open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жастис Уинслоу

**Жастис Уинслоу** (; 1996 оны гуравдугаар сарын 26, Техас, Хьюстон) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-гийн «Майами Хит» багийн жижиг довтлогч. «Дьюк Блю Девилзийн» бүрэлдэхүүн 2015 оны  аваргалсан.

## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* 
* Жастис Уинслоу - draftexpress.com
* Жастис Уинслоу - goduke.com
* 

Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Майами Хийт багийн тоглогч
Ангилал:Хьюстоны хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1996 онд төрсөн
Шаравын Мардаан

**Магнайн Шаравын Мардаан** нь Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар, гавьяат агрономич хүн юм.

## Намтар
Тэрээр 1953 онд Ховд аймгийн Үенч сумын нутагт ард Шаравын 10 хүүхдийн 2 дахь нь болон мэндэлсэн. 1971 онд Ховд аймгийн Булган сумын 10 жилийн сургуулийг дүүргэж, 1979 онд ХААИС-ийг агрономич мэргэжлээр төгссөн. Анх үрийн агрономийн сангийн аж ахуйд томлигдож ирэн хоёр жил ажиллаад 1981 онд Номгоны САА-д ерөнхий аг­рономичоор тасралтгүй 20 гаруй жил ажилласан. 1990 оны эхээр Монгол Улс зах зээлийн нийгэмд шилжин бу­жиг­наж байх үед га­зар тариалангийн салбарыг сэргээх, фермерийн аж ахуй эрхлүүлэх төрийн бодлогын дагуу 1992 онд одоогийн "Газрын ундраа ХХК"-ийг үүсгэн байгуулжээ. Тус хамт олон нь 1994, 2001, 2004 онд Монгол Улсын ургацын аварга хамт олон болж байсан. 

## Гавьяа шагнал
Ш. Мардааны амжилт бүтээлийг үнэлэн 2007 онд Монгол Улсын гавьяат агрономич, 2009 онд Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар цолыг тус тус олгожээ.

Ангилал:Агрономич
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Гавьяат Агрономич
Ангилал:Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Үенчийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1953 онд төрсөн
Бобан Марьянович

**Бобан Марьянович** (1988 оны наймдугаар сарын 15, Югослав, Болевац) — Сербийн
мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч. НБА-гийн «Сан-Антонио Спёрс» болон Сербийн шигшээд харъяалалтай.

Марьянович 2015 оны долдугаар сарын 17-нд «Сан-Антонио Спёрстой» 1.2 сая долларын гэрээ байгуулсан. НБА-гийн анхны гараагаа 2015 оны аравдугаар сарын 30-нд «Бруклин Нетсийн» (**102**:75) эсрэг хийсэн ба арванхоёрдугаар сарын 4-нд Хөгжлийн лигт улирсан ч арванхоёрдугаар сарын 6-нд эгэн дуудагджээ. Арванхоёрдугаар сарын 30-нд «Финикс Санзийн» эсрэг (**112**:72) 15 минутанд 12 удаа самбар бөмбөг авсан үзүүлэлтээрээ багийн түүхэнд бичигдэв.

## Лавлах холбоос
## Цахим холбоос 
* Бобан Марьянович: Предложение армейцев обдумывал пять секунд 
* Профайл - ЦСКА

Ангилал:Сербийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч
Ангилал:Сан-Антонио Спёрс багийн тоглогч
Ангилал:Литвын сагсан бөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Сербийн сагсан бөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Сербичүүд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Нугүг хатан

200px|thumb|Кунминь ван, Нугүг хатан
**Нугүг гүнж** (, лат-га. *Noguk*; хятад: 魯國大長公主, пиньинь: Lǔ guó dà zhǎng gōngzhǔ; нэрийн утга: "Лу (Ну) улсын их эгчмэд гүнж"; ?-1365) буюу **Иньдог хатан** *(인덕왕후; 仁德王后)* — Гуулин улсын Кунминь ван Баянтөмөрийн **хатан** байсан бөгөөд Гуулин улсад очсон сүүлчийн монгол хатан юм. 

## Намтар 
thumb|left|180px|Ван хатан хоёрын бунхан
Монгол үндэстэн, боржигин овогтой, төрсөн нэр нь **Будшир** (*Будашири*), төрсөн он тодорхойгүй. Хубилай хааны хүү Чингим хунтайжийн 2-р хүү Дармабал тайжийн гуо овогтой татвар эмээс төрсөн Амуга вангийн ач охин. Түүний аав бол Амуга вангийн хүү вэй ван цолтой Бортөмөр (? - 1353). Солонгос овог нэр нь Ван Гажинь.

Кунминь вантай 1349 онд Дайду хотод байх үед нь хааны зарлигаар гэрлэсэн. 1351 онд нөхөр нь Гурё улсын ван болсон учраас вангийн хатан болж, нөхрөө дагаж Гурё улсад очсон. 15 жил болсны дараа жирэмсэлсэн ч 1365 оны хүүхдээ төрүүлэхдээ хүндрэлтэй төрүүлээд 1365 оны 3 сарын 8 нд нас барсан. Ван түүнд үнэхээр их хайртай байсан учир нас барахад нь ихэд гашуудаж зургийг нь хананд өлгөөд өдөр шөнөгүй харан суух болсон ба төрийн хэргийг Шинь Дунь ламд хариуцуулжээ.

Ван 1374 онд хорлогдсон бөгөөд ван, вангийн хатанд зориулсан хосын бунхан (1365-1372 онд баригдсан) Умард Солонгосын Кэсон хотын байдаг. Сайтар хадгалагдан үлдсэн энэ бунхан аялагч жуулчдын үздэг газар болжээ. 

Ангилал:1365 онд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Гуулин улсын хатан
Ангилал:Монгол хатан
Кунминь ван

**Кунминь ван** бол Курё улсыг 1351-1374 оны хооронд захирч байсан ван юм. Монгол нэр нь **Баянтөмөр** гэх бөгөөд 1360-аад оноос Юань улсын нөлөөнөөс гарсан. Чунсүк вангийн Хон овогт бага хатнаас нь төрсөн хоёрдугаар хүү юм.  

## Мөн үзэх 
* Нугүг хатан

 

Ангилал:Солонгосын ван
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч
Ангилал:1330 онд төрсөн
Ангилал:1374 онд өнгөрсөн
Ангилал:Гуулин улс
Ангилал:Юань улсын хүн
Олон төвтэй бодлого

**Олон төвтэй бодлого /олон туйлт тогтолцоо/**

**Полицентризм** (англ. polycentrism; эртний грек-πολύς — олон, төрөл бүрийн + латин - cetrum төв, төвлөрөл=полицентр).

Монгол хэлээр “олон төвтэй”  /салаа төвтэй, олон туйлт /  гэвэл илүү зохилтой.  Орчин үеийн дэлхийн улс төрийн газар зүйн /геополитикийн/ зарчим бөгөөд тогтолцооны нэг онцлог. Олон төвтэй тогтолцоо нь геополитикийн /эдийн засгийн, цэргийн, нэг хэлтнүүдийн гэх мэт/   олон хүчин зүйлээс хамаарч бий болдог. Полицентризм гэдэг нь олон улсын харилцааны системд бусдаас илүү хүчирхэг улс орнууд болон ямар нэгэн ашиг сонирхолоор нэгдсэн бүлэг орнууд /блок/ дэлхийн хөгжлийн бодлогыг тодорхойлохыг хэлнэ.  Орчин үед цэргийн гэхээсээ илүүтэй эдийн засгийн хөгжил нөлөөлөхүйц хүчин зүйл болж байна.   

“Олон төвт даяршлал” гэдэг ойлголт нь улс орон хоорондын хүчний тэнцвэр дээр оршин тогтнодог. Энэ нь төр, шашин шүтлэг, үндэстэн, соёл иргэншлийн хэлбэр болон эдгээрийн үнэт зүйлсийн адил тэгш эрх юм. Үүнд зөвхөн хөгжингүй орнууд бус бусад том, жижиг бүх орнууд хамаарагдана.
Ангилал:Олон улсын харилцаа
Чүнсонь ван

**Чүнсонь ван** (충선왕; 忠宣王) нь (1275 оны 10 сарын 20 - 1325 оны 6 сарын 23) (1298, 1308-1313) Курё улсын Чүннёль вангийн монгол хатан **Кутлукжэлмиш хатнаас** 
мэндэлжээ. Төрсөн нэр нь анх Ван Вонъ (왕원; 王謜) гэж байснаа нэрийг нь сольж Ван Чан (왕장; 王璋) гэж өөрчлсөн. Курё улсын 26-р ван. Монгол нэр нь **Ижирбуха** (익지례보화, 益知禮普花 Ижир гэдэг нь жижиг гэх утгатай, нийлүүлж уншвал **Жижигбух** гэсэн үг болно).  

1277 онд 2 настайдаа Курё улсын хунтайж болсон.  

1296 онд Өлзийт хааны зарлигаар Гамала вангийн охин Будаширийг хатан болгон, хурим найр хийв.  

1297 онд төрсөн эх нь өөд болсны дараа 1298 онд ван эцэг нь хөвүүндээ өөрийн ван суудлыг залгамжлуулахыг Төмөр Өлзийт хаанд гуйж зөвшөөрүүлсэн. Гэтэл тэр улсын ван болсон даруйдаа олон яам, хэлтэс нэмж байгуулаад, түшмэл ихээр тавьж төрийн бүтэцэд өөрчлөлт хийж эхэлсэн нь хуучин ноёд сайд нарын эсэргүүцэлтэй тулгарчээ. Ингээд Курёгийн ноёдын олон удаагийн огцруулах хүсэлтийг Юань Улс руу илгээснээр тус жилдээ Чүнсонь ванг огцоруулж, Дайду хотод дуудан ирүүлж, гэрийн хорионд оруулсан.  

1298 оны сүүлээр Төмөр Өлзийт хааны зарлигаар Чүннёль ванг дахин Курёгийн вангийн сууринд залсан. 1308 онд эцэг нь нас барсан учир, дахин Курё улсын ван болгов. Гэтэл дахин өмнөх үйлдлээ давтсан шалтгаанаар Аюурбарбад буянт хааны зарлигаар 1313 онд огцруулаад, хөвүүн Ван До-г курё улсын вангаар өргөмжлөн нутаг руу нь илгээсэн. Буянт хааны зарлигаар Түвэдийн нутаг руу цөлсөн. 1321 онд Гэгээн хаан, сууринд суусны дараа Дайду хотод дуудаж суулгасан. 1325 онд Даду хотноо Есөнтөмөр хааны Тайдингийн хоёрдугаар онд нас барсан. Нас барсны дараа Сонъхё их ван (선효대왕; 宣孝大王) хэмээн өргөмжлөн оршуулсан.

## Гэр бүл 
* Эцэг: Чүннёль ван (충렬) (1236 – 1308)
** Өвөө: Воньжон ван (원종) (1219 – 1274)
** Эмээ: Кёнжу Ким овгийн Жонсүнь хатан (정순왕후 경주 김씨) (1222 – 1237)
* Эх: Жанмок хатан Хутлугжэлмиш (장목왕후 패아지근씨) (1251 – 1297)
** Нагац өвөө: Хубилай хаан (1215 – 1294)
** Нагац эмээ: Чаби хатан (1216-1281)
* Хатад хөвүүд:

# Боржигин овгийн Будашир гүнж (寶塔實憐) (?-1315): Жинь ван Гамалагийн охин. 
# Ыиби татвар эм Есүжин (也速眞 懿妃) (?-1316): Монгол гаралтай, овог аймаг нь тодорхойгүй.
## Ван Гам, Гваннын гүн (왕감 광릉군)
## Ван До, Чүнсук ван (왕도 고려 충숙)
# Кэсон Ван овгийн Жонби татвар эм (정비 개성 왕씨) (?-1345) 
# Пунян Жо овгийн татвар эм (조비 풍양 조씨) 
# Намян Хон овгийн Сүнъхва Вонби татвар эм (순화원비 남양 홍씨) (?-1306) 
# Янчонъ Хо овгийн Сүнби татвар эм (순비 양천 허씨) (1271 – 1335) 
# Оньян Ким овгийн Сүкби татвар эм (숙비 언양 김씨) 
# Угсаа гарал тодорхойгүй татвар эм
## Ван Хэ, Докхын гүн (덕흥군 왕혜)
## Сүчүнь гүнж (수춘옹주)

## Эшлэл 
Ангилал:Солонгосын ван
Ангилал:13-р зууны ноёрхогч
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч
Ангилал:1275 онд төрсөн
Ангилал:1325 онд өнгөрсөн
Мижиддоржийн Гонгор

**Гонгор** 1981 оноос Залуу техникчдийн ордны Нисэх загварын дугуйланд орж хичээллэснээр спортын гараагаа эхлэжээ. Нисэх загварын спортын F2B, F2D, F3A, RCC ангиллуудаар хичээллэж байснаас чөлөөт нислэгийн F1B ангиллаар хичээллэж байна. Гонгор нь Улсын аварга, Тивийн аварга, Дэлхийн цомын аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд үзүүлсэн нислэгийн оноогоороо эхний гуравт шалгарч 2011 оноос хойш Монгол Улсын Нисэх загварын спортын шигшээ багийн гишүүн болж  2011 онд Аргентинд, 2013 онд Франц улсад зохион байгуулагдсан Чөлөөт нислэгийн Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн, 2012 онд Азийн тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн, 2014 онд Ази Номхон далайн орнуудын тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд оролцож байсан юм. Гонгор нь Монголын нисэх загварын спортын нийгэмлэгийн 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 оны “ШИЛДЭГ ТАМИРЧИН”, 2013, 2014 оны Улаанбаатар хотын аварга, 2013, 2014 оны Монгол Улсын аварга, 2014, 2015 оны “Монголын цом” тэмцээн, 2014 оны Ази Номхон далайн орнуудын тэмцээнд оролцож шагналт байр эзэлж байсан. Гонгор 2015 оны 7-р сарын 27-оос 8-р сарын 3-ны өдрүүдэд Монгол Улсад зохион байгуулагдсан Нисэх загварын спортын Чөлөөт нислэгийн Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний Резинэн хөдөлгүүрт F1B ангилалд 1-р байранд оржээ.

Ангилал:1968 онд төрсөн
Ангилал:Монголын нисэх загварын спортын тамирчин
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ауксин

**Ауксинууд** (auxin) нь морфогентэй төстэй шинж чанаруудыг агуулдаг ургамлын гормонуудын нэгэн анги. Ауксинууд нь ургамлын ургалтын ба амьдралын процессуудад голлох үүргийг гүйцэтгэх ба ургамлын бие хөгжин бүрэлдэхэд үл орлуулах үүрэгтэй. Ауксинууд ба тэдгээрийн ургамлын ургалтад гүйцэтгэх үүргийн талаар анх Данийн эрдэмтэн Frits Warmolt Went тайлбарласан. Kenneth V. Thimann фитогормоныг ялган авсан ба түүний химийн бүтэц нь **Индол-3-цууны хүчил** болохыг тодорхойлсон. Went, Thimann нар хамтран ургамлын гормоны тухай *Phytohormones* нэртэй номыг 1937 онд гаргасан.

## Ерөнхий зүйл 
Ауксинууд нь анх судлагдсан ургамлын үндсэн гормонуудын нэг. Тэдний нэр нь Эртний Грекийн αυξειν (*auxein* - "ургах/нэмэгдэх") гэдэг үгнээс гаралтай. Ауксин нь, тодотговол ИЦХ нь ургамлын бүх хэсгүүдэд маш өөр өөр концентрацитайгаар агуулагддаг.

Бүх ауксиний молекулууд ароматик цагираг ба карбоксил бүлгийг агуулдаг. Хэдий ийм ч, дийлэнх ном зохиолуудад ауксиний биологийг тайлбарлахдаа ИЦХ-ийг л авч үзсэн байдаг. Энэ өгүүллэг ч мөн адил. Учир нь, бусад гурван ауксинууд нь байгалийн интакт ургамлуудад хоёрдогч, чухал биш үүрэгтэй гэж үздэгт оршино. Эндоген ауксиний эсрэгээр, эрдэмтэд ба үйлдвэрлэгчид, ауксинтэй ижил идэвхийг үзүүлэх олон систетик нэгдлүүдийг гарган авсан.

* 1-нафталенцууны хүчил, 2,4-дихлорфеноксицууны хүчил (2,4-D), эсвэл генийн экспрессээс огт хамааралгүйгээр хариу үйлдэл үзүүлдэг. Ауксин нь транскрипцээр дөрвөн ялгаатай бүл **эртийн генүүдийг** идэвхжүүлдэг. Идэвжүүлэхэд шаардлагатай бүх компонентууд нь урьдчилан бэлтгэгдсэн байдаг учир **эртийн ген** гэж нэрлэгддэг ба энэ байдал нь хурдан харилцан үйлчлэлийг дагуулдаг. Эдгээр бүл генүүд нь, глютатион S-трансферазанууд, GH3 мэт ауксиний гомеостазын уургууд, одоогоор үүрэг нь тогтоогдоогүй байгаа SAUR генүүд, Аукс/ИЦХ репрессорууд юм.

## Нөлөөлөл 
 *Arabidopsis thaliana* (зүүн талд), хажуугийнх нь ауксиний сигнал трансдукцийн мутант]]
Ауксин нь фототропизм, геотропизм, гидротропизм болон бусад өсөх хөгжих өөрчлөлтүүдэд оролцдог. Нэг талын гэрэлтүүлэг эсвэл гравитацийн хүч гэх мэт хүрээлэн буй орчны нөлөөлөөс шалтгаалсан ауксиний ургамал дахь жигд бус тархалт нь, ургамлын эдийн жигд бус ургалтыг дагуулдаг. Ер нь ауксин нь, ургамлын биеийн хэлбэр, бүх эрхтнүүдийн ургах чиглэл ба ургалтын хүч, тэдгээрийн харилцан үйлчлэлийг удирддаг.

## Синтетик ауксинууд 
Ауксиний биологийг судлах явцад, ауксиний шинж чанарыг агуулах олон химийн нэгдлүүдийг синтезлэсэн. Тэдгээрийн дийлэнхийг, ургалтыг хянах ба ургамлын агрономийг хөгжил зэргийн эдийн засгийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх зорилготойгоор нээсэн. Дараах нэгдлүүд нь синтетик ауксинууд юм:

Image:2,4-Dichlorophenoxyacetic acid structure.svg|2,4-Дихлорфеноцууны хүчил (2,4-D); идэвхтэй гербицид ба лабораторид хамгийн өргөн хэрэглэгддэг ауксин
Image:Kwas naftylooctowy.svg|1-Нафталенцууны хучил (α-НЦХ); худалдааны үндэсжүүлэгч нунтагийн орц
Image:Dicamba.png|2-Метокси-3,6-дихлорбензоиний хүчил (дикамба); идэвхтэй гербицид
Image:Picloram.svg|4-Амин-3,5,6-трихлорпиколиний хүчил (tordon эсвэл picloram); идэвхтэй гербицид
File:2,4,5-T.svg|2,4,5-Трихлорфеноцууны хүчил (2,4,5-T) 

## Эх сурвалж 

Ангилал:Ургамлын физиологи
Инчан

**Инчан хот** бол Хубилай хааны үед Хонгирад аймгийн нутагт байгуулсан Юань улсын үеийн хот суурин вм. Одоогийн Өвөр Монголын Хишигтэн хошууны нутагт туурь нь үлдсэн. 

## Түүх
Юань улсын үед Төвлөн засах яаманд захирагдаж, Инчан чөлгөөний төв болжээ. Ухаант хаан, Шандугаас зугтаж ирээд 1369-1370 он хүртэл төвлөрөн сууж байсан. 1370 онд Мин улсын **Му Ин** жанжин 150,000 их цэргээр довтолж, эзлэн авсан. Энэ үед 2000 түшмэд, хааны ургийнхан, хатад татвар эмс, олон тооны мал олзлогдсон. Улмаар 1370-1388 он хүртэл хэд хэдэн удаа болсон дайнаар эвдрэн сүйдэж орхигдсон. 

## Холбоотой мэдээ
* Төвлөн засах яам
* Юань улс
* Юань улсын засаг захиргааны тогтолцоо

Ангилал:Дундад зууны хот
Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Ангилал:Юань улс
Ангилал:Өвөр Монголын газар зүй
Нагачу

**Нагачу** (1320-1388) бол Юань улсын сүүл үеийн Жалайр аймгийн Мухулайн удмын жанжин мөн юм. Тэр 1350-иад онд хятад нутагт цэрэг захиран сууж байсан бөгөөд Жу Юань Жаний захирсан улаан алчууртны цэрэгт олзлогдож байсан ч, эсрэг тал нь хэд хэдэн удаа тавьж явуулсан. 1360-аад оны сүүлээр Ляоян төлөөний яамнаа томилогдож, цэрэг захирсан. 1368 оноос хойш **Кай Юань** хотоор төвлөрч, 10 түмэн цэрэг захирч байсан. 1368-1387 оны хооронд Монгол-Гүрё улсын хооронд зуучлагчын үүрэг гүйцэтгэж байсан. Нэг талаар их хаанд зүтгэж, нөгөө талаар өөрийн бие даасан байдлаа хадгалж, Гүрё улсыг эзлэх бодолтой байв. 1387 онд Мин улсын 200,000 их цэрэгт ялагдаж, бууж өгөөд цол хэргэмээр шагнуулсан. 1388 оны 8 сарын 31-ний өдөр Учан хотноо архи хэтрүүлэн уснаас нас барсан. Түүний захирсан цэргийг 2 хэсэг болгож, Фуюй, Дойн харуул гэж нэрлээд Хянганы нурууны орчимд байрлуулсан нь хожим Урианхайн гурван харуул гэж нэрлэгдсэн.

## Холбоотой мэдээ
* Усгал хаан
* Мин улс
* Нагачугийн Мин улстай хийсэн тулалдаан

## Эшлэл 
Ангилал:1320 онд төрсөн
Ангилал:1388 онд өнгөрсөн

Ангилал:Юань улсын жанжин
Ангилал:Юань улсын түшмэл
Ангилал:Жалайр аймаг
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн
Чүнсук ван

**Чүнсук ван** (1294 оны 7 сарын 30 - 1339 оны 5 сарын 3) (солонгос хэл:충숙왕, хятадаар: 忠肅) бол Гуулин улсын 27 дахь ван юм. Чүнсонь вангийн монгол угсааны Есүжин хатнаас төрсөн. Төрсөн нэрийг нь анх **Ван До** (왕도, 王燾) гэж байсныг **Ван Мань** (왕만, 王卍) хэмээн өөрчилжээ. Монгол нэр нь **Араднашири** (아랄특눌실리, 阿剌忒訥失里, ) болой. 1313-1330, 1332-1339 оны хооронд курё улсыг захирч байсан. 1330 онд вангийн сууриа хөвүүн Чүнхэ ванд шилжүүлсэн ч, 2 жилийн дараа Тугтөмөр хааны зарлигаар дахин Курё улсын ван болсон. Таалал төгссөний дараа **Ыихё** их ван (**의효**대왕, **懿孝**大王) хэмээн өргөмжлөн, Ыирин бунханд оршуулсан. 

## Намтар 
1313 онд Буянт хааны зарлигаар Чүнсонь ванг, сэнтийнээс нь буулгаж Юань улсын Дайду хотод дуудан суулгав. 1313 онд хунтайж Ван До нь вангийн сэнтийд заларч, **Чүнсук** цолтойгоор төр барьж эхэлсэн. 1320 онд Юань гүрэнд алба хашиж байсан шэн ван Ван Го хэмээх курёгийн язгууртан монгол ноёдтой хуйвалдаж Чүнсонь ванг Төвөд рүү цөллөгт явуулан, Шадбал хаанд тал засч курёгийн ван Чүнсукийг огцоруулж, өөрөө улсын ван болохоор оролдож байжээ. 1323 онд Шадбал хаан алуулсны дараа Шэн ван Ван Гогийн хуйвалдаан бүтэлгүйтэв. 1330 онд тэрээр өөрийн хүсэлтээр хөвүүн Ван Жонд вангийн суурийг шилжүүлэхийг Тугтөмөр хаанаас гуйхад, хаан зөвшөөрч Ван Жоныг Чүнхэ ван цолтойгоор курёгийн 28 дахь вангаар өргөмжилжээ. Гэвч залуу вангийн тушаал шийдвэрийг хөгшин сайд түшмэд үл тоож, дураар авирлан 2 жил болсны дараа, Тугтөмөр хааны зарлигаар Чүнсук ванг ахин улсын ванд өргөмжлөв. 1339 онд таалал төгссөний хойно Ыирин бунханд нутаглуулжээ. 

## Гэр бүл 
* Эцэг: Чүнсонь ван (충선)
** Өвөө: Чүннёль ван (충렬)
** Эмээ: Жанмок хатан Хутлугжэлмиш гүнж (장목왕후 보르지긴씨)
* Эх: Ыиби Есүжин хатан (의비)
* Хатад, хөвүүд: 

# Боржигин овгийн Боккук гүнж Иринчинбал (복국장공주 보르지긴씨; ?-1319): Юньнань ван Эсэнтөмөрийн охин.
# Боржигин овгийн Жогук гүнж Жинтон (조국장공주 보르지긴씨; 1308–1325): Вэй ван Амугагийн охин.
## Ёнсан ханхүү (용산원자)
# Кёнхва гүнж Баянхутаг (백안홀도 경화공주; ?-1344) Вэй ван Амугагийн охин.
# Намян Хон овгийн Гонвонь хатан (공원왕후 홍씨; 1298–1380)
## Ван Жон хунтайж (태자 왕정)
## Ван Ги (왕기)
# Аньдон Гвонь овгийн Сүби татвар эм (수비 권씨; ?-1340) 

Ангилал:Солонгосын ван
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч
Ангилал:1294 онд төрсөн
Ангилал:1339 онд өнгөрсөн
Солонгосын вангуудын жагсаалт

## Гужусон (НТӨ 2333/НТӨ 1122 - НТӨ 108) 
* Тангүнь вангом (2333-?)
* Кыжа ван (НТӨ 1122 - ?)
* Жюнь ван (НТӨ 220 - НТӨ 195)
* Вэйман ван (НТӨ 194-?)
* Уго ван (?- НТӨ 108)

## Гурван улсын үе 
### Когурё (37-668) 
* Донмёнсён  (НТӨ 37 - НТ 19)
* Куаньгэтү ван (391-413)
* Чаньсү ван (413-491)
* Божань ван (642-668)

### Шилла улс (НТӨ 57 - НТ 668)
* Пак Хёкоксэ (НТӨ 57 - НТ 4)
* Сондок хатан ван (632-647)
* Жиндок хатан ван (647-654)

### Пэгжэ улс (НТӨ 18 - НТ 663) 
* Мү ван (600-641)
* Ыижа ван (641-660)

### Каяа улс (42-562) 
* Сүро ван (42-199)

## Умард, Өмнөд улсын үе 
### Нэгдсэн Шилла улс (668-935) 
* Мүньмү ван (661-681) 
* Гёнсун ван (927-935)
### **Бохай улс** 
* Тэ жу ён ван (698-719)

## Хожуу гурван улсын үе 
### Тэбонь улс 
# Гүнь Е (901-918)
### Хожуу Пэгжэ 
# Кёнь Хуонь ван (견훤, 甄萱) 900–935
# Кёнь Шингом ван (견신검, 甄神劍) 935–936

## Гуулин улс (918-1392) 
# **Ван Гон** (918-943)
# Хэжун ван (943-945)
# Чонжун ван (945-949)
# Гванжун ван (949-975)
# Кёнжун ван (975-981)
# Сонжун ван (981-997)
# Мукжун ван (997-1009)
# Хёньжун ван (1009-1031)
# Токжун ван (1031-1034)
# Чонжун ван (1034-1046)
# Мүньжун ван (1046-1083)
# Сүньжун ван (1083)
# Соньжун ван (1083-1094)
# Хоньжун ван (1094-1095)
# Сүкжун ван (1095-1105)
# Ежун ван (1105-1122)
# Инжун ван (1122-1146)
# Юйжун ван (1146-1170)
# Мёнжун ван (1170-1197)
# Синьжун ван (1197-1204)
# Хуйжун ван (1204-1211)
# Канжун ван (1211-1213)
# Кужун ван (1213-1259)
# Вонжун ван (1259-1274)
# Чүннёль ван (1274-1298, 1298-1308)
# Чүнсонь ван (1298, 1308-1313)
# Чүнсук ван (1313-1330, 1332-1339)
# Чүнхэ ван (1330-1332, 1339-1344)
# Чүнмуг ван (1344-1348)
# Чүнжон ван (1348-1351)
# Кунминь ван (1351-1374)
# Ү ван (Курё улс) (1374-1388)
# Чан ван (1388-1389)
# Конян ван (1389-1392)

## Чусонь улс (1392-1898) 
# Тэжу ван (1392-1398)
# Чонжун ван (1398-1400)
# Тэжун ван (1400-1418)
# Сэжун ван (1418-1450)
# Мүньжун ван (1450-1452)
# Таньжун ван (1452-1455)
# Сэжу ван (1455-1468)
# Ежун ван (1468-1469)
# Сонжун ван (1469-1494)
# Ёнсангүн ван (1494-1506)
# Чүнжун ван (1506-1544)
# Инжун ван (1544-1545)
# Мёнжун ван (1545-1567)
# Соньжу ван (1567-1608)
# Куанхэгүн (1608-1623)
# Инжу ван (1623-1649)
# Хюжун ван (1649-1659)
# Хёньжун ван (1659-1674)
# Сүгжун ван (1674-1720)
# Кёнжун ван (1720-1724)
# Ёнжу ван (1724-1776)
# Чонжу ван (1776-1800)
# Сүньжу ван (1800-1834)
# Хонжун ван (1834-1849)
# Чолжун ван (1849-1864)
# Кужун ван (1864-1898)

## Солонгосын эзэнт улс (1898-1910) 
# Кожон ван (1898-1907)
# Сүньжон ван (1907-1910)

!
!жагсаалт
Ангилал:Ноёрхогчийн жагсаалт
Чүнмуг ван

**Чүнмуг ван** (солонгосоор:충목왕, хятадаар: 忠穆王) (1337 оны 5 сарын 15 - 1348 оны 12 сарын 25) бол Гуулин улсын 29 дүгээр ван. Төрсөн нэр нь **Ван Хынь** (왕흔, 王昕), монгол нэр нь **Бадамдорж** (팔사마타아지, 八思麻朶兒只) болой. Чүнхэ вангийн монгол хатан **Докнён гүнж Ринчинбан**гаас төрсөн. 1344-1348 оны хооронд курё улсын ван суусан. 1348 онд таалал төгссөний дараа **Хёньхю их ван** (현효대왕, 顯孝大王) цолыг нэхэн өргөмжлөсөн.  

## Намтар 
1343 онд Юань улсын Тогоонтөмөр хааны зарлигаар ирсэн элч нар Чүнхэ ванг, сэнтийнээс нь зайлуулж, түүний 6 настай хунтайж Ван Хынийг курёгийн шинэ вангаар өргөмжлөөд төрсөн эх Докнён гүнж төрийн хэргийг хөшигний ардаас удирдаж эхэлсэн. Түүний засаглалын үед тариалангийн талбайгаа баян сайд түшмэдэд алдсан бага дунд шатны тариачдын газрыг хуучин эзэнд нь буцааж олгох, өлсгөлөн болсон газарт сангийн амуу, тариаг түгээх,  Чүннёль, Чүнсонь, Чүнсук вангуудын шастир түүхийг бичиж эмхэтгэх мэтийн ажлуудыг хийжээ. 1348 оны 10 сард өвчнөөр таалал төгсөв.    

## Гэр бүл 
* Эцэг: Чүнхэ ван (충혜왕) (1315 – 1344)
** Өвөө: Чүнсук ван (충숙왕) (1294 – 1339)
** Эмээ: Намян Хон овгийн Гонвонь хатан (공원왕후 홍씨)
* Эх: Боржигин овгийн Ринчинбан (孛兒只斤 亦憐眞班), Докнён гүнж цолтой (덕녕공주 보르지긴씨; ? - 1375)
** Нагац өвөө: Жэн ши у жин ван Чосбал. Сипин ван Агругчигийн ач хөвүүн.

Ангилал:Солонгосын ван
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч
Ангилал:1337 онд төрсөн
Ангилал:1348 онд өнгөрсөн
Чүнжон ван

**Чүнжон ван** (солонгосоор: 충정, хятадаар: 忠定) (1338 оны 1 сарын 9 - 1352 оны 3 сарын 23) бол Гуулин улсын 30 дугаар ван юм. Төрсөн нэр нь **Ван Цо** (왕저, 王㫝), монгол нэр нь **Чосгэндорж** (미사감타아지, 迷思監朶兒只,  *Čosgen Dorji*) болой. Чүнхэ вангийн Юнь овогт татвар эмээс төрсөн отгон хөвүүн. 1348-1351 онд вангийн сууринд суусан. 1351 онд 13 насандаа алуулсан. Таалал төгссөний дараа Чоннын бунханд оршуулж, **Чүнжон их ван** (충정대왕, 忠定大王) хэмээн нэхэн өргөмжлөв. 

## Намтар 
1348 оны 4 сард **Кёнчан Бувонгүн** (경창부원군, 慶昌府院君) цол хүртэв. Тус оны 10 сард Чүнмуг ван таалал төгссөний дараа курёгийн түшмэд Кёнчан Бувонгүн, **Канрин их гүн** (강릉대군, 江陵大君) хоёрын аль нэгийг шинээр ван болгож өгөхийг гуйсан захидал илгээв. 1349 оны 2 сард Юань улсын Тогоонтөмөр хааны зарлигаар Кёнчан Бувонгүнийг улсын ванд өргөмжлөхөөр болов. 1349 оны 5 сард вангийн сэнтийд залах ёслол болж, вангийн сууринд залрав. Түүнийг ван болсны дараа өмнөх вангийн монгол хатан Докнён гүнж, шинэ вангийн эх Юнь овогт хатан нарын дунд улс төрийн тэмцэл өрнөж эхэлсэн гэж түүхэнд тэмдэглэжээ. Төрийн бүхий хэрэг, зарлиг шийдвэр нь улс төрд нөлөө ихтэй баян гэр бүл, сайд түшмэдийн хяналтанд байж, зөвхөн билэгдэл төдий улсын ван байсан. 1350 онд Японы далайн дээрэмчид Кёнсан мужийн эрэг хавийн тосгодыг довтлон дээрэмдэв. 1351 онд түшмэл Юнь Тэк, И Сынро нар Юань улс руу Чүнжон вангийн нас бага, төрийн хэргийг явуулах чадамжгүй тул вангийн сууринаас буулгаж, түүний авга ах Канрын их гүн Ван Ги-ийг улсын ван болгож өгөхийг гуйж захидал илгээсэн. Удалгүй Чүнжон ванг огцоруулж, Канхва арал руу цөлж, **Канрын их гүн Ван Ги** нь вангийн сууринд залрав. 1352 онд Чүнжон ван цөллөгний газар хор ууж нас барсан. Түүнийг таалал төгссөний дараа нэхэж цол өргөмжлөөгүй харин 1367 Юань улсаас Чүнжон их ван цолыг нэхэн соёрхожээ. Түүнийг Кэсон дахь Чоннын бунханд оршуулсан.

Гуулин улсын судар, Донгук Тонгам мэтийн солонгосын 14-15 дугаар зууны үеийн сурвалж бичигт Чүнжон вангийн зан байдлыг дараах байдлаар тэмдэглэхдээ: Жон вангийн ойрын хараа муу, сайд түшмэдийн дээл хувцас руу бэх цацаж, цохиж зодон, ёс зүйгүй авирлаж, эмс охидыг хармагц шалиглан хоргоодог зэргээр өгүүлжээ. Ийм байдлын улмаас авга ах Канрын их гүн Ван Ги-ийг түүний оронд ван болгожээ.

## Гэр бүл 
* Эцэг: Чүнхэ ван (충혜왕) (1315 – 1344)
** Өвөө: Чүнсук ван (충숙왕) (1294 – 1339)
** Эмээ: Намян Хон овогт Гонвонь хатан (공원왕후 홍씨)
* Эх: Папён Юнь овогт Хуйби татвар эм (희비 윤씨; ?-1380)
** Нагац өвөө: Юнь Кэжон (윤계종, ? - 1346)
** Нагац эмээ: Ёхын Минь овогт ахайтан (여흥 민씨)
* Өргөмөл хүүхэд: Ван Чэ (왕제)

Ангилал:Солонгосын ван
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч
Ангилал:1338 онд төрсөн
Ангилал:1351 онд өнгөрсөн
Чүнхэ ван

**Чүнхэ ван** (солонгосоор: 충혜왕, хятадаар: 忠惠王) **Ван Жон** (왕정, 王禎) (1315-1344) нь Гуулин улсын 28 дугаар ван бөгөөд 1330-1331, 1340-1344 онуудад тус улсыг захирч байсан. Чүнсук вангийн Хон овогтой солонгос хатнаас нь 1315 оны 2 сарын 22-ны өдөр төрсөн. 1344 онд хорлогдсон. Таалал төгссөний дараа **Хоньхё** их ван (**헌효**대왕, **獻孝**大王) гэж нэхэн өргөмжилсөн.

## Намтар 
Монгол нэр нь **Будашири** (보탑실리, 寶塔實里, ) болно. Чүнсук вангийн хон овогт Гонвонь хатнаас төрсөн. 1330 онд эцэг нь өөрийн вангийн сууриа өөрийн хөвүүнд шилжүүлснээр Чүнхэ ван цолтойгоор курёгийн эзэн болсон.1332 онд Тугтөмөр хааны зарлигаар огцорч, эцэг нь ахин улсын ван болсон. Харин тэрээр Ханбалиг хотод амьдрах болсон. 1339 онд эцэг нь таалал төгссөний дараа Юань улсаас эргэн ирж вангийн сэнтийд заларчээ. Жэн ши у жин ван Чосбалын охин Ринчинбан гүнжтэй хуримлаж, 1337 онд Ван Хын гэх хөвүүн төрсөн. 

Түүний талаар Курёса хэмээх сударт садар самуун явдалтай, охин эмэгтэйчүүдийг хүчирхийлдэг, ёс суртахуунгүй нэгэн байсан талаар бичсэн байдаг. Жишээлбэл 1340 онд эцгийнхээ татвар эм байсан Кёнхва гүнж Баянхутагийн хамт нэгэн орой найрлаж байхдаа согтоож байгаад хүчинджээ. Баянхутаг гүнж энэ явдлын дараа Курё улсад сууж байсан даргач ноёнд гомдол мэдүүлж, курёгоос зугтахад нь туслахыг гуйжээ. Харин Чүнхэ ван энэ хэргийг нуун дарагдуулахын тулд ордонд нь хорьсныг мэдсэн монгол даргач ноён энэ асуудлыг Юань улсад мэдэгдэн, элч илгээж, улмаар хэдэн жилийн дараа 1343 онд Юань улсаас ирсэн элч нар түүнийг баривчлан, Дайду руу илгээн шоронд хорьсон. 1344 онд Юань улсад цөллөгт байхдаа нас барсан. Түүнийг Ринчинбан гүнжээс төрсөн хунтайж Ван Хын залгамжилсан.

## Гэр бүл 
* Эцэг: Чүнсук ван (충숙)
** Өвөө: Чүнсонь ван (충선)
** Эмээ: Ыиби татвар эм Есүжин хатан (의비)
* Эх: Гонвонь хатан (공원왕후 홍씨)
** Нагац өвөө: Хон Гюү (홍규)
** Нагац эмээ: Гванжу Ким овгийн Самхан ахайтан (삼한국대부인 광주 김씨)
* Хатад, хөвүүд:

# Докнён гүнж Ринчинбал (덕녕공주 보르지긴씨; ?-1375): Агругчи вангийн ач хөвүүн Жэн ши у жин ван Чосбалын охин. 
## хунтайж Ван Хын (태자 왕흔)
## Жаннён гүнж (장녕공주)
# Папён Юнь овгийн Хуйби (희비 윤씨; ?-1380)
## Ван Жо (왕저)
# Намян Хон овгийн Хваби (화비 홍씨) 
# Им овгийн Ынчон ахайтан (은천옹주 임씨)
## Ван Сокги (왕석기)
# Кёнхва гүнж Баянхутаг (백안홀도 경화공주; ?-1344) 

Ангилал:Солонгосын ван
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч
Ангилал:1315 онд төрсөн
Ангилал:1344 онд өнгөрсөн
1303 он

**1303 он** (**Нэгэн мянга гурван зуун гуравдугаар он**) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1303 дугаар он, жил.

## Үйл явдал 
* 5 сарын 29 — Парисын гэрээгээр Гасконь Францын харьяанаас Английн харьяанд шилжив.
* 8 сарын 8 — Дэлхийн долоон гайхамшигт багтдаг Александрын гэрэлт цамхаг газар хөдлөхөд нурав.

## Төрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1303 онд төрсөн*
* 2 сарын 22 — Юань улсын  Шадбал гэгээн хаан

## Өнгөрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1303 онд өнгөрсөн*


Ангилал:Он (14-р зуун)
Онохуй Үйзэн ноён

**Онохуй Үйзэн ноён** бол Гэрсэнз жалайр хунтайжийн Хатунхай эцэнхин зоригт хатнаас мэндэлсэн гурав дахь хүү нь юм. Түшээт хан аймаг, Сайн ноён хан аймгийн ноёдын өндөр өвөг. 

## Гэр бүл
* Эцэг:Гэрсэнз жалайр хунтайж

* Эх: Үжээдийн **Хатунхай**: Мөнгүчэй даргын охин  

### Ах, дүүс
# Ашихай дархан хунтайж
# Ноёнтой хатанбаатар, 
# Дарь тайж, 
# Аминдурал ноён, 
# Далдан хүндүлэн ноён, 
# Саму буйма ноён

### Хатад
# **Эцэнхин зоригт хатан**: Гилүеэдийн Бэхийн охин. Эбидэй абай, Абтай сайн хан, Абуху мэргэн ноён, Хятад илдэн хошууч, Түмэнхэн сайн ноён нарыг төрүүлсэн
# **Алтай хатан**: Эцэнхин зоригт хатны ач
# Түмэнхэн сайн ноён
# Бахарай хошууч
# **Цагаажин абай**: Онниудын Ном Тэмээт хааны хөвгүүн Буриадайд өгөв.
# **Түнгий абай** (1565-?): Онниудын Ном Тэмээт хааны хөвгүүн Түмэн засагтанд өгөв.
# **Толуй абай**: Онниудын Засагтын авга Бөхөд өглөө.

## Эшлэл
Ангилал:Алтан ургийнхан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:16-р зуунд төрсөн
Ангилал:16-р эсвэл 17-р зуунд өнгөрсөн
1304 он

**1304 он** (**Нэгэн мянга гурван зуун дөрөвдүгээр он**) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1304 дугаар он, жил.

## Үйл явдал 
* нэгэн өдөр — Өлзийт хан Хүлэгүгийн улсын хан болов.

## Төрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1304 онд төрсөн*
* 2 сарын 24 — Мароккын жуулчин Ибн Баттута
* 7 сарын 20 — Италийн яруу найрагч Франческо Петрарка
* 2 сарын 16 — Юань улсын Тугтөмөр хаан

## Өнгөрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1304 онд өнгөрсөн*
* 5 сарын 11 — Хүлэгүгийн улсын Газан хан


Ангилал:Он (14-р зуун)
Юсуф Нуркич

**Юсуф Нуркич** (; 1994 оны наймдугаар сарын 23, Тузле) — Боснийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-гийн «Денвер Наггетс» болон Боснийн шигшээн төвийн тоглогч. 2014 онд №16 сонголтоор «Чикаго Буллзэд» элсчээ.

## Лавлах холбоос
## Цахим холбоос 
* Үзүүлэлт - NBA.com
* Профайл - АБА лиг
* Профайл - Евробаскет
* Юсуф Нуркич - Евролиг
* 

Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Босни ба Херцеговины сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Денвер Наггетс багийн тоглогч
Ангилал:Босничууд
Ангилал:1994 онд төрсөн
Опел Монца

**Опел Монца** нь автомашин үйлдвэрлэгч Опел хувьцаат компаний спорт купье загварын автомашин бөгөөд түүнийг 1978 оны хоёрдугаар сараас 1986 оны зургаадугаар сар хүртэл үйлдвэрлэжээ. Түүнийг Опел Сенатор А-аас уламжлан хийсэн ба загварын сайжруулалт ч мөн адилхан хийгджээ. 

Сенатор нь дөрвөн хаалгатай, шаталсан артай лимузин байсан бол Монца нь гурван хаалгатай, ардаа маш том нээлхий бүхий купье байв. Гэхдээ түүний тэнхлэг хоорондын зай 25 мм багатай байснаараа сенатороос ялгаатай юм. 

## Опел Монца A1 
1977 оны есдүгээр сард Опел ХК Сенатор загварын үйлдвэрлэлтийг зогсоосон даруйдаа Майны Франкфуртийн олон улсын автомашины үзэсгэлэн дээр Монцаг танилцуул. Ингээд 1978 оны дөрөвдүгээр сард түүнийг худалдаанд гаргажээ. Эхлээд 2,8 литрийн карбюраторт болон 3,0 литрийн багтаамжтай тоосруулагч хөдөлгүүрийн сонголттой байснаа 1978 оны зунаас эхлэн 3,0 литрийн карбюраторт хөдөлгүүрийг ч бас угсарсан байна. 

Эхний Монцаг 1981 оны дөрөвдүгээр хүртэл бараг өөрчлөлтгүйгээр үйлдвэрлэв. Дараа нь 1981 оны тавдугаар сараас (Сенатортой бараг ижил хугацаанд) бага зэргийн өөрчлөлтүүд хийгдсэний тоонд салхины урсгалд тааруулсан хийц бүхий гадна талын толь, дотор арматурын хавтасын сайжруулсан загвар болон урд мөргөлтийн саваа (гупр ч гэнэ) хромжуулсан нимгэн төмөр орно.
thumb|left|Опел Монца (1978)

## Опел Монца A2 
1982 оны арваннэгдүгээр сард тагварын сайжруулалт хийгдсэн бөгөөд энэ удаа моторын бүрхүүл, урд их гэрэл, цохилтын саваа болон бас бус эд ангиуд хамрагдав. 

### Монца ГСЕ болон сүүлчийн загварын өөрчлөлт 
1983 оны наймдугаар сард ГСЕ гэх нэртэй модель гарсан нь Монцагийн хамгийн сайн тоноглогдсон загвар юм. Энэ загвар нь зөвхөн 3,0 литрийн зургаан цилиндрт карбютаторт хөдөлгүүртэй (132 кВт буюу 180 м.х.)хийгджээ. Цуврал загварын дотоод дизайныг спорт загвараар тоноглосон нь түүний Рекаро суудал болон ширэн жолооны хүрдээр илэрнэ.

Opel Monza1.JPG|*Опел Монца, ар талаасаа*
Keinath C5.jpg|*Кабрио болгон өөрчилсөн загвар*

## Опел Монца концепт 
2013 онд Франкфуртын автомашины үзэсгэлэн худалдаанд Опел Монцагийн шинэ концепт загварыг танилцуулав. Гэвч энэ загвар нь цувралаар үйлдвэрлэгдэхгүй, харин Опелийн үйлдвэрийн ирээдүй хаашаа хөтөлж буйг л үзүүлсэн загвар байлаа. Шинэ загварын урт нь 4,69 метр, өндөр нь 1,310 метр. Хоёр талдаа маш урт дээшээ дэлгэгдэх давалчин хаалгатай, б-баганагүй хийсэн байна.

IAA 2013 (11148688865).jpg|*Урд талаасаа*
Opel Monza Concept IAA 2013.jpg|*Опел Монца концепт*

## Гадаад линк 
*Опел Монца концепт, албан ёсны цахим хуудас

## Ишлэл 
Монца
Ангилал:Дундаас дээд ангиллын автомашин
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Комби купье
Ашихай дархан хунтайж

**Ашихай дархан хунтайж** нь Даян хааны хөвгүүн Гэрсэнз жалайр хунтайжийн ахмад хөвгүүн юм. Гэрсэнз нас нөгчсөний дараа түүний их хатан **Хатунхай эцэнхин зоригт хатан** нь долоон хөвгүүндээ ар Халхын 13 отгийг хуваан өгснөөс Ашихайд Жалайр, Үнэгэд отгийг өгсөн. Хожим түүний үр удам нь Халхын баруун гар болоод Засагт хан аймгийг байгуулжээ.

## Гэр бүл
* Эцэг:Гэрсэнз
* Эх:**Хатунхай хатан**
* Хатан:**Улчачи** мянганы охин **Алтахан сэцэн хатан**
### Хөвгүүд
# Баяндарь хунтайж 
# **Түмэндарь дайчин хутухур**
# Үдэнгүр илдэн

## Эшлэл
Ангилал:Монголын түүх
Ангилал:Боржигин
Аминдурал

**Аминдурал** нь Хиад Боржигин овгийн Гэрсэнзийн дөрөвдүгээр хөвгүүн юм. Эцгээ нас барсны дараа, Хүрээ, Хороо, Цоохор отгийг өмч болгож авсан. Түүний дүү Дарь тайж үр хүүхэдгүй нас барсны дараа, түүний Хатагин, Хөхүйд отгуудыг авсан.

## Гэр бүл
* Эцэг: Гэрсэнз жалайр хунтайж
* Эх: Хатунхай хатан
### Ах дүүс
* Ашихай дархан хунтайж
* Ноёнтой хатанбаатар
* Онохуй Үйзэн ноён
* Дарь тайж
* Далдан хүндүлэн ноён
* Саму буйма ноён

### Хатан
Хорчины Дарагийн охин Бабухай хатан

### Хөвгүүн
# Дорж ахай хар загал 
# Мууру буйма: Шолой сэцэн ханы эцэг, Сэцэн хан аймгийн засаг ноёдын дээд өвөг
### Охин
# Түнхэлжин абай: Засагтын авга Бөх ноёнд өгөв.

## Эшлэл
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Алтан ураг
Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн
Ангилал:16-р зуунд төрсөн
Ангилал:16-р эсвэл 17-р зуунд өнгөрсөн
Түмэнхэн сайн ноён

**Түмэнхэн сайн ноён** бол Даян хааны бага хатан Жимсгэнэ хатнаас мэндэлсэн Гэрсэнз жалайр хунтайжийн 3-р хүү, Онохуй Үйзэн ноёны 4-р хөвгүүн юм. Шарын шашинд их тус хүргэсэн тул Далай ламаас түүнд **Сайн ноён** гэх цол хүртээсэн. 1641 онд нас барсан. 1655 онд Эебээр засагч хаан түүний дэд хүү Данзан ламын захирсан отгийг хошуу болгоод, Сайн ноёны хошуу болгож, Халхын зүүн гарт хуваарилсан. 1725 онд Найралт төв хааны зарлигаар түүний угсааны ноён Дашдэндэвт чин ван цол өгөөд, Сайн ноён аймгийг байгуулсан.

## Гэр бүл
* Эцэг: Онохуй Үйзэн
* эх:Эцэнхин зоригт хатан
**Ах, дүү нар: 
*** Абтай сайн хан
*** Абуху мэргэн ноён
*** Хятад илдэн хошууч
*** Бахарай хошууч
*** Бодисун отгон ноён

### Хатад 
# Эрхэгүдийн Тобугийн охин **Молдай хатан**: Зодов сэцэн ноён, Сономсу абай, Самар абай, Дармаяг абай
# Хорчины Төрийн охин **Алагдай хатан**: Данзан лам,  Цэрэн дургал, Луяг эрх цөөхүр, 
# Онниудын Ном Тэмээт хааны хүү Буриадайн охин **Хүхүрэй хатан**: Баатар жамун төрсөн
# Тунгуй хатны ач **Тунгусу хатан**: Цэсжав хөндлөн увш, Бамчур эрх зайсан, Бахаржа хүүхэн ноён, Жамучин абай, Жамудар абай нар төрсөн.
# Эрхэгүдийн Молдай хатны ач **Индари хатан**: Дармаяг абай, Санхарзай илдэн хошууч төрсөн.
# Жалайрын Түнсэний охин **Цагаан дара хатан**: Номун Далай хоёр абай төрсөн. 

### Хөвгүүд
#Зодов сэцэн ноён
#Данзан лам
#Цэрэн дурал эрдэнэ үйзэн
#Луяг эрх цөхүр
#Жаяг цогт үйзэн ноён
#Чамбум тайж
#Цэсжав хөндлөн уваш
#Бамчур эрх зайсан: тойн болсны хойно Данзан тойн нэртэй болсон
#Баатар эрдэнэ номч: сахил хүртсний дараа **Бималигириди** нэртэй болсон.
#Сэржээ даян хунтайж (Лхаржал, Синагшрид, Жинашид)
#Санхарзай илдэн хошууч
#Бахаржа хүүхэн ноён
#Гомбо хөндлөн дайчин дүүргэч

### Охид 
# Сономсу абай: Молдай хатнаас төрсөн. Гэрүүд отогийн Буйдурунгийн хөвгүүн Хоталтуд өгсөн.
# Самар абай: Молдай хатнаас төрсөн. Хятадын хөвгүүн Мачигт өгсөн.
# Дармаяг абай: Молдай хатнаас төрсөн. Молдай хатны ач Аршид өгсөн.
# Жамц абай: Хүхүрэй хатнаас төрсөн. Эрийэгжидийн Монголд өглөө.
# Сэнгэрэжэй абай
# Жамучин абай: Тунгусу хатнаас төрсөн.
# Жамутар абай: Тунгусу хатнаас төрсөн.
# Дармаяг абай: Индари хатнаас төрсөн. Мэргид отогийн Байшингийн хөвгүүн Монисуд өгөв.
# Номун: Цагаан дара хатнаас төрсөн. 
# Далай: Цагаан дара хатнаас төрсөн.
## Эшлэл
Ангилал:Боржигин
Ангилал:1641 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монголын түүх
Цахар түмэн

**Цахар түмэн** нь Чингис хааны байгуулсан хааныг хамгаалах хишигтэн цэргийн уламжлагдан ирсэн хойчис гэж үздэг. 

## Түүхэн гарвал
Даян хаан, 1500 оноос монгол улсад дахин төрийн зохион байгуулалт хийж, улсаа зургаан түмэнд хуваасан. Үүний нэг нь Цахар түмэн юм. Тухайн үеийн байдлаар Цахар түмэн гэдгийг бас өөрөөр Цахар улс гэж нэрлэж байсан. Даян хаанаас хойш, Лигдэн хаан хүртлэх их хаад цөм уг түмний нутагт сууж байснаас тэднийг **Цахар хаан** гэж нэрлэх болсон.  

Цахар түмэн 17-р зууны эхээр найман отогт хуваагдах болсон нь **Аохан, Найман, Сөнид, Үзэмчин** дөрвийг өврийн зүүн дөрвөн отог, **Зүйд, Борбуг, Алаг, Алагчууд** дөрвийг арын баруун дөрвөн отог. Зүүн, баруун гэдэг нь Хянган нуруугаар зааглаж, уулын урд хойт этгээдээр сууж байсныг хэлж байдаг.  

XVI зууны дунд үеэс түмэн гэх зохион байгуулалт нь орхигдож, **хошуу**, отгийн зохион байгуулалтад орж, улам бутрах явц өрнөсөн. Лигдэн хаан ялагдсны дараа Цахарын ихэнх хэсэг нь 1675 он хүртэл Абунай ванд захирагдаж, нөгөө хэсэг нь Манжийн эрхшээлийн үед **Цахар найман хошуу**нд багтаж байсан.

Цахарын харьяанд байсан отогууд: 

# Аохан
# Найман
# Сөнөд
# Үзэмчин
# Хуучин Цахар буюу Хуучид
# Хишигтэн
# Зүйд
# Борбуг
# Алаг
# Алагчууд
# Хулабад

## Холбоотой мэдээ
* Цахар 
* Найман хошуу

Ангилал:Монголын түүхАнгилал:Монгол овог аймаг
Металлоид

**Металлоид** гэдэг нь:

* Хагас металлууд гэдэг нэр томъёоны хуучирсан нэршил
* Металл биш гэх нэр томъёоны хуучирсан нэршил
Coldplay хамтлагийн цомгийн борлуулалт

Coldplay хамтлаг нь Дэлхий даяар нийт 75 сая гаруй цомогоо борлуулсан нь дэлхийн шилдэг борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэгд багтдаг. 

## Студи цомгийн борлуулалт
Эдгээр мэдээллүүдийг BPI гэрчилгээг болон officialcharts.com цахим хуудсанд тавигдсан баттай мэдээллээс үндэслэн жагсаав.

### Дани
Баяндарь хунтайж

**Баяндарь хунтайж**  (1547-1586) нь Гэрсэнз жалайр хунтайжын ахмад хөвгүүн Ашихай дархан хунтайжын ахмад хөвгүүн юм. Тэрээр XVI зууны эхэн хагаст амьдарч байсан. Түүний хатан Урианханы Буйдурунгийн охин Булган хатнаас ахмад хүү Чоно Шар, отгон хүү Лайхур хан нар төрсөн. 

## Эшлэл 
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Монголын түүх
Лайхур хан

**Лайхур хан** нь (1562-1610) Халхын Засагт хан аймгийн дээд өвөг Ашихай дархан ноёны ахмад хөвгүүн Баяндарь хунтайжын отгон хүү юм. Тэрээр эцгийнхээ хунтайж цолыг хүртэж, Халхын баруун гарын эзэн төдийгүй Халх 7 хошууны жинхэнэ эзэн болжээ. Гэтэл Халхын зүүн гарын Абтай галзуу тайж, Төвдийн 3-р Далай ламаас хан цол хүртсний дараа Халхын зүй ёсны эзэн гэдгээ нотлохын тулд Хан цолд өргөмжилөгдөжээ. Энэ үеэс Халхын баруун гарын 4 хошууг багтаасан Засагт хан аймгийг байгуулах үндэс тавигджээ. Лайхур хан болмогц баруун гарыг гурван хошуунд зохицуулав. Түүний хан орыг хүү Субадай нь залгамжилж "Засагт хан" хэмээгдээд Баруун гарт Урианхайн эрхийг эргүүлж сэргээжээ.  
Тэрээр хоёр хөвгүүнтэй. Ахмад нь Субадай засагт хан, отгон нь **Убадай Дармашир**.

Ангилал:Боржигин
Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн
Ангилал:1562 онд төрсөн
Ангилал:1610 онд өнгөрсөн
Бахам

**Бахамын Арлууд**, (англи. *The Bahamas*; [bəˈhɑːməz]), албан ёсоор Бахамын Арлуудын Хамтын Нөхөрлөл  (англи. *Commonwealth of the Bahamas* [ˈkɒm.ənˌwɛlθ əv ðə bəˈhɑːməz]) Атлантын далайд 700 гаруй арлаас бүрддэг арлын улс юм. Өмнөд талаараа Куба болон Хаити улсуудтай ,  баруун хойд талаараа Кайкосын арлуудтай, зүүн өмнөд талаараа  Бүгд Найрамдах Доминикан Улс , зүүн болон зүүн өмнөд талаараа Америкийн Нэгдсэн Улс-ын Флорида мужтай хил залгадаг. Нийслэл хот -Нассау. Багамын арлууд улсын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 470.000 км.кв арлуудыг хамардаг.

2021 оны айдлаар 399 361 хүн амтай баясан.

## Түүх 
Taйно угсааны хүмүүс анх, 11-р зууны орчимд Хиспаниол арал, Кубаас өмнөд Бахам руу нүүж тэндээ суурьшсан байна. Яваандаа тэд өөрсдийгөө Лукаяан хүмүүс гэж нэрлэх болсон. 1492 онд Христофер Колумбыг анх Бахамын арлуу дээр буух үед ойролцоогоор 30,000 Лукаяан хүмүүс оршин сууж байсан гэдэг тооцоо байдаг ажээ.

## Эдийн засаг 
Багамын арлууд бол олон улсын болон аялал жуулчлалын үйлчилгээний чиглэлээр мэргэшсэн хөгжиж буй орон юм. Аялал жуулчлал ДНБ-ий 60 гаруй хувийг хангадаг. Ажил эрхэлж буй хүн амын тал орчим хувь нь аялал жуулчлалын бизнестэй шууд болон шууд бус холбоотой байдаг. Ихэнх жуулчид АНУ-аас нисч эсвэл далайн усаар ирдэг байна. 

Нэг хүнд ногдох ДНБ (2015 онд) - 24,394 доллар (дэлхийн 30-р байр, Испани, Бахрейны дунд).

Хөдөө аж ахуй (ажилчдын 5%) - цитрус, хүнсний ногоо, шувууны аж ахуй.

Аж үйлдвэр (ажилчдын 5%) - цементийн үйлдвэрлэл, газрын тосны тээвэрлэлт, давс олборлолт, ром архины үйлдвэрлэл, арагонит олборлолт, эмийн үйлдвэрлэл.

Аялал жуулчлал болон банкны салбарт -ажилчдын 50%, бусад үйлчилгээний салбарт - 40%.

## Цахим холбоос 
## Эх сурвалж 

Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Атлантын далайн арлын бүлэг
Ангилал:Арлын орон
Ангилал:Хойд Америкийн арлын бүлэг
Ангилал:Төв Америкийн орон
Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орон
Ард түмний Монгол нэршил

Ард түмний Монгол нэршил
Монголчууд эрт дээр үеэс харилцаатай байсан хөрш ард түмнийдээ өөрсдийнхөөрөө нэрлэж заншсан байдаг.
Энэ бол хуучин нэршил, шинэ нэршил, тухайн ард түмэн өөрсдийгээ хэрхэн нэрлэдэг хадмал жагсаалт юм.

**Дэлхийн хүн ард Монголчуудын нүдээр**

## Монгол угсаатан
### Монгол үндэстэн
#### Өвөр Монголчууд
#### Буриад Монголчууд
#### Урианхайчууд
## Бусад угсаатан
Ангилал:Ард түмний жагсаалт
Ангилал:Монгол овог аймаг
Субадай засагт хан

**Субадай засагт хан** (?-1650) нь Гэрсэнз жалайр хунтайжын гуч хөвгүүн Лайхур ханы ахмад хөвгүүн юм. Эцгийнхээ дараа 1596 онд Ар Халхын ноёдын их чуулганаар **Богд Засагт хан** цолоор өргөмжлөгдөж, Халх 7 хошууны жинхэнэ эзэн болжээ. Халхын баруун гар дахь  харъяаны 4 хошууг Засагт хан аймаг гэж нэрлэсэн. Тэр бол Манжийн эсрэг тууштай тэмцэгч байсан бөгөөд 1638 онд Хөх хотыг довтолж, 1640 оны Монгол-Ойрдын **Их цаазыг** батлахад оролцож байсан. Чин улстай хэд хэдэн удаа байлдаж, 1647, 1650 онд Хөх хотод довтолж байв. 1650 онд нас барсан. Түүнийг дунд хүү Норов нь Бишрэлт хан цолтойгоор залгамжилсан.

## Гэр бүл 
* Эцэг:Лайхур хан

* Эх: Урианханы Буйдурунгийн охин Булган хатан

Хөвгүүд:
# Соном ахай цөөхүр   
# Жав эрдэнэ
# Норов бишрэлт хан   
# Гомбожаг бинт ахай   
# Гомбодаш дархан хунтайж
# Дасар сэцэн ахай
# Нишар ёст ахай

## Эшлэл
Ангилал:16-р эсвэл 17-р зуунд төрсөн
Ангилал:1650 онд өнгөрсөн
Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн
Ангилал:Боржигин
Рено-Ниссан-Мицүбиши

**Рено-Ниссан-Мицүбиши Холбоо** нь хоёр бие даасан компаниуд болох Рено, Ниссан, Мицүбиши Моторсоос бүрдсэн нэгдэл юм. Нэгдэх гэрээнд Луис Швайтцер болон Ёшикацу Ханава нар 1999 оны 3 сарын 27-нд Токиод гарын үсэг зурсан юм. Гурван жилийн дараа, 2002 оны 3 сарын 22-нд ирээдүйн хамтын ажиллагаанд зориулан хамтдаа ашиглах нэгэн хязгаарлагдмал хариуцлагатай компанийг нидерландын хуулийн дагуу үүсгэн байгуулсан нь **Рено-Ниссан B.V.** юм.

Рено-Ниссан нь 2010 онд нийтдээ 6,7 сая автомашин үйлдвэрлэсэн  тоогоороо Тоёота, Женерал Моторс, Фолксваген ХК-ний дараа дэлхийд дөрөвдүгээрт ордог том үйлдвэр бөгөөд түүний ард Хьюндай Мотор Групп тавд бичигддэг байна. 2009 онд Рено-Ниссан нь 6,085 сая автомашиныг борлуулсан учраас дэлхийд дөрөвдүгээрт жагссан хэвээр байгаагаа илэрхийлэв.

2016 онд Рено-Ниссаны холбоон дээр *«Мицүбиши Моторс»* нэмэгдэн нэгджээ.
## Маркийн нэрс 
Рено-Ниссанд дараах маркууд харьяалагддаг:
* Рено-Группэд харьяалалтай
** Рено
** Дачиа
** Рено Самсунг
* Ниссан-Группэд харьяалалтай
** Ниссан
** Инфинити
** Датсун
** Принце (энэ маркийг хэрэглэхээ больсон)
* АвтоВАЗ-ийн харьяа
** Лада
* Мицүбишийн харьяа
** Мицүбиши Моторс

## Хувьцаа эзэмших байдал 
Энэ холбоо нь хувьцааны арилжаагаар хоорондоо холбогддог. Ингэж бий болсон групп нь "өөр хоорондын харилцан итгэлцэл бол хүндлэлд суурилдаг ".

## Эх сурвалж 
Ангилал:Нидерландын автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:Ниссан
Ангилал:Рено
Ангилал:Мицүбиши Моторс
Ангилал:Францын автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:Японы автомашин үйлдвэрлэгч
Ангилал:1999 онд байгуулагдсан
Ангилал:2002 онд байгуулагдсан
Хадаан

**Хадаан** - Сорхон шарын охин, Чингис хааны нөхдийн нэг.

Ангилал:Их Монгол Улсын хатан
Ангилал:12-р зуунд төрсөн
Ангилал:Чингис хаан
Хадан

**Хадан** (нэрийн өөр нэг хэлбэр нь **Хадаан** юм) (? - 1261?) - монголын цэргийн жанжин; Чингис хааны ач, Өгэдэйн хүү, Гүюгийн дүү. Монголчуудын Өрнө зүгт хийсэн аян дайны удирдагчдын нэг.

## Намтар
Рашид ад-Дины мэдээлснээр бол тэр Өгэдэйн зургаа дахь хүү байсан; түүний эх нь татвар эм Эркинэ байв. Хаданыг Цагадайн ордонд хүмүүжүүлсэн.

1237 онд тэрээр башкир, Ижил мөрний Булгар ба мордовчуудын эсрэг хийсэн аян дайнд оролцож, 1237-1238 оны өвөл Орос руу хийсэн анхны аян дайнд оролцжээ. Новгородын нутгаас тал хээр рүү буцах замдаа Хадан, Бүри нарын цэрэг үндсэн хүчнээсээ зүүн тийш хөдөлж, аян дайны үеэр Рязаны нутгийг хоёр дахь удаагаа дайран өнгөрөв. 1238 оны 5-р сарын эхээр тэд үндсэн хүчнийхээ долоон долоо хоног бүслээд байсан Козельск хотод ойртсон ба тэднийг ирснээс хойш гурван хоногийн дараа хотыг авчээ.

1238 оны сүүлээр Хойд Кавказын баруун хэсэгт черкесүүдийг байлдан дагуулах үеэр Хаданы нэр Мөнхийн хамт дурдагддаг. 1239-1240 оны өвөл Хадан Мөнх, Гүюг, Бүри нарын хамт Минкас (М.к.с, Ме-це-сы) хотыг гурван сарын турш бүслэхэд оролцсон ба энэ нь хэдэн өдөр үргэлжилсэн ерөнхий дайралт, оршин суугчдын эсрэг хийсэн хэлмэгдүүлэлтээр дуусчээ.

Өрнө зүгийн аян дайны сүүл хэсэгт Хаданы цэргүүд Киевийг эзлэхэд оролцож, Волыньд цэргээ (Бат хааны удирдлага доор дайтаж байсан бүх цэрэг) хуваасны дараа Гүюг эцгийнхээ тушаалаар Монгол руу явах үед Хадан Бат, Сүбээдэйн хамт Галич хотыг гурван хоногийн дотор эзлэн авав. Үүний дараа Хаданы энэхүү цэргийн бүлэг Бат, Сүбээдэй нарын хүчнээс салж, болоховчуудын нутгаар (түүний оршин суугчид үр тариагаар алба гувчуур өгөхийг зөвшөөрсөн) дайран өнгөрч, Карпатыг давж, Унгар руу довтолж, хамгийн өмнөд замаар хөдөлж, зөвхөн унгарын цэргүүд бут цохигдсон Шайо гол дээрх тулалдаанд (1241 он) оролцохын тулд хойд зүг рүү явжээ. Дараа нь Хадан Варадин, Арад, Перег, Егрес, Темешвар, Дьюлафехерварыг эзлэн авах ажиллагааг удирджээ. 1242 оны 4-р сард Хаданы бүлэг цэрэг Монголын "сүүлчийн тэнгис" болох Адриатикт хүрч, дараа нь зүүн тийш буцаж ирэв.

1251 онд Хадан Мөнхийг хааны сэнтийд нэр дэвшихэд нь дэмжиж, Аригбөх ба Хубилай нарын тэмцлийн үед сүүлчийнх нь талд орсон аж. 1260 оны сүүлээр Хадан баруун хойд Хятад дахь Силянд Аландарын (Алямдар) удирдсан Аригбөхийг дэмжигчдийн армийг бут цохисон бөгөөд Аландарыг цаазаар авчээ.

## Домгийн мэдээлэл 
Быховын он тооллын бичигт Минскээс 30 км-ийн зайд орших Крутогорьегийн ойролцоох тулалдаанд Хадан (Койдан) амь үрэгдсэн тухай домог байдаг.

## Гэр бүл
* Эцэг: Өгэдэй хаан

* Эх: Эркинэ татвар эм

### Хүүхдүүд 
# Дорж: Сөсэ, Аскаба гэх хоёр хүүтэй.
## Сөсэ
### Сэнгэбал
## Аскаба
# Ясагур/Есүр нь хүүхэдгүй байсан.
# Кипчаг (Хайдугийн дэргэд байсан): Хурил гэдэг хүүтэй байсан.
# Ебэ/ Яя
# Есөнтуа (也孫脫)
# Хони (火你): Яожу, Нахай гэсэн хоёр хөвүүнтэй байсан.
## Яожу
## Нахай

## Мөн үзэх
* Өгэдэй хаан
* Аригбөх-Хубилайн хаан ширээний төлөөх тэмцэл
* Легницийн тулалдаан

## Эх сурвалж
Ангилал:Иx Монгол Улсын  жанжин
Ангилал:Өгэдэйн удам
Ангилал:Жагсаалт (Юань улсын ван)
Ангилал:12-р эсвэл 13-р зуунд төрсөн
Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
2012 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн

**«2012 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн»** () — Дэлхийн сайхан хүүхэн шалгаруулах 62-р удаагийн тэмцээн байв. 

116 орны гоо бүсгүй Хятад улсын Ордос хотноо цуглан олон шалгуураар өрсөлдөж, 2012 оны 8 сарын 18-нд дүнгээ гаргахад Хятад улсыг төлөөлөн оролцсон Юй Вэньшя «2012 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн»-ээр өргөмжлөгдөж, өмнөх жилийн гоо бүсгүй Ивиан Саркос шинэ миссийн толгойд эрдэнийн титмийг өмсгөж өгчээ. 

2007 оны Жан Зилиний улсаас дахин дэлхийн мисс тодорсон нь Юй Вэньшя байв. 

Хоёрдугаар байранд Уэльсийн Софи Маулдс, гуравдугаар байранд Австралийн Жессика Кахавати орсон.

## Дүн 
## Оролцогч 
116 орноос нэжгээд сайхан хүүхэн өрсөлдөв.

### Монгол улс 
## Гадаад холбоос 
* *pageantopolis.com – Miss World 2012*

Ангилал:Дэлхийн сайхан хүүхэн
2011 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн

**«2011 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн»** () — Дэлхийн сайхан хүүхэн шалгаруулах 61-р удаагийн тэмцээн байв. 

113 орны гоо бүсгүй Их Британи улсын Лондон хотноо цуглан олон шалгуураар өрсөлдөж, 2011 оны 11 сарын 6-нд дүнгээ гаргахад Венесуэл улсыг төлөөлөн оролцсон Ивиан Саркос «2011 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн»-ээр өргөмжлөгдөж, өмнөх жилийн гоо бүсгүй Александриа Миллс титмийг өмсгөж өгчээ. 

Хоёрдугаар байранд Филиппиний Гвендолин Руайс, гуравдугаар байранд Пуэрто-Рикогийн Аманда Виланова орсон.

Ивиан Саркос Венесуэлээс тодорсон 6-р дэлхийн мисс бөгөөд түүний өмнө 1995 онд Жаклин Агилера улсын нэрээ мандуулж байлаа. 

## Дүн 
thumb|Тэмцээний цар хүрээ

## Оролцогч 
113 орноос нэжгээд сайхан хүүхэн өрсөлдөв.

### Монгол улс 
## Гадаад холбоос 
* *pageantopolis.com – Miss World 2011*

Ангилал:Дэлхийн сайхан хүүхэн
Түмэндарь дайчин

**Түмэндарь дайчин хутухур** (1554-?) бол Халхын Гэрсэнз хунтайжийн ахмад хөвгүүн Ашихай дархан хунтайжийн хоёр дахь хүү юм. 

## Гэр бүл 
Эцэг: Ашихай дархан хунтайж

Эх: **Улчачи** мянганы охин **Алтахан сэцэн хатан**

Ах: Баяндарь хунтайж

Дүү: **Үдхүй илдэч**

Хатан: Бабусай вангийн охин Тайгал хатан 

Хүүхэд: 
# Шолой убаши хунтайж 
# Минхай хар хул
# Убандай дархан баатар
## Эшлэл
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн
Ангилал:1554 онд төрсөн
Ангилал:16-р эсвэл 17-р зуунд өнгөрсөн