open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сүхбаатар (кино)

«**Сүхбаатар**» — 1942 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино. ЗХУ-ын Ташкент хотын “Цокс” болон Ленинградын “Ленфильм” студид хийсэн 12 бүлэг хар цагаан кино. 

Энэ кино нь анх удаа Ардын Хувьсгалын удирдагч жанжин Сүхбаатарын дүрийг уран сайхны кинонд тодруулан гаргаснаараа манай үзэгчдийн сэтгэлд мөнхрөн үлдсэн бөгөөд Монгол кино урлагт түүх хувьсгалын сэдэвтэй том бүтээл гарахад түлхэц өгч манай киноны залуу уран бүтээлчдийн ур чадвар сэтгэхүйд мэдрэгдэхүйц нөлөө үзүүлсэн бүтээл юм.

## Уран бүтээлчид 
* Зохиогч: Б.Лапин, А.Г. Зархи, И.Е. Хейфиц, З.Л. Хацревин
* Найруулагч: А.Г. Зархи, И.Е. Хейфиц
* Зураач: А.Босулаев , Лувсангын Гаваа
* Зураглаач: А.И. Гинцбург, Балдангын Дэмбэрэл
* Хөгжмийн зохиолч: В.В. Пушков, Б.А.Арапов
* Дууны оператор: А.Шаргородский, С.Дэмбэрэл (оператор, 1968 онд БНМАУ-ын урлагийн гавъяат зүтгэлтэн). 

* Эвлүүлэгч: В.В.Горюнов

### Дүрүүд 
* Сүхбаатарын дүрд- Лев Свердлин (Сталины  (төрийн) 3 удаагийн (1947, 1949, 1951) шагналт, 1954 онд ЗХУ-ын ардын жүжигчин),  
* Гомбо- В.В.Грибков,
* Барон Унгерн- Н.К.Черкасов (Сталины (төрийн) 5 удаагийн (1941, 1946, 1950, 1951-хошой) шагналт, 1964 онд Ленины шагналт, 1947 онд ЗХУ-ын ардын жүжигчин), 
* Янжмаа- Ө.Эрэнцэнноров, 
* Чойбалсан – Гэлэгдорж
* Богд – Н.Цэгмэд
* Бадам эмч, галзуу өвгөн- Б.Равдан 

Ангилал:1942 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Манай аялгуу

«**Манай аялгуу**» — 1956 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.

## Эх сурвалж 
Ангилал:1956 оны кино
Ангилал:Сэмбийн Гончигсумлаа
Ангилал:Эрдэнэбатын Оюун
Ангилал:Байгалийн кино
Ангилал:Дуулалт кино
Ангилал:Инээдмийн кино
Ангилал:Хайр дурлалын кино
Ангилал:Хар цагаан кино
Ангилал:Хөгжимт кино
Ардын элч

«**Ардын элч**» — 1959 онд бүтээсэн Монголын хар цагаан уран сайхны кино.

## Уран бүтээлчид 
Найруулагч: Дэжидийн Жигжид

Зохиогч: Чойжамцын Ойдов

3ураглаач:  Ойдовын Уртнасан

3ураач : Лувсанцэрэнгийн Махвал

Хөгжмийн зохиолч : Лувсанжамбын Мөрдорж

Дууны оператор – Л.Найдан, З.Гаваа

Нүүр будаг – Б.Баяржаргал , Ц.Дашдондог

Эвлүүлэгч- М.Болд, Ц.Долгорсүрэн

Гол дүр:

Ариунаа- Пүрэвийн Цэвэлсүрэн

Дарьбазар- Жамбалын Занабазар

Сүхбаатар- 3ундуйн Галсанданзан

Дүлзэн -Бавуугийн  Готов

Тулга – Ц. Доржсүрэн

## Агууллага 
1921 оны Ардын хувьсгалын үйл хэрэгт жирийн малчин ард хэрхэн оролцож байсныг их жанжин Сүхбаатарт хүргэх нууц бичгийг авч явсан Дарьбазар дайсны гарт өртөн, амь үрэгдэхийн өмнө өөрийн зорьсон үйл хэргийг үргэлжлүүлэхийг гэргийдээ даатган дамжуулснаар Ариунаа зориг зүтгэл, авхаалж самбаа гарган, дайсны элдэв мөрдлөгөөс амь гарч, их жанжин Сүхбаатартай нүүр тулан учирч буй тухай өгүүлжээ. Энэ кино нь 1959 оны Москвагийн олон улсын анхдугаар кино наадамд оролцож, Ариунаад тоглосон жүжигчин Пүрэвиин Цэвэлсүрэн нь эмэгтэй хүний шилдэг дүр бүтээсний төлөө мөнгөн медаль хүртжээ. Монголчууд бие даан гүйцэтгэсэн анхны кино гэдгээрээ онцлогтой. Мөн Найруулагч Д.Жигжидийн хамгийн анхны найруулсан кино. Туслах дүрүүдэд мэргэжлийн бус жүжигчид тоглосон боловч маш сайн дүрүүдийр бүтээж чадсан. 

Ангилал:1959 оны кино
Ангилал:Лувсанжамбын Мөрдорж
Ангилал:Дэжидийн Жигжид
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Дайн кинонд
Ангилал:Түүхийн кино
Ангилал:Хар цагаан кино
Морьтой ч болоосой

«**Морьтой ч болоосой**» — 1959 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.

## Агуулга
Нэгдлийн адуучин залуу Дондог саваагүйтэж машинтай уралдсанаар унаж явсан морио үхүүлнэ. Ингэснээр банга хүртэж, үхэр хариулахаар болдог.

## Дүрүүд
*Дондог -  Дашдондогийн Лувсанчимэд
*Янжмаа - Батаагийн Сүхцэрэн
*Гончиг - Гонгорын Батсүх
*Ханд -  Түдэвийн Цэвээнжав

Ангилал:1959 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Хар цагаан кино
Ангилал:Хайр дурлалын кино
Ангилал:Цуврал кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Лувсанжамбын Мөрдорж
Элбэг дээл

«**Элбэг дээл**» — Ш. Гаадамбын ижил нэртэй өгүүллээс сэдэвлэн 1960 онд бүтээгдсэн Монголын уран сайхны кино.

Ангилал:1960 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Жамьянгийн Бунтар
Сэрэлт

«**Сэрэлт**» — 1957 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.

## Агуулга 
1928 оны үед Монголд шинжлэх ухааны эмнэлэг нэвтэрч эхлэх үед хөдөө орон нутагт ирсэн орос эмч эмэгтэй, нутгийн нэр хүндтэй маарамба нарын өрсөлдөөнөөр хуучны дадал заншил, үзэл бодол, шашны нөлөөг даван туулж хүмүүсийн үзэл бодолд эргэлт гарч, сэтгэхүйд шинэ ёс суртахуун хэрхэн төлөвшснийг үзүүлжээ..

## Уран бүтээлч нар
 **Гол дүрийн хэдэн жүжигчин**: 
* Лувсанжамцын Банзрагч —  *Пүрэвжавын бага нас*
* Баяжихын Пүрэвээ — *Пүрэвжав их эмч*
* Г.Доржпалам — *Зөвлөлтийн эмч* 
* Түдэвийн Цэвээнжав — *Бумаа*
* З.Цэндээхүү — *багш лам*
* Цагааны Цэгмид — *Даш*
* Ч.Сосор — *Мядаг*
* Д.Янжинжав — *Сүрэн*
* Ж.Гүр — *Жамц*
 **Арын албаныхан**: 
* Монгол кино үйлдвэр — *бүтээсэн газар*
* Ламжавын Ванган, Чойжилын Чимид — *зохиолч*
* Сангижавын Гэндэн — *найруулагч*  
* Дэжидийн Жигжид — *зураглаач*  
* Ц.Доржпалам — *зурагчин* 
* Сэмбийн Гончигсумлаа — *хөгжмийн зохиолч* 
* УХДТеатрын симфони хөгжим — *хөгжимчин*
* Л.Найдан, З.Гаваа — *дууны оператор*

## Киноны тухай дурсамжууд 
Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн Лувсанжамцын Банзрагч
Түүний дурсамжаас:
 хэмээжээ.

## Лавлах бичиг 
Ангилал:1957 оны кино
Ангилал:Ламжавын Ванган
Ангилал:Сэмбийн Гончигсумлаа
Ангилал:Чойжилын Чимид
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Настан кинонд
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Хар цагаан кино
Ангилал:Шашин кинонд
Ангилал:Эмч кинонд
Ангилал:Эмнэлэг кинонд
Цогт тайж (кино)

«**Цогт тайж**» — 1945 онд бүтсэн, Монголын 2 ангитай уран сайхны кино.

Уг кино дэлгэцэнд гарсан нь Монголын кино урлагт мэргэжлийн уран бүтээлчид төрөн гарч, бие даан бүтээл туурвих өргөн боломж нээгдсэнийг зарлан тунхагласан сайхан зүйл байлаа. Монгол кино үйлдвэрийн бүх салбар, тасгийн ажилчид оролцсон, мөн мэргэжлийн техникчид, хамт олон бүрэлдэн тогтжээ. Энэ киноны нэг онцлог нь эдүгээ "Алтан үеийнхэн" хэмээн нэрлэгдэх болсон Монголын мэргэжлийн уран бүтээлчид өөрсдийнхөө ур чадварыг сорьж, анхны гараагаа амжилттай эхэлсэнд оршино.

Монголын театр, киноны нэрт жүжигчид өөрсдийн залуу насаа мөнхлөн үлдээсэн гайхамшигт бүтээл болсноороо үзэгчид судлаачдын сонирхлыг зүй ёсоор татдаг билээ. 1999 онд "Зууны мэдээ" сонины явуулсан санал асуулгаар ХХ зууны Монголын кино урлагийн манлай бүтээлээр шалгарсан, 2000 онд "Өнөөдөр" сониноос нэрлэсэн ХХ зуунд бүтээгдсэн Монголын 10 шилдэг киноны нэгээр шалгарчээ.

## Агуулга 
17-р зууны үед амьдарч байсан, эх оронч соён гэгээрүүлэгч Цогт хунтайжийн намтарт түшиглэн Манжийн түрэмгий бодлогын эсрэг тэмцэн боссон Монголчуудын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөнийг уран сайхны аргаар чадварлаг боловсруулан тусгасан юм.

## Лавлах бичиг 
## Эх сурвалж 
* Цогт тайж
* Монгол кино үйлдвэр Цогт тайж
* 

Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:XX зууны манлай
Ангилал:Билэгийн Дамдинсүрэн
Ангилал:Лувсанжамбын Мөрдорж
Ангилал:Бямбын Ринчен
Үүрээр

«**Үүрээр**» — 1961 онд Бадрахын Сүмхүү, Долгорын Дожоодорж нарын зохиолоор Баяндэлгэрийн Жамсрангийн найруулсан Монголын уран сайхны кино. 

## Уран бүтээлчид 
Киноны зураглаач: Н.Хуяг-Очир, хөгжмийн зохиолч: Цэгмидийн Намсрайжав, зураач: Пүрэвийн Цогзол нар ажилласан байна.

### Гол дүрүүдэд 
* Намхай- Х.Найдан
* Хайруул- Л.Лувсан
* Сэвжид- Б.Энхтуяа
* Дугар- Б.Пүрэвээ
* Жанчив-Д.Болхүү

## Киноны агууллага 
Энэ кино нь улс нийгмийн хөрөнгийг хулгайлан, хөдөлмөрөөс зайлс хийдэг зальт этгээдүүд сэргийлэгчидийн сонор соргог хараанаас хэзээ ч мултран гарч чадахгүй гэдгийг харуулдаг байна. 
Ангилал:Монгол кинонууд
Хөхөө гэрлэх дөхлөө

«**Хөхөө гэрлэх дөхлөө**» — 1962 оны  Монголын уран сайхны кино. Монгол кино үйлдвэрт бүтээсэн. 

## Үйл явдал 
С.А.А-д тракторчноор ажилласан Хөхөөгийн хөгтэй явдлыг өгүүлдэг.

## Бүтээгч 
* Зохиолч — Доржийн Гармаа
* Найруулагч — Баяндэлгэрийн Жамсран
* Зураглаач — Ойдовын Уртнасан
* Зураач — Лувсанцэрэнгийн Махвал
* Хөгжмийг — Гончигийн Бирваа
* Дууны үгийг — Жамъянгийн Бунтар

### Дүр, жүжигчин 
* Хөхөө — Б. Дашдаваа
* Сувдаа (худалдагч) — А. Бүтэд
* Сувдаа (ногоочин) — М. Цэнджав
* Төмөр — Г. Цэгмид
* Гэндэн — Р. Дамдинбазар
* .............. — Н. Нямдаваа
* шуудан хүргэгч — А. Пагма
* дэлгүүрийн эрхлэгч — Т. Цэвээнжав

Ангилал:1962 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Аман хуур (кино)

«**Аман хуур**» — 1963 онд бүтсэн, Монголын алдарт найруулагч Баяндэлгэрийн Жамсрангийн найруулсан 7 бүлэгт хар цагаан уран сайхны кино. Энэхүү киноны зохиолыг Долгорын Дожоодорж бичиж, Санжаагийн Дашгалсан зураглаачаар ажиллажээ. Энэхүү кинонд өөрийн орон гэр, хашаа байшингаа хот тохижилтын төлөвлөгөөний дагуу нураахын эсрэг тэмцэж буй Дарь авгайн дүрийг ардын жүжигчин Мятавын Бадамгарав гайхалтай бүтээсэн. Хөгжмийг домогт хөгжмийн зохиолч Дагвын Лувсаншарав бичиж, зураачаар Түдэвийн Гоош, Бадрахын Сумхүү нар ажиллажээ. 

## Дүрүүд
*Дарь - Мятавын Бадамгарав
*Соном - Түвдэнгийн Цэрэнлхүндэв
*Төмөр - Дагва-Очирын Элбэгсайхан
*Бадам - Цэвээний Эрдэнэчимэг
*Янжин- Түндэвийн Хандсүрэн
*Норов-  Өлзийбаярын Рэнцэнноров
*Лачин-  Улаанхүүгийн Осор
*Гомбо- Дамбын Дамдинсүрэн

## Агуулга 
Нийслэл Улаанбаатар хотод өдөр ирэх тутам шинэ содон барилга нэмэгдэж орчин үеийн сайхан хот болж байгааг үзүүлэхийн зэрэгцээ хүмүүсийн амьдралд шинэ соёл зан заншил бүрэлдэн тогтох явцад шинэ хуучны зөрчил хүчтэй явагдаж байдгийг энэ кино харуулна. Дарь авгай эцгийнхээ босгож өгсөн голомтоо орхиж нүүхгүй гэж зүтгэн охиныхоо үерхдэг барилгачин залууг ашиглан хуучин хашаагаа хэвээр хадгалахыг эрмэлзэнэ. Гэтэл байдал Дарийн бодсоноор болсонгүй хашааг нь нураана. Үүнээс болж Дарь, Төмөр хоёрын харьцаа муудаж, Сономынх хуучин хашаагаа орхин нүүгээд намар хотод орж ирэнгүүтээ шинэ  байранд орно. Дарь авгай шинэ байранд Төмөрийнхтэй цуг байгаагаа сүүлд мэднэ. Гэхдээ  урьдын адил муухай аашилсангүй, өөрийн хүргэн болох хүн гэж тооцоход хүрч, түгжигдмэл амьдралаасаа салах дургүй байсан Дарь авгайн ухамсар шинэчлэгдэж байгаагаар киноны үйл явдал өрнөнө..

## Эх сурвалж 
Ангилал:1963 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Алтан өргөө

«**Алтан өргөө**»  (Die goldene Jurte) -1961 онд монгол хэл, герман хэлээр бүтээсэн БНМАУ, БНАГАУ-ын хамтарсан уран сайхны кино. БНМАУ-ын Монгол кино үйлдвэр, БНАГАУ-ын DEFA (Deutsche Film-Aktiengesellschaft) үйлдвэрийн хамтарсан бүтээл. Энэ кино нь гадаад улстай хамтран хийсэн анхны өнгөт кино юм. Үлгэрийн кино учир хослол зургийн аргыг маш их ашигласанаараа тухайн үеийн кинонуудаас ялгарч байсан. Энэ кино нь үлгэрийн сэдэвтэй монголын анхны кино болсон төдийгүй 1958 онд хийгдсэн Гурван найз киноны дараах хоёр дахь хүүхдийн сэдэвтэй кино болсон юм. 

* Зураач: Альфред Толле, Л.Гаваа, Вернер Пыске, Регина Кункел
* Зургийн дарга: Эрих Кюне, Н.Гомбосүрэн

Ангилал:1961 оны кино
Ангилал:Зүүн Германы кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Хүүхдийн кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Үлгэрийн кино
Ангилал:Лувсанжамбын Мөрдорж
Баясгалан (кино)

«** Баясгалан **» — 1962 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.

## Агуулга 
Ажлыг хар цагаан гэж ялгаварлан, эзэмшсэн мэргэжил, олсон дадлагыг зөвхөн үнэмлэх бичгээр үнэлэн цэгнэх, нөхөрлөл үерхэлийг хайр дурлалтай холбон хутгадаг явцуу үзэлтэй зарим хүмүүсийн үйл амьдралаас тусган харуулжээ. Баясгалангийн хүүхэд нас хурдан морьны нуруун дээр өнгөрч, багын найз Дарьсүрэн хотод сургуульд суралцан багш болж нутагтаа ирнэ. Дарьсүрэн сурагчидтайгаа хөдөө явж байхад нь хотоос ирсэн зураач дайралдан зургийг нь зурна. Зураач багш хоёрын бие биеэ хүндэтгэсэн байдлыг буруугаар ойлгож адуучин гэдэг чинь мэргэжил биш юм гэдэг санааг өвөрлөн сэтгэл шулуудаж хот явсан Баясгаланд ажил олдохгүй нилээд бэрхшээлтэй тулгарна.  Ийн явж байтал нөгөө Дарьсүрэнтэй харддаг зураач, эхнэр хүүхэдтэйгээ тааралдан Баясгаланг танилцуулахад гэмгүй хүнтэй хий хардаж ажил төрлөө орхин дэмий цаг үрэгдүүлсэнээ ойлгон нутагтаа буцаж байгаа тухай өгүүлнэ..

## Эх сурвалж 
Ангилал:1962 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Ус (кино)

«**Ус**» — 1965 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:1965 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Сэтгэлийн дуудлагаар

«**Сэтгэлийн дуудлагаар**» — 1965 оны монгол кино. Монгол улсын «Монгол кино» үйлдвэрт бүтээсэн. 

## Үйл явдал 
Нам засгийн уриалгаар атар газрын С.А.А-нуудад ажилласан залуусын тухай өгүүлдэг.

## Бүтээгч 
* Зохиолч — Ч. Чимид
* Найруулагч — Р. Доржпалам
* Зураглаач — Ц. Дашдондог

### Жүжигчин 
* Д. Гомбожав
* Н. Мягмар
* Ц. Гантөмөр
* М. Цолмонбаатар
* Х. Уртнасан

Ангилал:1965 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Чойжилын Чимид
Үер (кино)

«**Үер**» — 1966 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:Сономын Удвал
Ангилал:Лувсанжамбын Мөрдорж
Ангилал:Дэжидийн Жигжид
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Дайны кино
Ангилал:Настан кинонд
Ангилал:Түүхийн кино
Ангилал:Усан тээвэр кинонд
Ангилал:Хар цагаан кино
Ангилал:1966 оны кино
Өглөө (кино)

«**Өглөө**» — 1968 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:1968 оны кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Ламжавын Ванган
Ангилал:Чойжилын Чимид
Тунгалаг Тамир (кино)

«**Тунгалаг Тамир**» —Монгол Улсын Төрийн хошой шагналт алдарт зохиолч Чадраабалын Лодойдамбын (1917-1970) ХХ зууны шилдэг "Тунгалаг Тамир" романаар 1970-1973 онд Монгол кино үйлдвэрт монгол хэлээр бүтээсэн гурван бүлэг бүхий хар цагаан өнгөтэй уран сайхны кино.
 

## Уран бүтээлчид
*Найруулагч: Равжаагийн Доржпалам
*Зохиогч: Чимидийн Долгорсүрэн, Равжаагийн Доржпалам
*Зураглаач : Дэлгэрийн Баттулга
*Зураач: Пүрэвийн Цогзол
*Хөгжмийн зохиолч : Цэгмидийн Намсрайжав
*Дууны найруулагч – З.Гаваа
*Нүүр хувиргагч – С.Одсүрэн
*Эвлүүлэгч – Д.Долгорсүрэн, Д.Түмэнбаяр. С.Баасанхүү, Д.Алтмаа.

### Гол дүр
*Эрдэнэ - Норовын Баатар
*Итгэлт –  Аюурзанын Очирбат
*Сүхбаатар - Ц. Дашнамжил
*Хатанбаатар - Жамьянгийн Дамиран
*Долгор - Пүрэвийн Цэвэлсүрэн
*Төмөр - Тогтохын Сандуйжав (Дагийранз дуу оруулсан)
*Дулмаа - Шаравын Дэлгэржаргал
*Даржаа - Улаанхүүгийн Осор
*Петр - А. Попов
*Павлов - С. Воропаев
*Гэрэл - Дашдэлэгийн Нямаа
*Довчин - Билгээгийн Мижиддорж
*Жаргал – Дулмаагийн Ганхуяг
*Бат – Галсанбалдангийн Занданхүү, Нацагхүүгийн Сэсээр
*Хонгор – Лодойдамбын Галбадрах, Найдангийн Нямдаваа
*Жамбал- Сүрэнгийн Сүхбаатар
*Галсан - Буниагийн Санжмятав
*Түгжил - Цэвэлмаагийн Готов
*Бадарч – Чимидгаадангийн Цэрэннадмид
*Хуяг – Дамдинсүрэнгийн Төмөрбаатар
*Нямаа – А. Лувсанбалдан
*Дорж – Д. Баатар

## Агуулга
Энэ киног Монгол Улсын төрийн хошой шагналт, нэрт зохиолч Чадраабалын Лодойдамба агсны түүх хувьсгапын сэдэвт хоймсон романы сэдвээр бүтээсэн бөгөөд ХХ зууны эхэн үеийн Монголын  хөдөө нутгийн дүр төрх, эрх чөлөөний төлөөх тэмцэл, шинэ нийгмийн харилцааны ард олны оюун санаанд гарсан өөрчлөлт зэргийг туульсын хэлбэрээр тусган харуулжээ.

Ядуу ард Эрдэнэ, түүний гэргий Долгор, баян Итгэлт, шилийн сайн эр “цахиур” хэмээх Төмөр зэрэг олны танил болсон дүрүүд, тэдний амьдралын элдэв ээдрээтэй үйл явдлаар киноны үйл явдал өрнөдөг.

Ангилал:1970-аад оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Чадраабалын Лодойдамбын бүтээл
Ичээнд нь

«**Ичээнд нь**» — 1972 онд зохиолч Ш.Нацагдорж, ерөнхий найруулагч Б.Сумхүү, ерөнхий оператор Б.Балжинням нарын хамтран ажиллаж Монгол улсад монгол хэлээр бүтээсэн уран сайхны кино.

Ангилал:1972 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Бадрахын Сумхүү
Өндөг (кино)

«**Өндөг**» — 1975 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:Монгол кинонууд
Томми Ли Жонс

**Томми Ли Жонс** (, *1946 оны есдүгээр сарын 15-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин кино продюсер юм. Тэрээр 1994 онд Оскарын шагналыг Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд *Оргодол* кинонд бүтээсэн дүрээрээ хүртжээ.

Жүжигчин Уилл Смитийн хамт 1997-2012 оны хооронд *Хар хувцастнууд* цувралд тоглосон нь ихээхэн алдар хүндийг авчирсан байдаг билээ.
## Намтар, уран бүтээл
## Шагналууд
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 
* 
* 
* Tommy Lee Jones at Emmys.com

Ангилал:1946 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Хавьер Бардем

**Хавьер Анхель Энсинас Бардем** (, *1969 оны гуравдугаар сарын 1-нд Испанийн Лас-Пальмас-де-Гран-Канариа хотод төрсөн*) нь Испанийн жүжигчин юм. 2007 онд Оскар болон Алтан бөмбөрцөгийг Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд *Хөгшдөд нутаг үгүй* кинонд бүтээсэн сэтгэцийн өвчтэй Антон Чигур нэрт алуурчны дүрээрээ хүртжээ.

## Эшлэл
## Холбоос
* 
* Хавьер Бардем at Suspes Films Database
* 

Ангилал:1969 онд төрсөн
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Европын кино академийн шагналтан
Ангилал:Испанийн кино жүжигчин
Ангилал:Испанийн уран бүтээлч
Ангилал:Жүжигчин хүүхэд
Ангилал:Канарын арлуудын хүн
Ангилал:Испаничууд
Жош Бролин

**Жош Жэймс Бролин** (, *1968 оны хоёрдугаар сарын 12-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин юм.

Түүний тоглосон *Милк* киноны Дэн Уайтын дүр Оскарын шагналын Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд нэр дэвшиж байв.

Түүнчлэн *Буш*, *Хөгшдөд нутаг үгүй*, *Милк*, *Гэмт хэрэгтэн* болон *Хар хувцастнууд 3* кинонуудад тоглож эчнээ танил болсон билээ.
## Намтар
## Бүтээлүүд
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 
* 'The People Speak' Los Angeles Times, December 12, 2009

Ангилал:1968 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Женнифер Энистон

**Женнифер Жоанна Энистон** (англи. *Jennifer Joanna Aniston*, 1969 оны 2 сарын 11-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Лос-Анжелесын Шерман-Окс дүүрэгт төрсөн) нь Америкийн жүжигчин кино продюсер, найруулагч юм. Тэрээр телевизийн *Найзууд* (1994–2004) олон ангит киногоор тайз дэлгэцийн эчнээ танил болсон бөгөөд олон олон уран сайхны кинонд тоглосон тоглолтоороо Эмми, Алтан бөмбөрцөг болон Гилдийн шагналыг хүртэж байсан билээ.

2012 оны Холливудын Холливудын алдрын танхимд өөрийгөө мөнхөлсөн Энистон 2000-2005 оны хооронд жүжигчин Брэд Питтийн эхнэр байв.
## Намтар, уран бүтээл
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Jennifer_Aniston|24x24px Wikiquote (en) — ***Женнифер Энистон***
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Эмми шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Адам Сэндлер

**Адам Ричард Сэндлер** (, *1966 оны есдүгээр сарын 9-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин, элэглэгч кино продюсер юм. Тэрээр *Бямба гаригийн орой* хэмээх Америк тивд алдартай шууд нэвтрүүлгийн гишүүн (1991–1995) байсан бөгөөд Холливудын олон арван кинонд тоглохдоо инээдмийн төрлийг голчлон барьдаг байсан ба тоглосон бүтээлүүд нь бокс оффист 2 тэрбум гаран долларын орлогод хүрч байжээ. 
## Эшлэл
## Холбоос
*Албан ёсны цахим хуудас
*

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Кевин Костнер

**Кевин Майкл Костнер** (, *1955 оны нэгдүгээр сарын 18-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин кино продюсер, найруулагч болон бизнесмен юм. Костнер *Чонотой бүжиглэгч*, *Жон Кеннеди*, *Робин Гүүд* болон *Бие хамгаалагч* кинонд бүтээсэн дүрүүдээрээ Оскарыг хоёр удаа (*Чонотой бүжиглэгч* киногоор Шилдэг найруулагч, Шилдэг кино төрлөөр 1991 онд), Алтан бөмбөрцөгийг гурван удаа, Эммиг нэг удаа тус тус хүртэж байв.

## Эшлэл
## Холбоос
* KevinCostner.com – Албан ёсны цахим хуудас
* 
* JewReview.net Кевин Костнер
* Кевин Костнер

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын дуучин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Жон Гришам

**Бага Жон Рэй Гришам** (, 1955-2-8-нд төрсөн) нь хуульч мэргэжилтэй, шүүх хуулийн сэдвийн романуудаараа алдаршсан, АНУ-ын зохиолч юм.
 
Жон Гришам 1981 онд Миссисипийн Их Сургуулийн хуулийн ангийг төгсөж, 10 орчим жил хуульчаар ажилласан, 1984-1990 онуудад Миссисипи мужийн парламентад сонгогдож ажилласан. Тэрээр анхны роман "Алах Цаг"-аа 1984 онд эхэлж бичээд, 1989 оны 6 сард хэвлүүлжээ. 2008 оны байдлаар түүний 20 гаруй ном дэлхийн олон хэлээр нийт 250 сая хувь хэвлэгджээ. Жоны анхны "бэст сэллэр" буюу амжилттай ном "Фирм" 1991 онд хэвлэгдэж, 7 сая хувиар борлогджээ. Жоны 8 ном нь Холливүүдийн амжилттай кино болж бүтээгджээ: Танхим (The Chamber), Үйлчлүүлэгч (The Client), Будагтай байшин (A Painted House),  (The Pelican Brief), Кристмасыг алгассан нь (Skipping Christmas), Борооны хүн (The Rainmaker), Зугтсан шүүгч (The Runaway Jury), Алах цаг (A Time to Kill). 

Түүний номнууд дэлхийн 29 хэл рүү орчуулагджээ. 

## Номнууд
* Алах цаг *(A Time to Kill)* (1989)
* Фирм *(The Firm)* (1991)
* *(The Pelican Brief)* (1992)
* Үйлчилүүлэгч*(The Client)* (1993)
* Танхим *(The Chamber)* (1994)
* Борооны хүн *(The Rainmaker)* (1995)
* Зугтсан шүүгч *(The Runaway Jury)* (1996)
* Түншлэгч *(The Partner)* (1997)
* Гудамжны хуульч *(The Street Lawyer)* (1998)
* Мэдэгдэл *(The Testament)* (1999)
* Ахан дүүс *(The Brethren)* (2000)
* Будагтай байшин *(A Painted House)* (2001)
* Кристмасыг алгассан нь *(Skipping Christmas)* (2001)
* *(The Summons)* (2002)
* Бялууны хаан *(The King of Torts)* (2003)
* *(Bleachers)* (2003)
* *(The Last Juror)* (2004)
* Брокер *(The Broker)* (2005)
* *(Playing for Pizza)* (2007)
* Давж заалдсан нь *(The Appeal)* (2008)
* *(The Associate)* (2009)
* Буруугаа хүлээсэн нь *(The Confession)* (2010)
* Заргачид *(The Litigators)* (2011)
* *(Calico Joe)* (2012)
* *(The Racketeer)* (2012)
* *(Sycamore Row)* (2013)

Ангилал:АНУ-ын зохиолч
Ангилал:Хуульч яруу найрагч
Ангилал:АНУ-ын Ардчилсан Намын гишүүн
Ангилал:Баптизмын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Куин Латифа

**Дана Элейн Оуэнс** (, *1970 оны гуравдугаар сарын 18-нд төрсөн*) буюу **Куин Латифа** () нь Америкийн дуучин, рэппэр, жүжигчин, загвар өмсөгч, телевиз-бичлэгийн продюсер, хөтлөгч юм.

Тэр хип хоп хөгжимтэй удаан нөхөрлөсөн бөгөөд тайзны *Куин Латифа* нэр нь Араб хэлнээс *тансаг хатан* гэдэг утгыг илэрхийлэх билээ. Грэмми болон Алтан бөмбөрцөг шагналын тэрээр *Чигаго* мюзикл кинонд бүтээсэн дүрээрээ Оскарын Шилдэг эмэгтэй туслах дүрийн төрөлд нэр дэвшиж байв. Түүний тоглосон кино голчлон инээдмийн төрлийнх байдаг.

## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* Куин Латифа TV.com
* Куин Латифа

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Рэп дуучин
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1970 онд төрсөн
Саша Барон Коэн

**Саша Ноэм Барон Коэн** (, *1971 оны аравдугаар сарын 13-нд төрсөн*) нь Английн жүжигчин юм.

Кэмбрижийн их сургуулийг төгссөн Барон Коэн *Борат Сагдиев*, *Бруно* болон Дарангуйлагч зэрэг инээдмийн кинонуудад этгээд марзан занг харуулсан нь үзэгчдэд нилээд танил болсон билээ.
## Намтар, уран бүтээл
## Шагнал
## Эшлэл
## Холбоос
*  in 2007
* 
* 

Ангилал:1971 онд төрсөн
Ангилал:Инээдмийн жүжигчин
Ангилал:Английн кино жүжигчин
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Англичууд
Морган Фримен

**Морган Фримен** (, *1937 оны зургаадугаар сарын 1-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин юм. Тэр 2005 онд Оскарын шагналыг Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд *Сая долларын эмэгтэй* кинонд бүтээсэн дүрээрээ хүртжээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Лондоны хүндэт иргэн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1937 онд төрсөн
Дензел Вашингтон

**Дензел Хэйс Вашингтон, бага** (англи. *Denzel Hayes Washington, Jr*, *1954 оны арванхоёрдугаар сарын 28-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин, кино найруулагч болон продюсер юм.

Вашингтон нь Алтан бөмбөрцөг болон Тониг хоёр удаа, Оскарыг хоёр удаа (Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд *Ялалт* (1989) киногоор, *Бэлтгэлийн өдөр* (2001) киногоор Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн төрөлд) тус тус хүртжээ.

2020 онд "The ​​New York Times" сонин Дензел Вашингтоныг 21-р зууны хамгийн агуу жүжигчин хэмээн зарласан. 2022 онд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байден өөрийн биеэр Д.Вашингтонд "Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний одон" гардуулсан байна.

## Намтар
Бага Дензел Хейс Вашингтон 1954 оны 12-р сарын 28-нд АНУ-ын Нью-Йорк мужийн Маунт Вернон хотод төржээ. Хүүг лам эцгийнх нь нэрээр нэрлэжээ. Дензел нь гэр бүлийн гурван хүүхдийн дундах хүүхэд байсан бөгөөд түүний эх Леннис "Линн" ( Лоу, 1924 онд төрсөн) Жоржиа мужаас гаралтай байжээ.

Сургуулийн дараа тэрээр Нью-Йоркийн Фордхамын их сургуульд орж, анх анагаах ухаан, дараа нь биологийн чиглэлээр суралцаж байгаад сэтгүүл зүйг сонирхож, эцэст нь театрт сонирхолтой болжээ. 1977 онд сэтгүүлч мэргэжлээр бакалаврын зэрэгтэй төгссөн. Дараа нь Д.Вашингтон Сан-Франциско хот дахь Америкийн Консерваторид элсэн орсон. Жилийн дараа тэрээр Нью-Йорк руу нүүж, телевизийн кинонд тоглож, Консерваторийг орхисон байна. 

## Бүтээлүүд
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 
* 
* Дензел Вашингтон Moviefone

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:SАG-Award шагналтан
Ангилал:Тони шагналтан
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Афроамерикийн соёлын хүн
Ангилал:Бронксын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1954 онд төрсөн
Саймон Пегг

**Саймон Жон Бэкингем** (, *1970 оны хоёрдугаар сарын 14-нд төрсөн*) буюу нь **Саймон Пегг** () нь Английн тайз дэлгэцийн хошин шогийн жүжигчин юм.

## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*

Ангилал:1970 онд төрсөн
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин
Ангилал:Кино зохиолч
Ангилал:Их Британичууд
Брэдли Купер

**Брэдли Чарльз Купер** (, *1975 оны нэгдүгээр сарын 5-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин юм. Телевизийн олон ангит *Тагнуулч* болон *Жэк Бобби хоёр* кинонуудаар нэрд гарч байсан Купер *Миний солиотой найз залуу* (2012) уран сайхны кинонд бүтээсэн дүрээрээ Оскар болон Алтан бөмбөрцөг шагналд анх удаагаа нэр дэвшиж байв.

2011 онд *Хүмүүс* сэтгүүлээс "Манай гаригийн хамгийн сайхан эрээр" нэрлэгдсэн Купер гурван ангит *Шарталт* киноны *Фил Венникийн* дүрд тоглосон байдаг билээ.
## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*
*

Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Грэммийн шагналтан
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Хелена Бонэм Картер

**Хелена Бонэм Картер**, CBE (, *1966 оны тавдугаар сарын 26-нд төрсөн*) нь Английн жүжигчин юм. Жүжигчин Жонни Депп (найз), найруулагч Тим Бартон (нөхөр) нартай уран бүтээлээрээ салшгүй холбоотой Бонэм Картер БАФТА-гийн эзэн (2011), Оскарт хоёр удаа (1998, 2011), Алтан бөмбөрцөгт зургаан удаа (1994, 1998, 1999, 2003, 2008, 2011) тус тус нэр дэвшиж байв.

Түүний нөхөр нь найруулагч Тим Бартон юм.
## Намтар
## Бүтээлүүд
## Эшлэл
## Холбоос 
* 
* 
* 
* Хелена Бонэм Картер

Ангилал:1966 онд төрсөн
Ангилал:Их Британийн уран бүтээлч
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Эмми шагналтан
Ангилал:Их Британичууд
Жэк Блэк

**Томас Жэйкоб Блэк, бага** (, *1969 оны наймдугаар сарын 28-нд төрсөн*) нь Америкийн инээдмийн жүжигчин, хөгжимчин юм. *Шударга байдал*, *Рок хөгжмийн сургууль*, *Кинг Конг* (2005), *Гайхамшигт Начо*, *Бүтэлгүй цэргүүд*, *Берни* болон *Кунг-Фу Панда* кинонуудад тоглосоноор нь эчнээ мэдэх билээ.

Тэр Tenacious D гэх рок хамтлагийн гишүүн бөгөөд Алтан бөмбөрцөгт хоёр удаа (2004, 2013) нэр дэвшиж байв.
## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*

Ангилал:1969 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:Рок дуучин
Ангилал:Дуу оруулагч
Ангилал:Тинэйшес Ди
Ангилал:Америкчууд
Лиа Томпсон

**Лиа Кэтрин Томпсон** (, *1961 оны тавдугаар сарын 31-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин кино найруулагч юм. Түүнийг *Ирээдүй рүү буцсан нь* гурамсан киноны Лоррейн Бейнсийн дүрээр эчнээ мэдэх билээ.
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
*
*2009 interview with Bullz-Eye.com

Ангилал:1961 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Жоди Фостер

**Алисиа Кристиан Фостер** (, *1962 оны арваннэгдүгээр сарын 19-нд төрсөн*) буюу **Жоди Фостер** () нь Америкийн жүжигчин кино найруулагч, продюсер юм.

*Гэмт хэрэгтэн* болон *Хурга майлахаа болино* кинонуудад бүтээсэн дүрүүдээр 1989 болон 1992 онд Оскарын шагналыг Шилдэг эмэгтэй туслах дүрийн төрөлд хүртсэн билээ.
## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Jodie_Foster|24x24px Wikiquote (en) — **Жоди Фостер**

*Жоди Фостер AllRovi
* 
* 
* 
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч
Ангилал:Жүжигчин хүүхэд
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Театрын жүжигчин
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:SАG-Award шагналтан
Ангилал:Псевдоним
Ангилал:Уолт Дисней компани
Ангилал:Иелийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Лос-Анжелесын хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Маколей Калкин

**Маколей Карсон Калкин** (, *1980 оны наймдугаар сарын 26-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин юм.

*Гэртээ ганцаараа* цуврал киноны гол дүр Кевин Маккалистерт тоглож Холливудын цахиур хагалсан авъяаслаг нэгэн билээ. Нэрт жүжигчин Ширли Темплээс хойш нэр алдараа балчир насандаа өндөрт өргөсөн *Хамгийн нэр алдартай бяцхан авъяастан* бөгөөд поп бэлгэ тэмдэг Майкл Жексоны дотны найз байсан билээ.  
 онд.]]

2004 оноос хойш удаа дараа хар тамхи татсан хэрэгт орооцолдож байсан Калкин жүжигчин Мила Кунистай (2002–2010) үерхэж байв. 
## Бүтээлүүд
## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:1980 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Баян жанжин

**Баян жанжин** нь (1236-1295) Баарин овогт юм. 1276-1279 оны хооронд Өмнөд Сүн улсыг мөхөөсөн жанжин бөгөөд Юань улсын их жанжин байсан.

Ангилал:Иx Монгол Улсын жанжин
Ангилал:Юань улсын жанжин
Ангилал:Монголын жанжин
Ангилал:1236 онд төрсөн
Ангилал:1295 онд өнгөрсөн
Хүний төлөө

«**Хүний төлөө**» — 1976 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:1976 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Хоньчин Найдан (кино)

«**Хоньчин Найдан**» — 1979 онд БНМАУ -д монгол хэлээр бүтээсэн уран сайхны кино.

## Агуулга 
Зохиолч Дондогийн Цэвэгмидийн “Хоньчин Найдан” туужаас сэдэвлэсэн энэхүү кино нь 1921 оны  ардын хувьсгалын өмнөх Монгол орны хүнд бэрх байдлыг бяцхан хүү Найдангийн амьдралаар дамжуулан ямар их зовлон амсаж, сайн цагийн эхлэлтэй золгож байгааг харуулжээ.

## Эх сурвалж 
Ангилал:1979 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Өнөр бүл

«**Өнөр бүл**» — 1979 онд БНМАУ-д монгол хэлээр бүтээсэн уран сайхны кино.

## Гол дүрүүд 
* Гармаа: Чүлтэмийн  Алтан-Өлзий
* Цэрмаа: Цэрэнгийн Чулуунцэцэг
* Чоймбол: Баяжихийн Пүрэв

## Дүрүүд 
Мятавын Бадамгарав, Чимидийн Долгорсүрэн, Цэндийн Цэнд-Аюуш, Банзрагчийн  Цэцэгбалжид, Ж.Отгонням, 3ундуйн Хишигдалай, Лувсангийн Нямсүрэн, Шагдарсүрэнгийн  Гүрбазар, 3ундуйн Пүрвээ, Гончигийн Жанчив, Батын Болд

### Найруулагч 
Дэжидийн Жигжид

## Гадаад холбоос 
Өнөр бүл. /Монгол кино/

Ангилал:1980 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Гул Аранжин

«**Гул Аранжин**» — 1980 онд БНМАУ-д монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
* Найруулагч – Цэдэндамбын Цэрэндорж
* Зохиогч – Хоролын Зандраабайдий
* Зураглаач – Дэлгэрийн Баттулга
* Зураач – Пүрэвийн Цогзол
* Хөгжмийн зохиолч – Жамъянгийн Чулуун

* Дууны найруулагч – Ө.Чойжилсүрэн
* Нүүр хувиргагч – О.Аюушбазар
* Эвлүүлэгч – С.Төгсжаргал, Д.Цэвэлмаа

* Гол дүрд:
Аранжин – Лхагваагийн Хишигдорж,
Думбаа – Чимидийн Долгорсүрэн,
Сувд – Рагваагийн Гэрэл.

* Дүрүүдэд:

Н.Дугарсанжаа, О.Энхзул, Р.Дамдинбазар, Ж.Гэндэнхүү, Ц.Цэрэндорж, А.Цээлээсүрэн, Ц.Цэнд-Аюуш, Ж.Гомбосүрэн, Б.Сэлэнгэ, Н.Нэргүйбаатар, Ч.Ядамжав, Д.Сэдэд

## Агуулга 
Хөдөө нутагт малчны халаа ховордож байгаа тухай сэдвийг хөндсөн кино. Хотод олон сургууль дамжин амжилт олохгүй будилж яваа оюутан Аранжин бол киноны гол дүр юм. Тэрээр хөдөө нутагаа орхин хотруу эрдэм сурахаар явсан ч газар мэдэхгүй, хүн мэдэхгүй тул ихээхэн хэцүү байсан юм. Аранжингийн дүрээр хүн байр сууриа зөв олох нь чухал гэдэг санааг үзэгчдэд дамжуулан хүргэжээ..

## Эх сурвалж 
Ангилал:1980 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Говь Хянганд тулалдсан нь

«**Говь Хянганд тулалдсан нь**» (орос. *Через Гоби и Хинган*) — 1981 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн 2 ангит Монгол, зөвлөлтийн хамтарсан өнгөт уран сайхны кино.

## Кино бүтээгчид 
* Найруулагч-Василий Ордынский, Бадрахын Сумхүү
* Кино зохиолыг – Вадим Трунин, Василий Ордынский, Лодонгийн Түдэв
* Зүраглаач – Жамбалын Асалбай, В.Васильков
* Зураач – Намхайцэрэнгийн Санчир, Очирын Мягмар , Б.Кладиенко
* Хөгжмийн зохиолч – Билэгийн Дамдинсүрэн
* Дууны найруулагч – Ц.Должинсүрэн, С.Литвинов
* Нүүр хувиргагч – Д.Найданжав , И. Перминова
* Эвлүүлэгч – Д.Алтмаа, Е. Клинменко

**Гол дүр:**

* Сталин- А.Кобаладзе
* Чойбалсан-Чойбалсангийн Нэргүй
* Цэдэнбал–Цэгмэдийн Төмөрбаатар
* Плиев- А.Бекмурзов
* Малиновский- В.Ларионов
* Иванов-Е.Лазарев
* Лхагвасурэн- Ц.Дамдиндорж
* Василевский- Л.Золотухин
* Лувсан – Лайхансүрэнгийн Лхасүрэн
* Матвеев-С.В.Ивашов
* Борхуу-Самбуугийн Сарантуяа
* Равдан генерал-Р.Лутаа
* Даш – Дагвасүрэнгийн Дашзэвэг

## Агуулга 
1945 оны чөлөөлөх  дайнд Монголын ардын арми, 3өвлөлтийн улаан цэргийн хамт ЗХУ-ын баатар, армийн генерал Плиевийн Удирдлагаар Хянганы нуруунд мөр зэрэгцэн тулалдаж, Хятадын зүүн Хойд нутгийг чөлөөлөхөд оролцсон билээ. Зөвлөлтийн нутагт дайны голомт ноцооход түшиц газар болгох зорилгоор Монголыг эзлэн түрэмгийлэх бодлогыг Японы эзэн хааны армийн удирдлага олон жилийн өмнөөс бэлтгэх явцдаа хунийг үй олноор нь устгах бактериологийн хорт зэвсгийг бэлтгэн дайнд олзлогдсон Орос, Монгол цэргүүд дээр туршиж байсан Квантуны армийн 731-р анги буюу нууц лабораторийг илруупэн устгах онцгой үүргийг гардан гүйцэтгэсэн Монгол, Оросын туcгай ангийн үйл ажиллагааг чөлөөлөх дайны явцтай уялдуулан үзүүлжээ.

## Лавлах бичиг 
Ангилал:1981 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайн кинонд
Ангилал:Дайны кино
Ангилал:Зэвсэгт хүчний намтарчилсан кино
Ангилал:Билэгийн Дамдинсүрэн
Ангилал:Бадрахын Сумхүү
Гарын таван хуруу (кино)

thumb|250px|«Гарын таван хуруу» киноны эхлэл
«**Гарын таван хуруу**» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн 10 бүлэг өнгөт уран сайхны кино. 1981 оны сүүлчээр киног Дархан-Уул аймагт хийж, жилийн дөрвөн улирал үргэлжилсэн байна. 

## Агуулга 
Төрийн соёрхолт зохиолч Чадраабалын Лодойдамбын “Гарын таван хуруу” жүжгийн зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн уран сайхны энэ кинод 5 хүүхэдтэй айлын эцэг эх нь салж, эх нь нас барснаар гэр бүлийн тэргүүлэгчээр том охин Сүрэн үлдэж, дөрвөн өнчин дүүгээ хүний зэрэгт хүргэхийн төлөө амьдралын ээдрээт замыг хэрхэн туулж жаргал зовлон амсан түүнийхээ хэрээр ухаажин ихийг бүтээж, сурч хөдөлмөрлөж байгаа болон эцэг Шагдар нь Хорлоотой зугаалж яваа, тэднийг хангалуун амьдарч байгаа зэргийг харьцуулан харуулжээ..

## Уран бүтээлчид 
 **Гол дүрийн жүжигч нар**
* Янживын Оюунцэцэг —  *Сүрэн*
* Нямдаваагийн Бат-Амгалан — *Идэр*
* Н. Батхишиг — *Элбэг* 
* Л.Баярсайхан — *Бат* 
* Д. Ганхуяг — *Баяр* 
* Лайхансүрэнгийн Лхасүрэн — *Шагдар*
* Шатарын Цэцэг — *Должин*
* Л. Цогзолмаа — *Хорлоо*
 **Арын албаныхан**
* Чадраабалын Лодойдамба — *эх зохиол туурвисан*
* Ичинхорлоогийн Нямгаваа — *кино зохиол болгосон*
* Ичинхорлоогийн Нямгаваа, Бэгзийн Балжинням — *найруулагч*  
* Бэгзийн Балжинням — *ерөнхий оператор*  
* Д. Энхболд — *зураач* 
* Чимидийн Долгорсүрэн — *редактор* 
* Нацагийн Жанцанноров — *хөгжмийн зохиолч* 
* Н. Гомбосүрэн — *зургийн дарга*

* Хөгжмийн зохиолч Н.Жанцанноров
* Дууны найруулагч – Д.Варшаабазар
* Нүүр хувиргагч – Ж.Эрдэнэ-уул
* Эвлүүлэгч – П.Нарантуяа, С.Баясгалант

Тулах дүрүүдэд: Б.Гантигмаа, О.Бат-Өлзий, Ч.Батцэнгэл, С.Хандсүрэн, Б.Алимаа, Г.Доржсамбуу, Г.Ихбаяр, Л.Баттуул, Х.Түүвээ, Ж.Гомбожав, С.Соёл-Эрдэнэ,Ж.Нарангэрэл. 

## Эх сурвалж 
Ангилал:1983 оны кино
Ангилал:Бэгзийн Балжинням
Ангилал:Ичинхорлоогийн Нямгаваа
Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
Ангилал:Чадраабалын Лодойдамбын бүтээл
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монголын кино
Үүр цайхын өмнө

«**Үүр цайхын өмнө**» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:Монгол кинонууд
Санаж яваарай

«**Санаж яваарай**» — 1983 онд БНМАУ-д монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Уран бүтээлчид 
* Зохиолч Ч.Энхээ, Я.Энхээ
* Ерөнхий найруулагч Ж.Сэлэнгэсүрэн
* Ерөнхий оператор Л.Шаравдорж
* Ерөнхий зураач Б.Төмөрбат
* Хөгжмийн зохиолч Г.Алтанхуяг
* Зургийн дарга Д.Эльбрус

## Дүрүүдэд 
### Гол дүрд 
*Н.Зориг
*Цэгмид - Б.Пүрвээ
*Оюун - Ш.Буянгэрэл

### Туслах дүрүүдэд 
*Туяа - С.Ундрал
*Хүрлээ - Д.Элбэгсайхан
*Цэрмаа - Б.Цэцэгбалжид
*Засварчин -  Ч.Алтан-Өлзий
*Боловсон хүчин - Н.Сэсээр

## Гадаад холбоос 
Санаж яваарай, МУСК, 1983 он
Ангилал:1983 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Тань руу нүүж явна

**Тань руу нүүж явна** 1984 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Агуулга 
Дулам эмгэн ганц хүүтэй бөгөөд түүнийг Дарьсүрэн гэх. Дарьсүрэн төрөлхийн хүнд тусархаг нэгэн ба ойр саахалтын Цэрэнгийнд ихэд тус хүргэнэ. Цэрэнгийн эхнэр Жаргал хөл хүнд болсон тэр жил Цэрэн байсгээд л сум явж архи уугаад байдаг болохоор Дарьсүрэн тэднийхээр орж гарч эхнэрт нь тус болж явдаг байгаад нэгэн өдөр ахиад иртэл Цэрэн согтуу, эхнэр нь төрөхийн өвдөлт нь эхэлчихсэн байдаг. Ингээд Дарьсүрэн сум руу түргэн дуудахаар мотоцикльтэй давхиж яваад осолдон хорвоог орхино. 

Үүний дараа Жаргал амаржиж, Цэрэнгийнх хүсэн хүлээж байсан хүүтэй болдог бол ганц хүүгээ алдсан Дулам хөгшин гэртээ ганцаардан үргэлж усан нүдэлнэ. Жаргалыг гэртээ ирснээс хойш Дулам хөгшин тэднийхээр байнга орж гаран ганц хүүг нь үргэлж эрхлүүлэн, ганцаардсан сэтгэлээ онгойлгохоос гадна хүний мөрөөс болон явна. 

Дулам эмгэний саахалт айлын бүсгүй Хандмаа Дарьсүрэнд сэтгэлтэй байсан учраас хүүг нь өнгөрснөөс хойш Дулам хөгшнийг байнга л эргэж тойрч явахад нь Дулам Цэрэнгийн ганц хүүг өргөж авах санаагаа түүнд хэлдэг бөгөөд үүний хойно Хандмаа Жаргалд энэ тухай дуулгасан учраас Жаргал олон хоног шаналж явдаг. Эцэст нь нөхөртөө хэлсэнд Цэрэн ихэд уурлан агент орж архи ууж яваад, буцах замдаа ихэд бодсоны эцэст Дулам хөгшинтэй саахалт айл болон буухаар нүүн ирж байгааг харсан Дулам эмгэн цай барин тосон угтаж буйгаар кино төгсөнө.

## Бусад 
Урлаг, спортын цахим хуудас болох арав нэртэй цахим хуудсан дахь 1980 оноос 1989 он хүртэлх «Монголын шилдэг уран сайхны кинонуудын» санал асуулгад энэхүү кино нь одоогийн байдлаар хоёрдугаар байранд жагсаж байна.

## Цахим холбоос 
Монгол кино нэгтгэлийн цахим хуудсан дахь *«Тань руу нүүж явна»* киноны тухай мэдээлэл

## Зүүлт тайлбар 
Ангилал:1984 оны кино
Ангилал:Бэгзийн Балжинням
Ангилал:Зундуйн Хангал
Ангилал:Санжаажавын Оюун
Ангилал:Монголын кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Намрын халуун өдрүүд

«**Намрын халуун өдрүүд**» — 1985 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:1985 оны кино
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
Сүүдэр (кино)

«**Сүүдэр**» — 1986 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:1986 оны кино
Ангилал:Бэгзийн Балжинням
Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
Ангилал:20-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Үлгэр дууссан хойно

«**Үлгэр дууссан хойно**» — 1987 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино. Нансалын Уранчимэгийн кино зохиолоор Ичинхорлоогийн Нямгаваа найруулсан тус киног бүтээхэд зураглаачаар Дашдоржийн Баатар, зураачаар Батдэлгэрийн Төмөрбат,  хөгжмийн зохиолчоор Гаадангийн  Алтанхуяг, дууны найруулагчаар Б. Самбуу, нүүр хувиргагчаар П. Ичинхорлоо, эвлүүлэгчээр С. Энхжаргал, В. Одгэрэл нар ажиллажээ.

## Дүрүүд
### Гол дүр
*Золбоот   –  Төмөрхуягийн  Саран
*Төмөр   –  Ц .Цолмонцацралт
*Бадрах   –  Цэгмидийн Төмөрбаатар
==Туслах дүр===
*З. Жарантав
*Б. Лодой
*А. Амарзаяа
*Ч. Энх-Амгалан
*Б. Туяа
*Г. Туяа
*Ч. Цэцэгмаа
*Х. Цогсүрэн
*А. Очирбат
*Н. Галбадрах

Ангилал:Монгол кинонууд
Микроны босс

«**Микроны босс**» — 2013 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Агуулга 
Хүний микронд нэг нь кондуктор, нэг нь жолооч хийж амь зогоодог хоёр найзад нэгэн ах нь өөрийн хуучин микрогоо урьдчилгаагүй лизингээр өгсөнөөр хоёр найз бөөн баяр болон өөрсдийн машинтайгаа шугаманд явах бөгөөд нэг өдөр баян айлын тансаг зэрэглэлийн машинтай залуутай муудалцан улмаар түүний үнэтэй машинийг нь шүргээд зугтана. Залуу тэр хоёрыг хайн олох бөгөөд тэр 3-ийн хооронд үл ойлголцол улам лавширсаар 2 найз 10 сая төгрөгний өрөнд орох бөгөөд цаашдаа яаж өрөө дарж хэрхэн сайн найзууд болж үйл явдал өрнөнө..

## Эх сурвалж 
Ангилал:2013 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Аравт (кино)

«**Аравт**» (, Aravt) — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Уран бүтээлч нар
 **Гол дүрийн хэдэн жүжигчин**: 
* Батдоржийн Баасанжав —  *Цахир*
* Догмидын Сосорбарам — *Догшин ноён*
* Л.Жамбал — *Ахай*
* Бэх-Очирын Жаргалсайхан — *Есөнтэх*
* Далхсүрэнгийн Гүрсэд — *Начин*
* Нанжидын Онон — *Бөхтэнгэр*
* Буянхишиг — *Хээхэр*
* Балжиннямын Амарсайхан — *Шижирсанаа*
* Т.Алтаншагай — *Уужим*
* Ч.Бодь — *Сүлбэх*
* Аюурдарь — *Хөхтөмөр*
* Ёндонгийн Цог — *өвгөн оточ*
* Пүрэвдоржийн Цэрэндагва — *өгүүлэгч*
 **Арын албаныхан**: 
* "Монголфильм" студи — *бүтээсэн газар*
* Оросоогийн Эрдэнэ — *зохиолч*
* Доржийн Золбаяр,У.Шагдарсүрэн — *ерөнхий найруулагч*  
* Мөрөн, Туяа, У.Шагдарсүрэн, Д.Золбаяр — *продюсер* 
* Г.Баттулга, Хасболд — *ерөнхий зураглаач*  
* Ж.Цог — *ерөнхий зураач* 
* Б.Чинбат — *хөгжмийн зохиолч*
* Д.Шинэцог-Гени — *морин хуурч*
* Б.Мөнхбат, Байгальт — *эвлүүлэгч*
* Ч.Ганзориг, Цэцгээ — *зургийн дарга*

## Зүүлт, тайлбар
Ангилал:2012 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Анда

**Анда** (Латин үсгээр **Anda**, Кирилл Монгол үсгээр **Анд**) нь Өвөр Монголын морин хуурч, товшуурч, бөмбөрч, хөөмийч, лимбэч, уртын дуучдаас бүрдсэн язгуур урлагийн хамтлаг юм. Анда гэдэг нь анд хэмээх үгийн Монгол бичгээр бичих галиг юм.

## Байгуулагдсан түүх
Анда хамтлаг нь 2000 онд Өвөр Монголд өдрөөс өдөрт мартагдаж буй Монгол соёлыг Монгол түмэндээ, ялангуяа Монгол хүүхэд багачууддаа түгээн дэлгэрүүлэхээр байгуулагджээ. Чингэхдээ тус хамтлаг ард олны дунд мартагдаж буй хуучны дуу, аязуудыг Ар, Өвөр Монголоос эрэн хайн сэргээн дуулж, хөгжимдөхийн сацуу өөрсдөөн бас ая дуу бичиж тоглодог байна. Хамтлагийн гишүүдийн ихэнхи нь малчин гэр бүлд төрж өссөн бөгөөд хөгжмийн сургуульд суралцаж байхдаа бие биетэйгээ танилцан нөхөрлөж улмаар хамтлаг байгуулсан байна. 

## Гишүүд
Анх байгуулагдсанаас хойш хамтлагийн бүрэлдэхүүнд бага сага өөрчлөлт гарсан бөгөөд одоогийн байдлаар дараах гишүүдтэй байна.

*Хамтлагт Өргөн хэмээх нэртэй амьдаа нар байдаг.

## Гадаад зах зээл
Анда хамтлаг 2011 оноос хойш жил бүр Их Британи, Америк, Австрали, Шинэ Зеланд улсуудын олон хотуудаар аялан тоглолт хийн Монгол соёлоо сурталчилж байна.

## Холбоос
*Хамтлагийн цахим сүлжээ

Ангилал:Ардын хөгжмийн хамтлаг
Ангилал:Хятадын хамтлаг
Ангилал:Хөгжмийн хамтлаг
Үл таних эмэгтэй

«**Үл таних эмэгтэй**» — 2011 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Кино бүтсэн тухай 
“Драмын дөрөв” гэдэг нэрээрээ олны танил болсон жүжигчин Г.Эрдэнэбилэг, С.Болд-Эрдэнэ, Г.Амгаланбаатар, Н.Наранбаатар нар Австрийн алдарт зохиолч Стефан Цвейгийн 1922 онд хэвлүүлсэн “Letter from an Unknown Woman” буюу "Танихгүй эмэгтэйн захидал" туужаас сэдэвлэсэн “Yл таних эмэгтэй”  уран сайхны кино бүтээжээ.

## Кино нээлт 
2011 оны гэгээн хайрын өдрөөр буюу 2 сарын 14-нд нээлтээ хийх энэхүү киноны найруулагчаар жүжигчин Н.Наранбаатар ажиллаж, гол дүрд нь жүжигчин С.Болд-Эрдэнэ, О.Долгор, Г.Отгонцэцэг нар тоглосон байна. 

## Киноны дуу 
“Yл таних эмэгтэй” нэртэй дууг МУГЖ, дуучин Т.Ариунаа дуулж амилуулж, дүрсжүүлсэн нь хит парадад тэргүүлж байв. Дууны үгийг зохиолч МУСТА Х.Болор-Эрдэнэ, аяыг хөгжмийн зохиолч МУСТА Ц.Байдраг нар бичжээ. 

## Цахим холбоос 
* “Танихгүй эмэгтэйн захидал”-аар хийсэн дөрөв дэх кино Монголынх
* “Үл таних эмэгтэй”
* Эмэгтэй хүний үл таних, дотоод ертөнцөд тавтай морил
* Чулуунбаатар - Үл таних эмэгтэй киноны дуу
* Ариунаа- Үл таних эмэгтэй (Үгтэй)
* МУГЖ Ариунаа - Үл таних эмэгтэй ОСТ
* Үл таних эмэгтэй -Т.Ариунаа МУГЖ

Ангилал:2011 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Азжаргал муу хүү

«**Азжаргал муу хүү**» (Азжаргал The Bad Boy) — 2007 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

Ангилал:2007 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Бурхан өршөөг

«**Бурхан өршөөг**» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн эмгэнэлт инээдмийн уран сайхны кино.

## Гол дүрд
* *Сундуй* — Ц.Төмөрбаатар /Төрийн соёрхолт, МУГЖ/
* *Цэлмэг* — М.Баярмагнай /МУСТА/

## Дүрүүдэд 
* *Цацрал* — Б.Хулан
* *Мөнхсайхан* — Г.Эрдэнэбилэг /МУСТА/
......

Ангилал:2012 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Дэлхийд дурласан сар

thumb|«Дэлхийд дурласан сар» киноны зар
«**Дэлхийд дурласан сар**» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Уран бүтээлч нар 
 **Гол дүрийн жүжигчид**
* Бямбажавын Батзаяа —  *Энхээ*
* Төрбатын Бархүү — *Жавхаа*
* Баатарын Баярмаа — *Цэцгээ* 
* Буянжаргалын Мишээл — *Зулаа*
* Гомбын Мягмарнаран — *Энхээгийн аав*
* Шатарын Цэцэг — *Энхээгийн ээж*
* Ц. Одонтунгалаг — *Номин*
* З. Онон — *Цэрэндулам*
 **Арын албаныхан**
* Цэдэнсодномын Ганбат, Оросоогийн Эрдэнэ,Сувидын Баттулга — *кино зохиолыг бичсэн*
* Сувидын Баттулга — *найруулагч*  
* Гончигсүрэнгийн Баттулга — *ерөнхий зураглаач*  
* Э. Батцэнгэл — *ерөнхий зураач* 
* Л. Мөнхболд — *зургийн дарга* 
* О.Болдсайхан, Ч.Цэлмүүн — *киноны дууг дуулсан*,Go Man — *киноны "Сарны хүн" дууг дуулсан*

## Лавлах бичиг 
Ангилал:2012 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ноён Солиот

Ноён солиот Ноён солиот нь 2002 онд гарсан Монголын адал явдалт уран сайхны кино бөгөөд найруулагчаар Осорын Бат-Өлзий ажиллаж гол дүрд Дашнямын Бямбацогт тогложээ. Zaya-Sh студийн тус бүтээлийн зураг авалт Улаанбаатар хотод авагдсан. Жүжигчин Д.Бямбацогт хөрөнгийн биржийн №1 брокер Цогийн дүрд тоглосон бөгөөд тансаг амьдралтай чинээлэг нэгэн буюу. 5 жил хамт амьдрасан Цогийн эхнэр Наран (Д.Ганцэцэг) түүний эд хөрөнгөнд шунаж жолооч Баярын (С.Болд-Эрдэнэ)хамтаар арга сүв зохионо. Гаражийн манаач (С.Дамдин), цагдаа (Д.Баттөмөр) зэрэг хүмүүсийн амыг мөнгөөр таглан худал мэдүүлэг гарган Цогийг сэтгэл мэдрэлийн өвчтөн болгож гүтгэнэ. Цог сэтгэл мэдрэлийн эмнэлэгээс оргох бөгөөд замдаа үсчин бүсгүй Туяатай танилцаж(Б.Ариунсанаа)элдэв паянтай учирсаар эцэст нь хөрөнгийг нь өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авсан Баяртай тааралдана. Баяр Цогийг алах гэж оролдон өөрөө хадан цохионоос унаж амиа алдсанаар Цог нэр төр, өв хөрөнгөө сэргээлгэн авч кино төгсдөг.

Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Монгол кинонууд
Ангилал:Уран сайхны кино
Гоёлын даашинз

«**Гоёлын даашинз**» — 2009 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Оршил 
Уг кино нь залуусын хайр дурлал, өнөөгийн амьдралын талаар өгүүлж, хүүхэд залууст сургамж өгөх, ухаарал хайрлахад чиглэсэн хөгжимт, инээдмийн кино юм.

## Гол дүр 
* *Батчулуун* — Б.Одбаяр
* *Ариунаа* — Д.Пүрэвсүрэн
### Дүрүүдэд 
* *Золоо* — Н.Оргил
* *Болороо* — Б.Пүрэвсүрэн
* *Улаанаа* — Д.Батбаяр
* *Мойл* — О.Цэнгэл
* *Дорж* — Б.Баатархүү
* *Нандиа* — Д.Эрдэнэтуяа

## Киноны дуу 
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Сайн уу, амьдрал минь

«**Сайн уу, амьдрал минь**» — 2008 онд гарсан монголын уран сайхны кино

Ангилал:2008 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Зөрлөг

thumb|«Зөрлөг» киноны зурагт зар
«**Зөрлөг**» — 2008 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
## Уран бүтээлч нар 
 **Гол дүрийн жүжигчид**
* Бямбажавын Батзаяа —  *Манлай*
* Төмөрийн Хулан — *Гэрэлмаа (Гэрлээ)*
* Сувидын Баттулга — *Тайвнаа* 
* Даваагийн Сүхбаатар — *Гэрэлмаагийн аав*
* Банзрагчийн Тунгалаг — *Гэрэлмаагийн ээж*
* Мөнхтөрийн Нарантуяа — *Гэрэлцэцэг (Гэрлээ)*
* Бат-Эрдэнийн Гэрэлт-Од — *Дамика*
* Базаржавын Навчаа — *Тайвнаагийн эхнэр*
 **Арын албаныхан**
* Чимэдцэрэнгийн Ганзориг, Цэдэнсодномын Ганбат,Сувидын Баттулга, Оросоогийн Эрдэнэ дөрөв — *зохиолыг бичсэн*
* Чимэдцэрэнгийн Ганзориг — *найруулагч*  
* Эрдэнэчулууны Зоригт — *продюсер*  
* Гончигсүрэнгийн Баттулга — *Зураглаач* 
* Нацагдоржийн Отгонбат — *зураач* 
* Ганбаатарын Ганга — *хөгжмийн зохиолч* 
* Дагвын Дэлгэрцэцэг (Daisy) — *киноны "Дурлал юу хүснэ вэ" дууг дуулсан*

## Хүртсэн шагнал 
Монголын Үндэсний Кино Урлагийн Академиас зохион байгуулсан “Academy Awards-2011” наадмаас дараах нэрээр шагнагджээ.
* *Шилдэг кино* — «Зөрлөг» уран сайхны кино   
* *Шилдэг эрэгтэй туслах дүр* — С. Баттулга
* *Шилдэг найруулагч* — Ч. Ганзориг
* *Шилдэг зохиол* — «Зөрлөг» уран сайхны кино

## Лавлах бичиг 
Ангилал:2008 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
Ангилал:Уран сайхны кино
Ийм нэгэн дурлал

«**Ийм нэгэн дурлал**» — 2006 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.

## Уран бүтээлчийн нэрс
* Найруулагч — С. Баттулга
* Зохиолыг бичсэн — С.Баттулга, Д.Золбаяр, Ц.Ганбат, Ч.Ганзориг, А.Миеэгомбо
* Продюсер — Э.Зоригт
......

* *Туулайхүү* дүрд — С. Тэмүүжин
* *Бүжин* — Б. Баярмаа
* *Навчаа* — Б. Гэрэлцэцэг 
* *Тулгаа* — Г. Алтаншагай
* *Баяраа* — Т. Билэгжаргал
......

Ангилал:2006 оны кино
Ангилал:21-р зууны монгол кино
[[Ангилал:Уран сайхны кино]