open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барадийн Базар

**Барадийн Базар** (буриад. *Барадийн Базар,* орос. *Базар Барадиевич Барадин*, уран зохиолын нууц нэр *Самандабадра,* 1878 оны 6-р сарын 16-нд Оросын Ар Байгал мужийн Ага-Хангил тосгонд төрж, 1937 оны 8-р сарын 24-нд ЗХУ-ын Ленинград хотод нас барсан) — буриад гаралтай Оросын болон Зөвлөлтийн дорно дахин судлаач эрдэмтэн, төр нийгмийн болон уран зохиолын зүтгэлтэн. Буриад бичиг үүсгэсэн хүмүүсийн нэг. 

## Намтар 
Буриадын 11 хүүхэдтэй малчин айлын ууган хүү болж төрсөн. 1891 онд тэрээр Агын дөрвөн ангийн сүмийн сургуулийг төгссөн. Чита хотын сургуульд сурч байгаад 1895 онд Санкт-Петербургийг зорьж Пётр Бадмаевын хувийн гимназид сурсан. 1898 онд сургуулиа төгсөөд эх орондоо ирж, бие даан монгол, төвөдийн уран зохиолд суралцжээ. 1900 онд Агын нутгаас ирсэн буриад худалдаачинд орчуулагчаар Герман, Швейцар, Итали зэрэг улсуудаар гурван сар аялсан нь түүнд ихээхэн нөлөөлсөн байна.

1901 онд Б.Барадин Петербургийн их сургуулийн хуулийн факультетэд элсэн орсон ч удалгүй дорно дахины чиглэлээр суралцахаар болсон байна. 1902 онд Дорно дахины факультетэд шилжиж, Ц. Жамцарано болон С.Ф.Ольденбург, Фёдор Щербацкий нарын удирдлага дор санскрит, төвөд, монгол хэлийг судалж, Энэтхэг, Төвөд, Монголын соёлын талаар эрдэм шинжилгээний ажил хийхээр бэлтгэж байжээ.

1923 онд Буриад-Монголын Автономит Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Улс байгуулагдав. Барадийн Базар нь Бүгд найрамдах улсын боловсролын анхны Ардын комиссар (сайд), 1925 онд Буриад-Монголын Шинжлэх ухааны хорооны анхны дарга болсон юм.

Сталины хэлмэгдүүлэлтийн үеэр Барадин Базарыг 1937 оны 2-р сарын 20-нд ЗХУ-ын Дотоод яам "хувьсгалын эсэргүү тагнуулын байгууллагын гишүүн” хэмээн баривчилжээ. 1937 оны 8-р сарын 24-нд Ленинград хотод Базарыг буруутгаж, цаазаар авах ял оноож удалгүй хэрэгжүүлсэн байна. Сүүлд 1958 оны 3-р сарын 27-нд түүнийг ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн шийдвэрээр цагаатгажээ.  

2012 онд Улаан-Үд хотод түүнд хөшөөг босгосон юм.

Ангилал:Буриад ястан
Ангилал:Оросын эрдэмтэн
Ангилал:1878 онд төрсөн
Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Баруун-Урт - Бичигтийн авто зам

**Баруун-Урт - Бичигтийн авто зам** нь 2010 оноос судалгаа, төлөвлөлт нь хийгдэж 2025 оноос барилгын ажил нь Зам Тээврийн яамны захиалгаар эхэлж байгаа, Ази Европыг холбосон замын сүлжээний 277 км-ийг хамарсан бүрдэл байгууламж болно. Төслийн гүйцэтгэгчээр “Монгол Зам Групп” ХХК, хяналтын зөвлөхөөр  “Аварга зам” ХХК ажиллаж, 2025 оны төлөвлөгөөгөөр замын суурийг байгуулах ажлыг амжилттай гүйцэтгэв. 2024-2028 онд уг замыг барихаар ажиллаж байна.   

## Ач холбогдол
Эдийн засгийн өсөлтийг хангах, экспортыг нэмэгдүүлэх, зам тээврийн сүлжээг өргөжүүлөх зорилтын хүрээнд томоохон суурин газруудыг хилийн боомттой холбох, аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх болон эдийн засаг, нийгмийн ач холбогдол бүхий зарим сум, суурин газрууд руу чиглэсэн авто зам барих, эдийн засгийн үр ашигтай, хөдөө аж ахуйн тээвэрлэлтийг дэмжсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн. Үүнд олон улсын CAREC-4C буюу Төв Азийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны 4C коридорт Баруун-Урт-Бичигт чиглэлийн авто зам хамаардаг бөгөөд тус зам нь хатуу хучилттай болсноор Монгол Улсаар дайран өнгөрөх Ази Европыг холбосон авто замын сүлжээ нэгээр нэмэгдэж, Бичигтийн боомт нь Замын-Үүд боомтын дараа орох томоохон боомт болон хөгжиж, улмаар БНХАУ-ын Тянжин, Жинзоу, Далиан зэрэг боомтоор дамжин Зүүн хойд азийн улстай худалдаа хийх боломжийг бүрдүүлж өгөх эдийн засгийн чухал ач холбогдолтой юм.  Мөн Сүхбаатар аймгийн эдийн засагт хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй болон уул уурхайн салбар зонхилдог бөгөөд  дээрх салбаруудад түшиглэн мах боловсруулалт, аялал жуулчлал, бүс нутгийн худалдаа зэргийг хөгжүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлэх юм.

## Замын бүтээн байгуулалт
1: Авто зам барилгийн 90%-ийг ачааны тэрэг, бульдозер, эксковатор, ковш, автогрейдер, цистерн, индүүдэгч зэрэг хүнд техникээр гүйцэтгэдэг нарийн технологийн ажил юм. Монгол оронд цаг уураас хамаарч 4-11-р сард авто замыг барьдаг. 

2:

3:

4:

5: Авто замын барилга нь олон төрлийн хөрсний бүтэцийг чанартай замын суурь давхрагууд болгход төвлөрөн ажилладаг тул хөрсний шинжилгээний лаброторыг ажлын талбартаа байгуулан байнгын шинжилгээ хийдэг.

## Эх сурвалж
Ангилал:Монголын авто тээврийн хөдөлгөөн
Ангилал:Сүхбаатар аймаг
Цэнгэг ус

**Цэнгэг ус-** дэлхийн усны эх үүсвэрүүдээс хамгийн бага хэмжээний давс агуулсан усыг хэлдэг. 

Цэнгэг ус нь дэлхийн усны нөөцийн 3 хүрэхгүй хувийг эзэлдэг ба үүний дөнгөж 1% нь хүртээмжтэй байдаг. Дэлхийн цэнгэг усны 70 орчим хувь нь Антарктидад мөс хэлбэрээр хөлдүү байдаг. Үүний ердөө 3%-ийг л хүний ​​хэрэгцээнд ашигладаг байна.  Хөдөө аж ахуй нь хүрээлэн буй орчноос гаргаж авсан нийт цэнгэг усны гуравны хоёрыг ашигладаг.

Давсны агууламж 0.5%-иас ихгүй усыг цэнгэг гэж үздэг байна. Цэнгэг ус нь гол мөрөн, горхи, гүний ус, цэнгэг нуур, үүлэнд бас байдаг. Төрөл бүрийн тооцоогоор цэвэр ус нь дэлхийн нийт усны 2.5-3% орчмыг эзэлдэг байна.

Дэлхийн цэнгэг усны нөөцийн 69 % нь мөс хэлбэрээр агуулагддаг.

Ус бол бүх амьд организмын оршин тогтноход чухал үүрэгтэй. Олон организм давстай усаар хөгжиж чаддаг боловч ихэнх судаслаг ургамал, ихэнх шавж, хоёр нутагтан, хэвлээр явагчид, хөхтөн амьтад, шувууд амьд үлдэхийн тулд цэвэр ус шаарддаг.

НҮБ-ын мэдээлснээр 2000-аад оны эхэн үеийн байдлаар 1.2 тэрбум гаруй хүн цэвэр усны дутагдалд амьдарч, 2 тэрбум орчим хүн цэнгэг усны хосдолоос байнга зовж шаналж байдаг ажээ. 21-р зууны дунд үе гэхэд архагшсан усны хомсдолтой хүмүүсийн тоо 4 тэрбум давна гэж үзэж байна.

Усны бохирдол нь усны биетүүдийн бохирдол бөгөөд тэдгээрийн ашиглалтад сөргөөр нөлөөлдөг. Энэ нь ихэвчлэн хүний ​​үйл ажиллагааны үр дүн юм. Усны байгууламжид нуур, гол мөрөн, далай, уст давхарга, усан сан, гүний ус орно. Эдгээр усны биетүүдтэй бохирдол холилдсоноор усны бохирдол үүсдэг. Бохирдуулагч нь үндсэн дөрвөн эх үүсвэрийн аль нэгээс ирж болно. Эдгээр нь бохир усны хаягдал, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа, хөдөө аж ахуйн үйл ажиллагаа, борооны ус зэрэг хотын урсац юм. Усны бохирдол нь гадаргын болон гүний усанд нөлөөлдөг. Энэ хэлбэрийн бохирдол нь олон асуудалд хүргэдэг. Нэг нь усны экосистемийн доройтол юм. Өөр нэг зүйл бол хүмүүс бохирдсон усыг унд, усалгааны зориулалтаар ашиглах үед усаар дамжих өвчин тархах явдал юм. Усны бохирдол нь усны нөөцөөс ундны ус гэх мэт экосистемийн үйлчилгээг бууруулдаг.

Монгол Улсын БОАЖЯ-ны харьяа “Цэнгэг усны нөөц, байгаль хамгаалах төв” УТҮГ ажилдаг байна.

### Харах 
* Ус
* Усны чанар
* усны эрчим хүч
* Монгол орны усны нөөц
Барсүрэнгийн Баасандорж

**Барсүрэнгийн Баасандорж** (1979 онд Улаанбаатар хотод төрсөн)-Монгол Улсын УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга.

## Намтар 
Б.Баасандорж нь 1987-1997 онд нийслэлийн 5 дугаар дунд сургуулийг, 1997-2001 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн Хууль зүйн сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр, 2009-2011 онд АНУ-ын Калифорнийн Олон улсын их сургуулийг Бизнесийн удирдлагын мастерын зэрэгтэйгээр тус тус төгссөн.

2001-2002 онд УИХ-ын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын туслах, 2002–2006 онд Улсын Их Хурлын Тамгын газарт Хуулийн хэлтсийн шинжээч, 2006-2008 онд Хууль зүйн байнгын хорооны референт, 2008-2009 онд Хууль зүйн байнгын хорооны зөвлөх, 2011-2013 онд Хууль зүйн байнгын хорооны Ажлын албаны Ахлах зөвлөх, 2013-2015 онд Хууль зүйн яамны Хууль зүйн нэгдсэн бодлогын газрын дарга, 2015-2018 онд Улсын Их Хурлын Тамгын газарт Хууль зүйн байнгын хорооны Ажлын албаны ахлах зөвлөх, 2018-2020 онд Улсын бүртгэлийн Ерөнхий газрын дарга, 2020-2022 онд Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, 2022-2023 онд Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дарга, 2023 оноос 2024 он хүртэл Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга бөгөөд Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газрын даргаар ажиллаж байсан. 

2024 оны 7-р сард Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан санал болгосоноор УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар томилжээ.

## Гэр бүл 
эхнэр, 2 хүүхдийн хамт амьдардаг.

Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:Монголын улс төрч
Иохан Фихте

**Иохан Фихте** (герман. *Johann Gottlieb Fichte*, 1762 оны 5-р сарын 19-нд Германы эзэнт улсын Оберлаузиц хотод төрсөн — 1814 оны 1-р сарын 27-нд Берлин хотод нас барсан) — Германы философич. Германы идеализмын төлөөлөгчдийн нэг, Иммануэл Кантын онол, ёс суртахууны бүтээлүүдээс үүссэн философийн бүлэг сургуулийг үндэслэгч.

Ангилал:1762 онд төрсөн
Ангилал:1814 онд өнгөрсөн
Ангилал:Германы зохиолч
Ангилал:Германы гүн ухаантан
Ангилал:Христийн шашны гүн ухаантан
Ангилал:Германы чөлөөт өрлөгчин
Ангилал:Берлиний Хумбольдтын их сургуулийн багш
Ангилал:Йена их сургуулийн багш
Тиффани Трамп

**Тиффани Ариана Трамп** (англи. *Tiffany Ariana Trump*; 1993 оны 10-р сарын 13-нд төрсөн) — америкийн загвар өмсөгч, дуучин, нийгэм судлаач. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трампын охин. Жоржтауны их сургуулийн Эрх зүйн төвд хуулийн судалгааны туслах ажилтан.

## Намтар 
Тэрээр Ерөнхийлөгч Доналд Трамп, түүний хоёр дахь эхнэр жүжигчин, телевизийн хөтлөгч Марла Мейплз нараас 1993 онд төрсөн охин.

Тиффани 1993 оны 10-р сарын 13-нд Флорида мужийн "Гэгээн Мэри" эмнэлэгийн төвд эцэг, эх хоёр нь гэрлэхээс 2 сарын өмнө төрсөн байна. 

Эцэг эх хоёр нь түүнийг үнэт эдлэлийн «Tiffany & Co» компаний нэрээр нэрлэсэн байна. Түүнийг эх нь Калифорнид өсгөн хүмүүжүүлжээ. 2012 онд Калабасас хотын (Viewpoint School) сургуулийг төгссөн байна.

Тиффани Доналд Трампын анхны эхнэр чехийн Моравиас гаралтай Ивана Трампаас төрсөн Доналд Жон Трамп- залуу, Иванка Трамп, Эрик Трамп гэх гурван ах, эгч бөгөөд Д.Трампын гурав дахь эхнэр Меланиа Трампаас төрсөн дүү Бэррон Трамп гэж ах дүү нартай ажээ.

Тэрээр 2016 оноос өмнө Пенсильванийн их сургуульд социологи, хотын хөгжлийн чиглэлээр суралцсан байна. 2017-2020 онд Вашингтон дахь Жоржтауны их сургуулийн хуулийн сургуульд суралцаж төгссөн байна.

2014 онд их сургуульд байхдаа "Шувуу шиг" (Like a Bird) дуугаа гаргасан. Тэрээр "Vogue" сэтгүүлд дадлагажигчаар ажиллаж, 2016 онд Нью-Йоркийн загварын долоо хоногийн үеэр Эндрю Уоррены загварын шоунд загвар өмссөн байна.

Доналд Трамын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд эцгийгээ идэвхтэй дэмжиж оролцсон байна.

2022 оны 11-р сарын 13-нд Тиффани Майкл Булостай гэрлээд 2025 оны 5-р сарын 15-нд хүү төрүүлсэн юм.

Тэрээр Instagram дээр 1.3 сая дагагчтай (2024 оны 9-р сарын 26-ны байдлаар) идэвхтэй ажилладаг ажээ.

Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:1993 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын өмгөөлөгч
Тиффани
Ангилал:АНУ-ын загвар өмсөгч
Жоржтауны их сургууль

**Жоржтауны их сургууль** (англи. *Georgetown University*) -АНУ-ын Вашингтон хотод байрладаг Католик (Иезуит) хувийн их сургууль юм. 1789 онд Америк дахь Католик шашны хамба лам Жон Кэррол үүсгэн байгуулсан бөгөөд АНУ-ын хамгийн эртний католик их сургууль ажээ. Тус их сургууль бол улс төрийн шинжлэх ухаан, дипломат харилцааны чиглэлээр дэлхийд тэргүүлэгч их сургуулийн нэг юм.

Жоржтаун их сургууль нь АНУ-ын хамгийн эртний католик дээд боловсролын байгууллага бөгөөд Иезуитүүд 1805 оноос хойш их сургуулийн эрдмийн амьдралд эрдэмтэн, захирлаар ажиллаж ирсэн. Гэсэн хэдий ч тус их сургуулийг Сүмээс хараат бусаар удирдаж ирсэн бөгөөд Жоржтауны оюутнуудын дийлэнх нь католик шашинтнууд биш байсан юм.

Жоржтаун их сургууль нь Итали, Турк, Катар зэрэг орнуудад салбартай байлдаг. Их сургуулийн 2024 оны элсэлт нь 7,968 бакалаврын оюутан, 12,000 гаруй аспирант, докторантурт суралцагсадтай байжээ. Тус их сургуулийн төгсөгчид 12 улсын төрийн тэргүүн (АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Билл Клинтон, Филиппиний Ерөнхийлөгч Глориа Макапагал-Арройо зэрэг), АНУ-ын 23 мужийн захирагч, АНУ-ын 23 сенатор, хааны гэр бүлийн 11 гишүүн, 79- Элчин сайд цолтой дипломатууд зэрэг дэлхийн олон нийт, төрийн удирдлагын олон салбарт нэр хүндтэй хүмүүс байдаг юм.

Бакалаврын хөтөлбөрийг Жоржтаун коллеж, Роберт Эмметт Макдоноугийн бизнесийн сургууль, Сувилахуйн болон Нийгмийн эрүүл мэндийн сургууль, Эдмунд А.Уолшийн Гадаад харилцааны сургуульд явуулдаг.

Ангилал:1789 онд байгуулагдсан
Ангилал:АНУ дахь хувийн их дээд сургууль
Должингийн Эрдэнэбилэг

**Должингийн Эрдэнэбилэг** (1968 онд Улаанбаатар хотод төрсөн)- Худалдаа хөгжлийн банкны ТУЗ-ын дарга, 60%-ийг эзэмшигч.

Яг үнэндээ бол 49 хувийг ч биш Эрдэнэтийг бүтнээр нь авах луйварыг тэд хийсэн гэж О.Баасанхүү хэлжээ. “Эрдэнэт”-ийн 51 хувийг нь Д.Эрдэнэбилэг 30 сая ам доллароор авчихсан байна гэж. 51 хувь дээр нь зориуд үндсэн баримтаа нууж, Стандарт банкинд хожигдож өгсөн. Дараа нь Стандарт өр худалдаж авч хувиа нэмээд 100 хувь өөрийн болгох ийм санхүүгийн луйвар байсан. “Сахал” Эрдэнэбилэг болон ХХБ-ныхан Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэр дээр яг ийм луйвар хийх гэж оролдсон.
Сүрэн Хачатурян

**Сүрэн Хачатурян** (армени. Սուրեն Խաչատրյան, мөн Хачатуров; 1889 оны 4-р сарын 11-нд төрсөн - 1934 оны 7-р сарын 5-нд Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлтийн театрын зүтгэлтэн, найруулагч; хөгжмийн зохиолч Арам Хачатуряны том ах, хөгжмийн зохиолч Карен Хачатуряны эцэг.
Дроупади Мурму

**Дроупади Мурму** (англи. *Draupadi Murmu*, ориа. ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ, сантали. ᱫᱨᱚᱣᱯᱚᱫᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ, хинди. द्रौपदी मुर्मू; төрөхдөө **Пути Биранчи Туду**, англи. *Puti Biranchi Tudu*, ориа. ପୁଟି ବିରଞ୍ଚି ଟୁଡୁ, сантали. ᱯᱩᱛᱤ ᱵᱤᱨᱚᱱᱪᱷᱤ ᱛᱩᱫᱩ; 1958 оны 6-р сарын 20-нд төрсөн) — Энэтхэгийн улс төрч, 2022 оны 7-р сараас Энэтхэгийн 15 дахь Ерөнхийлөгч юм.

Тэрээр өмнө нь 2015-2021 онд Жарханд мужийн захирагчаар ажиллаж байсан бөгөөд 2022 оны сонгуульд эрх баригч Бхаратиа Жаната намаас Энэтхэгийн Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж ялалт байгуулжээ.

## Намтар 
Дроупади Мурму 1958 оны 6-р сарын 20-нд Энэтхэгийн Одиша мужийн Маюрбханж дүүргийн Байдапоси тосгонд Сантал үндэстний гэр бүлд төржээ. Түүний эцэг, өвөг эцэг нь тосгоны ахлагчууд байжээ. Дроупади Мурму хожим Шям Чаран Мурмутай гэрлэсэн юм.

Дроупади Мурму төрөлх мужийнхаа нийслэл Бхубанесвар дахь Рама Деви эмэгтэйчүүдийн их сургуулийг төгссөн. Сургуулиа төгсөөд улс төрд орохоосоо өмнө дунд сургуульд багшилж байжээ. 1997 онд тэрээр Райрангпур хотын өөрөө удирдах Зөвлөлийн гишүүн болсон. Энэ үед тэрээр аль хэдийн Бхаратиа Жаната намын гишүүн болсон байв.

2000 оны 3-р сарын 6-аас 2002 оны 8-р сарын 6 хүртэл Дроупади Мурму Одиша мужийн засгийн газарт Худалдаа, тээврийн яамны сайдаар ажиллаж байсан. 2002 оны 8-р сараас 2004 оны 5-р сарын 16 хүртэл тус мужид Загас аж ахуй, мал аж ахуйн хөгжлийн сайдаар мөн ажиллаж байжээ.

2015 онд Дроупади Мурму Жарханд мужийн захирагчаар сонгогдож, энэ албан тушаалыг хашиж буй анхны эмэгтэй болсон бөгөөд энэ албан тушаалд бүтэн 5 жилийн хугацаанд ажилласан байна.

Ангилал:1958 онд төрсөн
Ангилал:Энэтхэгийн улс төрч
Ангилал:Энэтхэгийн ерөнхийлөгч
Ориа хэл

**Ориа** буюу **одиа** (ଓଡ଼ିଆ, ) — Энэтхэг-европ хэлний аймагт багтддаг хэл бөгөөд Энэтхэгийн Одиша мужийн 35 сая хүн ярьдаг байна. Энэ хэл бол Энэтхэг улсын албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн 23 хэлний нэг бөгөөд өөрийн гэсэн бичиг үсэгтэй ажээ.

Тус хэл нь "шинэ Энэтхэг" хэлний бүлэгт багтдаг байна.

Энэтхэгийн Одиша муж болон зэргэлдээх Тамил Наду, Мадхья Прадеш, Бихар мужуудад ярьдаг.

Ория хэлний бичгийн хэл нь Брахми бичгээс гаралтай.

Утга зохиолын хамгийн эртний дурсгалууд нь МЭ 13-р зуунаас эхтэй. Үүний нэг нь Сараладасын Махабхаратагийн тухай дахин өгүүлсэн явдал юм. Орчин үеийн утга зохиолын хэл нь Факирмохан Сенапатакугийн бүтээлээс эхэлдэг ажээ.

Ангилал:Энэтхэгийн хэл
Ангилал:Энэтхэг-Арийн хэл
Виндзор, Беркшир

**Ви́ндзор** (англи. *Windsor* [ˈwɪnzər]) — Английн Беркшир нутагт Тэмз мөрний баруун эрэг дээр Чаринг-Кросс (Лондон)-оос баруун зүгт 34 км зайд орших жижиг хот. Энд Английн хаадын зуны өргөө болох Виндзор цайз байралдаг байна. 

## Түүх 
Хотын тухай анх "Англисаксоны цаг тооны бичиг"-т дурдсан байдаг. Энэ нэршил нь эртний англи хэл дээрх "Windles-ore" буюу «голын мушгирсан эрэг» гэсэн утгатай юм. I Хенри хааны үед хааны ордныг гурван бээр голын дээш нүүлгэжээ. Виндзор цайзыг "Шүүх өдрийн ном" (англи. *Domesday Book*) номонд анх 1170 онд чулуугаар баригдсан гэж дурдсан байдаг. Тэмз мөрөн дээр баригдсан хамгийн эртний гүүрнүүдийн нэгд тооцогдох Виндзорын гүүр нь 1172 оноос эхтэй. Гүүр барих нь тухайн үедээ том ололт байсан бөгөөд өөрийн гэсэн гарцтай болсон нь хотын хөгжилд ихээхэн хувь нэмэр оруулж, хотын нөлөөг нь бэхжүүлсэн юм.

1277 онд хаан I Эдвард тусгай зарлиг гаргаж, Виндзорыг хааны дүүргийн статустай болгож, давуу эрхийг албан ёсоор баталгаажуулав.

Виндзор хот нь Дундад зууны үед тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэж, 1332 он гэхэд Английн хамгийн баян 50 хотын нэг болжээ.

Цайзын сэргээн босголт 15-р зуун хүртэл үргэлжилсэн. Виндзор голлон Лондончуудын хувьд мөргөлийн гол газар болжээ. Мөргөлчид 1484 онд Гэгээн Жоржийн сүмд чандрыг нь шилжүүлсэн VI Хенригийн бунхан болон Жинхэнэ загалмайн хэлтэрхийд зочлохын зэрэгцээ Итон коллежид зочлохоор ирдэг байжээ. Мөргөлчид их хэмжээний мөнгө авчирч, хотод зарцуулдаг байв. Бүх мөргөлчдийг хүлээн авахын тулд Виндзор дахь дэн буудлын тоо ердөө зуун жилийн дотор гурваас гуч болж өссөн байна. Хот маш баян болжээ.

Орчин үеийн Виндзор хотын ихэнх гудамжийг 19-р зуунд төлөвлөсөн байна. Гэсэн хэдий ч гол гудамж болох Peascod Street нь Виндзорын шилтгээнээс хэдэн жилийн өмнө эрт дээр үеэс улбаатай. Виндзор цайз нь эргээд Европ дахь хамгийн том цайз бөгөөд хамгийн удаан эзлэгдсэн цайзын амжилтыг эзэмшдэг.

Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхэлсний дараа Герман гаралтай Британийн хааны гэр бүл эх оронч үзлийн үүднээс Саксе-Кобург, Гота нэрээ Виндзор болгон өөрчилсөн юм.

Шинэ Виндзорыг 1974 онд албан ёсоор Виндзор хот гэж нэрлэжээ.

Ангилал:Тэмза голын суурин
Бакинхэмын ордон

**Бакинхэмын ордон** (англи. *Buckingham Palace* [ˈbʌkɪŋəm ˈpælɪs]) — Британийн хаадын Лондон хот дахь албан ёсны өргөө бөгөөд хаант засаглалын захиргааны төв байр юм. 

Уг хааны ордон Лондон хотын "The Mall" болон "Green Park" гудамжнуудын эсрэг талд байрладаг бөгөөд Хатан хаан Викториагийн цагаан гантигаар хийж алтадсан хөшөө бий. Британийн хааныг тус өргөөндөө байх үед ордны орой дээр хааны далбааг мандуулдаг уламжлалтай. 

Бакинхэмын ордон анх "Бакинхэм-Хаус" нэртэй байсан бөгөөд Бакинхэмын 1-р херцог Жон Шеффилд, Норманби нар (1703 оноос хойш)-т зориулж барьсан ажээ. Үүнийг 1762 онд Английн III Жорж хааны ирээдүйн хувийн өргөө болгон худалдаж авсан (түүний албан ёсны оршин сууж байсан Гэгээн Жеймсийн ордон нь хэмжээ, засал чимэглэлийн хувьд түүнд тохирохгүй болсон) байна. Улмаар дараагийн 75 жилийн хугацаанд ордныг өргөтгөж, сэргээн засварлажээ. 

Хатан хаан Викториа 1837 онд хаан ширээнд суусан цагаас тус ордныг албан ёсоор Британийн хаант засаглалын гол оршин суух өргөө хэмээн зарласан. Хатан хаан Викториагийн хөшөө ордны гол хаалганы өмнө босгосон байна. Барилгын засварын нийт зардал нь 700,000 фунт стерлинг болсон ажээ.

1853 он гэхэд ордны хамгийн өргөн, гоёмсог тансаг чимэглэсэн өрөө болох Багт наадмын танхим -"Ballroom"-ийг барьж дуусгажээ. Энэ нь 36 метр урт, 18 метр өргөн юм. Хатан хаан Викториагийн захиалгаар баригдсан бөгөөд анх 1856 онд "Крымын дайн" дууссаныг бэлгэдэж хүлээн авалт хийхэд ашиглаж байжээ. Викториа хатан хааны хүү, өв залгамжлагч хаан VII Эдвард 1841 онд энэ ордонд төрж, 1910 онд тэндээ нас баржээ.

## Орчин үе 
Одоогийн байдлаар ордон нь төрийн 19 өрөө, хааны болон зочны өрөө 52, ажилчдын 188 өрөө, 92 албан тасалгаа, 72 ариун цэврийн өрөө зэрэг нийт 775 өрөөтэй ажээ. Энэ ордон 20 га талбайг эзэлдэг бөгөөд үүний 17 нь цэцэрлэгт хүрээлэн юм. Бакинхэмын ордны цэцэрлэгүүд нь Лондоны хамгийн том хувийн цэцэрлэгт хүрээлэн юм. 1828 онд том хиймэл цөөрөм баригдаж дуусгасан.

Бакинхэмын ордныг Хишигтэн харуул, Хатан хааны морин харуулаас бүрдсэн Хааны цэргийн анги хамгаалдаг. 4-р сараас 8-р сар хүртэл өдөр бүр 11:30 цагт (үлдсэн саруудад өдөр өнжөөд) харуул солих ёслол болдог. Энэ нь магадгүй Лондоны хамгийн алдартай ёслол болдог бөгөөд олон жуулчдыг татдаг.

Ангилал:1837 онд байгуулагдсан
Ангилал:Лондоны барилга байгууламж
Ангилал:Их Британийн музей
Итон коллеж

**Итон** **коллеж** (англи. *Eton College*, бүтэн нэр нь:-**Виндзорын дэргэддэх Эзэн хааны Дарь эхийн Итон коллеж**, англи. *The King’s College of Our Lady of Eton beside Windsor*) — Британий хувийн хөвгүүдийн сургууль. Коллежийг 1440 онд английн VI Хенри хаан байгуулсан түүхтэй. Тус коллеж түүхэндээ Их Британий 21 Ерөнхий сайд нарыг төгсгөсөн ажээ. 

Итон коллеж нь Лондон хотоос баруун зүгт 30 км зайд,  Тэмз мөрний эрэг дээр Виндзор цайзын хажууд байрладаг. Тус сургууль нь албан ёсоор 13-18 насны хөвгүүдэд зориулсан хувийн дотуур байр юм. Сургалтын төлбөр нь жилийн £35,720 (55,630 ам.доллар) юм. Итон коллеж 1300 оюутантай; Тэдний зарим нь Хатан хааны нэрэмжит эрдэмтний хувьд боловсролдоо юу ч төлдөггүй ажээ.

## Түүх 
16-р зууны дунд үеийн архивын баримтууд Итон коллежийн оюутнуудын өдөр тутмын хатуу дэглэмтэй байжээ. Залуучууд өглөөний 5:00 цагт босож, залбирлаа үйлдэж, өглөөний 6:00 цагт хичээлдээ орох ёстой байв. Тухайн үед хичээлүүд нь латин хэл дээр ордог байсан. Орой үдшийн 20:00 цагт оюутнууд өрөөндөө буцаж ирээд залбирсны дараа орондоо ордог байжээ. Дундад зууны оюутнууд өдөрт хоёр удаа хооллодог байсан бөгөөд баасан гаригт тэд хатуу мацаг барьдаг байсан ажээ. Зул сарын баяраар гурван долоо хоног, зун гурван долоо хоног гэртээ харих боломжтой зэрэг амралттай зэрэг хатуу дэглэмтэй байжээ. 

## Орчин үе 
Бараг 600 жилийн түүхтэй хэдий ч орчин үеийн Итон коллеж нь 21-р зууны стандартын дагуу үйл ажиллагаагаа явуулдаг байна. Физик, хими, биологийн тэнхимүүд туршилтын байгууламжийнхаа тоо, чанараараа гайхуулж, олон их сургуулийг давж гардаг. Тус коллежийн 400 хүний ​​суудалтай театрт жүжигчний сургалтыг мэргэжлийн гэрэлтүүлэг, дуу авианы системээр хангадаг. Оюутнууд Дизайн технологийн төвд уралдааны машины шинэ загвар зохион бүтээдэг. Залуу хөгжимчдөд мэргэжлийн дуу бичлэгийн студид ажиллах онцгой боломж бий. Гадаад хэлний тэнхимүүд нь өргөн сонголттой: Одоогоор 150 оюутан Хятад хэл, 70 оюутан Япон хэл, 50 оюутан араб хэл сурч байна. Европын хэл нь заавал байх ёстой сургалтын хөтөлбөрийн нэг хэсэг болох уран зохиолын тэнхим бас байдаг.

Ангилал:1440 онд байгуулагдсан
I Борис

**I** **Борис** (болгар. *Свети Борис I Михаил,* зарим эх сурвалжид -*Богорис* гэдэг, загалмайлахдаа- *Михаил*; 9-р зууны эхний хагаст төрсөн — 907 оны 5-р сарын 2-нд нас барсан) — 852-889 онд Болгарын удирдагч байсан. 864 онд загалмай хүртээд Гүн буюу «князь» цол авсан. Пресианы хүү.

Тэрээр 865 онд Христийн шашныг нэвтрүүлж төрийн шашин болгосон бөгөөд загалмай хүртэхдээ Византийн эзэн хаан III Михаилын хүндэтгэлд зориулж нэрээ авчээ. 866 онд тэрээр харийн шашны бослогыг дарсан. Түүнийг Болгарын Үнэн алдартны сүмийн гэгээнтэн хэмээн хүндэтгэдэг.

886 онд I Борис Их Моравиас цөлөгдсөн Кирилл, Мефодий хоёрын шавь Клемент, Наум, Ангелариус нарыг хүлээн авч уулзав. Ханхүүгийн ивээл дор тэд грек хэлнээс слав хэл рүү ном орчуулж, эх зохиол бичдэг байв. Преслав, Охридын номын сургуулиудыг байгуулжээ. Борисын зарлигаар олон тооны сургууль нээгдэж, шинэ сүм хийдүүд баригдсан. Ханхүүгийн удирдлаган дор Болгар улс славчуудын утга зохиол, соёлын өлгий болжээ.

Ангилал:9-р зуунд төрсөн
Ангилал:907 онд өнгөрсөн
Ангилал:9-р зууны гэгээнтэн
Ангилал:Болгарын царь
Польшийн Ерөнхийлөгч

**Польшийн Ерөнхийлөгч** (польш. *Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej*)- Бүгд Найрамдах Польш Улсын дээд төлөөлөгч бөгөөд төрийн эрх мэдлийн тасралтгүй байдлын баталгаа юм.

Польшийн Ерөнхийлөгчийн эрх зүйн байдлыг Бүгд Найрамдах Польш Улсын 1997 оны 4-р сарын 2-ны өдрийн Үндсэн хуулийн V хэсэгт заасан байдаг.

## Сонгууль болон бүрэн эрх 
Бүгд Найрамдах Улсын Ерөнхийлөгчийг бүх нийтээр, тэгш, шууд сонгох, нууц санал хураалтаар ард түмнээс 5 жилийн хугацаатай сонгодог. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг Сеймийн маршал тогтоож зарладаг. Ерөнхийлөгч төрийн эрх мэдлийн салбартай харилцахдаа арбитрын үүргийг гүйцэтгэдэг. Тэрээр хууль санаачлах, хориг тавих эрхтэй. Тэр хууль тогтоомжид нийцсэн тогтоол, тушаал, тогтоол гаргадаг. Үндсэн хуулийн 144 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заагаагүй Ерөнхийлөгчийн үйлдэлд эсрэг гарын үсэг шаардлагатай байдаг.

Бүгд Найрамдах Польш Улс (польш. *Rzeczpospolita Polska*, III Rzeczpospolita) нь 1989 оны 12-р сарын 29-нд Бүгд Найрамдах Польш Ард Улсын үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулснаар Польш улсын нэр юм. Үүнээс хойшх Ерөнхийлөгч нарын жагсаалт:

Ангилал:Ерөнхийлөгч улс орноор
Эрхэмбаярын Баттулга

**Эрхэмбаярын Баттулга**

**Товч танилцуулга:** 

Улаанбаатар хотод төрсөн.

1998 онд Улсын Багшийн Их Сургуулийн лаборатори дунд сургуулийг дүүргэсэн

2002 онд Улсын Багшийн Их Сургуулийн Байгалийн ухааны факультетыг газарзүйн багш-аялал жуулчлалын менежер мэргэжлээр төгссөн

2003 онд Улсын Багшийн Их Сургуульд Газарзүйн ухааны магистрын зэрэг хамгаалсан

2008 онд Удирдлагын академийн Төрийн удирдлагын сургуулийг төрийн удирдлагын менежер цолтой төгссөн

2012 онд Австрали улсын Жеймс Кукийн их сургуульд Бизнесийн удирдлагын магистрын зэрэг хамгаалсан

**Ажлын туршлага:**

2002-2004 онд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Аялал жуулчлалын газарт мэргэжилтэн

2004-2006 онд Зам, тээвэр, аялал жуулчлалын яаманд мэргэжилтэн

2006-2008 онд тус яаманд газрын орлогч дарга, газрын дарга

2008-2011 онд Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яаманд газрын орлогч дарга, газрын дарга

2013-2016 онд Нийслэлийн Засаг даргын хэрэгжүүлэгч агентлаг Аялал жуулчлалын газрын дарга

2016-2020 онд Нийслэлийн Засаг даргын хэрэгжүүлэгч агентлаг Байгаль орчны газрын дарга

2020-2022 онд Улсын Их Хурлын Тамгын газрын дэд дарга

2022-2024 онд Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга

2024-2025 онд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга

2025-оноос Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын даргаар ажиллаж байна.
Ромулус Аугустус

**Ро́мулус А́угустус** (лат. *Romulus Augustulus,* бүтэн нэр нь — *Фла́виус Ро́мулус А́угустус* (лат. *Flavius Romulus Augustus*) 460 он орчим төрсөн— 507 он орчим нас барсан) — Баруун Ромын эзэнт гүрний сүүлчийн эзэн хаан (475 оны 10-р сараас 476 оны 9-р сарын хооронд).

Ромулусыг насанд хүрээгүй байхдаа эцэг, цэргийн ажиллагааны мастер Орестэс хааны хаан ширээнд өргөмжилсөн бөгөөд түүний удирдлаган дор зөвхөн нэр төдий үүрэг гүйцэтгэсэн. Арван сар захирсны дараа зэрлэгүүдийн жанжин Одоакер Орестыг алж, дараа нь Ромулусыг буулгав. Одоакер залгамжлагчаа томилоогүй тул Ромулусыг Баруун Ромын эзэнт гүрний сүүлчийн эзэн хаан гэж үздэг бөгөөд түүний буулт нь Баруун Ромын эзэнт гүрэн улс төрийн нэгжийн хувьд төгсгөл болсон юм.

Ангилал:5-р зуунд төрсөн
Ангилал:6-р зуунд өнгөрсөн
Ангилал:Ромын эзэн хаан
Экспрессионизм

**Экспрессионизм** (латин. *expressio*, франц. Expressionnisme, англи. expression, "илэрхийлэл" гэсэн үгнээс гаралтай) -20-р зууны эхний арван жилд, ялангуяа Герман, Австри улсад цэцэглэн хөгжсөн модернизмын үеийн Европын урлаг дахь урсгал юм. Экспрессионизм нь бодит байдлыг хуулбарлахаас илүүтэйгээр зураачийн сэтгэл хөдлөлийн байдлыг илэрхийлэхийг хичээдэг. Энэ нь уран зураг, уран зохиол, театр, архитектур, хөгжим, бүжиг зэрэг олон төрлөөр илэрхийлэгддэг урлаг юм. Энэ бол мөн кино урлагт өөрийгөө бүрэн хэмжээгээр харуулсан хөдөлгөөн байсан юм.

Дэлхийн нэгдүгээр дайны аймшигт аллага хядлагад өртсөн үеийнхэн урам хугарах, түгшүүр, айдас зэрэг сэтгэл хөдлөлөөр дамжуулан бодит байдлыг туйлын субьектив байдлаар хүлээн авсантай шууд холбоотой юм. 

Экспрессионистуудын хувьд бүтээлч үйлдлийн субьектив байдал хамгийн чухал байдаг. Дүрслэлээс илүү сэтгэлээ илэрхийлэх зарчим давамгайлдаг байна. Өвдөлт, хашгирах, чарлах зэрэг сэдэв нь маш түгээмэл байдаг.

## Экспрессионизмын төлөөлөгчид 
* Винсент ван Гог
* Василий Кандинский 
* Арнольд Шёнберг 
* Эдвард Мунк
* Вальтер Адольф Гропиус
* Фридрих Мурнау
* Фридрих Ланг
* Эжен О'Нил
* Леонид Андреев
* Альфред Дёблин
* Готфрид Бенн
* Альберт Эренштайн
* Франц Кафка
* Густав Майринк
* Франц Марк
* Николай Ге
* Отто Дикс
* Отто Мюллер
I Франсуа

**I Франсуа** (франц. *François Ier*; 1494 оны 9-р сарын 12-нд төрсөн – 1547 оны 3-р сарын 31-нд нас барсан) -1515 оны 1-р сарын 1-ээс Францын хаан байсан бөгөөд 1515 оны 1-р сарын 1-ээс Францын хаан бөгөөд XII Луи хааны үеэл Орлеаны Шарль, Савойн Луиза нарын хүү байв. Тэрээр Валуа угсааны Ангулемийн салбарыг үндэслэгч байв. Түүний хаанчлал нь Хабсбургийн V Карлтай удаан үргэлжилсэн дайн, Францын Сэргэн мандалтын үеийн цэцэглэн хөгжиж байсан үе юм.

Ангилал:1494 онд төрсөн
Ангилал:1547 онд өнгөрсөн
Ангилал:Валуа
Ангилал:Францын хаан
Ангилал:Мөрөвч одонгийн хүлэг баатар
Ангилал:Алтан нэхий хүлэг баатрын одон шагналтан
Самуэль де Шамплэйн

**Самуэль де Шамплейн** (франц. *Samuel de Champlain* ; 1567 оны 7-р сарын 3-нд төрсөн – 1635 оны 12-р сарын 25-нд нас барсан) Францын судлаач, аялагч, далай ус судлаач бөгөөд 1601 онд "хааны газарзүйч" цол хүртсэн. Канад (Квебек) дахь Францын анхны сууринг үндэслэгч, захирагч байсан хүн.

Самуэль де Шамплейн 1603 онд Гэгээн Лоренс голыг уруудан 1604-1606 онд Хойд Америкийн Атлантын далайн эрэг дагуу хэд хэдэн аялал хийжээ. Тэрээр Нантакет арал дээр хөл тавьсан анхны европ хүн юм.

1608 онд тэрээр Гэгээн Лоренс голын аманд газардаж, Шинэ Францын нийслэл болох тавилантай Квебек хотыг байгуулжээ. Дараа жил нь тэрээр Шамплейн нуур, Жорж нуур (тэдгээрийг өөрөө нэрлээгүй байна) болон Адирондак уулсыг олж, Алгонкин индианчуудын омогтой холбоо тогтоожээ.

1609-1615 онд Шамплейн Квебекээс Номхон далай руу гарах усан замыг нээхийг оролдсон байна. 1616 онд тэрээр анх удаа Атлантын далайгаас Хурон нуур руу аялж, Хурон индиан овогтой холбоо тогтоожээ.

1633 онд тэрээр ирээдүйн Канад болох Шинэ Францын захирагчаар томилогдов.

## Бүтээлүүд 
Тэрээр өөрийн аялалуудынхаа тухай: «Des sauvages» (1603); «Voyages et découvertes en la Nouvelle France» (1619—1627); «Voyages de la Nouvelle France» (1632) бүтэлүүддээ тусгасан байна.
Андрэ Бретон

**Андрэ Брето́н** (франц. *André Breton*; 1896 оны 2-р сарын 19-нд Францын Теншбрэ хотод төрсөн — 1966 оны 9-р сарын 28-нд Парис хотноо нас барсан) — францын зохиолч, яруу найрагч, сюрреализмын онолч бөгөөд үүсгэн байгуулагч, зүүний үзэлтэй нийгмийн зүтгэлтэн.

1924 оны Сюрреализмын анхны тунхаг, 1938 онд "Тусгаар тогтносон хувьсгалт урлагийн төлөө" тунхаглалын хамтран зохиогч, олон алдартай (Надя, Галзуу хайр) номын зохиолч.

Андрэ Бретон сүмийн сургуулийг дүүргэж, дараа нь Парисын коллежид суралцаж, сургуулиа төгсөөд Сорбонны их сургууль руу явж, анагаахын оюутан болжээ.

1915 онд залуу эмч дайчлагдаж Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцсон. Энэ дайн Франц хүн бүрийн амьдралд тодорхой өөрчлөлтүүдийг авчирсан. Андрэ фронтод эмчээр ажиллаж байхдаа нэрт яруу найрагч Гийом Аполлинер, Луи Арагон нартай танилцсан байна.
Илья Мечников

**Илья Мечников** (орос. *Илья́ Ильи́ч Ме́чников,* англи. *Élie Metchnikoff ,* 1845 оны 5-р сарын 15, Харьков муж Купянск дүүргийн Ивановка тосгонд төрсөн  - 1916 оны 7-р сарын 15-нд Парис хотноо нас барсан) - Молдав гаралтай Орос, Францын биологич (микробиологич, цитологич, үр хөврөл судлаач, дархлаа судлаач, физиологич, эмгэг судлаач). Санкт-Петербургийн ШУА-ийн хүндэт гишүүн (1902). Физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналтан (1908).

Тэрээр Харьковын их сургуулийг 1864 онд төгссөн. 

Германд тэрээр сээр нуруугүй амьтдын шинэ ангиллыг нээсэн. Николай Пироговын дэмжлэгээр Германд Р.Люккарт, К.Сиболд нарын удирдлага дор мэргэшиж, Италид сээр нуруугүйтний үр хөврөлийн чиглэлээр суралцаж, тэндээ биологич Александр Ковалевскийтэй танилцжээ.

1867-1868 онд тэрээр Амьтан судлалын тэнхимийн хувийн доцент, 1872-1882 онд Новороссийскийн их сургуулийн физик-математикийн факультетийн байгалийн шинжлэх ухааны тэнхимийн Амьтан судлал, харьцуулсан анатомийн тэнхимийн профессор, одоогийн Илья Мечниковын нэрэмжит Одессагийн үндэсний их сургуулийн эрхлэгч байв. Тэрээр 1867 онд Санкт-Петербургийн их сургуульд магистрын зэрэг хамгаалж, 1868 оноос тэнд хувийн доцент болжээ.

1873 онд түүний эхнэр Людмила Васильевна Федорович сүрьеэ өвчнөөр нас барахад Илья Мечников бүх амьдралаа сүрьеэтэй тэмцэхэд зориулахаар шийджээ. 1875 онд тэрээр Ольга Николаевна Белокопытова (1858-1944) -тэй гэрлэж, өөрийнхөө туслах болгосон байна. Тэрээр эсийн доторх хоол боловсруулах чухал функцийг илрүүлсэн: фагоцит (эсийн) дархлаа. 1879 онд тэрээр ургамлыг хортон шавьжнаас хамгаалах биологийн аргыг санал болгож байв.

1887 онд тэрээр Оросоос гарч Парис руу нүүж, Луи Пастерийн үүсгэн байгуулсан хүрээлэнгийн лабораторитой болжээ. 1890-ээд оны эхээр Мечников уран зураг, уран баримал урлаж байсан эхнэртээ зориулж Парисын гаднах зуслангийн байшинд урлагийн студи байгуулжээ. 1905 оноос Илья Мечников энэ хүрээлэнгийн орлогч захирал болжээ. 1908 онд тэрээр дархлаа судлалын чиглэлээр ажиллаж Нобелийн анагаах ухааны шагнал хүртсэн байна.
Мүраяма Томиичи

**Мүраяма** **Томиичи** (япон. 村山 富市, 1924 оны 3-р сарын 4-нд Японы Оита хотод төрсөн — 2025 оны 10-р сарын 17-нд Оитад нас барсан) — Японы улс төрийн зүтгэлтэн, 1994-1996 онд Японы ерөнхий сайд агсан.

## Намтар 
Мураяама Томиичи 1924 онд Японы Оита хотод загасчны гэр бүлд 1924 онд төрсөн. Тэрээр Мэйжи их сургуулийг төгссөн. Тэрээр улс төрийн карьераа Оита хотын дараа нь Оита мужийн хурлын гишүүнээр эхлүүлсэн. 1972 онд тэрээр Японы Төлөөлөгчдийн танхимд сонгогджээ. Тэрээр 1996 он хүртэл Социал демократ намын (хуучнаар Социалист нам) даргаар ажилласан.

1994 оны 6-р сараас 1996 оны 1-р сар хүртэл Мураяама Томиичи Японы гурван улс төрийн намын эвслийн засгийн газрын ерөнхий сайдаар ажилласан.

1996 оны сонгуулийн дараа Мураямагийн оронд Либерал ардчилсан намын тэргүүн Хашимото Рюүтаро Ерөнхий сайд болсон. 2000 онд Мураяама улс төрөөс нэг мөр гарахаар шийдсэн. Тэрээр 1994 онд Засгийн газраас байгуулсан Өмнөд Солонгос, Филиппин, Тайвань, Нидерланд, Индонез зэрэг орны “тайтгаруулагч эмэгтэйчүүд”-ийн нөхөн олговор олгох зорилгоор байгуулсан Азийн эмэгтэйчүүдийн сангийн тэргүүн болсон юм.
Cortis

**Cortis** (Сол: 코르티스) нь 2025 онд Big Hit Music-ийн үүсгэн байгуулсан Өмнөд Солонгосын хөвгүүдийн хамтлаг юм. Тус хамтлаг James, Juhoon, Martin, Seonghyeon, Keonho гэсэн 5 гишүүнээс бүрдэнэ. Тэд 2025 оны 8 сарын 18нд анхны EP (extended play) цомог *"Color Outside the Lines"*-ын гол (title) дуу *"What You Want"* дижитал дуугаараа дэбютээ хийсэн.

## Нэр 
"Cortis" гэдэг нэр нь "**Co**lo**r** Ou**t**s**i**de the Line**s**" буюу орчуулбал "Зураасаас гаднах өнгө" гэсэн хэллэгийн 6 үсгийн нийлбэр бөгөөд нийгмээс тогтоосон хэм хэмжээнд баригдалгүй, чөлөөтэй сэтгэнэ гэсэн утгатай.

## Түүх 
Хамтлагийн гишүүн *Martin* 2019-2020 оны хооронд Big Hit Music-д орсон. Гишүүн *Seonghyeon* 12 настайдаа Big Hit Music-д орж, гишүүн *Keonho* 2021 онд Big Hit Music-д орсон. Гишүүн *Juhoon* 2023-2024 оны хооронд 15 настайдаа Big Hit Music-д trainee-р элссэн. 

Big Hit Music-ийн толгой компани болох Hybe корпораци 2025 оны 4 сард шинэ хөвгүүдийн хамтлаг байгуулах төлөвлөгөөгөө анх танилцуулж, 2025 оны гуравдугаар улиралд дэбют хийлгэх төлөвлөгөөтэй байгаагаа зарлажээ. 6 сарын сүүлээр Big Hit Music-аас тэднийг 8 сард дэбют хийнэ гэж зарласан. Хамтлагийн нэр болон гишүүдийн нэрсийг 7 сарын 14нөөс 8 сарын 7ны хооронд албан ёсоор олон нийтэд танилцуулжээ. Cortis хамтлаг өөрсдийн дэбютээс өмнөх *"Go!"* дууныхаа клипийг 8 сарын 11нд цацаж, 8 сарын 18нд *"What You Want"* дижитал дуугаа гаргаснаар албан ёсоор дэбютээ хийсэн. 9 сарын 8нд гурав дахь дуугаа "Fashion" нэртэйгээр гаргаж, мөн анхны EP (extended play) цомог болох *"Color Outside the Lines"* цомгоо гаргасан байна.

## Бүрэлдэхүүн 
## Уран бүтээл 
### Өргөтгөсөн цомог (EP) 
### Дижитал дуу 
## Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хамтлаг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
Эдвард Мунк

**Эдвард Мунк** (норвеги. *Edvard Munch*; 1863 оны 12-р сарын 12-нд Хедмарк мужийн Лотен хотод төрсөн– 1944 оны 1-р сарын 23-нд Осло хотын ойролцоох Экелюд нас барсан) -Норвегийн зураач, график зураач, экспрессионизмын анхны төлөөлөгчдийн нэг бөгөөд түүний хамгийн алдартай дүр нь "Хашгираан" зураг байв. Түүний бүтээлүүд үхэл ба ганцаардлын сэдвүүдээр дүүрэн байдаг ч амьдралын төлөөх цангааг ч бас агуулдаг байна.

Мункийн хамгийн алдартай бүтээл бол "Хашгираан" (англи. *The Scream*) юм. 1893-1910 оны хооронд зурсан дөрвөн хувь байдаг. Анх "Цөхрөл" гэж нэрлэгдэж байсан уг зурагт дүрслэгдсэн аймшигт дүр нь урлагийн хамгийн алдартай зургуудын нэг болжээ. Зургийн зөвхөн нэг хувилбар (1895) хувийн гарт үлдсэн; 2012 оны 5-р сарын 2-нд Sotheby's дуудлага худалдаагаар 119.9 сая доллараар зарагдсан байна. Тухайн үед энэ нь нийтийн дуудлага худалдаагаар зарагдсан хамгийн үнэтэй урлагийн бүтээл болж байсан юм.

Экспрессионизмын бэлгэ тэмдэг болсон "Хашгираан" нь 20-р зууны урлагийн нэгэн төрлийн оршил болж, модернизмын гол сэдвүүд болох ганцаардал, цөхрөл, тусгаарлагдал зэрэг үзлийг илэрхийлдэг. Уран бүтээлч дэлхийн ирээдүйн дайн, хувьсгал, байгаль орчны гамшгийн ирэх зууныг харж байгаа мэт эдгээрийг даван туулах боломжийг үгүйсгэж байгаа мэт юм.
Маналжавын Цоозол

**Маналжавын Цоозол** (1944 онд Говь-Алтай аймгийн Наран, одоогийн Халиун сумын нутагт төрсөн- 2025 оны 10-р сарын 17-нд Улаанбаатар хотод нас барсан ) -МУИС-ийн профессор, Ус цаг уур, экологийн тэнхимийн эрхлэгч.

## Намтар 
Маналжавын Цоозол айлын ууган хүү болон 1944 онд мэндэлжээ. Тэрээр 1967 онд МУИС-ийг “Цаг уурын инженер” мэргэжлээр төгссөн анхны 18 оюутны нэг бөгөөд энэ цаг үеэс эхлэн тус салбарын боловсрол, шинжлэх ухааны хөгжил биеэ зориулж ирсэн цаг уурч, эрдэмтэн багш байсан юм.

Тэрээр 1967-1970 онд Говь-Алтай аймгийн Ус цаг уурын товчооны дарга, инженер, 1970-1972 онд Ус цаг уурын эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн Урьдчилан мэдээлэх хэлтэст инженер, ахлах инженер, 1972-2013 онуудад МУИС-ийн багш, тэнхимийн эрхлэгч, зөвлөх профессор.

М.Цоозол нь 1995 онд МУИС-ийн дэд профессор, 2006 онд профессор цол хүртэж, 2000-2003 онд МУИС-ийн Ус цаг уур, экологийн тэнхимийн эрхлэгчээр, 2007-2013 онд МУИС-ийн Цаг уур, ус судлалын тэнхимийн зөвлөх профессороор ажилласан.

## Бүтээл 
М.Цоозол нь 1993 онд “Монгол орон дахь аянгын үзэгдэл” сэдвээр докторын зэрэг хамгаалсан. Түүний “Монгол орны нутаг дэвсгэр дээрхи аянга цахилгааны иж бүрэн цуврал судалгаа” нь үйлдвэрлэлд нэвтэрч Монголын цаг уур, уур амьсгалын салбарт нэгэн шинэ хуудсыг нээсэн байдаг. Хожим нь циклон, фронт, хур тунадас, агаар мандлын процессод уул зүй нөлөөлөх байдал болон бичил уур амьсгалын чиглэлээр хэд хэдэн дорвитой судалгаа хийж ном, сурах бичгүүд хэвлүүлсэн юм.

М.Цоозолын хийсэн “Монгол орны аянгын зураг” нь манай орны барилга, байгууламжийн инженерийн шугам сүлжээний зураг төсөл зохиоход улс орон даяар ашиглагддаг бөгөөд нэг жилд ойролцоогоор 200-300 объектын төсөл зохиоход хэрэглэгдсээр байна. Түүний судалгааны үр дүнгүүд нь 120 орчим эрдэм шинжилгээний хурлын эмхэтгэл болон гадаад, дотоодын сэтгүүлд өгүүлэл хэлбэрээр нийтлэгдэж олон нийтийн хүртээл болсоор байна.

М. Цоозол нь нийт 42 жилийн турш Монгол улсын их сургуульд багшилж, ирээдүйн улс орны аюулгүй байдлын тулгуур болсон цаг уурч, ус судлаач, уур амьсгал судлаачдыг төрүүлж, бэлтгэн гаргасан гавьяатан юм.
Хүний эрхийн төлөө тэмцэгч С.Ганчимэг

**Овог, нэр:** С.Ганчимэг

**Боловсрол:** Физик, математикийн багш, нийгмийн ухааны магистр

**Төгссөн сургууль:** Улсын багшийн дээд сургууль

Төрийн удирдлагын академи

**Ажил, мэргэжил:** Монголын Эмнести Интернэшнл ТББ-ын Удирдах зөвлөлийн дарга

**Олонд танигдсан үйл:**

Монгол Улсад хүний эрхийн боловсролыг түгээн дэлгэрүүлэх, боловсролын тогтолцоонд энэхүү асуудлыг нэгтгэхэд идэвх зүтгэл гарган ажиллаж яваа хүний эрхийн төлөөх тэмцэгч юм.

**Товч танилцуулга:**

С.Ганчимэг нь Хүний эрхийн боловсролын түгээгч төдийгүй Монголын Эмнести Интернэшнл ТББ-ын Удирдах зөвлөлийн дарга юм. Тэрээр иргэдэд хүний эрхийн талаар мэдлэг ойлголт өгөх зорилгоор олон ажлуудыг амжилттай зохион байгуулж, өнөөг хүртэл ажиллаж байна. Анх 1995 онд Монголын “Эмнести Интернэшнл” олон улсын байгууллагад гишүүнээр  элссэн. Тэрээр тус байгууллагад гишүүнээр элссэний дараагаар олон удаагийн хүний эрхийн талаарх сургалтад сууж, сурч мэдсэнээ багш нарт зааж, тэднээр дамжуулан сурагчдад хүний эрхийн мэдлэг олгож эхэлсэн юм. Улмаар ажлын бус цагаар  орон нутгуудаар явж хүний эрхийн боловсрол түгээдэг байв. 1999 онд “Иргэдэд хүний эрхийн боловсрол олгох нь” төслийг амжилттай хэрэгжүүлж, үүний дараагаар цагдаа, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын алба хаагчид болон хоригдлуудад анх удаа хүний эрхийн талаарх сургалт зохион байгуулсан түүхтэй. 

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:**

2006 онд Ерөнхий боловсролын сургуулийн бага, дунд ангийн багш нарт зориулсан хүний эрхийн боловсрол олгох төсөл боловсруулж, амжилттай хэрэгжүүлсэн бөгөөд энэхүү төслийн гол зорилго нь бүх багш нар хүний эрхийн мэдлэгтэй байхаас гадна хүүхдийн эрхийг хүндэлдэг, боловсролын үйл ажиллагаагаараа тэдний эрхийг зөрчдөггүй байх, мөн боловсролоор дамжуулж хүүхдэд хүний эрхийн ойлголт өгөхийг чухалчилж байв. 2009 оноос “Эмнести интернэшнл” олон улсын байгууллагаас Хүний эрхэд ээлтэй сургууль олон улсын хөтөлбөр хэрэгжүүлж, энэ төсөлд 12 сургуулийг хамруулсан. Тэрээр өмнө нь боловсролын байгууллагад ажиллаж, хүүхдүүдэд хүний эрхийн боловсрол түгээж байсан бол одоо төрийн бус байгууллагад ажиллан сургуулиудад энэхүү хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх нөлөөллийн ажлыг эрчимтэй явуулж байгаа хүний эрхийн төлөө тууштай тэмцэгч юм. 

**Хэвлүүлсэн бүтээл, ярилцлага, цахим хаяг:**

*Эх сурвалж: www.unuudur.mn*
Хүний эрхийн төлөө тэмцэгч Д.Сүхгэрэл

**Овог, нэр:** Дүгэрсүрэнгийн Сүхгэрэл

**Боловсрол:** Олон улсын харилцаа\Дипломат харилцааны Магистр, орчуулагч

**Төгссөн сургууль:** Москвагийн Олон улсын харилцааны дээд сургууль, Төв Лондогийн Политехникийн Сургууль

**Ажил, мэргэжил:** “Оюу толгойн хяналт” ТББ-ын тэргүүн

**Олонд танигдсан үйл:**

Хүний эрхийн чиглэлээр олон тайлан илтгэл, судалгааны ажлуудыг хийн, Монгол улсад хүний эрхийн хамгаалагчийн эрхийг хамгаалах хууль эрх зүйн орчин бий болгох талаар зөвлөмж, зөвлөгөө, мэдээлэл түгээхэд өнөөг хүртэл тууштай тэмцэж байгаа хүний эрхийг хамгаалагч юм. 

**Товч танилцуулга:**

Д.Сүхгэрэл нь 2011 оноос “Хил хязгааргүй гол мөрөн” эвслийг тэргүүлэх болсон. Энэхүү “Хил хязгааргүй гол мөрөн” байгууллагад гадны  дайралт, дарамт шахалт их ирдэг бөгөөд гол мөрөн, уул усаа хамгаалах үйлсэд өөрийн нөр их хүч хөдөлмөр, мэдлэг оюунаа зориулсаар ирсэн. 

Тэрээр 2012 онд малчдыг Олон Улсын Санхүүгийн Корпорацид гомдол гаргахад нь туслаж, таван жил тасралтгүй тэмцсэний үр дүнд олон улсын хоёр том үнэлгээг хийлгэн, малчдыг хохироосон гэдгийг нотлон тогтоолгож чадсан. Үүний үр дүнд 2017 онд малчдын гомдлыг барагдуулах гэрээнд гарын үсэг зуруулж, Гомдол барагдуулах гэрээний хүрээнд Ханбогдын 156 малчин өрхөд нөхөн олговор олгуулсан. 

Тэрээр бэлчээр, усгүй болсон малчид эсвэл орон гэргүй болох аюулд орсон хүмүүст гомдол гаргахад нь туслах, нөхөн олговор баталгаажуулах зэрэг асуудалд иргэдэд туслан, дэмжиж ажилладаг хүний эрхийн төлөө тууштай тэмцэгчдийн нэг юм.

**Хүний эрхийн төлөө тэмцсэн үйл хэрэг:**

Д.Сүхгэрэл нь Хүний эрхийн чиглэлээр олон тайлан илтгэл, судалгааны ажлуудыг хийж, хүний эрхийн төлөө тууштай тэмцэж байна. Тэрээр  “Эмэгтэйчүүдийн эсрэг бүх төрлийн ялгаварлан гадуурхалтыг устгах тухай конвенцын хэрэгжилтийн тайлан”, Уул уурхайн орчинд амьдарч байгаа нүүдэлчин хүн амын “Уугуулын  конвенцоор хамгаалагдах эрх хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй зөрчигдсөн хэвээр байгаа талаарх тайлан”, “Хөгжлийн банкнуудын Монгол дахь бодлого хоорондоо авцалдахгүй хүний эрх зөрчигдөж байгаа талаарх тайлан” гэх мэт ажлууд дээр ажилласан арвин туршлагатай. Хүний эрхийг хамгаалагчийнхаа хувьд Монгол улсад хүний эрхийн хамгаалагчийн эрхийг хамгаалах хууль эрх зүйн орчин бий болгох талаар зөвлөмж, зөвлөгөө, мэдээлэл өгүүлэх чиглэлээр өнөөг хүртэл ажиллаж байна. Мөн тэрээр Монгол улсад хүний эрхийн хамгаалагчийг хамгаалах хууль боловсруулах тухай ажлын хэсэгт орж ажиллаж байжээ.

**Хэвлүүлсэн бүтээл, ярилцлага, цахим хаяг:**

Эх сурвалж: 

Д.Сүхгэрэл: Хүний эрхийг хамгаалж үзэл бодлоо илэрхийлснийхээ төлөө саатуулагдах тохиолдол их байна (ikon.mn)

Д.Сүхгэрэл: Манай улс УСНЫ ГАЧИГДАЛТАЙ бүсэд орсон (gogo.mn)

Д.Сүхгэрэл: Хүний эрхийг хамгаалагч гэж хэн бэ? (als.mn)

Д.Сүхгэрэл: Олон улсад шившиг болохоос өмнө Хүний эрх хамгаалагчдын хуулиас зарим заалтыг хасаасай (gogo.mn)

Д.Сүхгэрэл: Хүний эрхийг хамгаалагч гэж хэн бэ? (bestnews.mn)

"Битгий Сонс" 133: Д.Сүхгэрэл Minewatch.mn - YouTube

Д.Сүхгэрэл: Германы сайтад гарсан материал нь намайг шалгах гол шалтгаан болсон (youtube.com)
Вод ястан

**Вод**(Вод хэлээр:vađđalaizõd; Фин хэлээр:vatjalaiset Орос хэлээр:водь; ) нар нь Балтийн Фин угсаатны бүлэгт багтах бөгөөд түүхэн Ингриа болон Оросын баруун хойд хэсэг буюу Санкт-Петербургийн баруун өмнөд хэсэгт амьдардаг болон Эстонийн хил Нарвагийн зүүн талд амьдардаг.Өнөөгийн Вод хэл нь мөхөхөд ойрхон хэлний тоонд ордог бөгөөд Оросын Их Новгород хотыг байгуулж байсан хүмүүсийн нэг юм.  
## **Түүх**
Водчууд бол Ингриагийн нутагт эртнээс нутаглаж ирсэн хамгийн эртний угсаатны нэг юм. Тэднийг зүүн хойд Эстони болон баруун Ингриагийн төмрийн үеийн хүмүүсийн үр удам гэж үздэг. Зарим судлаачид Водчуудыг Эстоничууд доторх ястан байсан бөгөөд бусад Эстоничуудтайгаа удаан хугацаанд тусгаарлагдсаны улмаас тусдаа угсаа, соёлтой хүмүүс болсон гэж үздэг. Мөн эртний Эстонийн Вайга хэмээх аймаг Водчуудын нэрнээс гаралтай байж магадгүй гэж таамагладаг.

Викингчүүдийн үеийн Хойд Европт тэнгис, худалдаа, аян дайнд оролцож явсан Кюльфингүүд хэмээх ард түмэн Водьчууд байсан байж магадгүй гэсэн таамаг ч бий.

Водьчуудын нэрийг анх удаа хэрэглэсэн бичгийн эх сурвалж нь дундад зууны орос баримтуудад гардаг бөгөөд тэнд тэднийг Водь гэж нэрлэсэн байдаг. Харин түүнээс өмнөх орос эх сурвалжуудад тэднийг эстонуудтай хамтатган Чудь хэмээн нэрлэж байжээ. Водьчуудын уугуул нутаг орчим орших Пейпус нуурыг оросоор Чудское озеро буюу “Чудьчуудын нуур” гэж нэрлэдэг.
Хүний эрхийн төлөө тэмцэгч Э.Чулуунзүрх

**Овог, нэр: Э.ЧУЛУУНЗҮРХ**

**Ажил, мэргэжил:** Малчин, Байгаль хамгаалах иргэдийн бүлгийг үүсгэн байгуулагч

**Олонд танигдсан үйл:** 

Малын бэлчээр, төрж өссөн газар шороо, тулж түшдэг нутгийн зон олныхоо эрхийг хамгаалахад тууштай тэмцсэн тэмцлээрээ олны хүндэтгэл, талархлыг хүлээсэн хүний эрхийн хамгаалагчдын нэг юм.

**Товч танилцуулга:**

Э.Чулуунзүрх нь байгаль эх дэлхий, газар шороо, булаг усаа бохирдуулахгүй байх, эх дэлхийгээ хайрлахын төлөө иргэдийг уриалан, үлгэрлэж тууштай ажиллаж байгаа залуусын төлөөлөл юм. 

Хөдөө орон нутагт уул уурхай, хайгуулын ажил их хийгддэг учир малчдын эрх ашиг нилээдгүй зөрчигдөх болсон. 1997 оноос Уул уурхайн лизенц олголт нэмэгдсэнээр байгаль орчинд сөрөг үр дагавар багагүй гарах болж, түүгээр ч зогсохгүй малчдын эрх ашиг ч  зөрчигдөж эхэлсэн. Энэ бүхнээс шалтгаалан тэрээр 2012 оноос хойш уул уурхай, байгаль орчны асуудлын хүрээнд дуу хоолойгоо өргөж эхэлжээ. 

Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын газар нутаг ашигт малтмал ихтэй гэдгээрээ бусад газраас онцлог, давуу талтай. Лиценц олголтоор нэгд явдаг. Жишээ нь, нүүрс, цемент шохой, жонш, гөлтгөнө, хайрга, дайрганы бүх төрөл, төмрийн хүдэр зэрэг баялаг ихтэй. Гэсэн ч тэр хэрээр сумын уугуул, суугууль иргэд, малчдын эрх их зөрчигдөх болсон. Уул уурхайн компаниуд тус сумын 404.5 мянган га газар нутгийн 70 гаруй хувьд нь 1990-ээд оноос хойш хайгуул, олборлолт явуулж иржээ. Үүний улмаас 150 мянган малчин малаа бэлчээх бэлчээргүй болсон байна. 

Иймд тэрээр “Байгаль хамгаалах иргэдийн бүлэг”-ийг 2017 онд байгуулж, өнөөдрийг хүртэл идэвхтэй тэмцэж, шат дараатай арга хэмжээ авсны эцэст их биш ч чамлахааргүй үр дүнд хүрч чадсан юм. Байгаль хамгаалах иргэдийн бүлэг нь 27 хүний бүрэлдэхүүнтэй бөгөөд үүнд сум, орон нутгийн удирдлагаар ажиллаж байсан хүн, багш, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч, өрх толгойлсон эцэг, эх, малчин зэрэг нийгмийн бүхий л давхаргын төлөөллүүд байдаг.

Тэд Засгийн газар, УИХ-ын дарга, УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороо, Ашигт малтмал, газрын тосны газарт 900 гаруй малчин, иргэдийн гарын үсэгтэй албан бичиг хүргүүлж, тууштай тэмцсэний үр дүнд бодлогын түвшинд нөлөөллийн арга хэмжээ авч, нааштайгаар шийдүүлж байв.  

Энэхүү нөлөөллийн ажлыг хийж чадаагүй бол 10 гаруй мянган га талбай эвдэгдэж, гурван багийн 50 орчим айл өрхийн 30 гаруй мянган мал бэлчих газаргүй болох эрсдэлтэй байжээ.

***Эх сурвалж:** Хүмүүс сонин 2020.05.13 №093*
Жан Рэнэ Лакост

**Жан Рэнэ Лакост** (франц. *Jean René Lacoste*, 1904 оны 7-р сарын 2-нд Парис хотод төрсөн — 1996 оны 10-р сарын 12-нд нас барсан) — францын еврей гаралтай теннисчин, Их Дуулгын 10 удаагийн аварга (7 удаа ганцаараа, 3 удаа хос тоглолтонд), бизнесмен,  *Lacoste* хувцасны брэнд үүсгэгч. Тэрээр 1926, 1927 онуудад дэлхийн номер нэг теннисчин байсан бөгөөд Олон улсын теннисний алдрын танхимд багтжээ.

Ангилал:1904 онд төрсөн
Ангилал:1996 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францын хувцас загварын дизайнер
Ангилал:Францын теннисчин
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (офицер)
Ангилал:Францын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Олон Улсын Теннисний Алдрын Танхимын гишүүн
Ангилал:1924 оны зуны олимпод оролцогч