Италийн кино урлаг

**Италийн кино урлаг** -Итали улсын кино уран бүтээл болон кино аж үйлдвэр юм.  

## Эхэн үе 
1895 оны 4-р сарын 21-нд Эдисоны Кинетоскопыг Турин хотод олон нийтэд танилцуулсан нь Италийн анхны кино зургийн аппарат байжээ. Удалгүй ах дүү Люмьерын кино зураг авалт 1896 оны 3-р сарын 12-нд Ромд нээлтээ хийжээ. Тэдний дараа Жорж Деменигийн хронограф Уильям Паулынх, Эдисоны Витаскоп нар гарч ирэв. Италийн шинэ бүтээл болох Альберини Кинетограф нь санхүүжилт, үйлдвэрлэлийн хүчин чадал дутагдсанаас болж бүтээгдэж чадаагүй юм.

Италийн анхдагч зураглаачдын хийсэн кинонууд нь ихэвчлэн Люмьер компанид ажилладаг эсвэл гэрийн камер ашигладаг байсан бөгөөд спортын мэдээ, ёслол, хөшөө дурсгал, панорам үзэмжийг багтаасан байв.

Анхны уран сайхны кино нь найруулагч Филотео Альберинигийн 1905 онд бүтээгдсэн "Ромыг эзлэх нь" (итали. *La presa di Roma*) кино байв.

1904-1907 оны хооронд анхны кино театрууд баригдаж, ажилчин анги, эмэгтэйчүүд зэрэг өргөн хүрээний үзэгчдийг татсан юм. Ром, Туринд кино үйлдвэрүүд байгуулагдсан. 1905-1910 онуудад төвлөрсөн компани байхгүйн улмаас 500 студид кино бүтээж эхэлжээ.

1914 онд төрөөс кино урлагт цензур, янз бүрийн татвар ногдуулж эхэлсэн байна. 

Энэ эхэн үеийн кино урлагийн хамгийн алдартай найруулагч (зохиогчид) нь Жованни Пастроне, Жузеппе де Лигуоро, Луижи Маги, Эрнесто Мария Паскуали, Марио Касерини, Балдассаре Негрони, Уго Фалена, Жероламо Ло Савио, Энрико Новелли Видали, Нино Мартоглио нар байв. Жүжигчин Эрмете Заккони чимээгүй киноны од болж, Лида Борелли, Элеонора Дюсе нар кино дива болжээ.

Америкийн кино бүтээгчдийн өрсөлдөөн, зохион байгуулалт, санхүүгийн доголдол нь Италид кино үйлдвэрлэл аажмаар буурахад хүргэсэн. 1920 онд Италид ойролцоогоор 220, 1921 онд 100, 1922 онд 50, 1928 он гэхэд 10 орчим кино бүтээгдэж энэ үзүүлэлт буурч ирсэн байна.

## Фашизмын үе 
1922 онд Бенито Муссолини засгийн эрхэнд гарсныхаа дараа кино урлагийг "төрийн хамгийн хүчирхэг зэвсэг" гэж тунхагласан. Гэсэн хэдий ч Германы нацизмаас ялгаатай нь Италид үзэл суртал кино урлагийг бүрэн эрхшээлдээ оруулаагүй юм. Соёлын сайд Луижи Фреддигийн ачаар кино үйлдвэрлэл нэлээд бие даасан байдалтай байсан бөгөөд цензур нь бараг баримтат кино, боловсролын киногоор хязгаарлагдсан байжээ.

1930-аад оны гол хүн бол «Pittaluga Cine» кино компанийн эзэн, Италийн бүх киноны 90%-ийг үйлдвэрлэж байсан Стефано Питталуга байв. Тэрээр Америкийн кино урлагийн ноёрхлын эсрэг 1933 онд хэрэгжүүлсэн киноны зах зээлээ хамгаалах арга хэмжээг нэвтрүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Жилийн өмнө анхны Венецийн кино наадам нээгдсэн байна. Соёлын сайд Луижи Фредди улс төрийн үзэл сурталтай зөрчилдөөгүй кинонуудыг дэмжиж, зугаа цэнгэлийн кино урлагийн хөгжлийг дэмжиж байв. 1936 оноос "цагаан утас" буюу аз жаргалтай төгсгөлтэй сэтгэл хөдлөм түүхүүдийг бүтээж эхэлсэн. Кино урлагийн туршилтын төв байгуулагдаж, Бианко э Неро, Синема зэрэг кино сэтгүүлүүд хэвлэгдэж эхэлсэн. 1930-аад оны сүүлчээр Италийн бүх кино театруудад дуу нэвтрүүлсэн юм. Италийн анхны дуут кино бол Женнаро Ригеллигийн "Хайрын дуу" (1930) байжээ. 1937 онд Италийн кино үйлдвэрлэлийн тулгуур болсон Ром хотод "Чинечитта" (итали.*Cinecittà,* киноны хот гэсэн утгатай) кино студи байгуулагдсан байна. Энэ үед Алессандро Блазетти, Марио Камерини, Гвидо Бриньоне, Де Сика нарын найруулагчдын кино ихэд алдартай байжээ.