Дэлхийн долоон гайхамшиг

, Вавилоны дүүжинт цэцэрлэг, Артемисийн сүм, Олимп дахь Зевсийн хөшөө, Мауссолос хааны бунхан, Родос арлын Гелиосын хөшөө, Александрын гэрэлт цамхаг. Голландын зураач Мартин Хээмскэрк, XVI зуун /Дээрээс зүүн гар талаас баруун тийш./]]
**Дэлхийн долоон гайхамшиг**, тодруулбал **дэлхийн долоон эртний гайхамшиг** гэж хүний гараар бүтээгдсэн уран нарийн хийц бүхий түүхийн сонгодог үеийн маш алдартай барилга байгууламжуудаас шалгаруулан нэрлэдэг. Энэ бүтээлүүд нь Газар дундын тэнгисийн эрэг орчмын нутгуудад бүтээгдсэн барилга байгууламжууд бөгөөд Эртний Грек хүмүүсийн үзэл бодлоор илэрхийлэгдсэн байдаг. Энэ жагсаалт нь дундад зууны болон орчин цагийн гэх мэт Дэлхийн гайхамшгуудын хувилбарууд байдаг. 
__TOC__

## Эртний дэлхийн 7 гайхамшиг 
Түүхч Геродот /МЭӨ484 – 425/, эрдэмтэн Киренегийн Каллимакус /МЭӨ 305-204 он орчим/ эртний үеийн “7 гайхамшиг”-ийн жагсаалт хийсэн нь Александрия хотын музейд хадгалагддаг байсан тухай бичигдсэн байдаг ч өнөө үед уг бичээсүүд хадгалагдаж үлдээгүй байна. МЭӨ 140 оны үед Сидоны Антипатер энэхүү гайхамшигуудын жагсаалтыг эмхлэн нэгтгэж, байгууламжуудын бүтцийг тайлбарласан яруу найраг тууривжээ. 

*“...Би хос дугуйт тулааны морин тэрэг явж болохуйц зам бүхий Вавилоны өргөн хэрэм, дүүжинт цэцэрлэг, Олимп уулын Зевс, Родосын Гелиос, агуу Пирамидууд, Мауссолосын бунханг нүдээрээ үзсэн боловч тэдгээрийн аль нь ч үүлсийн дээр сүндэрлэх Артемисийн сүмийн гуа үзэсгэлэнг үл гүйцэх билээ...”* 
**Антипатер, Грекийн утга зохиолын цоморлиг, IX.58** 

VI зууны сүүлч үеэр инженер Византын Фило хүснэгтээр зохион гаргажээ. 

Грекчүүд энэхүү зүйлсийг гайхамшиг гэхээсээ илүү заавал үзэх ёстой байгууламжууд гэж тооцдог байжээ.

Антипатерын өөрийнх нь зохиосон гайхамшигуудын жагсаалтад Александрын гэрэлт цамхаг ороогүй байдаг бөгөөд түүний оронд Вавилоны Иштар хаалга дурдагдсан байдаг. Гэвч VI зуунаас хойш энэ нь хасагдсан байна. Эдгээр байгууламжуудаас Гизагийн Пирамид л устаж үгүй бололгүйгээр өнөөг хүрсэн билээ. Дүүжинт цэцэрлэг оршин байсан эсэх нь тодорхойгүй байдаг. Харин бусад 5 бүтээл оршин байсан гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг. Артемисийн сүм болон Зевсийн хөшөө нь түймэрт үрэгдсэн бол Александрийн гэрэлт цамхаг, Колоссус, Мауссолосын бунхан нь газар хөдлөлтөд эвдрэн үгүй болжээ. Мауссолосын бунхан, Артемисийн сүмийн загвар Лондоны Британийн музейд байдаг.

## Орчин үеийн дэлхийн 7 гайхамшиг 
2001 онд "New Open World Corporation" ашгийн бус байгууллага дэлхийн орчин үеийн долоон гайхамшгийг тодруулах зорилготой төслийг эхлүүлсэн. Үүнд хүний гараар хийж бүтээсэн гайхамшиг бөгөөд байгалийн бүтээсэн гайхамшиг гэж тусад нь хоёр гайхамшигийг тодорхойлохоор шийдсэн байна. Эхний төрөлд ялагчдыг 2007 оны 7-р сарын 7-нд тодруулсан. Хоёр дахь төрөлд ялагчид 2011 онд тодорсон юм.

### Хүний гараар бүтээсэн 7 гайхамшиг 
### Байгалийн бүтээсэн 7 гайхамшиг 
## Дэлгэрэнгүй мэдээлэл 
* D'Epiro, Peter, and Mary Desmond Pinkowish, "*What Are the Seven Wonders of the World? and 100 Other Great Cultural Lists*". Anchor. December 1, 1998. ISBN 0-385-49062-3

## Цахим холбоос 
* The Seven Wonders of the Ancient World — an in-depth look from a professor of civil engineering at the American University in Dubai 
* Image of the Seven Wonder locations
* Video about the Seven Wonders of the Ancient World, a virtual satellite tour made with Google Earth [02:34]
* Parkin, Tim, *Researching Ancient Wonders: A Research Guide*, from the University of Canterbury, New Zealand. - a collection of books and Internet resources with in-depth information on seven ancient wonders.
* Google Maps 7 Ancient Wonders of the World
* "Eternal wonder of humanity's first great achievements", by Jonathan Glancey in *The Guardian*, March 10, 2007
* Seven Wonders Suite for Orchestra — A symphonic suite inspired by the seven ancient monuments by UK composer Stuart Mitchell - The Prague Symphony Orchestra

Ангилал:Эртний дэлхийн гайхамшиг