Стэллэрийн нөмрөг бүргэд

**Стэллэрийн нөмрөг бүргэд**, *Haliaeetus pelagicus* нь Харцагынхан овгийн томхон махчин шувуу юм. Тэд зүүн хойд Азийн эрэг очмоор амьдрах ба голдуу загасаар хооллоно. Дундаж хэмжээ нь 4.9-9 кг ба дэлхийн хамгийн хүнд бүргэд болно. Энэхүү бүргэд нь Германы байгаль шинжээч эрдэмтэн Георг Вилхэлм Стэллэрийн нэрээр нэрлэгджээ. 

## Гадаад төрх
Стэллэрийн нөмрөг бүргэд *Haliaeetus* төрлийн хамгийн том биетэй зүйл юм. Биеийн урт 86.5-105 см, далавчаа дэлгэхэд 203-241 см байна. Эмэгчин нь биеэр илүү том бөгөөд 6.8-9 кг, эрэгчин 4.9-6 кг жинтэй. 
2 дэд зүйл байх ба нэг нь уг нөмрөгбүргэд, нөгөө нь Солонгосын  *Haliaeetus pelagicus niger* юм.

Солонгосын дэд зүйл нь амьдрах орчны өөрчлөлт болон агнуураас болж 1950 оны үед устсан байна.

Нас гүйцсэн нь  далавч, сүлний цагаан хэсгээс бусад бие нь харавтар өнгөтэй, хөл, бахим хошуу нь тод шар өнгөтэй. Залуу бүргэд нь бор зүстэй байдаг.

## Тархалт
Тэд  Камчаткын хойг,  Агнуурын тэнгисийн эрэг орчим,  Амар мөрний доод бэлчир, хойд Сахалин муж зэргээр нутаглана. Ихэнх шувууд өвлийн улирлыг өмнөд Курилийн арлууд, Японы Хоккайдод өнгөрөөдөг аж. }

## Идэш тэжээл
Энэхүү нөмрөг бүргэд нь голчлон загасаар хооллодог. Хамгийн дуртай нь яргай (*Onchorhynchus spp.*), хулд, сагамхай зэрэг загас ажээ.

Мөн заримдаа нугас, галуу, хун, цахлай зэрэг усны шувуу, хөхтөн амьтад, хавч, арваалж болон улай сэг иддэг.
 

## Үржил
Тэд хад, эсвэл модонд зассан хэд хэдэн үүртэй байна. Үүрний хэмжээ 150 см өндөр, 250 см голчтой. 2-3 сард үржилд орох ба 4-5 сард цайвар ногоон 1-3 өндөг гаргадаг. 39-45 хоног дарж саарал, цагаан өд сөдөөр бүрхэгдсэн ангаахай гарж, нэг нь л амьд үлдэн нас гүйцдэг ажээ. 2 сарын дараа бор өнгийн өд сөд ургасан байх ба нисэж сурна. Залуу бүргэд 4-5 нас хүрээд үржилд орох нас гүйцэх ба 8-10 нас хүрж байж харавтар зүсмийн өд сөд ургаж дуусдаг байна.

## Галлерей

Image:Stellers_sea_eagle.JPG|Амьтны хүрээлэнд.
Image:Riesenseeadler.jpg|Нас гүйцсэн.
Image:Steller's Sea Eagle Haliaeetus pelagicus Back 1700px.jpg|Нас гүйцсэн.
Image:Steller's Sea Eagle Haliaeetus pelagicus Right 1800px.jpg|Залуу бүргэд.
Image:Steller's Sea Eagle Haliaeetus pelagicus Left 1700px.jpg|Залуу бүргэд.
Image:Steller's Sea Eagle Haliaeetus pelagicus Head Closeup 2600px.jpg|Залуу бүргэдийн толгой.
Image:Steller's Sea Eagle Haliaeetus pelagicus Head Feathers 3008px.jpg|Толгойн өд.

## Номзүй
*  Database entry includes a range map, a brief justification of why this species is vulnerable, and the criteria used
* **Brown**, Leslie Hilton (1976): *Eagles of the world*. David & Charles, Newton Abbot. ISBN 0-7153-7269-6
* **Ferguson-Lees**, James; Christie, David A. & Franklin, Kim (2005): *Raptors of the world: a field guide.* Christopher Helm, London & Princeton. ISBN 0-7136-6957-8
* **True**, Dan (1980): *A family of eagles.* Everest, New York. ISBN 0-89696-078-1
* **Wink**, M.; Heidrich, P. & Fentzloff, C. (1996): A mtDNA phylogeny of sea eagles (genus *Haliaeetus*) based on nucleotide sequences of the cytochrome *b* gene. *Biochemical Systematics and Ecology* **24**: 783-791.  PDF fulltext

## Цахим холбоос 
*BirdLife Species Factsheet. 
*Biocrawler.com: [Windows Media(https://mn.wikipedia.org/wiki/Windows_Media) streaming video showing *Haliaeetus pelagicus*]. 
*Arkive.org: [Real Media(https://mn.wikipedia.org/wiki/Real_Media) streaming video showing *Haliaeetus pelagicus*].
*Natural Research Ltd.: Steller's Sea Eagle Studies.

Ангилал:Бүргэдүүд
Ангилал:Харцгайнхан