Multics

**Мултикс** үйлдлийн систем буюу олон талт үйлчилгээ нь нэг түвшний санах ой гэсэн ойлголт дээр тулгуурладаг эрт цагийн буюу анхдагч үйлдлийн систем юм. Орчин үеийн програмчлалын үйлдлийн системүүд болох үйлдлийн системүүд нь (Unix, Linux, MacOs) үйлдлийн системүүд нь мултиксд ихээхэн нөлөөлсөн мултиксийн үргэлжлэл залуу үйлдлийн системүүд гэж хэлэхэд хэлсдэхгүй бизээ.

## Мултикс үйлдлийн системийн талаар 
Мултикс үйлдлийн системийн эхний төлөвлөлт анхны санаа сэдэл нь Массачусетс мужийн Кембриж-д 1964 онд эхэлсэн юм. Анх Женерал Электрик болон Бэлл Лабс нарын (Фернандо Corbato төсөл MAC) хамтарсан төсөл юм.

Анх Мултикс үйлдлийн системийг Бэлл Лабс 1969онд нээж үүний талаар нээлт хийж байсан.
Тухан үед Мултикс үйлдлийн систем нээлтээ хийснээс сайнтай саартай гэдэгчлэн урамшуулж урам хайрлах хүмүүсээс илүү шүүмжлэгчид ихээхэн байсан. Мултикс үйлдлийн систем нь телефон утас, цахилгаан эрчим хүчний аж ахуйн тооцоолох хэрэгслийг дэмжиж байсан өндөр бэлэн байдлыг хангах боломжтой байсан ба олон олон боломжуудын нэг болж чадсан. Иймээс Мултикс үйлдлийн системийн компьютерийн ухааны салбартаа ихээхэн нөлөө, хувь нэмэр  үзүүлж олонд танигдах нэг шалтгаан болж чадсан.

## Шинэ санаа шийдэл 
Нэг түвшинд хадгалах, динамик холболт одоо ч байгаагаас бусад өргөн хэрэглэгддэг үйлдлийн системүүд нь бүрэн хүчээ авах боломжтой ба 1960-аад оноос хойш компьютерын салбарт хурдан, асар хурдан хөгжиж ирсэн.
Multics эхнээс нь найдвартай систем төлөвлөдөг анхны томоохон үйлдлийн систем байсан юм. Энэ нь эртний олон процест системүүдийн нэг юм. Гэсэн хэдий ч, Multics эхний хувилбарууд нь дахин дахин хуваагдаж байсан ба энэ нь системийг илүү найдвартай ажиллуулж, орчин үеийн, аюулгүй байдлын инженер техник prefigured цаашид хэрэглээ маш их.

Уншиж, бичихийн тулд үйл ажиллагаа нь ердөө л хэвийн Төв боловсруулах нэгж (CPU) зааврыг ашиглаж, үйлдлийн системийн бүх өөрчлөлт нь диск уруу ачаалагдсан байна гэдэгт итгэлтэй байх тусламж авч байсан. Multics үйлдлийн систем нь шаталсан файлын системийг үзүүлэх анхны үйлдлийн систем байсан бөгөөд файлын нэр нь бараг л дурын урттай ба синтаксын тухай байж болох юм. 
Өгөгдсөн файл эсвэл санд олон тооны нэр (ихэвчлэн урт болон богино хэлбэр) байж болох бөгөөд сангийн хооронд симболын холбоосууд нь дэмжигдсэн байна.Энэ нь зүгээр л ALGOLоор бичигдсэнтаамналын тогтолцооны дараа анхны өндөр түвшний хэл (Multics PL / I) дээр бичигдэж байсан юм.

## Мултикс үйлдлийн ситемийн төслийн түүх 
1964 онд Multics GE-645 хост нь 36-битийн систем нь анх боловсруулсан байна.
1973 орчим мөн түүний дараахан нь Honeywell 6180 цуврал машин дээр дэмжиж байсан. Bell Labs 1969 онд төслийг нь гаргаж ирээд энэ төсөл дээр ажиллаж байсан хүмүүсийн зарим нь Unix системийг бий болгох хөгжүүлэхэд чиг хандалагаа хандуулсан юм. 
1970 онд, Honeywell, General Electric-ийн компьютерийн хэлтсийг худалдаж авсан нь илүү сайн тоног төхөөрөмжийн суурийг гаргасан бөгөөд үргэлжлүүлэн 80 орчим сая долларын сайтуудыг их дээд сургууль, аж үйлдвэр, засгийн газрын сайтууд дээр суурилуулсан байна.
1985 онд Multics Үндэсний Компьютерийн аюулгүй байдлын төв (NCSC) NSA анхны үйлдлийн систем энэ түвшинд үнэлгээ хуваах нь итгэмжлэгдсэн компьютерийн систем үнэлгээний шалгуур ашиглан B2 түвшний аюулгүй үйлдлийн систем гэх мэт баталгааг гаргасан байна.

## Одоогийн байдал 
2006 онд Bull HN MR12.5 эцсийн загвар(version) 1992 оны Multics гаргасан ба, MIT нь зориулан эх кодоо гаргасан байна. Системийн ихэнх нь одоо TCP / IP гэж зарим нэг нэмэлт хэсэг нь бусад нээлттэй эхийн програм хангамж шиг байдаг. 
2014 онд Multics амжилттай симулятор ашиглан одоогийн тоног төхөөрөмж дээр ажиллуулж байгаа юм. төслийн ажил 12.5 хувилбарт засварууд болон нэмэгдэл зэрэг орсоор үргэлжилсээр байв.

## Бусад төслүүд дээр нөлөөлөл(Unix) 
Multics нь зураг төсөл, онцлог Unix үйлдлийн системд, анх хуучин төсөл, Кен Томпсон болон Dennis Ritchie хоёрын бичсэн програм маш их нөлөөлсөн. Unix үйлдлийн систем дээр Multics үйлдлийн систем  өнгөц нөлөө олон газарт зарим тушаалуудын нэршил болсон зэрэг нь тодорхой байна. Multics зарим дутагдалтай жижиг, энгийн системийг хадгалах, тэгээд засах дээр анхаарлаа хандуулах нь маш өөр байсан.

Нэр Unix (анх Unics) өөрөө Multics дээр тулгуурласан үйлдлийн систем юм. Multics-ын олон талт оронд uniplexed нь зогсох гэх цуу яриа байдаг. Гарфинкел болон Абилсон өөр нэг гарал дурьдахад эх загвар нь жагсаал харж, Бэлл Лабс-д Петр Номайн боловч Деннис Ритчи мэдэгдсэн ба нэр  нь "Засварлагдсан Multics" гэж Пун UNICS (тунхаглал "тайган") санал болгосон ч үгүйсгэж байгаа юм.

## Бусад үйлдлийн системүүд 
Stratus Computer (одоо Stratus Technologies) -ийн Stratus VOS үйлдлийн систем нь маш хүчтэй Multics үйлдлийн системд нөлөөлсөн юм.
 Өндөр найдвартай, ба Multics үйлдлийн систем маань хүртээмж, аюулгүй байдлын шинж чанар аюулгүй, найдвартай, гүйлгээний боловсруулалт дэмжих алдаанд тэсвэртэй компьютерийн систем нь шинэ мөрийг дэмжих Stratus VOS нь сунгаж байсан.Stratus VOS хамгийн шууд идэвхтэй хөгжил, үйлдвэрлэлийн хэрэглээний түвшинд өнөөдөр ч Multics-ийн үр удам юм.
Multics хамгаалах архитектур нь нөөцөд хандахын тулд системийн нэг түвшинд код боломжийг хязгаарлах, ICL-ын VME үйлдлийн системийн аюулгүй байдлын онцлог үндэс болгон баталсан байна.

Ангилал:Толгой компьютерын үйлдлийн систем
Ангилал:Түүхэн программ хангамж