муж улсын үндсэн хууль
* Tюринг муж улсын хотууд

## Эшлэл 
Ангилал:Германы муж улс
Умард Райн-Вестфали

**Умард Райн-Вестфали** (*герм.* *Nordrhein-Westfalen*) нь ХБНГУ-ын баруун зүгт орших нэгэн муж улс нь юм. Mуж улсын нийслэл нь Дюссельдорф хот бөгөөд муждаа хамгийн их хүн амтай хотод Кёльн ордог.

## Нэмж унших ном зохиол
* NRW-Lexikon. Politik, Gesellschaft, Wirtschaft, Recht, Kultur Landeszentrale für politische Bildung Leske + Budrich, Leverkusen 2000, 2. Auflage ISBN=3-8100-2336-1

## Ишлэл
Ангилал:Германы муж улс
Пагамын Нармандах

Доктор Профессор Пагамын Нармандах нь Монголын тэргүүний Палеонтологич, Геологич, Эртний яст мэлхий судлаач юм.

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монголын палеонтологич‎
Ангилал:Монголын геологич‎
Яо Чишөн

**Яо Чишөн** (姚启圣; 1624–1683) — манж Чин улсын Энх амгалан хааны үед Фужянь мужийн захирагч байв.

## Намтар 
Яо Чишөн хятадын Мин улсын Жөжян мужийн Шаошинд төрсөн. 20 насандаа хүүхэн хулгайлсан хоёр цэргийг алсан ба 1663 онд нутгийн удирдах байгууллагад ажиллах шалгалтанд нэгдүгээр байр эзэлж Гуандун мужийн Шяншань хошууны захирагч болов. 

Манжийн төрд тэрслэгч Жөн Жинзунтай тулалдсан Кан ванд 1674 онд хэдэн зуун цэргээр туслаж байсан. Удалгүй Энх амгалан хаанд итгэгдэж, 1678 оноос Фужянь мужийн захирагчаар томилогдон Тайванийг Чин улсад нэгтгэсэн 1683 оны үйл явдалд идэвхтэй хувь нэмэр оруулжээ. 

## Урлагт дүрслэгдсэн нь 
* «Энх амгалангийн төр» ОАК (2001)

## Мөн үзэх 
* Ши Лан

Ангилал:Чингийн төрийн зүтгэлтэн
Ангилал:Хятадууд
Ангилал:1623 онд төрсөн
Ангилал:1683 онд өнгөрсөн
Шлесвиг-Хольштайн

**Шлесвиг-Хольштайн** (*герм.* *Schleswig-Holstein*) нь ХБНГУ-ын парламентын засаглалтай, тус улсын хамгийн хойд хэсэгт орших муж улс нь юм. Mуж улсын нийслэл нь Киль хот ба үүнээс гадна ганц том хот нь Любек юм. 

Энэ муж улс нь хойд тэнгис болон балтын тэнгисийн хооронд орших ба газар нутгийн хэмжээгээрээ германы 16-н муж улсын 12-т ордог улс юм. 2,8 сая хүн амтайгаараа 9-д бичигддэг аж.

## Нэмж унших ном зохиол
* Robert Bohn: *Geschichte Schleswig-Holsteins.* C. H. Beck, München 2006, ISBN 3-406-50891-X.
* Otto Brandt und Wilhelm Klüver: *Geschichte Schleswig-Holsteins.* 8. Auflage. Mühlau, Kiel 1981.
* Jutta Kürtz: *Land am Wasser. Schleswig-Holstein. Über 200 Geschichten für Einheimische und Urlauber.* Wachholtz, Neumünster und Hamburg 2014, ISBN 978-3-529-05397-9.
* Klaus-Joachim Lorenzen-Schmidt, Ortwin Pelc (Hrsg.): *Das neue Schleswig-Holstein Lexikon.* 2. Auflage. Wachholtz, Neumünster 2006, ISBN 3-529-02441-4.

## Ишлэл
Ангилал:Германы муж улс
Тоглоомын улс

**Тоглоомын улс** — улс гэж хэлэх боловч үнэн хэрэгтээ өөр нэгэн улсын бат хяналтанд орчихсон **газар орон**.  

Тоглоомын улс өөрийн нэр, далбаа, дуулал, хуультай байж болно. Олон улсын хэм хэмжээнд нийцэхгүй.

Дэлхийн нэг, хоёрдугаар дайн, Японы эзэнт гүрний байлдан дагууллаар ийм улсууд оршин байсан.

Жишээлбэл: 

* Манж-го (1932–1945) — Японы тоглоомын улс
* Мөнжян (1939–1945) — Японы тоглоомын өөртөө засах муж

Ангилал:Төрийн хэлбэр
Ангилал:Улс
Люк Кастайньос

**Люк Кастайньос** (; 1992 оны есдүгээр сарын 27, Схидам) — Нидерландын хөлбөмбөгчин, Германы «Айнтрахт» багийн довтлогч.

## Замнал 
Италийн «Интернационале» Нидерландын 201/2011 оны лигт «Фейеноордын» өмнөөс 34 тоглолтонд 15 гоолдон гялалзсан Кастайньосийг 2011 оны гуравдугаар сарын 4-нд 3 сая еврогоор эгнээндээ нэгтгэв. 2012 оны долдугаар сарын 28-нд «Твентед» 6 сая еврогоор элсэв.

2015 оны зургадугаар сарын 30-нд Франкфуртsy «Айнтрахтад» гурван жилээр элсэв.

## Амжилт 
### Багийн 
* ЕАШТ-ий (17-) дэд байр (1): 2009

### Хувийн 
* ЕАШТ-ий (17-) мэргэн бууч (1): 2009

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* Профайл - vi.nl 
* 

Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Фейеноорд багийн тоглогч
Ангилал:Интернационале багийн тоглогч
Ангилал:Твенте багийн тоглогч
Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч
Ангилал:Нидерландчууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Чингийн баруун бунхан

thumb|200px|Чунлин хэмээх Бадаргуулт  төр хааны бунхан

**Чингийн баруун бунхан** ( → *чин-ши-лин*) — манж Чин улсын хааны гэр бүлийн **оршуулгын газар** юм. 

Хятад улсын Хөбэй мужийн И хошууны нутагт, Бээжингээс баруун өмнө зүгт 140 км газарт байна. Нийт 83 км2 газар эзлэдэг.  

Энд Чингийн дөрвөн хааны бунхан, тэдний хатан, татвар, агь, гүнж гээд 79 хүнийг оршуулжээ. 

## Түүх 
Чингийн тавдугаар хаан Найралт төв хаан ах дүүгээ хороон ёс бусаар хаан болсон тул Энх амгалан эцэг хааныхаа хажууд булшлагдах боломжгүй хэмээн Чингийн баруун бунхныг үүсгэсэн бөгөөд Найралт төв хааны бунхан 1737 онд баригджээ. 

Түүний хүү Тэнгэрийн Тэтгэсэн хаан нас барсан хаадыг Чингийн зүүн, баруун бунханд солбин нутаглуулж байя хэмээсэн.

Баруун бунханд хамгийн сүүлд 1913 онд Бадаргуулт төр хааны бунхан баригджээ.

1995 онд сүүлчийн хаан Пүигийн чандрыг Баобашаний оршуулгын газраас ийш зөөж авчирсан.

## Гол бунхан 
* Тайлин — Найралт төв (1678-1735)
* Чанлин — Сайшаалт ерөөлт (1760-1820)
* Мүлин — Төр гэрэлт (1782-1850)
* Чунлин — Бадаргуулт төр (1871-1908)

Ангилал:Хятадын барилга байгууламж
Ангилал:Хэбэй
Ангилал:Чин улс
Чингийн зүүн бунхан

thumb|200px|Тэнгэр тэтгэгч хааны бунхан

**Чингийн зүүн бунхан** ( → *чин-дун-лин*) — манж Чин улсын хааны гэр бүлийн **оршуулгын газар** юм. 

Хятад улсын Хөбэй мужийн Зуньхуа хотын нутагт, Бээжингээс зүүн хойш 125 км газарт байна. Нийт 80 км2 газар эзлэдэг.  

Энд Чингийн таван хааны бунхан байх ба тойроод 151 хатан, татвар, 3 агь, 2 гүнжийг оршуулжээ. 

Дөрвөн уулын дунд орших бөгөөд Хятад орноо үлдсэн хамгийн том, сайтар хадгалагдсан хааны оршуулгын газар юм. 

## Түүх 
Чингийн зүүн бунхны голд Бээжинд заларсан анхны хаан буюу Чин улсын 3-р хаан Эеэр засагч (1638–1661)-ийн бунхан байна.

Түүнээс баруун тийш Тэнгэр тэтгэгч, Түгээмэл элбэгт хоёр хааных, Цыши, Цыань хоёр хатан эхийнх байдаг бол зүүн тийш Энх амгалан, Бүрэн засагч хааны бунхан байна. Хааны бунхдын дундуур хатан, татваруудынх байдаг. 

1928 онд хятадын Сунь Дяньинь жанжны тушаалаар бунхны газрыг тонож байсан.

thumb|200px|Оршуулгын байрлал

## Гол бунхан 
* Шяолин — Эеэр засагч (1638–1661)
* Жинлин — Энх амгалан (1654–1722)
* Юйлин — Тэнгэр тэтгэгч (1711–1799)
* Динлин — Түгээмэл элбэгт (1831–1861)
* Хуйлин — Бүрэн засагч (1856–1875)
* Пүшян Юй Дин Дунлин — Цыань (1837–1881)
* Пүтүо Юй Дин Дунлин — Цыши (1835–1908)

## Мөн үзэх 
* Чингийн баруун бунхан

Ангилал:Хятадын барилга байгууламж
Ангилал:Хэбэй
Ангилал:Чин улс
Улаан батга

**Улаан батга** буюу rosacea 
энэ өвчин нь олон зүйлээс шалтгаалж үүснэ үүнд: арьсаа түлэх, батга шахсанаас арьс үрэвсэх, наранд түлэгдэх хүндэрсэн үед  тамхи архи стрэсс гэх зүйлс арьс үрэвсэнэ.
эмчлэх арга: байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүнээр хүндэрч удаагүй үед нь эмчлэнэ үүнд: алое вера,ногоон цай, өгөрци,
эмчлэхгүй удсан дохиолдолд эдгэх хугацаа урт хүндрэлтэй тул нарийн мэрэгжлийн эмчээс зөвөлгөө авах хэрэгтэй.

Ангилал:Арьсны өвчин
Ангилал:Хамар
Манж-Оросын хилийн будилаан

**Манж-Оросын хилийн будилаан** (1652–1689) — Манжийн Чин улс, Оросын Царьт Улс хоёрын хил дээр болсон олон удаагийн **байлдаан** байв.

## Оршил 
Становын нурууны өмнөд тал, Амар мөрний сав газрыг булаацалдан Орос-Чин хоёр хоёр удаа байлджээ. Становын нуруу Умард мөсөн далайн ай сав, Номхон далайн савыг заагладаг бөгөөд Сибирийн ой, газар тариаланд тохиромжтой үржил шимт газар байв. Оросууд энд амьтан элбэг гээд ангийн үсний хойноос хөөцөлдөж байсан. Улс төрийн хувьд урьдын түүхэнд орос үндэстнээс хол, манж үндэстний өвөг дээдэс ан гөрөө хөөж явсан газар бөгөөд манжийн уугуул нутаг юм.

## Байлдаан 
thumb|Албазинд учирсан
thumb|Албазиныг бүсэлсэн
* 1650 он — Хабаровын удирдсан орос цэрэг дагуурын нутагт орж Албазиныг эзлэв. 
* 1652 он — Ачаны шивээг Шархудын удирдсан 600 манж цэрэг довтлов.
* 1653 он — Оросын цэрэг Амарын дунд урсгалд ирж гиляк алба хураав.  
* 1654 он — Степанов гол уруудаж хүнс цуглуулав.
* 1654 он — Петер Бекетов Кумар голын бэлчирт арал олж шивээ барив.
* 1658 он — Степанов Пасковтой нэгдэн Амарыг даган хүнс татаж яваад манж-солонгосын усан онгоцны дайралтад өртөв.
* 1660 он — Бахайн удирдсан цэрэг Амар буюу Хар мөрнөөс хазагийг хөөв. 
* 1666 он — Чернигов Албазины шивээг додомдож, алба хураав. 
* 1670 он — Нэрчүүгээс Бээжинд гал зогсоох санал тавив. 
* 1674 он — Манжууд Сунгари мөрөн дээр Гирин шивээг босгов. 
* 1676 он — Москвагаас Бээжинд Спафарий элчээр очсон ч хариугүй буцав. 
* 1684 он — Орос Албазин нутаг үүссэнийг тодотгож, даргыг томилов.
* 1685 он — Чингийн цэрэг Албазиныг бүслэн шатаасан ч оросууд сэргээн барив.
* 1686 он — Чингийн цэрэг Албазиныг бүслэн байлдав.
* 1687 он — Чингийн цэрэг Албазин хавийг түйвээв. 
* 1688 он — Чингийн холбоотон, монголын Түшээт хан Сэлэнгийн шивээг бүслэн байлдав.

## Төгсгөл 
1689 оны Нэрчүүгийн гэрээгээр хил тогтож будилаангүй болсон.

Ангилал:Чингийн дайн
Ангилал:Оросын дайн
LeftRightLeftRightLeft

***LeftRightLeftRightLeft*** нь Их Британийн алтернатив рок хамтлаг Coldplay-н 2009 онд гарсан амьд цомог юм.Coldplay энэхүү цомгоо өөрсдийн цахим хуудас болох coldplay.com дээр 2009 оны 5-р сарын 15-ны 9:00 (GMT) цагт үнэгүй татаж авахаар байршуулсан бөгөөд 6 өдрийн дотор 3,5 сая удаа татагджээ. Mөн LeftRightLeftRightLeft цомгийг үлдэж байгаа Viva la Vida аялан тоглолтод хүрэлцэн ирсэн хүмүүст CD хэлбэрээр үнэгүй тараажээ.

Энэхүү цомгийнхоо талаар хамтлагийн ахлагч Крис Мартин хэлэхдээ: "Хэдийгээр энэ цомог амьд боловч, жинхэнэ цомог байхаар. Цомгоо үнэгүй тараах нь хөгжмийн урлагт гарч буй нэгэн дэвшил бөгөөд энэхүү цомгоор дамжуулан манай хамтлаг энэ цаг мөчид ямар дуугаралттай мэдэх боломжтой." гэсэн. Энэхүү цомог нь coldplay.com цахим хуудсаар дамжуулан цацагдаж байгаад хамтлагийн дараагийн амьд цомог болох Live 2012 гарснаар цахим хуудаснаас устгагдсан.

## Цомогт багтсан дуунууд
## Цомгийг бүтээсэн хүмүүс
;Coldplay
* Гай Бэрримэн – Басс гитарчин, хамтран дуулагч
* Жонни Баклэнд – Гоцлол гитарчин ,хамтран дуулагч
* Вилл Чэмпион – Бөмбөрчин,("Death Will Never Conquer") дуун дээр гоцлон дуулсан
* Крис Мартин – гоцлол дуучин,акоустик гитарчин,төгөлдөр хуурч

;Техникийн хүмүүс
* Дан Грийн – Продюсер,засвар 
* Рик Симпсон – Продюсер,засвар 
* Тони Смит – туслах
* Анди Раг – туслах засвар
* Боб Лудвиг – Мастер

The Bakery студид бүтээгдэж.Gateway Studios-д мастер хийгдэв.
Ангилал:Coldplay

## Холбоосууд
## Нэмэлт холбоосууд
*Official website
*Interview with Chris Martin about the album
*[WikiColdplay](https://web.archive.org/web/20090504032822/http://wiki.coldplaying.com/index.php/LeftRightLeftRightLeft_(live_album))
*Free download of LeftRightLeftRightLeft, which is no longer available

Ангилал:2009 оны цомог
Brothers & Sisters

"**Brothers & Sisters**" нь Британийн рок Coldplay хамтлагийн дуу юм.

Ангилал:Coldplay
Ангилал:Coldplay хамтлагийн дуунууд
Хатан эх

**Хатан эх** — зарим улсын хааны эхэд олгодог **цол** байв. Нэг үгээр хэлбэл азийн ард түмэн эх үрийн ачлалтай холбогдуулан хүндэтгэсэн нэрний хэлбэр юм. 

Ангилал:Хатан
Safety (EP)

Safety нь английн Coldplay хамтлагийн анхны бие даан гаргасан цомог юм.Энэхүү цомог нь 1998 оны 5-р сарын эхээр бичигдсэн бөгөөд Рекорд бичлэгийн компаниудад өөрсдийгөө таниулах зорилготой гаргажээ.Coldplay хамтлагийн менежер Пил Харвэй 200 орчим фунт стерлинг хувиасаа гарган Safety цомгийг хэвлүүлжээ.

Coldplay энэхүү цомогоо ердөө 500 хувь хэвлүүлсэн бөгөөд тухайн үедээ өөрсдийнхөө анхны цомогоо гаргасан нь тэдний хувьд том амжилт болж байжээ.Үүнийхээ тэд ердөө 50 ширхэгийг нь цомгиин дэлгүүрүүдээр тараарсан бөгөөд үлдсэнийг нь гэр бүл,найз нөхөд,рекорд бичлэгийн компаниудад бэлэглэжээ.Одоо энэхүү цомиг нь борлуулалтанд байдаггүй бөгөөд маш ховор цомгийн нэг юм.eBay дээр нэгэн удаа энэхүү цомог 2000 фунт стерлингийн үнэ хүрж байжээ.

Safety цомогт багтсан дуунууд нь Coldplay хамтлагийн дараагийн цомгууд болох Blue Room, Such A Rush зэрэгт багтсан.

Цомгийн нүүр зураг дээрх хүн Крис Мартин бөгөөд түүний зургийг хамтлагийн найз Жон Хилтон авчээ.

## Цомогт багтсан дуунууд
#"Bigger Stronger" – 4:49
#"No More Keeping My Feet on the Ground" – 4:31
#"Such a Rush" – 4:57
Coldplay Live 2012

Coldplay Live 2012 нь Их Британы алтернатив рок хамтлаг Coldplay-н оролцон тоглосон,бүтээсэн амьд цомог.видео бүрэн хэмжээний кино юм.Coldplay энэхүү цомогоо өөрсдийн Mylo Xyloto аялан тоглолтоосоо сэдэвлэн бүтээжээ.Live 2012 худалдаанд гарахаасаа өмнө дэлхийн томоохон хотуудын кино театруудаар нээлтээ хийсэн бөгөөд 2012 оны 11-р сарын 14ны өдрөөс эхлэн дэлхий даяар борлуулагдаж эхэлсэн байна.

## Нээлт болон сурталчилгаа
Coldplay хамтлагийн менекер Пил Харвэй анх 2012 оны 4-р сард шинэ амьд цомог гарах буйг мэдэгдсэн бөгөөд өөрсдийн твиттер хуудсаараа дамжуулан аль хотод хийсэн тоглолтыг энэхүү цомогтоо багтаахыг фэнүүдээ асууж эхэлжээ.Анх энэхүү цомгийг "ColdplayFilm" хэмээн нэрлэж байсан бөгөөд Coldplay хамтлаг 2012 оны 4-р сараас 2012 оны 9-р сарын хооронд аялан тоглолтондоо ашиглаж байсан "Xyloband" нэртэй бугуйвчинд бичээстэй байжээ.Инээд 2012 оны 9-р сарын 25нд энэхүү амьд/бүрэн хэмжээний кино цомог худалдаанд гарахаар албан ёсоор зарлагдаж 2 цахим хуудас Live 2012 цомгийг сурталчилж эхэлжээ.Эхнийх нь Live 2012 цомгийг дэлхийн өнцөг булан бүрийн кино театруудаар гарахыг сурталчилж байсан бол нөгөөх нь Blu-Ray,CD/DVD хэлбэрээр худалдаанд гарахыг сурталчилж байжээ.

Live 2012 нь ердөө 1 удаа л дэлхийн 57 улсын кино театруудаар гарчээ.

## Цомогт багтсан дуунууд
Бүх дууг Гай Бэрримэн, Жонни Баклэнд, Вилл Чэмпион, Крис Мартин, Брайн Эно нар зохисон бөгөөд бусад хүмүүсийг доор дурьдав.

;Sample credits
*"Every Teardrop Is a Waterfall" incorporates elements of "Ritmo De La Noche" written by Alex Christensen, Harry Castioni, Bela Lagonda and Jeff Wycombe, which incorporates elements of "I Go to Rio" written by Peter Allen and Adrienne Anderson.
*"Princess of China" features a sample from "Takk..." written by Jón Þór Birgisson, Orri Páll Dýrason, Georg Hólm and Kjartan Sveinsson, performed by Sigur Rós.
*"Up with the Birds" features a sample from "Driven by You" by Brian May. It also includes a lyrical sample from "Anthem" by Leonard Cohen.

## Нэмэлт холбоосууд 
* Албан ёсны вэб хуудас
* Фэн клубийн вэб хуудас
* монголын Фэн клубийн вэб хуудас
* Монголын Фэйсбүүк дэх Coldplay хамтлагийн фэн групп
* Coldplay Хамтлагийн монгол дах цахим хуудас
Энхборын Азбилэг

**Энхборын Азбилэг** (1992 оны наймдугаар сарын 5-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монголын уран нугараач, загвар өмсөгч, сайхан бүсгүйн тэмцээний оролцогч юм. Нийслэлийн 31 дугаар дунд сургуулийг төгссөн.

Тэрээр 9 настайгаасааД.Отгонцэцэг багшийн удирдлага дор уран нугаралтаар хичээллэж, олон тэмцээн уралдаанд амжилттай оролцсон тул 2013 онд 21 насандаа Соёлын Тэргүүний Ажилтан цол хүртсэн. Мөн топ модель Х.Бадамгэрэлийн шавь нь болон загвар өмсөх болсон.

## Амжилтын товчоон 
* 2007 онд БНХАУ-ын Учао хотноо зохиогдсон олон улсын циркчдийн тэмцээнээс "Монгол төрх" уран нугаралтын үзүүлбэрээр "Хүрэл арслан" цом 
* 2008 он Москва хотноо зохиогдсон олон улсын циркчдийн тэмцээнээс "Могой" 4 хос үзүүлбэрээр "Цирк Залевский" нэрэмжит хүрэл цом 
* 2009 он Москва хотноо зохиогдсон дэлхийн циркчдийн 3-р их наадмаас "Монгол төрх" 6 хос үзүүлбэрээр "Гурвалсан мөнгөн морь" цом 
* 2013 онд СТА цол хүртсэн 
* 2013 онд Miss motors international тэмцээний шилдэг 10, авъяаслаг мисс шагналт  
* 2014 онд Монголын мисс тэмцээний шилдэг 8, авъяаслаг мисс шагналт  
* 2014 онд Miss supertalent of the world тэмцээний 2-р байр, авъяаслаг мисс шагналт  
* 2015 онд Miss World Mongolia тэмцээний 2-р байр, авъяаслаг мисс, спортлог мисс шагналт
* 2016 онд Ертөнцийн сайхан хүүхэн тэмцээний авъяаслаг мисс шагналт 

Ангилал:Монголын уран нугараач
Ангилал:1992 онд төрсөн
Үрэл (эмзүй)

**Үрэл** () гэдэг нь эмийн бодис, туслах бодисуудыг чихрийн мөхлөгөнцрөөр олон үе бүрхэж бэлтгэсэн ууж хэрэглэдэг, тодорхой тун хэмжээтэй хатуу эмийн хэлбэр юм. Үрлийн найрлаганд эмийн бодисоос гадна туслах бодисууд / сахар, цардуул, тальк, шоколад гэх мэт / орно. Хэрэглэх шаардлага хангасан үрэл нь өөгүй бөөрөнхий хэлбэртэй, гадаргуу тэгш, гөлгөр, жигд будагдсан байхаас гадна бүлээн усанд 30 минутын дотор задрах буюу бүрэн ууссан байх ёстой.

Ангилал:Эмийн бодисын сав
Ангилал:Эмийн хэлбэр
Кэндалл Жэннэр

**Кэндалл Жэннэр** (, 1995 оны 11-р сарын 3, Америкийн Лос Анжелес, Калифорниа-д төрсөн). Тэрээр KUWTK шоуны од ба модель юм.

## Цахим холбоос 
Ангилал:АНУ-ын жүжиглэлтийн уран бүтээлч
Ангилал:АНУ-ын загвар өмсөгч
Ангилал:Кардашиан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Лос-Анжелесын хүн
Ангилал:1995 онд төрсөн
Кайли Жэннэр

**Кайли Жэннэр** (, 1997 оны 8-р сарын 10-нд АНУ-ын Калифорни муж улсын Лос-Анжелест төрсөн) нь "Keeping Up With The Kardashians" реалити шоугаар алдаршсан хүн юм. Кайли Инстаграм дээрх хамгийн их дагагчидтай 10 алдартнуудын нэг юм. Тэрээр 2015 онд өөрийн гоо сайхны брэнд Kylie Cosmetics-ийг үүсгэсэн. Мөн 2017 онд "Life with Kylie" нэртэй телевизийн шоуг гаргах аж.

## Гэр бүл
* Эцэг - Кайтлин Жэннэр
* Эх - Крис Жэннэр
* Эгч - Кэндалл Жэннэр 
* найз залуу-Timothee Chalamet
* хүүхэд - Сторми Вэбстэр(охин) Aire Webster (хүү)

## Цахим холбоос 
* Кайлийн косметикийн цахим хуудас

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын загвар өмсөгч
Ангилал:АНУ-ын жүжиглэлтийн уран бүтээлч
Ангилал:Гоо сайхны бүтээгдэхүүний бизнесмен
Ангилал:Жүжигчин хүүхэд
Ангилал:Кардашиан
Ангилал:Лос-Анжелесын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1997 онд төрсөн
Мүто Ёшинори

**Мүто Ёшинори** (; 1992 оны долдугаар сарын 15, Токио) — Японы хөлбөмбөгчин, Германы «Майнц» болон Японы шигшээд тоглодог.

Английн «Челсигээс» санал авсан тэрээр 2015 оны тавдугаар сарын 30-нд «Майнцтай» дөрвөн жилийн гэрээ байгуулав.

Муто 2014 оны есдүгээр сарын 5-нд өрнөсөн Япон, Уругвайн нөхөрсөг тоглолтонд Минагава Юсүкэг сэлгэн дебютэлжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:Японы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Японы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Токио багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Жинь Юн

**Жинь Юн** (; 1924 оны 3 сэрий 10-ий өдөр—2018 оны 10 сар 30-ы этэр) **Ча Ляньюн** —  Хятадын зохиолч хүн юм. 

Ча 1955-1972 оны хооронд *күнфү* (зодоон, тулаан) дүрслэгдсэн 15 зохиол бичсэн нь сайнаар үнэлэгдэн Хятад, Тайвань, Хонконгийн хятад хэлтнээ хүрээд зогссонгүй, дэлхийн олон хэлээр орчуулагдан 100 сая хувь хэвлэгджээ.

## Зохиол 
thumb|left|180px|Жөжянгийн Таохуа арал дахь Жинь Юнгийн хөшөө
1. «Ном сэлэм тэмцэлдсэн түүх» (書劍恩仇錄) — 1955–1956 онд Шинэ үдэш сонинд нийтлэгдэж байв 
2. «Хөх цуст сэлэм» (碧血劍) — 1956 онд Хонконгийн өдрийн сонинд
3. «Бүргэд баатар» (書劍恩仇錄) — 1957–1959 онд Хонконгийн өдрийн сонинд
4. «Цаст уулын нисдэг үнэг» (雪山飛狐) — 1959 онд Минпао сонинд
5. «Бүргэд баатар эргэн ирсэн нь» (神鵰俠侶) — 1959–1961 онд Минпаод
6. «Нисдэг үнэгийн сураг» (書劍恩仇錄) — 1960–1961 онд Үшя ба түүх сэтгүүлд
7. «Цагаан морь янцгаасан өрнийн салхи» (白馬嘯西風) — 1961 онд Минпаод гэх мэт 15 зохиол бичжээ. 

## Минпао 
1959 онд «Минпао» өдөр тутмын сонин Хонконгод эрхлэн гаргадаг болсон. 1993 онд ажиллахаа больсон.

Ангилал:Хятадын зохиолч
Ангилал:20-р зууны утга зохиол
Ангилал:Сонины ерөнхий эрхлэгч
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн офицер
Ангилал:Хонконгийн хятадууд
Ангилал:1924 онд төрсөн
Ангилал:2018 онд өнгөрсөн
Данни Латца

**Данни Латца** (; 1989 оны арванхоёрдугаар сарын 7, Баруун Герман, Гельзенкирхен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Майнц 05» багийн хагас хамгаалагч.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч
Ангилал:Дармштадт 98 багийн тоглогч
Ангилал:Бохум багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Сыма Цянь

thumb|150px|Сыма Цяний хөрөг

**Сыма Цянь** (НТӨ 145-86) — эртний Хятадын Хань улсын үед амьдарч асан **түүхч** хүн байв.

Сыма Цянь улс орноор 30-аад жил хэрэн хэссэн бөгөөд Хүннүтэй байлдсан жанжныг ч даган явдаг байсан.

Түүний эцэг Сыма Тан ордны түүхч байсан бөгөөд эцгийн эхлүүлсэнийг гүйцээсэн нь «*Ши цзи*» (Түүхэн тэмдэглэл) ном байв.

Домгийн Шар хаанаас эхлэн Хань улсын Ү хаан хүртэл түүхийг 130 бүлэг 526 мянган дүрс үсгээр эмхлэн бичжээ.

Тэр мөн одон оронч байсан бөгөөд түүхийг соёл, эдийн засаг, олон талаас бичсэн нь хожим Солонгос, Японы түүхэн бичигт нөлөөлжээ.

Ангилал:Хятадын түүхч
Марта Вашингтон

**Марта Вашингтон** (1732 оны 6 сарын 13 - 1802 оны 5 сарын 22) бол Америкийн Нэгдсэн Улсын анхны Ерөнхийлөгч Жорж Вашингтоны эхнэр юм. Хэдийгээр тухайн цаг үед тэргүүн хатагтай гэсэн нэр томъёог гаргаж ирээгүй байсан боловч Америкийн Нэгдсэн Улсын анхны Тэргүүн хатагтай гэж олон нийт хүлээн зөвшөөрдөг. Түүнийг "Хатагтай Вашингтон" гэж дууддаг байсан.
25 настай байхад түүний анхны нөхөр Даниел Парк Кустис нас барч 4 хүүхэдтэйгээ бэлэвсэрч хоцорсон. Харин Вашингтонтой гэрэлсэнээр их хэмжээний хөрөнгөтэй болж, газар худалдаж аван, үл хөдлөх хөрөнгөдөө боолчуудыг ажиллуулах болжээ.

### Амьдралын эхэн үе болон гэрлэлт 
Марта Дандриж нь 1731 оны 6 сарын 2-нд Британийн колони нутаг болох Виржина мужид байдаг эцэг эхийнхээ "Хүрэн шугуй" гэх газар мэндэлсэн. Тэрээр Британиас цагаачилж ирсэн Виржинад тариалан эрхэлдэг Жон Дандриж (1700-1756) болон Англи, Франц, Уэльс гаралтай Францис Жонас нарын ууган охин юм. Мөн Жон, Виллиям, Бартоломив гэсэн 3 эрэгтэй, Мэри, Францис, Элизабет, Мари гэсэн 4 эмэгтэй дүүтэй байсан. 

1750 оны 5 сарын 15нд Марта 18 настайдаа өөрөөсөө 2 насаар ах баян тариалангийн эзэн Даниел Парк Кустистэй гэрэлж, "Хүрэн шугуй"-аас холгүй Памонкей голын өмнөд эрэгт Цагаан ордоны эдлэнд амьдардаг байсан. Тэд Даниел, Францис, Жон, Марта гэсэн 4 хүүхэдтэй байсан боловч Даниел, Францис нар нь хүүхэд байхдаа нас барцгаасан. 1757 Мартагийн нөхөр нас барж 25 насандаа асар их эд хөрөнгийг өвлөн бэлэвсэрч үлдсэн. 1759 оны 1 сарын 6нд 27 насандаа Марта Дандриж Кустис нь Жорж Вашингтонтой Цагаан ордоны эдлэнд гэрэлсэн. Тухай газар амьдарч, хөрөнгө эзэмшдэгийнхээ хувьд Вашингтон нь Марта болон Кустис нарыг тодорхой хэмжээгээр мэддэг байжээ. 1758 оны 3 сард Вашингтон Мартагийн гэрт 2 удаа зочилсон ба сүүлийн уулзалтан дээрээ сүй тавих санал тавьжээ. Яг энэ үеэр Вашингтоноос илүү баян Чарлез Картер гэх тариалангий эзэнтэй бас уулздаг байсан ажээ.

Ангилал:1731 онд төрсөн
Ангилал:1802 онд өнгөрсөн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Виржинийн хүн
Ангилал:АНУ-ын тэргүүн хатагтай
Ангилал:Шинэ эриний боолчлогч
Ангилал:Жорж Вашингтон
Ангилал:Эмэгтэй хүн
Жинь улс

thumb|160px|Баруун Жинь 280 онд

**Жинь** ( → *жинь чао*) — 265—420 онд Хятад оронд тогтсон **улс** байв.

Жинь улсын түүхийг баруун Жинь (265–316), зүүн Жинь (317–420) гэж хоёр үе болгодог. 

Баруун Жинийг Сыма Янь Луянд төвлөн байгуулсан бол зүүн Жинийг Сыма Руй Жяньканд төвлөн байгуулсан.

Баруун Жиньд 5 хаан, зүүн Жиньд 11 хаан суужээ.

Жинь улсы хаан Сыма Янь нь Цао Вэй улсад төрийн эргэлт гаргаад хаан ширээг булааж авсан. Энэ нь МЭ 265 онд болжээ. Улмаар 280 он гэхэд Зүүн У улсыг мөхөөгөөд бүх хятад орныг Зүүн Хань улс мөхснөөс хойш дахин нэгтгэсэн. 


Ангилал:Хятадын династи
Чу Бу-а

**Чу Бу-а** (; 1991 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын **жүжигчин**.

## Намтар 
Чу Бу-а 1991 оны 8 сарын 22-нд Өмнө Солонгос улсын Сөүл хотод төрсөн. Дөрвөн насаар дүү нэг эмэгтэй дүүтэй. Бу-а Тэжоний Паньсог ахлах сургуулийг дүүргэсэн ба Сонгюньгуан их сургуульд жүжигчин мэргэжил эзэмшсэн.

2012 онд *tvN* телевизийн «Царайлаг хөвгүүдийн хамтлаг цаашаа» ОАК-д гол дүр бүтээжээ. 2014 онд «Өдөлт» эротик триллер УСК-нд биеийн тамирын багшдаа дурласан хэцүү охины дүрийг гаргав.

## Тоглосон кино 
### Олон ангит кино
### Уран сайхны кино 
## Гадаад холбоос
* *SidusHQ*-ын цахим талбар дахь Чу Буа.
* *hancinema* цахим талбар дахь Чу Бу-а.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Ghost Stories Live 2014

'**Ghost Stories Live 2014**' нь английн алтернатив рок Coldplay хамтлагийн 2014 онд гаргасан амьд цомог юм.Энэхүү цомогт Coldplay хамтлагийн 2014 оны 5-р сард гаргасан Ghost Stories цомгийн дуунууд амьд дуулалтаараа багтсан байдаг.Цомгийн дүрс бичлэгийг 2014 оны 3-р сард Лос Анжелосийн Sony Studios-д бичсэн ба тэрхүү дүрс бичлэг нь энэ цомгийг худалдаанд гарахаас өмнө NBC телевизээр цацагджээ.Гэхдээ тэрхүү хувилбар дээр Coldplay Ghost Stories цомгийн 6 дуу болон "Clocks", "Viva la Vida", "Paradise" зэрэг 3 дуугаа толилуулжээ.Хамтлагийн албан ёсны цахим хуудсанд дурьдсанаар энэхүү цомгийг Грэммийн шагналд нэр дэвшиж байсан Паул Дугдал найруулжээ.Coldplay хамтлаг Лос Анжелост байрлах Sony Studios-г өөрсдийнхөөрөө тохижуулж 360 градусаар тойрч тайзны дээд хэсгээс зургийг нь авсанаараа онцлогтой.Ghost Stories Live 2014 цомог нь Parlophone-р дамжуулагдсан 2014 оны 11-р сарын 25нд худалдаанд гарсан байдаг.

Мөн энэ цомог 2015 оны Грэммийн шагналын "Шилдэг хөгжмийн кино" төрөлд нэр дэвшжээ.

Ангилал:Coldplay
Дарьюш Вализадэ

**Дарьюш Вализадэ** (, 1979 онд 6 сарын 14 төрсөн) буюу **Рүүш Вий** () нь Америкийн зохиолч, анти-феминист ба блоггер юм.

## Ном зүй
* *Bang: The Pickup Bible That Helps You Get More Lays* (2007) ISBN 1438214235
* ''A Dead Bat In Paraguay: One Man's Peculiar Journey Through South America* (2009) ISBN 1442136367
* *Bang Colombia: Textbook On How To Sleep With Colombian Women* (2010) ISBN 1452877475
* *Roosh's Brazil Compendium: Pickup Tips, City Guides, And Stories* (2010) ISBN 1456517171
* *Roosh's Argentina Compendium: Pickup Tips, City Guides, And Stories* (2011) ISBN 1460972155
* *Day Bang: How To Casually Pick Up Girls During The Day* (2011) ISBN 1463765045
* *Bang Iceland: How To Sleep With Icelandic Women In Iceland* (2011) ISBN 1466206748
* *Don't Bang Denmark: How To Sleep With Danish Women In Denmark (If You Must)* (2011) ISBN 1466480823
* *30 Bangs: The Shaping Of One Man's Game From Patient Mouse To Rabid Wolf* (2012) ISBN 1470198924
* *Bang Poland: How To Make Love With Polish Girls In Poland* (2012) ISBN 1477457054
* *Don't Bang Latvia: How To Sleep With Latvian Women In Latvia Without Getting Scammed* (2012) ISBN 1477481540
* *Bang Estonia: How To Sleep With Estonian Women In Estonia* (2012) ISBN 1477648852
* *Bang Lithuania: How To Sleep With Lithuanian Women In Lithuania* (2012) ISBN 1478331461
* *Bang Ukraine: How to Have Sex With Ukrainian Girls In Ukraine* (2012) ISBN 1481088599
* *Poosy Paradise '' (2014) ISBN 1500399841
## Цахим холбоос 
* Рүүш Вий-блог
* Ритёрн оф Кингс

Ангилал:АНУ-ын зохиолч
Ангилал:Нийтлэлч
Ангилал:Хянан тохиолдуулагч
Ангилал:Эмэгтэйчүүдийн хүчирхийллийн эсрэг
Ангилал:Антисемитизмын хүн
Ангилал:1979 онд төрсөн
The Singles 1999–2006

***The Singles 1999–2006*** нь Английн алтернатив рок Coldplay хамтлагийн 2007 онд гаргасан түүвэр цомог юм.Энэхүү цомогт Coldplay хамтлагийн 1999 оноос 2005 оны хооронд гаргасан синглүүдийн пянз хувилбар нь багтсан байдаг.
## Цомогт багтсан дуунууд
#*The Blue Room*
#*"Bigger Stronger" / "Don't Panic" (B1) / "See You Soon" (B2)
#*"High Speed" / "Such a Rush"
#*Coldplay хамтлагийн 1999 онд гаргасан анхны пянз.
#"Shiver" / "For You" (B1) / "Careful Where You Stand" (B2)
#"Yellow" / "Help Is Round the Corner"
#"Trouble" / "Brothers and Sisters"
#"Don't Panic" / "You Only Live Twice" (live from Norway)
#*Олон улсад зөвхөн сингл хэлбэрээрээ гарсан.
#"In My Place" / "One I Love"
#"The Scientist" / "1.36" (B1) / "I Ran Away" (B2)
#"Clocks" / "Crests of Waves"
#"God Put a Smile upon Your Face" / "Murder"
#*Олон улсад зөвхөн сингл хэлбэрээрээ гарсан.
#"Speed of Sound" / "Things I Don't Understand"
#"Fix You" / "The World Turned Upside Down"
#"Talk" / "Gravity"
#"What If" (Tom Lord Alge mix) / "How You See the World" (live from Earls Court)
#*Олон улсад зөвхөн сингл хэлбэрээрээ гарсан.
#"The Hardest Part" / "Pour Me" (Live at the Hollywood Bowl)
#*Их Британид татаж авах хэлбэрээр гарсан сингл
Ангилал:Coldplay
Coldplay хамтлагийн дууны борлуулалт

Coldplay хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ.

## Синглүүдийн борлуулалт
### Их Британи 
Гэрчилгээний тайлбар :
Platinum - 600,000-с дээш 
Gold - 400,000-с дээш 
Silver - 200,000-с дээш

### АНУ 
### Австрали 
### Итали 
### Герман 
### Шинэ Зеланд 
## Холбоосууд
Ангилал:Coldplay
Дентамон

## Бүтээгдэхүүний тухай: 
Фармакологийн үйлдэл:
Бэлдмэл дэх хуурмаг булчирхайт ортуузанд агуулагдах полисахарид нь хэсэг газрын дархлааг сэргээж, зүгшрүүлэх болон бактерийн эсрэг үйлдэл үзүүлнэ. Одой далан түрүү ургамалд зонхилон агуулагдах кумаринт нэгдэл, аргаах бодис нь үрэвсэл намдаах, өвдөлт багасгах, эд эсийн нөхөн төлжилтийг хурдасгах үйлдэл үзүүлнэ. Хонин зээргэнэд агуулагдах биологийн идэвхит бодисууд болох катехин, фенолт нэгдэл, эфедрин, аргаах бодис нь үрэвсэл намдаах, судас нарийсгах үйлдэлтэй.

## Найрлага: 
Хонин зээргэний өвс, (Ephedra przewalski) ,хуурмаг булчирхайт ортуузын өвс ( Оxytropis pseudoglandulosa ) ,Одой далан түрүүний өвснөөс гарган авсан спиртэн хандмал ( Stellera chamaejasme ) агуулна.

## Хэрэглэх заалт: 
Шүдний тулгуур эдийн үрэвсэл 
Буйлны болон амны салстын үрэвсэлт өвчнүүдийн үед хэрэглэнэ. 

Шүдийг угааж цэвэрлэсний дараа бэлдмэлийг хөвөнд шингээж үрэвсэл бүхий хэсэгт 5-15 минут тавих, эсвэл 3-5 минутын хугацаагаар шавших, зайлах аргуудаар өдөрт 3-8 удаа хэрэглэнэ

## Анхааруулга: 
Уг бэлдмэлд этилийн спирт агуулагдах тул спиртэнд хэт мэдрэг хүмүүст болгоомжтой хэрэглэнэ.

## Гаж нөлөө, цээрлэлт: 
Тогтоогдоогүй.

Ангилал:Амны хөндийн эрүүл ахуй
Монгол Улсын зайлшгүй шаардлагатай эмийн жагсаалт

"зайлшгүй шаардлагатай эм болон эмнэлгийн хэрэгслийн жагсаалт" гэж хүн амд үзүүлэх эрүүл мэндийн тусламжийн хүрээнд оношлогоо, эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэд эн тэргүүн хэрэглэхээр төрийн захиргааны төв байгууллагаас баталсан эмийн нэрсийг хэлнэ. 

Эмийн тухай хуулиас ЭМС-ын 2014 оны “Жагсаалт шинэчлэн батлах тухай” 215 дугаар тушаалаар Зайлшгүй шаардлагатай эмийн 7 дахь жагсаалтыг баталжээ. 

Засгийн газрын тухай хуулийн 24 дүгээр зүйлийн 24.2, Эм эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.5 дахв заалтыг үндэслэн эмийн хангамж, хүртээмжийг сайжруулах, зохистой хэрэглээг төлөвшүүлэх зорилгоор энэхүү эмийн жагсаалтыг гаргадаг байна. 

Энэхүү тушаалыг 2015 оны нэгдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн мөрдөж ажиллаж байгаа юм. 
!
!
Prospekt's March

'''''Prospekt's March*** нь английн алтернатив рок Coldplay хамтлагийн 2008 онд гаргасан EP(Өргөтгөсөн цомог) юм.Энэ цомог 2008 оны 11-р сарын 21нд Европ болон Японд худалдаанд гарсан бол тухайн долоо хоногт дэлхийн бусад улсад худалдаанд гарчээ.Энэ цомогт Coldplay хамтлагийн 2008 онд гаргасан Viva la Vida or Death and All His Friends цомогт зориулан бичигдсэн боловч эцсийн байдлаар багтаж чадаагүй дуунуудаас бүрдсэн.Мөн энэ цомог нь Viva la Vida цомгийн люкс хувилбарт нь багтсан.

Цомгийн нүүр зургийг Eugène Delacroix-н зурсан "Battle of Poitiers" зургаас сэдэвлэн бүтээжээ.Энэ нь 2008 онд гарсан Viva la Vida or Death and All His Friends цомгийн нүүр зурагтай төстэй(Viva la Vida or Death and All His Friends нь Eugène Delacroix-н өөр нэгэн бүтээл болох Liberty Leading the People-г ашигласан).2008 оны 11-р сарын 5нд Coldplay өөрсдийн Facebook хуудсан болон цахим хуудсаараа дамжуулан өөрсдийнхөө аппликэшн ашиглан хүмүүсд цомгийнхоо зарим хэсгийг толилуулжээ.

Энэ цомогоос 2 сингл төрөн гарсан."Glass of Water" нь iTunes-н топ 100 дууны нэгд багтаж, 4Music нэвтрүүлэгт амьдаар дуулагдсан."Life in Technicolor II" нь UK сингл чартын 90д бичигдсэн(гэхдээ тухайн үедээ албан ёсоор сингл болж гараагүй байсан).Гэвч удалгүй цомгийн анхны албан ёсны сингл болж гарснаар 2009 оны 2-р сарын 8нд UK сингл чартын 28д бичигджээ.Энэхүү дуу нь 52дэх удаагийн Грэммийн шагналд "Шилдэг рок/поп хамтлаг дуу" болон "Шилдэг богино хэмжээний хөгжмийн клип" гэсэн 2 төрөлд нэр дэвшжээ.

2010 оны 1-р сарын байдлаар ***Prospekt's March''''' цомог дэлхий даяар 537,000 хувь борлуулагджээ.
Ангилал:Coldplay
Автомашин үйлдвэрлэл

thumb|right|Автомашин мөргөлдөх үеийг төгсгөлөг элементийн програмаар симуляц хийж байгаа байдал

**Автомашин үйлдвэрлэл** нь машин үйлдвэрлэлийн нэгэн салбар бөгөөд автомашиныг үйлдвэрлэх болон түүнд хэрэглэгдэх техникийг инженерийн шинжлэх ухааны үндсэн дээр судалдаг ухаан юм.

## Автомашин үйлдвэрлэлийн ерөнхий хамрах хүрээ
Төрөл бүрийн техникийн мэргэжилтэнүүд болох инженер, зохион бүтээх инженер, автомашины дизайнер болон автомашин үйлдвэрлэгчид нь автомашины хөгжил, түүний техник болон түүнд хамаарах салбарууд болох үйлдвэрлэлтийн автоматжуулалт, үйлдвэрлэлийн технологийн сайжруулалт, робот болон бусад салбаруудад ажиллан түүнийг хөгжүүлсээр байна. Үндсэн судлах зүйл нь автомашины хөгжил, автомашины гадаад болон дотоод хийц, автомашины эд ангийн физик, механикийн шинж чанар (үүнд: механик хүч болон моментийн үйлчлэл, бат бөхийн онол, статик, динамик гэх мэт) зэргийг нэрлэж болно. 

Дээр дурьдсан судалгааны сэдвүүдийг дотор нь нарийвчлан авч үзвэл жишээ нь: автомашины хөгжилд автомашины дизайн, их биеийн хэлбэрийн хөгжил, зохион бүтээх онол, техникийн зураг гэх мэт.
Харин эд ангийн тухайд мотор, хурдны хайрцаг, хурдны хайрцагийн хийц гэх мэт.


А
Miracles

"**Miracles**" нь английн Coldplay хамтлагийн 2014 онд гаргасан уран бүтээл юм.Тэд энэхүү дууг Анжелина Жоли-н найруулан бүтээн 2014 онд гаргасан "Unbroken" кинонд зориулан бүтээжээ.2014 оны 12-р сарын 11нд анх Miracles цацагдсан бөгөөд 12-р сарын 15нд Unbroken киноны Soundtrack цомогт багтан Parlophone болон Atlantic Records-р дамжуулагдан борлуулагдаж эхэлжээ.Дууны үгтэй клип 12-р сарын 22нд интернетэд тавигджээ.

Энэхүү дуу нь хөгжмийн шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авч, сэтгэл санаа өөдрөг болгосон дуу хэмээн магтжээ.Мөн энэ дууг хэд хэдэн мэдээллийн эх сурвалжуудын тухайн жилийн Оскарын шагнал гардуулах ёслолд нэр дэвшинэ хэмээн үзэж байсан боловч Оскарын шагналд нэр дэвших эхний сонгон шалгаруулалтанд багтсан боловч эцсийн сонгон шалгаруултнаас хасагджээ.

## Дууны тухай
2014 оны 12-р сарын 28нд Coldplay өөрсдийн цахим хуудсаараа дамжуулан удахгүй гарах "Unbroken" кинонд зориулан дуу бүтээсэн гэдгээ мэдэгдсэн.Unbroken нь жүжигчин Анжелина Жоли найруулсан бөгөөд Америкийн олимпын холын зайн гүйгч байсан Louis Zamperini-н дэлхийн 2-р дайны үед туулсан амьдралаас сэдэвлэн бүтээжээ.

2014 оны 11-р сарын 29нд, Billboard болон Gigwase нар өөрсдийн цахим хуудаснаа Sky Movies телевизийн Зул сарын кино сарым тухай телевизийн сурталчилгаан дээр Coldplay хамтлагийн шинэ уран бүтээл "Miracles" явж байгаа тухай мэдээлжээ.Гэвч удалгүй Billboard нийтлэлээ засаж тэрхү дууг Coldplay-н дуу биш байсныг албан ёсоор мэдэгджээ.

## Дууны нээлт
2014 оны 12-р сарын 19нд Coldplay өөрсдийн YouTube сувгаараа дамжуулан "Miracles" дуугаа цацсан бөгөөд 12-р сарын 15нд Unbroken киноны Soundtrack цомогт багтан худалдаанд гарч тухайн өдөртөө мөн адил iTunes-р дамжуулагдсан борлуулагдаж эхэлжээ.

Ангилал:Coldplay
Ангилал:Coldplay хамтлагийн дуунууд
Coldplay хамтлагийн авсан шагнал болон номинацууд

Coldplay нь Крис Мартин, Жонни Баклэнд, Гай Бэрримэн, Вилл Чэмпион нарын байгуулсан английн алтернатив рок хамтлаг юм.Тэд одоогоор Parachutes(2000), A Rush of Blood to the Head(2002), X&Y(2005), Viva la Vida or Death and All His Friends(2008), Mylo Xyloto(2011), Ghost Stories(2014) гэсэн 6 студи цомог гаргаад байна.Ийнхүү тэд дэлхий даяар 60 гаруй сая цомогоо борлуулжээ.Мөн тэд 30 гаруй сингл гаргасан түүний дотроо "Yellow"нь тэдний АНУ-дах анхны хит сингл бөгөөд BillBoard Alternative Chart-д 6-р байр,"Speed of Sound" сингл нь Их Британы синглийн чартад 2-р байр,"Viva la Vida" нь Их Британи болно АНУ-н чартад 1-р байранд,"Paradise" нь 2012 оны эхний долоо хоногт Их Британы синглийн чартад 1-р байранд тус тус бичигджээ.

Coldplay нь хөгжмийн 190 гаруй шагналд нэр дэвшиж түүнээс 59т нь ялалт байгуулжээ.Түүний дотроос BRIT Awards-т 21 удаа нэр дэвшиж 8 удаад нь(Шилдэг Британи цомог-3 удаа,Шилдэг Британи хамтлаг-3 удаа).Мөн тэд Грэммийн шагналд 30 удаа нэр дэвшиж 8т нь ялалт байгуулсан.2009 оны Грэммийн шагнал Coldplay хамтлагийн оргил амжилттай оролцсон бөгөөд 7 төрөлд нэр дэвшиж 3т нь ялалт байгуулжээ.Coldplay нь 9 MTV шагналын эзэн бөгөөд тэдгээрээс MTV Video Music Awards-т 17 удаа нэр дэвшиж 7т нь,MTV Europe Music Awards-т 13 удаа нэр дэвшиж 4т нь тус тус ялалт байгуулсан.
"The Scientist" дууны клип 2003 оны MTV Video Music Awards-т нэр дэвшсэн бүх төрөлдөө ялсан.Мөн тэд 3 World Music Awards,4 BillBoard Music Awards-н эзэн.Тэд мөн Q Awards-т 18 удаа нэр дэвшиж 6т нь ялсан ба түүний дотроос 5 цомог нь Шилдэг цомогт нэр дэвшиж 3 нь ялалт байгуулжээ.

Ангилал:Coldplay
Армагеддон

**Армагеддон** гэдэг нь Мегиддо гэдэг үгнээс гаралтай бөгөөд библи (Илч16:16) ганц л удаа гардаг. Энэ нь Христийн шашинд бурхны агуу өдрийн дайныг хэлдэг ба Бурхан агуу өдрөөрөө дайснуудаа дарж дэлхийг цэвэрлэнэ гэдэг.

Өнөө үед тус үгийг англи хэлэнд "дэлхий сөнөх" гэсэн утгаар түгээмэл хэрэглэдэг.
Ангилал:Христийн шашин
Ангилал:Библи
Хутугтай хатан

**Хутугтай хатан** (бас **Кутукуй-хатун** гэж бичсэн нь бий) (?-1256) нь Их Монгол Улсын Мөнх хааны их хатан. Судрын чуулганд Ихирэс аймгийн Буту хүргэний хөвүүн Уладайн охин гэсэн байдаг бол Юань улсын сударт ''"... нэр Худутай, Хонгирад овог, Дэй сэцэнгийн ач хөвүүн Мангэчэнгийн охин... гэж тэмдэглэсэн байдаг.  Түүний нэр түүхэнд маш бага тэмдэглэгдсэн. 1256 онд нас барсан. 
*Өвөг эцэг: Буту хүргэн
**Эцэг: Уладай
*Эр нөхөр: Мөнх хаан
**Үр хүүхэд: Балт, Өрөндаш, Баялун (охин)

## Эшлэл 
Ангилал: Монгол хатан
Ангилал:12-р эсвэл 13-р зуунд төрсөн
Ангилал:1256 онд өнгөрсөн