Жорж Стефенсон

**Жорж Стефенсон** (англи. *George Stephenson*; 1781 оны 6-р сарын 9-нд Английн Нортамберленд мужийн Уилам (англи. *Wylam*) хотод төрсөн — 1848 оны 8-р сарын 12-нд Дербишир мужийн Честерфилд хотод нас барсан) — английн алдартай зохион бүтээгч, инженер-механик. Тэрээр төмөр замын инженер Роберт Стефенсоны эцэг.

Тэрээр өөрийн зохион бүтээсэн уурын зүтгүүрийнхээ ачаар дэлхий даяар алдар нэрийг олж авсан. Төмөр замын "эцэг"-ийн нэг гэж тооцогддог. Стефенсон төмөр замыг цутгамал төмрийн оронд төмөрөөр хийхийг санал болгож, дараа нь төмөр зам доор эвдэг дэрийг модоор хийх санал болгож төмөр замын дэр мод бий болжээ.

Жорж Стефенсоны сонгосон авсан 4 фут 8½ дюйм буюу 1435 мм өргөн төмөр замын цариг («Стефенсононы» гэж мөн ярьдаг) Баруун Европод болон дараа нь бусад оронд хамгийн ихээр дэлгэрсэн юм.

## Намтар 
Стивенсон бага насаа Уиламаас Тайн гол хүртэл 1748 онд барьсан хэдэн миль урт модон зам дээр өнгөрүүлсэн бөгөөд энэ зам нь уурхайгаас нүүрсийг морин тэргээр тээвэрлэхэд ашиглагдаж байсан бөгөөд үнэндээ орчин үеийн төмөр замын өвөг эцэг байсан гэж үзэж болно.

Стефенсон 8-10 настайдаа хөрш зэргэлдээх эдлэнд малчин байгаад дараа нь ахыгаа дагаж нүүрс ялгагчаар ажиллаж байжээ. 

Тэрээр 14 настайдаа галч эцгийнхээ дэргэд туслах болсон байна. Уурхайгаас ус шахдаг татуургууд (насос) түүний анхаарлыг хамгийн их эзэмдэж байсан учраас чөлөөт цагаараа машины бүтцийг судалдаг байсан гэдэг. 17 настайдаа Стефенсон галч эцгийнхээ дарга буюу Ньюбернийн уурхайн машинист болжээ. Энэ үеэс л тэрээр бичиг үсэг, тоо сурч зэмших боломжтой болсон байна.

Стефенсон үргэлжлүүлэн суралцаж, ирээдүйд инженер болох 14 настай Уильям Фэйрбэрнтэй танилцсан байна. 

Стефенсон, Фэйрбэрн нар мөнхийн хөдөлгүүрийн загвар зохион бүтээсэн боловч ажиллахгүй байв. Гэртээ гал алдасны дараа Стефенсон усанд унаж эвдэрсэн цагаа өөрөө засахаас өөр аргагүйд хүрсэн бөгөөд үүнээс хойш тэрээр мөн цаг засч мөнгө олох боломжтой болсон юм. 

1812 онд Жорж Стефенсон бие дааж зохион бүтээж эхэлсэн бөгөөд нүүрсний уурхайн ерөнхий механикчаар томилогдсон юм. 1814 онд тэрээр нүүрсний вагон татах анхны зүтгүүрээ зохион бүтээжээ. Дараагийн таван жилийн хугацаанд дахин 16-г нэмж барьсан ажээ.

1815 онд инженер уурхайд зориулсан анхны загвар болох "Жоржийн ламп" чийдэнг бүтээжээ. 1820 оноос 13 км төмөр замын зураг төсөл, барилгын ажилд оролцож, 1823 онд дэлхийн анхны зүтгүүрийн үйлдвэрийг байгуулсан түүхтэй.

1825 оны 9-р сард Стоктон Дарлингтон төмөр замаар хүн тээврийн нээлтийн үеэр Стефенсон өөрөө галт тэргийг жолоодож, 15 км замыг хоёр цагийн дотор туулсан байна. Галт тэрэг 8 км/ц хурдтай явсан бөгөөд нийт 33 вагоноос бүрдэж байсаны 12 вагонд гурил, нүүрс  ачсан байсан бөгөөд бусад вагонд 600 орчим зорчигч суусан байжээ.

Мөн 1830 онд Ливерпүүл-Манчестер хот хоорондын уурын зүтгүүрийн анхны төмөр замын шугам нээгдсэн бөгөөд үүнийг Стефенсон мөн энэхүү шинэ шугамд үйлчлэх машинуудыг зохион бүтээсэн байна.

1836 онд тэрээр Лондонд зохион бүтээх товчоо байгуулж, 1847 онд Механик инженерүүдийн хүрээлэнгийн анхны ерөнхийлөгч болсон юм.

Жорж Стефенсон 1848 оны 8-р сарын 12-нд Таптон Хаус (Дербишир муж) -д нас баржээ.

Ангилал:1781 онд төрсөн
Ангилал:1848 онд өнгөрсөн
Ангилал:Англичууд
Ангилал:Инженер, шинийг нээгч, зохион бүтээгч
Ангилал:Их Британийн зохион бүтээгч
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:Механик инженер (мэргэжилтэн)
Ангилал:Төмөр замын инженер
Ангилал:Аж үйлдвэрийн хувьсгалын хүн