open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тасманы тэнгис

**Тасманы тэнгис** () нь Номхон далайн нэг хэсэг бөгөөд Австралийн зүүн өмнөд хэсэг, Тасманы арал, Шинэ Зеландаар хүрээлэгдсэн тэнгис юм.

Талбай нь 2,300 мянган км² орчим, хамгийн гүнзгий хэсэгтээ 5,257м гүн. 1642 онд тус бүс нутгаар аялсан Нидерландын аялагч Абель Тасманы нэрээр 1890 оноос ийнхүү нэрлэгдэх болсон аж.
Английн аялагч Жеймс Күүк ч мөн 1770-аад онд Тасманы тэнгисээр аялсан гэдэг.

## Арлууд 
Тасманы тэнгист Австралийн эзэмшлийн Лорд Хав арал, Боллын пирамид, Норфолк арал зэрэг арлууд оршино.
Норфолк арлаас хойших хэсэг нь Шүрэн тэнгист хамаарна.
Ангилал:Австралийн ус зүй
Ангилал:Номхон далайн тэнгис

Ангилал:Шинэ Зеландын ус зүй
Бохайн тэнгис

thumb|300px|Сансраас авсан Бохайн тэнгисийн зураг
**Бохайн тэнгис** (Хятадаар 渤海) нь Хятадын зүүн хойд хэсэгт, Ляодуны хойг болон Шаньдуны хойгийн хооронд орших булан юм. Гадаргуугийн талбай нь 78,000 км2, дундаж гүн нь 25м. Зүүн талаараа **Бохайн хоолой**гоор Шар тэнгистэй холбогдоно. Бохайн тэнгист Шар мөрөн, Ляо мөрөн, Хай мөрөн зэрэг томоохон гол мөрнүүд цутгадаг.

Загасны нөөц ихтэй, мөн давсаар баялаг тэнгис юм. 1960 оноос Бохайн тэнгист газрын тос, шатдаг хийн хайгуул хийгдэж, олборлож буй.

Хятадын засгийн газраас Бохайн тэнгисийн эдийн засгийн чөлөөт бүсийг байгуулсан боловч ойрын жилүүдэд Тянжинь болон Таншань зэрэг аж үйлдвэрийн бүс нутгуудаас үйлдвэрийн хаягдал агуулсан бохир ус цутгах нь ихэсч, усны бохирдол нь анхаарал татах болсон.

Ангилал:БНХАУ-ын газар зүй
Ангилал:Шар тэнгис
Беркли

**Беркли** нь синтетик химийн элемент, атомын дугаар нь 97, химийн тэмдэглэгээ нь Вк. Актиноидын бүлгийн цацраг идэвхт элемент юм. Уг элементийг анх Америциг альфа бөөмөөр (гелийн ион) бөмбөгдөн гаргаж авсан бөгөөд Беркли дэх Калифорнийн их сургуулийн нэрээр нэрлэсэн байна. Беркли нь уранаас (U) хүнд, 5 дахь синтетик элемент юм. 

## Цахим холбоос 
*WebElements.com - Berkelium
*Los Alamos National Laboratory - Berkelium
*It's Elemental - Berkelium
*Berkeley Science Review - An Elementary Problem

## Эшлэл 
Ангилал:7-р үеийн элемент
Бешбармак

Киргиз зоогийн нэг бол **бешбармак** (киргизээр/оросоор бешбармак, башкираар бишбармаҡ, татараар бишбармак – *таван хуруу*) юм. Энэ хоолны нэр "беш" буюу "тав", "бармак" буюу "хуруу" гэсэн үгнээс бүтсэн бөгөөд "таван хуруу" гэсэн утгатай. Учир нь халбага, сэрээ, савх хэрэглэхгүй, таван хуруугаараа авч иддэг заншилтай. Мөн Шинжаанд "нарин", Туркэд "бешпармак" гэж нэрлэдэг байна. 

## Бэлтгэх 
Зоогийг хонь, адуу, үхрийн махаар бэлтгэж болно. Чанахад бэлтгэж, угаасан махыг хүйтэн устай тогоонд хийж буцалгаад, дээгүүр хөвсөн нитгийг хамж аваад, зөөлөн гал дээр болтол нь чанана.

Чанахдаа давс, лаврын навч, бүтэн бөөрөнхий сонгино, нухаагүй хар чинжүүгээр амтална. Мөн хальсалсан төмсийг махтайгаа хамт чанана. 

Үүний зэрэгцээ гурил зуурч, 30-40 минут амраагаад томоор нь хавтгайлан илдэж, 0,2х30 см өргөн дөрвөлжин хэрчинэ. 

Тусдаа саванд дугуй хэрчсэн сонгино, давс, чинжүү, ногоон амтлагч хийгээд, мах чанасан халуун шөлний дээгүүр хөвсөн тосыг хаман авч дээрээс нь хийгээд, таглаж тавина. Буцалж буй шөлөндөө дөрвөлжин хэрчсэн гурилаа хийж чанаад, царанд тарааж тавина. Дээр нь чанасан махаа тавина. Сүүлийн үед махаа хэрчиж тавидаг болсон. Дээр нь амталсан сонгиноо тавина. Захаар нь чанасан төмсөө тавина. 

Шөлийг тусад нь аягалж өгдөг.

Ангилал:Махан хоол
Ангилал:Мах нийлүүлэгч адуу
Ангилал:Казахстаны хоол ба унд
Ангилал:Киргизийн хоол ба унд
Ангилал:Оросын хоол ба унд
Ангилал:Төв Ази
Монгол улсын их дээд сургуулиуд

Энэ хуудсанд **Монгол Улсын их, дээд сургуулиудын** нэрийг жагсаав.

## Төрийн өмчийн сургууль 
### Нийслэлд 
### Аймагт 
## Хувийн өмчийн сургууль 
### Нийслэлд 
### Аймагт 
## Эшлэл 
*
Казы

**Казы** () бол казах болон түрэг гаралтай бусад ард түмнүүдийн уламжлалт зоогийн нэг юм. Баярын дастарханыг (хүндэтгэлийн зоогийн ширээ) казыгүйгээр төсөөлшгүй. 

## Хийх арга
Адууны хавиргыг махтай нь авч 5-7 цаг цусыг нь сэврээнэ. Адууны гэдсийг сайтар угаагаад давстай усанд 1-2 цаг сойдог. Хавирганы махыг давсалж, чинжүүгээр амталж, сармис нэмээд, 2-3 цаг даавуунд ороож тавина. Ингэсний дараа махыг гэдсэнд хийж, хоёр үзүүрийг уяж бооно. Ингэж бэлтгэсэн казыг утаж болно, эсвэл нартай, салхи савартай газар өлгөж, долоо хоног борцолно. Утахдаа 50-60 хэмийн өтгөн утаагаар 12-18 цаг утдаг. 

Идэхийн өмнө зөөлөн гал дээр 2 цаг чанана. Болсон казыг 1 см зузаан хэрчиж, дугуй хэрчсэн сонгино, ногоон амтлагч ногоогоор чимдэг.

Ангилал:Казахстаны хоол
Ангилал:Зайдас
Брижит Бардо

**Брижит Бардо** (бүтэн нэр нь **Брижит Энн-Мари Бардо**, , 1934 оны 9 сарын 28-нд Парис хотод төрсөн- 2025 оны 12-р сарын 28-нд Сен Тропэ хотод нас барсан) нь Францын кино жүжигчин, дуучин, загвар өмсөгч, орон гэргүй гудамжны амьтдын эрхийн төлөө тэмцэгч. Тэр 2007 онд Эмпайр сэтгүүлээс гаргасан 100 секс кино одын нэгээр шалгарсан. 

Бардо залуудаа балетчин байв. 1952 онд кино урлагийн карьераа эхэлж, 16 дахь кино болох "Бурхны бүтээсэн бүсгүй" кинонд бүтээсэн гол дүрээрээ дэлхий даяар алдаршсан юм. Тэр нийт 48 кинонд тоглож, хэд хэдэн мюзикл шоунд оролцож, 80 дуу бичүүлжээ. 1973 онд урлагийн ажлаа орхисноос хойш амьтдын эрхийн төлөө идэвхтэй тэмцэгч болсон билээ. Тэрээр мөн цагаан хоолтон юм. 

Бардо нь 60 гаруй дуу бичүүлсэн бөгөөд бүх хөдөлмөринхөө дүнд Legion of Honour хэмээх шагналыг 1985 онд авах боломжтой болсон ч тэр шагналаасаа татгалзсан юм. Тэрээр 1990-аад оноос хойш Францад цагаачлан амьдрах болсон Исламын шашинтнуудыг шүүмжлэгч байсан билээ. Үүнэсээ болж арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхсан гэх хэргээр 5 удаа торгуулаад авсан билээ. Сүүлдээ орон гэргүй амьтдын байр өөрийн хөрөнгөөр барьж буян үйлдэж байсан. 

## Цахим холбоос 
* Internet Movie Database
* Fondation Brigitte Bardot

Ангилал:Плейбой загвар өмсөгч
Ангилал:Францын жүжигчин
Ангилал:Францын дуучин
Ангилал:Шансон дуучин
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1934 онд төрсөн
Ангилал:2025 онд өнгөрсөн
Тоо

**Тоо** гэдэг нь аливаа зүйлийн тоо хэмжээг илэрхийлэхэд ашигладаг хийсвэр ухагдахуун юм.

## Тооны тухай ойлголт 
### Тоон систем 
Тооны тухай ойлголт нь хүн төрөлхтний түүхийн турш өргөжиж ирсэн. Хамгийн энгийн тоо бол юмсыг тоолоход ашигладаг натурал тоо юм. Үүн дээр тэг болон сөрөг бүхэл тоог нэмбэл бүхэл тоонууд бий болно. Хуваах үйлдлийн үр дүнд рационал тоо үүсэх бөгөөд ингэснээр арифметикийн 4 үйлдлийг чөлөөтэй гүйцэтгэж болохуйц систем бүрэлдэнэ. Рационал тоонуудыг тасралтгүй шулуун дээр байрлуулахад гарах хоосон зайнуудыг иррационал тоогоор дүүргэснээр бодит тооны тухай ухагдахуун болж өргөжинө. Эцэст нь алгебрт хэрэглэгддэг хуурмаг тоонуудыг нэмбэл комплекс тооны систем бүрдэх болно.

* Натурал тоо → Бүхэл тоо → Рационал тоо → Бодит тоо → Комплекс тоо
** Комплекс тоо - Хуурмаг тоо, бодит тоо
** Комплекс тоо - Алгебрийн тоо, Трансцендент тоо
** Бодит тоо - Иррационал тоо, рационал тоо
** Рационал тоо - Бүхэл тоо, Бутархай тоо
** Бүхэл тоо - Сөрөг бүхэл тоо, тэг, натурал тоо

### Өргөтгөл 
Ерөнхийдөө тоог бодит тоон олонлог (зарим тохиолдолд комплекс тоон олонлог)-оор төлөөлүүлэн ойлгодог. Гэхдээ үүнээс ялгаатай систем ч оршин байна. Жишээ нь, юмсын тоо ширхгийг заах натурал тоог өргөтгөж, олонлогийн элементүүдийн хэмжээ буюу чадлыг заах кардинал тоо гэсэн ухагдахуун байдаг. Мөн хязгааргүй бага, хязгааргүй их гэсэн ухагдахуунуудыг тооны системд нэмж ашиглах тохиолдол бий.

### Үйлдэл 
Тоотой холбоотой чухал зүйл бол нэмэх, хасах, үржүүлэх, хуваах үйлдлүүд юм. Энэ тухай дэлгэрэнгүйг "Арифметикийн дөрвөн үйлдэл" өгүүллээс үзнэ үү.

Янз бүрийн үйлдлүүдтэй холбоотой асуудлуудыг математикийн нэг салбар болох алгебрт бүлэг, цагираг, бие гэх мэт хэлбэрээр ерөнхийлөн судалдаг.

## Тоог тэмдэглэх арга 
Нэг ижил тоог олон янзын аргаар тэмдэглэж, илэрхийлэх боломжтой байдаг. Жишээ нь, аравтын тооллын системд 1 = 0.999... гэж тэмдэглэх боломжтой.

Мөн ямар тооллын систем ашиглаж буйгаас хамаарч нэг тоо өөрөөр илэрхийлэгдэнэ. Жишээ нь, хоёртын тооллын системд 11 хэмээх тоо нь бидний ердийн амьдралдаа хэрэглэдэг аравтын тооллын системд 3 гэж бичигдэнэ.

Тоог яаж дүрслэх нь түүхийн туршид тухайн улс үндэстнээсээ хамаарч ялгаатай байж ирсэн. Өдгөө дэлхий даяар араб тоог стандарт болгон хэрэглэдэг. Гэхдээ он тоололтой холбоотой тоог ром тоогоор дүрслэх нь бий. Монголд ч өөрийн гэсэн тоог дүрслэх уламжлалт тэмдэглэгээ оршино. Үүнээс гадна Зүүн Азийн орнуудад дэлгэрсэн ханз үсгэнд өөрийн гэсэн аргаар тоог тэмдэглэдэг.

## Тооны нэр 
* 0 **Тэг**
* 1 **Нэг**
* 2 **Хоёр**
* 3 **Гурав**
* 4 **Дөрөв**
* 5 **Тав**
* 6 **Зургаа**
* 7 **Долоо**
* 8 **Найм**
* 9 **Ес**

* 10 **Арав**
* 11 **Арван нэг**
* 12 **Арван хоёр**
* 13 **Арван гурав**
* 14 **Арван дөрөв**
* 15 **Арван тав**
* 16 **Арван зургаа**
* 17 **Арван долоо**
* 18 **Арван найм**
* 19 **Арван ес**

* 20 **Хорь**
* 30 **Гуч**
* 40 **Дөч**
* 50 **Тавь**
* 60 **Жар**
* 70 **Дал**
* 80 **Ная**
* 90 **Ер**
* 100 **Зуу**
* 1000 **Мянга** 
* 10000 **Түм**
* 100000 **Бум**
* 1000000 **Сая**
* 10000000 **Живаа**
* 100000000 **Дүнчүүр**
* 1000000000 **Тэрбум**
* 1000000000000 **Их Наяд**

## Мөн үзэх 
* Тогтмол тоо
* Хувьсагч
* Шулуун (Тоон шулуун)

Ангилал:Математик
Теорем

**Теорем** () нь логик ба математикт батлагдсан үнэн өгүүлбэрийг хэлнэ.

Математикт онолыг тайлбарлахад зориулж теоремыг лемма () гэх мэтээр нэрлэх нь бий.

Ерөнхий тохиолдолд теорем нь нэг буюу хэд хэдэн нөхцөл өгч, уг нөхцлүүд хангагддаг байх үед биелэх дүгнэлтийг томъёолон заах гэсэн бүтэцтэй байдаг. Жишээ нь, Алгебрийн үндсэн теоремыг авч үзвэл,
: (Нөхцөл) *f*(*X*) нь комплекс тоон олон гишүүнт бол
: (Дүгнэлт) *f*(*X*) нь комплекс тоон шийд буюу язгууртай.

Ямар нэгэн нөхцөл бүрдсэн үед гарах дүгнэлтийг томъёолж, түүнийгээ батлах нь математикийн шинжлэх ухааны судалгааны үндсэн арга юм.

Математикийн олон салбарт тус тусын "үндсэн теорем" гэж нэрлэгдэх теорем байдаг. Түүнчлэн теоремын ойлголт нь математик төдийгүй физик, техникийн шинжлэх ухаан ч ашиглагддаг.

## Алдартай теоремууд 
* Синусын теорем, косинусын теорем
* Пифагорын теорем
* Гауссын теорем
* Фермагийн их теорем
* Алгебрийн үндсэн теорем
* Лагранжийн теорем
* Эйлерийн теорем
* Тейлорын теорем
* Фермагийн бага теорем

## Мөн үзэх 
* Томъёо

*
Асоо Тароо

right|300px|thumb|Асоо Тароо

**Асоо Тароо** (, Asō Tarō, 1940 оны есдүгээр сарын 20-нд төрсөн) нь Японы улс төрч бөгөөд 92 дахь ерөнхий сайд. Тэрбээр Либерал Ардчилсан Намын Ерөнхийлөгч бөгөөд 1979 оноос хойш Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүний алба хашиж байгаа. Тэрбээр 2005-2007 онд Ерөнхий сайд Абэ Шинзоо болон Коизүми Жүн-Ичироогийн засгийн газарт Гадаад явдлын сайд байсан. 2007 болон 2008 онд ЛАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар хоёр удаа сонгогдон ажилласан.

2008 оны есдүгээр сарын 22-нд Асоо Фүкүда Ясүогаас халаагаа авч ЛАН-ын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон. Хоёр өдрийн дараа буюу 2008 оны есдүгээр сарын 24-нд Японы төлөөлөгчдийн танхимаас Ерөнхий сайдаар сонгогджээ. Сөрөг хүчний хяналтад байдаг Японы Зөвлөхүүдийн танхим (дээд танхим) Японы Ардчилсан Намын тэргүүн Озава Ичирогийн төлөө саналаа өгсөн боловч илүү хүчтэй Төлөөлөгчдийн танхим (доод танхим) Асоогийн төлөө дээд танхимын саналыг давахуйц санал өгснөөр Асоо Ерөнхий сайдаар сонгогджээ.

2009 оны 8 сарын 30-нд болсон парламентын доод танхимын сонгуульд сөрөг хүчин илт давуу ялалт байгуулсан бөгөөд сонгуульд ялагдсан хариуцлагыг хүлээж намын даргын ажлаасаа огцрохоо мэдэгдээд байна. Түүнийг орлох даргыг 9 сарын 23-нд сонгосон юм. 2009 оны 9 сарын 16-ны өглөө засгийн газраа тарааж, ерөнхий сайдын албаа өгсөн.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас (япон хэлээр)

## Лавлах материал 
Ангилал:Японы ерөнхий сайд
Ангилал:Японы гадаад хэргийн сайд‎
Ангилал:Японы дотоод хэргийн сайд‎
Ангилал:Японы сангийн сайд
Ангилал:Японы харилцааны сайд
Ангилал:Японы Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн
Ангилал:Японы Либерал Ардчилсан Намын дарга
Ангилал:Японы буудлагын тамирчин
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Перугийн Нарны одон шагналтан (колланэ)
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1940 онд төрсөн
Либерал Ардчилсан Нам (Япон)

**Либерал Ардчилсан Нам** (**ЛАН**) ( буюу ) нь консерватив баримжаатай улс төрийн нам бөгөөд Японы хамгийн том нам юм. 1955 оны 11-р сарын 15-нд анх Либерал болон Ардчилсан намууд хүчээ авч байсан социалистуудын эсрэг нэгдэж байгуулагдсан улс төрийн нам. Үүнээс хойш бараг ээлж халаагүй төрийн эрх барьж буй нам юм. Тус намын нэрийг гол сөрөг хүчин болох Японы Ардчилсан Намтай 2003 оны 11-р сард нэгдсэн Японы Либерал Нам ()-тай эндүүрэх гээд байдаг.

ЛАН-ын анхны дарга Хатояма Ичирог 1956 оны 4 дүгэр сард намын ээлжит бус хурлаар сонгосон байна. 

2005 оны сонгуульд давамгай ялалт байгуулснаар тус нам Японы Төлөөлөгчдийн танхимд дийлэнх олонхи болж, Шинэ Комэйто Намтай эвслийн засгийн газар байгуулжээ. 2006 оны 9-р сарын 20-нд Абэ Шинзоо тухайн үеийн Ерөнхий сайд Коизүми Жүн-Ичироогоос намын даргын албыг хүлээн авсан. Тус нам 2007 онд томоохон ялагдал хүлээж, түүхэндээ анх удаа парламентын дээд танхим буюу Зөвлөхүүдийн танхимд олонхын суудлаа алджээ. 2007 оны 9-р сарын 12-нд Абэ Ерөнхий сайдын албан тушаалаас огцорч, Фүкүда Ясүо-д албаа хүлээлгэн өгсөн байна. Фүкүда харин 2008 оны 9-р сарын 1-нд огцорсон юм. 

2008 оны 9-р сарын 22-ноос тус намын даргаар Асоо Тароо сонгогдон ажиллаж байсан боловч 2009 онд явагдсан парламентын сонгуульд томоохон ялагдал хүлээж, бараг анх удаа сөрөг хүчин болсон тус намын даргын албыг Танигаки Садаказү хүлээн авчээ.

2019 оны 7-р сарын парламентын сонгуулиар ЛАН Японы дээд танхимд олонх болсон боловч гишүүдийн тоо 123-аас буурч 113 хүрсэн байна. 

Японы ЛАН-ын бодлого нь уламжлал ёсоор экспортод суурилсан эдийн засгийн хурдацтай өсөлт, АНУ-тай нягт хамтран ажиллахыг гол зорилгоо болгодог. Тус намын сүүлийн жилүүдэд хийсэн шинэчлэл нь хүнд суртлын тогтолцоог хялбарчлах, улсын үйлдвэрүүдийг хувьчлах, хүн амын насжилттай холбоотой татварын шинэчлэл зэрэг арга хэмжээ авах зорилготой юм.

2021 оны 9-р сарын 29-нд Японы Либерал Ардчилсан намын даргаар **Кишида Фумио** сонгогдоод байсан.  

2024 оны 9-р сарын 27-нд Японы Либерал ардчилсан намын эрх баригч гол эвслийн даргаар Ишиба Шигэру сонгогдов.  

Энэ удаагийн ЛАН-ын удирдлагын сонгуулийн хоёр дахь шатанд Ишиба Эдийн засгийн аюулгүй байдлын сайд Такайчи Санаг  215х194 харьцаатай санал авч ялсан байна. 

## Цахим холбоос 
## Лавлах материал 

Либерал Ардчилсан Нам
Ангилал:Консерватив нам
Ангилал:Либерал нам
Ангилал:1955 онд байгуулагдсан
Японы өөрийгөө хамгаалах хүчин

**Японы өөрийгөө хамгаалах хүчин** () нь Дэлхийн хоёрдугаар дайн дууссаны дараа Америкт эзлэгдсэн Японы нутаг дэвсгэр дээр зохион байгуулагдсан Японы зэвсэгт хүчин юм. Дайны дараах ихэнх хугацаанд энэхүү хүчнийг Японы арлаас гадагш гаргахыг зөвшөөрдөггүй байсан. Сүүлийн жилүүдэд энэ хүчнийг олон улсын энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд оролцуулдаг болсон. Сүүлийн үед үүссэн хурцадмал байдал, ялангуяа Хойд Солонгос and Хятадтай харилцах харилцаанд үүссэн хурцадмал байдлын улмаас ЯӨХХ болон түүний нийгэмтэй харилцах харилцааны талаар маргаан мэтгэлцээн дахин өрнөжээ. 

## Бие бүрэлдхүүн ба зохион байгуулалт 
ЯӨХХ нь нийт 239,430 (2005) бие бүрэлдхүүнтэй бөгөөд эдгээрийн 147,737 нь Хуурай замын өөрийгөө хамгаалах хүчин, 44,327 нь Тэнгисийн өөрийгөө хамгаалах хүчин, 45,517 нь Агаарын өөрийгөө хамгаалах хүчин, 1,849 нь Нэгдсэн штабт хамаарна. Бэлтгэл хүчин 57,899 болно.

thumb|200px|Ерөнхий сайдын туг
thumb|200px|Батлан хамгаалах яам
### Командын шатлал 
#### Ажиллагааны 
* Японы ерөнхий сайд
** Батлан хамгаалахын сайд
*** Батлан хамгаалахын тэргүүн дэд сайд
**** Нэгдсэн штабын дарга
#### Захиргааны 
* Батлан хамгаалахын сайд
** Батлан хамгаалахын тэргүүн дэд сайд
*** Салбарын штабын дарга нар
### Цэргийн салбарууд 
* **Хуурай замын өөрийгөө хамгаалах хүчин** (Арми) 25px|
* **Тэнгисийн өөрийгөө хамгаалах хүчин** (Тэнгисийн цэргийн хүчин) 25px|
* **Агаарын өөрийгөө хамгаалах хүчин** (Агаарын өөрийгөө хамгаалах зэвсэгт хүчин) 25px|

### Цэргийн анги нэгтгэлүүд 
* Таван арми
* Таван тэнгисийн цэргийн тойрог
* Агаарын цэргийн гурван хүчин.

Бүхэлд нь хэлэхэд Япон цэргийн өвөрмөц тогтолцоотой. ЯӨХХ-ний бүх бие бүрэлдхүүн албан ёсоор иргэний албан хаагчид бөгөөд: дүрэмт хувцастай эдгээр бие бүрэлдхүүнийг иргэний тусгай албан хаагчдын нэгэн адил ангилдаг ба Батлан хамгаалах яаманд ажилладаг ердийн иргэний албан хаагчдад захирагддаг. Цэргийн нууц, цэргийн хууль, цэргийн албан хаагчийн үйлдсэн хэрэг гэж байхгүй. Баазын дотор эсвэл гадна, албан үүргээ гүйцэтгэж байхдаа эсвэл гүйцэтгээгүй байхдаа үйлдсэн, цэргийн буюу цэргийн бус шинжтэй аливаа хэрэг зөрчлийг ердийн журмаар иргэний шүүхэд зохих харъяаллын дагуу шийдвэрлэдэг.

## Мөн үзэх 
* Японы эзэн хааны арми
* Японы эзэн хааны тэнгисийн цэргийн хүчин

## Лавлах материал 
## Нэмж унших материал 
* Maeda, Tetsuo, David J. Kenney (ed. and intro.), and Steven Karpa (trans.). *The Hidden Army: The Untold Story of Japan’s Military Forces*. Chicago: edition q, 1995. ISBN 1-883695-01-5.

## Гадны холбоос 
* Ministry of Defense
** Joint Staff Office Website
** Japan Ground Self-Defence Force Website
** Japan Air Self-Defense Force Website
** Japan Maritime Self-Defense Force Website

Ангилал:Японы өөрийгөө хамгаалах хүчин
өөрийгөө хамгаалах хүчин
Геометр

**Геометр**, ***хэмжих ухаан*** (.

Геометр нь математикийн бусад салбарын адилаар Эртний Грект хөгжлийн шинэ шатанд гарсан. Тарес, Пифагор нарын эрдэмтдийн хөдөлмөрийн үрээр олон теорем батлагдсан юм. Цөөн тооны зарчим дээр үндэслэн, анх хараад шууд үнэн гэж хэлэхэд хэцүү зүйлсийг нотолж үзүүлэх арга Евклидийн "Эхлэл" бүтээлд дурдагдаж, хожмын математикийн шинжлэх ухааны үндсэн зарчим болсон юм.

## Геометрийн салбарууд 
### Үндсэн геометр 
* Евклидийн геометр (Уламжлалт геометр)
* Проектив геометр
* Евклидийн биш геометр
** Лобачевскийн геометр - Гиперболлиг геометр
** Эллиптик геометр
*** Бөмбөрцгийн геометр

### Аналитик 
#### Топологи 
* Топологи
** Алгебрлиг топологи
** Дифференциал геометр ба топологи

#### Дифференциал геометр 
* Дифференциал геометр
** Риманы геометр
*** Спектр геометр
** Комплекс геометр
** Симплектик геометр
** Саб-Риманы геометр
** Мэдээллийн геометр
* Интеграл геометр

### Алгебр 
* Аналитик геометр
* Алгебрлиг геометр
* Коммутатив биш геометр

## Гадаад холбоос 
* Geometric ArtsAesthetic Geometry Site

## Эшлэл 


Ангилал:Математикийн салбар
Мори Ёшироо

thumb|Мори Ёшироо

**Мори Ёшироо** (, 1937 оны 7 сарын 14-нд төрсөн) нь 2000 оны 4 сарын 5-наас 2001 оны 4 сарын 26 хүртэл Японы Ерөнхий сайдын албыг хашсан Японы 85, 86 дахь ерөнхий сайд юм. "Бөөсний зүрхтэй, аварга загасны тархитай" гэгддэг тэрбээр олон удаагийн алдаа эндэл, зохисгүй үйлдлээрээ нэр хүндээ алдсан ерөнхий сайд байлаа. 

## Намтар 
Тэрээр 1962 онд Японы парламентын гишүүний нарийн бичгийн дарга болсноор улс төрийн гараагаа эхэлжээ. 1969 онд 32 настайдаа Төлөөлөгчдийн танхимд 10 удаа дараалан улиран сонгогдож байсан. Мори 1982-1983 онд Боловсролын сайд, 1992-1993 онд Гадаад худалдаа, аж үйлдвэрийн сайд, 1995-1996 онд Барилгын сайдаар тус тус ажиллаж байжээ. Мөн 1993 онд Японы Либерал ардчилсан намын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдож байсан. 

2014 онд Токиогийн зуны Олимп-2020-г зохион байгуулах хорооны даргаар томилогдож байсан. 

Тэрбээр одоо Японы Регби-гийн Холбооны Ерөнхийлөгч бөгөөд Япон-Солонгосын Парламентын бүлгэмийн дарга юм.

## Япон рагби 
Мори Васэда Их Сургуульд байхдаа рагбийн холбоонд тоглодог байсан бөгөөд энэ спортод дуртай болсон боловч хэзээ ч өндөр зэрэглэлийн тоглогч болж байгаагүй. 2011 оны Рагбийн Холбооны Дэлхийн Цомын тэмцээнийг Японд зохион байгуулах эрх авахад түүний нэр хүндийг ашиглах зорилгоор 2005 оны зургадугаар сард түүнийг Японы Рагбигийн Холбооны Ерөнхийлөгчөөр сонгосон боловч энэ тэмцээнийг Шинэ Зеландад явуулахаар тогтжээ.

## Галерей 

Image:President George W. Bush and Prime Minister Yoshiro Mori shake hands during a meeting in the Oval Office - 2001.jpg|Ёшироо Жорж Валкер Бушийн хамт
Image:Mahathir Mohamad and Yoshirō Mori.jpg|Ёшироо Махатир Мохамадийн хамт

## Лавлах материал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас (япон хэлээр)

Ангилал:Японы ерөнхий сайд
Ангилал:Японы барилгын сайд
Ангилал:Японы худалдааны сайд
Ангилал:Японы эдийн засгийн сайд
Ангилал:Японы Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн
Ангилал:Японы Либерал Ардчилсан Намын дарга
Ангилал:Норвегийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Падма Бхушан одон шагналтан
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их офицер)
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1937 онд төрсөн
Исламабад

**Исламабад** () нь Пакистан улсын нийслэл юм. Тус хот нь улсын хойд талын Потохарын өндөрлөгт, Исламабадын нийслэлийн бүст оршдог. Түүхийнхээ явцад Панжаб ба Баруун-Хойд хилийн мужийн уулзвар болж байв. Исламабад нь Равалпиндитай ойролцоо байрлах тул хоёр хотыг ах дүү хотууд хэмээдэг.

Тус хот нь 1960-аад онд Карачигийн оронд Пакистаны нийслэл болгохоор баригджээ. Хэдийгээр тийм боловч нийслэлийг шилжүүлэхдээ эхлээд Равалпиндиг нийслэл болгосныхоо дараа Исламабад рүү шилжүүлсэн аж. Исламабад нь Пакистаны бусад хотуудтай харьцуулбал орчин үеийн, цэвэрхэн, төлөвлөлт сайтай хот юм.

## Зураг

Зураг:Pharwala Fort.JPG
Зураг:Islamabad_-_Pakistan_Monument_by_Night.JPG
Зураг:House of the Prime Minister of Pakistan in Islamabad.jpg

## Цаг уур 
## Эх сурвалж 
## Цахим хуудас 
* Исламабад хотын албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:Азийн нийслэл
Ангилал:Пакистаны суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Төлөвлөсөн хот
Рационал тоо

**Рационал тоо** ) гэж хоёр бүхэл тоо *a*, *b* (Энд *b* нь 0-ээс ялгаатай байх ёстой)-г ашиглан *a* / *b* хэмээх энгийн бутархай хэлбэрээр бичигдэх тоонуудыг хэлнэ. Үгийн гарал нь ,  буюу харьцаа гэсэн нэрнээс гаралтай.

Рационал тоон олонлогийг "Хуваагч" хэмээх утга бүхий quotient хэмээх үгийн эхний үсгээр буюу **Q** гэж тэмдэглэдэг.

## Мөн үзэх 
* Иррационал тоо

## Гадаад холбоос 
* Weisstein, Eric W. "Rational Number." From *MathWorld*
Ангилал:Математик
Баир Бадёнов

**Баир Доржиевич Бадёнов** (1976 оны зургадугаар сарын 28-нд Оросын Холбооны Улсын Агийн Буриадын Өөртөө Засах Тойрог буюу одоогийн Байгалийн чанад мужийн Могойтын дүүргийн Зугалай тосгонд төрсөн) нь байт харвааны олон улсын мастер. 2007 оны Дэлхийн цомын аварга.

## Намтар 
1986 оноос ЗСБНХОУ-ын гавъяат дасгалжуулагч Б. Ц. Цынгуевийн удирдлага дор байт харваагаар хичээллэж эхэлсэн.

* 1993 онд Дэлхийн залуучуудын аварга болсон
* 1996 онд Европын аварга болсон
* 2000 онд Сиднейн Олимпод багийн дүнгээр шагналт 4-р байр эзэлсэн
* 2007 онд Туркэд болсон Дэлхийн Цомын Тэмцээнд түрүүлсэн
* 2008 онд Туринд болсон Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд хувийн оноогоор мөнгөн медаль хүртсэн
* 2008 онд Бээжингийн Олимпод хүрэл медаль хүртсэн.

Хувийн болон багийн дүнгээр Оросын хэд хэдэн удаагийн аварга. 

## Лавлах материал 
* Страница на официальном сайте Олимпиады в Пекине
* Интервью с Баиром после завоевания олимпийской медали

Ангилал:Оросын байт харваач
Ангилал:Оросын олимпын оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өвөр Байгалын хязгаарын хүн
Ангилал:Оросын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Бальжинима Цыремпилов

**Бальжинима Цыренжапович Цыремпилов** (1975 оны дөрөвдүгээр сарын 9-нд Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Закаменьский районы Улекчин тосгонд төрсөн) нь байт харвааны тамирчин, гавъяат тамирчин.

## Намтар
### Амжилтын товчоон 
* 2000 онд Сиднейн Олимпод 7-р байр.
* 2004 онд Афины Олимпод 14-р байр.
* 2005 онд Антальяд болсон Европын Гран-При тэмцээнд алтан медаль.
* 2007 онд Ульсанд болсон Дэлхийн Цомын Тэмцээний нэгдүгээр шатанд 3-р байр.
* 2007 онд Варезед болсон Дэлхийн Цомын Тэмцээний хоёрдугаар шатанд 2-р байр.
* 2007 онд Лайпцигт болсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд задгай талбайн харваанд мөнгөн медаль.
* 2007 онд Дуврт болсон Дэлхийн Цомын Тэмцээний дөрөвдүгээр шатанд 1-р байр.
* 2007 онд Дубайд болсон Дэлхийн Цомын Тэмцээний шигшээ тоглолтод 1-р байр.
* 2008 онд Дэлхийн Цомын Тэмцээний нэгдүгээр шатанд 3-р байр.
* 2008 онд Виттельд болсон Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд задгай талбайн харваанд алтан медаль.

## Лавлах бичиг 
*Страница на официальном сайте Олимпиады в Пекине

Ангилал:Оросын байт харваач
Ангилал:Оросын олимпын оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Байт харвааны дэлхийн аварга
Ангилал:Байт харвааны европын аварга
Ангилал:Оросын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Хойд Газар

**Хойд Газар** () нь Хойд мөсөн далайд орших Оросын Холбооны Улсын эзэмшлийн олтриг юм. Нийт талбай нь 37,000км2 орчим. Красноярскийн хязгаарт хамаарна. Арктикийн судалгааны баазыг эс тооцвол хүн амьдардаггүй.

Хойд өргөргийн 78-81, дорнод уртрагийн 90-106 хэмийн хооронд байрладаг.

Өмнө талаараа 60км өргөнтэй Вилькицкийн хоолойгоор Таймырын хойгоос тусгаарлагддаг. Баруун талд нь Карын тэнгис, зүүн талд нь Лаптевын тэнгис бий.

Дэлхий дээр хамгийн сүүлд нээгдсэн олтригт тооцогддог. 1913 оны 4 сард Б.Вилькицкий тус олтригийг нээж, **2-р Николай арал** хэмээн нэрлэхдээ ганц том арал гэж бодож байсан аж. 1930-1932 онд Г.Ушаков нарийвчилсан судалгаа хийж, **Шинэ Газар** хэмээн нэрлэсэн түүхтэй.

## Цагийн бүс
Тус бүс нутаг нь Красноярскийн цагийн бүс буюу UTC+7 бүст багтах бөгөөд зуны цагийн үед UTC+8 болно.

## Арлууд
*Октябрийн хувьсгалын арал　14,204км2
*Большевик арал　11,206км2
*Комсомолец арал　8,812км2
*Пионер арал　1,527км2
*Шмидтийн арал　467км2
*Бага Таймыр арал　232км2


Ангилал:Азийн арлын бүлэг
Ангилал:Оросын арлын бүлэг
Ангилал:Умард мөсөн далайн арлын бүлэг
Ангилал:Красноярскийн хязгаарын газар зүй
Ангилал:Эзэнгүй арлын бүлэг
Коизүми Жүн-Ичироо

thumb|Коизүми Жүн-Ичироо (2010)

**Коизүми Жүн-Ичироо** (, 1942 оны нэгдүгээр сарын 8-нд төрсөн)нь 2001-2006 онд Японы Ерөнхий сайдын албыг хашсан улс төрч.

Японы Либерал Ардчилсан Намын удирдагчдын нэг тэрбээр Японы засгийн газрын өр, шуудангийн албаны хувьчлалд анхаарч, эдийн засгийн шинэтгэл хийснээр алдаршсан юм. 2005 онд Коизүми ЛАН-ыг удирдан сонгуульд оролцож орчин үеийн Японы түүхэнд хамгийн олонд тооцогдох суудал парламентад авч байв.

Коизүми Японы өөрийгөө хамгаалах хүчний албан хаагчдыг Иракт оруулсан нь Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш Японы цэргийн хүчнийг гадаад улсад илгээсэн анхны тохиолдол болж олон улсын анхаарлыг татаж байсан. Түүнчлэн Ясүкүни сүмд удаа дараа очиж хүндэтгэл үзүүлэн, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс болон Өмнөд Солонгостой дипломат харилцаагаа муутгахад хүрч байв.

## Цахим холбоос 
* Speeches and Statements by Junichiro Koizumi
* Profile of Prime Minister Koizumi
* Yasukuni Shrine official website

Ангилал:Японы ерөнхий сайд
Ангилал:Японы гадаад хэргийн сайд
Ангилал:Японы загасны аж ахуйн сайд
Ангилал:Японы нийгмийн сайд
Ангилал:Японы харилцааны сайд
Ангилал:Японы хөдөө аж ахуйн сайд
Ангилал:Японы Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн
Ангилал:Японы Либерал Ардчилсан Намын дарга
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1942 онд төрсөн
Новосибирскийн арлууд

**Новосибирскийн арлууд** () нь Хойд мөсөн далайд, Сибирийн зүүн хойд эргийн орчимд, Лаптевын тэнгис ба Дорнод Сибирийн тэнгисийн хооронд орших арлууд юм.
Оросын Холбооны Улсын Бүгд Найрамдах Саха улсад харьяалагдана. Анжу арлууд, Ляховскийн арлууд, Де-Лонгийн арлууд хэмээх 3 бүлэг арлуудаас бүрддэг.

## Анжу арлууд 
Нийт талбай нь 29,000 км² орчим.
* Котельний арал
* Фаддеевын арал
**
* Шинэ Сибирь арал
* Бельковский арал

## Ляховскийн арлууд 
Нийт талбай нь 6,100 км² орчим.
* Их Ляховский арал
* Бага Ляховский арал
* Столбовын арал
* Семёновскийн арал

## Де-Лонгийн арлууд 
Нийт талбай нь 228 км² орчим.
* Жаннеттын арал
* Генриеттийн арал
* Бенеттийн арал
* Вилькицкийн арал
* Жоховын арал

## Цагийн бүс 
Тус бүс нутаг нь Владивостокийн цагийн бүс буюу UTC+10 бүст багтах бөгөөд зуны цагийн үедээ UTC+11 болно.


Ангилал:Азийн арлын бүлэг
Ангилал:Оросын арлын бүлэг
Ангилал:Умард мөсөн далайн арлын бүлэг
Ангилал:Сахагийн газар зүй
Ангилал:Туйл судлал
Ангилал:Эзэнгүй арлын бүлэг
Таймырын хойг

**Таймырын хойг** нь Сибирийн хойд хэсэгт орших, Умард мөсөн далай руу түрж орсон хойг юм. Баруун талд нь Карын тэнгист цутгах Енисей мөрний адгаас үүсэх Енисейн булан, зүүн талд нь Лаптевын тэнгист цутгах Хатанга гол болон Хатангскийн булан оршино.

Тус хойгийн нутаг нь бүхлээрээ Оросын Холбооны Улсын Красноярскийн хязгаарын бүрэлдэхүүний Таймырын автономит тойрогт харьяалагдана.

Хамгийн хойд цэг нь Челюскиний хошуу (хойд өргөргийн 77 хэм 43 минут, умард туйлаас 1,300км орчим зайтай) бөгөөд энэ нь Евразийн хамгийн хойд цэг болно. Хойд талд нь Вилькицкийн хоолойгоор тусгаарлагдсан Хойд Газар олтриг оршдог.

Хойгийн төвөөр 1,000 м орчим өргөгдсөн Быррангийн нуруу хөндөлдөх бөгөөд түүний өмнөд суганд Таймыр нуур бий.

Хүн ам цөөтэй бөгөөд оросуудаас гадна ненец зэрэг бага ястнууд амьдарна.

Ангилал:Азийн хойг
Ангилал:Оросын хойг
Ангилал:Хойд мөсөн далайн хойг
Ангилал:Красноярскийн хязгаарын газар зүй
Бүжиглэдэг байшин

Прагийн дундуур намуухнаар мяралзан урсах Влтава голын баруун эрэгт 2 хос бүжиглэнэ. Энэ хоёр бол бүжгийн гайхамшигт хос Фред, Гингэр (Гингер Рогерс and Фред Астер) юм. Гоёмсог гэгч үсээ самнасан, дэгжин гэж жигтэйхэн костьюмтай цэх зогсох залуугийн гар буржгар шаргал үстэй бүсгүйн бэлхүүсээр тэврэхэд бүжгийн аястай зэрэгцэн түүний даашинз салхинд дэрвэн эргэлдэнэ. Босоо цилиндр хэлбэртэй нь залуу нь бөгөөд түүний үсийг орой дээр байх цагираган хэлхээсээр дүрсэлжээ. Бүжгийн партнер болох бүсгүйн даашинз болон хөлийг архитектурын гайхалтай шийдлээр илэрхийлжээ. 

Владо Милунич болон Франк Гери хэмээх архитектурчдын хамтын санаан дээр тулгуурласан уг барилга 1996 онд ашиглалтанд орсон. Орой дээр нь тансаг Франц ресторан байдаг ба байгууллага компаний ажлын байр мөн байрлана.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Албан газрын барилга
Ангилал:Прагийн барилга байгууламж
Ангилал:1990-ээд онд барьсан
Енисей мөрөн

**Горлог мөрөн** буюу Енисей мөрөн (, ) нь Оросын Холбооны Улсын нутгаар урсдаг мөрөн юм. Умард мөсөн далайд цутгадаг хамгийн том усны систем бөгөөд дэлхийд уртаараа 5-д орно. Монгол улсын Хөвсгөл аймгийн нутгаас эх авч, умард зүгийг чиглэн Сибирийн төв хэсгийг нэвтлэн урсч, Енисейн булангаар дамжин Хойд мөсөн далайн Карын тэнгист цутгадаг. Енисей хэмээх нэр нь эвэнк хэлний "Ионесси" буюу *их мөрөн* хэмээх үгнээс гаралтай.

thumbnail|300px|Енисей мөрний ай сав

Эхэн хэсэгтээ түргэн урсгалтай, их үерлэдэг, ай саваар нь хүн амын нягтшил маш бага. Мөрний дунд хэсэгт хэд хэдэн аварга том усан цахилгаан станцын далан байх бөгөөд ОХУ-ын олборлох аж ахуйн амин чухал түшиг тулгуур болж байдаг юм. Тэдгээр далангийн зарим нь Зөвлөлт Холбоот Улсын үе дэх албадан хөдөлмөрөөр бий болсон. Тайгын бүсээр урсах замдаа олон цутгалуудыг нийлүүлсний дараа жилийн хагас нь мөсөөр хучигдсан байдаг тундрын бүсээр урсч, эцэст нь Карын тэнгист цутгана. Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн дулаарлын улмаас мөнх цэвдэг хайлж байгаагаас мөрний урсац нэмэгдэх хандлагатай байгаа.

Енисей мөрөн нь 2 гол эхтэй, Их Енисей буюу *Бий-Хем* гол нь Бүгд Найрамдах Тува Улсын зүүн хэсгийн Саяны нурууны өмнөд суга, Тагна уулын хойд хэсгээс эх авдаг бол Бага Енисей буюу *Каа-Хем* гол нь Хөвсгөл аймгийн Дархадын хотгороос эх авна. Дархадын хотгорын нарийн амсар нь мөсөн голоор хашигдсан байсан бөгөөд ойролцоо орших Хөвсгөл нууртай хэмжээгээрээ зэрэгцэхүйц мөсөн нуур байсан бөгөөд тэр нь хайлсны улмаас Бага Енисей үүссэн болох нь сүүлийн үеийн судалгаагаар тодорхой болжээ.

## Цахим холбоос 
* Information and a Map of the Yenisei's Watershed
* Bratsk Dam and Angara Photos
* Sayano-Shushenskaya Dam
* Krasnoyarsk Dam
* Yenisei Nature Photos (Krasnoyarsk Area)


Ангилал:Азийн гол мөрөн
Ангилал:Красноярскийн хязгаарын гол мөрөн
Ангилал:Хакасын гол мөрөн
Ангилал:Тува орны гол мөрөн
Хэрэглээний программ хангамж

**Хэрэглээний программ хангамж** (***Апп эсвэл Аппликэйшн***) гэдэг нь хэрэглэгчийн зорилгод нийцүүлэн хэрэглэгчийн ажлыг хөнгөвчилсөн программыг хэлнэ.

## Цахим холбоос 
* Викиверситет
Оттава

**Оттава** нь Канадын нийслэл бөгөөд тус улсын дөрөв дэх том хот юм. 1,190,982 метрополитан хүн амтай тус хот нь Онтарио муждаа хоёрдахь том юм. Оттава нь Онтарио мужийн зүүн хэсэгт, Онтарио болон Кэбэк мужуудыг зааглан урсдаг томоохон усан зам болох Оттава голын эрэг дээр оршино.

Канадад холбооны нийслэлийн тойрог гэж байдаггүй. Оттава нь Онтарио мужид багтдаг хот юм. Хэдийгээр тусдаа засаг захиргааны тойрог биш боловч Оттава нь холбооноос байгуулсан Үндэсний Нийслэлийн Бүсийн нэг хэсэг юм. Тус бүсэд мөн хөрш Кэбэкийн Гатино хот багтдаг. Бусад үндэсний нийслэлүүдийн нэгэн адил "Оттава" хэмээх нэрээр тус улсын Канадын Засгийн газрыг нэрлэж хэрэглэх нь бий.

Оттава хотын одоогийн дарга нь Жим Уатсон юм. Тэрбээр Оттава хотын 59 дэх дарга бөгөөд түүний өмнө 2006 оноос 2010 он хүртэл  Ларри О'Брайен хотын дарга байжээ.

## Газар зүй 
### Уур амьсгал 
## Оттавагийн зургууд 

Image:National Gallery of Canada glass tower 2005.jpg|Канадын Үндэсний галерей.
Image:Byward Market.jpg|Байворд захын лангуунууд.
Image:Marketcanday.jpg|Канадын үндэсний баярын үеэр Байворд захын Йорк гудамж.
Image:Rideau Hall04.jpg|Амбан захирагчийн өргөө Ридо Холл.
Image:Ottawa Elgin Street.jpg|Элжин гудамжны фасад.
Image:Notre-Dame Ottawa.jpg|Нотр-Дам катедрал
Image:Canada Day 2000 Wellington.jpg|Канадын үндэсний баяраар хотын төвийн гудамжаар машин явахыг хориглодог.
Image:Westboro trstwy.jpg|Транзитвэй дэх Вэстборо буудал.

## Тайлбар 
### Ашигласан материал 
## Цахим холбоос 
* Оттава хотын цахим хуудас 
* National Capital Freenet - Directory of Ottawa and Environs
* Musée Bytown Museum
* Interesting Facts About Ottawa from Canadian Geographic
* Parliament Hill Webcam
* Statistics Canada 2001 Census of Canada, 2006 оны 10 сарын 10-нд авсан.

Ангилал:Онтариогийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн нийслэл

Ангилал:Канадын их сургуулийн хот
Торонто

**Торонто** (англи. *Toronto* [təˈrɒntoʊ], нутгийнхан. [təˈrɒnoʊ], [ˈtrɒnoʊ], [-nə]) нь Канадын хамгийн том хот бөгөөд Онтарио мужийн нийслэл болно. Тус хот Онтарио нуурын баруун хойд эрэг дээр оршдог. 2.5 сая гаруй оршин суугчтай тус хот нь Хойд Америкт хүн амаараа тавд орох хот юм. Торонто нь Их Торонтогийн бүсийн төвд байрладаг бөгөөд 8.1 сая оршин суугчтай Алтан тах хэмээх Онтарио мужийн төв өмнөд хэсгийн хүн ам шигүү суурьшсан бүсэд багтдаг. Канадын 2006 оны хүн амын тооллогоор Метрополитан бүсийн хүн ам 5,113,149, ба дэлхийн хамгийн том санхүүгийн төвүүдийн нэг юм. Торонтогийн эдийн засгийн тэргүүлэх салбаруудаас дурдвал санхүү, бизнесийн үйлчилгээ, цахилгаан холбоо, агаар-сансар, тээвэр, мэдээллийн хэрэгсэл, урлаг, кино, телевиз, хэвлэл, компьютерийн програм хангамж, анагаах ухаан, боловсрол, аялал жуулчлал, спортын салбарууд болно. Торонтогийн хөрөнгийн бирж нь дэлхийд долоод ордог том бирж бөгөөд Канадын олон корпорациудын нэгэн адил тус хотод төв байртай юм.

Торонтогийн хүн ам олон үндэстэн ястнаас бүрдсэн, бөгөөд Канад руу ирэх цагаачдын очдог нэг гол газар юм. Хотын гэмт хэргийн хувь хэмжээ бага, байгаль орчин цэвэр, амьжиргааны түвшин өндөр, олон үндэстэн ястанд найрсаг тул Торонто дэлхийн хамгийн таатай хотуудын нэгэнд тооцогддог. Үүний зэрэгцээ Торонто нь 2006 оны байдлаар Канадын амьжиргааны өртөг хамгийн өндөр хот болсон. Residents of Toronto are called *Torontonians*.

## Газар зүй
### Уур амьсгал
## Эгч дүү хотууд 
;Түнш хотууд
*  Чикаго, АНУ
*  Чунчин, Хятад
*  Франкфурт, Герман
*  Милан, Итали
*  Сан-Паулу, Бразил

;Найрамдалт хотууд
*  Хо Шин Мин хот, Вьетнам
*  Киев, Украин
*  Кито, Эквадор
*  Сагамихара, Япон
*  Варшав, Польш

## Ашигласан материал 
## Цахим холбоос 
* Toronto.ca, The official City of Toronto Web site
* Torontopedia
* Tourism Toronto, by the Toronto Convention & Visitors Association
* Wikivoyage Toronto, travel guide at Wikivoyage

Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Канадын мужийн нийслэл
Ангилал:Канадын урьдын нийслэл
Ангилал:Канадын их сургуулийн хот
Ангилал:Саятан хот

Ангилал:Онтариогийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Маркетингийн судалгаа

**Маркетингийн судалгаа** гэж хэрэглэгчид, өрсөлдөгчид ба зах зээлийн талаар мэдээ мэдээллийг зохион байгуулалттайгаар цуглуулж, тэмдэглэн дүн шинжилгээ хийх явцыг хэлнэ.

Маркетингийн судалгааг гол хийх зорилго бол маркетингийн үндсэн асуудлууд болон бүтээгдэхүүн, үнэ, хуваарилалт, идэвхжүүлэлт болон зорилтот зах зээл, түүнтэй холбоотой нийгэм, эдийн засгийн орчны талын мэдээллийг цуглуулж, байгууллагын удирдлага шийдвэр гаргахад хэрэгтэй мэдээллийг бэлтгэхэд оршино. 

Маркетингийн судалгаа нь эдийн засгийн судалгаа, социологийн судалгаанаас ялгарах онцлог бизнесийн шийдвэр гаргахад чиглэсэн байдаг болно. Эдийн засгийн онолын загварууд, социологийн судалгааны аргуудыг хэрэглэдэг боловч зан үйл судлал, менежмент, сэтгэл судлал, санхүүгийн ололтуудаар байнга баяжиж байдаг. 
Маркетингийн судалгааг хэлбэрээр нь тоон ба чанарын гэж ангилдаг.
Үүргийнх нь хувьд хэрэглэгчийн, өрсөлдөгчийн, зах зээлийн, зар сурталчилгааны гэж ангилж болно.

Чанарын судалгаанд:
1. Ажиглалт
2. Туршилт
3. Ярилцлага
4. Фокус бүлгийн ярилцлага гэсэн судалгааны төрлүүд байдаг.

Тоон судалгаанд:
1. Хэрэглэгчийн хэрэглээ хандлагын судалгаа
2. Ретинг, үнэлгээний судалгаа
3. Тандалт, мониторингийн судалгаанууд гэж ангилж болно.

**Маркетингийн судалгааны үе шат:**

# Судалгааны хэрэгцээг тодорхойлох
# Асуудлыг тодорхойлолх
# Судалгааны зорилтуудыг тавих
# Судалгааны загварыг тодорхойлох
# Мэдээллийн төрөл болон эх сурвалжийг тодорхой болгох
# Өгөгдлийг ашиглах аргачлалыг тодорхой болгох
# Өгөгдөл цуглуулах хэлбэрээ сонгох
# Түүврийн төлөвлөгөө, хэмжээг тодорхойлох
# Өгөгдлийг цуглуулах
# Өгөгдөлд дүн шинжилгээ хийх
# Үр дүнг тайлагнах

судалгаа
Альберта

**Альберта** () нь Канадын тал нутгийн мужуудын нэг юм. Альберта 1905 оны есдүгээр сарын 1-нд муж болсон.

Альберта Канадын баруун хэсэгт, баруун талаараа Британийн Колумби, зүүн талаараа Саскачеван, хойд талаараа Баруун Хойд Нутаг Дэвсгэр, өмнө талаараа АНУ-ын Монтана муж улстай тус тус хиллэн оршдог. Альберта нь АНУ-ын нэг л муж улстай хиллэдэг Канадын гурван мужийн нэг нь болно (нөгөө мужууд нь Нью-Брансвик, Юкон). Түүнчлэн Альберта нь Канадын далайд гарцгүй хоёрхон мужийн нэг юм (нөгөөдөх нь Саскачеван).

Альбертагийн нийслэл нь тус мужийн төвөөс өмнөхөн талд орших Эдмонтон хот юм. Нийслэлээс өмнө зүгт 300 км орчим зайтай Альберта мужийн хамгийн том хот, гол түгээлт, тээврийн төв, түүнчлэн Канадын бизнесийн гол төвүүдийн нэг Калгари хот байдаг. Эдмонтон Канадын газрын тос агуулсан элс болон хойд зүгийн бусад нөөц баялгийн салбаруудын хангамж, үйлчилгээний гол төв юм. Хүн амын сүүлийн тооцоогоор эдгээр хоёр метрополитан бүсэд нийт хүн амын тоо 1 саяас давжээ. 

2006 оны арванхоёрдугаар сарын 14-нөөс тус мужийн Ерөнхий сайдын албыг Альбертагийн Дэвшилтэт Консерватив Холбооны Эд Стелмач хашиж байна.

Альберта мужийг анх Хатан хаан Викториа болон түүний нөхөр Хунтайж Альбертын дундаас гарсан охин Луйз Каролайн Альберта гүнжийн (1848–1939) нэрээр нэрлэжээ. Луйз гүнж 1878-1883 онд Канадын Амбан захирагч Лорнегийн маркизийн эхнэр байсан. Түүнчлэн Луйз нуур, Каролайн тосгон, Альберта уул зэрэг газрыг Луйз гүнжийг хүндэтгэн нэрлэсэн билээ.

## Тайлбар 
## Цахим холбоос 
* Government of Alberta website
* Travel Alberta
* Alberta Encyclopedia
* Alberta Government Workforce Solutions
* Alberta First—Alberta Community Profiles, statistics, facts
* Alberta Stars—Alberta Community Website, News and Galleries from across the Province
* CBC Digital Archives—Striking Oil in Alberta
* CBC Digital Archives—Electing Dynasties: Alberta Campaigns 1935 to 2001
* CBC Digital Archives—Alberta @ 100


Ангилал:Канадын муж
Онтарио

]]
**Онтарио** () нь Канадын төв хэсэгт оршдог муж бөгөөд Канадын мужууд дундаа хүн ам хамгийн олон, нутаг дэвсгэрээр Кэбэкийн дараа орох том муж юм. Канадын нийслэл Оттава мөн Онтариод оршдог юм. Канадын 2006 оны хүн амын тооллогоор Онтариод 12,160,282 оршин суугч тоологдсон нь нийт улсын хүн амын 38.5%-ийг бүрдүүлнэ.

Тус мужийн нэр нь Онтарио нуурын нэрээс гаралтай бөгөөд энэ нэр нь *ontarí:io* буюу "их нуур" гэсэн Хюрон хэлний үгнээс гаралтай, эсвэл магадгүй Ирокез хэлээр *skanadario* буюу "сайхан ус" гэсэн үгнээс гаралтай байж болно. Британийн Хойд Америкийн Актаар 1867 оны долдугаар сарын 1-нд Канадыг анх байгуулах үед Онтарио нь Нью Брансвик, Нова Скотиа, Кэбэкийн хамт тус улсын анхны дөрвөн мужийн нэг болжээ.

Онтарио нь 2004 онд Канадын үндэсний нийт үйлдвэрлэсэн бүтээгдхүүний 52%-ийг үйлдвэрлэсэн Канадын аж үйлдвэрийн салбарыг тэргүүлдэг муж билээ.

## Тайлбар 
## Эх сурвалж 
* Michael Sletcher, 'Ottawa', in James Ciment, ed., *Colonial America: An Encyclopedia of Social, Political, Cultural, and Economic History*, (5 vols., M. E. Sharpe, New York, 2006).
* Virtual Vault, an online exhibition of Canadian historical art at Library and Archives Canada 

## Цахим холбоос 
* Government of Ontario also at  Ontario.ca
* Tourism Ontario
* Ontario Travel webpage
* Map
* CBC Digital Archives - Ontario Elections: Twenty Tumultuous Years
* Province of Ontario from *The Canadian Encyclopedia*


Ангилал:Канадын муж
Саскачеван

**Саскачеван** нь Канадын тал нутгийн мужуудын нэг бөгөөд нийт 588,276.09 ам км нутаг дэвсгэртэй, 1,010,146 хүн амтай (2008 оны тооцоогоор). Хүн амын ихэнх нь мужийн өмнөд хагаст суудаг. Эдгээрээс 233,923 нь мужийн хамгийн том хот болох Саскатунд оршин суудаг бол 194,971 нь нийслэл Режайнад оршин суудаг ажээ. Мужийн нэр нь Саскачевант голын нэрнээс гаралтай бөгөөд энэ голын нэр нь Кри хэлний *kisiskāciwani-sīpiy* буюу "түргэн урсгалт гол" гэсэн нэрнээс гаралтай билээ.

## Тайлбар 
## Лавлах материал 
* Archer, John H.  *Saskatchewan: A History.* Saskatoon: Western Producer Prairie Books, 1980. 422 pp.
* Bennett, John W. and Kohl, Seena B.  *Settling the Canadian-American West, 1890-1915: Pioneer Adaptation and Community Building. An Anthropological History. * U. of Nebraska Pr., 1995. 311 pp.
* Bill Waiser. *Saskatchewan: A New History* (2006)
* Bocking, D. H., ed.  *Pages from the Past: Essays on Saskatchewan History.* Saskatoon: Western Producer Prairie Books, 1979. 299 pp.
* LaPointe, Richard and Tessier, Lucille.  *The Francophones of Saskatchewan: A History.* Regina: U. of Regina, Campion Coll., 1988. 329 pp.
* Lipset, Seymour M. *Agrarian Socialism: The Cooperative Commonwealth Federation in Saskatchewan: A Study in Political Sociology,* University of California Press, 1950.
* Martin, Robin *Shades of Right: Nativist and Fascist Politics in Canada, 1920-1940*, University of Toronto Press, 1992.
* Smith, David E., ed.  *Building a Province: A History of Saskatchewan in Documents.* Saskatoon: Fifth House, 1993. 443 pp.
* Smith, Dennis.  *Rogue Tory: The Life and Legend of John G. Diefenbaker.* Toronto: Macfarlane Walter & Ross, 1995. 702 pp.

## Цахим холбоос 
*CBC Digital Archives -  Saskatchewan @ 100
*Royal Canadian Mounted Police
*Government of Saskatchewan
*Saskatchewan!
*SaskTourism


Ангилал:Канадын муж
Манитоба

**Манитоба** нь Канадын нэг муж бөгөөд 647,797 ам.км нутаг дэвсгэртэй, 1,196,291 хүн амтай (2008 оны тооцоо).

Манитоба Баруун Канадад оршдог ба өмнө талаараа АНУ-ын Хойд Дакота, Миннесота муж улсууд, хойд талаараа Нунавут, Хадсон булан, баруун талаараа Саскачеван, зүүн талаараа Онтарио мужтай тус тус хиллэдэг.

1870 онд Манитоба нь нутаг дэвсгэрүүдээс үүссэн анхны муж болсон. Луи Риел шинэ мужийг алгонкинчуудын "Manitou" буюу "сүнс" гэсэн утгатай үгтэй холбоотойгоор "Манитоба" гэж нэрлэжээ. Улаан голын хөндийн бүс дэх Манитоба нь Канадын анхны өрнөдийн колони болон сууринг агуулж байв. Манитоба нь Умард мөсөн далайн гүн уст боомт (Хадсон буланд Манитоба мужийн Чөрчилд байрладаг) бүхий Канадын цорын ганц муж юм. Манитобагийн далайн боомт нь Канад, Азийн хоорондох хамгийн дөт усан замын дагуух цорын ганц холбоос юм.

Нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь Виннипег бөгөөд 633,451 хүн амтай. Виннипегийн нийслэлийн бүсийн нийт хүн ам 2006 оны тооллогоор 730,305 байв.

## Тайлбар 
## Лавлах материал 
* Carr, Ian and Robert E. Beamish. *Manitoba Medicine: A Brief History *(ISBN 0-88755-660-4) (1999)
* Clark, Lovell. ed *The Manitoba School Question: majority rule or minority rights?* (1968) historians debate the issue
* Chafe, J. W. *Extraordinary Tales from Manitoba History* (1973)
* Cook, Ramsay.  *The Politics of John W. Dafoe and the Free Press* (1963)
* Dafoe, John W. *Clifford Sifton in Relation to His Times* (1931)
* Donnelly, M. S. *The Government of Manitoba* (1963)
* Ellis, J.H.  *The Ministry of Agriculture in Manitoba, 1870-1970* (1971)
* Ewanchuk, Michael. *Pioneer Profiles: Ukrainian Settlers in Manitoba * (1981) (ISBN 0-9690768-4-3)
* Raymond M. HÃ©bert. ''Manitoba's French-Language Crisis: A Cautionary Tale'' McGill-Queen's University Press (2004) ISBN 0-7735-2790-7
* Kinnear, Mary, ed. *1st Days, Fighting Days: Women in Manitoba History* (1987)
* Friesen, Gerald, and Potyondi, Barry. *A Guide to the Study of Manitoba Local History* (1981)
* Morton, William Lewis. *Manitoba: A History* (1970) (ISBN 0-8020-6070-6), the standard scholarly history
* Petryshyn, Jaroslav . *Peasants in the Promised Land: Canada and the Ukrainians, 1891-1914* (1985)
* Whitcomb, Ed. *A Short History of Manitoba* (1982) (ISBN 0-920002-15-3)
* Yuzyk, Paul. *The Ukrainians in Manitoba: A Social History* (1953)

## Цахим холбоос 
* Government of Manitoba
* Manitoba Spirited Energy/Vibrant d'énergie
* Travel Manitoba
* The Manitoba School Question
* The Manitoba Historical Society
* Architecture of Manitoba
* Mining in Manitoba
* The TimeLinks Image Archive
* Review of book about Manitoba's French-Language crisis in the 1980s
* Friendly Rivalries: Manitoba Elections, 1966–1999


Ангилал:Канадын муж
Йордан

**Йордан**, (Араб: اَلأُرْدُن, *Аль-Урдан*), албан ёсоор **Йорданы Хашимитын Хаант Улс** нь Йордан голын зүүн эрэг талд орших баруун Азийн орон юм. 
Урд болон зүүн зүгт Саудын Араб, зүүн хойд зовхист Ирак, хойд зүгт Сири, баруун зүгт Израйль (мөн Палестин) улсуудтай хил залгадаг. Баруун урд үзүүртээ Улаан тэнгист гарах Акабагийн буланд усан боомттой. Нийслэл нь Амман. 

Нутгийн тал нь Арабын цөл боловч голын эрэг дэх өрнөд хэсэг нь тарилангийн газар, ой модтой. Орчин үеийн Йорданчууд голдуу хотжсон, дундаас дээгүүр орлоготой бөгөөд 2010 оны *Хүний Хөгжлийн Тайлангаар* "хүний хөгжлөөр дээгүүр" ангилалд багтсан.

Нутаг дэвсгэр-96.2 мянган км2 (1967 оны VI сараас Израйль улс 5.9 мянган км2 нутаг бүхий Йордан голын баруун эргийг эзэгнэж байна).

Хүн ам-2.6 сая (эзлэгдсэн нутагт 0.8 сая хүн сууж байна) (1982).
Нийслэл-Амман хот (1.4 сая гаруй хүнтэй)

Йордан бол цөл, говийн орон бөгөөд жижиг жижиг баянбүрдтэй. Дорноос өрнө тийш 500-1000 м хүртэл өндөрсөх тарамцаг уулсын гадаргатай. Халуун орны хуурай уур амьсгалтай. Дундаж температур нь I сард 8—14°С, VII сард 24—30°С, жилд 100-700 мм тунадас унадаг. X сараас V сар хүртэл бороо орж, дараа нь хуурай зун эхэлдэг. Ургамал, амьтны аймаг нь харьцангуй ядуувтар. 

Йордан эдийн засгийн хувьд буурай хөгжилтэй, хөдөө аж ахуйн орон юм. Хөдөө аж ахуйд хүн амын тэн хагас нь ажиллаж, газар тариалан эрхэлдэг. Хөдөө аж ахуйн гол таримал нь улаан буудай, арвай, улаан лооль, чидүүн жимс, усан үзэм, жүрж юм. 1 сая хонь, 4 буман ямаа, 24 мянган үхэр, 18 мянган тэмээтэй. 

Аж үйлдвэрт нь гар үйлдвэрлэл зонхилно. Фосфорит олборлох, цемент, нефть боловсруулах үйлдвэртэй. Аж үйлдвэрийн бараг бүх төрлийн барааг гадаадаас авч фосфорит, цемент, хөдөө аж ахуйн зарим бүтээгдэхүүн гадаадад гаргадаг. Сүүлийн жилүүдэд социалист орнуудтай хийх худалдаа өсч байна. 

Йордан бол үндсэн хуульт хаант улс. Төрийн тэргүүн нь хаан. Йордан араб, черкес, иран, турк, армян, курд зэрэг үндэстэн ястантай. Албан ёсны хэл нь араб.

Йорданы ард түмэн колоничлолын эсрэг нэг бус удаа бослого гаргаж байв. Дэлхийн II дайны дараа 1946 онд тусгаар тогтнолоо олж авчээ. 1967 онд Израйль Иорданд халдан довтолж, Йордан голын баруун эргийн нутгийг булаан эзэлжээ.1970 оны VII сард Йорданы засгийн газар дайны гал зогсоох, НҮБ-ийн Аюулгүйн Зөвлөлийн 1967 оны XI сарын 22-ны өдрийн тогтоолыг хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн, тодорхой арга хэмжээ боловсруулахыг зөвшөөрчээ. 

Йзрайль, Египетийн салангид хэлэлцээнд Йорданыг оролцуулж, Палестины ард түмний эрх ашгийг хөсөрдүүлэх гэсэн АНУ-ын оролдлогыг Йордан улс няцаасан юм. Мөн Египет, Израйлийн хооронд байгуулсан салангид гэрээг зэмлэн буруушаасан билээ. Сүүлийн жилүүдэд ЗХУ, Йорданы харилцаа хөгжиж, соёл, шинжлэх ухаан, эдийн засгийн салбарт хамтран ажиллаж байна. 

Мөнгөний нэгж нь Йорданы динар юм. 

БНМАУ, Йорданы Хашимитын Вант Улсын хооронд 1981 оны V сарын 21-нд дипломат харилцаа тогтоожээ. 

## Гадаад холбоос 
## Гадаад холбоос 
* Йорданы хаан
* Йорданы засгийн газар
* Йорданы зургууд 


Ангилал:Азийн орон
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Хаант Улс
Ангилал:Араб хэлтний орон