1 сарын 4

**1 сарын 4** нь Григорийн тооллын жилийн 4 дахь өдөр юм. Мөн он дуустал 361 өдөр (өндөр жил бол 362 дэх) үлдэж байна.

## Онцлох үйл явдал
*МЭӨ 46 он &ndash; Руспинийн тулаанд Ромын удирдагч Юлий Цезарь Титус Лабиенусыг бут цохив.
*1642 он &ndash; Английн I Чарльз хааны тушаалаар парламентын нэр бүхий гишүүдийг баривчилснаар тус улс иргэний дайны байдалд шилжив.
*1649 он &ndash; Английн парламентын гишүүдийн олонх нь хаан I Чарльзыг баривчилж, ял хэлэлцэхийг дэмжив.
*1717 - Нидерлан, Их Британи, Франц гурвалсан хамтын ажиллагаа тогтоожээ. 
*1762 он &ndash; Түүхэнд долоон жилийн дайн гэж алдаршсан Их Британи, Испанийн хоорондох дайн эхлэв.
*1771 он &ndash; Торгууд хант улсын Убаши хан Рин элсэн цөлийн эхэн дэх Балтын газарт аймаг орноо цуглуулан Зүүн гар нутаг руу нүүх тухайгаа зарлажээ. 
*1847 он &ndash; АНУ-ын зохион бүтээгч Самуэль Кольт өөрийн бүтээсэн гар буугаа анх удаа худалдаанд гаргав.
*1853 - Америкийн өмнөд хэсэгт хулгайлагдан, боолчлогдсоны дараа Соломон Нортуп эрх чөлөөгөө сэргээжээ. Дараахан нь тэрбээр "Арван хоёр жилийн боолчлол" ном шилдэг борлуулалттай ном болсон юм. 
*1854 он &ndash; Ахмад Уиллиам МакДоналд уугуул оршин суугчдын нэрээр Самаранг өнөөгийн нэршилээр МакДоналдын арлыг илрүүлжээ.
*1865 он &ndash; АНУ-ын Нью-Йорк хотын Уолл Стрийт гудамжинд Нью-Йоркын хөрөнгийн бирж байрлахаар болов.
*1878 - Орос-Туркийн дайн: Софи хот Османы дарлалаас чөлөөлөгджээ. 
*1884 он &ndash; Их Британийн социалист хөдөлгөөн гэгдэх Фабианы нийгэмлэг байгуулагдав.
*1885 - Хятад-Францын дайн: Францын генерал Оскар де Негрьерээр удирдуулсан арми Вьетнамын хойд хэсэгт орших Нуи Боп хотод хүчний хувьд хол илүү Чингийн армийг ялжээ. 
*1896 он &ndash; Юта муж АНУ-ын 45 дахь муж улс болов.
*1903 он - Нью Йоркийн ойролцоох Кони арал дээр хараахан бүрэн ашиглалтанд ороогүй зугаа цэнгэлийн “Luna Park” хэмээх цэцэрлэгт хүрээлэнд Топси нэртэй зааныг 6,600 вольтын хүчдэлд цохиулах болон бусад аргыг ашиглан хороожээ. 
*1912 - Их Британид скаутын холбоо байгуулагдав. 
*1918 - Финландын тусгаар тогтнолын тунхаглалыг Орос, Швд, Герман, Франц улс хүлээн зөвшөөрчээ. 
*1948 он &ndash; Бирм (Одоогийн Мьянмар) улс Их Британиас тусгаар тогтнолоо зарлав.
*1951 он &ndash; Солонгосын дайн: Хятад болон Хойд Солонгосын арми Сөүл хотод хоёр дахиа нэвтрэв.
*1956 - Грекийн улстөрч Константинос Караманлис Үндэсний радикал холбоог байгуулжээ. 
*1958 - Нэг жилийн урд ЗХУ-аас хөөргөсөн дэлхийн анхны хиймэл дагуул болох "Спутник 1" дэлхий рүү унав. 
*1959 - ЗХУ-ын хөөргөсөн "Луна 1" хөлөг сарны ойр орчимд хүрсэн дэлхийн анхны хөлөг болжээ. 
*1974 он &ndash; АНУ-ын сенатын танхим Уотергейтийн дуулианыг хэлэлцэж байх явцад ерөнхийлөгч Ричард Никсон уг дуулианыг няцаав.
*1987 - Мерилэндийн галт тэрэгний мөргөлдөөн: АНУ-ын Вашингтон хотоос Бостон руу чиглэж явсан "Амтрак"-ын галт тэрэг АНУ-ын Мерилэнд мужийн Чейз хотод Конралын зүтгүүртэй мөргөлдөж 16 хүн амиа алджээ. 
*1990 он &ndash; Пакистан улсын түүхэн дэх хамгийн хор хохирол дагуулсан галт тэрэгний мөргөлдөөн болж 307 хүн амиа алдаж, 700 хүн шархдав.
*1999 - АНУ-ын Миннесота мужийн захирагчаар өмнө нь мэргэжлийн бөх байсан Жесси Вентура сонгогдож, тангараг өргөв. 
*2004 он &ndash; Эх дэлхийн нэгдсэн цагаар үүрийн 04:30 цагт өөрөө явагч Спирит хөлөг Ангараг гариг дээр амжилттай газардав.
** Гүрж улсад сар гаруйн өмнө өрнөсөн "Сарнайн хувьсгал"-ын үр дүнгээр Михайл Саакашвили Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ. 
*2006 - Израилын Ерөнхий сайд Ариел Шарон хоёр дахь удаагаа харвасны дараа тус улсын Ерөнхий сайдын үүргийг Эхуд Ольмерт гүйцэтгэхээр болов. 
*2007 он &ndash; АНУ-ын конгрессын 110 дахь хуралдаанаар төлөөлөгчдийн танхимын даргаар Ненси Пелосиг сонгож тус улсын түүхэнд энэ суудалд заларсан анхны эмэгтэй улстөрч болов.
*2010 он &ndash; Дэлхийн хамгийн өндөр барилга гэх алдарыг хүртсэн Бурж Халифа албан ёсоор нээгдэв.
*2018 он &ndash; Өмнөд Африкийн Фрий Стейт хотын Крүүнстад дүүргээс Хенненман дүүргийг холбосон төмөр зам дээр осол гарч 12 хүн амиа алдан, 260 гаруй зорчигч гэмтэж бэртжээ.

## Мэндэлсэн алдартнууд 
*1077 - Хятадын эзэн хаан Жежонг (1100 онд нас барсан)
* 1785 – Якоб Гримм, Германы хэл судлаач, үлгэрч (Ах дүү Гриммийн нэг) (1863 онд нас барсан)
*1643 он &ndash; Таталцлын хуулийг нээсэн нэрт фикикч Исаак Ньютон (1727 онд нас барсан)
*1809 он &ndash; Хараагүй хүмүүс ашиглах боломжтой цагаан толгойг үндэслэгч Льюй Брейл (1852 онд нас барсан)
*1848 он &ndash; Япон улсын 6 дахь Ерөнхий сайд Таро Кацүра (1913 онд нас барсан)
*1890 он &ndash; "Супермэн", "Бетмэн" баатруудаар алдартай DC Comics компанийг үндэслэгч Малкольм-Уилэр Николсон (1965 онд нас барсан)
*1895 - Грумманы нисэхийн инженерийн компанийг үндэслэгч, бизнесмен Лерой Грумман (1982 онд нас барсан)
*1897 - Бүгд найрамдах Хятад улс /Тайвань/-ын дэд ерөнхийлөгч Чен Ченг (1965 онд нас барсан)
*1902 он &ndash; АНУ-ын Тагнуулын төв газрын 6 дахь дарга Жон МакКон (1991 онд нас барсан)
*1916 - Академийн шагналт Америкийн жүжигчин Роберт Парриш (1995 онд нас барсан)
*1909 он &ndash; Хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүний Симплот компанийг үндэслэгч, бизнесмэн Ж.Р Симплот (2008 онд нас барсан)
*1920 он &ndash; АНУ-ын тагнуулч, Тагнуулын төв газрын 10 дахь дарга Уиллиам Колби (1996 онд нар барсан)
*1927 - "Алтан бөмбөрцөг" наадмын шагналт жүжигчин Барбара Раш 
*1934 он &ndash; Словакийн улстөрч, Словакийн 2 дахь Ерөнхийлөгч Рудольф Шустер
*1940 он &ndash; Нобелийн шагналт Хятадын шүүмжлэгч, зохиолч Гао Шинжиан
** Уэльсийн физикч, Нобелийн шагналт Брайан Жозефсон 
*1945 он &ndash; Нобелийн шагналт химич Ричард Р.Шрок
*1948 - Мали улсын Ерөнхий сайд Сиссе Мариам Кайдама Сидибе (2021 онд нас барсан)
*1960 он &ndash; R.E.M хамтлагын гоцлол дуучин, ая зохиогч Майкл Стайп
*1963 он &ndash; Раммштайн хамтлагын гишүүн, ая зохиогч Тилл Линдеманн
*1967 - Британийн боксын нэрт тулаанч Жонни Нелсон 
*1974 - Дэлхийн аварга Германы дугуйч Данило Хондо 
*1985 - Олимп, дэлхийн хошой аварга, европын таван удаагийн аварга Норвегийн гандболч Кари Аалвик Гримсбө 
** Америкийн сагсанбөмбөгч Ал Жеферсон 
*1986 он &ndash; Английн мэргэжлийн хөлбөмбөгч Жеймс Милнер
** Францын хөлбөмбөгч Юнес Кабул 
*1989 он &ndash; Английн дуучин, хөгжмийн зохиолч Лабринт
*1990 он &ndash; Германы мэргэжлийн хөлбөмбөгч Тони Кроос
** Испанийн хөлбөмбөгч Йаго Фалке 
*1997 - Хорватын сагсанбөмбөгч Анте Зижич 
*1999 - Америкийн сагсанбөмбөгч Коллин Секстон 
*2004 - Францын сагсанбөмбөгч Виктор Вембаньяма

## Нас барсан алдартнууд 
*1248 - Португалийн хаан II Санчо (1209 онд төрсөн)
*1877 он &ndash; АНУ-ыг бүтээсэн гэгдэх, төмөр замын сүлжээний эзэн Корнелиус Вандербильт (1794 онд төрсөн)
*1882 он &ndash; Орчин цагийн зургийн аппартын эцэг, зохион бүтээгч, химич Жон Уиллиам Драпер (1811 онд төрсөн)
*1919 - Германы эзэнт гүрний Канцлер Георг фон Хертлинг (1843 онд төрсөн)
*1941 он &ndash; Нобелийн шагналт зохиолч, философич Хенри Бергсон (1859 онд төрсөн)
*1960 он &ndash; Нобелийн шагналт зохиолч, философич Альберт Камью (1913 онд төрсөн)
*1965 - Нобелийн шагналт Английн зохиолч, яруу найрагч Т.С.Элиот (1888 онд төрсөн)
*2000 он &ndash; Грек улсын 170 дахь Ерөнхий сайд Спирос Маркезинис (1909 онд төрсөн)
*2005 он &ndash; АНУ-ын эдийн засагч, түүхч Роберт Хайлбрөнер (1919 онд төрсөн)
*2007 он &ndash; Өмнөд Африкийн тав дахь Ерөнхийлөгч Марайс Вайоен (1915 онд төрсөн)
*2010 он &ndash; Суринамын анхны Ерөнхийлөгч Йохан Феррьер (1910 онд төрсөн)
*2013 он &ndash; Холбооны бүгд найрамдах Югослав улсын дөрөв дэх Ерөнхий сайд Зоран Жижич (1951 онд төрсөн)
*2023 - Олимпын аварга Германы цаначин Роси Миттермайер (1950 онд төрсөн)

## Тэмдэглэлт баярууд 
*  Тусгаар тогтнолын өдөр

* Брейл үсгийн дэлхийн өдөр

----

0104
#04