open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тьерри Анри

**Тьерри Даниэль Анри** (, *1977 оны наймдугаар сарын 17-нд төрсөн*) нь Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Нью-Йорк Ред Буллз багаас Арсенал багт зээллэгээр ирсэн довтлогч юм.

## Замнал
### Клуб
#### Монако
#### Ювентус
#### Арсенал
#### Барселона
#### Нью-Йорк Ред Буллз
#### Арсенал
### Шигшээ баг
## Үзүүлэлтүүд
### Клуб
:*Сүүлд шинэчилсэн нь: 2012 оны хоёрдугаар сарын 4.*

## Шагналууд
### Клуб
;Монако
*Лиг 1 (1): 1996–97
*Францын цом (1): 1997

;Арсенал
*Премьер лиг (2): 2001–02, 2003–04
*Английн цом (3): 2002, 2003, 2005
*Коммунити Шиелд (2): 2002, 2004

;Барселона
*Ла Лиг (2): 2008–09, 2009–10
*Испанийн цом (1): 2008-09
*Испанийн Супер цом (1): 2009
*Аваргуудын лиг (1): 2008-09
*УЕФА-гийн Супер цом (1): 2009
*Клубүүдийн ДАШТ (1): 2009

;Нью-Йорк Ред Буллз
*MLS Зүүн конференц (1): 2010
*Атлантикын цом (1): 2011

### Шигшээ баг
;Франц
*ДАШТ
::**Түрүү**: Франц 1998
::*Дэд байр*: Герман 2006
*ЕАШТ
::**Түрүү**: Бельги болон Нидерланд 2000
### Хувийн
## Эшлэл 
## Холбоос 
* Америкийн Хөлбөмбөгийн холбоон дахь профайл
* 
* Тьерри Анригийн профайл fcbarcelona.cat 
* Тьерри Анригийн намтар jockbio.com
*
* Тьерри Анри Internet Movie Database

Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:1998 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Арсенал багийн тоглогч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Ангилал:Барселона багийн тоглогч
Ангилал:ФИФА 100
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Ювентус багийн тоглогч
Ангилал:Ла Лигийн тоглогч
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Нью-Йорк Ред Буллз багийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь)
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1977 онд төрсөн
Том Хаддлстоун

**Томас Эндрю Хаддлстоун** (, *1986 оны арванхоёрдугаар сарын 28-нд төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Халл Сити болон Английн шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм.

## Замнал
Тоттенхэм Хотспур багтай 2005 оны нэгдүгээр сард 2.5 сая фунт стерлингийн гэрээг байгуулж байв.

Хаддлстоун 2005–06 оны улиралд Вулверхэмптон Уондерерс багт зээллэгээр тоглосон ба анхны гоолоо 2002-05 оны хооронд тоглож байсан Дерби Каунти багийнхаа эсрэг оруулж байв. Тоттенхэм дэх анхны гараагаа Фулхэм багийг 1–0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд 2006 оны нэгдүгээр сарын 31-нд сэлгээгээр хийж байжээ.

Тэрээр шигшээ багтаа Фабио Капеллогийн шийдвэрээр Америкийн Нэгдсэн Улс болон Тринидад ба Тобаготой хийх байсан нөхөрсөг тоглолтонд 2008 оны тавдугаар сарын 12-нд дуудагдсан ч 2009 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нийг хүртэл гараанд гараанд гараагүй юм. Түүний анхны гараа Бразилын эсрэг нөхөрсөг тоглолт байв.

## Шагнал
;Тоттенхэм Хотспур
*Лигийн цом: 2007–08

## Эшлэл
## Холбоос
*Том Хаддлстоуны профайл Тоттенхэм Хотспур баг дахь
*
*Премьер лигийн профайл
*Английн хөлбөмбөгийн холбоон дахь профайл

Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Дерби Каунти багийн тоглогч
Ангилал:Вулверхэмптон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Халл Сити багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
2008–09 оны Премьер лиг

**2008-09 оны Премьер лиг** () нь 1992 оноос хойшхи арван долоо дахь удаагийн Премьер лигийн улирал юм. Лигт 20 баг өрсөлдсөн бөгөөд Манчестер Юнайтед баг Премьер лигийн 11 дэх, Английн аваргын 18 дахь түрүүгээ тэмцээний сүүлийн өдөр авсан түүхтэй. 

Тоглолтын хуваарь 2008 оны зургаадугаар сарын 16-нд гарч 2008 оны наймдугаар сарын 16-нд эхлэж 2009 оны тавдугаар сарын 24-нийг хүртэл үргэлжилжээ. 

## Лигийн хүснэгт 
## Үр дүнгүүд 
## Улирлын үзүүлэлтүүд 
### Гоолын тоогоор тэргүүлэгчид 
### Гоолын дамжуулалтаар тэргүүлэгчид 
## Шагналууд 
### Сарын 
### Жилийн 
#### Лигийн дасгалжуулагчидын холбооны Оны шилдэг дасгалжуулагч 
Лигийн дасгалжуулагчидын холбооны Оны шилдэг дасгалжуулагч шагналыг Эвертон багийн Дэвид Мойес хүртэв.

#### Мэргэжлийн хөлбөмбөгчдийн холбооны Оны шилдэг тоглогч 
2009 оны Мэргэжлийн хөлбөмбөгчдийн холбооны Оны шилдэг тоглогч шагналыг Манчестер Юнайтед багийн Райан Гиггзт олгов.

Дээрх шагналд нэр дэвшсэн тоглогчид:
*Рио Фердинанд (Манчестер Юнайтед)
*Стивен Жерард (Ливерпүүл)
*Райан Гиггз (Манчестер Юнайтед)
*Кристиано Рональдо (Манчестер Юнайтед)
*Эдвин ван дер Сар (Манчестер Юнайтед)
*Неманья Видич (Манчестер Юнайтед)

#### Мэргэжлийн хөлбөмбөгчдийн холбооны Оны шилдэг залуу тоглогч 
Мэргэжлийн хөлбөмбөгчдийн холбооны Оны шилдэг залуу тоглогч шагналыг Астон Вилла багийн Эшли Янг хүртсэн.

Дээрх шагналд нэр дэвшсэн тоглогчид:
*Габриэль Агбонлахор (Астон Вилла)
*Жонни Эванс (Манчестер Юнайтед)
*Стивен Айрленд (Манчестер Сити)
*Аарон Леннон (Тоттенхэм Хотспур)
*Фабио (Манчестер Юнайтед)
*Эшли Янг (Астон Вилла)

#### Оны шилдэг багийн бүрэлдэхүүн 
Хаалгачаар: Эдвин ван дер Сар (Манчестер Юнайтед)Хамгаалагчаар: Глен Жонсон (Портсмут), Патрис Эвра, Рио Фердинанд, Неманья Видич (бүгд Манчестер Юнайтед)Хагас хамгаалагчаар: Стивен Жерард (Ливерпүүл), Кристиано Рональдо, Райан Гиггз (хоёулаа Манчестер Юнайтед), Эшли Янг (Астон Вилла)Довтлогчоор: Николя Анелька (Челси), Фернандо Торрес (Ливерпүүл)

## Эшлэл 
## Холбоос 
*2008–09 RSSSF дахь Премьер лиг
*Албан ёсны вэбтсайт premierleague.com

#
Премьер лиг
Бильбао

**Бильбао** (, ) нь Испанийн Баскийн Өөртөө Засах Орны Биская мужийн төв юм. 353,187 (2010) хүн амтай, Баскийн хамгийн том бөгөөд Испанийн 10 дахь том хот болно.

Испанийн төв-хойд хэсэгт, Бискайн булангаас  зайд оршино. Хотын төв хэсэг нь дунджаар  орчим өндөртэй хоёр жижиг уулаар хүрээлэгдсэн байдаг.

14-р зууны эхээр байгуулагдсан цагаасаа хойш Бильбао нь Биская нутгийн төмрийн ордуудаас олборлосон төмрийг зөөдөг боомтынхоо ачаар Ногоон Испанийн худалдааны төв болон онцгой нөлөө үзүүлсээр иржээ. 19-р зууны турш, мөн 20-р зууны эхээр Бильбаод хүнд аж үйлдвэр хөгжиж, Испанидаа Барселонагийн дараа орохуйц хүнд үйлдвэрийн төв болжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Испанийн хот
Брэд Фридель

**Брэдли Ховард Фридель** (; 1971 оны тавдугаар сарын 18, Лейквүүд) — Америкийн хөлбөмбөгчин, Английн «Тоттенхэм Хотспур» багийн хаалгач. 1992-оос 2005 онд АНУ-ын шигшээг төлөөлөн 82 тоглолтонд уйгагүй оролцож байлаа.

## Амжилт 
;Багийн
* Лигийн цомын эзэн: 2002
;Шигшээ
* Холбоодын цомын эзэн: 1999
;Хувийн
* АНУ-ын оны шилдэг хаалгач: 1997
* АНУ-ын шилдэг хаалгач: 2002
* «Блэкберн Роверс» 2002/03 оны шилдэг тоглогч
* 2002/03 оны бэлгэдлийн шигшээ

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профиль игрока на Liverbird.ru 
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын хөлбөмбөгчин
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач
Ангилал:Брондбю багийн тоглогч
Ангилал:Галатасарай багийн тоглогч
Ангилал:Коламбус Крю багийн тоглогч
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Блэкберн Роверс багийн тоглогч
Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1971 онд төрсөн
Чу Хе-жон

**Чу Хе-жон** (, 1953 оны 3 сарын 5-нд төрсөн) нь Өмнөд Солонгосын волейболчин бөгөөд улсынхаа шигшээ багийн хамтаар 1976 оны зуны олимпоос хүрэл медаль хүртсэн тамирчин юм.

## Эшлэл
Ангилал:1953 онд төрсөн
Ангилал:Өмнөд Солонгосын волейболчин
Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Томас Транстрёмер

**Томас Ёста Транстрёмер** (, * 1931 оны 4 сарын 15-нд Стокхольмд; † 2015 оны 3 сарын 26-нд мөн хот доо) нь Шведийн зохиолч, яруу найрагч, орчуулагч юм. Түүний шүлгүүд 60 гаруй хэлээр орчуулагдсан. Транстрёмер Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойших Скандинавын шилдэг зохиолчдын нэгт тооцогддог бөгөөд 2011 онд утга зохиолын салбар дахь Нобелийн шагналыг хүртжээ.

## Цахим холбоос 
* Tomas Tranströmer

## Эшлэл 
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Швед хэлээрх утга зохиол
Ангилал:Шведийн яруу найрагч
Ангилал:Стокхольмын зохиолч
Ангилал:20-р зууны утга зохиол
Ангилал:21-р зууны утга зохиол
Ангилал:Уянгын шүлэгч
Ангилал:Англи хэлнээс орчуулагч
Ангилал:Швед хэл рүү орчуулагч
Ангилал:Утга зохиолын Нобелийн шагналтан
Ангилал:Августын шагналтан
Ангилал:Шведүүд
Ангилал:1931 онд төрсөн
Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Юнес Кабул

**Юнес Кабул** (; 1986 оны нэгдүгээр сарын 4, Сен-Жюльен-ан-Женевуа) — Марокко гаралтай Францын хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспур» багийн хамгаалагч.

## Замнал 
Францын «Сент-Жульен-ен Женевуа» өсвөрийн багт 1990—2000 оныд «Осероос» мэргэжлийн замналаа эхлүүлсэн тэрээр 2005 онд Францын цомд түрүүлж байжээ. 

Кабул «Тоттенхэм Хотспур» багтай 2007 оны долоодугаар сарын 5-нд 8 сая фунтээр тодорхойгүй хугацааны гэрээ байгуулан 2008 онд «Портсмут» баг руу 6 сая фунтийн дөрвөн жилийн гэрээгээр явах хүртэл тоглосон ба *Хотон шувуунуудын* эгнээнд 2010 оны нэгдүгээр сарын 30-нд 9.5 сая фунтийн гэрээгээр эргэн ирсэн билээ.

## Амжилт 
* «**Осер**»
** Францын цом: **2004/05**

* «**Тоттенхэм**»
** Английн лигийн цом: **2007/08**

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас
* Профайл - «Тоттенхэм»
* 
* 
* Профайл - Football-lineups.com

Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Осер багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Рональд Росс

**Сэр Рональд Росс** FRS (, 1857 оны 5 сарын 13 – 1932 оны 9 сарын 16) нь Британийн эмч бөгөөд хумхаагийн талаарх судалгаагаараа физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналыг 1902 онд хүртсэн хүн юм. Тэрээр хумхаагийн шумуулын хоол боловсруулах эрхтний тогтолцоонд байдаг шимэгч нь хумхаа өвчнийг үүсгэдэг болохыг тогтоосноороо уг өвчинтэй тэмцэх үйл ажиллагааг бодитой болгож чадсан гавъяатай билээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
Ангилал:Халуун орны эмч
Ангилал:19-р зууны эмч
Ангилал:20-р зууны эмч
Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Гэгээн Михаил ба Георгийн одон шагналтан (хүлэг баатрын командлагч)
Ангилал:Их Британийн эмч
Ангилал:Хумхаа
Ангилал:Их Британичууд
Ангилал:1857 онд төрсөн
Ангилал:1932 онд өнгөрсөн
Карелийн хүзүүвч

[300px|thumb|Карелийн хүзүүвчийн газрын зураг. Гол хотуудаас гадна одоогийн [Орос-Финландын хил (баруун хойд хэсэгт), мөн Өвлийн дайны өмнөх хилийг өмнөд хэсэгт улаанаар үзүүлэв.]]
**Карелийн хүзүүвч** () нь Финийн булан болон Ладога нуур хоёроор хашигдсан 45–110&nbsp;км өргөнтэй, Оросын баруун хойд хэсэг, Нева мөрний хойд биед (61°21’N,&nbsp;59°46’N болон 27°42’E,&nbsp;31°08’E-ийн хооронд) орших нутаг юм. Баруун хойд хязгаар нь Виборгийн булан болон Ладога нуур хоёрын хоорондох харьцангуй нарийн хэсэг болно. Карелийн хүзүүвчийг одоогийн Санкт-Петербург, Ленинград мужийн нутгийн Нева мөрний хойд хэсэг гэж тодорхойлбол талбай нь 15,000&nbsp;км2 орчим болно.
Хуучин Орос-Финландын хил байсан, хүзүүвчийн зүүн өмнөд хэсгийн нутгийг Карелийн хүзүүвчийн нэг хэсэг гэхээсээ илүү Хойд Ингриа гэдэг байсан. Хүзүүвчийн үлдсэн хэсэг нь Финландын Карель гэгддэг байлаа. Энэ нутгийг Оросын Хаант Улс 1712 онд Умардын их дайнаар эзэлж, Оросын эзэнт гүрний дотор өөртөө засах эрхтэй Финландын Их Вант Улс (1809–1917)-т харьяалуулжээ. Финланд улс 1917 онд тусгаар тогтноход Финландын Карель нь тус улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан боловч Өвлийн дайн (1939–1940) болон Үргэлжилсэн дайн (1941–1944)-ы үр дүнд Зөвлөлт Холбоот Улсын харьяанд оржээ. 1940–1941 онд түр энхтайвны үед ЗХУ-ын мэдэлд байсан газар нутгийн ихэнх хэсэг Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Карель-Фин Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байв. Гэвч дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Карелийн хүзүүвчийг Санкт-Петербург (ихэнх хэсэг нь Курортный дүүрэг), мөн Ленинград мужийн Приозерский дүүрэг, Всеволожский дүүрэг, Виборгский дүүрэгт харьяалуулсан байна.

2002 оны тооллогоор Санкт-Петербург хотын Курортный дүүрэг, Ленинград мужийн Карелийн хүзүүвчийн хэсгийн хүн ам 539,000 байв. Санкт-Петербургийн олон оршин суугч амралтаараа Карелийн хүзүүвчинд зусдаг байна.

## Цахим холбоос 
Карелийн хүзүүвч (англиар)

Ангилал:Хүзүүвч
Ангилал:Ленинград мужийн газар зүй
Ангилал:Оросын газар зүй
Ангилал:Зөвлөлт-Финландын харилцаа
Ангилал:Финланд-Шведийн харилцаа
Руандагийн иргэний дайн

**Руандагийн иргэний дайн** нь Төв Африкийн Руанда улсад ерөнхийлөгч Жувенал Хабяриманагийн засгийн газар болон Руандагийн Эх Орончдын Фронт (RPF)-ын хооронд гарсан дайн юм.

## Эшлэл
Ангилал:Руандагийн түүх
Ангилал:Африкийн зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:Руандагийн хядлага
Ангилал:Иргэний дайн
USAP

**United States Student Achievers Program** (USAP) нь бага орлоготой чадварлаг оюутнуудыг АНУ-д дээд боловсрол эзэмшихэд туслах, тэтгэлэг олгох зорилготой хөтөлбөр юм. Энэ хөтөлбөр нь 1999 онд Зимбабве улсад эхэлсэн бөгөөд одоо Бразил, Колумб, Эквадор, Латви, Мадагаскар, Малави, Монгол, Нигери, Серби, Өмнөд Африк, Уганда, Их Британи, Зимбабве зэрэг 13 оронд төвтэй ажиллаж байна.

## Хөтөлбөрийн зорилго 
Сурлага сайтай, сурах өндөр эрмэлзэлтэй, гадаад орны их дээд сургуулийн төлбөр төлөх санхүүгийн боломжгүй сурагчдыг АНУ-ын их дээд сургуульд тэтгэлэгтэйгээр элсүүлэн суралцуулж ирээдүйн өндөр мэдлэг боловсрол, ур чадвартай удирдагчдыг төлөвшүүлэн бэлтгэхэд оршино.

## Тэтгэлэг 
АНУ-ын их дээд сургуулиуд оролцогчийг сургуульдаа элсүүлэх, тэтгэлэг олгох болон тэтгэлгийн хэмжээг тогтоохдоо тухайн оролцогчийн ТОEFL, SAT шалгалтын дүн, өргөдлийн агуулга дээр үндэслэдэг.

## Цахим холбоос 
* usapglobal
* bilguun blog
* earcmn.org

Ангилал:АНУ-ын боловсрол
Ангилал:Тэтгэлэг
Сергей Тетюхин

**Сергей Юрьевич Тетюхин** (; 1975 оны 9 сарын 23-нд төрсөн) нь Оросын волейболчин юм. Тэрээр Узбекистаны Ферганад төржээ. 1.97&nbsp;м өндөртэй тэрээр дамжуулагч-довтлогчийн байрлалд тоглодог.

## Багууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Ангилал:Оросын волейболчин
Оуэн Койл

**Оуэн Коламба Койл** (, *1966 оны долоодугаар сарын 14-нд төрсөн*) нь Шотланд гаралтай Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин байсан бөгөөд одоо Болтон Уондерерс багийн менежер юм. 
## Замнал
2010 оны нэгдүгээр сарын 8-нд Койл Болтоны дасгалжуулагчаар томилогдсон бөгөөд анхны тоглолтоо Арсенал багийн эсрэг хийсэн ч 2–0 харьцаагаар ялагдаж байв. Харин нэгдүгээр сарын 23-нд Шеффилд Юнайтед багийг 2-0 харьцаагаар хожсон Английн цомын 4 дүгээр тойргийн тоглолт нь Койлийн багаа ялалтанд хүргэсэн анхны тоглолт байсан бол нэгдүгээр сарын 26-нд хуучин дасгалжуулж байсан Бернли багийг 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолт нь Премьер лигийн анхны ялалт нь байв. Тухайн улиралд Болтоны шинэ дасгалжуулагч багаа Премьер лигт 39 оноотойгоор 14 дүгээр байр эзлүүлж боломжийн амжилт үзүүлсэн юм.

Түүний сонирхолтой солилцоо наймааны шийдвэрийг товч дурдвал 2010 оны долоодугаар сарын 1-нд Манчестер Сити багаас Мартин Петровыг, Барнли багаас Робби Блэйк нарын хоёр довтлогчийг зуны солилцоо наймааны цонхоор чөлөөт агентаар багтаа элсүүлсэн удалгүй Реал Мадрид багаас Маркос Алонсог тодорхойгүй гэрээгээр, Францын Нант багаас Иван Класничийг үнэгүй гэрээгээр тус тус багтаа авчээ. Мөн 2011 оны нэгдүгээр сард Дэвид Уитерийг Мидлсбро багаас элсүүлсэн бол Дэниел Старрижийг Челси багаас 2010-11 оныг улирлыг дуустал зээлж тоглуулсан байдаг байна.

## Үзүүлэлтүүд
### Дасгалжуулагч
:*Сүүлд шинэчилсэн нь: 2012 оны хоёрдугаар сарын 11.*

## Шагналууд 
### Тоглогчын хувиар
; Фалкирк:
* Шотландын хөлбөмбөгийн лиг - Түрүү, 2002–03

### Дасгалжуулагчын хувиар
; Бернли:
* Лигийн АШТ-ий Плей-офф - Түрүү, 2008–09

## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*

Ангилал:Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Дамбартон багийн тоглогч
Ангилал:Клайдбанк багийн тоглогч
Ангилал:Эйрдрионианс багийн тоглогч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Данди Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Мотеруэлл багийн тоглогч
Ангилал:Данфермлин Атлетик багийн тоглогч
Ангилал:Росс Каунти багийн тоглогч
Ангилал:Эйрдри Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Фалкирк багийн тоглогч
Ангилал:Сент-Жонстон багийн тоглогч
Ангилал:Фалкирк багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Сент-Жонстон багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Бернли багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн дасгалжуулагч
Ангилал:АНУ-ын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Ирландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Луи Саа

**Луи Лоран Саа** (, *1978 оны наймдугаар сарын 8-нд төрсөн*) нь Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Тоттенхэм Хотспур болон Францын шигшээ багийн жигүүрийн довтлогч юм.

Клерфонтен хөлбөмбөгийн академийн төгсөгч тэрээр нутгийнхаа Мец багт хөлбөмбөгийн мэргэжлийн замналаа эхлүүлж улмаар Ньюкасл Юнайтед, Фулхэм, Манчестер Юнайтед болон Эвертон багуудад тоглож байгаад Тоттенхэм Хотспур багт 2012 оны нэгдүгээр сарын 31-нд чөлөөт агентаар зургаан сарын гэрээгээр ирж Питер Краучын *15* дугаарыг аван тоглож буй юм. Анхны гараагаа Ливерпүүлийн эсрэг 0-0 харьцаагаар тэнцсэн Премьер лигийн тоглолтонд Эммануэль Адебайорын оронд сэлгээгээр хийсэн Саа дараа долоо хоногийн нь Ньюкасл Юнайтед багийг 5–0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд хоёр гоол оруулжээ.

*Улаан чөтгөрүүдийн* бүрэлдэхүүнд 2004 онд 12.8 сая фунт стерлингийн гэрээгээр элссэн ба Фулхэмийн бүрэлдэхүүнд байх сүүлийн улиралдаа *15* гоол оруулсан амжилтыг үзүүлж довтлогчийг сэр Алекс Фергюсон Сааг Фулхэмийн эсрэг Юнайтедийн 3–1 харьцаагаар хожсон тоглолтонд авах санаа төрж байжээ. Анхны улиралдаа тэрээр *7* гоол оруулсан гэх үзүүлэлтийг үзүүлсэн бөгөөд 2008 оныг хүртэл нийт *124* тоглолтонд оролцож *42* гоол оруулжээ.

Саа Францын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд байхдаа 2004 оны ЕАШТ болон 2006 оны ДАШТ-д тус тус оролцсон ба *дэлхийн аваргын мөнгөн медальтай*.
 эгнээнд.]]
## Үзүүлэлтүүд 
### Клуб 
:*2012 оны хоёрдугаар сарын 11-ний байдлаар.*

## Шагналууд 
### Фулхэм 
* Хөлбөмбөгийн лигийн нэгдүгээр дивиз (1): 2000–01

### Манчестер Юнайтед 
* Премьер лиг (2): 2006–07, 2007–08
* Лигийн цом (1): 2005–06
* Аваргуудын лиг (1): 2007–08

### Эвертон 
* Английн цом дэд байр (1): 2008–09

### Франц 
* 2006 оны ДАШТ-ий Дэд байр

## Эшлэл 
## Холбоос 
* 
* 
* 
* Профайл StretfordEnd.co.uk
* Премьер лигийн профайл

Ангилал:1978 онд төрсөн
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Мец багийн тоглогч
Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Эвертон багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Клерфонтен
Ангилал:Францчууд
Грег Фостер

**Грегори "Грег" Фостер** (, 1958 оны 8 сарын 4-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын халхалттай гүйлтийн тамирчин, дэлхийн 3 удаагийн аварга, олимпын мөнгөн медальт хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр Иллиной муж улсын Чикаго хотноо төржээ.

## Хувийн дээд амжилт
*60 м халхалттай　- 7.36　секунд (1987 оны 1 сарын 16)
*110 м халхалттай　- 13.03　секунд (1981 оны 8 сарын 19)
*200 м　-　20.20　секунд (1979 оны 4 сарын 28)

## Сэргээшийн хэрэг
Фостер 1990 онд псевдо эфедрин, эфедрин, фенилпропаноламин хэрэглэсэн хэргээр 6 сараар эрхээ хасуулж байсан.

## Эшлэл
Ангилал:60 метрийн саадтай гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:110 метрийн саадтай гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:АНУ-ын 110 метрийн саадтай гүйгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт
Ангилал:Сэргээш АНУ-д
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Жермейн Дефо

**Жермейн Колин Дефо** (, *1982 оны аравдугаар сарын 7-нд төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Тоттенхэм Хотспур болон Английн шигшээ багийн жигүүрийн довтлогч юм.

## Эшлэл 
## Холбоос 
* Жермейн Дефо Тоттенхэм Хотспур багийн профайл.
* 
* 
* Жермейн Дефогийн профайл thefa.com
* Жермейн Дефогийн профайл болон үзүүлэлтүүд footballdatabase.com
* Жермейн Дефогийн Премьер лигийн профайл

Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Борнмут багийн тоглогч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Чарльтон Атлетик багийн тоглогч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Лондоны тамирчин
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Олон тоо

**Олон тоо** - хэл зүйн хувьд нэгээс олон зүйл заахад ихэнх нэр үг хувирдаг. 

Олон тоо үүсгэх олон янз залгавар бий.

#### Эрт үед үүссэн нь
* -д, жишээ: мод (ганц тоо), модод (олон тоо)
* -с, жишээ: навч (ганц тоо), навчис (олон тоо); хүн (ганц тоо), хүмүүс (олон тоо)
#### Сүүлд *-д* дагавар эгшиг, гийгүүлэгчтэй залгагдахдаа зохицдогоос үүссэн нь
* -ууд
* -чууд, жишээ: Монгол (ганц тоо), Монголчууд (олон тоо)

Ангилал:Хэл шинжлэл
Мартин Петров

**Мартин Петёв Петров** (, *1979 оны нэгдүгээр сарын 15-нд төрсөн*) нь Болгарын хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Болтон Уондерерс багийн тоглогч юм.

## Шагналууд
ЦСКА Софиа
***Болгарын АШТ** – 1997
***Болгарын цом** –  1997
Серветт
***Швейцарийн Супер лиг** - 1999
***Швейцарийн цом** - 2001
Атлетико Мадрид
* УЕФА Интертото цом - 2007
Манчестер Сити
*Vodacom Challenge - 2009

## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:Болгарын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Ботев Враца багийн тоглогч
Ангилал:ЦСКА Софи багийн тоглогч
Ангилал:Серветт багийн тоглогч
Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч
Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Болгарын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Швейцарийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч
Ангилал:Ла Лигийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Болгарчууд
Ангилал:1979 онд төрсөн
Скотт Паркер

**Скотт Мэтью Паркер** (, *1980 оны аравдугаар сарын 13-нд төрсөн*) нь Англиийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Тоттенхэм Хотспур болон Английн шигшээ багийн тоглогч юм. Тэрээр 2010-11 оны улиралд Хөлбөмбөгийн нийтлэлчдийн холбооны Оны шилдэг хөлбөмбөгчин болсон билээ. 
## Замнал 
Паркер Чарльтоноос 2004 оны нэгдүгээр сарын 30-нд Челси багт дөрвөн жилийн гэрээг 10&nbsp;сая фунт стерлингээр ирж 2005 оныг хүртэл нийт *28* тоглолтонд оролцож *1* гоол оруулсан бөгөөд 2005 оны долоодугаар сард 6.5&nbsp;сая фунтээр Ньюкасл Юнайтед багт элсчээ.

2011 оны наймааны цонхоор Тоттенхэм Хотспур болон Вест Хэм Юнайтед багууд Паркерийг эгнээндээ элсүүлэхээр хөөцөлдсөн ба 2011 оны наймдугаар сарын 31-нд **Хотон шувуунуудын** бүрэлдэхүүнд 5.5 сая фунтийн гэрээгээр очсон ба **Алхнууд** хочит Вест Хэм багт 
аркер 2007 оны зургаадугаар сард Вест Хэм Юнайтед багтай 7&nbsp;сая фунтын гэрээ байгуулан тоглож байв.
## Шагналууд 
### Клуб 
;Чарльтон Атлетик
* Хөлбөмбөгийн лигийн нэгдүгээр дивиз (1): 1999–2000

;Ньюкасл Юнайтед
* УЕФА Интертото цом (1): 2006

### Хувийн 
* Чарльтон Атлетик багийн Оны шилдэг тоглогч (1): 2002–03
* Премьер лигийн Оны шилдэг залуу тоглогч (1): 2003–04
* Вест Хэм Юнайтед багийн Оны шилдэг тоглогч(3): 2008–09, 2009–10, 2010–11
* Премьер лигийн Сарын онцлох тоглогч (2): 2011 оны хоёрдугаар сар, 2011 оны арваннэгэн сар
* Хөлбөмбөгийн нийтлэлчдийн холбооны Оны шилдэг хөлбөмбөгчин (1): 2010–11

## Эшлэл 
## Холбоос 
* Скотт Паркерийн профайл Вест Хэм Юнайтед
* Профайл – Скотт Паркер Премьер лиг
* 
* Скотт Паркерийн замнал ex-canaries.co.uk

Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Чарльтон Атлетик багийн тоглогч
Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч
Ангилал:Челси багийн тоглогч
Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Лондоны тамирчин
Ангилал:Лондоны хүн
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Лэдли Кинг

**Лэдли Брентон Кинг** (, *1980 оны аравдугаар сарын 12-нд төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч бөгөөд 2005 оноос өдгөөг хүртэл багийн ахлагчаар тоглож буй юм. 
## Үзүүлэлтүүд
2011 оны 12 сарын 12-ны байдлаар
## Шагналууд
;Тоттенхэм Хотспур
*Лигийн цом: 
**Түрүү (1): 2008

### Хувийн
*Премьер лигийн Сарын онцлох тоглогч: 2004 оны есдүгээр сар

## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*TheFA.com дахь профайл
*
*Кингийн шигшээ багийн үзүүлэлтүүд England Football Online
*Премьер лигийн профайл

Ангилал:1980 онд төрсөн
Ангилал:Лондоны хүн
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Англичууд
-стан

Энэтхэг-Европ язгуурын болон Перс хэлэнд «*stā-» («байх», «орших», «зогсох» гэх утгатай) язгуураас **-стан** («байр», «орон», «газар» гэх утгатай) гэх дагавар үүссэн. Үүнтэй адил утгатай Пуштун хэлэнд *-tun*, Энэтхэг хэлний -*sthāna* (Деванагариар स्थान) гэх дагавар бас бий.

### Улс 
* Афганистан
* Казахстан
* Киргиз 
* Пакистан
* Тажикистан
* Туркменистан 
* Узбекистан
* *Ирыстон* — Осетийн өөрсдийн нэрийдлэг
* *Хиндустан* — Энэтхэгийн өөрсдийн нэрийдлэг
* *Айастан*  — Арменийн өөрсдийн нэрийдлэг

### Оросын Холбооны Улсын орон нутаг 
* Башкортостан
* Дагестан
* Татарстан

### Ираны орон нутаг 
* Голестан
* Забулистан
* Дештестан 
* Курдистан
* Лурестан
* Систан ба Белуджистан
* Хузестан
* Тангестан

### Афганистаны орон нутаг 
* Хазарастан — Хазарачуудын эх нутаг болсон Афганистаны муж

Ангилал:Дагавар
Ангилал:Төв Ази
Хувилуур

хувилуур]]

**Хувилуур** (; ) - бичиг, зураг, дүрс зэргийг хувилдаг төхөөрөмж. Монголд Канон нэрийн хувилуур анх дэлгэрснээс "Канон" гэж хэлэх нь түгээмэл. Хэвлүүр, дүрсжүүр хоёртой холбогдох нь элбэг.

Ангилал:Компьютерын техник хангамж
Ангилал:Хэвлэх технологи
Ангилал:Албан өрөөний техник
Зэд аймаг

**Зэд** (*Джидинский*, *Зэдын*; монгол бичиг «*жида*» буюу «жад») — Орос Улсын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын аймаг. 

8.6 мянган км² нутаг, 26 мянган хүнтэй. Засаг захиргааны төв — 7 мянган хүнтэй Шивээ (Петропавловка).

## Газар зүй 
Зэд аймаг 8600 км² (13-р том) газар нутагтай. Өөрийн орны өмнөд хязгаарт байдаг. Баруунаараа Захаамин, хойгуураа Хабаан, зүүнээрээ Сэлэнгэ, Хиагт аймагтай хиллэж, хилийн цаадах Монгол улсын Сэлэнгэ аймагтай хаяална.

Аймгийн нутгаар Зэд гол хөндлөн урсаж, нутгийн дорнод хязгаарт Сэлэнгэ мөрөнд цутгадаг.

## Хүн ам зүй 
Зэд аймаг 2014 онд 26045 оршин суугчтай (8-р олон) байв.

1967 онд орос нэрийн *аймак* гэсэн үгийг *район* болгон сольсон.
 
## Нутгийн хуваарь 
Зэд аймаг дотроо 22 сумын нутаг болж хуваагдана.

## Зураг 

Будда Шакьямуни.jpg
Borgoyskaya_step.JPG
Здание администрации Джидинского района.jpg

## Лавлах бичиг
Ангилал:Буриадын аймаг
Lollipop Chainsaw

**Lollipop Chainsaw** (, *Рорипоппу Ченсо*) нь 2012 оны 6 сарын 14-нд худалдаанд гарсан, PlayStation 3, Xbox 360-т зориулсан видео тоглоом юм. Энэхүү видео тоглоомыг тоглоомын нэрт дизайнер Гоичи Судагийн (мөн **Суда51** хэмээх нэрээр олон танигдсан) удирдлаган дор японы программчлалын Grasshopper Manufacture студид бүтээжээ.

## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас 
* Албан ёсны цахим хуудас 

Ангилал:2012 оны компьютерын тоглоом
Ангилал:Тулаан-Адал явдалт тоглоом
Ангилал:PlayStation 3-т зориулсан тоглоом
Ангилал:Xbox 360-д зориулсан тоглоом
Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт компьютерын тоглоом
Хотол бялуу

**Хотол бялуу** () - цөцгийн хутгамцаг юм уу жимсний чанамал шингээсэн нэг ба түүнээс олон давхарлаг хотол олноороо хуваан идэхүйц бялууны төрөл, амтат зууш. Өнгөн талыг нь ихэвчлэн чихэрлэг түрхэц юм уу жимсээр чимэглэдэг.

Өөр нэг тодорхойлолтоор 500 грамм, түүнээс дээш жинтэй, цохимол, үелсэн ба өрмөнцөрөн суурьтай, суурийн хэсэг нь хоёр ба түүнээс дээш үеэс тогтсон, олон янзын хэлбэр, хэмжээтэй, дээд гадаргууг гоёмсог чимэглэж хажуу гадаргууг бүрсэн бялууны төрлийн бүтээгдэхүүн. 

## Түүх 
### Бялуу үйлдвэрлэл 
Талх Чихрийн Комбинат буюу Талх Чихэр ХХК нь 1984 онд орчин үеийн бялууг Монгол улсад анх удаа үйлдвэрлэсэн юм. 

### Нэрийн түүх 
Билгүүн номч Бямбын Ренчин "*Хубилай хааны үед ихэс дээдсийн ширээнээ жимс, чихэр, тос тэргүүтнээр амталсан ихийг идэж боломгүй амархан бялуурдаг амттан залардаг. Тэрхүү амттаныг монголчууд бялуу гэдэг байсан*" хэмээгээд хотол олноороо бялуурч идэх гэсэн утгыг илэрхийлж “Хотол бялуу” гэх нэр хайрласан гэдэг. 

## Мөн үзэх 
* Амтат боорцог
* Бялуу
* Үзэмтэй талх

## Цахим холбоос 

Ангилал:Бялуу
Ангилал:Монгол хоол
Урц

**Урц** - сургааг цамхаглаж, түүний дээрээс үйс холтос, эсгий, бугын арьсаар хучсан шовхгор овоохой. Урц нь ой хөвч тайга голлосон Уралын нуруунаас Номхон далайн эрэг хүртэл Сибирь даяар Фин Угор хоёр, Түрэг, Монгол бүлгийн хэлтний дунд тархсан сууц юм. Ёроолын диаметр 3-8 метр байдаг.

Ангилал:Сууц
Найжел Рео-Кокер

**Найжел Шола Андре Рео-Кокер** (, *1984 оны тавдугаар сарын 14-нд төрсөн*) нь Сьерра-Леоне гаралтай Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Болтон Уондерерс багийн тоглогч юм.

Түүнийг дамжуулалт сайн өгдөг хагас хамгаалагч гэдгээр нь хөлбөмбөг сонирхогчид мэдэх ба Уимблдон, Вест Хэм Юнайтед болон Астон Вилла багуудад тоглож байв.

## Замнал
Вест Хэм Юнайтед багт байхдаа тухайн үеийн дасгалжуулагч Алан Пардьюгийн шийдвэрээр тус багт ирсэн хоёр дахь улиралдаа багийн ахлагчаар томилогдож *2004-05* оны улиралд багийнхныхаа хамт онцгой амжилт үзүүлэн Премьер лигт дэвших эрхийг авсан ба *2005-06* оны улиралд лигийн эхний хагаст багтан улирлыг дуусгасан буюу *55* оноотойгоор *9 дүгээр* байр эзэлсэн нь багийн дасгалжуулагч тэр дундаа ахлагч Рео-Кокерийн амжилтын тодорхой үзүүлэлт юм.

Астон Вилла багт дөрвөн жил тоглохоор 2007 оны долоодугаар сарын 5-нд 8.5&nbsp;сая фунт стерлингийн гэрээг байгуулсан байна. Энэ багт тэрээр мөн багийн ахлагчийн үүргийг хэсэг хугацаанд гүйцэтгээд амжсан юм.

Болтон Уондерерс багтай 2011 оны долоодугаар сарын 27-нд хоёр жилийн гэрээг байгуулан иржээ.

## Шагналууд
**Вест Хэм Юнайтед**

*Лигийн АШТ Плей-офф: 2005 оны аварга
*Английн цом: 2006 оны дэд аварга

;Астон Вилла
*Peace Cup: 2009 оны аварга
*Лигийн цом: 2010 оны дэд аварга
тай бие халаалтаа хийж буй нь.]]
## Эшлэл
## Холбоос
*
*Английн хөлбөмбөгийн холбоон дахь профайл

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Уимблдон багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Лондоны тамирчин
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Гирин муж

**Гирин** (монгол бичгээр  - *гирин*, хятадаар 吉林 - **Жилинь**) — Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын зүүн хойд орны гурван мужийн нэг.  Засаг захиргааны төв хот нь Чанчүнь. Гирин мужийн 187,400 дөрвөлжин километр нутаг дэвсгэрт 27,09 сая хүн амьдран суудаг. Зүүн талаараа Умард Солонгос Орос хоёр улстай, улсын хилийн дотор урд талаараа Ляонин муж, баруун талаараа Өвөр Монгол орон, хойд талаараа Хармөрөн мужтай хил залгадаг.

«Голын дагуу» гэх утгатай *Girin ula* (*Гирин ула*) хэмээх Манж үгнээс мужийн нэр өгөгджээ. Хятад галигийн тогтолцоогоор энэ нь *Jilin wula* (吉林烏拉/吉林乌拉) *Жилинь вула* («цэцэгт ой») болно. Монголчууд Гирин гэж нэрлэсээр ирсэнээс Орос хэлэнд мөн Гирин гэдэг. Мөн одоогийн БНХАУ-ын иргэн Монголчууд Гирин муж гэж нэрлэдэг.

## Засаг захиргааны хуваарь
# Чанчүнь хот (чангчүн хота – 长春市)
# Байчэн хот ( – 白城市)
# Байшань хот (白山市)
# Гирин хот ( – 吉林市)
# Ляошань хот (辽源市)
# Сыпин хот (四平市)
# Сунъюань хот ( – 松原市)
# Тунхуа хот ( – 通化市)
# Яньбянь тойрог (延边州)

## Ард түмэн
## Зүүлт, тайлбар

Ангилал:Хятадын муж
Шон Дэвис

**Шон Дэвис** (, *1979 оны есдүгээр сарын 20-нд төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Болтон Уондерерс багийн хагас хамгаалагч юм.

Дэвис Болтонд 2009 оны долоодугаар сарын 1-нд Дэвис чөлөөт агентаар гурван жилийн гэрээтэйгээр иржээ. 
## Эшлэл
## Холбоос
*
*BBC дэх профайл

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1979 онд төрсөн
Оахака

**Оаксака** () нь Мексикийн баруун өмнөд хэсэгт, Номхон далайн эрэгт орших муж юм. Нийслэл нь Оахака де Хуарес, хамгийн том хот нь Сан Жуан Баутиста Тухтепек. Хүн ам нь 3,801,962 бөгөөд бүх 32 муж дундаа 10-т ордог.

## Лавлах материал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт


Ангилал:Мексикийн холбооны муж улс
Хивс

**Хивс** -анх дулаалах зориулалтаар шаланд дэвсэх, хананд өлгөх, заримдаа бусад зүйлийн гадрыг (ширээ, буйдан, авдар зэрэг) бүтээхэд хэрэглэдэг байгаад сүүлдээ гэрээ гоёох чимэглэх зориулалттай болж янз бүрийн хийц загварын нэг талдаа үс татаж хийсэн бүдүүн нэхмэл эд юм.

Нүүдэлчний гэр сууцаас авахуулаад тансаг орд харш хүртэл ямар ч гэр орны дулаалга, гоёол чимэглэл болсон хивс нь эртнээс уламжлагдаж ирсэн соёлын бүтээлийн нэг юм. Хэдэн зуун жилийн туршид хивс үйлдвэрлэл нь уйгагүй гараар хийдэг ажил хөдөлмөр, гар урлалын төрөл болж, хивс баян чинээлэгийн бэлгэ тэмдэг, соёлын эд өлөг байсаар ирсэн. 

Сүүлд 18 дугаар зуунд аж үйлдвэрийн хувьсгал гарч үйлдвэрийн аргаар олноор үйлдвэрлэж үнэлгээ нь буурсан байна. 

## Мөн үзэх 
* Олбог
* Хивсний үйлдвэр

## Цахим холбоос
Марио Балотелли

**Марио Барвуа Балотелли** (; 1990 оны наймдугаар сарын 12-нд Палермо хотод төрсөн) — Гана гаралтай итали хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Ливерпүүл» болон Италийн шигшээд довтлогчоор тоглодог.

## Замнал 
2014 оны наймдугаар сарын 21-нд «Миланаас» «Ливерпүүлийн» тавьсан 16 сая фунтийг Балотеллигийн төлөө төлөх саналыг зөрвшөөрсөнөөр Премьер лигт эргэн ирсэн. Наймдугаар сарын 25-нд гэрээлсэн.

## Амжилт 
;Багийн
*Интернационале
**Серия А (3): 2007–08, 2008–09, 2009–10
**Италийн цом (1): 2009–10
**Италийн Супер цом (1): 2008
**Аваргуудын лиг (1): 2009–10

*Манчестер Сити
**Английн цом (1): 2011

;Хувийн
**Алтан жаал (1): 2010
**Английн цомын Шилдэг тоглогч: 2011

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
*
*
*Профайл - *La Gazzetta dello Sport* 
*Профайл - ESPNsoccernet
*Профайл - Премьер лиг
*

Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Адана Демирспор багийн тоглогч
Ангилал:Брешиа багийн тоглогч
Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Ангилал:Лумеццане багийн тоглогч
Ангилал:Интернационале багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч
Ангилал:Милан багийн тоглогч
Ангилал:Монца багийн тоглогч
Ангилал:Ницца багийн тоглогч
Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Расизмын хохирогч
Ангилал:Сицилийн хүн
Ангилал:Ганачууд
Ангилал:1990 онд төрсөн
Лила Даунс

**Лила Даунс** () хэмээн алдаршсан **Aнa Лила Даунс Санчес** (; 1968 оны 9 сарын 9-нд төрсөн) нь Мексикийн жүжигчин юм.

## Намтар 
Лила Даунс нь 1992-ээд оны дундуур Латин Америкийн хөгжмийн тавцанд тодрон гарч ирсэн Мексикийн дуучин, ая зохиогч, хөгжимчин, продюсер, бүжигчин, филантроп (сайн үйлстэн) юм. Мексикийн Oахака мужийн Тлахиако хотод төрж өссөн Лила дунд сургуулийн сурагч ахуйгаасаа өөрийн хоолойн чадавхи, рок-н-ролл, Фолк, Ойрхи Дорнодын нөлөө орсон өөрийн гайхалтай хөдөлгөөнөөрөө бусдыг татдаг байв. Түүний төрөлх хэл нь испани хэл бөгөөд түүнээс гадна англи, португал, итали хэлээр чөлөөтэй ярьдаг.

Орон нутгийн продюсеруудын дэмжлэгтэйгээр гаргасан эхний цомог нь Мексик гадна бараг мэдэгдэлгүй өнгөрсөн багаад Лила Даунс өөрийн хөгжмийн брэндийг бий болгохоор шийдэж, 1994 онд *Офренда* цомгоо гаргасан нь Латин Америк болон Испанид алдаршиж, түүнд алдар хүндийг авчрав. 1998 онд гаргасан *Ла Сандунга* цомог нь Роллинг Стоун, Олл Мюзик Гайд, Биллборд зэргээс маш өндөр үнэлгээ авч, испаниар ярьдаггүй улсууд, ялангуяа Америкийн Нэгдсэн Улсад түүнийг сонсогчдын тоо хурдацтай өсчээ. 2001 онд англи хэлээр гаргасан *Бордер* цомгийнхоо "Ла Ллорона" дууны клипийг хийлгэж, цомог нь ч амжилттай борлогдож, дэлхий даяар 2 сая гаруй хувь худалдаалагджээ.

8 жилийн дараа Даунс *Ою де Кульебра* болон *Шаке Аyай* хэмээх 2 ч цомгоо зэрэг шахуу гаргав. Эдгээр цомгууд нь ч амжилтад хүрч, ялангуяа "Oxo де Кульебра" хэмээх дуу нь 21-р зууны эхэн үеийн хамгийн хурц хитүүдийн нэг нь болсон билээ.
Лила Даунс 1 удаа Грэммийн шагнал, 2 удаа Латин Грэммийн шагнал хүртэж, Алтан Бөмбөрцөг наадамд нэр дэвшиж байв. EMI компанийн тооцоолсноор түүний 60 сая гаруй цомог дэлхий даяар борлогдсон бөгөөд тэрээр Колумбын түүхэн дэх хамгийн амжилттай дуучин юм. Мөн тэрээр АНУ-ын Биллбордын Шилдэг 100, Канадын Шилдэг 200, Австралийн АРИА, Нэгдсэн Вант Улсын хит парадыг тэргүүлсэн Өмнөд Америкийн цорын ганц дуучин болно.

Түүнчлэн Лила нь Холливудын Алдрын Гудамжинд өөрийн нэрийг мөнхлүүлж, ийм хүндлэлийг хүлээсэн Өмнөд Америкийн анхны хүн болжээ.

## Эшлэл 
## Холбоос 
* Лила Даунс Албан ёсны сайт
* 

Ангилал:1968 онд төрсөн
Ангилал:Мексикийн жүжигчин
Ангилал:Мексикчүүд
Жан Дюжарден

**Жан Дюжарден** (, *1972 оны зургаадугаар сарын 19-нд төрсөн*) нь Францын жүжигчин юм.

Найруулагч Мишель Хазанавичусын *Жүжигчин* кинонд жүжигчин мэргэжилтэй Жорж Валентины дүрийг бүтээж *Алтан бөмбөрцөгийн Хөгжимт болон Инээдмийн төрлийн Шилдэг жүжигчин*, *БАФТА-гийн Шилдэг эрэгтэй дүр*, *Каннын кино наадмын Шилдэг жүжигчин* болон *Оскарын Шилдэг гол дүрийн шагнал* зэргийг 2012 онд тус тус хүртжээ. Франц жүжигчдээс *Оскарын Шилдэг гол дүрийн шагналыг* анх удаа хүртсэн юм.

## Эшлэл 
## Холбоос 
*
*Дюжарден

Ангилал:1972 онд төрсөн
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Британийн кино болон телевизийн урлагийн дээд шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Францын жүжигчин
Мерил Стрип

**Мэри Луиз Стрип** (, *1949 оны зургаадугаар сарын 22-нд төрсөн*) нь Америкийн театр, телевиз болон киноны жүжигчин юм.

Стрип *Жулиа* киногоор дэлгэцийн урлагийн замналаа эхлүүлсэн бөгөөд *Крамер Крамерийн эсрэг* (1979), *Софигийн сонголт* (1982) болон *Төмөр хатагтай* (2011) кинонуудаар Оскарын шагналын Шилдэг эмэгтэй дүрийн шагналыг хүртсэн *бүх цаг үеийн сод авьяастай уран бүтээлч эмэгтэй* билээ.
## Эшлэл 
## Намтар 
* Napoleon, Davi (1991). *Chelsea on the Edge: The Adventures of an American Theater.* Includes discussion of Streep's performance in Robert Kalfin's production of *Happy End* at the Chelsea Theater and on Broadway. Iowa State University Press. ISBN 0-8138-1713-7.
* *Finding Herself: The Prime of Meryl Streep* by Molly Haskell, *Film Comment*, May/June 2008.
* 

## Холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт
* 
* 
* 
* 
* Мерил Стрип БАФТА-д forty-minute webcast, January 2009
* Мерил Стрип Emmys.com вэбсайтад

Ангилал:1949 онд төрсөн
Ангилал:Нью-Жерсийн хүн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан
Ангилал:Америкчууд
Мишель Хазанавичус

**Мишель Хазанавичус** (, *1967 оны гуравдугаар сарын 29-нд төрсөн*) нь Францын кино найруулагч, продюсер болон зохиолч бөгөөд 2011 оны дэлгэцийн бүтээл болох *Жүжигчин* киногоороо Оскарын Шилдэг кино бүтээл болон Шилдэг найруулагч шагналыг 84 дэх удаагийн Оскарын шагнал гардуулах ёслолын үеэр хүртэж байсан билээ. Түүнчлэн 1927-1932 оны Холливудын амьдралыг харуулсан хар цагаан, дуугүй *Жүжигчин* хэмээх бүтээлээрээ Алтан бөмбөрцөгийн Шилдэг найруулагч, Шилдэг зохиол номинацийг хүртсэн ба БАФТА буюу Британийн кино наадмын шагналыг бас л дээр дурдсан төрлүүдэд хүртсэн байна.

Мишель Хазанавичус нь Литва болон Польш гаралтай, Францад 1920-оод онд суурьшсан Еврей гэр бүлд Парис хотноо мэндэлжээ.

Хазанавичусын 2006, 2009 оны бүтээлүүд болох *Агент 117: Каир - Тагнуулчдын үүр*, *Агент 117: Риод гээгдсэн нь* зэрэг цуврал инээдмийн, тагнуулын сэдэвтэй кинонууд нь амжилт олж байв. Найруулагчийн уран бүтээлийн хамтрагч нь жүжигчин Жан Дюжарден билээ.

## Цахим холбоос 
* 

## Эшлэл
Ангилал:1967 онд төрсөн
Ангилал:Францын кино найруулагч
Ангилал:Кино зохиолч
Ангилал:БАФТА шагналтан
Ангилал:Оскарын шагналтан
Ангилал:Сезар шагналтан
Ангилал:Францчууд
Гай Ричи

**Гай Стюарт Ричи** (, *1968 оны есдүгээр сарын 10-нд төрсөн*) нь Английн кино зохиолч, найруулагч юм.

 он.]]
2000 оны арванхоёрдугаар сарын 22-нд Ричи Америкийн дуучин, жүжигчин Мадоннатай Шотландад хуримласан бөгөөд хүү Рокко нь 2000 оны наймдугаар сарын 11-нд мэндэлсэн бол Малави улсаас Дэвид хүүгээ өргөн авчээ. Ричи болон Мадонна нар 2008 онд гэр бүл цуцлуулсан ажээ.

Ричигийн найруулсан *Шерлок Холмс* кинонд нь Роберт Дауни болон Жүүд Лоу нар тоглосон ба 2009 оны арванхоёрдугаар сарын 25-нд нээлтээ хийж үзэгчдээс өндөр үнэлгээ авч 520&nbsp;сая долларын ашиг олж өмнөх кино бүтээлүүдээс нь ашиг орлогоороо тэргүүлэгч кино болжээ. Дараагийн цуврал болох *Шерлок Холмс: Сүүдрийн тоглоом* нь 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 16-нд нээлтээ хийсэн билээ.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 


Ангилал:Английн кино найруулагч
Ангилал:Английн кино зохиолч
Ангилал:Английн бизнесмен
Ангилал:Киноны продюсер
Ангилал:Мадонна
Ангилал:1968 онд төрсөн
Майра Сербуло

**Майра Сербуло Кортес** (; 1970 оны 1 сарын 13-нд төрсөн) нь Мексикийн Oахака мужийн Ялапа дел Маркесаас гаралтай жүжигчин юм.

## Холбоос 
* 

Ангилал:1970 онд төрсөн
Ангилал:Мексикийн жүжигчин
Ангилал:Мексикчүүд
Нана (манга)

**Нана** () нь Японы манга юм. Манга зохиогч нь Язава Ай. Анх 1999 онд Шүүэйшагийн сар тутмын шоожо манга сэтгүүл "Күүки"-д хоёр хэсэгт пролог хэлбэрээр хэвлэгдэж, улмаар 2000 оны 5 сараас 2009 оны 5 сар хүртэл мөн сэтгүүлд цуврал болон хэвлэгджээ. Хожим 21 танкообон ном болон хэвлэгдсэн. Уг цуврал нь 20 настайдаа Токиод нүүж ирсэн Осаки Нана, Комацү Нана хэмээх 2 найзын нэг нь нэр алдар, нөгөө нь хайр дурлалын төлөө тэмцэж буйг харуулдаг.

Уг манга 2005 онд уран сайхны кино болон дэлгэцнээ гарч, улмаар 2006 онд киноны хоёрдугаар анги үзэгчдийн хүртээл болсон. 47 ангит телевизийн анимэ цувралыг Асака Мориогийн найруулгаар Madhouse бүтээж, 2006 оны 4 сараас 2007 оны 3 сар хүртэл Ниппон телевизээр гарчээ.

Нана нь 2003 онд 48 дахь удаагийн Шоогакүкан манга шагналын шоожо төрөлд шагнал хүртсэн. 2019 он гэхэд уг манга 50 сая хувь зарагдаж, бүх цаг үеийн хамгийн их зарагдсан манганы нэгээр тодорчээ.

## Анимэ
2006 оны 4 сарын 5-ноос 2007 оны 3 сарын 27 сар хүртэл Nippon Television телевизээр гарчээ. Madhouse-ын бүтээл.

## Дүрүүд
*Комацү Нана
Дуу оруулсан: Кавана Мидори
*Осаки Нана
Дуу оруулсан: Пакү Роми
*Хонжо Рэн
Дуу оруулсан: Киүчи Хидэнобo
*Ичиносэ Такүми
Дуу оруулсан: Морикава Тошиюки
*Тэрашима Нобүо
Дуу оруулсан: Сэки Томоказү
*Оказаки Шиничи
Дуу оруулсан: Ишида Акира
*Такаги Ясүши
Дуу оруулсан: Кавахара Ёшихиса

## Холбоос
*Албан ёсны вэбсайт
*Нана Вики
**Нана* Anime News Network вэбсайт дахь
**Нана* Anime News Network вэбсайт дахь

Ангилал:Анимэ
Камерон Диас

**Камерон Мишель Диас** (, *1972 оны наймдугаар сарын 30-нд төрсөн*) нь Америкийн жүжигчин юм.

Урьд нь тэрээр загвар өмсөгч байсан ба *Баг*, *Миний сайн найзын хурим* болон *Бүхнийг Мэригийн төлөө* зэрэг кинонуудад тоглож үзэгчдэд эчнээ танил болж байв. Түүнчлэн *Чарлигийн сахиусан тэнгэрүүд* кино болон *Шрек* цувралын Фиона гүнжид дуу оруулж хамгийн сүүлд *Муу багш* кинонд тоглосон билээ.

1995-1998 оны хооронд Камерон жүжигчин Мэтт Диллонтой, 1999-2003 оны хооронд Жаред Летотой, 2003-2006 оны хооронд Жастин Тимбэрлэйктэй болон Бэйсболын тамирчин Алекс Родригестой 2010 оны долоодугаар сараас 2011 оны есдүгээр сар хүртэл тус тус үерхэж байв..

## Эшлэл 
## Холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:1972 онд төрсөн
Ангилал:Сан-Диегогийн жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын загвар өмсөгч
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Жан Рено

**Жан Рено** (, *1948 оны долоодугаар сарын 30-нд Касабланкад төрсөн*)  буюу **Хуан Морено и Эррера-Хименес** (испани. *Juan Moreno y Herrera Jiménez*); Испани гаралтай франц жүжигчин юм.

## Намтар 
Жан Рено 1948 оны 7-р сарын 30-нд Францын Марокко-гийн Касабланка хотод төрсөн бөгөөд тэр үед Хуан Морено гэдэг нэртэй байжээ. 1960 онд Мореногийн гэр бүл Европт буцаж ирээд Францад суурьшжээ (тэд Андалузиас Марокко руу дүрвэн генерал Франкогийн дэглэмээс зугтсан).

Рено иргэншил авахын тулд Францын армид алба хаасан байна.

Холливудын замналаа *Ягаан ирвэс (2006)*, *Годзилла (1998)*, *Да Винчигийн код*, *Биелэгдэшгүй даалгавар*, *Ронин* болон *Салалтын шалтгаан* болон Францад төдийгүй Европт танигдсан *Зочид* (1993), түүний үргэлжлэл *Зочид 2* (1998) болон *Леон* (1994), Италийн *Бар ба цас* (2005) кинонуудаар тус тус алдартай байдаг билээ.

Францын Хүндэт Легионы одонгоор шагнуулсан.

## Эшлэл
## Холбоос
*
*Jean Reno: Cannes, Codes, and... Bouillabaisse (*MPM* interview)
*Жан Рено (фэнсайт)
*Le Cinéma de Jean Reno (Франц хэл дээрх фэнсайт)
*Le Monde de Jean Reno (Франц хэл дээрх фэнсайт)
*myspace дахь хувийн хуудас
*Couples Retreat Video Interview at AMCtv.com

Ангилал:1948 онд төрсөн
Ангилал:Францын жүжигчин
Жастин Тимберлэйк

**Жастин Рендэлл Тимбэрлэйк** (, *1981 оны нэгдүгээр сарын 31-нд төрсөн*) нь Америкийн дуучин-дуу зохиогч, жүжигчин, бизнесмэн юм.

Диснэй суваг телевизийн *Оддын эрэлд* уралдаант нэвтрүүлэгээс олонд танигдаж улмаар  *Микки Маусын Шинэ үеийн бүлгэм* телевизийн олон ангит кинонд хожмоо хамтлаг байгуулсан Жэйси Чэйзестэй хамтран тоглож байв. Тимбэрлэйкийг урлагийн ертөнцөд нэр алдарт хүргэсэн үе нь 1990-ээд оны сүүл үе бөгөөд хөвгүүдийн 'N Sync хамтлагт гоцлол дуучин гишүүнээр байсан үе юм.

Тимбэрлэйк 1999-2002 оны хооронд Бритни Спирстэй үерхэж байсан ба Стэйси Фергюсон, Жанет Жексон, Женна Деван, Алисса Милано нарын дуучид, жүжигчидтэй нэр холбогдож байв. Жүжигчин Камерон Диастай 2003-06, Жессика Билтэй 2007-2011 оны хооронд тус тус үерхэж байв.

Тимбэрлэйк Манчестер Юнайтед багийн хөгжөөн дэмжигч ажээ.

## Эшлэл 
## Холбоос 
* 
* 
* 

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:Теннессигийн жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкийн дуучин
Ангилал:АНУ-ын бизнесмен
Ангилал:АНУ-ын бүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Лил Уэйн

**Дуэйн Майкл Картер, бага.** (, *1982 оны есдүгээр сарын 27-нд төрсөн*) буюу **Лил Уэйн** () нь Америкийн рэппэр юм.

## Цомог 
; Студийн цомог
* 1999: *Tha Block Is Hot*
* 2000: *Lights Out*
* 2002: *500 Degreez*
* 2004: *Tha Carter*
* 2005: *Tha Carter II*
* 2008: *Tha Carter III*
* 2010: *Rebirth*
* 2010: *I Am Not a Human Being*
* 2011: *Tha Carter IV*
* 2012: *I Am Not a Human Being 2*
## Эшлэл 
## Холбоос 
*
*
*
*

Ангилал:1982 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын рэппэр
Ангилал:АНУ-ын дуучин
Ангилал:Америкчууд
Өнөөдөр

**Өнөөдөр** - одоогийн 24 цагийн хугацааг (орон нутгийн цагаар 00-ээс 24 цаг хүртэл) заах мөн өдөр, энэ өдөр гэх нийлэмж дайвар үг.

## Сонин 
* Өнөөдөр - Монголын өдөр тутмын сонин
Тоолуур

**Тоолуур** - доорх утгыг заах нь түгээмэл тохиолддог.
* Ус тоолуур
* Цахилгааны тоолуур
* Хий тоолуур
Мадагаскар

**Бүгд Найрамдах Мадагаскар Улс** (малаг. ''Repoblikan'i Madagasikara*, франц. *République de Madagascar'') нь Энэтхэгийн далай дахь хэмжээгээрээ дэлхийн 4-рт  ордог том арал Мадагаскарыг эзлэн орших Африкийн улс юм. Газар нутгийн хэмжээ — 587 мянган км², 2011 оны байдлаар хүн амын тоо - 21.9 сая, нийслэл хот - Антананариву. Малагас, Франц хоёр албан ёсны хэлтэй, дийлэнх нь Христийн шашинтан. Жуулчлал, хөдөө аж ахуй Мадагаскарын эдийн засгийн гол салбар гэгдэнэ.

## Газар зүй
Арлын урт - 1600 км, өргөн - 600 км гаран, талбай - 587 040 км². Арлын хамгийн өндөр цэг нь хойд хагаст байх Царатанана уулын хөвчийн Марумукутру (2876 м) унтарсан галт уул мөн. Арлын голоор Анжафи нэрт тэгш уулархаг газар тогтдог. Үүнд, алт, зэс, төмрөөр баян 5 угсраа уулс байрладаг.
Хэдийгээр Африк тивтэй ойр боловч Мадагаскар арал ургамал, амьтадаараа хосгүй болоод сонирхолтой. Энд дэлхийн ургамал, амьтны зүйлсээс 5% нь олддог бөгөөд эдгээрийн 80% нь зөвхөн Мадагаскарт л байдаг. Учир иймээс, Мадагаскарыг «бяцхан тив» гэж үзэх нь бий.

## Эх үүсвэр 

Ангилал:Африкийн арал
Ангилал:Африкийн орон
Ангилал:Арлын орон
Ангилал:Африк дахь Францын колоничлолын түүx
Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон