open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ульмийн тулалдаан

**Ульмийн тулалдаан** (, , , 1805 оны 10 сарын 16-19) нь Баварийн хаант улсын нутаг (өдгөө ХБНГУ) Штуттгартын ойролцоо орших Ульм хотын орчимд Наполеоны удирдсан Францын арми Австрийн армийг ялсан тулалдаан юм.

Маневрлах чадвар сайтай Францын арми тус тулаанд дайтагч талдаа 50 мянган хүний хохирол учруулж чаджээ.

## Тулалдааны эхлэл 
1805 оны 8 сард Австри нь Орос, Англи зэрэгтэй хамтарч Францын эсрэг Гуравдугаар эвсэл гэгчийг байгуулан Баварид довтлон оржээ. Тэр үед Наполеон Англи руу довтлохоор төлөвлөж байсан ч эсрэг эвсэл байгуулагдсан нь дайны галыг зүүн тийш эргэхэд хүргэжээ. 9 сарын 23-нд Наполеон Францын сенатад "Би армиа удирдан, холбоотон орнууддаа туслах болно" хэмээн тайлбарлаад 80 мянган цэрэг бүхий армиа аван морджээ. Замдаа цэргээ цуглуулсаар нийт 7 арми, 210 мянган цэрэгтэй болсон Францын цэрэг 9 сарын 24 гэхэд Райн мөрний эрэгт цугларчээ. Нөгөө талд Австрийн жанжин Мак фон Либерихийн удирдсан 72 мянган цэрэг Ульмийн орчимд төвлөрсөн байна.

## Тулалдааны явц 
Шварцвалд буюу Хар ойн талаас дайралт орж ирнэ хэмээн Мак тооцож байсан ч эсрэг талаас нь цөмрөн орж ирсэн тул францчууд Австрийн армийг Ульм цайзын орчимд хумьжээ. 1805 оны 10 сарын 14-нд Эрдингенийг хамгаалж байсан Австрийн цэргүүдийг Мишель Нейгийн удирдсан Францын цэргүүд ар талаас нь довтолсноор хүчин мөхөсдсөн австричууд хотыг шатаагаад Ульм хүртэл ухрав. Энэ гавьяагаараа Ней нь Эрдингений гүн хэмээх цол хүртсэн байна. Дараагийн өдөр францчууд Ульмийн баруун хойно байх, ашигтай өндөрлөг байрлал бүхий Михелсберг бэхлэлтийн эзлэв. Мөн өдөр Ульм хүртэл давшсан ч цайзын хананд тулаад буцсан аж. Гэхдээ Австрийн холбоотон Оросын цэргүүд ирэх шинжгүй байсан тул бууж өгөхийг францчууд шаардав. Шаардлагыг австричууд биелүүлээгүй тул 18-ны өдөр цайзыг довтолж, 19-ний өдөр гэхэд буулган авчээ.

## Тулалдааны үр дүн 
Наполеон хатан Жозефиндээ "60 мянган хүн устгаж, 120 гаруй их буу, 90 гаруй далбаа 300 мянга гаруй цэргийг олзоллоо" хэмээн захидал бичсэн байдаг. Гэхдээ үнэндээ тэрээр 25,000 хүн 65 их буу, 40 далбаа олзолсон гэсэн тооцоо байдаг.

## Тулалдааны дараа 
21-нд Наполеон Швабиг Австрийн армийн зэвсаг, хоол хүнсний нөөцөө хураалгаж, албан татвар төлөхийг шаардсан боловч хэдий их хохирол хүлээсэн ч Австрийн армийн гол хүч доройтоогүй, мөн холбоотон орон Оросын цэргүүд туслахаар ирж байсан тул түүнд хариу өгөөгүй. Иймээс Наполеон "Бурхны туслалцаатайгаар ойрын үед дайсны армийг дахин ялах болно" хэмээн дайныг үргэлжлүүлэх бодлоо илэрхийлжээ.

12 сарын 14-нд Францын арми аль хэдийн хаягдсан Австрийн нийслэл Венад цөмрөн орж, 16-ны өдөр тус хотоос хөдөлж, 21-нд Брюн (одоогийн Чехийн Брно)-д хүрч, Австри-Оросын цэргийг тосон байлдах бэлтгэлээ базааж эхэлжээ.

Ульм
Ангилал:Австрийн зэвсэгт хүчний түүх
Ангилал:19-р зууны Баварийн түүх
Ангилал:Ульмийн түүх
Ангилал:1805 оны зөрчилдөөн
Ангилал:Наполеон Бонапарт
Ангилал:Австри-Францын харилцаа
Алшаа аймаг

**Алшаа аймаг** (мо.б. Зураг:Alaša ayimaɣ-white.PNG *alaša ayimaɣ*;  *Ālāshàn Méng*) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын ӨЗО-ы аймаг. Засгийн газар нь Баянхот балгасанд байрладаг.

Нутаг дэвсгэр - 267,574 км², хүн амын тоо - 196,279 (2000 оны тооллого).

## Газарзүй 
Алшаа аймаг 267.574 км² талбайтайгаараа Өвөр Монголд хамгийн том засаг захиргааны нэгж юм. Ихэнх нутаг нь говь, цөл байдаг. Энд Тэнгэр, Бадайн жаран, Улаанбух зэрэг элсэн цөл байж, нутгийн умард хэсэг Говийн өмнөд хэсэг болдог. Аймгийн баруун хэсгээр байх Эзнээ гол, Гашуун нуур, Сов нуур зэргийг онцлож болно. Аймгийн зүүн болон өмнөд талаар Алшаа уул мэтийн уулстай. 

Алшаа аймаг ӨМӨЗО-ы хотуудтай зүүн талаараа, Ганьсү мужтай баруунаараа, Ниншя - Хотонгийн ӨЗО-тэй баруун урд талаараа хаяа залгадаг бол хойд талаараа Монгол улстай (Өмнөговь, Баянхонгор, Говь-Алтай) хиллэдэг байна.

### Эрдэс баялаг 
Алшаад 86 төрлийн (ӨМӨЗО-д олдсон эрдсийн 71.67%-тай тэнцэх) 416 орд газрыг нээжээ. Үүнээс 40 төрлийнхийг одоогоор олборлож, дахин 14-ийнх нь хэрэглэх боломжийг судлан бэлтгэж байгаа.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Алшаа аймаг дотроо 3 хошуунд хуваагддаг.

## Хүн ам 
2000 онд тус аймагт 196,279 хүн оршин суудаг гэж бүртгэгджээ. Үүнээс үзвэл Өвөр Монголын хамгийн цөөн хүн амтай хоёрдугаар түвшний нэгж (аймаг эсвэл тойргийн энтэй хот) юм. Олонх нь Хятад үндэстэн, цөөнхөөс 44,630 (22.74%) Монгол үндэстэн байдаг аж. Алшаа зүүн, баруун хошуунд Хошууд ястан, Эзнээ хошуунд Торгууд ястан Монголчуудын цөм нь болдог. 

## Зүүлт 
## Цахим холбоос 
* Алшаа аймгийн засаг захиргааны албан ёсны цахим сүлжээ (хятад хэл, ханз үсгээр)
* *Солонго* сүлжээ - Алшаа аймгийн газрын зураг (монгол хэл, монгол үсгээр)
* *Даяар Монгол* сүлжээ - *На.Сүхбаатар:* *Өмнөд хилийн цаадах Монголчуудын тухай*. Өдрийн сонин №297(3374). 2009.12.11


Ангилал:Өвөр Монголын аймаг
Ангилал:Хятадын захиргааны дүүрэг
Кируна

**Кируна** (Kiruna) нь Шведийн хамгийн хойд хэсэгт орших хот юм. Норрботтен мужид харьяалагдана. Хүн ам нь 23000 орчим.

## Газар зүй 
Кируна нь Кирунаваара ба Луосаваара гэх нэртэй хоёр төмрийн хүдэрт уулын дунд орших ба эдгээр уурхайгаас 60-аас 70 хувийн төмрийн агууламжтай, өндөр чанартай магнетит-төмрийн хүдэр олдсон газар юм.

## Түүх 
## Гадаад холбоос 
*Kiruna Албан ёсны сайт
*Мөсөн зочид буудлын сайт

Ангилал:Норрботтен лений суурин
Ангилал:Кируна коммун

Ангилал:Струве нум
Венец

**Венец** (, Венет хэл: *Venezsia*) нь Италийн хойд хэсэгт байрлах, Венето мужийн төв хот юм. Падуа хоттой хамт Падуа-Венецийн метрополи бүсийг (нийт хүн ам нь 1,600,000) бүрдүүлдэг. Тус хотыг "La Dominante", "Serenissima", "Адриатын тэнгисийн хатан хаан", "Усны хот", "Гүүрнүүдийн хот", "Гэрлийн хот" хэмээн дууддаг. Венецийг дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнт хотуудын дунд тооцдог ажээ.

Венец нь зүүн хойд Итали дахь Адриатын тэнгисийн Венецийн лагуны 118 жижиг арлаас тогтдог. Давсархаг устай тус лагун нь По (өмнөд) ба Пиав (хойд) голуудын амуудын дундах эргийн дагуу оршдог.

Дундад зууны үе болон Сэргэн мандалтын үед Венецийн Бүгд Найрамдах Улс нь томоохон усны хүчин байсан бөгөөд Загалмайтны аян дайн, Лепантогийн тулааны бэлтгэлийг хийж байсан газар байв. 13-р зуунаас 17-р зууны эцэс хүртэл худалдаа арилжаа (ялангуяа торго, үр тариа, амтлагч), урлагийн томоохон төв байжээ.

## Түүх 
Венец хотын одоогийн газар нутагт 3-р зууны үед хүмүүс анх ирж суурьшсан бөгөөд 568 оноос далайгаас тасарсан булангийн оршин суугчид өөр, өөрсдийн газар нутгийг эзэмшиж эхэлсэн гэдэг. 697онд Византын дарангуйллаас эрх чөлөөт улс болон тусгаар тогтносон Венец нь 812 оноос дэлхийд тодорхой хэмжээгээр байр сууриа эзэлж эхэлсэн бөгөөд тэр үеийн язгууртан ноёдын дээд зэрэглэлийн хот болон хувирсан байна. 1202-1204 онд Венец Европын том дайнд оролцож, Византын улсыг эзлэн авсан билээ. 1296 онд ард түмний бослого гарч язгууртны цөөнхийн ноёрхол устан, 1389-1484 оны хооронд Венец нь дэлхийн улс гүрнүүдийн дунд хүч чадлаараа хамгийн өндөрлөгт очиж, дэлхийн худалдаа наймааны төв хот болсон. 1492 онд Византыг османчууд эзэлснээр Европчууд Хар тэнгис уруу гарах гарцаа алдаж, Венецийн уналтын үе эхэлсэн байна. Америк тивийг нээсний дараа 1718 онд Венец өөрийн худалдааны төлөөллүүдээ алдсан тэр үеэс хойш Итали, Австрийн олон жилийн дайны хөлд хот нэлээд их үрэгджээ. Түүхийн урт удаан хугацааг даван туулсан Венец хот нь урлагийн гайхамшигтай бүтээлүүдийн өв сангаараа Европ тивдээ 1-т орох аж.

## Эх сурвалж 
## Цахим холбоос 
* Венец хотын албан ёсны сайт
* Хиймэл дагуулаас авсан зургууд - Google Maps-с
* 


Ангилал:Венетогийн коммун
Ангилал:Италийн мужийн нийслэл
Ангилал:Венетогийн суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Европ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Италийн аймгийн төв
Ангилал:Италийн урьдын нийслэл
Ангилал:Европын түүхэн нутаг дэвсгэр эсвэл бүс нутаг
Ангилал:Италийн их сургуулийн хот
Хороо

**Хороо** -
# хүрээ, хашаа
# Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын засаг захиргааны нэгж
# дивиз буюу бригадад багтах цэргийн хэсэг анги
# ямар нэгэн ажлыг эрхлэн удирдах байгууллага
Баянгол дүүрэг

**Баянгол** нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн нэг.

## Хүн ам
Баянгол дүүрэгт 2013 оны эхний байдлаар 49683 өрхийн 192615 хүн амьдарч байгаа бөгөөд 1 км2 нутаг дэвсгэрт 6596 хүн ноогдож байна. Засаг захиргааны нэгжийн хувьд 25 хороотой. 2949 га нутаг дэвсгэртэй.

Дүүргийн нийт өрхийн 76.2 хувь буюу 37873 өрх орон сууцны хороололд, 23.8 хувь буюу 11810 өрх гэр хороололд амьдарч байна. Гэр хороололд амьдардаг нийт өрхийн 50.4 хувь буюу 5951 нь монгол гэрт амьдарч байна.

Баянгол дүүрэгт улс, орон нутгийн чанартай 30 орчим эрүүл мэндийн байгууллагад нийт 3300 гаруй их эмч, эмнэлгийн дунд мэргэжилтэн ажиллаж байна.

Мөн Ерөнхий боловсролын 42 сургуульд 30502 хүүхэд сурдаг ажээ.Үүнээс 16 нь төрийн өмчийн, 25 нь хувийн хэвшлийн сургууль байна. Мөн 58 цэцэрлэгт 12704 хүүхэд сурдаг. Үүнээс 28 нь хувийн хэвшлийн, 30 нь төрийн өмчийн цэцэрлэг байна.

Тус дүүрэгт худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний 12000 гаруй аж ахуйн нэгж байгууллага үйл ажиллагаа явуулж байна. Мөн радио телевиз, хэвлэл мэдээллийн томоохон газрууд бий.

## Ажилгүйдэл, ядуурал
2018 оны байдлаар дүүрэгт бүртгэлтэй ажилгүй 666 иргэн байгаа ба  тэдний 56,4 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байна.

## Хороодын олон нийтэд танил болсон газрууд
## Эшлэл 

Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг
Баянзүрх

**Баянзүрх** (монгол бичгээр Зураг:Bayanǰiruke.png *байанжирүхэ*) нь Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн нэг юм. 28 хороонд хуваагддаг.

Баянзүрх нь нийслэлийн хамгийн том дүүрэг бөгөөд хотын зүүн өмнөд хэсэгт оршдог. 1965 онд байгуулагдсан. Тус дүүрэгт улсын 23 цэцэрлэг, 19 дунд сургууль байдаг.

Хүн ам нь 2008 оны байдлаар 221,565 бөгөөд 1,244.1 км² газар нутагтай.

## Түүх
Монгол Улсын нийслэл хөгжлийнхөө явцад 28 удаа нүүдэл сэлгэж 1778 онд Богд хан уулын ард, тунгалаг Туулын хөвөөнд шилжин суурьшсан бөгөөд 1786 онд одоогийн Монгол бөхийн өргөө байрлаж буй суурин дээр цэцэн хан аймгийн суурин жасаа анх байгуулагдсан нь Улаанбаатар хотын анхны тулгын чулуу тавигдаж гал голомтоо асаасан түүхтэй.
 
Баянзүрх дүүрэг нь 1965 оны 4 дүгээр сард БНМАУ-ын Ардын их хурлын тэргүүлэгчдийн 79-р зарлигаар Улаанбаатар хотын зүүн хэсэгт 65 мянган га нутаг дэвсгэрт Найрамдалын район нэртэй байгуулагдаж, 1992 онд УИХ-ын 18 дугаар тогтоолоор Баянзүрх дүүрэг гэгдэх болжээ.

## Хороодын олон нийтэд танил болсон газрууд
## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
*Албан ёсны цахим хуудас

Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг
Улаанбаатарын дүүргүүд

**Дүүрэг** нь нийслэл Улаанбаатар хотын засаг захиргааны нэгж юм. Улаанбаатар хот 9 дүүрэгтэй бөгөөд тэдгээр нь цааш хороодод хуваагдана. Улсын Их Хурлын сонгуулиар дүүргийг дангаар нь эсвэл хүн амын тоог харгалзан нийлүүлж сонгуулийн тойрог болгодог.

Налайх болон Багануур дүүргийн нутаг дэвсгэрт орших Налайх, Багануур хотууд нь хот, тосгоны эрх зүйн байдлын хувьд Улаанбаатараас тусдаа хотод тооцогддог. Багахангай нь эргэн тойрон Төв аймгаар хүрээлүүлж, Багануур нь Төв болон Хэнтий аймаг аймагтай хил залган оршино.

## Татан буугдсан дүүргүүд 
Нийслэл 1992 онд 12 дүүрэгтэй байсан бөгөөд 1995 онд Туул дүүргийг Хан-Уул дүүрэгт, Гачуурт дүүргийг Баянзүрх дүүрэгт, Жаргалант дүүргийг Сонгино хайрхан дүүрэгт нэгтгэсэн.

## Эшлэл 

Ангилал:Монголын засаг захиргааны нэгж
Финийн булан

**Финийн булан** нь Балтын тэнгисийн мухарт, Финланд ба Эстонийн хооронд орших урт нарийн булан юм. Баруунаас зүүн тийш 400 км орчим урттай.

Дундаж гүн нь 40м бөгөөд өвөл хөлддөг. Булангийн төгсгөлд Санкт-Петербург, хойд эрэгт Хельсинки, өмнөд эрэгт Таллин зэрэг том хотууд бий. Ладога нуур, Ижил мөрөн зэрэгтэй холбогдоно. Түүхийн урт хугацаанд Швед, Хаант Орос Улсууд Финийн буланд нөлөөгөө тогтоохоор тэмцэлдэж иржээ.

Ангилал:Зүүн тэнгисийн булан
Ангилал:Эстонийн ус зүй
Ангилал:Финландын ус зүй
Ангилал:Оросын ус зүй
Ангилал:Орос-Эстонийн хоорондын хил
Сонгинохайрхан

**Сонгинохайрхан** нь Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн нэг юм. 43 хороонд хуваагддаг.

Хүн ам нь 2008 оны байдлаар 220,295 бөгөөд 1,200.6 км² газар нутагтай.

Сонгинохайрхан нь хотын баруун хэсэгт, Сонгинохайрхан уулын бэлд оршдог.

## Хороодын олон нийтэд танил болсон газрууд 
Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг
Сүхбаатар дүүрэг

**Сүхбаатар дүүрэг** (монгол бичгээр  - sükebaɣatur, *сүхэбагатур*) — Монгол Улсын Нийслэл Улаанбаатарын дүүрэг. 20 хороонд хуваагддаг. 

Сүхбаатар дүүрэг анх 1965 оны 4-р сарын 14-нд БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 79-р зарлигаар “Сүхбаатарын район” нэртэй байгуулагдсан юм. Тэр үедээ 44 хороо, 19542 өрх, 96,6 мянган хүн амтай газар нутгийн хувьд томоохон район болон байгуулагдан даруй 60 орчим жилийн нүүрийг үзэж байна. 1992 оны Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн өөрчлөлтөөр Сүхбаатар, Чингэлтэй гэсэн хоёр дүүрэгт хувааж шинээр зохион байгуулагдсан түүхтэй. Тус дүүрэг нь Дамдины Сүхбаатарын нэрээр нэрлэгджээ. 

Улаанбаатар хотын төвд орших тус дүүрэг 21.8 мянган га газар нутагтай, 2010 оны эцсээр 20 хороо, 36,165 өрхтэй, 136,891 хүн амтай байв. Үүний хамт тус дүүрэгт нийслэлийн төр, засаг, соёл боловсрол, шинжлэх ухааны төв байгууллагууд төвлөрөн үйл ажиллагаа явуулж байдаг онцлогтой. Үүнд, Төрийн ордон, 13 орны элчин сайдын яам, Засгийн газрын яамд, Дэлхийн банк, НҮБ-ын Хөгжлийн Хөтөлбөр, Хөгжлийн Банк Монгол Улсын Их Сургууль, Монгол Улсын Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль зэрэг орно.

## Дүүргийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал 
Тус дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын тэргүүлэгчдийн болон Хурлын даргаар 1992-1994 онд Л.Дамдин, 1994-1996 онд Ж.Хорлоо, 1996-2000 онд Д.Энхбаяр, 2000-2004 онд Б.Цэрэн, 2004-2008 онд С.Батхуяг, 2008-2010 онд Г.Өлзийбүрэн, 2011 онд А.Амарсайхан, 2012-2016 онд Б.Ган-Эрдэнэ, 2016-2020 онд Э.Ганбат нар ажиллаж байсан бөгөөд 2020 оноос Б.Энхболд ажиллаж байна.

## Хороодын олон нийтэд танил болсон газрууд 
## Цахим холбоос
*Албан ёсны хуудас 

Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг
Чингэлтэй

thumb||Чингэлтэй дүүргийн Явуухулангийн цэцэрлэг дэх усан оргилуур
thumb||Чингэлтэй дүүрэгт оршдог Явуухулангийн хөшөө

**Чингэлтэй** нь Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн нэг юм. 19 хороонд хуваагддаг.
Чингэлтэй дүүрэг нь Монгол    Улсын   Их Хурлын 1992 оны 08 дугаар  сарын 18-ны өдрийн   18    дугаар тогтоолоор анх үүсгэн байгуулагдсан. Улмаар Улаанбаатар хотын Ардын Депутатуудын Хурлын 1992 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 31 дүгээр тогтоолоор засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн анхан шатны нэгж болох 18 хороотойгоор  зохион байгуулагдсан.
Дүүрэг нь нийт 8,930 га газар нутагтай.  Үүнээс:
* Ойн сан бүхий газар:  37.1 %
* Хөдөө аж ахуйн эдэлбэр газар:  30.3 %
* Хот тосгон, зам, шугам суурин:  27.0%
* Усан сан бүхий газар нутаг:    4.5%-ийг эзэлж байна.
Хүн ам 2016 оны жилийн эцсийн байдлаар 158,014.
  
* НИЙТ ЭРЭГТЭЙ: 66,821    /49 %/       
* НИЙТ ЭМЭГТЭЙ: 69,459    /51 %/
* Насны хувьд авч үзвэл:
*   0-14 нас:                     41,530 мянга   30.5 %;
*   15-34 нас:                   36,894 мянга   27.1 %;
*   35-54 нас:                   37,094 мянга   27.2 %;
*   55-аас дээш нас:       20,762 мянга   15.2 %.
## Эшлэл 
Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг
Багануур

**Багануур** нь засаг захиргааны хувьд Монгол улсын нийслэлийн 9 дүүргийн нэг бөгөөд тус дүүргийн нутаг дэвсгэрт Багануур хот оршино.

Анх 1980 онд Багануурын район болон Монгол улсыг нүүрсээр хангах томоохон суурин газар болж байгуулагджээ. Багануур хот нь Монгол улсын хамгийн том аж үйлдвэрийн төвүүдийн нэг бөгөөд Монголын хамгийн том арван хотын нэг юм.

Хүн ам нь 2014 оны жилийн эцсийн байдлаар 28333 бөгөөд 620.2 км² газар нутагтай.

## Түүх
1960 оноос БНМАУ нь Зөвлөлт холбоот улс, Холбооны Бүгд найрамдах Чехословак улс, Бүгд найрамдах Ардчилсан Герман улс зэрэг социалист системийн орнуудтай хамтран Монгол орон даяар хайгуулын ажил эрчимтэй хийж эхэлснээр 1973 онд Багануурын нүүрсний нөөцийг олжээ. 599800000 (таван зуун ерэн есөн сая найман зуун мянга) тонн хүрэн нүүрсний арвин нөөцийг илрүүлсэн нь Багануур дүүргийг байгуулах үндэс нь болсон билээ. Тиймээс 1980 оны 02 сарын 14-ны өдөр Ардын Их хурлын тэргүүлэгчдийн тогтоолоор Багануурын район болон Монгол улсыг нүүрсээр хангах томоохон суурин газар болгон байгуулсан түүхтэй.

## Дэд бүтэц
### Тээвэр 
Багануур нь Багахангайд гол замтай нийлдэг Монголын төмөр замын салаа замын төгсгөл болдог тээвэрлэдэг гол ачаа нь Багануурын нүүрсний уурхайгаас олборлодог нүүрс юм. Мөн Монгол улсын хэвтээ тэнхлэгийн гол авто зам дайран өнгөрдөг ба Улаанбаатар-Багануур гэсэн чиглэлд 130 км орчим урттай хатуу хучилттай замтай.

### Эрчим хүч
ЦДҮС ТӨХК-ний Зүүн Өмнөд Бүсийн салбарын мэдлийн 2 хэлхээт цахилгаан дамжуулах агаарын шугамаар Төвийн эрчим хүчний системийн Улаанбаатар дэд станцаас цахилгаан эрчим хүчийг 220/110/35кВ Багануур дэд станцад хүлээн авч 110/6кВ Хот, Төв, Галуут, Уул дэд станцуудаар дамжуулан Багануур ХК-ны нүүрсний уурхай, БНЗӨБЦТС ТӨХК-д эрчим хүчийг түгээж хэрэглэгчидийг цахилгаан эрчим хүчээр хангадаг. Мөн 200мгкал дулаан үйлдвэрлэх Багануурын Дулааны Станц ТӨХК ажиллаж байна.

### Мэдээлэл холбоо
Улаанбаатар хотоос Миком, Мобинет,Скаймедиа, Юнивишн, Рэйлкомын өндөр хурдны шилэн кабелиудад холбогдсон. Цахилгаан холбоо компанийн 7021 дугаарлалттай тоон системийн суурин утасны сүлжээтэй бөгөөд Мобиком, Юнител, Скайтел, Жи мобайлын үүрэн холбооны сүлжээнд бүрэн холбогдсон.

## Эдийн засаг
Дүүргийн хамгийн том аж ахуйн нэгж бол Багануур ХК юм. Мөн Багануур дүүрэгт Монхимо ХХК нанобиотехнологийн үйлдвэрлэл явуулж байна...

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын суурин
Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг

Ангилал:Эксклав
Ангилал:1965 онд байгуулагдсан
Багахангай

**Багахангай** нь Улаанбаатар хотын 9 |дүүргийн нэг юм. 2 хороодод хуваагддаг.

Хүн ам нь 2008 оны байдлаар 3,864 бөгөөд 140.0 км² газар нутагтай.

Төв аймгийн газар нутагт, нийслэлээс зүүн өмнөд зүгт байрладаг. Анх ЗХУ-ын агаарын хүчний бааз болж байгуулагдсан.

## Зураг

Зураг:Yurts in Ulan Bator 01.JPG|
Зураг:Yurts in Ulan Bator 10.JPG|

## Эшлэл 
Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг

Ангилал:Эксклав
Алтайн нуруу

[thumb|right|Алтайн ноён оргил[Катунийн нуруу|Хатаны нурууны Белуха]] 
**Алтай** (монгол бичгээр Зураг:Altai.png *алтаи*, бусад зүйлсээс ялгаж **Алтайн нуруу**) нь Монгол Улс, ОХУ-ын Дорнод Сибирь, Казахстан, Хятад улсуудын газар нутгийг дамнан орших нуруу юм. Монгол улсын баруун хэсэгт баруун хойноос зүүн урагш үргэлжлэн сунаж тогтсон уулс. Алтай таван богдоос Гичгэний нуруу хүртэлх хэсгийг "Монгол Алтай", Гичгэний нуруунаас Хурхын уул хүртэлхийг "Говь-Алтай" хэмээнэ. Зүүн талд нь Увс нуур, Хяргас нуур зэрэг олон нуур бүхий Их нууруудын хотгор оршино. Мөнх цасны доод хязгаар нь зүүн хэсгээрээ далайн түвшнээс дээш , баруун хэсгийн хойд тал нь , өмнөд тал нь  бөгөөд мөнх цаст оргил олонтой. Монгол алтайд Цэнгэл хайрхан , Мөнххайрхан , Мөст хайрхан , Сайр уул , Цамбагарав  зэрэг мөнх цаст олон оргилууд бий. Алтайн нурууны хамгийн өндөр цэг Таван богд буюу Хүйтэн оргил  нь Монгол Улсын хамгийн өндөр цэг юм.

Уулын нэрийг монгол хэлний "алттай" буюу алтны ордтой уул гэсэн үгнээс үүсэлтэй гэж ихэнх эрдэмтэд үздэг. Тухайлбал Финландын хэл судлаач Рамстедт энэ хувилбарыг дэмжжээ. Эртний хятад сурвалжид Алтайг «Цзиньшань» — «алтан уул» гэснээс үзэхэд үнэхээр ийм нэртэй байсан нь батлагддаг. Мөн түрэг хэлний "ал" - "улаан", "таг" - "уул" (улаан уул) эсвэл "алтын" "алтун" -"алтан", "таг" -уул (Алтын нуруу) гэсэн үгнээс гаралтай гэсэн өөр нэг таамаг байгаа ч монгол үг Алтайн нэртэй хамгийн төстэй байдаг. Монголчууд газар усны нэрэнд Тарвагатайн нуруу, Гачуурт гэх мэт "тай, тэй, т" гэх мэт хамтатгахын тийн ялгалын нөхцлийг хэрэглэдэг.

## Цахим холбоос
Ангилал:Азийн нуруу

Ангилал:Казахстаны нуруу
Ангилал:Монголын нуруу
Ангилал:Орос дахь дэлхийн байгалийн өв
Ангилал:Оросын нуруу
Ангилал:Шинжааны нуруу
Ангилал:Азийн бүсчлэл
Хэнтийн нуруу

**Хэнтийн нуруу** нь Монгол Улсын Хэнтий болон Төв аймгийн нутагт орших нуруу юм. Чингис хааны төрсөн нутаг бөгөөд түүнийг нутаглуулсан гэгддэг Бурхан Халдун уул нь Хэнтийн нуруунд харьяалагдана. Ноён оргил Асралт хайрхан нь далайн түвшнээс дээш 2,799 метр өргөгдсөн.

Номхон далай болон Хойд мөсөн далайн ай савд багтах Онон гол, Хэрлэн гол, Туул гол зэрэг олон гол мөрөн тус нуруунаас эх авдаг.


Ангилал:Азийн нуруу
Ангилал:Монголын нуруу
Ангилал:Оросын нуруу
Ангилал:Хэнтий аймгийн газар зүй
Ангилал:Төв аймгийн газар зүй
Ангилал:Өвөр Байгалын хязгаарын газар зүй
Лабрадорын тэнгис

**Лабрадорын тэнгис** нь Канадын Лабрадорын хойг ба Гренландын хооронд орших тэнгис юм. Хойд хэсгээрээ Дэвисийн хоолой, өмнөд хэсгээрээ Хойд Атлантын далайтай холбогддог бөгөөд Хойд Атлантын далайн нэг хэсэг гэж үзэх нь бий. Гол хэсэгтээ гүн нь ойролцоогоор 3км хүрэх бөгөөд баруун өмнө, баруун хойд, зүүн хойд хэсэг нь Эх газрын тавцан дээр оршино. Өвлийн улиралд хөвөгч мөсний улмаас далайн тээвэр хийхэд бэрхшээлтэй. Лабрадорын урсгал урсана.

Нэр нь 1498 онд тус нутгаар аялсан анхны европ хүн болох португалийн далайн аялагч Жуан Фернандеш Лабрадортай холбоотой ажээ.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Атлантын далайн тэнгис
Ангилал:Канадын газар зүй
Ангилал:Гренландын ус зүй
Борооны цув

thumb|Шар цувтай хүүхэд
**Борооны цув** гэдэг нь борооноос хамгаалж өмсөх цув юм.

Шотландын химич Чарльз Макинтош 1823 онд резин ашиглан ус нэвтрүүлдэггүй материал хийсэн ба түүгээр хийсэн цув Лондонд ихэд дэлгэрсэн аж.

1830-аад онд Томас Барберри "Барберри" нэрээр ус нэвтрүүлдэггүй цув худалдаалж эхэлсэн бөгөөд түүнийг нь дэлхийн нэгдүгээр дайны үед Английн агаарын цэргүүд өмсдөг байлаа.

Сүүлийн үед өмд, цамцнаас бүрдэх борооны хувцас дэлгэрч буй бөгөөд технологи нь сайжирч, хөлрөхөөс хамгаалдаг хувцас хийгдэж байна.

## Мөн үзэх 
Ангилал:Хувцас
Өмнөд Андаман арал

**Өмнөд Андаман арал** () нь Энэтхэгийн далайд Андаманы арлуудын өмнөд хэсгийн арал юм. Андаманы арлууд дотроос хамгийн том талбайтай, хамгийн их оршин суугчтай арал бөгөөд гол хот нь арлын өмнөд хэсэгт байх Порт-Блэйр болно.

Арлын зарим хэсэг нь тусгай хамгаалалттай бүст багтдаг бөгөөд гадаад хүмүүс тийш нэвтрэхэд тусгай зөвшөөрөл хэрэгтэй байдаг. 2004 онд Энэтхэгийн далайд болсон газар хөдлөлт, түүний улмаас үүссэн цунамид ихээр нэрвэгдсэн.

Ангилал:Андаман-Никобар
Ангилал:Энэтхэгийн далайн арал
Ангилал:Энэтхэгийн арал
Балканы хойг

**Балканы хойг** (мөн товчоор: **Балкан** гэх ба ихэнхдээ Зүүн Өмнөд Европтой утга ижил) нь Европын зүүн өмнөд хэсэгт, Туркийн Европын хэсэг, Грек, Албани, Болгар, мөн 1991 оноос өмнөх Югослав улсын ихэнх хэсэг (Македон, Серби, Монтенегро, Хорват, Босни ба Херцеговин) улсуудыг багтаасан бүс нутаг юм.

Балканы хойгийн хойд хилээр Дунай мөрөн, Сава голыг авч үздэг ч түүхийн гүн холбоотой Румын болон хуучин Югославын бүрэлдэхүүнд байсан Словени улсуудыг Балканы хойгт багтаах нь бий.

Эртнээс нааш олон янзын үндэстнүүд амьдарч ирсэн бөгөөд Дорнод Ромын эзэнт гүрэн, Османы эзэнт гүрэн, Австри-Унгарын эзэнт гүрэн зэрэг олон үндэстний улсууд оршин тогтнож байсан тул гаднаас ч бусад үндэстнүүд шилжин суурьшсан нь олон. Иймээс Баруун Европт нийтлэг байдаг, нэг үндэстнээс бүрдэх үндэстэн-улсын ойлголт орж ирэхэд олон удаа үндэстэн хоорондын мөргөлдөөн гардаг. Дэлхийн нэгдүгээр дайны эхэлсэн шалтгаан нь мөн л Балканы хойгийн үндэстэн хоорондын зөрчил байв. Орчин үед ч Босни ба Херцеговины иргэний дайн, Косовогийн хямрал зэрэг шашин, үндэстэн хоорондын зөрчил, асуудлууд гарсаар буй.

## Мөн үзэх 
* Зүүн Ромын эзэнт гүрэн
* Османы эзэнт гүрэн
* Балканы дайн
* Балканы нуруу
* Балканы хойгийн түүх

## Цахим холбоос 

Ангилал:Газар дундын тэнгисийн хойг
Ангилал:Европын хойг
Ангилал:Албанийн газар зүй
Ангилал:Болгарын газар зүй
Ангилал:Босни ба Херцеговины газар зүй
Ангилал:Грекийн газар зүй
Ангилал:Монтенегрогийн газар зүй
Ангилал:Румыны газар зүй
Ангилал:Сербийн газар зүй
Ангилал:Хорватын газар зүй
Ангилал:Умард Македоны газар зүй
Ангилал:Туркийн хойг
Апеннины нуруу

Европ тивийн өмнөд хэсэг, Газар дундын тэнгист түрж орсон **Апеннин** гэх томоохон хойг байдаг. Апеннины нуруунаас ялгаж **Апеннины хойг** гэж тодорхой хэлсэн нь дээр. Тэгэхдээ Итали орныг тээн оршдогоос нутгийнхан нь **Италийн хойг** () гэсэн утгаар нэрийддэгийг санахад илүүдэхгүй юм. Хойг дээр мөн Ватикан, Сан-Марино зэрэг тусгаар улс бий. 

Хойгуураа Паданы тал газар, баруун талаараа Тиррений тэнгис, зүүн талаараа Адриатын тэнгис, өмнөд талаараа Ионы тэнгист тулдаг 1100 км урт, баруунаас зүүнш 130 — 300 км өргөн, бүхэлдээ 149 мянган км² талбайг уг хойгт хамааруулдаг.  

Хойгийн үндсэн биед түүнд нэрээ өгсөн Апеннины нуруу сунан тогтсон. Идэвхтэй галт уулс олон байж, их бага газар хөдөлсөөр байдаг. МЭӨ 79 онд Везувийн галт уул дэлбэрч Ромын Помпей зэрэг хэдэн хотыг газрын хөрснөөс арчиж байв.

Хойгийг дээрээс нь харвал түрийтэй гутал шиг хэлбэртэй, түүнийг ч батлаад зарим хэсэг, салбар хойгуудийг өлмий (Калабри), өсгий (Саленто), өргөс (Гаргано) гэж хочилдог.

## Гадаад холбоос
Ангилал:Европын нуруу
Ангилал:Италийн нуруу
Скандинавын хойг

]]

**Скандинавын хойг** (, , ) нь Европын хойд хэсэгт орших томоохон хойг бөгөөд Норвеги, Швед улсууд оршино.

Хойгийн төв хэсэгт Скандинавын нуруу сунайх бөгөөд Хойд мөсөн далайн эргээр мөсөн голын үүсгэх фьорд гэж нэрлэдэг хавцлууд үргэлжилнэ. Балтын тэнгисийн эрэг хавийн хэсэг нь нуур цөөрөм олонтой тэгш тал юм.

Улс төрийн газар зүйн хувьд Швед, Норвеги, Финланд, Орос улсууд тус бүс нутагт холбогдоно. Эрт дээр цагт викинг буюу нормандууд амьдардаг байв.

Ангилал:Европын хойг
Ангилал:Скандинавын газар зүй
Эмийн ургамал

**Эмийн ургамал** нь эм үйлдвэрлэх түүхий эд болдог, эсвэл идвэл хүний биед эерэг нөлөө үзүүлдэг ургамлуудын ерөнхий нэр юм.

## Эмийн ургамал, түүний нөлөө
Эмийн ургамал нь ил шархнаас эхлээд өвчин эмчлэх, биеийн эсэргүүцэл сайжруулахаас гадна будаг, үнэртэн, гоо сайхны бүтээгдэхүүн хийхэд ашиглагддаг. Үнэртэн хийхэд хэрэглэдэг төрлүүдийг ерөнхийд нь херб гэж нэрлэнэ.

Хүн төрөлхтний олон мянган жилийн турш хуримтлуулсан туршлагад үндэслэж, эмийн ургамал гэсэн ангилал бүрдэн бий болсон юм. Аль ч үндэстний уламжлалт анагаах ухаанд эмийн ургамал ашигласан эмчилгээ ашиглагддаг билээ.

Орчин үед шинжлэх ухааны хөгжлийн үр дүнд дээрх баталгаатай бус мэдээллүүдийг судлан, хүний биед эерэг нөлөө үзүүлэх эсэхийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тогтоож, анагаах ухааны салбарт өргөн ашиглаж байна. Мөн зарим эмийн ургамлыг хүн төрөлхтөн тариалах болжээ.

Ургамал нь нэг байрандаа байдаг тул гадны биетээс хамгаалахын тулд бусдад хор учруулах бодисыг өөртөө агуулах нь элбэг. Энэхүү бодисууд нь өвчин үүсгэгч нянг устгах зэрэг нөлөө үзүүлдэг боловч хүнд бараг нөлөөгүй байх магадлалтай. Иймээс ургамлыг хүн төрөлхтөн эртнээс анагаах ухаанд ашиглаж ирсэн гэж үздэг.

## Орчин үеийн анагаах ухаан ба эмийн ургамал
Орчин үеийн анагаах ухаанд эмийн ургамлыг тэр чигээр нь, эсвэл боловсруулж хэрэглэхээс гадна эмийн ургамлаас гаргаж авах органик бодис, түүнтэй адилтгах химийн бодис өргөн ашиглагддаг.

## Зарим эмийн ургамлууд 
*Чихэр өвс
*Хүн орхоодой
*Лууван
*Гаа
*таван салаа навч
*нохой хошуу
Сүүдрийн засгийн газар

**Сүүдрийн засгийн газар** гэдэг нь улс төрийн бодлого боловсруулж, ард түмэнд хүргэхийн тулд сөрөг хүчний байгуулдаг байгууллага юм.

## Ерөнхий ойлголт 
Англид сөрөг хүчний хамгийн том намын дарга нь **сүүдрийн ерөнхий сайд** болдог бөгөөд тус намаас парламентад сонгогдсон гишүүдээс **сүүдрийн засгийн газар**-ыг бүрдүүлдэг. Сүүдрийн засгийн газар нь төр, эрх баригч хүчний байгуулсан албан ёсны засгийн газрын бодлоготой санал нийлэхгүй асуудлуудын талаар өөрсдийн байр суурийг тусгасан бодлого боловсруулдаг байна.

Улс төрд төр солигдох үед сөрөг хүчин байсан нам, эвсэл нь улс төр, эдийн засгийн асуудлуудын талаарх бодлогоо боловсруулсан байх хэрэгтэй байдаг. Иймээс Англид сүүдрийн засгийн газарт зориулан төсөв баталж, тусгай өрөө гаргаж өгдөг байна.

Сонгуулиар сөрөг хүчин ялсан тохиолдолд сүүдрийн засгийн газрын гишүүдийн ихэнх нь албан ёсны засгийн газрын харгалзах албан тушаалд томилогддог.

## Монгол дахь сүүдрийн засгийн газрууд 
*Иргэний Зориг-Бүгд Найрамдах Намын байгуулсан сүүдрийн засгийн газар (2004-2006)
Отрядын Гүндэгмаа

**Отрядын Гүндэгмаа** 1978 оны 5-р сарын 23-нд Улаанбаатар хотод төрсөн.  

Үндэсний Биеийн Тамирын Дээд Сургуулийг багш дасгалжуулагчийн мэргэжлээр төгссөн. 

Буудлагын спортоор 1993 оноос эхлэн хичээллэсэн.
=Амжилтууд=
Хийн гар бууны 10м, спорт гар бууны 25 метрийн дасгалуудад өрсөлддөг.
* 1998 онд О.Гүндэгмаа Д.Мөнхбаяр, Д.Оюунтай хамт ДАШТ-ийн багийн төрлөөс хүрэл медаль авсан.

* 2006 онд 25 метрийн хийн гар буун хувийн төрлөөр хүрэл медаль авсан.

* 2002 он: Азийн наадмын хувийн  болон багийн төрлөөр 2006 онд хүрэл медаль хүртсэн.

* Ази тивийн аварга, Дэлхийн цомын шигшээ тэмцээний аварга, дэлхийн цомын цувралуудын алт, мөнгө, хүрэл медальтай. 

* 2005 он: Зүүн Азийн наадмын мөнгө, Ази-Африкийн наадмын хүрэл медальтай (2005).  

* 1980 оноос хойш дахин Олимпоос мөнгөн медаль хүртсэн Монголын тамирчин болсон. 

* 2008 оны 8-р сарын 25-нд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, 2016 оны 3 сарын 18-нд дэд хурандаа болжээ.

## Мөн үзэх 
*Олимпын наадам

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын дэд хурандаа
Ангилал:Монголын буудлагын тамирчин
Ангилал:Монголын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Монголын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Данзандаржаагийн Сэрээтэр

**Данзандаржаагийн Сэрээтэр** (1943 оны 4 сарын 23-нд Төв аймгийн Лүн суманд төрсөн) -Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын Багш, Үндэсний бөхийн улсын харцага, чөлөөт бөхийн тамирчин дасгалжуулагч. 1968 оны Мехикогийн олимпын наадмын чөлөөт бөхийн 70 кг-ын жингийн хүрэл медальтан.

## Намтар 
1943 оны 4 сарын 23-нд Төв аймгийн Лүн суманд төрсөн. 1973 онд Улсын Багшийн Дээд Сургуулийг дүүргэсэн. 1960 оноос Цагдаагийн газар, Нийгмийг Аюулаас Хамгаалах Яам, Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль, Улсын Багшийн Их Сургууль зэрэг байгууллагад багш, дасгалжуулагчаар ажиллаж байсан. 1962-1973 онд Чөлөөт бөхийн улсын шигшээ багийн гишүүн байсан.  

## Үзүүлсэн амжилтын товчоон 
*1968 оны Мехикогийн олимпын наадмын  чөлөөт бөхийн 70 кг-ын жинд хүрэл медаль авсан.
*1970 онд Канадын Эдмонтон хотод болсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хүрэл медальт
*1971 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний 6 дугаар байрын шагналт
*1966-1968 оны Дан Колов, Тбилисийн олон улсын тэмцээнүүдийн алт, мөнгө, хүрэл медальт
*1963-1969 оны улсын аварга, Монголын бүх ард түмний спартакиадын 2 удаагийн аварга, 
*1974 оны Иран улсын Тегеран хотод болсон Азийн наадмын мөнгө медальт.  
*Ах дүү армиудын олон улсын тэмцээний 4 удаагийн аварга,
*Шерманы олон улсын тэмцээний алт, Ираны олон улсын тэмцээний мөнгөн медаль хүртсэн. 
*1968 онд Монгол улсын гавъяат тамирчин цол хүртсэн. 
*Үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Улсын харцага
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Монгол улсын ардын багш
Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Лүнгийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1943 онд төрсөн
Төмөрийн Артаг

**Төмөрийн Артаг** (1943 онд дөрөвдүгээр сарын 10-нд Увс аймгийн Тэс суманд төрж, 1993 онд нас барсан) нь 1968 оны Мехикогийн олимпын наадмын чөлөөт бөхийн 78 кг-ын жинд хүрэл медаль авсан. Монгол улсын гавъяат тамирчин, чөлөөт бөхийн Азийн аварга, үндэсний бөхийн улсын начин. 

1962-1976 онд улсын шигшээ багийн тамирчнаар ажилласан. 1967 онд Олимпын найдвар тэмцээнээс алт, 1968 оны олимпоос хүрэл медадь, 1969 оны ДАШТ-д 4-р байр, 1970, 1971, 1973, 1974 оны ДАШТ-д 5-р байр, 1975 оны дэлхийн цомын тэмцээнээс хүрэл, 1967 онд Азийн аваргын алтан медаль хүртсэн. Монгол улсын чөлөөт бөхийн аваргаар 5 удаа шалгарсан.

1972 оны наадмаар Ш. Батсуурь аваргаар 5 давж начин цол хүртсэн бөгөөд 1973 онд дахин 5 давж начин цолоо баталсан алдарт бөх байв.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1943 онд төрсөн
Ангилал:1993 онд өнгөрсөн
Чимидбазарын Дамдиншарав

**Чимидбазарын Дамдиншарав** Монгол Улсын Ардын Багш, 2024 онд Хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн, чөлөөт бөхийн тамирчин, дасгалжуулагч.

1945 онд 3-р сарын 21-нд Өвөрхангай аймгийн Гучин-Ус суманд төрсөн.
1968 онд Мексикийн нийслэл Мехико хотноо болсон Зуны XIX Олимпын наадмын чөлөөт бөхийн 52 кг-ын жинд хүрэл медаль хүртсэн. Монгол Улсын Гавъяат тамирчин. Жүдогийн дасгалжуулагч Ч.Насантогтох бол түүний дүү юм.

“Хангайн хүчтэн” дэвжээний зөвлөх дасгалжуулагч.

## Мөн үзэх 
*Олимпын медальт монголчууд
**Өнөөдөр* сонинд Дамдиншаравын өгсөн ярилцлага

Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Монголын дасгалжуулагч
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Монгол улсын ардын багш
Ангилал:Гучин-Усын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1945 онд төрсөн
Жамцын Даваажав

**Жамцын Даваажав** 1952 оны 6 сарын 28-нд Булган аймгийн Тэшиг суманд төрсөн бөгөөд 2000 онд нас баржээ.
Москвагийн Олимпод чөлөөт бөхийн 74 кг-ын жинд мөнгөн медаль авсан. 
Монгол улсын гавьяат тамирчин, үндэсний бөхийн улсын начин цолтой.

## Амжилт
### Чөлөөт бөх
*Зуны олимп - Мөнгөн медаль (1980)
* УАШТ - 5 алт (1976, 1977, 1978, 1980, 1981), 1 мөнгө (1982)
*Монголын Бүх Ард Түмний Спартакиад - мөнгөн медаль (1979)
*1975 оны Дэлхийн залуучуудын аварга шалгаруулах тэмцээний аварга,
*1979, 1980, 1981 оны "Интернациональ" тэмцээний аварга
*ДАШТ-д 4, 5-р байр эзэлж байв.

### Үндэсний бөх
*1982 онд 5 давж улсын начин цол хүртсэн
*1986 онд 5 давсан
*1990 онд мөн 5 давж шөвгөрчээ

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Монголын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Монголын азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Монголын бөхийн улсын аварга
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Тэшигийн хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1952 онд төрсөн
Ангилал:2000 онд өнгөрсөн
Цэндийн Дамдин

**Цэндийн Дамдин** (* 1957 оны 3 сарын 31-нд Хэнтий аймгий Баян-Адарга сумын нутагт төрсөн- 2018 оны 2 сарын 22-нд Улаанбаатарт нас барсан) нь уул уурхайн инженер, биеийн тамирын багш-дасгалжуулагч мэргэжилтэй монголын тамирчин байсан юм.

## Намтар 
1974 онд 10 жилийн дунд сургуулийг дүүргэн МУИС-д элсэн суралцаж 1979 онд уул уурхайн инженер, УБДС-ийн биеийн тамирын факультетыг 1987 онд биеийн тамирын багш дасгалжуулагч мэргэжлээр тус тус төгсчээ.

1977-1984 онд улсын шигшээ багт тамирчин, 1985-1992 онд жүдо бөхийн улсын шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч, 1992-1998 онд БТДС-д багш, тэнхмийн эрхлэгч, 1999 оны Монголын жүдо бөхийн холбооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж иржээ. 

1999 оны 3-р сараас 2004 онд Монголын Үндэсний Олимпын Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан. 2004 оноос дэд ерөнхийлөгчийн албыг хашиж байна. 1980 оны Москвагийн олимпод жүдо бөхийн төрлийн 65 кг-ийн жинд анхны мөнгөн медаль хүртсэн.

1988, 1992, 2000 оныход ахлах дасгалжуулагч, 2004 оныход төлөөлөгчдийн дэд тэргүүн, 2002 оны Солт-Лейкийн өвлийн олимпид багийн ахлагчаар оролцжээ. Жүдо бөхийн тамирчдаас анх олимпийн мөнгөн медалийг, 1979 онд Испанийн Мадридад болсон самбо бөхийн дэлхийн залуучууд болон насанд хүрэгчдийн тэмцээний тус тусын аварга, дэлхийн цомын тэмцээний аварга, 1981, 1982, 1983 оны ДАШТ-ий 2 мөнгө, 1 хүрэл медальтай, улсын 7 удаагийн аварга, ОУХМ цолтой тамирчин, улсын их баяр наадмуудад барилдаж өсөх идэр чимэгтэй начин цол авсан бөх ажээ. 1980 оны Монгол Улсын “Шилдэг тамирчин”-аар өргөмжлөгдсөн, олон улсын “Шилэгдмэл шүүгч” цолтой.

Монгол улсын Гавьяат тамирчин, Ардын Багш, үндэсний бөхийн улсын начин. Самбо бөхийн дэлхийн залуучуудын аварга.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

## Эх сурвалж
Ангилал:Инженер
Ангилал:Монголын жүдоч
Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Монголын Үндэсний Олимпын Хорооны хүн
Ангилал:Монголын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Монгол улсын ардын багш
Ангилал:Баян-Адрагын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1957 онд төрсөн
Ангилал:2018 онд өнгөрсөн
Равдангийн Даваадалай

**Равдангийн Даваадалай** 1950 оны 3 сарын 20-нд Ховд аймгийн Дарви суманд төрсөн.
Москвагийн олимпод жүдо бөхийн 71 кг-ийн жинд хүрэл медаль авсан. 
Монгол улсын гавъяат тамирчин, үндэсний бөхийн улсын начин цолтой. Самбо бөхийн дэлхийн аварга.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Монголын жүдоч
Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын жүдогийн улсын аварга
Ангилал:Самбын дэлхийн аварга
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Дарвийн (Ховд) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1950 онд төрсөн
Нэргүйн Энхбат

**Нэргүйн Энхбат** (1962 оны гуравдугаар сарын 19-нд Улаанбаатар хотод төрсөн-2022 оны 4-р сарын 6-нд нас барсан)-Монгол улсын гавьяат тамирчин, Олимпын хүрэл медальтан.   

1979 онд Нийслэлийн 10 жилийн хорьдугаар дунд сургууль, 1985 онд Монгол Улсын Их Сургуулийн эдийн засгийн ангийг тус тус төгсчээ. Анх хөрш ангийн анд Н.Нарантуяагийн нөлөөгөөр гавъяат дасгалжуулагч Д.Бандийн удирдлагад боксын спортоор хичээллэж эхэлсэн. 1979-1989 онд үндэсний шигшээ багийн тамирчин, 1989-1993 онд спорт сургалтын төв, үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагч, 1999-2001 онд Монголын Үндэсний Олимпын Хорооны ахлах мэргэжилтнээр ажиллаж байсан. Одоо гэр бүлийн хамт АНУ-д ажиллаж амьдарч байна. Нийт  312 тулаанд оролцож 240 ялалт байгуулсан. 

## Амжилтын товчоон 
* 1984 онд Куба улсад болсон *Найрамдал 84* тэмцээнд аваргын төлөө Кубын нэрт боксчин олимпын хошой аварга А.Эррерад 2:3 оноогоор хожигдож мөнгөн медаль авсан.
* Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман Улсын Халле хотод болдог байсан *Химийн цом* олон улсын тэмцээний 2 алт (1983, 1986), 1 мөнгө (1985), Румын улсын Бухарест хотноо болдог *Алтан бүс* олон улсын тэмцээний 2 алт (1984, 1986), 1 мөнгөн (1983) медальтай.
* ЗХУ, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс, Бүгд Найрамдах Солонгос Улсад болсон олон улсын тэмцээний аварга, Улаанбаатар хотноо болдог *Интернациональ*, *Улаанбаатарын цом* тэмцээнүүдийн аварга, Монгол улсын 6 удаагийн аварга (1982-1987), Монголын бүх ард түмний VII спартакиадын аварга, ЗХУ-ын Бүх ард түмний спартакиадын хүрэл медальтай
* 1986 онд Москва хотод болсон сайн санааны тоглолтын хүрэл медальтай.
* 1987 онд Кувейт улсын Эль-Кувейт хотод болсон Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс мөнгөн медаль авсан.
* 1988 онд Сөүлийн Олимпиос боксын 60 кг-ын жинд хүрэл медаль хүртсэнээр уг олимпоос Монголын багийн авсан цорын ганц медалийн эзэн болсон. Олимпын тэмцээнд эхний тойрогт хийлж дараа нь Унгарын тамирчин И.Туруг хожоод шөвгийн наймд Мароккогийн боксчин Х.Маржуанег 5:0 харьцаагаар илт давуу ялж хүрэл медалийн болзол хангаад мөнгөн медалийн төлөө Шведийн Г.Крамнед тэнцүү тоглолтоос 2:3 оноогоор хожигджээ. 
* 1989 онд БНХАУ-ын Бээжин хотод болсон тэмцээнд  63.5 кг-ын жинд  Ази тивийн аварга болсон. 
* Дэлхийн шилдэг боксчдын жагсаалтанд жингийнхээ 3-7 дугаар байрт нийтдээ 7 удаа бичигдсэн.
* Монгол Улсын гавъяат тамирчин

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Монголын боксчин
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын боксын улсын аварга
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Намжилын Баярсайхан

**Намжилын Баярсайхан** нь 1965 оны 8 сарын 10-нд Завхан аймгийн Цагаанчулуут суманд төрсөн монголын боксчин юм. 1998 онд Цагдаагийн академи, 2004 онд Удирдлагын Академи төгссөн. Эрх зүйч, төрийн удирдлагын менежер мэргэжилтэй. Одоо Гаалийн Ерөнхий Газрын ахлах байцаагчаар ажилладаг.  

## Амжилтын товчоон 
* 1992 оны Барселоны Олимпод боксын 60 кг-ын жинд хүрэл медаль хүртсэн.
* 1987 онд Кувейт, 1989 онд БНХАУ-д зохиогдсон  Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс алтан медаль авсан. 
* Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний шөвгийн наймд 2 удаа үлдсэн. (1989 Москва, 1991 Сидней)
* Монгол улсын 2 удаагийн аварга
* Улаанбаатар хотноо зохиогддог олон улсын *Интернациональ* тэмцээний 5 удаагийн аварга 
* 1989, 1990 онд Чехийн *Мустина Лабе* олон улсын тэмцээний  мөнгө, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улсад зохиогддог олон улсын тэмцээнээс 2 алт, 1 мөнгө, Оросын Холбооны Улсын олон улсын тэмцээнээс 2 мөнгө, Филиппин улсад зохиогдсон Олимпын наадамд эрх олгох тэмцээнээс мөнгөн  медаль тус тус хүртсэн.
* Дэлхийн шилдэг боксчдын жагсаалтанд 3 удаа бичигдсэн. (1989, 1991, 1992) 
* 1992 онд Монгол улсын гавъяат тамирчин цол хүртсэн. Азийн Боксын Холбооны шүүгчийн зэрэгтэй. 

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Монголын боксчин
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Цагаанчулуутын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1965 онд төрсөн
Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр

**Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр** 1969 оны долдугаар сарын 9-нд Улаанбаатар хотод төрсөн. Одоо Германы иргэн. Охины хамт Германы Швайнфурт хотод амьдардаг.

## Амжилтын товчоон 
* 1992 оны Барселоны Олимпод буудлагын 25 метрийн спорт гар бууны дасгалд Монгол Улсын нэрийн өмнөөс оролцож хүрэл медаль хүртэж байсан.
* 2008 оны Бээжингийн Олимпод харин Германы тамирчны хувьд оролцон 25 метрийн спорт гар бууны дасгалд мөн хүрэл медаль хүртжээ. Энэ нь Герман улсаас олимпын гар бууны төрөлд авсан анхны медал юм. 
* 1998 онд Испани улсын Барселона хотод зохиогдсон буудлагын Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Монгол Улсын нэрийн өмнөөс оролцож 10 метрийн хийн гар бууны дасгалд хувийн дүнгээр алтан медаль, багаараа хүрэл медаль авсан.
* 2002 оны буудлагын Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Германы нэрийн өмнөөс оролцон 25 метрийн спорт гар бууны дасгалд мөн алтан медаль авсан.

## Иргэншил солилт
Д.Мөнхбаяр нь 2000 оны Сиднейн олимпт оролцсоныхоо дараа Герман руу нүүсэн бөгөөд 2002 онд Германы иргэншилтэй болсон юм. Д.Мөнхбаяр 2013 оны 6 сард эргэж Монгол улсын иргэн болох хүсэлтээ албан ёсоор тавьжээ. 
2013 онд Мөнхбаярын иргэншилийн хүсэлтэд түдгэлзсэн хариуг Монголын иргэншлийн албанаас өгчээ.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

## Эшлэл
Ангилал:Монголын буудлагын тамирчин
Ангилал:Германы буудлагын тамирчин
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Германы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Буудлагын дэлхийн аварга
Ангилал:Буудлагын европын аварга
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Германы олимпын оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан
Ангилал:Бундесверийн тамирчин цэрэг
Ангилал:Германы хүн
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1969 онд төрсөн
Дугарсүрэнгийн Оюунболд

**Дугарсүрэнгийн Оюунболд** 1958  оны 10-р сарын 5-нд Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар хотод төрсөн бөгөөд 2002 онд нас баржээ.

Москвагийн Олимпод чөлөөт бөхийн 57 кг-ын жинд хүрэл медаль авсан. 
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хүрэл медальтай.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын бөх
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Сүхбаатарын_(хот)_хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1957 онд төрсөн
Ангилал:2002 онд өнгөрсөн
Доржпаламын Нармандах

**Доржпаламын Нармандах** 1975 оны 12-р сарын 18-нд Дархан хотод төрсөн.

Атланта-1996 Олимпын жүдо бөхийн 60 кг-ын жинд хүрэл медаль хүртсэн.
Ази тивийн аварга, Монгол улсын гавъяат тамирчин. 1999 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний 5 дугаар байрын шагналт.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Жүдогийн азийн аварга
Ангилал:Монголын жүдоч
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Ангилал:Монголын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Дарханы хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1975 онд төрсөн
Энхбатын Бадар-Ууган

**Энхбатын Бадар-Ууган** нь Олимпын алтан медальт тамирчин.1985 оны зургадугаар сарын 3-нд Улаанбаатар хотод төрсөн. Нийслэлийн 97 дугаар дунд сургуулийг төгссөн. Эхнэр охины хамт амьдардаг. Одоо Үндэсний шигшээ багийн тамирчин. Боксын спортоор 1998 оноос эхлэн хичээллэж 54 кг-ын жинд тоглож байсан. Эцэг Энхбат нь Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын хүн.  

## Амжилтын товчоон 
* 2008 онд Олимпод анх удаагаа оролцож Монголын түүхэнд анх удаа боксын төрлөөр Олимпын алтан медаль авлаа.
* 2007 онд АНУ-ын Чикаго хотод болсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс мөнгөн медаль авсан.
* 2007 оны Ази тивийн аварга
* 2007 оны улсын аварга
* 2006 оны Оюутны дэлхийн аварга
* Доха-2006 Азийн наадмын хүрэл медальт
* Герман улсад болдог *Химийн цом* тэмцээний аварга
* Туркийн Ахмад Комертийн нэрэмжит тэмцээний аварга
* Чехийн Усти-над-Лабем хотод болдог олон улсын тэмцээний мөнгөн медальт.
* 2007, 2008 оны Монголын шилдэг тамирчин
* 2008 оны дэлхийн шилдэг эрэгтэй боксчноор шалгарсан.

## Эшлэл 
## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Монголын боксчин
Ангилал:Монголын олимпын аварга
Ангилал:Монголын боксын улсын аварга
Ангилал:Боксын олимпын аварга
Ангилал:Боксын азийн аварга
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Пүрэвдоржийн Сэрдамба

**Пүрэвдоржийн Сэрдамба** 1985 оны 4-р сарын 18-нд Улаанбаатар хотод төрсөн. Нийслэлийн 57 дугаар дунд сургуулийг төгссөн. Аав ээж, эгчийн хамт амьдардаг. Боксын спортоор 2000 оноос эхлэн хичээллэсэн. Үндэсний шигшээ багийн тамирчин. Тэмцээнд 48 кг, 51 кг-ын жингүүдэд тоглодог. Монгол Улсын Гавьяат тамирчин, Хөдөлмөрийн баатар цолтой.
2008 онд Бээжингийн олимпоос -48 кг жинд мөнгөн медаль, 2009 онд Италийн Милан хотод зохиогдсон Сонирхогчдын боксын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс алтан медаль тус тус хүртсэн.

## Амжилтын товчоон 
*2009 онд Монголын түүхэнд анх удаа Сонирхогчдын Боксын Дэлхийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээний аварга болсон
*2008 онд Олимпод анх удаагаа оролцож Монголын түүхэнд анх удаа Боксын төрлөөр Олимпын мөнгөн медаль хүртсэн
*2007 оны Ази тивийн аварга
*Германы Халле хотод болдог *Химийн цом* тэмцээн, БНАСАУ-ын Пхеньян хотод болдог олон улсын тэмцээнүүдийн мөнгөн медальтай
* Улсын аварга
* Олимпын эрх авсан тэмцээн: Казахстан улсын Астана хотод болсон Олимпын эрх олгох олон улсын тэмцээний 48 кг-ын жинд мөнгөн медаль хүртэж, Бээжин-2008 Олимпын эрх авсан.

## Мөн үзэх 
* Олимпын медальт монголчууд

Ангилал:Монголын боксчин
Ангилал:Боксын азийн аварга
Ангилал:Боксын дэлхийн аварга
Ангилал:Монголын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Монголын боксын улсын аварга
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Монголын олимпын оролцогч
Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
2008 оны Зуны Олимп

**Бээжингийн олимп** буюу **2008 оны зуны олимпын наадам**, албан ёсоор **29-р олимпиадын наадам** нь 2008 оны 8 сарын 8-аас  8 сарын 24 хүртэл БНХАУ-ын нийслэл Бээжин хотод зохиогдсон дэлхийн хэмжээний спортын наадам юм. Нийт 10,500 тамирчин 28 төрөлд 302 спортоор өрсөлдөх төлөвлөгөөтэй байсан. Энэ олимпийг хоёр өөр Үндэсний Олимпын Хороо зохион байгуулж байсан бөгөөд энэ нь гурав удаагаа тохиолдож байсан зүйл юм. 
;Түлхүүр
 Зохион байгуулагч (Хятад)

 Медалийн өөрчлөлт (доор үзнэ үү)

## Монгол Улс Бээжингийн олимпод 
Монгол улсын 28 тамирчин оролцож 2 алт, 2 мөнгөн медаль хүртлээ.

## Гадаад холбоос 
* 2008 оны зуны олимпын албан ёсны сайт
* 2008 оны зуны олимпын ОУОХ-ны албан ёсны сайт
* 2008 оны олимпын медалийн тоо


Ангилал:2008 оны спорт
Ангилал:Бээжингийн спортын арга хэмжээ
АДХ тор

АДХ /Пловын тор/ тор нь дэлхийн экватороос хойших хэсэгт хамаарна. АДХ тор нь бүс /зон/, сектор, дөрвөлж /квадрат/-с бүрдэнэ. АДХ торонд орж буй газар нутгийг дөрвөн хэлбэрийн /А,Б,В,Г/  бүст доорхи журмаар хуваана. Үүнд:
Экватороос хойших өргөргийн 
* 40о хүртэл “А” бүс
* 40-72о хүртэл “Б” бүс
* 72-80о хүртэл “В” бүс
* 80-90о хүртэл “Г” бүс болно.

Ангилал:Математикийн газар зүй