open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гинатас Науседа

**Гитанас Науседа** (; 1964 оны 5-р сарын 19-нд ЗСБНЛитва Улсын Клайпеда хотод төрсөн) Литва улсын төрийн болон улс төрийн зүтгэлтэн. 2019 оны 7-р срын 12-ноос Бүгд Найрамдах Литва Улсын ерөхийлөгчөөр ажиллаж байгаа. 

## Намтар 
1970-1981 онд Клайпеда хотын 5-р дунд сургуульд суралцаж, 1971 оноос Клайпедагийн хөгжмийн сургуульд суралцсан ("Гинтарелис" хөвгүүдийн найрал дуунд дуулдаг байсан). 

1982-1987 онд Вильнюсийн их сургуулийн аж үйлдвэрийн эдийн засгийн факультетэд суралцсан.

1987-1989 онд - Эдийн засгийн факультетийн аспирант (удирдагч - профессор Владас Астраускас). 

1987-2004 онд Вильнюсийн Их Сургуулийн эдийн засгийн ангийн багш.

1990-1992 онд ХБНГУ-ын Маннхаймын Их Сургуульд дадлагажигч багш. 

1992-1993 онд Эдийн засаг, хувьчлалын хүрээлэнд ахлах эрдэм шинжилгээний ажилтан. 1993 онд Науседа нийгмийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан.

1993-1994 онд - Үнэ, өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны санхүүгийн зах зээлийн хэлтсийн дарга, Литвын үндэсний "Lietuvos rytas" (Литвын өглөө) сонины эдийн засгийн тоймч. 

1994 онд ХБНГУ-ын Бундестагт дадлага хийсэн.

1994-1996 онд Литвын Банкны арилжааны банкуудад хяналт тавих газрын орлогч дарга. 

1996-2000 онд Литвын Банкны Мөнгөний бодлогын газрын захирал. 1998-2000 онд Литвын Банкны ТУЗ-ийн гишүүн.

2004-2009 онд тэрбээр ерөнхийлөгч Валдас Адамкусын зөвлөхөөр ажиллаж байсан.     

2008-2018 онд - "SEB Bankas"-ийн ерөнхийлөгчийн зөвлөх, тус банкны ахлах эдийн засагч. 

2009 оноос - Вильнюсийн их сургуулийн олон улсын бизнесийн сургуулийн дэд профессор.

2018 оны 9-р сарын 17-нд Гинатас Науседа 2019 оны Литвын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж буйгаа зарласан. 

2019 оны ерөнхийлөгчийн сонгуулийн эхний шатанд тэрээр 30.95 хувийн санал авч хоёрдугаар байрт орсон. 2019 оны 5-р сарын 26-нд Ингрида Шимоните ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хоёр дахь шатанд нийт сонгогчдын 65.86%-ийн саналаар ялалт байгуулж, 2019 оны 7-р сарын 12-нд албан тушаалдаа орсон.

Гитанас Науседа төрөлх Литва хэлээсээ гадна англи, герман, орос хэлээр ярьдаг. 

2022 оны 2-р сарын 24-нд тэрээр Оросын Украин руу хийсэн довтлогоог эсэргүүцэхийг оросын иргэдэд уриалсан видео бичлэгийг орос хэл дээр гаргасан. 

## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:20-р зууны эдийн засагч
Ангилал:21-р зууны эдийн засагч
Ангилал:Литвын ерөнхийлөгч
Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн
Ангилал:Литвын банкны менежер
Ангилал:Вильнюсийн Их Сургуулийн багш
Ангилал:Вильнюсийн Их Сургуулийн Олон Улсын Бизнесийн Сургуулийн багш
Ангилал:Литвын Банкны хүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Клайпедагийн хүн
Ангилал:Литвачууд
Ангилал:1964 онд төрсөн
Алар Карис

**Алар Карис** (; 1958 оны 3-р сарын 26-нд Зөвлөлт Эстоний Тарту хотод төрсөн) -Эстони  улсын төрийн зүтгэлтэн, эрдэмтэн. 2021 оны 10-р сарын 11-нээс Бүгд Найрамдах Эстони Улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдон ажиллаж байна. 

2013-2018 онд Эстони Улсын Төрийн хянан шалгагч. 2018-2021 онд Эстони Улсын Үндэсний Музейн захирал. 

## Намтар 
1958 оны 3-р сарын 26-нд Тарту хотод төрсөн. 1976 онд 2-р дунд сургуулийг төгсөж, Эстонийн Байгалийн Ухааны Их Сургуульд элсэн орж, 1981 онд төгссөн. 

1987-1992 онд Эстонийн "Био Төв"-д ажиллаж байсан. Зөвлөлт Холбоот Улс задран унасны дараа тэрээр Европын хэд хэдэн их дээд сургуулиудад: Хамбургийн Их Сургууль, Лондон, Роттердам дахь Анагаах Ухааны Судалгааны Үндэсний Хүрээлэн зэрэгт мэргэжил дээшлүүлж, молекул генетикийн чиглэлээр судалгаа хийжээ. 

1996 оноос Тартугийн Их Сургуульд ажиллаж байв. 1999 онд тэнд амьтан судлалын тэнхимийг удирдаж байгаад тэр жилдээ их сургуулиа орхисон.

2003-2007 онд Эстонийн Байгалийн Ухааны Их Сургуулийн захирал, 2007-2012 онд Тарту Их Сургуулийн захиралаар ажилласан байна.

2021 оны 8-р сарын 17-нд түүнд Рийгикогу (парламент)-ын дарга, Эстонийн Төв үзлийн намын дарга Юри Ратас ерөнхийлөгчийн сонгуульд түний нэрийг дэвшүүлэх санал тавьсан. Маргааш нь Алар Карис саналыг хүлээж авсан байна. Тэрээр 8-р сарын 19-нд эрх баригч эвслийг бүрдүүлж буй Шинэчлэлийн Намын бүлэг болон Төв Үзлийн Намын төлөөлөлтэй уулзсан. Удаан үргэлжилсэн хэлэлцээний эцэст 2021 оны 8-р сарын 22-нд түүнийг ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшүүлэхээр тохиролцсон ажээ.

2021 оны 8-р сарын 30-нд болсон ерөнхийлөгчийн сонгуулийн эхний шатанд Алар Карис парламентын 79 гишүүний дунд нууц санал хураалт явуулж 63 санал авсан бөгөөд 16 хоосон буюу хүчингүй санал хураалт явуулсан тул шаардлагатай босго хэмжээнээс 5 саналаар дутуу байсан ажээ. Хоёр дахь шатны сонгуулийг 8-р сарын 31-нд шинээр нэр дэвшүүлэх шаардлагагүйгээр, журмын дагуу нэг нэр дэвшигчээр үйл явцыг үргэлжлүүлэх боломжийг олгосон журмын дагуу шууд явуулсан байна.

Тэрээр 2021 оны 10-р сарын 11-нд Таллин хотын Рийгикогуд болсон ёслолын үеэр Эстонийн 6 дахь Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж эхэлсэн байна. Улмаар Алар Карис үндэсний эв нэгдэл, боловсролыг тэргүүлэх чиглэл болгон тодорхойлж, өрсөлдөх чадварыг хадгалах, инновацийг хөгжүүлэхийн тулд Эстони улс "хамгийн боловсролтой хүн амтай улс" болохыг эрмэлзэх ёстой гэж тэмдэглэжээ.

## Цахим холбоос 
*Намтар (англиар)

Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн
Ангилал:Эстонийн төрийн тэргүүн
Ангилал:Тарту Их Сургуулийн ректор
Ангилал:Төрийн санхүүгийн хяналтын албаны дарга
Ангилал:Музейн дарга
Ангилал:Хөгжлийн биологич
Ангилал:Молекул биологич
Ангилал:Шимэгч судлаач
Ангилал:Цагаан Од одон шагналтан (IV зэрэг)‎
Ангилал:II Леопольдын одон шагналтан (командлагч)
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан (Швед)
Ангилал:Финландын Арслан одон шагналтан
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Эстоничууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Цус ойртолт

**Цус ойртолт** гэдэг нь ерөнхийдөө харьцангуй ойр төрөл буюу цусан төрлийн хамаатнууд хоорондоо бэлгийн харилцаанд орохыг хэлнэ. Ургамлын үржүүлэгт генетикийн хувьд цэвэр удмын цус ойртолтын шугам бүхий ургамлыг гарган авахын тулд нэг төрлийн ургамлыг эрлийзжүүлэн гүйцэтгэдэг. Харин амьтны үржүүлэгт нэг эхээс гарсан эгч дүүг эсвэл буцаан хос үүсгэх замаар цус ойртолтыг бий болгодог.

Цус ойртолтын хэмжүүр нь цус ойртолтын коэффициент юм.

## Мөн үзэх 
* Хүний цус ойртолт
* Менделийн хууль
* Хүний генетик

## Цахим холбоос 
Ангилал:Генетик
Ангилал:Тэжээвэр амьтны генетик
Ангилал:Үржүүлэг
Цэдэнбалын Зориг

**Цэдэнбалын Зориг** (1957 оны 3-р сарын 11-нд ЗХУ-ын Москва хотод төрсөн)- Монголын удирдагч Ю.Цэдэнбалын отгон хүү.

1973 онд 16 нас хүрээд БНМАУ-ын паспорт авсан.  

Тэрээр 1973 онд Улаанбаатарын зөвлөлтийн 3-р дунд сургууль төгсөөд Москвагийн улсын Их сургуульд элсэн байна. Оюутан байхдаа 60 рублийн тэтгэлэгээ Монголын төрөөс авдаг байсан тухай өөрөө ярьдаг.  

1978 онд Биофизигч мэргэжлээр төгсөөд 1982 он хүртэл Москвагийн их сургуулийн Биологийн факультетад ажилласан.

1982-1983 онуудад Москва дахь Монголын ЭСЯ-д атташе байсан. /ЭСЯ-нд бараг очдоггүй байсан/.

1984 онд Москва дахь Монголын ЭСЯ тэдний гэр бүлийн бүх гишүүний паспортыг хураан авсан тул Ц.Зориг эх А.Филатова, ах Владислав нар угаасаа Зөвлөлтийн паспорттой байжээ.   

1983-1986 онд ЗХУ-ын Гадаад худалдааны академид суралцаж төгссөн.

1990-ээд онд биофизикч мэргэжлээрээ Оросын шинжлэх ухааны академийн их сургуулиудад ажиллаж байсан.

Сүүлд Оросын шинжлэх ухааны академийн Дорно дахины судлалын институтэд ажиллаж байгаад тэтгэвэртээ гарсан.

1999 онд Монголын иргэншлээ сэргээх гэж Монголын шүүхэд хандаад сэргээлэгсэн.  

2016 оны намар эцэг Ю.Цэдэнбалын 100 жилийн ойгоор Монголд ирж байсан.

Ангилал:Москвагийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Москвагийн Улсын Их Сургуулийн төгсөгч‎
Ангилал:Москвагийн Улсын Их Сургуулийн багш
Ангилал:1957 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ахай хатан

**Ахай хатан** (монгол бичиг: ᠠᠬᠠᠢ ᠬᠠᠲᠤᠨ, галиг: Aqai qatun) бол Ойрадын Хошууд аймгийн Ханай ноён Хонгорын хатан, Байбагас баатар 
тэргүүтэй таван барсын эх юм. Ахай гэдэг нь эмэгтэй хүний хүндэтгэлийн нэр бөгөөд жинхэнэ нэр, угсаа гарал нь түүхэнд үлдсэнгүй. Тэрбээр хоёр удаа гэрлэж байв. Анхны нөхөр Хошуудын Ядай чинсангаас Цөөхүр тайш, Чин тайш хэмээх хоёр хүү төрүүлсэн ч, нөхөр нь залуугаараа өөд болсны дараа түүний үеэл Хонгортой гэрлэж таван хүү төрүүлсэн нь  **Хошуудын Таван барс** гэж алдаршсан юм. 1577 онд Ханай ноён Хонгор дайнд амь үрэгдсэний дараа Ахай хатан Хошууд аймгийг захирч байгаад, хүү Байбагас баатар нас бие хүрэхэд эрх мэдлээ шилжүүлсэн.

## Гэр бүл
* Нөхөр: Ядай чинсан, Ханай ноён Хонгор
* Хөвгүүд: Цөөхүр тайш, Чин тайш, Байбагас баатар, Хөндлөн Убаши, Гүш хаан, Засагт чинбаатар, Буян хатанбаатар

Ангилал: 16-р зуунд төрсөн
Ангилал: Ойрад
Ангилал: Монгол хатан
Боловсрол соёл эрх зүйн дээд сургууль

**Боловсрол соёл эрх зүйн дээд сургууль** нь анх 1999 онд Зохиомж дээд сургууль нэртэйгээр Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Бямбаагийн Цогтбаярын үүсгэн байгуулсан хувийн хэвшлийн дээд сургууль юм. Зохиомж дээд сургууль нь 1999 онд үүсгэн байгуулагдсан. 2020 онд нэрээ Боловсрол Соёл Эрх зүйн дээд сургууль болгон өөрчлисөн. 24 дахь хичээлийн жилдээ гурван тэнхимд 10 мэргэжлээр бакалаврын, 4 мэргэжлээр магистрын сургалт явуулж байна. Бид шинэ үеийн түүхийг бичилцэж байна. 

Ангилал:Улаанбаатарын их дээд сургууль
Ангилал:1999 онд байгуулагдсан
Жим Моррисон

**Жим Моррисон** (1943 оны арванхоёрдугаар сарын 8 - 1971 оны долоодугаар сарын 3) (бүтэн нэр: Жеймс Дуглас Моррисон, ) нь Америкийн дуучин, ая зохиогч, яруу найрагч мөн Америкийн рок хөгжмийн хамлаг болох The Doors хамтлагийн гоцлол дуучин юм. Түүний зэрлэг зан чанар, өвөрмөц хоолой, яруу найргийн гэмээр дууны үгс, урьдчилан таамаглахын аргагүй, тогтворгүй үзүүлбэрүүд, түүний амьдрал болон залуу насандаа нас барсан эрс тэрс нөхцөл байдлаас шалтгаалан Моррисоныг дуу шүүмжлэгчид болон шүтэн бишрэгч нар нь рок хөгжмийн түүхэнд хамгийн нөлөө бүхий эрхэм гэж үнэлдэг. Түүнийг нас барсанаас хойш түүний алдар нэр нь үе үеийн залуучуудын соёлын хамгийн алдартай бэлгэ тэмдгүүдийн нэг болсон. 

Жим Моррисон нь төгөлдөр хуурч Рей Манзарекийн хамт Калифорни мужийн Вениц хотод 1965 онд The Doors хамтлагийг үүсгэн байгуулжээ. Тус хамтлагийн The Doors гэх анхны дебют цомгийн "Light My Fire" нэртэй сингл нь Америкийн Нэгдсэн Улсад нэр хүндтэй болж зураг авалтаа хийх хүртлээ эхний хоёр жилийг тодорхойгүй өнгөрүүлсэн. Жим Моррисон The Doors хамтлагт нийт зургаан студийн цомог бичсэн бөгөөд бүгд сайн борлогдож, шүүмжлэгчидээс маш өндөр үнэлгээ авсан. Моррисон нь хамтлагт амьд тоглолт хийж байхдаа аман ярианы яруу найргийн хэсгүүдийг зохиож хийдгээрээ алдартай байсан. Манзарек хэлэхдээ Моррисон "Хиппи соёлын эсрэг бослогыг тусгасан." гэжээ.

Моррисон карьерын туршид архины хамааралтай болсон бөгөөд энэ нь заримдаа түүний тайзан дээрх үзүүлбэрт нь нөлөөлж байв. 1971 онд Моррисон нь 27 насандаа Парис хотод гэнэтийн байдлаар нас барсан байв. Түүний эртэдсэн үхэл нь заримдаа "Клуб 27"-той холбогддог. Задлан шинэжилгээ хийгээгүй тул түүний үхлийн шалтгаан маргаантай хэвээр байна.

Хэдийгээр Моррисоныг нас барсны дараа the Doors дахин хоёр цомог бичсэн ч түүний үхэл хамтлагийн хувь заяанд ихээхэн нөлөөлж хоёр жилийн дараа хамтлаг таржээ.

2011 онд Rolling Stone сэтгүүлийн уншигчдын сонголтоор Жим Моррисоныг "Бүх цаг үеийн шилдэг гоцлол дуучин"-ын тавдугаар байранд оруулж. "Бүх цаг үеийн хамгийн агуу 100 дуучин" нэртэй жагсаалтанд тэрээр 47-д бичигджээ. Тэрээр мөн Classic Rock сэтгүүлийн "Рок хөгжмийн хамгийн агуу 50 дуучин"-ын 22-т жагссан. 1993 онд Моррисон  Рок-н Роллын алдрын танхимд The Doors гишүүний хувиар элссэн.

## Цахим холбоос 
* Жим Моррисоны тоглосон Флорида Их Сургуулийн сурталчилгааны кино (англиар)

Ангилал:The Doors
Ангилал:Рок дуучин
Ангилал:Рок хөгжимчин
Ангилал:Дуучин-дуу зохиогч
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:АНУ-ын утга зохиол
Ангилал:Уянгын шүлэгч
Ангилал:Хиппи хөдөлгөөний хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1943 онд төрсөн
Ангилал:1971 онд өнгөрсөн
Бороотой өдөр

**Бороотой өдөр** гэдэг нь хоногийн 24 цагт орсон борооны усны түвшин  ≥ 0,1 мм (0,1 л/м²) байхыг хэлнэ.

Дэлхий даяар хамгийн их бороотой өдөр бүхий газар нь Хавай дахь Кауаи арал дээрх Ваиалеале галт уулс юм. Энд жилдээ 335 буюу 350-иас дээш хоног нь бороотой байдаг гэсэн мэдээ бий. Харин Кэмпбелл арал дээр жилдээ 325 хоног нь бороотой байдаг байна.

## Эх сурвалж 
Ангилал:Метеорологийн тоо хэмжээ
Ангилал:Өдрийн нэр томьёо
Ганц хөндлөн алганы зураас

**Ганц хөндлөн алганы шугам буюу ганц тууш алганы нугалаа** гэдэг нь  далдуу модны хоёр нугалаас (алганы хээ судлалд "зүрхний шугам" ба "толгойн шугам" гэж нэрлэдэг) нийлснээр бий болсон, гарын алган дээр сунаж тогтсон нэг гүн нугалаа бүхий шугам юм. Хэдийгээр энэ шугам нь хэвийн бус эмгэгтэй хүмүүст нэлээд тохиолддог боловч басхүү эрүүл саруул хүмүүст тохиолддог бөгөөд урьдчилан таамаглах боломжгүй байдаг. Энэ нь дэлхийн хүн амын (багадаагэхэд буюу дор хаяж)1.5 %-д нэг гарт тохиолдож байдаг.

## Бусад нэршил 
Симиа атираа, симиан нугалаа, симиан шугам буюу бичний шугам гэдэг. Учир нь хүнд биш бичнүүдийн ердийн үеийн алганы хээтэй төстэй тул үүнийг алганы хээ судлалд симиан атираа буюу симиан шугам гэж нэрлэдэг байв. Эдгээр нэр томъёо нь гутаан доромжилсон шинжтэй байдлаас болж олны анхаарлыг татсан байдаг.

## Эмнэлгийн ач холбогдол 
Ганц хөндлөн алганы зураас, шугам нь эмнэлгийн ач холбогдолгүй. Энэ нь нийт хүмүүсийн 1.5% -д тохиолддог ба хэвийн бус эмгэгтэй хүмүүст илүү их тохиолддог боловч ганц хөндлөн зураас буюу ганц нугалаас бүхий шугамтай хүн бүр эмгэг өөрчлөлттэй байдаггүй. Гагцхүү алганы хээ судлалд тухайн хүмүүсийг бусдаас онцгой зүрх сэтгэл, ухаан нэгдсэн гайхалтай сайн төвлөрдөг хүмүүс байдаг гэж үздэг.

Эрэгтэйчүүдэд ганц хөндлөн алганы шугамтай байх шинж чанар эмэгтэйчүүдээс хоёр дахин их байдаг. Энэ нь гэр бүлд давтан удамших хандлагатай байдаг. Шинж тэмдэггүй хэлбэрээр энэ нь бусад хүн амын бүлгээс Ази болон Америкийн уугуул иргэдийн дунд түгээмэл тохиолддог байна. 

Ганц хөндлөн алганы зураас нь ихэвчлэн Дауны хам шинжтэй хүмүүст тохиолддог боловч дауны хам шинжтэй олон хүмүүст ийм зураас байхгүй тул Дауны хам шинжийн оношлогооны үзүүлэлт биш юм.

## Давхар симиан шугам 
Давхар симиан шугам нь хүний хоёр гарын алган дундуур явсан зүрхний болон тархины шугамууд төгс давхацсан онцлогтой. Өөрөөр хэлбэл, хоёр гарын алганд ихэнхдээ алган дундуур хөндлөн зөрдөг юм. Тиймээс зүрхний болон толгойн гэсэн хоёр шугамын оронд нэг шугамтай гэсэн үг. Энэ төрлийн алганы шугамтай хүмүүсийг simian line буюу симиан шугамтай хүмүүс гэдэг. Зөвхөн баруун эсвэл зүүн гарын алгандаа симиан шугамтай хүмүүс хүн амын 1,5%-2% байдаг гэж үздэг.  Харин хоёр гартаа ийм шугамтай хүн маш ховор буюу 0.3%-иас бага оршино. 

Симиан шугам бүхий олны танил хүмүүс нэлээд бий: Альберт Эйнштэйн, Мухаммед Али, Роберт Де Ниро, Брюс Ли, Тони Блейр, Хиллари Клинтон, Мао Зэдун, Ли Куан Юан, Ху Жинтау, Далай лам, Тереза эх, Ошо, Уоррен Баффетт, Руперт Мердок гэх мэтийг нэрлэдэг.

## Гадаад холбоос 
Simian Crease

Simian Crease

Double Simian or One Simian Line on the Palm
Ангилал:Гар хуруу
Ангилал:Дауны синдром
Калифорнийн Их Сургууль (Лос-Анжелес)

**Лос Анжелес дахь Калифорнийн их сургууль** (англиар *University of California, Los Angeles, UCLA*)  нь Калифорни мужийн Лос Анжелес хотод байдаг Холбооны Засгийн газрын санхүүжилттэй, олон нийтийн өмч судалгааны их сургууль юм. UCLA-ийн суурь нь 1882 онд үүсгэн байгуулагдсан Калифорни мужийн хэвийн сургуулийн (одоогийн Сан Хосе дахь Мужийн их сургууль) өмнөд салбар гэгддэг багшийн коллежтой холбоотой. Энэхүү сургууль нь 1919 онд Калифорнийн их сургуулийн өмнөд салбар болох UCLA-г албан ёсоор үүсгэн байгуулагдахад нэгдсэн бөгөөд энэ нь Калифорнийн их сургуулийн системийн 10 салбар сургуулийн хоёр дахь ууган салбар болсон юм (Берклигийн дараа).

UCLA нь олон төрлийн мэргэжлээр бакалаврын болон магистрын зэрэг олгох 337 хөтөлбөр санал болгодог бөгөөд  31,600 орчим бакалаврын болон 14,300 магистр, докторын оюутантай.  UCLA нь 2021 оны намар бакалаврын зэрэгт 168,000 өргөдөл гаргагчтай байсан нь АНУ-ын хамгийн олон хүн өргөдөл илгээдэг их сургууль болгож байгаа юм. 

UCLA нь АНУ-ын олон нийтийн (буюу төрийн) өмчит Айвигийн нэгд тооцогддог бөгөөд томоохон коллеж, их сургуулийн рейтингээр дэлхийн шилдэг их сургуулиудын тоонд байнга ордог.  2021 оны 10 сарын байдлаар, 27 Нобелийн шагналтан, таван Тюрингийн шагналтан, АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний хоёр ахлах эрдэмтэн, нэг Филдсийн медальтан UCLA-д багш, судлаач, төгсөгчдийн хувьд байна.    Одоогийн багш, профессоруудын 55 нь Үндэсний Шинжлэх ухааны академид, 32 нь Үндэсний Инженерийн академид, 41 нь Үндэсний Анагаах ухааны академид, 167 нь Америкийн Урлаг, шинжлэх ухааны академид сонгогдон ажиллаж байна.  Тус их сургууль нь 1974 онд Америкийн их сургуулиудын холбоонд элссэн .

UCLA-ийн оюутан тамирчид Pac-12 чуулганд Брюинсийн нэрээр өрсөлддөг. Брюинс баг NCAA-гийн 119 удаагийн аварга болж, Стэнфордын их сургуулийн 128 багийн аваргын дараа хоёрдугаарт бичигдэж байна.   Нийтдээ 410 Брюинс олимпын багт багтаж, 270 олимпын медаль хүртжээ: 136 алт, 71 мөнгө, 63 хүрэл. UCLA байгуулагдсанаасаа хойш (1924 он) бүх олимпод улсаа төлөөлөн оролцож ирсэн бөгөөд 1932 оноос хойш АНУ-ын оролцсон бүх олимпод алтан медаль хүртэж байсан  .

## Кампус 
## Ном зүй 
Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:Америкийн их сургуулийн жагсаалт
Ангилал:Америкийн Их Сургуулиудын Холбоо
Ангилал:Калифорни
Ангилал:Америкийн Нэгдсэн Улс
Беркли (салаа утга)

**Беркли** нэртэй суурин:

* Беркли (Иллиной)
* Беркли (Калифорни)
* Беркли (Миссури)
* Беркли (Флорида)

бусад
* Беркли, химийн элемент
* Калифорнийн Их Сургууль (Беркли)
Яир Лапид

**Яир Лапид** (; 1963 оны 11 сарын 5-нд төрсөн) нь 2022 оны 7 сарын 1-ээс Израил Улсын Ерөнхий Сайдаар ажиллаж буй Израилын улс төрч юм. Тэрээр өмнө нь 2021-2022 оны хооронд ерөнхий сайдын орлогч ба гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байв.

Ангилал:1963 онд төрсөн
Ангилал:Израилын ерөнхий сайд
Ангилал:Израилын сайд
Ангилал:Израилын сангийн сайд
Ангилал:Израилын гадаад хэргийн сайд
Ангилал:Тел-Авивын хүн
Ангилал:Израилын намын дарга
Ангилал:Еш Атид намын гишүүн
Махан хоол

**Махан хоол** гэдэгт Монголчууд бог болон бод малын махыг бүхлээр болон татмал, хатааж борцолсон, шуузалсан зэргээр хоолонд хэрэглэсэн хүнсийг хэлдэг.  Мөн бусад хүнс болон эмчилгээний чанартай ан амьтны махаар хийсэн хоолыг махан хоол гэдэг. Тухайлбал, тахианы мах, гахайн мах, хойлогны мах, чонын мах, туулайн мах, зээрийн мах зэрэг юм. Монголчуудын гол хоол бол яах аргагүй мах, мах оролцсон хоол бөгөөд үндэсний гэгдэх 200 гаруй нэр төрлийн хоол байдаг.  

## Бүхэл мах 
Бүхэл мах гэдэг нь Малын бүтэн махыг ямар нэгэн хольцгүйгээр чанаж, ууранд жигнэж, шарж болгосон хүндэтгэлийн зоогийг хэлнэ.

### Гурван бүхэл 
**Их бүхэл:** Их бүхэл буюу их ёсны ууц тавихад сүүлтэй ууц, өвчүү толгой, дөрвөн мөч, өндөр, богино хавирга, сээр, хүзүү, багтана. Том сайхан царан дээр амьд хонины хэвтээ байдлаар дөрвөн мөчийг байрлуулж гол дунд нь сээр, хүзүүг тавина. Толгойн эвэр, магнайг шар тосоор чиж ууцны дээр тавина.

**Дунд бүхэл:** Дунд бүхэл гэдэг бол их бүхлээс толгой шийргүйгээр ялгаатай. Бусад махны хувьд адил буюу их бүхэлтэй ижилхэн байна.

**Бага бүхэл:** Дал, дөрвөн өндөр, богино хавирга, хонтой шаант, өвчүү сээр, хүзүү зэрэг зүйл багтана. Бага бүхэлд сүүлтэй ууц, толгой тавихгүй.

## Идэш 
Монголчууд малын тарга тэвээрэг гүйцсэн ид хүйтний улиралд мал нядлан хүнс тэжээлд хэрэглэх махаа бэлтгэдэг. Өвлийн туршид идэхээр бэлтгэж төхөөрсөн махыг идэш хийх гэж нэрлэдэг. Шинэ нойтон махыг хэсэг зуур загсаасны дараа цавчиж тас цохихгүй, үе мөчөөр нь эвдэж салгаад өөх махаар нь тэнцүү хувааж хөлдөөнө.

## Битүү хоол 
Бууз, Банш, Хуушуур, Битүү шөл, Хорхог, Боодог гэх мэт. Битүү хоолноос бууз, банш, хуушуурын махыг таван хошуу малын махаас гадна тахианы мах, гахайн мах зэргээр хийж байна. 

## Бусад хоол 
Монгол үндэсний хоолноос: Банштай шөл, Хуурга, Цуйван, Жимбий, Говийн Цагаан шувуу
Ангилал:Монгол хоол
Варшавын бослого

**Варшавын бослого** () - 1944 оны 8-р сарын 1-ээс 10-р сарын 2-ны хооронд Варшав хотыг эзлээд байсан нацист Германы эсрэг Польшийн *Эх орны армийн* (Armia Krajowa) командлал болон *цөллөгт байсан Польшийн Засгийн газрын* төлөөлөгчийн газрын хамтран зохион байгуулсан зэвсэгт бослого юм.

Энэ бослогод тухайн үед түрэмгийлэгч Германы эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байсан польшийн нууц, далд байгууллагууд бүгд оролцсон байна. Уг бослого Варшав хотын зүүн дүүргүүдийн хэсэг, баруун дүүргийн жижиг хэсэг, түүнчлэн Кампинос ой, Легионово, Марки орчмыг хамарсан юм. Энэ зэвсэгт бослого бол дэлхийн 2-р дайны үед булаан эзлэгч фашист хүчний эсрэг нууц далд байгууллагын хийсэн хамгийн том тулаан байсан ажээ. 

Варшавын бослого нь Германы эзлэн түрэмгийлэгчдийн эсрэг байсан бөгөөд улс төрийн хувьд ЗХУ болон түүний гар хөл болсон Польшийн коммунистуудын эсрэг чиглэгдсэн байв. Эх орны арми буюу Армия Крайова-гийн Тадеуш Коморовски тэргүүтэй командлал Улаан арми орж ирэхээс өмнө нийслэлийг дангаараа чөлөөлөхөөр төлөвлөж байсан бөгөөд ингэснээр цөллөгт байгаа Польшийн Засгийн газрын олон улсын байр суурийг бэхжүүлж, Иосиф Сталины Польшийг захирч улмаар цаашид Зөвлөлт эрх баригч дэглэмтэй болгох үйл явцыг зогсоох боломжтой гэж найдаж байжээ. 

Бослого эхэлсэний дараа Зөвлөлтийн Улаан Арми бослогод дэмжлэг тусламж үзүүлэхээс татгалзаж Варшавын чиглэлд довтолгоогоо зогсоосон байна. Нөгөөтэйгүүр, АНУ, Их Британийн босогчдод үзүүлсэн дэмжлэг нь хязгаарлагдмал байсан бөгөөд Варшавын бослогын нөхцөл байдалд төдийлөн нөлөө үзүүлж чадаагүй ажээ. Үүний үр дүнд зэвсэг муутай босогчдын ангиуд 63 хоногийн турш Германы хүчирхэг цэргүүдтэй ганцаардсан тулалдаанд ороод 1944 оны 10-р сарын 3-нд бууж өгчээ.

Хоёр сар үргэлжилсэн тулалдааны үеэр Польшийн 16 мянга орчим цэргүүд амь үрэгдэж, сураггүй алга болсон, 20 мянга шархадаж, 15 мянга олзлогдсон байна. Германы зохион байгуулсан агаарын дайралт, их бууны буудлага, амьдралын хүнд нөхцөл зэргийн улмаас 150-200 мянган нийслэлийн энгийн оршин суугчид амь үрэгдсэн байна.

Бослого гарсаны улмаас Германчууд хотыг системтэйгээр нураасны үр дүнд Варшав хотын төв болон Висла мөрний зүүн эрэг дээрх ихэнх барилгууд, тэр дундаа олон зуун үнэлж баршгүй дурсгалт газрууд, соёл, оюун санааны асар их үнэ цэнэтэй зүйлс сүйрчээ. 

Варшавын бослого нь Польшийн орчин үеийн түүхэн дэх хамгийн чухал онцгойлох үйл явдлуудын нэг гэж үздэг. Түүний эмгэнэлт үр дагавар, ялангуяа хүний ​​болон эд материалын асар их хохирол учирсан тул бослого гаргасан шийдвэр зөв байсан эсэх асуудал польшийн нийгэмд ширүүн маргаан дагуулсан сэдэв хэвээр байгаа юм.


Ангилал:Герман-Зөвлөлтийн дайны зэвсэгт хүчний операци
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн эсэргүүцлийн ажиллагаа
Ангилал:Польшийн бослого
Ангилал:ҮС-ын дайны гэмт хэрэг
Ангилал:1944 оны зөрчилдөөн
Тогмидын Доржханд

**Тогмидын Доржханд** (1977 он Улаанбаатар хотод төрсөн) Улс төрийн зүтгэлтэн, УИХ-ын гишүүн, ХҮН намын дарга.

## Намтар 
1995 онд Нийслэлийн Д.Сүхбаатарын нэрэмжит 10 жилийн 2 дугаар дунд сургууль төгссөн.

1999 онд МУИС, төрийн санхүүч, бакалавраар төгссөн.

2004 онд Японы Хитоцубаши их сургууль, төрийн эдийн засгийн бодлого, магистр цол хамгаалсан.

2010 онд АНУ, Харвардын их сургууль, “Дэд бүтэц дэх төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаа” магистр

2012 онд Их Британи Улс, Оксфордын их сургууль, “Санхүүгийн онол” магистр хамгаалсан.

**АЖИЛЛАСАН БАЙДАЛ**

1999-2002 онд Сангийн яамны Төсвийн бодлогын газар мэргэжилтэн.

2003-2004 онд Япон Улсын Сангийн яаманд дадлагын ажилтан.

2005-2012 онд Сангийн яамны Зээл тусламжийн бодлогын газрын орлогч дарга, “НҮБ-ын “Түмэн бүс хөтөлбөр”, Азийн хөгжлийн банкны “Төв азийн эдийн засгийн хамтын ажиллагаа” хөтөлбөрийн зохицуулагч.

2012-2013 онд Сангийн яамны Санхүүгийн бодлого, өрийн удирдлагын газрын дарга.

2013-2015 онд АНУ Вашингтон хот. Олон улсын валютын сан,. Ази, Номхон Далайн орнуудыг хариуцсан гүйцэтгэх захирлын зөвлөх.

2016-2020 онд Хүн намыг байгуулж намын удирдах зөвлөлийн дарга болсон.

2020 оны 6-р сард Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр Улаанбаатар хотын Хан-Уул дүүргийн 29-р тойргоос сонгогдсон.

**ШАГНАЛ**

2012 онд Алтан гадас одон

**ГАДААД ХЭЛ**

Англи, Орос

## Гэр бүл 
Эхнэр дөрвөн хүүхэдтэй.
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:ХҮН нам
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Проспер Меримэ

**Проспер Меримэ** (франц. *Prosper Mérimée*; 1803 оны 9-р сарын 28-нд Парис хотод төрсөн- 1870 оны 9-р сарын 23-нд Каннд нас барсан) - францын зохиолч, орчуулагч, түүхч, угсаатан судлаач бөгөөд археологч юм.

## Намтар 
Проспер Меримэ 1803 оны 9-р сарын 28-нд химич, зураач Жан Франсуа Леонор Меримэгийн хүү болж төржээ. Түүний эх Анна-Луиза Моро мөн зураач байсан байна. Парист хуулийн анги төгссөний дараа тэрээр Хаант засаглалын сайд нарын нэг болох тайж Антуан д'Аргусын нарийн бичгийн дарга, дараа нь Францын түүхэн дурсгалт газруудын ахлах байцаагчаар томилогдсон байна. Меримэ энэ албан тушаал хаших үер францын түүхэн дурсгалт зүйлсийг хадгалахад ихээхэн хувь нэмэр оруулсан гавьяатай хүн юм.

Жорж Бизегийн дуурийн амжилтын ачаар Меримэгийн бүх бүтээлүүд дотроос "Кармен" богино өгүүллэг нь хамгийн алдартай нь болсон бөгөөд энд цыгануудын ёс заншлыг дүрслэн харуулсан юм. 1830 онд Меримэ Испанид хийсэн аялалын үеэрээ халуухан өмнөд нутгийнхны зүрх сэтгэлийн гайхалтай хүсэл тэмүүлэлийг дүрсэлсэн байдаг. 

Меримэ эх сурвалжийн судалгаанд тулгуурлан Грек, Ром, Италийн түүхийн талаар хэд хэдэн бүтээл хэвлүүлсэн. Түүний "Кастилийн хаан I Дон Педрогийн түүх"-ийг мэргэжилтнүүд өндрөөр хүндэтгэн үнэлдэг юм.

Ангилал:1803 онд төрсөн
Ангилал:1870 онд өнгөрсөн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:Парисын хүн
Ангилал:Францын зохиолч
Ангилал:Францын түүхч
Ангилал:19-р зууны зохиолч
Ангилал:19-р зууны түүхч
Ангилал:Англи хэлнээс орчуулагч
Ангилал:Орос хэлнээс орчуулагч
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их офицер)
Ангилал:Бичээс ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн
Ангилал:Францын Академийн гишүүн
Севилья

**Севилья** (испани. *Sevilla* [seˈβiʎa]) - Испани улсын өмнөд нутагт 700 мянга орчим хүн амтай, Гвадалквивир голын эрэг дээр орших хот.  Испани улсын Автономит Андалузия хамтын нийгэмлэг болон Севилья мужийн нийслэл.

Севилья хот 2016 оны байдлаар 690,000 орчим хүн амтай бөгөөд хотын орчимтой нийлээд 1.5 сая орчим хүнтэй Андалузын хамгийн том хот юм. 

Севилья бол Испанийн хамгийн олон хүн амтай дөрөв дэх хот, томоохон аж үйлдвэр, худалдааны төв, түүнчлэн аялал жуулчлалын төв юм. Энэ нь үржил шимтэй, сайн хөгжсөн тал дээр байрладаг. Хотын хуучин хэсэг нь Гвадалквивира голын зүүн эрэгт байдаг бөгөөд Лос Умерос, Сестериа, Баратильо, Карретериа, Ресолана, Сан Бернардо, Сан Роке и ла Кальсада, Макарена зэрэг хотуудаар хүрээлүүлдэг байна.
Ангилал:Севилья
Ангилал:Испанийн хот
Тэнцвэржүүлсэн үнэлгээний систем

**Тэнцвэржүүлсэн үнэлгээний систем** (**balanced scorecard**) буюу стратегийн гүйцэтгэлийг удирдах менежментийн хэрэгсэл юм.

*
Ангилал:Бизнесийн программ хангамж
Ангилал:Стратегийн менежмент
Ангилал:Бизнесийн оюун
АНУ-ын далбаа

**Америкийн Нэгдсэн Улсын далбаа** - АНУ-ын Төрийн Их тамга, төрийн дууллалын нэгэн адил АНУ-ын Төрийн бэлэг тэмдэгийн нэг юм. АНУ-ын далбааг мөн заримдаа **Таван хошуунууд ба тууш зураасууд** (англи. *Stars and Stripes*) гэж нэрэлдэг. 

Далбаа нь тэгш өнцөг хэлбэртэй хавтгай дээр 7 улаан, 6 цагаан өнгийн ээлжилсэн хөндлөн 13 зураасууд байдаг. Мөн зүүн дээд өнцөгт гүн хөх өнгөтэй талбай дээр 50 ширхэг цагаан таван хошуунууд байдаг.  13 тууш зураасууд нь тусгаар улс анх байгуулсан Делавэр, Пеннсилвани, Нью-Жерси, Жоржиа, Коннектикут, Массачусетс, Мэриленд, Өмнөд Каролина, Нью-Хэмпшир, Виржини, Нью-Йорк, Умард Каролина, Рөүд-Айленд зэрэг Британий колониудыг илэрхийлдэг байна. 

Зүүн дээд өнцөг дахь 50 ширхэг цагаан таван хошуунууд өнөөгийн АНУ-ын мужийн тоог илэрхийлдэг ажээ. 

Далбааны *улаан өнгө* нь тэсвэр хатуужил (hardiness), эр зориг (valor); *хар хөх* - хичээл зүтгэл (perseverance), шударга ёс (justice), сонор сэрэмж (vigilance); *цагаан* -(purity) гэм зэмгүй, цэвэр ариун (innocence) байдал илэрхийлдэг ажээ.

## Түүх 
АНУ-ын Конгресс анх 1777 оны 6-р сарын 14-нд Төрийн далбааг баталсанаас хойш энэ өдрийг Төрийн дабааны өдөр гэж тэмдэглэж иржээ. Түүнээс хойш төрийн далбаанд 26 удаа өөрчлөлт хийсэн байдаг бөгөөд хамгийн сүүлд 1959 оны 8-р сарын 21-нд тухайн үеийн ерөнхийлөгч Дуайт Эйзенхауэрын тушаалаар 50 одтой болгосон.
Ангилал:Төрийн далбаа
Ангилал:АНУ-ын үндэсний бэлгэ тэмдэг
Артек (олон улсын хүүхдийн зуслан)

**Артек** бол Крымын хойгт, Аюу-Дагийн ойролцоо байрлах Гурзуф хотод Хар тэнгис дэх олон улсын хүүхдийн зуслан буюу төв (хуучин нэршил: Залуу пионерийн зуслан) юм. Энэ нь 1925 оны 6 сарын 16-нд байгуулагдсан.

## Түүхэн тойм 
Артек зуслан анх 80 гаруй хүүхэд хүлээн авч байсан бөгөөд дараа нь хурдацтай хөгжиж эхэлсэн юм. 

1969 онд Артек олон улсын хүүхдийн зуслан нь 3.2 км² (790 акр) талбайтай байв. Зуслан нь гурван эмнэлгийн байгууллага, сургууль, Артекфильм кино студи, гурван усан сан, 7000 хүний ​​суудалтай цэнгэлдэх хүрээлэн, бусад төрөл бүрийн тоглоомын талбай зэрэг 150 барилга байгууламжаас бүрдэж байв. Ихэнх залуу пионерийн зуслангаас ялгаатай нь Артек нь бүтэн жилийн зуслан байсан. Монгол улсын Найрамдал хүүхдийн зуслантай адилхан үйл ажиллагаатай. 

Артек нь оршин тогтнох хугацаандаа Зөвлөлтийн хүүхдүүд төдийгүй бусад коммунист орнуудын хүүхдүүдийг амраадаг байв. Хөгжил цэцэглэлтийн үеэр Артек зусланд жилд 27,000 хүүхэд амардаг байв. 

1925-1969 оны хооронд тус олон улсын хүүхдийн зусланд 300,000 хүүхэд, түүний дотор гадаадын 70 гаруй орны 13,000 гаруй хүүхэд байсан түүхтэй. 

1926 онд Сергей Маргот Артек олон улсын хүүхдийн зуслангийн захирал болов. Энэ жил анхны гадаад зочид зүүн Германаас ирж байжээ. Хоёр жилийн дараагаас эргийн дагуу нимгэн ханатай хүүхдийн байшингууд баригдсан байна. 

1930-аад онд анхны өвлийн байшин баригдсанаар Артек жилийн дөрвөн улиралд ажиллах болжээ. 

1937 онд Испанийн иргэний дайнд өртсөн хүүхдүүдийг амрааж байв.

1966 онд гадаад улсуудаас 810 пионер амарсны 148 нь БНМАУ-ын Д.Сүхбаатарын нэрэмжит Монголын Пионерын байгууллагын гишүүд байжээ. Мөн манай төр засгийн удирдагч Ю.Цэдэнбал 1959 болон 1962 онуудад айлчилж байсныг тэмдэглэн үлдээсэн байна.

Артек олон улсын пионер сурагчдын зуслан байгуулагдсан цагаасаа ЗХУ задрах хүртэл Зөвлөлтийн болон бусад социалист улсууд мөн зарим барууны орнуудын хүүхдүүдийг ч хүлээж авдаг байлаа.

## Бүтэц 
Артек нь арван дэд зуслангаас бүрдэх бөгөөд тус бүрдээ Морской, Лазурный, Кипарисный гэх мэт нэртэй бөгөөд өөрийн гэсэн онцлог төрхтэй байжээ. Эдгээрийн дөрөв нь буюу Речно, Озерный, Лесной, Полевой байрлах Прибрежный цогцолборыг 1960-1964 онуудад барьжээ. Энэхүү цогцолборыг зохион бүтээсэн Анатоли Полянский ахлагчтай баг 1967 онд ЗХУ-ын төрийн шагнал хүртсэн байдаг. 

## Орчин үед 
2017 онд 4.5 мянган хүний ​​багтаамжтай, 3.9 мянган м.кв талбай бүхий "Артек-Арена" поп, концертын цогцолборыг барьсан. 

2021 онд 1000 хүүхдэд зориулсан Солнечный бааз, 2000 хүний ​​багтаамжтай боловсролын төв, 1000 хүнд зориулсан цайны газар зэргийг барьж байгуулжээ. 

## Цахим холбоос 
“Артек” зуслан Олон улсын туршлагаа хуваалцана

Өнгөрсөн цагт хүүхэд бүрийн мөрөөдөл байсан "Артек" зуслангийн амрагчдын ховор зургууд

“Артек”-ийн салбар зусланг Монголд байгуулна
Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Ангилал:Крымын хойг
Ангилал:Пионерын хөдөлгөөн
Шибагудай

**Шибагудай өлзийт хунтайж** (1573-1588?) бол Абтай сайн ханы Сүлдүс овгийн Түнхэй хатнаас төрсөн ууган хүү юм. Хиад Боржигин овогтон. Усан тахиа жилтэй. Халхын баруун гарын Лайхур хааныг алсан тул Ойрадын цэргийг 1577 онд **Хөвхөр хэрээ** гэдэг газарт Халхын Абтай сайн хан тэргүүтэй халхын их цэрэг довтолж өс авчээ. Тэнд ялалт байгуулж, Ойрадын Ханай ноён Хонгорыг алж, дөрвөн Ойрадыг эрхэндээ оруулаад ахмад хөвгүүн Шибагудай өлзийт хунтайжийг Ойрадын эзэн суулгажээ. 1588 онд Абтай сайн хан өөд болсны дараа Ойрадын дотор бослого гарч, Шибагудай өлзийт хунтайжийг зайлуулж, Дөрвөн Ойрад Монголоос дахин салан тусгаарлав. Монголд Ойрадыг нэгтгэх дахин нэг оролдлого ийнхүү талаар болов. 

## Үр хойчис 
Өлзийт хунтайж нь **Сэцэн**, **Бинт** нь Даш хунтайж гэх ганц хөвгүүнтэй. Даш хунтайж нь "Эрх хунтайж, Эрх тайж, Эрдэнэ баатар, Чойжав бинт ахай, Цэвээнжав" гэсэн таван хөвгүүнтэй. Орхудай номч нь Эрдэнэ вангийн хошууны (одоогийн Сэлэнгэ аймгийн нутаг) засаг ноёдын дээд өвөг болов.

**Гүмүчэй чолом** нь "Нани цогт тайж, Шагдар эрдэнэ" гэх хоёр хөвгүүнтэй.

**Мучан убаши хунтайж** нь "Шивдүй хатанбаатар, Эрдэнэ номч, Эрх тайж, Мэргэн ахай, Намжил тойн, Бинт ахай, Лхажав цогт тайж" гэсэн долоон хөвгүүнтэй. Мучан увш хунтайж нь Баатар вангийн хошуу, Илдэн гүний хошуудын засаг ноёдын дээд өвөг болсон.

## Эшлэл 
Ангилал:1573 онд төрсөн
Ангилал:Боржигин
Калифорнийн Их Сургууль (Дэвис)

**Дэвис дэх Калифорнийн их сургууль** (англ. ***University of California, Davis**, UC Davis*) нь Калифорни мужийн Дэвис хотын ойролцоох олон нийтийн өмчит Холбооны Засгийн газрын санхүүжилттэй судалгааны их сургууль юм.  Олон нийтийн Айви гэж нэрлэгддэг  тус сургууль нь Калифорнийн их сургуулийн системийн арван салбарын хамгийн хойд хэсэг юм. Тус байгууллага нь анх 1905 онд системийн хөдөө аж ахуйн салбар танхимаар байгуулагдсан бөгөөд 1959 онд Калифорнийн их сургуулийн долоо дахь кампус болжээ.

Тус их сургуулийг "R1: Докторын их сургуулиуд - судалгааны маш өндөр үйл ажиллагаа" гэж ангилдаг. Дэвисийн факультетэд Үндэсний шинжлэх ухааны академийн 23 гишүүн, Америкийн урлаг, шинжлэх ухааны академийн 30 гишүүн, Америкийн хуулийн хүрээлэнгийн 17 гишүүн , Анагаах ухааны хүрээлэнгийн 14 гишүүн, Үндэсний инженерчлэлийн академийн 14 гишүүн багтдаг. Их сургуулийн багш, төгсөгчид, судлаачдын хүртсэн бусад гавьяатуудын дунд хоёр Нобелийн шагнал, нэг Филдсийн медаль, нэг Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль, гурван Пулицерийн шагнал, гурван Макартурын тэтгэлэг, Шинжлэх ухааны үндэсний медаль зэрэг байгааг дурдаж болно.

## Кампус 
### Хэмжээ ба байршил 
Хэдийгээр Дэвис хотын нэрээр нэрлэгдсэн ч кампус нь техникийн хувьд Дэвис хотын зэргэлдээ Йоло, Солано суурьшлын хэсэгт байрладаг. Гол кампус нь Сакраментогоос баруун тийш 24.1 км зайтай, Сакраментогийн хөндийд байрдапаг ба 80-р Муж хоорондын хурдны замын хажууд оршдог.

### Чансаа 
### Элсэлт 
## Ном зүй 
Ангилал:Калифорнийн их сургууль
Ангилал:Калифорни их сургууль
Ангилал:Калифорни
Ангилал:Америкийн Их Сургуулиудын Холбоо
Ангилал:Америкийн Нэгдсэн Улс
Вудро Вилсон

**Томас Вудро Вилсон** (Уилсон; англи. Thomas Woodrow Wilson, гол төлөв **Вудро Вилсон** гэдэг; 1856 оны 12-р сарын 28-нд Стонтон хотод төрсөн- 1924 оны 2-р сарын 3-нд Вашингтон хотод нас барсан) АНУ-ын 28 дахь Ерөнхийлөгч (1913—1921). Мөн түүнийг түүхч, улс төр судлаач гэж мэддэг.  1919 оны Нобелийн Энхтайвны шагналтан. 

АНУ-ын Ардчилсан намаас нэр дэвшсэн тэрээр 1910 онд Нью Жерси мужийн захирагчаар, 1912 онд Бүгд найрамдах намын санал Теодор Рузвельт, Уильям Тафт нарын хооронд хуваагдахад АНУ-ын Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ. Тэрээр 1916 онд дахин сонгогдов. Түүний ерөнхийлөгчийн хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацаа нь АНУ Дэлхийн 1-р дайнд орсон (1917 оны 3-р сар) болон Вилсоны Арван дөрвөн зүйлд илэрхийлсэн идэвхтэй дипломат энх тайвны хүчин чармайлтаар тэмдэглэгдсэн байв. Вилсон Европт албан ёсны айлчлал хийсэн (Парисын энх тайвны бага хуралд оролцох) АНУ-ын анхны ерөнхийлөгч болсон юм. Вилсоны саналууд "Версалийн гэрээ"-ний үндэс болсон. Вилсон Үндэстнүүдийн Лиг байгуулах санаачлагчдын нэг байсан боловч АНУ-ын Сенат энэ байгууллагад элсэхээс татгалзсан юм. 

Вудро Вилсон 1924 оны 2-р сарын 3-нд нас барж, түүнийг Вашингтоны сүмд оршуулжээ. 
Ангилал:1856 онд төрсөн
Ангилал:1924 онд өнгөрсөн
Ангилал:АНУ-ын Ардчилсан Намын гишүүн
Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгч
Ангилал:Деи Линчеи Академийн гишүүн
Хүрэлбаатарын Оргилболд

**Хүрэлбаатарын Оргилболд** нь Увс аймгийн Тэс сумын харьяат, Үндэсний бөхийн улсын начин цолтой бөх.

## Амжилт 
#### Улсын наадмын дэвжээнд 
#### Аймгийн наадмын дэвжээнд 
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Улсын начин
Пингу (хүүхэлдэйн кино)

***Пингу*** () нь удаашруулсан хүүхэлдэйн цуврал кино юм. Эхний анги нь 1986 оны 5 сарын 28-нд дэлгэцнээ гарсан.  SF DRS ба CBeebies телевизээр гарчээ. Энэ киноны үйл явдал нь Антарктид хотод өрнөдөг.

## Дүрүүд 
* **Пингу** — хүүхэлдэйн киноны гол дүр. сониуч оцон шувуу.
* **Пинга** — бяцхан эм оцон шувуу. Тэр бол Пингүгийн эгч юм.
* **Робби** — саарал сэлүүр хөлтөн. Тэр бол Пингугийн найз юм.
* **Пингж** — ногоон оцон шувуу.
* **Пинги** — эм оцон шувуу. Тэр бол Пингагийн хамгийн сайн найз юм.

## Эшлэл 
## Холбоос 
* 

Ангилал:1980-д оны цуврал нэвтрүүлэг
Ангилал:1990-д оны цуврал нэвтрүүлэг
Ангилал:2000-д оны цуврал нэвтрүүлэг
Ангилал:Инээдмийн телевизийн цуврал кино
Ангилал:Хүүхдийн телевизийн цуврал кино
Ангилал:Удаашруулсан хүүхэлдэйн цуврал кино
АНУ-ын Төлөөлөгчдийн Танхим

**Америкийн Нэгдсэн Улсын Төлөөлөгчдийн Танхим**  (англи. The United States House of Representatives) бол тус улсын хоёр танхимтай хууль тогтоох байгууллага болох Конгрессийн доод танхим юм.

Төлөөлөгчдийн Танхимын эрх мэдэл, бүрэлдэхүүнийг АНУ-ын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр зүйлд заасан байдаг. Тус танхим нь Конгрессын тойргийн хуулийн дагуу АНУ-ын хүн амын тооллого дээр суурилан, мужийн засаг захиргаанаас баталсан, хоорондоо ижил хүн амаас бүрдсэн сонгуулийн тойргоос сонгогдсон төлөөлөгчдөөс бүрддэг. Хэдийгээр 1789 онд байгуулагдсан цагаасаа хойш бүх төлөөлөгч сонгуулиар дамжуулан иргэдээс шууд сонгогдсон боловч Үндсэн хуулийн 19 дэх нэмэлт өөрчлөлт, Иргэний эрхийн хөдөлгөөний ачаар л иргэн бүр санал өгөх эрхтэй болсон юм. 1911 оны Хуваарилалтын тухай хуулийн дагуу 1913 оноос хойш санал өгөх төлөөлөгчдийн тоо 435 болсон ба 1929 оны Дахин хуваарилалтын тухай хуулиар танхимын хэмжээг 435 гэж хязгаарласан. Гэхдээ Хавай, Аляскийг Холбоонд элсэхэд энэ тоог 437 болгон түр нэмэгдүүлсэн.

Хэрэв Колумбын тойргийг муж болгон Холбоонд элсүүлэх хууль батлагдвал төлөөлөгчдийн тоог 436 болгон нэмэгдүүлэхээр заасан. Нэмж дурдахад одоогийн байдлаар санал өгөх эрхгүй зургаан гишүүн байгаа бөгөөд энэ нь Төлөөлөгчдийн танхимын нийт гишүүдийн тоо 441. 2020 оны хүн амын тооллогын дагуу хамгийн олон төлөөлөгчтэй муж 54 төлөөлөгчтэйгөөр Калифорни муж болжээ. Аляска, Делавэр, Хойд Дакота, Өмнөд Дакота, Вермонт, Вайоминг гэсэн зургаан муж тус бүр дөнгөж нэг л төлөөлөгчтэй.

Танхим нь хуулийн төсөл гэж нэрлэгддэг Холбооны хууль тогтоомжийг батлах үүрэгтэй; тэдгээр хуулийн төслийг Сенатаас баталж, Ерөнхийлөгч гарын үсэг зурснаар хүчин төгөлдөр болдог. Танхим нь мөн хэд хэдэн онцгой эрх мэдэлтэй ба үүнд: орлогын бүх хуулийн төслийг санаачлах, Холбооны албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцох, мөн Ерөнхийлөгч сонгогчдын дунд аль ч Ерөнхийлөгч олонхын санал аваагүй бол Ерөнхийлөгч сонгох.

Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүнээр нэр дэвшигч нь 25 нас хүрсэн,  АНУ-ын иргэн бөгөөд сонгуулийн үеэр төлөөлж буй муждаа долоогоос доошгүй жил амьдарсан байх ёстой.

## Лавлагаа 
Ангилал:АНУ-ын төлөөлөгчдийн танхим
Нээлттэй боловсрол

**Нээлттэй боловсрол**ыг дэмжигчид хүн бүр боловсролыг өндөр чанартай, хүртээмжтэй байх ёстой гэж үздэг бөгөөд энэ зорилгод хүрэх саад бэрхшээлийг арилгахын төлөө ажилладаг. Өндөр үнэтэй боловсролын тогтолцоо, хуучирсан агуулгатай сурах бичиг, чадвар муутай сурган хүмүүжүүлэгч гэх мэт шалтгаанаар хүн бүхэн мэдлэгт эзэмших боломж ялгаатай байгаа учраас нээлттэй боловсролын байгууллагууд, хувь хүмүүс энэхүү зайг нөхөхөөр орж ирсээр байна.

Хамтын ажиллагаа нь нээлттэй боловсролын цөм юм. 

"Хуваалцах нь боловсролын хамгийн үндсэн шинж чанар юм: боловсрол бол мэдлэг, ойлголт, мэдээллийг бусадтай хуваалцах бөгөөд үүний үндсэн дээр шинэ мэдлэг, ур чадвар, санаа, ойлголтыг бий болгох явдал юм." гэж  Нээлттэй боловсролын консорциум тэмдэглэжээ. 

## Гадны холбоос 
* Монголын хамгийн анхны нээлттэй боловсролын PICA / ˈpʌɪkə /, криллээр /ПАЙКА/ төслийг Үлэмж Бичигтэн төрийн бус байгууллага хэрэгжүүлж байна.

Ангилал:Боловсролын шинжлэх ухаан
Галдандорж

**Галдандорж** (?-1692) нь Боржигин овогтон, Халхын Түшээт хан Чахундоржийн ууган хүү, Дархан чин вангийн хошууны анхны засаг ноён юм. 1686 оны Хүрэн бэлчирийн чуулганаар Энх Амгалан хааны зарлигаар засаг ноён болж, 1687 онд есөн цагааны алба өргөжээ. 1688 онд Ойрадын Галдан бошигт хаан Халхад довтлон орсны дараа, 1688 оны зун Олгой нуурын тулалдаанд ялагдаад манжид зугтан гарч, Ар Элстэйн чуулганаар Чин гүрэнд дагаар оров. 1691 оны Долоннуурын чуулганаар засаг ноён, төрийн жюнь ван цолоор шагнуулж, Хан уулын чуулганы дундад хошуу буюу Дархан чин вангийн хошууны анхны засаг ноён болсон. 1692 онд нас барсан. Түүнийг хүү Дондовдорж нь залгамжлан, засаг төрийн жюнь ван болж, Дархан чин вангийн хошууны засаг ноён болсон.  

## Холбоотой хуудас 
* Дархан чин вангийн хошуу
* Олгой нуурын тулалдаан

Ангилал:1692 онд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн
Сингапурын Үндэсний Их Сургууль

**Сингапурын үндэсний Их сургууль** (англи. The National University of Singapore, товчоор NUS (НУС); хятад. 新加坡国立大学, ; малай. Universiti Kebangsaan Singapura; тамил. சிங்கப்பூர் தேசியப் பல்கலைக்கழகம்) -Оюутны тоо, сургалтын хөтөлбөрөөрөө тус улсын хамгийн том Их сургууль юм. Мөн Сингапурын хамгийн ууган Их сургууль ажээ.

Олон улсын "Times Higher Education Supplement (THES)" чансаагаар Сингапурын Үндэсний Их сургууль 2007 онд дэлхийн их сургуулиудын жагсаалтад 33-рт бичигдэж, 2008 онд 30-рт, 2013 онд  22-рт байсан бол 2021 онд 11-рт ороод байна. 

## Түүх 
1904 оны 9-р сард Тан Ким Хятад болон бусад Европын бус нийгэмлэгийн төлөөлөгчдийг тэргүүлжээ. Тэд Сингапурт Анагаахын сургууль байгуулах санаатай амбан захирагч сэр Жон Андерсонд ханджээ. Хятад-Британийн нийгэмлэгийн анхны ерөнхийлөгч байсан Тан 87,077 доллар цуглуулж чадсан бөгөөд үүний 12,000 доллар нь өөрийн хандив байжээ. 1905 оны 7-р сарын 3-нд the Straits and Federated Malay States Government Medical School нэртэй Анагаахын сургууль байгуулагдав. 

1913 оны 11-р сарын 18-нд сургуулийн нэрийг VII Эдвард хааны нэрэмжит болж 1921 онд Анагаахын коллеж болж академик статус авчээ.

Раффлес коллежийг 1949 оны 10-р сарын 8-нд Хаан Эдвард VII Анагаах ухааны коллежтэй нэгтгэж Малайзын их сургуулийг байгуулав. Малай, Сингапурын холбооны иргэдэд дээд боловсрол олгохын тулд нэр хүндтэй хоёр боловсролын байгууллагыг нэгтгэсэн байна.

1959 онд Малайзын их сургууль нь Куала Лумпур дахь Малайзын их сургууль, Сингапур дахь Малайн их сургууль гэсэн хоёр хэлтэст хуваагджээ. Сүүлийнх нь 1962 онд Сингапурын их сургууль нэртэй болсон. Одоогийн их сургууль нь 1980 онд Наньянгийн их сургуулийг нэгтгэснээр Сингапурын Үндэсний Их сургууль болон байгуулагдсан байна.

Өнөөгийн байдлаар Сингапурын Үндэсний Их сургууль 17 тэнхмүүдэд бакалаврын 17 хөтөлбөр, магистрын болон докторын 117 хөтөлбөр хэрэгжүүлдэг байна.

2022 оны 7-р сар Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Сингапрт албан ёсоор айлчлах үеэрээ тус сургуульд айлчилсан байна.

## Алдартай төгсөгчид 
* Ванг Гунву — сингапурын эрдэмтэн
* Вивиан Балакришнан — сингапурын нийгэм, улс төрийн зүтгэлтэн.
* Иса Камари — зохиолч, хөгжимчин.
* Чандра Музаффар — малайзын улс төр судлаач.
* Ширс, Бенжамин Хэнри — Сингапурын ерөнхийлөгч (1971—1981).

### Сургуулийн албан ёсны цахим хаяг: https://www.nus.edu.sg/ 

Ангилал:Сингапурын их сургууль
Ангилал:Сингапурын боловсрол
Ангилал:1980 онд байгуулагдсан
Вьетнамын Коммунист Нам

**Вьетнамын Коммунист нам** (ВКН) (вьетнам. Đảng Cộng sản Việt Nam, данг конг шан вьет нам); 1930 оны 2-р сарын 3-нд Хонгконг-д Францын Коммунист намын салбар болж үүссэн. 1930 оны 10-р сараас 1945 оны хооронд **«Энэтхэг хятадын хойгийн Коммунист нам»** (вьетн. Đông Dương Cộng sản Đảng), 1945-1951 онд намын үйл ажиллагаа зогссон, 1951-1976 онуудад **«Вьетнамын ажилчдын нам»** (ВАН) нэртэй байсан. Вьетнамчуудын дунд **«Нам»** (вьетн. Đảng, данг) буюу **«манай Нам»** (Đảng ta, данг та) гэж дууддаг байна.

## Түүх 
Вьетнамын Коммунист нам (ВКН) -ыг Хо Ши Мин болон Хятад дахь цагаачдын хамт 1930 оны 2-р сарын 30-нд Хонконг-д болсон бага хурлаар үүсгэн байгуулсан байна. Энэ хурлаар Энэтхэг хятадын хойгийн Коммунист нам, Аннамын Коммунист нам болон Энэтхэг хятадын хойгийн Коммунист лигийн зарим гишүүд нийлсэний үндсэн дээр 1930 оны 2-р сарын 3-нд «Вьетнамын Коммунист нам» (вьетн. Việt Nam Đảng Cộng Sản) бий болжээ. 

## Үе үеийн удирдагч нар 
# Хо Ши Мин, Тон Дык Тханг, Фам Ван Донг, Во Нгуен Зяп, Чыонг Тинь.
# Ле Зуан, Ле Дык Тхо, Во Ти Конг, Нгуен Ван Линь.
# До Мыой, Ле Дык Ань, Во Ван Киет.
# Нонг Дык Мань, Нгуен Фу Чонг, Нгуен Тан Зунг.
# То Лам

## Баримталдаг бодлого 
Вьетнамын Коммунист Нам нь Лаос Ардын хувьсгалт нам, Камбожийн Ардын намтай ойр дотно харилцаанд чухал ач холбогдол өгдөг. Мөн Хятадын коммунист нам, Кубын коммунист нам, Монгол Ардын нам /хуучин МАХН/ , Умард Солонгосын Хөдөлмөрийн намтай дотно харилцаатай ажилдаг байна. Вьетнамын коммунистууд дэлхийн олон орны коммунист намуудын Их хуралд төлөөлөгчдөө илгээж иржээ.

## Намын Их хуралууд 
Ангилал:Коммунист нам
Ангилал:Вьетнамын улс төр
Ангилал:Вьетнамын нам
2022 оны улсын наадмын бөх барилдаан

Тулгар төрийн 2231 жилийн ой, Их Монгол улсын 811 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 101 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ, А.Сүхбат, Г.Өсөхбаяр, даян аварга Н.Батсуурь, улсын аварга П.Бүрэнтөгс, Г.Эрхэмбаяр, С.Мөнхбат нараар магнайлуулсан хүчит мянга хорин дөрвөн бөх хүч чадал, уран мэхийг уралдуулан барилдлаа.

#### Цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд 
### Барилдааны дүйз 
Тулгар төрийн 2231 жилийн ой, Их Монгол улсын 816 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 101 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдааны дүйзийг тавын даваанаас бүтнээр нь оруулав. 
#### ***Тавын даваа*** 
#### ***Зургаагийн даваа*** 
#### ***Долоогийн даваа*** 
#### ***Наймын даваа*** 
#### ***Есийн даваа*** 
#### *Арвын* *даваа* 
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Мэдисон Скүэр Гардэн

**Мэдисон Скүэр Гардэн** (англи. Madison Square Garden), мөн **«Эм-эс-жи»** (англ. MSG) гэж товчилдог. Америкийн Нью-Йорк хот дахь спорт том тоглолт болон урлагийн алдарт үзүүлбэр болдог цогцолбор. Энэ цогцолборт олон янзын олон улсын тэмцээнүүд болдог бөгөөд АНУ-ын Үндэсний Сагсан бөмбөгийн (NBA) Лиг болон Үндэсний хоккейн Холбооны (NHL) шигшээ тоглолтууд болдог байна. Тус спорт цогцолборт жилд 320 орчим төрөл бүрийн уралдаан тэмцээн болдог ажээ. 

Түүхэндээ Madison Square Garden дөрвөн өөр барилгад байрлаж байсан. Анхны цогцолборыг 1879 онд Мэдисон талбайн зүүн хойд буланд (АНУ-ын дөрөв дэх Ерөнхийлөгч Жеймс Мэдисоны нэрээр нэрлэсэн) байрлаж байсан. 

1890 онд анхны гадаа задгай талбайг буулгаж, оронд нь битүү цогцолбор барьсан. 1925 онд Нью-Йоркийн найм, есдүгээр өргөн чөлөө, 49, 50-р гудамжны хооронд шинэ барилга баригдсан. 1968 оноос спорт цогцолбор Наймдугаар өргөн чөлөө, 31,32-р гудамжны дунд өндөр барилгад "Пенсильваний галт тэрэгний буудлын" дээр байрлах болжээ.
Ангилал:Нью-Йоркийн барилга байгууламж
Жеймс Мэдисон

**Же́ймс Мэ́дисон** (англи. James Madison Jr.;1751 оны 3-р сарын 5 (16)-нд Виржин колоний Конуэй боомтод төрсөн- АНУ-ын Виржини мужийн Монтпилиерт 1836 оны 3-р сарын 28-нд нас барсан) -америкийн төрийн зүтгэлтэн, АНУ-ын 4 дахь Ерөнхийлөгч (1809-1817), АНУ-ын Үндсэн хууль болон Хүний эрхийг зохиогчдын нэг юм.

## Намтар 
Мэдисон 11-16 насны хооронд Шотланд гаралтай Доналд Робертсоны шавь байжээ, тэрээр өмнөд нутгийн нэр хүндтэй тариалан эрхэлдэг гэр бүлийн хүүхдүүдэд хичээл заадаг айжээ. Мэдисон математик, газарзүй, орчин үеийн болон сонгодог хэл латин судалсан дотроос Латин хэлийг маш сайн эзэмшсэн байна.

Тэрээр 1769 онд шотланд боловсролд түлхүү анхаардаг Нью-Жерси муж дахь Принстоны Их сургуульд (тухайн үед албан ёсоор "Нью-Жерсигийн Коллеж" нэртэй байсан) баклаврын зэрэгт суралцахаар эсэн орсон байна. Мэдисон эрчимжсэн шахуу хөтөлбөрийн дагуу суралцаад 1771 онд бакалаврын зэрэг аваад сүмийн лам болох эсвэл хуульч болох гэсэн сонголт байсан боловч тэрээр Принстонд үлдэж сургуулийн Ерөнхийлөгч /захирал/ Жон Уизерспуны удирдлага дор иврит хэл, улс төрийн гүн ухаан үзэхээр болжээ. 1772 онд төгсөөд тэрээр бүх насаараа иргэний болон улс төрийн эрх чөлөөг эрхэмлэх үзэл бодолтой болжээ.

Ангилал:1751 онд төрсөн
Ангилал:1836 онд өнгөрсөн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Виржинийн улс төрч
Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгч
Ангилал:АНУ-ын гадаад хэргийн сайд
Ангилал:18-р зууны улс төрч
Ангилал:19-р зууны улс төрч
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Ардчилсан-Бүгд Найрамдах Намын гишүүн
Ангилал:Континентал Конгрессын гишүүн
Ангилал:Шинэ эриний боолчлогч
Ангилал:Америкийн хувьсгалын хүн
.mil

**.mil** — Цахим сүлжээнд Америкийн Нэгдсэн Улсыг илтгэх латин үсгийн домэйн нэр. Тус улсын зэвсэгт хүчин, Батлан хамгаалах яам болон түүнтэй холбоо хамааралтай байгууллагуудад л гол төлөв ашиглагддаг. Дэлхий дээр зөвхөн АНУ л зэвсэгт хүчиндээ зориулсан дээд түвшний домайн нэртэй улс бөгөөд энэ нь интернэтийн үүсэл хөгжилд тус улсын батлан хамгаалах салбарын үүрэг оройлтой холбоотой юм.
Ангилал:Дээд түвшний домэйн
.edu

**.edu**— Цахим сүлжээнд Америкийн Нэгдсэн Улсыг илтгэх латин үсгийн домэйн нэр. АНУ-ын дээд боловсролын байгууллагуудад түлхүү хэрэглэгддэг.
Ангилал:Дээд түвшний домэйн