open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Үйлдвэрлэл

**Үйлдвэрлэл** гэдэг нь хүний оролцоотойгоор тодорхой ажлын үйл явцаар байгалийн түүхий эдийг боловсруулсан бараа, бүтээгдэхүүн болгохыг хэлнэ. Өөрөөр хэлбэл үйлдвэрлэлийн анхдагч (хөдөлмөр, хөрөнгө) болон завсрын хүчин зүйлсийг (түүхий эд, хагас боловсруулсан эд материал, бүтээгдэхүүн гэх мэт) ашиглан аливаа нэг хэрэгцээт бараа, бүтээгдэхүүн хийх үйлдвэрлэх явц юм.

"Үйлдвэрлэл" гэсэн нэр томъёог зөвхөн бараа бүтээгдэхүүний материаллаг үйлдвэрлэлд төдийгүй биет бус оюуны бараа, үйлчилгээний үйлдвэрлэлд ашигладаг. Үүнд: шинжлэх ухааны нээлт, техникийн шинэ бүтээл, боловсрол, соёл, урлаг, эрүүл мэнд, хэрэглээний үйлчилгээ, менежмент, санхүүжилт ба зээл, спорт болон бусад орно.

Боловсруулсан анхны түүхий эдийг (Материал) энерги болон үйлдвэрлэлийн техник ашиглан агуулах боломж бүхий эдийн засгийн болон хэрэглээний зориулалттай (бараа, бүтээгдхүүн) ямарваа нэг зүйлийг үйлдвэрлэхийг хэлнэ.

Бүтээгдхүүнийг үйлдвэрлэх ерөнхий салбаруудад аж үйлдвэр, гар урлал, хөдөө аж ахуй болон соёл урлаг орно.

Адам Смит материаллаг баялгийг бүтээх ажлыг бүхэлд нь бүтээмжтэй хөдөлмөр гэж нэрлэсэн байна. Улмаар Смит бүтээмжгүй хөдөлмөрийг капиталистын ашгаас цалинждаг зарц нарын ажил гэж үзсэн байдаг.

Үйлчилгээний салбарыг францын эдийн засагч Жан-Батист Сэй (франц. *Jean-Baptiste Say*; 1767—1832), английн эдийн засагч Альфред Маршалл  (англи. *Alfred Marshall*; 1842—1924) нарын ачаар үр бүтээлтэй үйл ажиллагаа гэж ангилсан байна. А.Маршалл "Эдийн засгийн шинжлэх ухааны зарчмууд" номондоо: "Тавилга худалдагч, тавилга үйлдвэрлэгч хоёр хоёулаа ашиг тустай юм хийж байгаа, учир нь тавилга худалдагч тэрхүү тавилгыг хэрэгцээтэй байгаа хүнд олж өгч туслаж байгаа юм..." гэжээ.


Ангилал:Үйлдвэрлэлийн эдийн засаг
Ангилал:Үйлдвэрлэлийн онол
Ангилал:Үндэсний эдийн засгийн нийт тооцоо
Опел Мокка

**Опел Мокка** нь ЖМ-Солонгост үйлдвэрлэсэн компакт-SUV бөгөөд үүнийг 2012 оны дундаас эхлэн үйлдвэрлэж байна. Энэ загвар нь Гамма-II-Платформ дээр суурилсан ба европод Опел ХК нэрийн загвараар борлуулагдаж байна.

## Загварын түүх
Мокка гэдэг нэр нь нэгэн төрлийн кафе бэлтгэх аргаас уламжлагдан гарсан. Энэ SUV нь Опел Антара загварын доод загварын жагсаалтанд бүртгэгдэж явдаг. Энэ загварт Опел Мерива болон Опел Инсигниагийн техник болон эд хэсгийг хэрэглэдэг байна. Их Британид Вауксхалл Мокка, хойд Америкт болон Хятадад Буйк Енкоре гэсэн нэртэйгээр борлуулагддаг. Энэ загвар нь Шевролет Тракстай техникийн хувьд маш төстэй боловч гадаад төрхийн хувьд өөрийн гэсэн дизайнтай юм. Энэ хоёр загварыг хоёуланг нь Өмнөд Солонгосын Инчонд байрлалтай ЖМ-Солонгосын Бупюёнг-гу-д үйлдвэрлэдэг. Европод борлуулалт сайтай байснаас шалтгаалан  Опел ХК нь 2014 оны намраас эхлэн Испаны Сарагоссад үйлдвэрлэсэнээр Өмнөд Солонгосын үйлдвэрлэлээ өргөтгөх боломжийг давхар олгосон.

## Техникийн үзүүлэлт болон моторжуулалт
1,6 литрийн бензин моторт загвар нь ганцхан таван араатай механик хурдны хайрцагтай хувилбартай мөн 1,8 литрийн бензин моторт загвар нь мөн л ганцхан зургаан араат автоматик хурдны хайрцагтай хувилбартай юм. Харин 1,4 литрийн бензин мотор нь зургаан араатай механик болон зургаан араатай автоматик хувилбаруудтай. Дизель моторт загваруудад зургаан араат механик болон автоматик хурдны хайрцагт хувилбаруудын аль аль нь байна.

 Зураг:Opel_Mokka_2013_(11403473186).jpg|Aр тал, Опел Мокка
 Зураг:Opel_Mokka_(10419517076).jpg|Хажуу талаасаа
 Зураг:Opel_MOKKA,_IFEVI,_2014.JPG|Опел Мокка, урд талаасаа
 Зураг:Opel_Mokka_2013_(11403578334).jpg|Дотор тал (жолоочийн тал)
 Зураг:Motorshow_Geneva_2012_-_051.jpg|Унадаг дугуй тээвэрлэх систем

**Бензин мотор**

**Дизель мотор**

Мокка
Ангилал:Sport Utility Vehicle
Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Ангилал:Комби
Adobe FreeHand

Adobe Systems компанийн **FreeHand** програм нь вектор дээр суурилсан график болон зургийн программ бөгөөд ихэвчлэн графикийн зураач, чөлөөт гар таталбар зураг зураач, хөдөлгөөнт таталбар зураг зураач, газрын зураг зураач, дизайн болон урлагийн бүтээлчид хэрэглэдэг.

Ангилал:Вектор графикийн программ
Ангилал:Adobe программ хангамж
Тээврийн хэрэгсэл

**Тээврийн хэрэгсэл** гэдэг нь хүн болон ачаа тээвэрлэх зориулалт бүхий хөдөлгөх хүчний хөдөлгүүртэй тэрэг, дугуй болон чирэгч ачааны машиныг хэлнэ. 

Зарим нэг улс оронд тээврийн хэрэгсэлд (жишээ нь Швейцарид) хүүхдийн тоглоомын талбайд хэрэглэдэг эргэдэг, хөдөлдөг тоглоомууд болон энэ төрлийн үйлчилгээ явуулдаг алсыг харагч эсвэл төмөр болон дугуйтай төрөл бүрийн тоглоомын байгууламжийг (жишээ нь манайхны нэрлэж заншсанаар галзуу хулгана гэх мэт) тээврийн хэрэгсэл хэмээн тооцдог байна.

Тээврийн хэрэгсэл нь зам тээврийн хэрэгсэлд ордог, учир нь үрэлтээр тэгш болон тэгш бус гадаргуу дээгүүр мөрөөр чиглүүлэн удирддаг.

Олон нийтийн тээврийн хэрэгсэл гэдэгт олон тооны хүн тээвэрлэх тээврийн хэрэгслийг нэрлэдэг. Үүнд нийтийн хүн тээврийн хөдөлгөөний хэрэгсэл, усан онгоц болон нисэх онгоц орно. Нийтийн тээврийн хэрэгслийн эсрэг нэр томъёонд хувийн тээврийн хэрэгслийг нэрлэх боломжтой. Явган хүний хөдөлгөөн болон хөвөх хаягдал нь ямар ч тээврийн хэрэгсэл шаарддаггүй ганц хөдөлгөөний төрөл юм. 

Автомашины аж үйлдвэрлэл нь авто тээврийн хэрэгслийг замын хөдөлгөөний зөвшөөрлийн дүрмийн дагуу үйлдвэрлэн гаргадаг.

Хоёр дугуйт нь хувийн тээврийн хэрэгсэлд томоохон үүргийг гүйцэтгэнэ. Сүүлийн үед суудлын автомашин нь хоёр дугуйтай тээврийн хэрэгслийг ихээхэн шахан гаргаж байна. Унадаг дугуйг моторжуулсан нийтийн тээврийн хэрэгсэлтэй харьцуулбал байгаль орчинд илүү ээлтэй тээврийн хэрэгсэл юм. 

Өндөр хөгжилтэй орнуудад хот доторх нийтийн тээврийн хэрэгсэлд цахилгаан галт тэрэг, метро, хотын галт тэрэг, гудамжны галт тэрэг, троллейбус болон автобусыг ашиглахаас гадна зарим тохиолдолд гаталгааны онгоц эсвэл дүүжин галт тэргийг ч хэрэглэх нь бий. Гуравдагч орнуудад нийтийн тээврийн хэрэгсэлд ачааны автомашин, миди автобус, микро автобусыг голчлон хэрэглэнэ.

Мөрөөр явах тээврийн хэрэгслийг мөрөнд холбогдсон гэж нэрлэх ба үүнд ихэнхдээ төмөр замын болон соронзон орон болон чиглүүлэгч мөртэй төмөр замын царигтайгаа хатуу холбогдсон тээврийн хэрэгсэл багтдаг. Төмөр замын тэрэгнээс гадна энэ ангилалд дүүжин галт тэрэг, жолоочгүй тээврийн хэрэгсэл, мөрт автобус ч орно. Троллейбус хэдийгээр дээрээ байх энергийн эх үүсвэрээсээ хамааран байршилаа дураар сольж болохгүй ч мөрөнд холбогдсон тэрэг хамаарахгүй. Учир нь зорчих замын эгнээгээ солин өөр тээврийн хэрэгслийг гүйцэж түрүүлэх боломжтой.

## Цахим холбоос
## Зүүлт тайлбар
CAD-программын жагсаалт

Энэ жагсаалт нь CAD-Программын жагсаалт ба зарим программууд нь мөн CAM, FEM-тооцоог хүртэл хийх бололцоотой.

## CAD хэрэглээний программууд

Ангилал:Мэдээлэл зүй
Энтони Толливер

**Энтони Толливер** (; 1985 оны зургадугаар 1-нд, Миссури, Спрингфилд) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Детройт Пистонс» багт хүчний довтлогчоор тоглодог. 2007 оны драфтаар сонгогдоогүй.

## Замнал 
2013 оны наймдугаар сарын 19-нд «Шарлотт Бобкэтстэй» гэрээглсэн.

2014 оны долдугаар сарын 21-нд «Финикс Санзтай» гэрээлсэн. 2014/2015 онд 24 тоглолтонд 3.3 оноо, 1.8 самбар дунджилаад «Детройт Пистонст» 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 24-нд Тони Мичелээр солигдон элссэн.

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - НБА
* Профайл - Туркийн лиг

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч
Ангилал:Атланта Хокс багийн тоглогч
Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч
Ангилал:Галатасарай СБ багийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Шарлотт Бобкэтс багийн тоглогч
Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч
Ангилал:Детройт Пистонс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Лу Амундсон

**Луис Габриель «Лу» Амундсон** (; 1982 оны арванхоёрдугаар сарын 7, Калифорни, Вентура) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Нью-Йорк Никс» багт тоглодог. Түүний эцэг Швед гаралтай ажээ.

## Замнал
Амундсон 2014 оны есдүгээр сарын 26-нд «Кливленд Кавальерстай» гэрээлсэн.

2015 оны нэгдүгээр сарын 5-нд «Оклахома-Сити Тандер» зэрэг гурван багийн тохиролцоогоор «Нью-Йорк Никст» элссэн. Дэлгэрүүлбэл, «Никст» Амундсон, Алекс Кёрк болон 2019 оны драфтын II тойргийн эрхийн хамт, «Кавальерст» Иман Шамперт болон Жей Ар Смит нар «Никсээс» «Тандерийн» 2015 оны драфтын I тойргийн эрх, Дион Уэйтерсээр солигдохын сацуу «Тандер» Лэнс Томасыг «Никст» илгээжээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Лу Амундсон профайл - НБА

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Филадельфи Севенти Сиксерс багийн тоглогч
Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч
Ангилал:Финикс Санз багийн тоглогч
Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч
Ангилал:Индиана Пэйсерс багийн тоглогч
Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч
Ангилал:Чикаго Буллз багийн тоглогч
Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Шведүүд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Пантотены хүчил

**Пантотены хүчил**, хемикальцийн давс (D-pantothenic acid, hemicaltsium salt) нь ус, эфирт сайн уусдаг, спиртэд муу уусдаг, өндөр температурт тогтвор муутай, шүлтлэг орчинд амархан задардаг онцлогтой юм. Пантотены хүчлийн бие махбодод гүйцэтгэх биологийн үүрэг асар их юм. Тухайлбал бие махбодын дотор органик нэгдлүүдийг ацилжуулан идэвхжүүлж улмаар их хэмжээний энерги, дулааныг үүсгэнэ. Мөн дээд тосны хүчил, холестерин, стероид гормон, ацетил-холин зэргийг нийлэгжүүлэхэд оролцдог учраас пантотены хүчил нь биокатализатор болдог байна. Түүнчлэн бие махбодын доторх бичил биетнүүд, тухайлбал сүүн хүчлийн нян зэрэг нянгуудын амьдралын үйл ажиллагааг тэтгэж өгдөг бөгөөд ингэснээр хоол боловрсуулах замд буй ашигт нянгуудын үйл ажиллагааг хэвийн хэмжээнд барих, үүнээс улбаалан ходоод гэдэсний эмгэгээс бие махбодыг урьдчилан сэргийлэх чухал ач холбогдолтой юм.

Ангилал:ATC-A11
Ангилал:Эмийн бодис
Ангилал:Пропионы хүчил
Ангилал:Витамин
Ангилал:Тэжээлийн нэмэлт бодис (Европын Холбоо)
Ангилал:Спирт
Ангилал:Карбон хүчил
Олон Улсын Стандартжуулалтын Байгууллага

thumb|300px|right|ISO стандартыг хэрэглэж байгаа улс үндэстний хамаарлын картТайлбар:*Ногоон*: Үндсэн гишүүн улсууд*Шар ногоон*: Дэмжигч гишүүн улсууд*Улаан*: Ажиглагч статустай улсууд*Хар*: ISO гишүүн бус улсууд

**Олон Улсын Стандартжуулалтын Байгууллага** - товчоор **ISO** (грек хэлээр *isos* ‚тэнцүү‘; англиар: *International Organization for Standardization*) - нь олон улсын стандартын байгууллагуудын нэгдэл бөгөөд бүх салбарын олон улсын стандартыг боловсруулдаг. Гэхдээ энд цахилгаан, электроник орохгүй учир нь олон улсын цахилгааны теxникийн комисст хамаатай, мөн харилцаа холбооны салбар орохгүй бөгөөд түүнийг олон улсын харилцаа холбооны нэгдэл хариуцдаг. Энэ гурван байгууллага нь нийлээд дэлхийн стандартжуулалтын нэгдэлийг ( World of Standards Cooperation товчоор: WSC) үүсгэдэг.

## ISO нэрийн товчлолын гарал үүсэл
*Олон улсын стандартжуулалтын байгууллага* гэсэн нэрийн орчуулга нь тухайн хэлнээс хамааран өөр өөр байдаг. Жишээлбэл: *IOS (International Organization for Standardization*) англиар, эсвэл *OIN (Organisation internationale de normalisation)* францаар. Тиймээс нэгдсэн богино товчлол **ISO** гэж сонгосон ба энэ нь грекээр *isos* гэсэн үгнээс гаралтай "адил, тэнцүү, ижил" гэсэн утгатай үг юм. Ингэж энэхүү товчилсон үгийг нь бүх хэлээр бүх улс оронд нэгтгэж чадсан.

## Түүх
1946 оны аравдугаар сарын 14-26-г хүртэл Лондон хотод олон улсын үндэсний стандартжуулалтын байгууллагуудын их хурал болсон ба үүнд дэлхийн 25 улс орон оролцсон байна. Энэ хурлаар шинэ олон улсын стандартжуулалтын байгууллага бий болгох шийдвэр гарсан ба энэ байгууллага нь ISA (1926 онд байгуулагдсан энэ байгууллага нь 1942 онд үйл ажиллагаагаа зогсоон хаагдсан) болон *НҮБ-ын стандартын зохицуулах хороог* (*UNSCC - United Nations Standards Coordinating Committee*) солих зорилготой байв. Шинэ үүсгэн байгуулагдсан байгууллага нь Женевт байрлах шийдвэр гарган 1947 оны хоёрдугаар сарын 23-нд ISO үндсэн үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн байна. Тухайн үеийн Австрийн Стандартжуулалтын институт нь, өнөөдөр: Austrian Standards Institute (ASI) болон Швейцарын Стандартжуулалтын Холбоо хоёр нь үүсгэн байгуулагч гишүүн улсууд байжээ.

## Бүрэлдэхүүн
Өнөөдөр (2018 оны хоёрдугаар сарын 26-ны байдлаар) дэлхийн 161 орон ISO-д гишүүнээр төлөөлөлтэй. Эдгээрийн 119 орон нь бүрэн гишүүн (*member bodies*), 39 улс дэмжигч гишүүн (*correspondent members*) болон 3 улс ажиглагч статустай (*subscriber members*).
Гишүүн бүр нь нэг улсыг төлөөлөх ба улс бүрээс зөвхөн нэг гишүүн байдаг.

## Хамтын ажиллагаа
Нэлээд олон стандартууд нь бусад олон улсын стандартжуулалтын байгууллагатай хамтран ажилладаг. Жишээ нь: Олон улсын цахилгаан техникийн комисс (IEC) хөгжүүлж хэвлэн гаргасан стандартууд. Ингэж бий болсон стандартуудыг тэмдэглэхдээ дундуур нь ташуу зураас зуран хооронд нь тусгаарладаг. Жишээлбэл "ISO/IEC 8859" гэх мэт.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
!
Ангилал:Олон улсын байгууллага
Ангилал:Стандартчиллын байгууллага
Ангилал:Стандарт
Стандарт
Ангилал:1947 онд байгуулагдсан
Нарны эрчим хүчний цамхаг

**Нарны цахилгаан станц**

Цамхагийг тойруулан байрлуулсан нарны толь (heliostat)-ууд нь компьютерийн удирдлагаар нарны тусгалыг даган байрлалаа өөрчилж нарны цацрагийг хүлээн авагчид төвлөрүүлж их хэмжээний дулааныг үүсгэнэ. Нам температырн хуримтлуураас 290°C-ын температуртай давсны хайлмагийг хоолойгоор дамжуулан хүлээн авагчийн дотуур нэвтрүүлэхэд давсны хайлмаг хүлээн авагчид цугласан нарны энергийг өөртөө шингээнэ. Үүний дүнд давсны хайлмагийн температур 565°C хүртэл өснө. Ингэж халсан давсны халуун хайлмаг нь маш сайн дулаан тусгаарлагч бүхий дулаан алдагдал багатай өндөр температурын хуримтлуурт хадгалагдана. Халуун давсны уусмалыг уур үүсгэх систем рүү насосоор шахаж оруулна.

Ангилал:Нарны эрчим хүч
Ангилал:Сэргээгдэх эрчим хүч
Шон Малони

**Шон Ричард Малони** (; 1983 оны нэгдүгээр сарын 24, Малайз, Саравак, Мири) — Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Америкийн «Чикаго Файр» болон Шотландын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог. Чөлөөт цохилт сайн гүйцэтгэдэг.

## Замнал
2007 оны нэгдүгээр сарын 31-нд солилцооны цонх хаагдахтай зэрэгцэн Английн «Астон Виллад» 1 сая фунтээр элссэн. 

Английн Премьер лигийн «Уиган Атлетиктай» 2011 оны наймдугаар сарын 31-нд 3 жилээр 850,000 фунтийн гэрээ байгуулжээ.

2015 оны нэгдүгээр сарын 25-нд Америкийн «Чикаго Файр» багт тодорхойгүй гэрээгээр элссэн.

Малони шигшээдээ анхны гараагаа 2005 оны аравдугаар сарын 8-нд Беларусийн эсрэг (1:**0**) талбайдаа хийсэн.

## Амжилт 
### Багийн 
 **«Селтик»**
* Шотландын аварга **(5)**: 2000/01, 2001/02, 2003/04, 2005/06, 2011/12
* Шотландын цомын эзэн **(4)**: 2000/01, 2003/04, 2004/05, 2010/11
* Шотландын цомын лигийн эзэн **(2)**: 2000/01, 2005/06
* УЕФА цомын дэд байр: 2002/03
* Шотландын цомын лигийн байр дэд байр: 2010/11

 **Уиган Атлетик**
* Английн цомын эзэн: 2012/13

### Хувийн 
* Шотландын шилдэг хөлбөмбөгчин: 2006
* Шотландын шилдэг залуу хөлбөмбөгчин: 2006
* «Селтикийн» дэмжигчид дундаас шалгаруулсан шилдэг тоглогч: 2006
* Шотландын Премьер лигийн сарын шилдэг залуу тоглогч: 2003 оны 2 сар

## Лавлах холбоос 
## Цахим хуудас 
* 
* Профайл - «Уиган Атлетик» 
* 
* Шон Малони - Шотландын хөлбөмбөгийн холбоо
* 

Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Селтик багийн тоглогч
Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч
Ангилал:Уиган Атлетик багийн тоглогч
Ангилал:Чикаго Файр багийн тоглогч
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Кайл Лафферти

**Кайл Лафферти** (; 1987 оны есдүгээр сарын 6, Эннискиллен) — Умард Ирландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Норвич Сити» болон Умард Ирландын шигшээд тоглодог.

## Замнал 
2008 оны зургаадугаар сарын 16-нд «Рейнжерст» элссэн тэрээр 2010/2011 онд лигийн 31 тоглолтонд 11 гоол, 5 оновчтой дамжуулалт хийж багаа түрүүлэхэд үнэмэлэхүй тусалсан юм.

2014 оны зургадугаар сарын 27-нд «Норвич Сититэй» дөрвөн жилээр гэрээлэв. 2015 оны хоёрдугаар сарын 2-нд Туркийн «Ризеспор» багт зээлэгдсэн.

Улсынхаа шигшээд 2006 онд дуудагдаж, Финландын эсрэг анхны бөмбөгөө оруулсан байдаг.

## Амжилт
;Рейнжерс
*Шотландын аварга (3): 2008–09, 2009–10, 2010–11
*Шотландын цомын эзэн (1): 2009
*Шотландын лигийн цомын эзэн 2): 2010, 2011

;Палермо
*Италийн II лигийн аварга (1): 2013–14

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - Ирландын хөлбөмбөгийн холбоо 
* 
* 

Ангилал:Умард Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Бернли багийн тоглогч
Ангилал:Дарлингтон багийн тоглогч
Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч
Ангилал:Сьон багийн тоглогч
Ангилал:Палермо багийн тоглогч
Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч
Ангилал:Ризеспор багийн тоглогч
Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Умард Ирландчууд
Ангилал:1987 онд төрсөн
Юнус Малли

**Юнус Маллы** (; 1992 оны хоёрдугаар сарын 24, Герман, Кассель) — Турк гаралтай Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Майнц 05» багт довтолгооны хагас хамгаалагчаар тоглодог.

## Замнал
Юнус Малли 2007 онд «Боруссиа Мёнхенгладбахын» сургуульд танигдан 2010 онд нөөц бүрэлдэхүүнд багтан Регионаллигт өрсөлдөж үзжээ. Дараа жилдээ «Майнц 05» багт нүдлэгдэн 2013 он хүртэл гэрээлсэнээр 2011 оны аравдугаар сарын 22-нд «Хертагийн» эсрэг Иваншицийг 73-р минутанд сэлгэн дебютэлсэн байдаг. 2015 оны нэгдүгээр сарын 31-нд «Падерборныг» ялахад (5:0) дубльдэв.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - UEFA 
* Профайл - FIFA 
* Профайл - fussballdaten.de 

Ангилал:Туркийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Боруссиа Мёнхенгладбах багийн тоглогч
Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Туркууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Андреас Иваншиц

**Андреас Иваншиц** (; 1983 оны аравдугаар сарын 15, Айзенштадт) — Австрийн хөлбөмбөгчин, Испанийн «Леванте» багийн хагас хамгаалагч. Шигшээдээ анх 2003 онд дуудагдсан тэрбээр 2008 оны ЕАШТ-д оролцсон.

«Рапид Венад» 177 тоглолтонд 27 гоолдон 2004/2005 онд УАШТ-д түрүүлж, «шилдэг тоглогчоор» алдаршсан Иваншиц Грекийн «Панатинаикост» 2006 онд элсээд Германы «Майнцад» зээлэгдэж байгаад 2011 онд жинхэлсэн байдаг. Улмаар 2013 оны зургадугаар сарын 10-нд «Левантед» элссэн.

## Амжилт 
;Багийн
* Австрийн аварга (1): 2004/05 
* Австрийн цомын эзэн (1): 2004/05
* Грекийн цомын эзэн (1): 2006/07
;Хувийн
* Австрийн шилдэг хөлбөмбөгчин: 2003

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас
* Үзүүлэлт - rapidarchiv.at

Ангилал:Австрийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Рапид Вена багийн тоглогч
Ангилал:Ред Булл Зальцбург багийн тоглогч
Ангилал:Панатинаикос багийн тоглогч
Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч
Ангилал:Леванте багийн тоглогч
Ангилал:Австричууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Эль-Хажи Диуф

**Эль-Хажи Уссену Диуф** (, ; род. 1981 оны нэгдүгээр сарын 15, Дакар) — Сенегалийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Малайзийн «Сабах» багт тоглодог.

Шигшээдээ 2000 оны дөрөвдүгээр сард Бениний эсрэг анх гараалсан ба 69 гараалахдаа 21 гоолдоод 2009 онд зодог тайлсан Диуф 2002 оны ДАШТ-ий хэсгийн шатанд өмнөх аварга Франц (1–0), бага шөвөгт Шведийг ялан (2–1) дунд шөвөгт Туркт ялагдахад онцгой танигдаж байв. Тэмцээний дараа Францын «Лансаас» Английн «Ливерпүүлд» 10 сая фунтээр худалдагдсан түүхтэй. Цаашлаад «Болтон Уондерерст» гялалзсан түүнийг ФИФА 100 жагсаалтанд домогт Пелегийн саналаар 2004 онд багтсан. 

Африкийн шилдэг хөлбөмбөгчин шагналыг 2002 онд хоёр дахиа бөгөөд дараалан хүртэв.

## Амжилт 
* Африкийн шилдэг хөлбөмбөгчин (2001, 2002)
* Английн лигийн цомын эзэн (2003)
* Африк үндэстний цомын эзэн (2002)
* ДАШТ-ий бэлгэдлийн шигшээ (2002)
* Францын дэд аварга (2002)
* Шотландын лигийн цомын эзэн: 2010/11
* Шотландын аварга: 2010/11

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - LFCHistory.net 
* 
* Профайл - «Ланс» 

Ангилал:Сенегалын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Сенегалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Сошо багийн тоглогч
Ангилал:Ренн багийн тоглогч
Ангилал:Ланс багийн тоглогч
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч
Ангилал:Блэкберн Роверс багийн тоглогч
Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч
Ангилал:Лидс Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:ФИФА 100
Ангилал:Сенегалчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Папа Малик Диоп

**Папа Малик Диоп** (; 1974 оны арванхоёрдугаар сарын 29, Шериф-Ло) — Сенегалийн хөлбөмбөгчин. Францын «Страсбур», «Лорьян», «Генгам», «Мец», Сенегалийн «Жанна д'Арк» болон Швейцарийн «Ксамакс» багуудад тоглож байв.

Папа Малик Диоп Сенегалийн шигшээд 2002 оны ДАШТ-ий хэсэгт Франц, Дани, Уругвай, бага шөвөгт Швед, дунд шөвөгт Туркийн эсрэг нийт 5 тоглолтонд амжилттай тоглосон.

## Амжилт 
### Багийн 
;Страсбур
* Францын цомын эзэн (1): 2000/01

;Лорьян
* Францын цомын эзэн (1): 2001/02

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* Профайл - national-football-teams.com

Ангилал:Сенегалын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Сенегалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Генгам багийн тоглогч
Ангилал:Жанна д'Арк багийн тоглогч
Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч
Ангилал:Страсбур багийн тоглогч
Ангилал:Ксамакс багийн тоглогч
Ангилал:Лорьян багийн тоглогч
Ангилал:Мец багийн тоглогч
Ангилал:Сенегалчууд
Ангилал:1974 онд төрсөн
Папа Буба Диоп

**Папа Буба Диоп Бей** (; 1978 оны нэгдүгээр сарын 28, Дакар-2020 оны 11 сарын 29) — Сенегалийн хөлбөмбөгчин.

2002 оны ДАШТ-ий хэсэгт Сенегал хүчирхэг Францыг ялахад (1:0), Уругвайтай тэнцэхэд (3:3) Буба Диоп дубльдэн «үндэсний баатраар» шагшигдсан билээ.

## Амжилт 
* Швейцарийн аварга: 2001
* Английн цомын эзэн: 2008
* Грекийн цомын эзэн: 2011
* Сенегалийн шигшээгээс ДАШТ-д хамгийн олон гоолдогч: 3 бөмбөг

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - LFCHistory.net 
* 
* Профайл - «Ланс» 

Ангилал:Сенегалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Ксамакс багийн тоглогч
Ангилал:Грассхоппер багийн тоглогч
Ангилал:Ланс багийн тоглогч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:АЕК Афин багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч
Ангилал:Сенегалчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Фредерик Кануте

**Фредерик Кануте** (; 1977 оны есдүгээр сарын 2, Сент-Фуа-ле-Лион) — Франц эхтэй Мали эцэгтэй Малийн шигшээн алдарт хөлбөмбөгчин. Испанийн «Севильягийн» 285 тоглолтонд 138 гоолдсон чадварлаг довтлогч.

## Замнал
Францын «Лион» багаас мэргэжлийн гараагаа эхэлсэн Фредерик 2000 онд Английн Премьер лигийн «Вест Хэм Юнайтедад» элсэж, улмаар 2003 оны наймдугаар сарын 5-нд «Тоттенхэм Хотспур» 3.5 сая фунтээр гэрээлж байлаа. 2005 оны наймдугаар сарын 17-нд «Севилья» 6.5 сая еврогоор элссэн ба Малийн шигшээд ч дуудагдаж байв. Шигшээн 39 тоглолтонд 23 гоолдон түүхэнд эхэнд бичигдсэн.

## Амжилт 
* УЕФА-гийн цомын эзэн: 2006, 2007
* УЕФА-гийн супер цомын эзэн: 2006
* Испанийн супер цомын эзэн: 2007
* Испанийн цомын эзэн: 2007, 2010
* Интертото цомын эзэн: 1997, 1999
* Африкийн шилдэг тоглогч: 2007
* Францын лигийн хүрэл медальт: 1998/99
* Испанийн лигийн хүрэл медальт: 2006/07, 2008/09

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - FootballDatabase
* 
* 
* Профайл - FC Sevilla

Ангилал:Малийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Малийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Олимпик Лион багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Севилья багийн тоглогч
Ангилал:Бэйзин Гоань багийн тоглогч
Ангилал:Маличууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Жорж Веа

**Жорж Веа** (; жинх.нэр — Жорж Манне Оппонг Аусман Веа, ) (1966 оны аравдугаар сарын 1, Монрови) — Либерийн 25 дахь ерөнхийлөгч, Африк тивийн домогт хөлбөмбөгчин. 

2005 онд улс даяар 28%-ийн саналаар Ерөнхийлөгчийн сунгаанд тухайн үеийн 67 настай эмэгтэй Элен Жонсон-Серлифт ялагдсан бол 2014 онд конгресийн сенатаар сонгогдсон.

## Хөлбөмбөг 
1991/1992 онд Францын аварга, 1994/1995 онд УЕФА Аваргуудын лигт мэргэн бууч, 1995/1996, 1998/1999 онд Италийн аварга, 1989, 1994, 1995 онд «Тивийн», 1995 онд «дэлхийн шилдэг хөлбөмбөгчин» шагналтай. 2003 онд АНЭУ-ын «Аль-Жазира» багаас зодог тайлаад улс төрч болохоор шийдсэн байдаг. Шигшээдээ 20 гаруй жилийн турш 60 тоглолтонд 22 гоолдсон түүнийг 2004 онд  ФИФА 100 жагсаалтад «Зууны африк тоглогч» хэмээгдэн Пелегээр үнэлүүлсэн билээ.
### Багийн амжилт 
 «**Майти Баролл**»
* Либерийн аварга (**1**): 1985/86
* Либерийн цомын эзэн (**1**): 1986
* **Нийт: 2 цом**

 «**Инвинсибл Элевен**»
* Либерийн аварга (**1**): 1986/87
* **Нийт: 1 цом**

 «**Монако**»
* Францын цомын эзэн (**1**): 1991
* **Нийт: 1 цом**

 «**Пари Сен-Жермен**»
* Францын аварга (**1**): 1993/94
* Францын цомын эзэн (**2**): 1993, 1995
* Францын лигийн цомын эзэн (**1**): 1995
* **Нийт: 4 цом**

 «**Милан**»
* Италийн аварга (**2**): 1995/96, 1998/99
* **Нийт: 2 цом**

 «**Челси**»
* Английн цомын эзэн: 2000
* **Нийт: 1 цом**

### Хувийн амжилт 
* «Алтан бөмбөг (France Football)» шагналтан (**1**): 1995
* Европын шилдэг хөлбөмбөгчин (Onze d'Or) (**1**): 1995
* ФИФА-гийн шилдэг тоглогч (**1**): 1995
* Африкийн шилдэг хөлбөмбөгчин (**3**): 1989, 1994, 1995
* Аваргуудын лигийн мэргэн бууч (**1**): 1994/95 (7 бөмбөг)
* ФИФА 100 жагсаалтад багтсан
* **Нийт: 8 цом**

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Үзүүлэлт - www.soccerbase.com 
* Профайл - www.liberiansoccer.com 
* Намтар - UNICEF 

Ангилал:Либерийн ерөнхийлөгч
Ангилал:Либерийн улс төрч
Ангилал:Либерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Тоннер багийн тоглогч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Милан багийн тоглогч
Ангилал:Челси багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч
Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч
Ангилал:Аль-Жазира багийн тоглогч
Ангилал:ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин
Ангилал:ФИФА 100
Ангилал:Либеричүүд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Boljoo

***Boljoo*** (Болзоо) гэж монгол бичигтэй монгол хүмүүс хоорондоо харилцдаг зурвас, хөөрөлдөөний программ байна.

## Boljoo IME 
*Boljoo IME* хэмээх энэ хөөрөлдөөний арга нь *Menksoft*, *Saiyin* кодыг таньдаг бөгөөд зөвхөн монгол бичгээр оруулах аргачлал бүхий мэдээлэл шуурхай дамжуулах буюу мессенжерийн хэрэглээний программ хангамж юм. Boljooгийн үндсэн хэрэглэгчид Хятадын монголчууд бөгөөд монгол бичгээр бичсэн бичиглэлийг өөрөө зөв болгон засах чадвартай байна.  

## Мөн үзэх
* Монгол бичиг

## Эх сурвалж 
* Батцэнгэл Нацагдорж. «Чат» ба «форум» монгол хэлний утга нь — Болзоо.

## Цахим холбоос 
* Boljoo 
* Boljoo IME, монгол бичгээр бичигч
* https://web.archive.org/web/20150428213009/http://www.boljoo.com/index.php?m=content&c=index&a=show&catid=2&id=10
* Boljoo Wordpad Notepad

Ангилал:Шуурхай зурвас илгээлт
Ангилал:Чатны үйлчилгээ
Ангилал:Монгол бичиг үсэг
Ангилал:Өвөр Монгол
Солонгос үсэг

**Солонгос үсэг** эсвэл **Хангыл үсэг** (Солонгос хэл:  한글、Hangul) нь солонгос хэлийг тэмдэглэх авианы бичиг үсэг юм. 1443 онд Солонгос цагаан толгой болох Хангылыг анх зохиогдож дэлгэрүүлсэн бөгөөд 1446 онд  Чусоны вант улсын И овогт Сэжун ван "Хүн мин жонгым" буюу "Иргэнийг сургах зөв дуудлага" хэмээх утга бүхий үсэг зохиосон нь өдгөө хэрэглэж буй эл үсэг болой. Хойд Солонгос улсад Чосон гульча (Солонгос хэл: 조선글자、Chosŏn'gŭlcha) хэмээн нэрлэж байна.
Солонгосын хойгт албан ёсоор хэрэглэхээс гадна хуучны ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн улс явсан Казахстан, Узбекистан болон Сахалинд амьдарч байгаа солонгос угсаат хүмүүс хэрэглэсээр байна.

## Түүх 
Солонгос хэл нь 15-р зууны хагас хүртэл өөрсийн гэсэн нэгдмэл бичиг үсэггүй байсан бөгөөд хятад үсгийг өөрийн хэлний дуудлагатай ижилсүүлж хэрэглэх, хятад үсгийг шууд авч дуудлага өөрчлөн хэрэглэх зэргээр бичгийн хэлээ тэмдэглэж байв. Өөр хэлний бичиг үсгээр солонгос хэлний үгийг тэмдэглэх, ард олноо бичиг үсэгт тайлуулах, цаашлаад бичгийн хэлээ сайжруулна гэдэг төвөгтэй болсоныг Жусоны вант улсын дөтгөөр ван И овогт Сэжун ухварлаад солонгос хэлийг тэмдэглэхэд тохиромжтой, сурахад хялбар үсэг зохиосон нь Солонгос буюу Ханьгыл үсэг байжээ. 

## Бүтэц 
Солонгос үсэг нь монгол бичгийн адил авианы бичиг бөгөөд эгшиг ба гийгүүлэгч үсгүүдтэй. Анх 17 гийгүүлэгч, 11 эгшиг, нийт 28 үсэгтэйгээр зохиогдсон авч орчин цагийн солонгос хэлэнд 4 авиа гээгдэж хэрэглэгдэхээ больжээ. 

Өдгөө солонгос үсэг нь 19 гийгүүлэгч 21 эгшиг, нийт 40 үсгээс бүтэж байна. 

**Эгшиг авиа** 
 

**Гийгүүлэгч үсэг** 
 

## Мөн үзэх 
* Цагаан толгой
* Солонгос хэл
* Монгол бичиг
* Хятад үсэг
* Дөрвөлжин үсэг

## Цахим холбоос 

Ангилал:Цагаан толгой
Зүү ороох оёдол

**Зүү ороох оёдол** нь манай үндэсний уламжлалт уран хатгамалын дундаас хамгийн нарийн, төвөгтэй оёгддог оёдлын нэг юм.  Эрчтэй утсаар 3-5 өнгөөр дагнаас гарган оёдог. 1 зүү 2 утсаар оёх бөгөөд ороох утас нь бүдүүвтэр, даруулах утас нь ороох утастайгаа ижил өнгөтэй, нарийн байдаг. 

## Зүү ороох оёдлоор оёх дараалал 
Ороох утсаа зүүнд сүвлэж, өнгөн дээр гаргаад, зүүнээсээ сугалан сул орхино. 
Даруулах утастай зүүний үзүүрийг дээш хагас цухуйлгаж ороох утсаар зүүгээ нар зөв тойруулан хээний дагуу ороож оёно. Зүү ороосон гогцоог эрхий хурууны хумсаар дарж зүүгээ гүйцэд татаж гогцооны нэг талыг дарж оёно. 

## Зүү ороох оёдлын материал 
Харандаа, хээний зураг, оёх эдлэлийн хэмжээгээр эсгэсэн материал, наалтын материал, зүү, өнгийн дагнаасны утаснууд 

## Зүү ороох оёдлын зааварчилгаа 
Оёх материалын ар тал дээр наалт наана. 
Түүн дээр оёх хээгээ зурж буулгана. 
Оёх утсаа өнгийн дагнаас гарган сонгож бэлтгэнэ. 
Эхлээд шулуунаар оёх дадлага хийгээд дараа нь хээгээ оёно. 

## Уран хатгамал 
Хатгамалын төрлүүд-Зүү ороох -Хонин холбоо -Цоолбор хатгамал -Шивүүр хатгамал -Шигүү задгай хатгамал-Зээг даруулан оёх -Захлах оёдол -Нохойн шүд хатгах -Загасан нуруу оёх 

Хатгамал бол хүн хувцас урлах болсон цагаас эх үүсвэр нь тавигдсан. Хатгамал, наамал болон бусад чимэглэх урлал манай оронд тасралтгүй хөгжиж байгаа нь ардын гар урлалын санг тасралтгүй баяжуулж ирсэн явдал юм. 

Уран хатгамал дэвсгэр, өнгө зохицол, хээ зэргээс бүрддэг бөгөөд эд бүгд үндэсний зан заншилтай холбоотой гүн гүнзгий утга агуулгатай байдаг. Хатгамал нь олон төрөл бөгөөд тус бүр өвөрмөц онцлогтой байдаг.Хатгамалын сэдэв хүнтөрөлхтний түүхэн хөгжилтэй холбоотой тэрдагуу өөрчлөгдөн хувирч ирсэн. Хатгамалыг хээ угалзаар чимэглэхээс гадна амьтан, ургамал, ус газарзүй, хүний хөрөг болон бодит амьдрал байдлаас эх авч, нийгмийн амьдралыг уран сайхнаар дүрслэн үзүүлдэг гэж хэлж болно.

Ангилал:Монголын соёл
Хирагана

**Хирагана** (Япон хэл: 平仮名, ひらがな | Латин галиг: Hiragana) нь япон хэлийг тэмдэглэх авианы үет бичиг юм. Кана үсгийн нэг төрөл (нөгөөх нь Катакана) бөгөөд хятад үсэгт дулдуйдан зохиосон үсэг юм. Өөрөөр хэлбэл хятад үсгийн өвсөн тигээс гаралтай болно. Хирагана үсгээр япон хэлний уугуул үгийг тэмдэглэнэ.

## Мөн үзэх 
* Япон хэл
* Кана үсэг
* Катакана үсэг
* Хятад үсэг
* Цагаан толгой

## Цахим холбоос 
Ангилал:Кана
Виктор Икпеба

**Виктор Носа Икпеба** () — Нигерийн хөлбөмбөгчин. ДАШТ-д хоёронтоо оролцсон 1996 оны Олимпын аварга, 1997 оны Африкийн шилдэг тоглогч.

«Боруссиа Дортмундад» түүнийг 4.8 сая фунтээр 1999 онд элсүүлж байв.

## Амжилт 
### Багийн 
* **Францын аварга** (1): 1997
* **Францын супер цомын эзэн** (1): 1997
* **Бельгийн цомын эзэн** (1): 1990
* **Ливийн аварга** (1): 2003

### Шигшээ 
* **Олимпын аварга** (1): 1996
* **Африк үндэстний цомын эзэн** (1): 1994

### Хувийн 
* **Африкийн шилдэг хөлбөмбөгчин** (1): 1997

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* Профиль на footballplayers.ru
* Статистика на fifa.com

Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Нигерийн олимпын аварга
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Льеж багийн тоглогч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч
Ангилал:Реал Бетис багийн тоглогч
Ангилал:Аль-Иттихад Триполи багийн тоглогч
Ангилал:Шарлеруа багийн тоглогч
Ангилал:Аль-Садд багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн олимпын аварга
Ангилал:Африкийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин
Ангилал:Нигеричүүд
Ангилал:1973 онд төрсөн
Монгол шилтгээн

thumb|Монгол шилтгээн
thumb|Шилтгээний хэрэм

**Монгол шилтгээн** — Монгол Улсын Улаанбаатар нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн Гачуурт тосгоны нутаг дэвсгэрт байдаг зочид буудал бөгөөд амралтын газар. Монгол шилтгээн ХХК (анх Гачуурт тур ХХК) эрхлэн ажиллуулдаг.

Монгол шилтгээн 2003 онд хаалгаа нээсэн. Дорнын хийцээр баригдсан, дөрвөн талаасаа хэрмээрээ хүрээлэгдсэн, дотроо гэр, ордонтой. 100 ортой зочид буудал, 300 хүний зоогийн газар, баар, бэлэг дурсгалын дэлгүүртэй. Туул голын эрэгт байрладаг. Хэрмийн өмнөд хаалгаас голын эрэг хүртэлх талбайд хөгжмийн тайз байрлуулдаг.

Монгол шилтгээн 13–р зууны Их Монгол Улсын нийслэл Хархорумыг санагдуулам хийцтэй. Шилтгээнийг сийлбэр ихтэй, голдоо Хархорумын Мөнгөн модыг дуурайлган хийсэн. Хэрмийн өмнөд хаалганаа Монголын эзэнт гүрний үеийн зоосны үзэсгэлэн бий.

Монгол шилтгээн цогцолборт амьд хөгжмийн тоглолт, хурим, олон улсын хурал болдог.

## Гадаад холбоос 
* hotel-mongolia.com — цахим талба

Ангилал:2003 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улаанбаатарын барилга байгууламж
Ангилал:Монголын зочид буудал
Ангилал:Баянзүрх дүүрэг
Улаанбаатар зочид буудал

thumb|Улаанбаатар зочид буудал

**Улаанбаатар зочид буудал** — Монгол улсын Улаанбаатар хотын төвд байгаа зочид буудал. 

1958 онд барилгын зураг төслийг боловсруулж 1961 онд ашиглалтад орсон, Монголын хамгийн анхны зочид буудлын барилга юм. 2018 оныг хүртэл 3 удаа их засварт орсон бөгөөд барилгын зураг нь төв архивт хадгалагдаж байгаа. 1991 оноос хувьцаат компанийн хэлбэрт орсон. Таван одтой. Барилгын зургийг зохиохдоо Монголын уран барилгын хэв шинжийг агуулан хавтгай дээвэртэй (сүм хийдийн барилгад Төвөд загвар гэдэг) сүм хийдийн цогчин дугануудын ерөнхий зохиомж шийдлийг орчин үеийн олон давхар барилгын ерөнхий төрх байдалд хэр тусгах талаар ихээхэн эрэл хайгуул хийсэн байдаг.

Монголын анхны 5 одны зэрэглэлтэй тус буудал нь фитнесс төв, хими цэвэрлэгээ, усан сан болон машины зогсоолтойгоос гадна буудлын аль ч хэсэгт үнэгүй Wi-Fi ашиглах боломжтой. Буудлын өрөө тус бүрийн агааржуулалтын системийг шийдэж, орчин үеийн интерьертэй, ажлын ширээ, олон сувгийн зурагт, индүү, ус буцалгагч зэрэг ая тухтай амарч, ажиллах боломжийг бүрдүүлсэн. Өрөөний сонголтын хувьд 1 хүний өрөө 16м2, 2 хүний өрөө 24м2, 35м2, делакс өрөө 1 хүний 45м2, Сьют өрөө 1 хүний 60м2, ерөнхийлөгчийн өрөө 1 ортой 91м2 гэсэн 6 өрөөний сонголттой нийт 110 өрөөтэй. Нэг ээлжиндээ 160 хүн хүлээн авах чадалтай. 

## Гадаад холбоос 
* Цахим талбар

Ангилал:1961 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улаанбаатарын барилга байгууламж
Ангилал:Монголын зочид буудал
Ангилал:Сүхбаатар дүүрэг
Чингис хаан зочид буудал

thumb|Чингис хаан зочид буудал

**Чингис хаан зочид буудал** — Монгол улсын Улаанбаатар хотын төвд байгаа зочид буудал. 

Баригдаж байсан Сэлэнгэ зочид буудал 1991 онд нэрээ сольсон. 1997 онд хувьчлахад Алтай трейдинг ХХК хувьд авчээ. 

Ангилал:1995 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улаанбаатарын барилга байгууламж
Ангилал:Монголын зочид буудал
Ангилал:Баянзүрх дүүрэг
Патрик Мбома

**Анри Патрик Мбома Дем** (; 1970 оны арваннэгдүгээр сарын 15, Дуала) — Камеруны алдартай хөлбөмбөгчин. 

Олимп, Африк үндэстний цомд шигшээгээ түрүүлгэхэд онцгой байсан тул «Африк тивийн шилдэгээр» шалгарч, улмаар түүхэнд 33 гоолдсоноороо бичигджээ. 1990—1996 онд Францын «Пари Сен-Жермен», «Шатору», «Мец», 1997—2005 онд Японы «Гамба Осака», «Токио Верди», «Виссел Кобе» багуудад тоглож байв. 

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* Профиль на сайте cup2002 

Ангилал:Камеруны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Камеруны олимпын аварга
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Камеруны олимпын оролцогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Шатору багийн тоглогч
Ангилал:Мец багийн тоглогч
Ангилал:Гамба Осака багийн тоглогч
Ангилал:Кальяри багийн тоглогч
Ангилал:Парма багийн тоглогч
Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч
Ангилал:Аль-Иттихад Триполи багийн тоглогч
Ангилал:Токио Верди багийн тоглогч
Ангилал:Виссел Кобе багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн олимпын аварга
Ангилал:Африкийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин
Ангилал:Камерунчууд
Эммануэль Амунеке

**Эммануэль Амунеке** (; 1970 оны арванхоёрдугаар сарын 25, Эзе-Ободо) — Олимпын аварга Нигериийн хөлбөмбөгчин. 1994 оны Африк үндэстний цомд түрүүлж, ДАШТ-д амжилттай оролцсон түүнийг Египетийн «Замалек» багаас Португалййн «Спортинг» элсүүлсэн байдаг ба Африк тивийн шилдэгээр алдаршуулсан түүхтэй.

Испанийн «Барселона» 3.6 сая доллараар Амунекег 1996 онд элсүүлсжээ. Удалгүй бэртсэнээр спортын замнал нь буурах болсон байдаг.
## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
*Үзүүлэлт — *Zerozero*
*
*Профайл — *BDFutbol*
*

Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Нигерийн олимпын аварга
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Юлиус Бергер багийн тоглогч
Ангилал:Замалек багийн тоглогч
Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч
Ангилал:Барселона багийн тоглогч
Ангилал:Альбасете багийн тоглогч
Ангилал:Аль-Вахдат багийн тоглогч
Ангилал:Нигеричүүд
Ангилал:1970 онд төрсөн
Марвин Хитц

**Марвин Хитц** (, 1987 оны есдүгээр сарын 18) — Швейцарын хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хаалгач. 2015 оны хоёрдугаар сарын 21-нд «Байер Леверкузений» эсрэг (2:2) лигийн тоглолтонд гоолсон.
## Амжилт 
* 2009 — «Вольфсбургт» байхдаа Германы аварга болсон.

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* 
* 

Ангилал:Швейцарын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Ивердон-Спорт багийн тоглогч
Ангилал:Винтертур багийн тоглогч
Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Нванкво Кану

**Нванкво Кристиан Кану** (; 1976 оны наймдугаар сарын 1, Оверри) — Нигерийн хөлбөмбөгчин. Тэр Олимпын наадам, УЕФА Аваргуудын лиг, УЕФА-гийн цом, Премьер лигт нэг, Английн цомд гурав түрүүлсэн «Африкийн хошой шилдэг хөлбөмбөгчин» шагналтай НҮБ-ийн элч.

## Амжилт 
### Багийн 
;  «Ивуаньянву Нэйшнл»
* Нигерийн варга: 1993

;  «Аякс»
* Нидерландын аварга **(3)**: 1993/94, 1994/95, 1995/96
* Нидерландын цомын эзэн: 1995, 1996
* Нидерландын супер цомын эзэн: 1995
* Аваргуудын лигийн түрүү: 1994/95
* Аваргуудын лигийн дэд байр: 1995/96
* Европын супер цомын эзэн: 1995
* Тив хоорондын цомын эзэн: 1995
;  «Интернационале»
* УЕФА-гийн цомын эзэн: 1997/98
;  «Арсенал»
* Английн аварга **(2)**: 2001/02, 2003/04
* Английн цомын эзэн **(2)**: 2002, 2003
* Английн супер цомын эзэн: 1999
* УЕФА-гийн супер цомын дэд байр: 2000
;  «Портсмут»
* Английн цомын эзэн: 2008
;  Нигерийн шигшээ
* Дэлхийн аварга (U-17): 1993
* Олимпын аварга: 1996

### Хувийн 
* Африкийн шилдэг хөлбөмбөгчин: 1996, 1999

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 

Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Нигерийн олимпын аварга
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Хартленд багийн тоглогч
Ангилал:Аякс багийн тоглогч
Ангилал:Интернационале багийн тоглогч
Ангилал:Арсенал багийн тоглогч
Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:Нигеричүүд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Абдул Рахман Баба

**Абдул Рахман Баба** (, 1994 оны долдугаар сарын 2, Тамале) — Ганын хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хамгаалагч. 2014 оноос шигшээд дуудагдсан Баба Африк үндэстний 2015 оны цомд дэд байрт шалгарсан. 

2015 онд Бундеслигийн хамгаалагчид дундаас Баба 7-рт эрэмбэлэгдэж яваа юм.

## Амжилт 
* 2009 — «Вольфсбургт» байхдаа Германы аварга болсон.

## Лавлах холбоос 
## Гаднын холбоос 
* 

Ангилал:Ганын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Асанте Котоко багийн тоглогч
Ангилал:Гройтер багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Хон Жон Хо

**Хон Жон Хо** (; 1989 оны наймдугаар сарын 12, Чэжү) — Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгчин, Германы «Аугсбург» болон Өмнөд Солонгосын шигшээн хамгаалагч. 

## Замнал
«Аугсбург» «Чэжү Юнайтедын» төвийн хамгаалагчийг 2 сая еврогоор 2013 оны есдүгээр сарын 1-нд эслүүлж, 2017 он хүртэл гэрээлсэн ажээ.

2013 оны арваннэгдүгээр сарын 15-нд Швейцарийн эсрэг шигшээдээ анх гараалсан 2011 оны Азийн цомын хүрэл медальт тэрбээр 2014 оны ДАШТ-ий хэсэгт Орос, Алжир, Бельгийн эсрэг гараалсан.

Ах — Хон Жон-нам хөлбөмбөгчин.
## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Үзүүлэлт - National Football Teams 
* 

Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Асанте Котоко багийн тоглогч
Ангилал:Чэжү Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Ян-Ингвер Калльсен-Бракер

**Ян-Ингвер Калльсен-Бракер** (; 1984 оны есдүгээр сарын 23, Шлесвиг) — Германы хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хамгаалагч.

«Аугсбург» «Байер 04», «Боруссиа Мёнхенгладбах» багуудад тоглож байсан хамгаалагч Калльсен-Бракерийг 2010 оны арванхоёрдугаар сарын 31-нд элсүүлэв. 2011 оны хоёрдугаар сарын 18-нд «Мюнхен 1860-ийн» эсрэг II лигийн тоглолтонд анхны бөмбөгөө шигтгэжээ.
## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч
Ангилал:Боруссиа Мёнхенгладбах багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Жордан Кларксон

**Жордан Кларксон** (; 1992 оны зургаадугаар сарын 7, Техас, Сан-Антонио) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Лос-Анжелес Лейкерс» багт тоглодог. Филиппин гаралтай.

## Замнал 
Тулса болон Миссуригийн коллежид гурван жил тоглохдоо 15.4 оноо, 2.7 дамжуулалт, 3.3 самбар дунджилсан түүнийг 2014 оны драфтаар «Лос-Анжелес Лейкерс» сонгож, зуны лигт тодорсон тул эргэн дуудсан байдаг. 2015 оны гуравдугаар сарын 24-нд «Оклахома-Сити Тандерийн» эсрэг (**102**:117) 7 дамжуулалтын хамт хувийн дээд 30 оноогоо бүртгүүлэв. Жереми Линтэй хоёул Ази-Америк гаралтай байсан тул НБА-гийн түүхэнд  бичигдсэн. 15.8 оноо, 5.2 дамжуулалт, 4.8 самбар 45.2%-тай довтолж, 84.6%-тай чөлөөт шидэлт гүйцэтгэсэн Кларксоныг 2014-2015 оны «III сарын шилдэг залуу тоглогчоор» алдаршуулав. 
## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* Жордан Кларксон - mutigers.com

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Лос-Анжелес Лейкерс багийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын хүн
Ангилал:Филиппинчүүд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Дижитал урлаг

, *Програмчилсан машинууд* (Франц Улс, Нийс, 1992-97). **Цахим урлаг** болон концепшуал урлаг хоёрын холимог инсталиац (хэд хэдэн компьютерыг ашиглан хэний ч үл харах зургуудыг бүтээх).]]
 educational net art project]]

**Дижитал урлаг** буюу **Цахим урлаг** гэж цахим технологи ашиглан бүтээсэн урлагийн төрөл юм уу бүтээлийг хэлнэ. 1970-аад оноос эхлэн урлагийн энэ төрлийг компьютер урлаг, мултимедиа урлаг зэрэг олон нэршилээр нэрлэж ирсэн ба цахим урлаг нь урлагийн шинэ төрөл-д тооцогддог.

## Цахим холбоос 
* Digital Art Museum
* Database Digital Art

## Эшлэл 

Ангилал:Уран сайхны арга техник
Хугаралтын бат бөх

**Хугаралтын бат бөх**, мөн статикийн бат бөх, гэдэг нь эд ангийг ачаалалд оруулан, тухайн ачаалалыг жигд өсгөж механикийн хүчдэлээр  хугаралтанд оруулахыг хэлэх бөгөөд үүнийг  бат бөхийн онолоор судална.  Ямар ачаалалд орсоноос шалтгаалан сунгалтын ачаалал, шахалтын ачаалал, нугалалтын ачаалал, зүсэлтийн ачаалал эсвэл мушгилтын бат бөх  гэж хооронд нь ялгах бөгөөд эдгээр нь хоорондоо ялгаатай. Тодорхой  стандартчилагдсан туршилтын биетийг туршилтаар  (жишээ нь сунгалтын ачааллын туршилт) түүний бат бөхийг шалган тогтоож материалын чанарын үзүүлэлтийг тогтоодог. Хугаралтын бат бөх нь туршилтын биетийн хөндлөн огтлолын талбай болон хугалах ачааллын харьцаагаар тодорхойлон үүнийгээ Паскалаар (ихэнхдээ мегапаскал буюу МПа) хэмжих ба нэг мегапаскал нь нэг ньютоныг харьцуулах нь миллиметрийн квадраттай тэнцүү.

## Эх сурвалж
* Ролофф/Матек *Машины элемент* Vieweg, 1987

Хугаралтын бат бөх
Хугаралтын бат бөх
Уян налархай

thumb|300px|1. Уян харимхай 2. Уян налархай /Пластик хэв гажилт/ 3. Уян харимхай болон уян налархай /пластик хэв гажилт/
**Уян харимхай** (анг. *Elasticity*) нь биет эсвэл материалын шинж чанар бөгөөд хүчний нөлөөнд автахаараа хэлбэрээ өөрчлөх ба хүчний нөлөө байхгүй болонгуут буцаж анхны байдалдаа орохыг (жишээлбэл: Харимхай пүрш) харин уян налархай (анг. *Plasticity*) нь бас хүчний нөлөөнд автахаараа хэлбэрээ өөрчлөх ба хүчний нөлөө байхгүй болсон ч буцаж анхны байдалдаа ордоггүй биетийн шинж чанар  (жишээлбэл: гэссэн цөцгийн тос) хэлнэ. Уян харимхайг дараах байдлаар ялгана. 
* шугаман уян харимхай байдал, энэ нь Гукийн хуулиар тодорхойлогдох ба бага зэргийн хэв гажилтаас (анг. *Deformation*) шалтгаалан бий болдог. 
* шугаман-бус-уян харимхай байдалтай үед хүчдэл нь хэв гажилтаас шугаман бус хамааралтай байна. Үүний жишээнд их хэмжээгээр хэв гажилтанд орсон уян резинийг нэрлэж болно.

Хүчний үйлчлэлийг зогсоосны дараа уян харимхай биет анхны хэлбэртээ оролгүй гажилттай хэвээр үлдвэл түүнийг уян налархайн *хистересес* гэдэг /хэт ачаалал болон удаан хугацааны үйлчлэлд болдог үзэгдэл Жишээлбэл: гурилан зуурмаг дөнгөж дараад авахад сэргэх боловч удаан эсвэл хүчтэй дарахад хэлбэр өөрчлөгддөг/.  

Бүх материалд уян харимхайн хязгаар байдаг бөгөөд энэ хязгаараас хэтэрвэл уян налархай шинжийг үзүүлдэг.

## Ерөнхий ойлголт 
Биетэд ямар нэг хүч үйлчлэхэд түүний энгийн жижиг хэсгүүдийн (атом эсвэл молекул) тэнцвэртэй байдал алдагддаг. Энэ жижиг хэсгүүдийн хоорондын зай нь бага зэргээр томрох буюу жижигрэх ба үүнд хэрэглэгдсэн механик энерги нь хадгалагдах бөгөөд мөн биет гаднах хэлбэрээ өөрчилдөг. Хүчний нөлөө алга болсоны дараа атом буюу молекулууд нь буцан анхны байрлалдаа шилжин биетийн гадна хэлбэр ч мөн анхны хэлбэртээ орно. Хэлбэржүүлэх энерги нь зөвхөн хадгалагдаж үлдэх ба харин хүчний үйлчлэлгүй болоход хадгалсан энергиэ буцаан алддаг.

Хүчний нөлөө нь биетийн тэсвэрлэх тодорхой  утгыг давсан тохиолдолд уян налархайгаас гадна нэмэлт хэв гажилтанд орно. Энэ утга нь материал бүрт өөр өөр байх бөгөөд үүнийг уян харимхай хязгаар гэж нэрлэнэ. Энэ цэг нь Хүчдэл-Суналтын-Диаграмд хүчний нөлөөг авсаны дараа хистересес бий болох цэг юм. Ихэнхдээ энэ цэг дээр хүчдэлийн муруй ч шугаман хамаарлаа алдаж эхэлдэг. Энэ цэгийг яг стандартчилан тогтоогоогүй бөгөөд түүнийг хэмжих хэмжилтийн аргаас шалтгаалан өөр өөр байна. Тиймээс биет болон материалын уян харимхай болон уян налархай /пластик хэв гажилтын/ шинж чанарыг нарийн тогтоох боломжгүй учир үйлчлэх хүчний хэмжээ болон төрөл мөн үргэлжлэх хугацаатай хамааруулан тогтоодог.

Уян харимхайн бас нэг онцгой тохиолдол нь вискоз уян харимхай байдал юм. Энэ нь полимер бодист бий болох ба уян харимхай болон вискоз байдлыг аль алиныг нь үзүүлдэг.

## Хэрэглээ 
Бага зэргийн хэлбэржилттэй нэлээд олон материалд шугаман уян харимхай байдлыг ашиглан зохион бүтээх болон хэрэглээнд хэрэглэдэг. Үүний жишээнд пүрш орно, мөн үзэх пүршний тогтмол.

## Мөн үзэх 
* Агшилт
* Хатуу биетийн механик, сурах бичиг (англи хэлээр) 
* Цохилт

Ангилал:Континуум механик
Ангилал:Бат бөхийн онол
Ангилал:Реологи
Ангилал:Материалын шинж чанар
Ангилал:Барилгын хийц
Ангилал:Зохион бүтээх онол
Даниэль Байер

**Даниэль Байер** (; 1984 оны тавдугаар сарын 18, Daniel Baier) — Германы хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хагас хамгаалагч. Эцэг — Юрген хөлбөмбөгчин.

2008 оны наймдугаар сарын 1-нд «Аугсбургтай» зээлийн гэрээ байгуулсан байдаг. «Аугсбургийн» өмнөөс 2012 оны аравдугаар сарын 5-нд «Вердер Бремений» эсрэг анхлан гоолдсон.
## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
*  
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч
Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Сонгино хайрхан уул

Монгол улсын Завхан аймаг  Сонгино сум  Увс аймгийн Зүүнхангай сумдын заагт орших  дтд 2396 м өндөр уул юм. Сонгино сумын төвөөс баруун урагш 35 километр.  Баруунаас зүүн тийш 18 км өргөөшөө 12 км сунан тогтсон уул бөгөөд Сартуул түмний эрт үеэс тахин шүтэж ирсэн их овоо энэ уулын өвөрт байдаг. Хад асга ихтэй энэ ууланд Янгир , Аргаль, Шилүүс ,Буга ,Чоно ,Үнэг, Өмхий хүрэн , зэрэг олон зүйл амьтан олон зүйл ургамал байдаг.  Уулын ар хэсгийн амуудад ихэвчлэн Бургас  Яргай  зэрэг мод ургадаг. Хад асга ихтэй нь зэрлэг амьтад амьдрах нөхцөл болдог.

Ангилал:Завхан аймгийн газар зүй
Ангилал:Монголын уул
Ангилал:Увс аймгийн газар зүй
Тобиас Вернер

**Тобиас Вернер** (; 1985 оны долдугаар сарын 19, Гера) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Аугсбургт» хагас хамгаалагчаар тоглодог.

«Аугсбург» 2013/2014 онд лигийн хүснэгтэнд итгэл төгс VIII байрт жагсахад Тобиас 25 гараалахдаа 9 гоолоор тусалсанаас онцлох тоглолт «Фрайбургийн» эсрэг 2013 оны есдүгээр сарын 14-нд өрнөж Ян Моравекийн дамжуулалтаар Тобиасийн 89-р минутанд хожлын гоолыг шигтгэсэн (2:1) байдаг.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* 

Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Карл Цейсс багийн тоглогч
Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч