open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Майк Шинода

**Майк Кенжи Шинода** (англ. Michael Kenji Shinoda, япон. 篠田 賢治, ромажи. Shinoda Kenji, 1977 оны 2 сарын 11нд төрсөн) нь Америкийн хөгжимчин, дуучин, реппер, дуу зохиогч, продюсер юм. Тэрээр Линкин Парк хамтлагийг үүсгэн байгуулагчдын нэг бөгөөд  дуучин, реппер, ритм гитарчин, төгөлдөр хуурч мөн хамтлагийнхаа үндсэн дуу зохиогч, продюсерээр ажиллаж байжээ.

Шинода нь мөн 2004 онд хип-хоп дээр суурилсан Форт Минор нэртэй хамтлагаа байгуулсан. Тэрээр мөн Lupe Fiasco, Styles of Beyond, X-Ecutioners нарын дуу болон цомгийн продюсероор ажилласан.

Майк Шинода нь АНУ Калифорни мужийн Лос Анжелас хотын Агоура Хиллс-д төрж өссөн ба ахлах сургуулийн найзууд болох Брад Делсон, Роб Боурдон нартай цуг Линкин Парк (тухайн үед Xero) хамтлагийг 1996 онд үүсгэн байгуулсан. Дараа нь Жое Хан, Дэйв Фаррел мөн гоцлол дуучин Марк Вайкфиелд нар элссэн ба хамтлаг амжилт багатай байснаас болж Марк Вайкфиелд хамтлагаасаа гарч оронд нь 1999 онд Честер Беннингтон нь гоцлол дуучнаар элссэн.

Шинода мөн Machine Shop Records-ыг үүсгэн байгуулсан. Хөгжмөөс гадна Шинода нь авъяаслаг уран бүтээлч, график дизайнер юм. Тэрээр хэд хэдэн бүтээл гаргасан ба зарим нь Japanese American National Museum-д байршиж байгаа.

2018 онд Шинода өөрийн анхны бие даасан цомог болох "Post Traumatic" цомгоо гаргасан бөгөөд энэ цомог нь Линкин Парк хамтлагийн гишүүн Беннингтоныг нас барсны дараах түүний мэдрэмжийн тухай 18 дуунаас бүрдсэн.

## Бага нас 
Шинода нь 1977 оны 2 сарын 11 нд Калифорни мужийн Панорама хотод төрж Калифорни мужийн Агоура Хиллс-д өссөн. Түүний эцэг нь Япон гаралтай Америк хүн бөгөөд Жейсон нэртэй эрэгтэй дүүтэй. Шинодагийн ээж нь түүнийг 6 настай байхад төгөлдөр хуурны хичээлд бүртгүүлж 13 насандаа тэрээр жазз, блюз, хип-хоп зэрэг хөгжим тоглохыг хүсэн цаашаагаа сурчээ. Дараа нь тэрээр дунд болон ахлах ангидаа гитар болон реп маягийн дууг нэмэн сурсан.

Шинода нь Линкин Парк хамтлагийн гишүүд болох Брад Делсон, Род Боурдон нартай цуг Агоура ахлах сургуульд сурч байсан. Сургуулиа төгссөний дараа Шинода Пасадена хотын урлагийн коллежид график дизайнер болон дүрслэх урлагийн мэргэжлээр элсэн орсон. Коллежид байхдаа тэрээр Жое Хантай танилцсан. 

1998 онд Шинода нь Дүрслэх урлагийн бакалаврын зэрэгтэй төгсөж график дизайнерын ажилд орсон.

## Хувийн амьдрал 
Майк Шинода нь 3-р үеийн Япон гаралтай Америк хүн (sansei) бөгөөд түүний өвөө болон авга эгч нь хоёулаа дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Япон-Америкийн хорих лагерьт хоригдож байжээ.

Шинода 2003 онд зохиолч Анна Хиллингертэй хуримаа хийсэн ба хосууд өдгөө 3 хүүхэдтэй юм.
Ангилал:Линкин Парк
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын рэппэр
Ангилал:АНУ-ын дуучин
Шадавын Цагаандорж

**Шадавын Цагаандорж** (1912 онд Өвөрхангай аймгийн Гучин-Ус суманд төрсөн-1980 онд Москва хотод нас барсан)-Монгол улсын төр, нийгмийн зүтгэлтэн. БНМАУ-ын худалдааны гавьяат ажилтан, БНМАУ-ын Худалдаа бэлтгэлийн яамны сайд, дипломат.

## Намтар 
Тэрээр 1930-1932 онд Худалдааны техникум, 1953-1956 онд МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Намын дээд сургуулийг төгсчээ.

1932 оноос Өвөрхангай аймгийн Төгрөг, Тарагт сумын хоршооны ажилтан,

1939-1943 онд Биеийн хөдөлмөрийн анхны хоршоо, Улсын дамжлага баазын дарга, 

1943-1953 онд Монголын эд хэрэглэгчдийн хоршоодын Төв холбооны ерөнхий хорооны орлогч дарга, дарга, 

1956-1959 онд БНМАУ-ын Худалдаа бэлтгэлийн яамны сайд, 

1960-1964 онд БНМАУ-аас БНСЧехСловак Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд, 

1964-1968 онд МАХН-ын Төв Хорооны хэлтсийн эрхлэгч, 

1968-1973 онд БНМАУ-аас БНХАУ-д суугаа ЭСЯ-ны худалдааны зөвлөх, 

1974-1975 онд Малын зүй бус хорогдолтой тэмцэх ажил эрхэлсэн улсын онцгой комиссын орлогч дарга, 

1976 оны 1-р сараас БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн ахуй үйлчилгээний материаллаг баазыг бэхжүүлэх асуудал эрхэлсэн улсын комиссын  орлогч даргаар ажиллаж байжээ. 

1980 онд ЗХУ-ын Москва хотод эмчлүүлж байгаад өвчний улмаас нас барсан. 

Тэрээр 1938 онд МАХН-д гишүүнээр элссэн бөгөөд намын XIII, XIV, XV их хурлаас Намын төв Хорооны гишүүнээр, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлыг сонгох 4, 6 дахь удаагийн сонгуулиар Ардын Их хурлын депутатаар тус тус сонгогдож байсан байна.    

## Шагнал 
Түүний хөдөлмөр, бүтээлийг үнэлж “Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан туг”-ийн одон, “Алтангадас” одонгоор 3 удаа, мөн медалиуд, БНМАУ-ын худалдааны гавьяат ажилтан цолоор шагнажээ. 

Тэрээр нам, ард түмний үйл хэргийн төлөө ухамсарт амьдралаа зориулсан, төрөөс даалгасан ажлын төлөө өрийн бүх хүч мэдлэг, туршлага, авьяас билгээ дайчлан ажилладаг ахмад ажилтны нэг байсан юм.

Өвөрхангай аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн 2010 оны 7-р сарын 26-ны өдрийн 69 дүгээр тогтоолоор Өвөрхангай аймгийн Гучин-Ус сумын Ерөнхий Боловсролын сургуулийг Худалдааны гавьяат ажилтан, БНМАУ-ын Худалдаа бэлтгэлийн яамны сайд, дипломатч Шадавын Цагаандорж агсны нэрэмжит болгосон байна.

Ангилал:Гучин-Усын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:БНМАУ-ын сайд
Ангилал:Чехословак дахь Монголын элчин сайд
Ангилал:Монголын дипломатч
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн‎
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Худалдааны гавьяат ажилтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:20-р зууны улс төрч
Ангилал:20-р зууны дипломатч
Ангилал:1912 онд төрсөн
Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
Абрахам Константин Д’Оссон

'''Абрахам Константин Муража Д'Оссон'* (швед. *Abraham Konstantin Mouradgea d'Ohsso''n; 1779 оны 9-р сарын 26-нд Стамбулд төрсөн- 1851 оны 12-р сарын 25-нд Берлинд нас барсан) -шведийн язгууртан, дипломат, дорно судлаач. Армян гаралтай, дипломат, түүхч Игнатиус Муража Д'Оссоны (''Ignatius Mouradgea d'Ohsson'') хүү. 

## Намтар 
Тэрээр 1779 онд Станбул хотод армян гэр бүлд төржээ. 1798 онд гэр бүлээрээ Швед рүү нүүж очоод шведийн хамгийн ууган Уппсала хотын Их сургуульд сурч 1799 онд төгссөн байна. 

Константин Д’Оссон Их сургууль төгсөөд  Шведийн Гадаад хэргийн яаманд дипломат албанд ажилд оржээ. Тэрээр төрийн ажлаа эрдэм шинжилгээнийхээ ажилтай хослуулж чаддаг байжээ. 1801–1803 онд Парист ЭСЯ-нд атташе цолтой ажиллаж байгаад эцгийнхээ дорно дахины судалгааны ажлыг үргэлжлүүлж байжээ.

Тэрээр 1805–06 онд Мадрид дахь төлөөлөгчийн газрын нарийн бичгийн дарга, 1807–1809 онд Севилья дахь Пруссын хааны Элчин сайдын яаманд, 1811-1813 онд Парис хотод Хэргийг түр хамаарагч. Дараа нь угсаа залгамжлах хунтайж Карл Йоханы Засгийн газрын нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад 1816 онд Голландын Хааг дахь Шведийн сайдаар томилогдсон бөгөөд 1834 онд Берлинд Элчин сайдаар ажиллаж байгаад 1850 онд эх орондоо буцсан байна.

Абрахам Константин Муража Д'Оссон 1851 оны 12-р сарын 25-нд Берлинд нас баржээ. 

Д'Оссон нас барахаасаа өмнө Лундсын их сургуульд (швед*. Lunds universitet, Universitas Lundensis*) 300 орчим ном, арав гаруй гар бичмэл хандивлан үлдээсэн байна.

## Бүтээл 
Абрахам Константин Д'Оссон "Чингис хаанаас Доголон Төмөр хүртэлх Монголын түүх" 4 боть номыг бичиж хэвлүүлсэн байна. Тэрээр монгол судлалд Рашид ад-Дин, Жувейни болон бусад дундад зууны үеийн персийн түүхчдийн бүтээлийг ашигласан анхны хүн юм. Нэмж дурдахад тэрээр армян, гүрж, польш, латин шастир, Оросын он цагийн бичгүүдийн материалыг мөн ашигласан байна. Түүний энэ ном Монголын түүхийн хамгийн чухал бүтээлүүдийн нэг болж үлдсэн байна.
Ангилал:1779 онд төрсөн
Ангилал:1851 онд өнгөрсөн
Ангилал:Дорно дахин судлаач
Ангилал:Арменичууд
Ангилал:Шведийн Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Шведийн эрдэмтэн
Хорилардай мэргэн

Хиад боржигон аймгийн Хорилардай Мэргэн. Алунгоо хатны эцэг юм.

Ангилал:Монголын Нууц Товчоо
Ангилал:Монголын үлгэр домог судлал
Нобель

* Альфред Нобель - Шведийн химич
* Нобелийн шагнал - Альфред Нобелийн гэрээслэлийн дагуу бий болгосон олон улсын нэр хүндтэй шинжлэх ухааны шагнал
* Нобели - Химийн элемент
Малоник ба метилмалоны ацидурын нийлбэр

**Малоник ба метилмалоны ацидурын нийлбэр** (Англи: Combined malonic and methylmalonic aciduria,​ **CMAMMA**​​), малоникийн хүчил ба метилмалоны хүчлийн түвшин нэмэгдэх удамшлын шинжтэй ​​бодисын солилцооны өвчин​​ гэж тодорхойлогддог ​**малоник ба метилмалоны ацидемийг нийлбэр**​​ гэж мөн нэрлэдэг. Зарим судлаачид CMAMMA-г метилмалоны ацидемийн хамгийн түгээмэл хэлбэрүүдийн нэг гэж таамаглаж байна. Магадгүй бодисын солилцооны хамгийн түгээмэл төрөлхийн эмгэгүүдийн нэг байж болох юм. 

## Илрэх шинж тэмдэг 
CMAMMA-ийн эмнэлзүйн фенотипүүд нь маш олон төрлийн бөгөөд шинж тэмдэггүй, хөнгөнөөс хүнд хэлбэрийн шинж тэмдгүүдийн хооронд хэлбэлздэг.​ Үндсэн физиологийн эмгэгийн шалтгаан хараахан тодорхойгүй байна. Дараах шинж тэмдгүүд илэрдэг гэж тэмдэглэгджээ:

* бодисын солилцооны ацидоз
* кома​ 

## Оношилгоо 
Өргөн хүрээний эмнэлзүйн шинж тэмдгүүдийн улмаас нярайн эрүүл мэндийн үзлэгт үл мэдэгдэн өнгөрдөг тул CMAMMA-ыг үл мэдэгдэх эмгэг гэж үздэг.​ 

## Тайлбар 
Ангилал:Өвчин
Бийск

**Бийск** — ОХУ-ын Алтайн хязгаарын нутагт оршдог Баруун өмнөд Сибирийн эрдэм шинжилгээ, аж үйлдвэрийн төв болсон хот. 

1709 онд анх жижиг гацаа бий болж үүссэн гэж оросууд үздэг байна. Гэвч Екатерина хатан хаан 1782 оны 10-р сарын 20-ны захирамжаар Бийскийн цайзыг бүсийн хэмжээний хот болгож байжээ. 

1926 онд тус хотын «Деловой двор» зочид буудалд Николай Рерихийн экспедиц буудаллаж байсан. 

Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Бийск хотод аж үйлдвэрүүд нүүлгэж байсан нь хотын эдийн засгийг хөгжүүлэхэд ихээхэн түлхэц болжээ.

Ангилал:Оросын хот
Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн

**Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн**- Монгол улсын Боловсрол шинжлэх ухааны яамны дэргэдэх судалгааны хүрээлэн юм. Улаанбаатар хотод Багшийн хөгжлийн ордон болон Монгол улсын боловсролын их сургуулийн Боловсрол судлалын сургуульд байрладаг.

## Түүх 
1956 онд Багш нарын мэргэжил дээшлүүлэх Институт гэдэг нэртэй байгуулагдсан. Анхны захирлаар 1956-1957 онд Ц.Төртогтох ажиллаж байсан.

Түүхийнхээ явцад 1963 онд Сурган хүмүүжүүлэх ухааны хүрээлэн, 1991 онд Боловсролын хүрээлэн, 1992 онд Боловсролын хөгжлийн хүрээлэн, 1995 онд Боловсрол судлалын үндэсний хүрээлэн, 1997 онд Боловсролын хүрээлэн, 2022 онд Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн бол нэрээ өөрчилж байв. 

## Цахим холбоос
*[ёсны цахим хаяг](https://mnier.mn/　Албан)

Ангилал:Улаанбаатарын боловсрол
Алдарт эхийн одон

**Алдарт эхийн одон** -Монгол Улсын 1957 онд бий болсон одон. Уг одонг "Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах тухай" хуульд 6 хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг I зэргийн одонгоор, 4 хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг II зэргийн одонгоор шагнана гэж заасан.
 
Энэхүү "Алдарт эхийн одон"-г эх орны хүн амын өсөлтийг дэмжих бодлогын үндсэн зорилготой анх БНМАУ-ын АИХТ-ийн зарлигаар 1957 онд бий болгож 1958 онд Улаанбаатар болон хөдөө орон нутгийн олон хүүхэдтэй эхчүүдэд олгож эхэлсэн түүхтэй. 

2022 онд Алдарт эхийн одонгоор улсын хэмжээнд 12,559 эх, үүнээс I зэргийн одонгоор 912, II зэргийн одонгоор 11,647 эхийг шагнах тухай Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлиг гарч байсан юм. Харин 2024 онд нийт 11 294 ээжүүд  Алдарт эхийн 1, 2-р одон хүртэж байжээ.  

## Түүх 
Олон хүүхэд төрүүлж, өсгөн хүмүүжүүлсэн эхчүүдийг одонгоор шагнах, улсын тэтгэврийг нэмэгдүүлэх тухай хуулийг одоогоос 62 жилийн өмнө буюу 1957 оны 4-р сарын 3-ны өдөр, мөн БНМАУ-ын цол, одон, медалийн тухай дүрмийг 1990 оны 6-р сарын 30-ны өдрийн 148 дугаар зарлигаар тус тус батлан хэрэгжүүлж ирсэн. 

Улсын Их Хурлаас 2010 оны 6-р сарын 25-ны өдөр Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах тухай хуулийг батлан, 2011 оны 1-р сарын 1-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөж байна. Энэхүү хуулиар өмнөх хууль тогтоомжид заасан хүүхдийн тоо, шалгуурыг багасгаж 6 ба түүнээс дээш хүүхэд төрүүлсэн эхэд *Эхийн алдар нэгдүгээр зэргийн одон*, 4 ба түүнээс дээш хүүхэд төрүүлсэн эхэд *Эхийн алдар хоёрдугаар зэргийн одон*г олгох болсон.

## Одонг дагалдах тусламж тэтгэмж 
2018 оны нийгмийн халамжийн сангийн тайлангаар нийт 218.6 мянган одонтой эхчүүдэд 30.0 тэрбум төгрөгийн мөнгөн тусламж (жилд 1 удаа 100-200 мянган төгрөг)-ийг олгосон. Энэ нь нийгмийн халамжийн нийт зардлын 7.2 хувийг эзэлж байна. Энэхүү одонг шинээр авах эхчүүдийн тоо жилд дунджаар 4500 орчим хүнээр нэмэгдэж байгаа бөгөөд Ерөнхийлөгчийн зарлигаар одон олгож, одонг дагалдах мөнгөн шагнал (20-40 мянган төгрөг)-ыг мөн халамжийн сангаас өгч байв. 

2010 оны УИХ-ын 54 дүгээр тогтоолоор "Эхийн алдар" нэгдүгээр зэргийн одонтой эхэд жилд нэг удаа 200  мянга, хоёрдугаар зэргийн одонтой эхэд 100 мянган төгрөг олгохоор шийдвэрлэсэн нь 2024 оныг дуустал хэрэгжсэн юм.  Одонтой эхийн мөнгөн тусламжид 252.7 мянган эх хамрагдаж, жилдээ 30 гаруй тэрбум төгрөг зарцуулжээ.   

Монгол Улсын Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамнаас олон хүүхэд төрүүлж, өсгөснө болон өсгөж байгаа эхчүүдийн нийгмийн хамгааллыг сайжруулах зорилгоор “Эхийн алдар” одонтой эхийн мөнгөн тусламжийн хэмжээг Монгол Улсын төсвийн нөхцөл, боломжид уялдуулан 2025 оноос хоёр дахин нэмэгдүүлэх шийдвэр гарчээ. Улмаар Эхийн алдар 1-р зэргийн одонтой эхэд жилд нэг удаа 200 мянган төгрөг олгож байсныг 400 мянга, 2-р зэргийн одонтой эхэд 100 мянган төгрөг олгож байсныг 200 мянган төгрөг болгож тус тус нэмэгдүүлэх болжээ.   
Ангилал:Монголын одон ба хүндэтгэлийн медаль
Ангилал:1957 онд байгуулагдсан
Хачико (нохой)

**Хачико** (япон. ハチ公 *Хачико:*) - япончуудын дунд үнэнч нөхөрлөлийн бэлгэ тэмдэг болсон акита үүлдрийн нохойн нэр. 

## Болсон үйл явдал 
Хачико нэртэй нохой 1923 оны 11-р сарын 10-нд Японы Акита мужид хөдөө аж ахуй эрхлэгчийн фермд төржээ. Фермер шинээр төрсөн гөлгийг Токиогийн Их сургуулийн профессор Үэно Хидэсабүрод бэлэглэсэн байна. Профессор гөлгөө Хачико гэж дуудах болжээ. Учир нь энэ бол профессорын найм дахь нохой байсан тул *хачи* (япон. ハチ, «найм») + дагавар (япон. 公 *ко:*) гэж нэрлэсэн байна. Хачико өсөж эзэндээ үнэнч болж түүний хаа явсан газар нь дагаж явдаг болжээ. 

Профессор багш өдөр бүр хот руу ажилдаа Шибүяа өртөөнөөс явахад Хачико нохой буудлын хаалга хүртэл үдэж өгөөд эзнээ өдрийн 3 цагт ажлаа тараад эргэж ирэхэд нь тэндээ тосож авдаг уламжлалтай байжээ. 

1925 оны 5-р сарын 21-нд их сургуулийн профессор ажил дээрээ цус харваж, эмч нар түүний амийг аварч чадаагүй тул дахин гэртээ эргэж ирээгүй юм. Хачико нохой тэр үед арван найман сартай байжээ. Тэр өдөр бүр хайртай эзнээ хүлээж буудал дээр ирж, орой болтол тэвчээртэй хүлээж шөнөдөө эзнийхээ гэрийн өмнө хонодог байжээ. 

Нас барсан профессорын найз нөхөд, хамаатан саднууд нохойг гэртээ авч асрах гэж оролдсон ч тэр үргэлж Шибүяа өртөөний үүдэнд буцан ирж хүлээдэг байжээ. Тэр хавийн худалдаачид, төмөр замын ажилчид Хачиког хооллож, түүний тэвчээр, үнэнч байдлыг биширдэг байжээ. 

1932 онд Токиогийн томоохон сонинд "Хөгшин нохой долоон жилийн өмнө нас барсан эзнээ эргэж ирэхийг хүлээж байна" гэсэн нийтлэл хэвлэгдсэний дараа энэ нохой Япон даяар алдаршжээ. Энэ түүх япончуудын зүрх сэтгэлийг байлдан дагуулж, сониуч хүмүүс нохойг харахаар Шибүяа өртөөнд ирдэг болжээ. 

Хачико нохой 1935 оны 3-р сарын 8-нд хөгширч нас барах хүртлээ Шибүяа өртөөн дээр есөн жилийн турш ирж эзнээ хүлээдэг байсан гэдэг. Хачиког үхсэний дараа өртөөний ойролцоох гудамжнаас олсон байна. 

1934 оны 4-р сарын 21-нд Хачико нохойд зориулж алдартай барималч Андо Тэрүгийн хийсэн хүрэл хөшөөг босгож, нээлтэд нь нохой өөрөө оролцсон байдаг. Дэлхийн 2-р дайны үеэр хөшөөг устгаж, төмрийг нь цэргийн хэрэгцээнд зориулжээ. Дайн дууссаны дараа 1948 оны 8-р сарын 15-нд хөшөөг Андо Тэрүгийн хүү Андо Такэши сэргээн босгосон байна. 

Өдгөө Шибүяа өртөөний ойролцоох Хачико нохойн хөшөө дурлалт хосуудын болздог алдартай газар болсон бөгөөд Японд нохой харамгүй хайр, үнэнч байдлын үлгэр жишээ болжээ.

Хачико нохойн гайхалтай түүхээр 1987 онд «Хачикогийн түүх» (япон. ハチ公物語) гэдэг нэртэй кино хийжээ.

Мөн 2009 оны 8 сард, Ричард Гир гол дүрд нь тоглосон "Хачи нохойн дууль" хэмээх кино дэлгэцнээ гарсан. 

Ангилал:Амьтны баримал
Ангилал:Токиогийн барилга байгууламж
Ангилал:Японы соёл
Ангилал:Бодгаль хөхтөн
Ангилал:Нохой
Килиан Мбаппе

**Килиан Мбаппе Лоттен** (франц. Kylian Mbappé Lottin; ​[kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃]; 1998 оны 12-р сарын 20-нд Парис хотын XIX-р тойрогт төрсөн) - францын хөлбөмбөгчин, «Пари Сен-Жермен» клуб болон Францын шигшээ багийн довтлогч.  2018 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хамгийн шилдэг залуу тоглогч бөгөөд дэлхийн аварга юм. 
## Намтар 
Түүний эцэг нь Камерунаас гаралтай Вильфрид гэж хөлбөмбөгийн "Бонди" клубийн хөлбөмбөгийн сургуулийн дасгалжуулагч хийж байсан, эх нь алжир гаралтай Файза (төрсөн овог нь Ламари) мергэжлийн гандбол тоглогч байсан. Эцэг Вильфридийн өргөж авсан хүү Жирес Кембо-Экоко, мөн мэргэжлийн хөлбөмбөгчин болсон.

Килиан Мбаппе эцгийнхээ дэмжлэгээр "Клерфонтэн" гэж хөлбөмбөгийн сургуульд орсон. Энэ сургуулийг алдарт Тьерри Анри болон Лилиан Тюрам нар сурч төгссөн юм.   

13 настайдаа тэрээр "Реал Мадрид" руу шилжих боломж олдсон тул клубийн залуучуудын багт ажиллаж байсан Зинедин Зидан түүнийг сонирхож байв. Гэвч Мбаппе болон түүний эцэгтэй ярилцсаны дараа Испани руу нүүхгүй байхаар шийдсэнийг дуулжээ. Хоёр жилийн дараа 15 настай Мбаппе "Монако" клубтэй анхны мэргэжлийн гэрээгээ байгуулав. Тэрээр 400,000 еврогийн гарын үсэг зурсан урамшуулал, академийн тоглогчийн сар бүр 600-700 еврогийн цалин авдаг болжээ.

Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга
Ангилал:1998 онд төрсөн
Дуламсүрэнгийн Оюунхорол

**Дуламсүрэнгийн Оюунхорол** нь 2014-2017 онд 2 удаа Байгаль орчин аялал жуулчлалын сайдаар ажиллаж байсан, Монголын улс төрч эмэгтэй юм.

## Намтар
### Боловсрол
Оюунхорол 1981 онд Төв аймагт дунд сургуулиа дүүргээд, Улсын багшийн дээд сургуульд элсэн орж, 1986 онд математикийн багш мэргэжлээр төгссөн. Мөн 2003 онд Монгол Улсын Их Сургуулийг эрх зүйч мэргэжлээр дүүргэжээ.

### Ажилласан байдал
Тэрбээр ажлын гараагаа 1986 онд Улаанбаатар хотын 10 жилийн 26-р сургуульд математикийн багшаар эхэлж, улмаар 1987-1989 онд тус сургуульдаа хичээлийн эрхлэгч, 1989-1990 онд Туул хорооны МХЗЭ-ийн хорооны нарийн бичгийн дарга, 1990-1991 онд Улаанбаатар хотын 10 жилийн 32-р сургуулийн хичээлийн эрхлэгчээр ажиллаж байгаад 1991 онд Отгонтэнгэр дээд сургуулийг үүсгэн байгуулж, ректороор нь ажиллах болсон.

### Улс төрд
Оюунхорол 2000 онд УИХ-ын сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшин анх удаа сонгогдсон. 2004 оны сонгуульд ялагдсаныхаа дараа 4 жил Отгонтэнгэр их сургуулиа удирдаж байгаад 2008 оноос хойш 3 удаа дараалан УИХ-д сонгогдож, 2020 оныг хүртэл УИХ-ын гишүүнээр ажиллажээ. Энэ хугацаандаа 2008-2009, 2019-2020 онд Монгол улсын их хурлын нийгмийн бодлого боловсрол соёл шинжлэх ухааны байнгын хорооны даргын сонгуульт албыг хашив.

Мөн 2014-2015 онд Монгол улсын засгийн газрын гишүүн, Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайд (Ерөнхий сайд: Ч.Сайханбилэг), 2016-2017 онд  Монгол улсын засгийн газрын гишүүн, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд (Ерөнхий сайд: Ж.Эрдэнэбат)-аар ажилласан.

2020 оны сонгуульд нэр дэвшээгүй тэрбээр Ерөнхий сайд Хүрэлсүхийн зөвлөхөөр ажиллаж байгаад 2021 оны 8 сарын 18-нд Хөшигийн хөндийн бүтээн байгуулалт асуудал хариуцсан захиргааны дарга, Засгийн газрын бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр томилогджээ.

Ангилал:Монголын багш
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын байгаль орчин ба аялал жуулчлалын сайд
Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Ангилал:Тосонцэнгэлийн (Завхан) хүн
Ангилал:1963 онд төрсөн
Шибэ

**Шибэ** Хятад улсын Шинжаан, Гирин, Ляонин мужад амьдардаг тунгус хэл-угсааны **ард түмэн**, 190 мянган хүнтэй **ястан** юм.

## Түүх 
Орос эрдэмтэн Елена П. Лебедева Шибэ ястан Тунгус  хэлтэй эртний Шивэй ястны үр сад гэж үздэг. Тэд одоогийн Хятад улсын Гирин мужад жижиг хот сууринд амьдарч, хэсэг нь нүүдэлчип байсан юм. 

286 онд Сяньбичууд Пүё улсыг эзлэхэд өмнөдийн Шивэйчүүд газар тариалан эрхэлж эхэлсэн. Зарим түүхчид Сяньбичуудыг Шибэчүүдийн өвөг дээдэс гэж үздэг ч үндэслэл багатай.

Хорчид Ойрадуудад бут ниргэсний дараа Шибэ нар 1438 онд Нэн, Сунгари голын хөндийд нүүж ирсэн Хорчин Монголчуудын хараат болсон байна.

Манж үндэстнийг үндэслэгч Нурхач 1593 онд Чин гүрнийг байгуулах замдаа Шибэчуудыг нүүлгэжээ. Чин улс Манжийн хойд хил дэх Оросын эзэнт гүрний экспансионизмын эсрэг логистикийн дэмжлэгт Шибэчүүдтэй гэрээ байгуулсан. Шибэ нь найман хошуунд нэгдэж Чичихар болон зүүн-хойд Хятадын хотуудад байрлав. 

18-дугаар зуунд 20'000 орчим Шибэчүүдийг Хөххот руу шилжүүлж 36'000 Шибэчүүдийг Шэньян хот руу нүүлгэсэн. 1764 онд Чичихар Шибэгийн бослогын дараа Тэнгэр тэтгэгч хаан 800 хүнтэй цэргийн дагалдан яваа 18 мянган Шибэчүүдийг Зүүнгарын Или мөрөн лүү шилжүүлэхийг тушаажээ.

Бүгд Найрамдах Хятад улсын үед зүүн хойд Шибэгийн олон хэсэг Японы эсрэг сайн дурын армитай нэгдсэн бол баруун хойд Шибэ Илийн бослогын үеэр Гоминданы эсрэг тулалдаж байв. 1949 оны Хятадын Коммунист хувьсгалын дараа Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс (БНХАУ) байгуулагдсаны дараа боловсрол, эрүүл ахуйн томоохон ажил хийснээр Шибэчүүдийн бичиг үсгийн боловсрол нэмэгдэж, өвчнийг устгасан.

## Соёл 
Шибэгийн түүхэн шашинд бөө мөргөл, буддын шашин багтдаг. Шибэгийн заншилтай хувцас нь эрэгтэй богино товчтой хүрэм, өмд, эмэгтэй хүний хувьд богино, урт, нэхсэн тортой даашинзыг багтаасан байв. Захиалгат гэрлэлт нийтлэг байсан бөгөөд эмэгтэйчүүд нийгэмд эзлэх байр суурь бага, тэр дундаа эд хөрөнгө өвлөх эрхгүй байв. Өнөө үед бараг бүх Шибэчүүд орчин үеийн хувцас өмсдөг бөгөөд уламжлалт хувцсыг ахмадууд баяр ёслолын үеэр өмсдөг.

## Тархалт 
## Эшлэл
Ангилал:Хятад дахь угсаатан
Буяннэмэхийн Ганболд

**Буяннэмэхийн Ганболд** (1956 онд төрсөн-2022 оны 1-р сарын 3-нд нас барсан)- Монголын Хөлбөмбөгийн холбооны Ерөнхийлөгч.

Тэрээр 1997-2010 онд Монголын хөлбөмбөгийн холбоо (ХБХ)-ны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, 2010-2014 онд МХБХ-ны Ерөнхийлөгчөөр тус тус ажиллаж байсан. 
 
Багаасаа Улаанбаатар хотын 120 мянгатад хөлбөмбөг тоглож өссөн гэдэг. 

Түүний удирдлага дор Монголын Хөлбөмбөгийн Холбоо нь 1997 онд Азийн Хөлбөмбөгийн Холбоонд, 1998 онд Олон Улсын Хөлбөмбөгийн Холбоонд гишүүнээр элсэж, 2002 онд Зүүн Азийн Хөлбөмбөгийн Холбоонд гишүүнээр элсэн орж, олон улсын албан ёсны тэмцээн уралдаанд оролцож эхэлсэн билээ. Мөн ОУХБХ-ны ГООЛ зэрэг олон төсөл хөтөлбөрт хамрагдаж эхэлсэн бөгөөд МХБХ-ны ногоон талбай, Төв байр, Футзалын ордон, Цэнгэлдэх хүрээлэнг байгуулсан түүхтэй.

2009 онд Б.Ганболд Олон улсын хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгч Зепп Блаттер, Азийн хөлбөмбөгийн холбооны тэргүүн Мохаммед Бин Хаммам нарыг ээрч дагасаар байж 800 сая долларын тусламж авч байсан. 

Тэрээр өнөөгийн Монголын Хөлбөмбөгийн Холбооны бүтэц, зохион байгуулалтын анхны суурийг тавьж байсан юм.

" Ноён Ганболд нь 2009 онд ФиФа-гийн удирдах зөвлөлийн хорооны сонгууль болон 2011 оны ФИФА-гийн ерөнхийлөгчийн сонгуулиудад нэр дэвшигч Мохамед Бин Хаммамаас мөнгө хүлээн авсан нь тогтоогдсон учраас Монголд болон олон улсын түвшинд хөлбөмбөгтэй холбоотой арга хэмжээнд оролцох эрхийг нь 5 жилээр хасах шийдвэр гаргалаа" хэмээн 2014 онд мэдэгдэж байжээ.

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монголын хөлбөмбөгийн хүн
Ангилал:1956 онд төрсөн
Ангилал:2022 онд өнгөрсөн
Элли Фаулер

**Александра „Элли“ Фаулер** (, 1961 оны 12 сарын 6 Аделаида хотод төрсөн) нь Австралийн жүжигчин, „Шантүүзис“ хамтлагийн дуучин юм.

Ангилал:1961 онд төрсөн
Ангилал:Австралийн жүжигчин
Конгрессын алтан медаль (АНУ)

АНУ-ын Конгрессын алтан медаль (англи. Congressional Gold Medal) -АНУ-ын Конгрессын нэрийн өмнөөс олгодог иргэний дээд шагнал. Конгрессын алтан медалиар Америкийн Нэгдсэн Улсын түүх, соёлд чухал ач холбогдолтой онцгой амжилт гаргасан дотоодын болон гадаад иргэдийг шагнах үндэслэл болдог байна. 

Энэхүү медалийг 1776 онд бий болгож анх АНУ-ын анхны Ерөнхийлөгч Жорж Вашингтоныг шагнаж байжээ. 1860 он хүртэл уг медалийг цэргийн шагнал болгон гардуулж байсан бөгөөд байлдааны талбарт баатарлаг байдал үзүүлсэн цэрэг, офицерууд, гарамгай командлагч нарт олгодог байсан. "Хүндэтгэлийн медаль" бий болгосны дараа Конгрессын алтан медалийг цэргийнхэнд өгөхөө больсон боловч ялангуяа Дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа дайны талбарт цэргийн амжилт, баатарлаг гавьяа байгуулсан хүнийг шагнаж байжээ.  

АНУ-д "Конгрессын алтан медаль"-тай ижил статуcтай буюу АНУ-ын иргэний дээд шагнал болох "Ерөнхийлөгчийн Эрх чөлөөний медаль" гэж байдаг юм.

Одоогийн АНУ-ын Конгрессын алтан медаль нь 465 грамм алт агуулсан 76.2 мм диаметртэй медаль юм. Медаль нь байнгын нэг загвартай байдаггүй бөгөөд шагнал бүрт онцлог өөр загвартай байдаг. Медалийн нүүрэн талд шагнуулагчийн зураг, арын талд нь дурсамжийн үгнүүд, билэгдэлийн дүрс зураг г.м. байдаг байна. Мөн уг медалийг энгэрт зүүх зориулалтгүй учраас зүү буюу ямар нэгэн тогтоох хэрэгсэл байдаггүй ажээ. Медалийн өртөг 2011 онд 30 мянган ам.доллар байсан.
Ангилал:Конгрессын хүндэтгэлийн алтан медаль шагналтан
Ангилал:АНУ-ын хууль тогтоох засаглал
Ангилал:АНУ-ын шагнал
Ангилал:1776 онд байгуулагдсан
Арлингтоны үндэсний оршуулгын газар

**Арлингтоны үндэсний оршуулгын газар** (англи. Arlington National Cemetery)- АНУ-ын нийслэл Вашингтон хотын дагуул Арлингтон тойргт орших америкийн цэргийн оршуулгын газар. Энэхүү оршуулгын газар дайнд оролцогсод, АНУ-ын Ерөнхийлөгч нар, сансрын нисгэгчид болон АНУ-ын дээд Шүүхийн дарга нарыг оршуулсан байдаг ажээ. Өнөөгийн байдлаар энэхүү 2,53 км хавтай дөрвөлжин талбайтаа оршуулгын газар 400 мянган хүнийг оршуулаад байгаа юм. 

Уг оршуулгын газрыг Америкийн иргэний дайнд амь үрэгдсэн цэргүүдийг оршуулах зориулалттай 1865 онд байгуулагдсан бөгөөд анх Иргэний дайны үед Өмнөдийн армийн ерөнхий командлагч генерал Роберт Эдвард Ли (англи. Robert Edward Lee;1807-1870) -гийн эзэмшиж байсан газрыг хураан авч оршуулгын газар байгуулжээ.

АНУ-ын Холбооны журмын тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 553.2 дахь хэсэгт заасны дагуу дайнд оролцсон ахмад дайчид болон тэдний гэр бүлийн гишүүд, АНУ-ын Зэвсэгт хүчинд алба хааж байсан цэргийн албан хаагчид, тэтгэвэрт гарсан цэргийн албан хаагчид, ерөнхийлөгчид, Дээд шүүхийн дарга нар, төрийн албан хаагчид болон АНУ-ын Төрийн шагнал болох "Хүндэтгэлийн медаль" "Хүрэл зүрх", "Мөнгөн од", "Гарамгай гавьяаны загалмай" зэрэг шагнал хүртсэн хүмүүсийг энд оршуулж болдог байна.

Энэхүү оршуулгын газар АНУ-ын хоёр Ерөнхийлөгчийг оршуулжээ. Үүнд: Уильям Тафт,  Жон Кеннеди нар юм. Жон Кеннедигийн булшин дээр мөнхий гал асдаг бөгөөд хажууд нь эхнэр Жаклин, ах Жозеф, дүү Роберт , Эдвард нарын булш байдаг байна. 

Энд мөн "Нэр нь үл мэдэгдэх цэргийн" булш байдаг байна.
Ангилал:АНУ-ын барилга байгууламж
Ангилал:Оршуулгын газар
Ангилал:АНУ-ын зэвсэгт хүчин
Ана Мена Рохас

**Ана Мена Рохас** () нь Испанийн дуучин юм.

## Бүтээлүүд
### Цомог
### Кино жүжигчнээр
## Эшлэл 
Ангилал:Испанийн дуучин
Ангилал:Испанийн хөгжимчин
Ангилал:Испанийн кино жүжигчин
Ангилал:Испаничууд
Ангилал:1997 онд төрсөн
Лима

**Лима** (испани. *Lima*) - Өмнөд Америкийн баруун эрэг буюу Номхон далайн талд байрлах Бүгд Найрамдах Перу улсын нийслэл хот. Перу улсын улс төр, эдийн засаг, соёлын төв юм. 

1535 онд испаний колончлогчид үүсгэсэн хот. 1821 онд Перу улс тусгаар тогтнолоо тунхагалсанаар Бүгд Найрамдах Перу улсын нийслэл болсон. Лима хотын түүхэн төв хэсэг 1988 онд ЮНЕСКО-гийн дэлхийн соёлын өв гэж бүртгэгдсэн байна. 

Х.Колумб америкийг нээхээс өмнө өнөөгийн Лима хотын нутгийг "ичма" омогийнхон загас барьж, усалгаатай газар тариалан эрхэлэн амьдарч байжээ.  XV зуунаас Инкуудын эзэнт улсад хамрагдаж байжээ.
Ангилал:Өмнөд Америкийн нийслэл
Ангилал:Перугийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:1535 онд байгуулагдсан
Харигийн гол

ОХУ аас орж ирдэг уг гол нь үүрэг нуурт цутгадаг ба  их урсгалтай үедээ үеэрлэдэг ажээ

Ангилал:Монголын гол мөрөн
Дамбадоогийн Нацагдорж

Боржигон овогтой **Дамбадоогийн Нацагдорж** (1944 он буюу Мичин жилийн зуданд одоогийн Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын Уртын гол Түймэртийн бууц гэх газар эх Хорлоогийн 4 дэх хүү болон төрж, бага насандаа малчин Дамбадоод үрчлэгдсэн) - Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, ОХУ-ын Буриад Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн хөгжмийн зохиолч, удирдаач.

## Товч намтар 
1953 онд Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын бага сургуулийг төгсөөд 1958 оны 9 дүгээр сард Дорноговь аймгийн 10 жилийн дунд сургуулийн 5Б ангид суралцсан. 1961 онд 8-р анги төгсөөд 1962 онд аймгийн Соёлын ордонд дагалдан хөгжимчнөөс уран бүтээл, ажил амьдралынхаа гараагаа эхэлжээ. 1962-1969 он хүртэл аймгийн Соёлын ордонд хөгжимчнөөр ажиллаж байгаад 1969 онд Улсын багшийн дээд сургуульд Ардын хөгжсийн зохиолч, удирдаачийн ангид элсэн орж, 1973 онд "Ардын найрал хөгжмийн удирдаач" мэргэжил эзэмшин төгссөн. Дараа нь Дорноговь аймгийн соёлын ордонд хөгжмийн багшаар ажилласан. 

1980 онд Соёлын хөгжимт драмын театр болон өргөжиж, 1981-1990 он хүртэл Хөгжимт драмын театрын хөгжмийн багш, удирдаачаар ажиллаж байгаад 1990 онд хамт олны хүсэлтээр Хөгжимт драмын театр буюу одоогийн "Саран-Хөхөө" театрын дарга, уран сайхны удирдаачаар ажиллав. 1994 онд ОХУ-ын Улаан-Үд хотод Дорнод Сибирийн соёл урлагийн академид уригдан очиж ардын хөгжмийн багш, удирдаачаар 2010 он хүртэл 16 жил багшилсан. 2010 оноос 2017 он хүртэл Говьсүмбэр аймгийн дуу бүжгийн Боржигон чуулгын хөгжмийн багш удирдаачаар ажиллаж байгаад тэтгэвэртээ гарчээ.

## Уран бүтээлийн тойм 
### Тайзны бүжгийн хөгжим
* Хос залуус, 1973 он 
* Хатан булагийн домог, 1974 он 
* Цулхирчин, 1976 он 
* Малчин залуус, 1979 он 
* Талын бэлчээрт, 1980 он 
* Уулган шарын тэшээ биелэг, 1981 он 
* Шинэ хотын эзэд, 1982 он 
* Боржигин залуус, 2010 он 
* Охидын бүжиг, 1974 он 
* Эх үрс амгалан байг, 1983 он 
* Хун шубун Ноён хубун одна актын” балет, 2005 он

## Гавьяа, шагнал 
*1979 онд Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан
*1981 онд Алтан гадас одон 
*1991 онд Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн 
*1995 онд ОХУ-ын Буриад Улсын Ардын хурлын хүндэт жуух бичиг 
*2006 онд ОХУ-ын Буриад Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн 
*2014 онд ОХУ-ын Дорнод Сибирийн Соёл Урлагийн Академийн хүндэт доктор цол

Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Монголын удирдаач
Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Даланжаргалангийн хүн
Ангилал:1944 онд төрсөн
Синсиннати

**Синсиннати** (англ. *Cincinnati* [ˌsɪnsɪˈnætɪ]) - АНУ-ын Охайо мужийн зүүн өмнөд хэсэгт байх хот. Охайо голын эрэг дээр, Индиана мужаас холгүй Охайо, Кентакки мужуудын хил дээр оршдог хот юм.

1788 онд герман гаралтай цагаачдын үүсгэн байгуулсан хот. 2010 оны байдлаар тус хотын хүн амын тоо 296 943 (АНУ-ын 55 дахь том хот), дагуул хотуудын хамт 2 155 137 хүнтэй ажээ (томоороо 21 дүгээрт ордог), үүний 53% цагаан арьстан иргэд байдаг ажээ.

1819 онд байгуулагдсан Синсиннати Их сургууль өнөөдөр 40 мянган оюутантай.

Синсиннати хотод "Procter & Gamble", Kroger, Convergys, Chiquita, General Electrics Aviation, Macy's, Toyota North America, Kao Brands, Fifth Third Bank компаниудын төв байрладаг бөгөөд The United States Playing Card Company-ийн үйлдвэрүүд байдаг.

Ангилал:Охайогийн суурин
Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ангилал:Охайогийн тойргийн төв
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот
Ангилал:Охайо голын суурин
Хүндэтгэлийн медаль (АНУ)

**Хүндэтгэлийн медаль** (англи. Medal of Honor) -АНУ-ын цэргийн дээд шагнал. 

Энэхүү медалийг "АНУ-ын дайсны эсрэг болон бусад амеикийн цэргийн үйл ажиллагаа явуулах үед амь насаа эрсдэлд оруулж, үүрэг хариуцлагаа давуулан биелүүлж онцгой эр зориг гаргасаны төлөө олгодог байна. 

## Түүх 
АНУ-ын анхны цэргийн шагнал бол 1782 онд анхны Ерөнхийлөгч Жорж Вашингтоны баталсан "Цэргийн гавьяаны тэмдэг" юм. Америкийн тусгаар тогтнолын төлөө дайн дууссаны дараа энэхүү шагнал олгохоо больсон юм. Мексик-Америкийн дайны  (1846-1848) үеэр Америкийн гавьяа байгуулсан цэргүүдэд "Гэрчилгээ" олгож байгаад олон жилийн дараа 1905 онд Цэргийн гавьяаны тэмдэгийг медалийн статустай болгосон түүхтэй. 

Америкийн Иргэний дайн эхэлсний дараахан буюу 1861 оны 12-р сарын 9-нд ийм медаль бий болгох саналыг Айова мужийн сенатор Жеймс Вилсон Гримс (James W. Grimes) дэвшүүлж 12-р сарын 21-нд түүний саналыг АНУ-ын Сенат 82-р хуулийн төслийг баталж, Ерөнхийлөгч Абрахам Линкольн "Хүндэтгэлийн медалийн" хамгийн анхны хувилбар болох "Тэнгисийн цэргийн эр зоригийн медалийг" бий болгохыг зөвшөөрсөн байна. Улмаар эхний хоёр зуун медалийг Филадельфи дахь зоосны үйлдвэрт хийжээ. 

Эхэндээ зөвхөн Иргэний дайны үеийн үйлсэд байгуулсан гавьаны төлөө шагнал гардуулна гэж төлөвлөж байсан ч 1863 онд Конгресс медалийн байнгын статусыг тогтоожээ.

1956 онд АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчинд (1947 онд АНУ-ын армиас гарсан) "Хүндэтгэлийн медалийн" тусдаа хувилбарыг 1960 онд бий болгож, 1965 оны 4-р сарын 14-нд албан ёсоор баталсан байна. Үүнээс өмнө Агаарын цэргийн хүчний ажилтнуудад уг медалийн Армийнханд өгдөг хувилбараар шагнадаг байжээ. 

"Хүндэтгэлийн медал"-ийг ихэвчлэн АНУ-ын Ерөнхийлөгч биечлэн олгодог байна. Шагнал хүртэгч нас барсан тохиолдолд одонг түүний ​​хамгийн ойрын төрөл төрөгсөд олгодог журамтай ажээ.
Ангилал:АНУ-ын шагнал
Ангилал:1862 онд байгуулагдсан
Николай Цискаридзе

**Николай Цискаридзе** (орос. Николай Максимович Цискаридзе, гүрж. ნიკოლოზ მაქსიმეს ძე ცისკარიძე, 1973 оны 12-р сарын 31-нд ЗХУ-ын Гүрж улсын Тифлис хотод төрсөн) -гүрж гаралтай оросын балетчин. ОХУ-ын Ардын жүжигчин (2001), Умард Осетийн Ардын жүжигчин (2013), ОХУ-ын хошой Төрийн шагналтан (2000, 2002). 2011 оны 7-р сараас ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Соёл, урлагийн Зөвлөлийн гишүүн. 

2013 оны 10-р сраас ОХУ-ын Соёлын яамны шийдвэрээр Санкт-Петербург дахь А.Я.Вагановагийн нэрэмжит Оросын балетын Академийг тэргүүлсэн. 2014 оны 11-р сараас тус сургуулийн ректораар сонгогдсон. 

## Намтар 
Түүний эх нь физикийн багш Ламара Николаевна Цискаридзе (1931—1994) ганцаараа өсгөсөн байна. Тэрээр Тифлис хотод төрөөд тэндээ бага насаа өнгөрөөж эхийнхаа ажиллаж байсан 162-р дунд сургуульд сурч төгссөн байна.  Эх нь концерт үзэхдээ хүүгээ дагуулж явдаг байсан гэдэг. 1984 онд Тифлис хотын бүжгийн дунд сургуульд элсээд сурч байгаад 1987 оноос Москва хот руу нүүж Москва хотын Бүжгийн сургуульд үргэлжлүүлэн Пётр Пестов багшийн ангид сонгодог бүжгийн ангид сурчээ. 

1992 онд сургуулиа төгсөх шалгалтын комиссын дарга байсан оросын алдарт бүжиг дэглэгч Юрий Григоровичийн дэмжлэгээр "Большой театр"-ын бүжигчин болжээ. 

1995 онд тэрээр Юрий Григоровичийн дэгэлсэн “Цөмөөхэй”  буюу «Щелкунчик», Генрих Майоровын «Чиполлино», Михаил Фокины «Шопениана» зэрэгт балетын гол дүрд бүжиглэж алдар цуутай балетчин болох эхлэл тавигдсан гэж үздэг.  

1996 онд Москва хотын улсын бүжгийн дээд сургууль (орос. Московский государственный хореографический институт) төгсөж дээд боловсролтой болсон. 2000 онд ОХУ-ын театрын урлагийн зүтгэлтнүүдийн Холбооны гишүүн болжээ.

Ангилал:1973 онд төрсөн
Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Гүржүүд
Ангилал:Тбилисийн хүн

Ангилал:Балетын бүжигчин
Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (рыцарь)
Бурбон

**Бурбон** (Франц: Maison de Bourbon) нь Капетын угсааны Францын хаадын овог юм. Бурбоны хаад Франц болон Наваррыг 16-р зуунаас эхлэн удирдсан байдаг бол Испани дахь Бурбончууд 18-р зуунаас эхлүүлэн Испани, Неаполь, Сицили, Пармагийн хаан ширээнд сууж байв. Бурбоны гэр бүл өнөөг хүртэл Испани, Люксембургийн хаан ширээг удирдсаар байна.

Ангилал:Капет овог
Ангилал:1272 онд байгуулагдсан
Уильям Тафт

**Уильям Ховард Тафт** (англи. *William Howard Taft*; 1857 оны 9-р сарын 15-нд, Синсиннати, АНУ-ын Охайо мужид төрсөн -1930 оны 3-р сарын 8-нд Вашингтон хотноо нас барсан) - АНУ-ын 27 дахь Ерөнхийлөгч (1909-1913 онд), Бүгд Найрамдах намаас сонгогдсон. 1921-1930 онд АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга. 

Уильям Ховард Тафт 1857 оны 9-р сарын 15-нд Синциннати хотод АНУ-ын Батлан хамгаалахын сайд болон Ерөнхий прокуророор ажиллаж байсан Альфонсо Тафтын гэр бүлд төржээ. Тафтын гэр бүл чинээлэг биш байсан тул хотын захад Auburn уулын энгэрт даруухан байшинд амьдардаг байв. Тэрээр Йелийн их сургууль, Синсиннатигийн их сургуулийг хууль зүйн бакалавр зэрэгтэй төгссөн.

Охайо мужийн өмгөөлөгчдийн холбоонд Тафт арилжааны хэргийн хэлтэст оржээ. Сонины редактор Мурат Халстед түүнийг өмгөөллийн ажлаасаа татгалзвал цалин нэмээд байнгын оршин суух газартай болгох гэсэн боловч Тафт татгалзжээ. 1880 оны 10-р сард Тафт Хамилтон тойргийн туслах өмгөөлөгчөөр томилогдсон байна. У.Тафт нэг жилийн турш прокурорын туслахаар ажиллаж, ердийн хэргүүдийг хариуцаж байв. 1882 оны нэгдүгээр сард прокурорын туслах ажлаа өгсөн байна. Учир нь Ерөнхийлөгч Честер Артур түүнийг Синсиннати мужид төвлөрсөн Охайо мужийн нэгдүгээр дүүргийн татвар хураагчаар томилогдсон байна. 

Тафт 1909 оны 3-р сарын 4-нд Ерөнхийлөгчийн танграг өргөж албан тушаалдаа орсон. 

1912 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Рузвельт нэрээ дэвшүүлэх гэж оролсон боловч Бүгд найрамдах намаас Тафтыг дахин дэвшүүлэхэд тэрээр Вудро Вилсонд ялагджээ. 

Тэрээр Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас буугаад 1921 он хүртэл Йелийн их сургуульд түүхийн болон эрх зүйн профессор болжээ. 

Харин 1921 онд АНУ-ын Дээд шүүхийн дарга Эдвард Уайт нас барахад түүнийг оронд нь сонгосон байна. 

Тафт 1930 оны 2-р сард Ерөнхий шүүгчийн албан тушаалаа өгөөд огцорч сарын дараа 72 насандаа Вашингтон дахь өөрийн байшиндаа нас баржээ. Түүний Арлингтоны үндэсний оршуулгын газар оршуулсан анхны АНУ-ын Ерөнхийлөгч болж түүхэнд үлдсэн юм.

Ангилал:1857 онд төрсөн
Ангилал:1930 онд өнгөрсөн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Охайогийн хүн
Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгч
Ангилал:АНУ-ын Улсын прокурор
Ангилал:АНУ-ын хуульч
Ангилал:20-р зууны улс төрч
Ангилал:20-р зууны эрх зүйч
Ангилал:20-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Бүгд Найрамдах Намын гишүүн (АНУ)
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Иелийн их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:19-р зууны чөлөөт өрлөгчин
Ангилал:АНУ-ын чөлөөт өрлөгчин
Честер Артур

**Честер Алан Артур** (англи. *Chester Alan Arthur*; 1829 оны 10-р сарын 5-нд АНУ-ын Вермонт мужийн Фэрфилд хотод төрж, 1886 оны 11-р сарын 18-нд Нью-Йоркт нас барсан) 1881-1885 онд АНУ-ын 21 дэх Ерөнхийлөгчөөр ажилласан улс төрч, төрийн зүтгэлтэн. Тэрээр 1881 онд Бүгд найрамдах намаас нэр дэвшсэн Жеймс Гарфилдын дэд ерөнхийлөгчөөр сонгогдож, 9-р сарын 19-нд Жеймс Гарфилдыг алуулж нас барахад Ерөнхийлөгч болон дэвшжээ.

## Намтар 
Честер Алан Артур АНУ-ын Вермонт мужийн Фэрфилд хотод 1829 онд төржээ. Түүний эцэг Уильям Артур 1796 онд Ирландад төрөөд 1819-1820 онд Доод Канад тойрогт цагаачилж ирээд суурьшсан байна. Артурын эх нь Вермонтод төрсөн Мальвина Стоун. Эцэг Уильяам Артур, эх Мальвина Стоун нар танилцаад жилийн дараа 1821 оны 4-р сарын 12-нд гэрлэсэн байна. 

Артур коллежийг онц төгсөөд Скатикок хотод дунд сургуульд багшилж байгаад улмаар захирал нь болжээ. 1853 онд Нью-Йорк мужийн Улсын үндэсний хуулийн Болстон-Спа сургууль төгсөөд Нью-Йорк руу 1854 онд нүүж Нью-Йоркийн өмгөөлөгчдийн холбооны удирдах газар орсон ажээ. 

Нью-Йорк хотод өмгөөллийн үйл ажиллагаа явуулж байгаад улс төрд орж 1856 онд Бүгд Найрамдах нам үүсэн байгуулагдахад дэмжлэг үзүүлж байжээ. 

1861-1865 оны АНУ-ын Иргэний дайны үер нэгдүгээр шалгагч-генералын хувьд цэргийнхэнд зэвсэг олж хүргүүлэх ажил эрхэлж байжээ.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч У.Грант түүнийг гавьяа байгуулсаны төлөө 1872 онд Нью-Йоркийн боомтын Гаалийн ерөнхий захирлаар (Collector of Customs) томилсон байна. 1878 оны 7-р сард түүнийг Ерөнхийлөгч Ратэрфорд Хэйс авлигын хэрэгт буруутгаж ажлаас нь халж байжээ.

Ангилал:1829 онд төрсөн
Ангилал:1886 онд өнгөрсөн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:Вермонт
Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгч
Ангилал:АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч
Ангилал:АНУ-ын өмгөөлөгч
Ангилал:19-р зууны эрх зүйч
Ангилал:19-р зууны улс төрч
Ангилал:Бүгд Найрамдах Намын гишүүн (АНУ)
Леонид Филатов

**Леонид Филатов** (орос. *Леонид Алексеевич Филатов*, 1946 оны 12-р сарын 24-нд ЗХУ-ын Татарстаны Казань хотод төрсөн-2003 оны 10-р сарын 26-нд ОХУ-ын Москва хотод нас барсан) -зөвлөлтийн бөгөөд оросын тайз, дэлгэцийн алдартай жүжигчин. Тэрээр мөн кино найруулагч, яруу найрагч, нийтлэгч, телевизийн нэвтрүүлэг хөтлөгч. 1995 онд ОХУ-ын Ардын жүжигчин, ОХУ-ын төрийн шагнал 1996 онд хүртсэн. 

## Намтар 
Тэрээр Зөвлөлт Татарстаны Казань хотод 1946 онд төрсөн. Эцэг нь -Алексей Еремеевич Филатов (1914—1982), ЗХУ-ын Эх орны дайнд оролцогч; эх нь -Клавдия Николаевна Филатова (1923—2007).

1965 онд дунд сургуулиа төгсөөд Бүх Холбоотын Кино урлагийн улсын дээд сургуулийн /ВГИК/ найруулагчийн ангид орох зорилготой Москвад очсон байна. Шалгалт амжилтгүй болоод тэрээр Борис Щукины нэрэмжит Театрын сургуульд жүжигчны ангид шалгалт өгч тэнцээд Вера Львова, Леонид Шихматов нарын удирдсан урлан ангид сурч 1969 онд төгссөн байна. 

Төгсөөд Л.Филатов Москва хотын Таганка дахь театрт оржээ. Анхны гол дүр- Ведущий — «Юу хийх вэ?/ Что делать?/» жүжиг. «Мастер, Маргарита хоёр», «Тоорын цэцэрлэг /Вишнёвый сад/», «Голын эрэг дээрх байшин /Дом на набережной/», «Бүсээ бүслээрэй /Пристегните ремни/», «Пугачёв» зэрэг жүжигт тоглосон байна.

Тэрээр 1970 оноос кинонд амжилттай тоглосон байна: «Город первой любви» /Анхны хайрын хот/, «Экипаж», «Женщины шутят всерьёз» /Хүүхнүүдийн тоглоом хатуу/, «Грачи», «Петля», «Из жизни начальника уголовного розыска», «Успех» /Амжилт/ , «Чичерин», «Забытая мелодия для флейты», «Город Зеро», «Благотворительный бал» /Хандивын үдэшлэг/ .

1990 онд өрийн зохиолын дагуу «Сукины дети» /Хөгийн золигнууд/ гэх кино хийж өөрөө нэг дүрийг нь бүтээсэн байна. 

Ангилал:1946 онд төрсөн
Ангилал:2003 онд өнгөрсөн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Казанийн хүн
Ангилал:ЗХУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:ЗХУ-ын жүжигчин
Ангилал:Зөвлөлтийн кино найруулагч
Ангилал:20-р зууны жүжигчин
Цагдаагийн ерөнхий газар

**Цагдаагийн ерөнхий газар** нь гэмт хэрэгтэй тэмцэх, нийтийн хэв журам хамгаалах, олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах үндсэн чиг үүргийг хуульд заасан бүрэн эрхийн хүрээнд хэрэгжүүлэх алба.

## Удирдлагууд 
# Лаварын Дэмбэрэл /Алтанбулаг 1921/
# Батгэрэлийн Сүнгээ 1921.07-1921.10
# Ганжуурын Гүрсэд 1921-1922
# Базарын Пунцаг 1922-1923 он
# Магсарын Дугаржав 1923-1926 он
# Цэрэндоржийн Дашдорж 1926 он
# Лувсангийн Жигжид 1930-1932 он
# Ланхайн Дарьсүрэн 1932-1933
# Дамдины Жадамбаа 1934-1936 он
# Буянгийн Аюуш 1936-1938 он
# Гэлэгийн Хас-Очир 1937-1939 он
# Маналжавын Дамдинсүрэн 1939-1940 он
# Шагдарын Төмөрбат
# Данзангийн Лувсандорж 1941-1943 он, 1944-1947 он
# Ванжийн Даржаа 1947-1950
# Санжийн Рэнцэнхорлоо 1943-1944 он, Мөн 1950-1954 он
# Бат-Очирын Шагдаржав 1954-1958 он
# Цэвэгийн Нансалжав 1958-1961 он
# Равдангийн Гүнсэн 1961-1963 он
# Жарантайн Авхиа 1963-1969
# Содномбалжирын Бүдрагчаа 1969-1979 он, 1988-1990 он
# Алтангэрэлийн Думбарай 1979- 1984 он
# Сэнгээгийн Дамдинсүрэн 1984-1988
# Баастын Пүрэв 1990-1996 он
# Чимэддоржийн Амарболд 1996-1998, 1999-2001, 2008 онуудад
# Дашдоржийн Мөрөн 1998-1999 он
# Данзангийн Сандаг-Очир 2001-2006 он
# Маньбадрахын Ганболд 2006-2008 он
# Баянмөнхийн Билэгт 2008-2014 он
# Рэнцэндоржийн Чингис 2016-2017
# Өлзийбатын Энхтөр 2017
# Сайннямбуугийн Баатаржав 2017-2020
# Жамсранжавын Болд 2020

## Цаашид үзэх 
* Монгол цагдаагийн түүх

## Гадны холбоос 
* https://police.gov.mn/

Ангилал:Монголын төрийн байгууллага
Ангилал:Монголын цагдаагийн алба
Дамбын Төрбат

**Дамбын Төрбат** (1955 онд Дундговь аймгийн Цогтчандмань буюу одоогийн Сайхан-Овоо сумын нутаг Төгрөг гэдэг газар төрсөн) - Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, Төрийн шагналт зохиолч, яруу найрагч.

## Намтар 
Айлын отгон хүү тэрбээр 1963 онд 8 настай Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын дунд сургуульд нэгдүгээр ангид орж дараа нь Мандалговийн 10 жилийн дунд сургуульд шилжин орж сурсан ажээ. 1973 онд хугацаат цэргийн алба 3 жил хаасан. 

Улаанбаатар хотод Барилгын Техник мэргэжлийн сургууль (ТМС), сүүлд МУИС-д элсэн сурч 1986 онд сэтгүүлч мэргэжилтэй төгссөн. 

## Бүтээлүүд 
*“Могойн чуулган” роман 1986
*“Хулганы зиндаа”
*“Үхэр унасан бурхад”
*“Морин зэрэглээ”
*“Хонин холбоо”
*"Хаан төрийн нууц"
*"Эх Дагинын далд түүх",
*“Мутрын адис”, “Сунтагийн адис” хоймсон роман 2018 он
*“Тахиа тамга”
*“Луу данс” роман

Ангилал:Монголын зохиолч
Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Ангилал:Сайхан-Овоогийн хүн
Ангилал:1955 онд төрсөн
Одер мөрөн

**Одер** буюу **Одра мөрөн** (чех. *Odra*, польш. *Odra*, герман. *Oder* [ˈʔoːdɐ]) - Чех, Польш, Германы нутгаар өнгөрдөг мөрөн. Одер мөрөн зарим хэсгээрээ Польш, Германы улсын хил болдог. 

Энэ мөрөн Зүүн Судецэд эхээ авч Чехийн нутгаар 112 км урсаж байгаад залгаад Польшийн нутгаар 726 км урсдаг байна. Үүнээс 187 км урт газар Польш, Герман улсын хил болдог ажээ. Одер мөрөн Щечиний булан дахь Полице хотын орчим Балтын тэнгист цутгадаг байна.

## Түүх 
Одер мөрөн 990 онд I Мешко хааны удирдаж байсан Польшийн баруун хилийн хэсэг юм гэж, Польш улсыг "Гэгээн Ромын шашин"-ы ивээлд авсан тухай «Dagome iudex» (Дагомэ юдекс) хэмээх латин хэлээрх баримт бичигт тэмдэглэсэн байдаг байна. 

13-р зуунаас эхлэн Одер мөрний хөндий нь зүүн талаараа Германы суурингийн төв хэсэг болж эрэг дагуух хотуудад олон зууны турш герман хэлтнүүд суурьшиж байв.

1945 онд Дэлхийн 2-р дайнд ялалт байгуулсан холбоотнууд Одер ба Ниса Лусатиагийн зүүн хэсэгт орших Германы бүс нутгийг Потсдамын бага хурлаар Польшийн газар нутгийн хэсэгт оруулжээ. 

Герман, Польшийн хоорондох эцсийн хилийг ирээдүйн энх тайвны бага хурлаар тодорхойлох ёстой байв. Энэ хоёр голын зүүн талд Германы хүн амын нэг хэсгийг дайны үеэр нацистууд нүүлгэн шилжүүлсэн байсныг дайны дараа энд үлдсэн 8 сая германчуудыг Польш, Зөвлөлтийн засаг захиргаа албадан хөөж гаргажээ. 

1990 онд шинээр нэгдсэн Герман, Польш улсууд Одер-Нейссийн шугамыг өөрсдийн хил гэж хүлээн зөвшөөрсөн Гэрээнд гарын үсэг зурсан. 

## Одер мөрний эрэг дээрх хотууд 
* Одер дахь Франкфурт
* Айзенхюттенштадт ( товч.Хютте, герман. *Hütte*)
* Одер дахь Костшин
* Острава 
* Богумин
* Рациборж
* Ополе
* Бжег
* Вроцлав
* Глогув
* Нова-Суль
* Шведт
* Гарц
* Щецин
* Полице

Ангилал:Чехийн гол мөрөн
Ангилал:Польшийн гол мөрөн
Ангилал:Германы гол мөрөн
Германы ууган Их сургуулиуд

**Холбооны Бүгд найрамдах Герман улсын ууган Их сургуулиуд байгуулагдсан он жилийн дарааллаар**.

!
Зайны сургалт

**Зайны сургалт** (ЗС) (англи. *Distance learning, distance education, e-learning, online learning*: орос. *дистанционное обучение*)- гэдэг нь боловсролын үйл явцад хамаарах бүх бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг (зорилго, агуулга, арга, зохион байгуулалтын хэлбэр, сургалтын хэрэглэгдэхүүн) тусгаж, багш-оюутан, оюутан-багш хоорондын алслагдсан орон зайнаас, интернет технологи эсвэл бусад холбооны хэрэгсэл ашиглан харилцан үйлчлэлийг ханган хэрэгжүүлдэг үйл явц юм. 

*Зайны сургалт* нь бие даасан сургалтын хэлбэр бөгөөд мэдээллийн технологийг зайны сургалтанд ашигладаг гол хэрэгсэл юм.

Жилээс жилд Зайны сургалт өргөжиж ийм сургалттай Их дээд сургуулиудын тоо нэмэгдэж байна. Энэ салбарын анхдагч нь 1976 онд АНУ-ын Аризона мужид байгуулагдсан Фениксийн их сургууль (University of Phoenix) бөгөөд 21-р зууны эхний 10 жил гэхэд 400,000 гаруй оюутан суралцдаг дэлхийн хамгийн том хувийн сургууль болсон юм. АНУ, Канад, Пуэрто-Рико дахь олон арван оюутны хотхоны аль нэгнийх нь анги танхимд багагүй хугацаа зарцуулдаг ч энэ нь зайн сургалтын технологийг хамгийн анх нэвтрүүлсэн сургууль юм.

## Түүх 
Зайнаас суралцах анхны оролдлогыг 1728 онд багш Калеб Филиппс хийсэн. "Бостон Газет" түүнд долоо хоног бүр шуудангаар дамжуулж сурах хүсэлтэй оюутнуудыг хайж олоход нь туслаж байжээ.

Дараа нь 1840-өөд онд Сэр Исаак Питман товчлол зааж байхдаа зайны сургалтын анхны сургалтыг явуулсан. Тэрээр ил захидал дээр стенографт бичсэн текстүүдийг шуудангаар илгээж, эргээд оюутнуудаасаа хянаж засаж залруулахын тулд хуулбарыг нь авдаг байв.

Энэ нь АНУ дахь захидал харилцааны сургуулийн хөгжлийг нэмэгдүүлсэн юм. Лондонгийн Их Сургууль нь 1858 онд зайн сургалтын зэрэг санал болгосон анхны их сургууль болж байжээ. Волси Холлын үүсгэн байгуулсан Оксфордын их сургууль нь 1894 онд Их Британийн анхны зайн сургалтын коллеж болж байсан юм.

ХХ зуунд мэдээллийн технологи үүсч хөгжсөний улмаас Зайны сургалт хөгжих сайхан боломж нээгдсэн. 

"КОВИД" цар тахалын үед зайны сургалт ихээхэн ач холбогдолтой гэдгийг хүн төрлөхтөн сайн ойлгож улам бүр эрчимтэй ашиглах болсон байна. 

## Давуу талууд 
* Уян хатан байдал - оюутнууд өөрт тохирсон орон зай, цаг хугацаандаа боловсрол эзэмших боломжтой;
* Алсын зайны үйл ажиллагаа - оюутнууд орон зайгаар хязгаарлагдахгүй бөгөөд хаана байгаагаас үл хамааран суралцах боломжтой;
* Ашигтай байдал - суралцах газар руугаа холын зайн аяллын зардал мэдэгдэхүйц хэмнэгддэг бөгөөд сургалтын зардал мөн бага байдаг;
* Уг сургалтын хэлбэр нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст маш тохиромжтой;
* Сургалтын үзүүлэн болох зураг, текст, дуу, видеог идэвхтэй ашиглах нь шинэ мэдээллийг шингээх чанарыг эрс сайжруулдаг
Ангилал:Боловсрол
Ангилал:Мэдээллийн систем
Олон ангит кино

**Олон ангит кино** буюу **Телевизийн цуврал** нь нэг анги нь 20-иос дээш минутаар хийгдсэн, үргэлжилсэн зохиол болон зураг авалттай, 1-ээс дээш ангитай уран сайхны болон баримтад олон ангит кино гэнэ.
Ангилал:Телевизийн цуврал