open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гончигжалцангийн Бадамдорж

**Гончигжалцангийн Бадамдорж** нь Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын Ерөнхий сайд байсан хүн юм.

Тэрээр Монгол Улсын тусгаар тогтнолын үйлсэд гарамгай гавьяа байгуулсан боловч Ерөнхий сайд Г.Бадамдорж Богд хаанд биеэр бараалхаж, автономит эрхээсээ сайн дураар татгалзах, Чэнь Игийн тулган шаардлагыг дамжуулжээ. Гэвч Богд хаан шаардлагыг шууд хүлээж авсангүй. Бадамдорж дахин Чэнь Итэй уулзаж, автономит эрхээс татгалзах нөхцөлүүдийг тохирсон гэрээ бичиг үйлдэхээр тохирчээ. Чэнь И "Гадаад Монголын хойчийг сайжруулах 64 зүйл" гэх гэрээний төсөл боловруулж, түүнийгээ Монголын эрх баригчдаар хүлээн зөвшөөрүүлэхийг оролдов. Гэвч 1919 онд Хятадын генерал Сю Шүжан гэгч Монголд томилогдон ирсэн нь байдлыг өөрчилжээ. Сю Шүжан Монголын автономийг устгах талаар эрс хатуу байр суурьтай байв. Түүний тулган шаардсанаар Г.Бадамдорж 1919 оны 10-р сарын сүүлээр автономит эрхээсээ татгалзах асуудлыг Дээд, Доод хураар хэлэлцүүлэв. Дээд хурал зөвшөөрөх санал давамгайлж, Доод хурал эсэргүүцэв. Энэ үед Богд хаан, Жалханз хутагт тэргүүтэй төлөөлөгчдийг Бээжинд илгээж, Хятадын ерөнхийлөгчөөс Монголын автономийг устахгүй байхыг хүсжээ. Гэвч 11-р сарын сүүлээр Сю Шүжан Богд хан тэргүүтнийг цэргийн хүчээр айлган сүрдүүлснээр Монголын автономийг цуцлахыг зөвшөөрүүлэв. Хятадын ерөнхийлөгч 1919 оны 11-р сарын 22-нд Монголын автономийг цуцлах зарлиг гаргажээ. 1920 оны 1-р сарын 2-нд Сю Шүжан Монголын автономит засгийг халсныг зарлан сүр бадруулсан тусгай ёслол үйлдсэн юм. Тийнхүү Монгол Улс тусгаар тогтнолоо алдаж, Хятадын цэргийн дэглэм тогтсон байдаг бөгөөд Шанзав Бадамдорж монголын түүхэнд урвагч хэмээн үлдсэн байдаг .

## Түүхэн баримт
Монголын үндэсний архивт 1919 онд Нийслэл хүрээнд сууж байсан Бүрэн эрх төлөөлөгч Чен-Игийн Богд хаант Монголын улсын удирдлагатай хийсэн хэлэлцээний үеийн тэмдэглэлийн хэсэг хадгалагдаж байна. Тэрхүү тэмдэглэлд Монголын автономит төрийг устгасны төлөө Монголын ноёд, том лам, хутагт нарт мөнгөн шагнал олгох асуудлыг хэлэлцсэн байх бөгөөд 138 хүний нэр, цол хэргэм болон олгох мөнгөн шагналын хэмжээг заасан жагсаалтыг үйлдсэн нь хадгалагдан үлджээ. Жагсаалтын эхэнд Ерөнхий сайд, Эрдэнэ шанзав да лам Гончигжалцангийн Бадамдоржид 30 мянган лан мөнгө, Дотоод яамны дэд сайд дархан чин ван Пунцагцэрэн ба дэд сайд Да лам Пунцагдорж нарт тус бүр 15 мянган лан мөнгө, Гадаад яамны сайд, Хичээнгүй гүн Б. Цэрэндоржид 20 мянган лан мөнгө гэх зэргээр нийт 354 мянган лан мөнгө олгохоор заасан байна. 1920 онд Монголын ноёд лам нарын өөрийн хүсэлтээр автономит эрхийг устгасан. Нэгэнт хэлэлцэн тохирсон зүйл хэрэгжсэн тул мөнгөн шагналаа авсан байх магадлал өндөр. 

Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:19-р зуунд төрсөн
Ангилал:1920 онд өнгөрсөн
Якутск

**Якутск** (оросоор Яку́тск, сахагаар Дьокуускай [жукуускайя]) — Орос улсын Саха (Якут) орны нийслэл, 286 мянган хүнтэй хот.

## Уур амьсгал 
## Зураг

Зураг:RusAsian bank Yakutsk.jpg
Зураг:Якутск. Озеро Тёплое (1).JPG
Зураг:Yakutsk 1 (synchroswimr).jpg

## Цахим холбоос 
## Эшлэл 
Ангилал:Сахагийн суурин

Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Оросын хот
Нерюнгри

**Нерюнгри** (оросоор Не́рюнгри, эвенкээр Ньируунгра, сахагаар Нүөрүҥгүрү) — Орос улсын Саха (Якут) орны ижил нэрт аймгийн төв, зургаан түмэн хүнтэй хот.

## Зураг

Зураг:Coat of Arms of Neryungri (Yakutia).png
Зураг:
Зураг:

## Цахим холбоос 
Ангилал:Сахагийн суурин
Ангилал:1975 онд байгуулагдсан
Владикавказ

**Владикавказ** (оросоор Владикавка́з, орчуулбал: Кавказын нурууг эрхшээ;  осетоор Дзæуджыхъæу, []) — Орос улсын Умард Осети-Аланийн Бүгд Найрамдах Улсын нийслэл, 310,070 хүнтэй хот. Тус хот нь Гүржийн хилийн ойр, Терек голын бэлчирт оршдог.

## Түүх 
Оросын өмнөд хошууны амбан захирагч Григорий Александрович Потёмкин 1870 онд энэ хотыг анх бэхлэлтээр осетийн тосгон *Дзауджикаугийн* ойролцоо босгов. Энэхүү бэхлэлт нь Кавказын нуруун дахь уулын дайнч овгуудын эсрэг чухал үүрэг гүйцэтгэх ёстойгоос гадна Оросын эзэнт гүрний өмнөд зүгт газар нутгаа өргөжүүлэх замыг хамгаалах зорилготой байв. 1799 онд Владикавказаас эхлэн Их Кавказын нуруугаар дамжин Тбилиси хүртэлх Гүржийн явган цэргийн замыг нээв. Гэвч энэ төлөвлөгөө эхний ээлжинд нурсан ба учир нь кавказын босогчид Владикавказыг эзлэн юу ч үгүй шатааж орхив.

1801 онд Гүржийг бүрэлдэхүүндээ оруулсны дараа л Владикавказ шинээр хөгжлийн шатандаа оржээ. Хотыг дахин босгож, шинээр хороололууд нэмж барин тэндээ казакуудыг суулгав. Удалгүй Владикавказ Перстэй хийх худалдааны төв болон хувирчээ. Владикавказын хүн амын тоо ч эрчимтэй нэмэгдэн, олон үндэстнүүдээс бүрдэх болсны дотор Осетчууд, Оросууд, Арменчууд, Гүржүүд болон өөр бусад цөөнх үндэстнүүд ч орж байлаа. 1875 онд Дон дахь Ростов руу төмөр замын шугам тавьсан бол дараа нь Баку руу буюу өнөөгийн Азербайжаны нийслэлийг төмөр замтай холбожээ.

Хотын нэр нь 1931 оноос 1944 он хүртэл, мөн 1954 оноос 1990 оныг хүртэл *Орджоникидзе* гэх нэртэй байв. Энэ нэр нь гүржийн коммунист Григорий Орджоникидзегийн нэрээр нэрлэгдсэн бөгөөд тэрбээр Улаан ажилчин, тариачны армийн 11-р армийг удирдан 1921 оны хоёрдугаар сард гүржийг эзэлсэн байна. 1944 оноос 1954 оныг хүртэл *Дзауджикау* гэх нэртэй байсан нь осети нэрийн кирилл хувилбар юм. ЗХУ-ын задрахын өмнөхөн хуучин нэрээ авсан аж.

### Хүн амын өсөлт 
*Зүүлт:* Хүн амын тооллогын мэдээ

## Зураг

Зураг:Vladikavkaz. Near railway station.JPG
Зураг:ВладТрамвай.jpg
Зураг:Stadium Spartak Vladikavkaz.JPG

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас 

## Эшлэл 

Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Умард Осетийн суурин
Ангилал:1784 онд байгуулагдсан
Махачкала

**Махачкала** (оросоор Махачкала́) — Оросын Холбооны Улсын Дагестаны нийслэл, 574 мянган хүнтэй хот.

## Түүх 
## Хүн ам  
*Тайлбар:* Хүн амын тооллогын мэдээ

## Зураг

Зураг:Детский мир в Махачкале.JPG
Зураг:Махачкала.png
Зураг:Кинотеатр Октябрь в Махачкале.jpg

## Газар зүй 
## Уур амьсгал 
## Цахим хуудас 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас (оросоор)
* *«Мой Город»* хуудаст Махачкала хотын тухай (оросоор)

## Эшлэл 
Ангилал:Дагестаны суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин

Ангилал:Оросын ислам
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1844 онд байгуулагдсан
Хасавюрт

**Хасавюрт** (дуудлага нь [хасавъю́рт], оросоор Хасавю́рт) — Орос улсын Дагестаны 132 мянган хүнтэй хот.

## Зураг

Зураг:Церковь Святого Знамения Божьей Матери г. Хасавюрт.JPG
Зураг:Coat of Arms of Khasavyurt.gif
Зураг:

Ангилал:Дагестаны суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:1846 онд байгуулагдсан
Грозный

**Грозный** (оросоор Гро́зный, чечениэр Соьлжа-ГӀала) — Оросын Холбооны Улсын Чеченийн Бүгд Найрамдах Улсын нийслэл, Сунжа голын эрэг дээрх 331,402 /2023 онд/ мянган хүн амтай хот.

Грозный гэж оросоор аюултай, ширүүн, гайхалтай, айдас төрүүлэм, харгис, хатуу чанга, хүнд, догшин, ноцтой гэсэн олон утгатай бөгөөд догшин Иван хааны хочоор нэрлэжээ.

**Грозный** хотыг 1818 онд Оросын Эзэн хааны Армийн генерал А.П.Ермолов үндэслэсэн гэж үздэг.  Анх Умард Кавказад Оросын нөлөө бэхжүүлэх зорилготой цайз байжээ. Түүнээс өмнө 20 орчим чеченийн жижиг баг байсныг генерал Ермоловын цэргүүд устгаж цайз барьсан ажээ. 

ЗХУ-ын үед Зөвлөлт Социалист Чечень-Ингушийн Автономит Бүгд Найрамдах Улсын нийслэл байсан.  

## Уур амьсгал 
## Зураг

## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Чеченийн суурин
Ангилал:1818 онд байгуулагдсан
Ессентуки

**Ессентуки** («есөн туг» гэсэн монгол хэлнээс гаралтай, оросоор Ессентуки́) — Орос улсын Ставрополийн хязгаарын 114 мянга орчим /2021 оны байдлаар/хүн амтай хот.

*"Ессентуки"* гэж сувилал-хотын тойрог үүсгэдэг. 

1992 оноос Кавказын рашаан сувилалын онцгой хамгаалалттай байгалын бүсийн захиргааны төв. 

2006 оноос ОХУ-ын Холбооны хэмжээний амралт сувилалын газар.

## Рашаан 
1823 онд Санкт-Петербургийн Анагаах ухааны мэс заслын академийн профессор Александр Нелюбин Ессентукийн булгийн усыг нарийвчлан судалж, тэмдэглэсэн байдаг. Нелюбин өөр 20 рашаан олж, тэдгээрийг дугаарлаж, давс шүлтлэг, хүхэр шүлтлэг гэж ангилсан байна. Рашаанууд урсаж байсан толгодыг "Шүлтлэг" гэж нэрлэж байжээ. 1839 онд казакууд анхны модон халуун усны газар барьж, усыг том модон дотор халаадаг байсан. 1846 онд рашаан усны менежментийг Кавказын захирагч хунтайж М.С.Воронцовт шилжүүлсэн.  Тэр цагаас хойш "Бугунтинский" эх сурвалжийг анх "Ессентуки" гэж нэрлэжээ. 1847 оны 5-р сарын 29-ний өдрөөс эхлэн Кавказын рашаан сувилалын захиргаа амралтын газруудыг удирдаж эхлэв.

Ессентуки дахь амрагчдад зориулсан анхны жижиг 4 өрөөтэй зочид буудал 1863 онд баригдсан. Энэ зочид буудлыг Парк хаалганы ойролцоо барьсан. Удалгүй цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ойролцоо анхны хот хэлбэрийн байшингууд гарч ирэв. 1875 онд цэцэрлэгт хүрээлэнгийн зүүн хэсэгт том, 64 өрөөтэй, тохилог "Компанейская" зочид буудал баригджээ. Төмөр замын шугам барьсны дараа (1894) Ессентуки хотод жуулчдын урсгал эрс нэмэгдэв. 20-р зууны эхэн үед амралтын газрын нэр хүнд асар их хэмжээгээр өсч олон түмэнд дэлгэрсэн байна.

## Зураг

Зураг:Essentuki, Royal spa, Yessentuki, Russia.jpg
Зураг:Essentuki Spa, Yessentuki, Russia.jpg
Зураг:Essentuki, Mechanotherapy spa, Yessentuki, Russia.jpg
Зураг:Стела (Ессентуки).jpg

## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Ставрополийн хязгаарын суурин
Ангилал:Оросын рашаан сувиллын суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:1825 онд байгуулагдсан
Гренада

**Гренада Улс** Атлантын далайн Карибын тэнгис дэх Гренада, Өмнөд Гренадины арлууд дээр оршино. Экваторын, тэнгисийн халуун уур амьсгалтай. Үзэсгэлэнт мөнх ногоон ой, номин хөх тэнгис нь жуулчдын сонирхлыг татдаг. Эдгээр аралд хоол амтлагч халуун ногоо элбэг учир халуун ногооны арал гэж нэрлэх явдал бий. Гренадын эдийн засгийн салбар нь хөдөө аж ахуй.  Гадил жимс, наргилын самар, задь, хөвөн тариалдаг. Задь хураалтаар дэлхийд хоёрдугаарт орно. Мөн хөвөн, жүрж, чихрийн нишингэ тариална. Ургамлын тос, ром дарс, шар айраг, янжуур тамхи, лаазалсан жимс, загас боловсруулах, хөвөн цэвэрлэх, хоол амтлагч янз бүрийн ногоо үйлдвэрлэдэг жижиг үйлдвэрийн газрууд, загас агнуур, ойн аж ахуйтай. Хүн амын тавь гаруй хувь нь африк гаралтай, бусад нь мулат, индианууд юм. Албан ёсны хэл нь англи.

Гренада арлыг 1498 онд Х.Колумб нээжээ. 1783 онд Английн колони болсон байна. 1958—1962 онд Вест-Индийн холбооны бүрэлдэхүүнд багтаж байв. 1967 онд Англи, Гренадад холбоо бүхий улсын эрх олгож, Гренада 1974 оны II сарын 7-нд тусгаар тогтнолоо тунхаглажээ. Гренада одоо Их Британи тэргүүтэй нөхөрлөлийн бүрэлдэхүүнд багтдаг тусгаар тогтносон бөгөөд Английн хатан хааныг төрийн тэргүүнээ гэж хүлээн зөвшөөрсөн улс юм. Мөнгөний нэгж нь Дорнод карибын доллар. БНМАУ, Гренад Улсын хооронд 1980 оны VII сарын 25-нд дипломат харилцаа тогтоожээ.

## Зураг

Зураг:Grenada-map.png
Зураг:StGeorgesGrenada2000.jpg

## Тэмдэглэл 
## Цахим холбоос 
* Гренадын засгийн газрын цахим хуудас

## Эх сурвалж
* Хүүхэд, залуучуудын нэвтэрхий толь. Гуравдугаар боть. Улаанбаатар. Улсын хэвлэлийн газар. 1988 он. 167-р тал.

Ангилал:Арлын орон

Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Төв Америкийн орон
Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орон
Ангилал:Карибын тэнгисийн арал
Ангилал:Хойд Америкийн арал
Черкесск

**Черкесск** (оросоор Черке́сск) — Орос улсын Карачай-Черкес орны нийслэл, 126 мянган хүний **хот**.

## Ард түмэн
2010 оны байдлаар:
* Орос үндэстэн (54.7%)
* Карачай ястан (16.4%)
* Черкес ястан (13.2%)
* Абаз ястан (8.2%)
* Ногай ястан (1.5%)
* бусад ард түмэн (6.0%)

## Зураг

Зураг:Coat of Arms of Cherkessk (Karachay-Cherkessia).png
Зураг:City of Cherkessk.jpg
Зураг:

## Цахим холбоос 
* Черкесск *mojgorod.ru* цахим хуудаст

## Эх сурвалж
Ангилал:Карачай-Черкесийн суурин
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:1825 онд байгуулагдсан
Ставрополь

**Ставрополь** (оросоор Ста́врополь ) — Орос улсын Ставрополийн хязгаарын төв, дөчин нэгэн түмэн хүний хот.

## Зураг

Зураг:Гостиница Intourist. Ставрополь.JPG
Зураг:Stavropol centre.JPG
Зураг:Dynamo-Stavropol russian stadium.jpg

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Ставрополийн хязгаарын суурин

Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1777 онд байгуулагдсан
Найжел Амос

**Найжел Амос** (, *1994 оны гуравдугаар сарын 15-нд төрсөн*) нь Ботсваны дундын зайн гүйгч юм. 2022 оны долдугаар сард АНУ-ын Евгений хотод болсон дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн эхлэхээс хэдхэн хоногийн өмнө Нижель Амос допинг хэрэглэсний улмаас түр хасагдсан юм. Нижель Амос бодисын солилцоог зохицуулагч бодис илэрсэнгүй.https://runningmagazine.ca/the-scene/olympic-medallist-nijel-amos-suspended-for-doping/.

## Холбоос
*

Ангилал:Ботсванын 400 метрийн гүйгч
Ангилал:Ботсванын 800 метрийн гүйгч
Ангилал:Ботсванын 4х400 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Ботсванын олимпын оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Ботсванаас африкийн наадамд оролцогч
Ангилал:Ботсванын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орнуудын наадмын хөнгөн атлетикийн аварга
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга
Ангилал:800 метрийн гүйлтийн африкийн аварга
Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн африкийн аварга
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга
Ангилал:Ботсваначууд
Ангилал:1994 онд төрсөн
Владивосток

**Владивосток** ( оросоор Владивосто́к,   — Орос улсын Приморийн хязгаарын төв, зургаан зуун мянган оршин суугчтай хот.

## Зураг

Зураг:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg
Зураг:"Russian bridge" in Vladivostok.jpg
Зураг:View of Vladivostok from Space.jpg

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* vladnews.ru
* vl.ru

## Эшлэл 

Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Приморийн хязгаарын суурин
Ангилал:Номхон далайн боомт
Ангилал:Оросын боомт
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1860 онд байгуулагдсан
Ярославль

**Ярославль** () — Оросын Холбооны Улсын Ярославль мужийн төв, зургаан буман хүн оршин сууж буй хот.

## Зураг

Зураг:Yaroslavl-strelka.JPG
Зураг:Yaroslavl, Russia, city and vicinities, satellite image LandSat-5, 2011-07-11, near natural colors, 30 m resolution.jpg
Зураг:Ярославский шинный завод.jpg

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны цахим хуудас (орос, англи хэлээр)
* Хотын байгууллагуудын лавлах (орос хэлээр)

## Эшлэл 
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Ангилал:Ижил мөрний суурин

Ангилал:Ярославль мужийн суурин
Ангилал:Европ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:ОХУ дахь дэлхийн соёлын өв
Ангилал:Оросын урьдын нийслэл
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1010 онд байгуулагдсан
Тольятти

**Тольятти** (1964 оноос өмнө Ставрополь нэртэй байсан, өөрөөр Ижил мөрөн дахь Ставрополь, ) — Оросын Холбооны Улсын Самара мужийн хот.

Ижил мөрний эрэг дээр Жигули уулны эсрэг оршдог бөгөөд 2025 оны байдлаар  — 662 683 хүн амтай байв. Хотын газар нутаг 31479 га талбай эзэлдэг.

Хотын засаг захиргааны гурван дүүрэг бүгд Ижил мөрний эрэг дагуу 40 км үргэлжилдэг. Төвийн болон Комсомольскийн районуудын хооронд 5-7 километр, Төв болон Автозавод дүүргийн хооронд 3 километр орчим байдаг. Хотын дүүргүүд ой модоор хуваагдсан байдаг.

Энэ хотыг 1737 онд цэргийн түүхч Василий Татищев Оросын газар нутгийг нүүдэлчдийн дайралтаас хамгаалах, загалмай хүртсэн халимагуудыг нүүлгэн шилжүүлэх зорилгоор Ставрополь цайз хот болгон байгуулжээ. 1737 оны 6-р сарын 20-нд Оросын Хатан хаан Анна Иоанновна баптисм хүртсэн Халимагийн гүнж Анна Тайшинад хот байгуулагдсан тухай бичиг баримтыг гардуулсанаар хотын түүхийг энэ өдрөөс эхэлдэг гэж үздэг.

19-20-р зууны эхэн үед энэ нь Орост хүртээмжтэй цаг уурын амралтын газар, айгаргны эмчилгээний төв гэдгээрээ алдартай байв.

## Зураг

Зураг:Ladja-TLT..jpg
Зураг:Conveyor system of AvtoVAZ.jpg
Зураг:Parad in TLT-02.jpg

## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Ангилал:Ижил мөрний суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Самара мужийн суурин

Ангилал:1737 онд байгуулагдсан
Ульяновск

**Ульяновск** (оросоор Улья́новск) — Оросын Холбооны Улсын Ульяновск мужийн засаг захиргааны төв, 614 мянган хүний хот.

## Газар зүй 
### Уур амьсгал 
## Зураг

Зураг:УАЗ Patriot Pickup на старте.JPG
Зураг:UAZ1.jpg
Зураг:Президентский мост через р. Волгу.jpg

## Мөн үзэх
* Ульяновскийн автомашины үйлдвэр

## Цахим холбоос 
* Ульяновск хотын захиргааны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Владимир Ленин
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Ангилал:Ижил мөрний суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл

Ангилал:Ульяновск мужийн суурин
Ангилал:1648 онд байгуулагдсан
Новокузнецк

**Новокузнецк** ( ) — Оросын Холбооны Улсын Кемерово мужийн таван бум таван түмэн хүний хот.

## Эдийн засаг
Баруун Сибирийн төмөрлөгийн үйлдвэр
## эрүүл мэндийн үйлчилгээ
хэд хэдэн эмнэлэг,эмч бэлтгэх сургууль , Новокузнецкийн эрүүл ахуй, мэргэжлээс шалтгаалах өвчний нарийн төвөгтэй асуудлын хүрээлэн

## Боловсрол
Кемерово улсын их сургуулийн Новокузнецк дахь салбар, одоогийн Кузбасс хүмүүнлэгийн сурган хүмүүжүүлэх дээд сургууль
## Зураг

Зураг:Кузнецкая крепость .jpg
Зураг:Kmk1.JPG

## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Кемерово мужийн суурин

Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:1618 онд байгуулагдсан
Тюмень

**Тюмень** (сибирийн татараар **Цымкетора**, оросоор *Тюме́нь*) — Оросын Холбооны Улсын Тюмень мужийн төв хот.

2025 оны байдлаар 872 077 хүн оршин суудаг Орос улсын 18 дахь том хот бөгөөд оросуудын Сибирь дэх анхны хот. Тура гол дээр оршдог.  

## Нэршил 
Монгол цэргийн тогтолцооны нэгж болох "Түмэн" гэсэн үгнээс гаралтай гэж судлаачид үздэг.

## Газар зүйн байршил 
Тюмень хот Баруун Сибирийн өмнөд хэсэгт, Тобол голын зүүн цутгал болох Тура голын эрэг дээр оршдог. Курган хот хүртэл 205 км, Екатеринбург хот 325 км, Тобольск хот 246 км, Челябинск хот 437 км, Омск хотоос 625 км, Москва хотоос 2163 км, Санкт-Петербург хүртэл 2555 км зайд оршдог.

## Хүн ам 
## Гадаадын өргөмжит консулын газрууд 
* Беларусийн Өргөмжит консул (ул. Достоевского, 7)
* Казахстаны Өргөмжит консул (ул. Первомайская, 23)
* БНХАУ-ын Өргөмжит консул
* БНСУ-ын Өргөмжит консул  (ул. 25 Октября, 25).

## Зураг

Зураг:Tyumen Panorama Alexanders Garten District.JPG
Зураг:Tyumen Archtect University.jpg
Зураг:Тюменский драмтеатр-1.jpg

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Тюмень мужийн суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1586 онд байгуулагдсан
Кемерово

**Кемерово** (оросоор Ке́мерово; ) — Оросын Холбооны Улсын Кемерово  мужийн төв, таван бум дөрвөн түмэн хүний хот.

## Түүх 
Кемерово хот нь хэд хэдэн тосгон нэгдсэнээр бий болсон. 1859 онд энэ нутаг дэвсгэрт долоон жижиг тосгон байсны тоонд Щеглово, Кемерово (1734 оноос хойш), Евсеево, Красный Яр, Кур-Искитим, Давыдово, Боровая зэрэг байв.

Щеглово нь 1918 онд Щегловск хэмээн нэрээ өөрчлөөд, хотын эрхтэй болжээ. 1932 оноос эхлэн Кемерово нэртэй болсон байна. 

2018 оны гуравдугаар сарын 25-нд тавхан жилийн өмнө буюу 2013 онд шинээр ашиглалтад авсан Кемеровогийн худалдааны төвийн кинотеатрын дээвэр нуран их түймэр гарчээ. Энэ ослын улмаас 200 гаран хүнийг ослын газраас зайлуулсан ч 64 хүний амь эрсэдсэн байдаг.

### Хүн амын өсөлт 
*Зүүлт:* Хүн амын тооллогын мэдээ

## Зураг

Зураг:Kemerovo Soviet Square.jpg
Зураг:Kostel kemerovo 01.jpg
Зураг:Kemerovo Aquatic Centre.jpg
Kemerovo City Council.jpg

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл 

Ангилал:Кемерово мужийн суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1918 онд байгуулагдсан
Рязань

**Рязань** () — Орос улсын Рязань мужийн төв болон хамгийн том хот. Хүн амын тоо 2025 оны байдлаар 519 315.

## Түүх 
Рязанийн түүх нь угтаа хэд хэдэн хотын түүх юм. Рязанийн Вант Улсын нийслэл нь угтаа Ока голын адгаас зүүн урагш 50 орчим километрийн зайтай оршиж байв. Энэ газар өнөөдөр Хуучин Рязань (*Старая Рязань*) гэх нэртэй тосгон бий. Энд 965 онд Святослав Игоревич ван анх нэгэн цайзыг босгожээ. 1237 онд Бат хаанаар удирдуулсан Монголчууд тус ван улсын нийслэлийг сүйтгэсний дараа Переяславлийг 14-р зуунд нийслэлээ болгов. Переяславль нь өнөөгийн Рязанийн нутаг дээр өмнө нь бий болсон ба энэ хоёр хот нь хоёулаа Ока голын хөвөөнд орших бөгөөд тухайн үедээ чухал худалдааны зам байсан аж.

Рязань буюу Переяславлийг хотын зэрэгт өргөсөн албан баримт байдаггүй. Рязань гэх нэр нь хамгийн анх 1096 оны нэгэн баримтад бичигдсэн байх ба агуулга нь нэгэн томоохон вангийн айлчлалын тухай байна. Өнөөгийн Рязань хотын 900 жилийн ойг тэмдэглэхэд баримталж буй гэрчилгээ нь 1095 онд Санкт Николайн сүмийг барьсан баримтад тулгуурладаг юм байна.

### Хүн амын өсөлт 
*Зүүлт:* Хүн амын тооллогын мэдээ

## Зураг

Зураг:St. Alexander Nevsky Church Ryazan2.JPG|Рязань дахь Невийн Александрын сүм
Зураг:Ryazan I station building.jpg|Рязанийн өртөө
Зураг:Ryazan Belltower. View3.JPG|Хонхт цамхаг дээрээс Резанийг харсан байдал
Ryazan drama theater (2).jpg|Рязанийн драмын театр

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас
* Рязань хотын түүх

## Эшлэл 
Ангилал:Рязань мужийн суурин

Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Ока голын суурин
Ангилал:1095 онд байгуулагдсан
Калининград

**Калининград** (оросоор Калинингра́д, 1946 он хүртэл ) — Орос улсын үндсэн газар нутгаас салангид /анклав/ хамгийн баруун хэсэгт орших Калининград мужийн төв, 2022 оны байдлаар 498,260 хүнтэй далайн боомт хот. 1946 оны 7-р сарын 4-нөөс өмнө ***Кёнигсберг*** (нем. Königsberg), түүнээс өмнө *Короле́вец* (польш. Królewiec, чех. Královec, литв. Karaliaučius); 1255 оноос өмнө -*Твангсте* (прусс. Twangste, Tuwangste, Twānksta) нэртэй байжээ.

1945 оны Потсдамын бага хурлын шийдвэрээр Германы Зүүн Прусс мужийн хойд хэсгийг нийслэл Кенигсбергийн хамт ЗХУ-д түр шилжүүлсэн. Хожим нь хилийн тухай гэрээнүүд гарын үсэг зурахад Кенигсберг бүсийг ЗХУ-ын эзэмшил гэж бүрэн хүлээн зөвшөөрсөн байна.

## Зураг

Зураг:Khrabrovo airport terminal.jpg
Зураг:Cathedralkoenig.jpg
Зураг:2011-03-24 at 13-56-43.jpg
Kaliningrad 05-2017 img41 Reichsbahn Bridge.jpg

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
* Хотын албан ёсны цахим хуудас
* Рязань хотын түүх

## Эшлэл 
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Дорнод Пруссийн түүх
Ангилал:Калининград мужийн суурин

Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Ханзе хот
Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс
Курск

**Курск** (оросоор Курск) — Оросын Холбооны Улсын төв хэсгийн өмнөд хэсэгт, Курск мужийн засаг захиргааны төв, Курск дүүрэгт байрладаг хот юм. Энэ нь засаг захиргааны болон хотын дүүргийн нэг хэсэг биш бөгөөд энэ нь "Курск хот" гэж нэрлэгддэг бие даасан хотын дүүрэг юм.

Курск хот нь Курск мужийн төв хэсэгт нийслэл Москва хотоос өмнө зүгт 519 км-т  оршдог байна. Дундад зууны үед энэ хот нь Курскийн ванлигийн нийслэл байсан бөгөөд 1918 онд Украины ажилчин тариачны түр Засгийн газрын байршлын газар байв.

Курс хот 14-р зууны Лаврентьевын шастирт 1095 онд байгуулагдсан гэж анх дурдсан байдаг. 1095 оныг мөн 11-13-р зуунд оршин тогтнож байсан Курскийн Ванлигийн ноёд байгуулагдсан жил гэж үздэг. Тэр үед Курск Үнэн алдартны шашинтай хот байв.

## Засаг захиргаа 
Курск хот 3 тойрогт хуваагддаг. Үүнд:

* Центральный /Төв/
* Железнодорожный /Төмөр замын/
* Сеймский /Сеймийн/

## Хүн ам 
Хүн амыг бүрэлдүүлдэг үндэстнүүд

## Зураг

Зураг:General view of Kursk city.JPG
Зураг:Red Square in Kursk.JPG
Зураг:ZnamSobor 001.jpg
Зураг:Курский государственный медицинский университет.JPG

## Уур амьсгал 
## Цахим холбоос 
## Эшлэл 

Ангилал:Курск мужийн суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Сейм голын суурин
Нейпьидо

**Нейпьидо** (бирмээр  /ne.prany. dau mrui./,  оросоор Нейпьидо́) — Мьянмар улсын нийслэл, 925 мянган хүнтэй хот.

## Зураг

Зураг:Naypyidaw -- Water Fountain Garden.JPG
Зураг:Naypyidaw Zoo Planetarium.JPG

## Цахим холбоос 
Ангилал:Азийн нийслэл
Ангилал:Мьянмарын суурин

Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Төлөвлөсөн хот
Оренбург

**Оренбург** (оросоор Оренбу́рг)— Оросын Холбооны Улсын Оренбург  мужийн төв, зургаан бум таван түмэн хүний хот.

## Зураг

Зураг:Orenburg State University.jpg
Зураг:Sberbank Orenburg.jpg
Зураг:Drama theatre. Orenburg.jpg

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 
Ангилал:Азийн суурин
Ангилал:Европын суурин

Ангилал:Оренбург мужийн суурин
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын урьдын нийслэл
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1743 онд байгуулагдсан
Ижевск

**Ижевск** (оросоор Иже́вск, удмуртаар Иж, Ижкар) — Орос улсын Удмурт орны нийслэл, жаран гурван түмэн хүний хот.

Зэвсэг болоэ машины үйлдвэрлэлээрээ алдартай, албан бусаар «зэвсгийн нийслэл» гэгддэг. 

Хотын нэр Иж (удмурт. Оӵ) гооррс эхтэй гэж үздэг. 1760 онд энд төмөрийн үйлдвэр барьж ажилчдын тосгон босч хот үүссэн гэж үздэг..

## Уур амьсгал 
## Зураг

Зураг:Удмуртский государственный университет.jpg
Зураг:Ижевский мотозавод "Аксион-Холдинг".jpg

## Цахим холбоос 
* Хотын захиргааны албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Удмуртын суурин
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:1760 онд байгуулагдсан
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн

**14 дэх удаагийн хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** () нь Оросын Холбооны Улсын нийслэл Москва хотноо 2013 оны 8 сарын 10-18-ны хооронд болсон.
## Медаль авсан байдал
### Эрэгтэй
#### Зай
#### Талбай
### Эмэгтэй
#### Зай
#### Талбай
## Медалийн хүснэгт
## Эшлэл
## Холбоос
*Албан ёсны цахим хуудас
*Official IAAF website for the 2013 World Championships in Athletics.
*IAAF Entry Standards (PDF)


ДАШТ
ДАШТ #2013
#2013
2015 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн

**15 дахь удаагийн хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** () нь Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын нийслэл Бээжин хотноо 2015 онд зохион байгуулагдана. 
## Эшлэл

ДАШТ
ДАШТ #2015
#2015
Хөлбөмбөгийн довтлогч

Хөлбөмбөг тоглоход эсрэг багийн хаалганд хамгийн ойр байрлан тоглодог хөлбөмбөгчнийг  **довтлогч** гэдэг.
* Төвийн довтлогч
* Жигүүрийн довтлогч
** Зүүн жигүүрийн довтлогч
** Баруун жигүүрийн довтлогч

Ангилал:Хөлбөмбөгийн тоглогчийн байрлал
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эмэгтэйчүүдийн 100 метр

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эмэгтэйчүүдийн 100 метрийн** гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 11-12-ны хооронд явагдана.

### Байрлал тогтоох
### Хагас шигшээ
### Шигшээ
## Эшлэл
## Холбоос
*100 метрийн гүйлтийн дүнгүүд IAAF
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн 100 метр

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эрэгтэйчүүдийн 100 метрийн** гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 10-11-ний хооронд явагдсан.
## Дээд амжилтууд
## Үр дүнгүүд
### Урьдчилсан гараа
Шалгарах: Гараа бүрээс эхний 2 (**Q**) болон дараагийн 3 гүйгч бусад гарааны 3 гүйгчтэй харьцуулагдана (**q**).

Салхи:Гараа 1: -0.4 m/s, Гараа 2: +0.3 m/s, Гараа 3: -0.5 m/s, Гараа 4: -0.4 m/s

### Гараа
Шалгарах: Гараа бүрээс эхний 3 (**Q**) болон дараагийн 3 гүйгч бусад гарааны 3 гүйгчтэй харьцуулагдана (**q**).

Салхи:Гараа 1: −0.2&nbsp;m/s, Гараа 2: −0.4&nbsp;m/s, Гараа 3: −0.3&nbsp;m/s, Гараа 4: −0.2&nbsp;m/s, Гараа 5: −0.1&nbsp;m/s, Гараа 6: −0.1&nbsp;m/s, Гараа 7: −0.4&nbsp;m/s

### Хагас шигшээ
### Шигшээ
Салхи: -0.3 m/s

## Эшлэл
## Холбоос
*100 metres results at IAAF website

Эрэгтэйчүүдийн 100 метр
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн 400 метр

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эрэгтэйчүүдийн 400 метрийн** гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 11-12-ны хооронд явагдсан.
## Дээд амжилтууд
### Шигшээ
## Эшлэл
## Холбоос
*400 метрийн гүйлтийн дүн IAAF
Жүжигчин

Драмын жүжиг болон кинонд оногдсон дүрд хувиран амьдрагч хүнийг **жүжигчин** гэдэг.


Ангилал:Ажил мэргэжил
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн 4 × 100 метрийн буухиа

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эрэгтэйчүүдийн 4 х 100 метрийн буухиа гүйлтийн** төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 18-нд явагдана.

### Байрлал тогтоох
### Хагас шигшээ
### Шигшээ
## Эшлэл
## Холбоос
*4 x 100 метрийн буухиа гүйлтийн дүн IAAF
Дорнод Пиреней (департамент)

**Дорнод Пиреней** (францаар Pyrénées-Orientales [], окситанаар Pirenèus Orientals, каталанаар Pirineus Orientals) — Франц улсын дорнод өмнөд хэсгийн Окситани мужийн харьяат 4116 км² газар, 47 түмэн хүнтэй департамент.

## Зураг

Зураг:Thémis.jpg
Зураг:Salses.JPG|
Зураг:Saint Martin du Canigou.jpg|
Зураг:Château royal de Collioure 09.jpg

## Цахим холбоос 
* Дорнод Пиреней департаментын ерөнхий зөвлөл


Ангилал:Окситанийн департамент
Ангилал:Францын департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
Британийн эзэнт гүрэн

**Британийн Эзэнт гүрэн** () хүн төрөлхтний түүхэнд байсан томоохон их гүрнүүдийн нэг бөгөөд дэлхийн бүх эх газруудад өөрийн эзэмшилтэй байсан байна. Нэгдсэн вант улс нь XX зууны 30-д онд нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээрээ дэлхийн хуурай эх газрын дөрөвний нэгийг буюу 41,2 сая км² талбайтай байжээ. Эзэнт гүрний хүн ам нь 480 сая буюу дэлхийн хүн амын мөн дөрөвний нэг болж байжээ. 

## Эхлэл
### Эхлэл
Ангилал:Британийн колоничлолын түүх
Ангилал:Империализм
Лозер (департамент)

**Лозе́р** ( []) нь Франц улсын дорно өмнөд хэсгийн [Окситани (муж)|Окситани]] мужийн харьяат 5167 км² газар, 76.6 мянган хүнтэй департамент. Төв нь Манд хот.

## Зураг

Зураг:Chateau et clocher Florac.JPG
Зураг:Saint Chely Tarn.jpg

## Цахим холбоос 
* Лозер (департамент)


Ангилал:Францын департамент
Ангилал:Окситанийн департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
Эро (департамент)

**Эро** ( [],  ) — Франц улсын дорно өмнөд хэсгийн Окситани мужийн харьяат 6101 км² газар, 896 мянган хүнтэй аймаг (департамент). Төв нь Монпелье.

## Зураг

Зураг:Prefecture of Montpellier.jpg
Зураг:Roquebrun-Vue Ensemble-01.JPG

## Цахим холбоос 
* Эро (департамент)

## Эшлэл 

Ангилал:Францын департамент
Ангилал:Окситанийн департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эмэгтэйчүүдийн марафон

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эмэгтэйчүүдийн марафон гүйлтийн** төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэн болон Москвагий гудмаар 2013 оны 8 сарын 10-нд явагдсан.
## Дээд амжилтууд
## Эшлэл
## Холбоос
*Марафон гүйлтийн дүн IAAF
Од (департамент)

**Од** ( []) гэж Франц улсын дорнод өмнөд хэсгийн Окситани мужийн харьяат 6139 км² газар, 310 мянган хүнтэй департамент. Төв нь Каркасон.

## Зураг

Зураг:Carcassonne JPG01.jpg
Зураг:Quillan.jpg

## Цахим холбоос 
* Од департамент

## Эшлэл 

Ангилал:Францын департамент
Ангилал:Окситанийн департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн 20 километрийн спорт алхаа

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эрэгтэйчүүдийн 20 километрийн спорт алхаа** төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 11-нд явагдсан.
## Дээд амжилтууд
## Үр дүнгүүд
### Шигшээ
## Эшлэл
## Холбоос
*20 километрийн спорт алхаан дүн IAAF
Гар (департамент)

**Гар** (франц окситан каталан гурвуулангаар нь Gard, францаар ​[ɡaʁ] гэж дууддаг) гэж Франц улсын Франц орны дорнод өмнөд хэсгийн Лангедок — Руссильон мужийн харьяат 5853 км² газар, 623 мянган хүнтэй аймаг (департамент) байдаг. Төв нь Ним.

## Зураг

Зураг:Aiguèze.jpg

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* Гар департаментын ерөнхий зөвлөл


Ангилал:Окситанийн департамент
Ангилал:Францын департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эмэгтэйчүүдийн уртын харайлт

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эмэгтэйчүүдийн уртын харайлтын** төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 10-11-ний хооронд явагдана.
## Дээд амжилтууд
### Хагас шигшээ
### Шигшээ
## Эшлэл
## Холбоос
*Уртын харайлтын дүн IAAF
2013 оны хөнгөн атлетикийн ДАШТ – Эрэгтэйчүүдийн гурвын харайлт

**2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний ** **Эрэгтэйчүүдийн гурвын харайлтын** төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 16-18-ны хооронд явагдана.

### Байрлал тогтоох
### Хагас шигшээ
### Шигшээ
## Эшлэл
## Холбоос
*Гурвын харайлтын дүн IAAF
Ло-е-Гарон (департамент)

**Ло-е-Гарон** (францаар Lot-et-Garonne [], окситанаар Òlt e Garona) гэж Франц улсын өрнөд өмнөд биеийн Нувел-Аквитани мужийн харьяат 5361 км² газар, 305 мянган хүнтэй департамент. Төв нь Ажен.

## Зураг

Зураг:Bonaguil - Château.jpg
Зураг:Agen - Préfecture, ancien palais épiscopal -2.JPG
Зураг:Chateau de Duras 01.jpg

## Цахим холбоос 
* Ло-е-Гарон департамент

## Эшлэл 

Ангилал:Францын департамент
Ангилал:Нувел-Аквитанийн департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
Ланд (департамент)

**Ланд** (францаар Landes [], окситанаар Lanas) гэж Франц улсын баруун урд биеийн Нувел-Аквитани мужийн харьяат 9243 км² газар, 405,010 мянган хүнтэй департамент. Төв нь Мон-де-Марсан.

## Зураг

Зураг:Magescq-Fachwerkhaus.JPG
Зураг:Messanges 079.jpg
Зураг:Landes-Küste-1.JPG

## Цахим холбоос 
* Ланд (департамент) 


Ангилал:Францын департамент
Ангилал:Нувел-Аквитанийн департамент
Ангилал:1790 онд байгуулагдсан
Аквитани

**Аквитани** (францаар Aquitaine [a.ki.tɛn], окситанаар Aquitània, баскаар Akitania, оросоор Аквита́ния) гэж Франц улсын өрнө өмнөд биед оршсон муж (регион) юм. 41300 км² газар нутаг, гурван сая хүнтэй. Төв нь Бордо. Дотроо таван аймаг болж хуваагдддаг.

## Таван департамент
* Атлантын Пиреней
* Дордонь
* Жиронда
* Ланд
* Ло-е-Гарон

## Зураг

Зураг:Arcachon 003.jpg
Зураг:Blonde Aquitaine.jpg

## Цахим холбоос 
* Аквитани муж (францаар)


Ангилал:Францын урьдын муж
Ангилал:Нувел-Аквитанийн түүх
Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Бретань

**Бретань** ( [], бретоноор *Breizh* [], галло хэлээр Bertaèyn, англиар Brittany) нь Франц улсын баруун хойд захад оршдог муж (регион) юм. 27208 км² газар нутаг, гурван сая нэг буман хүнтэй. Төв нь Ренн.

Бретань бол нэг ёсны хойг юм, Атлантын далай нь түүний эргийн 4/5-ыг эзэлдэг бөгөөд эрэг нь 3 мянган км урт бөгөөд газар зүйн тогтолцооны хувьд маш олон янз байдаг. Энэ муж бол Францын мужууд дотроос бүх бүсүүд нь далайд шууд гарах боломжтой цорын ганц муж юм. 

Дундад зууны туршид Бретань Францын вассал гүнт улс байсан бөгөөд бараг бүрэн бие даасан тусгаар тогтнолоо хадгалсаар байв. Франц, Английн хооронд гарч байсан мөргөлдөөн гарах бүрт Бретань аль нэг тал орж байв.  1491 онд VIII Шарль болон Бретанийн Анна нар гэрлэсний үр дүнд Гүнт улс  Францын муж болжээ. 1532 оноос хойш Францын хаант улсын нэг хэсэг болсон.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Дотроо дөрвөн аймаг болж хуваагдддаг.
* Кот-д’Армор
* Финистер
* Иль-е–Вилен
* Морбиан

## Зураг

Зураг:A storm at Pors-Loubous.jpg
Зураг:Altstadt von Quimper mit Kathedrale im Hintergrund.jpg
Зураг:LeDiben Harbor.jpg

## Цахим холбоос 
* Бретань муж


Ангилал:Европын түүхэн нутаг дэвсгэр эсвэл бүс нутаг
Ангилал:Францын муж
Ангилал:Францын түүхэн нутаг дэвсгэр
Ангилал:Европын хойг
Ангилал:Францын хойг
Ангилал:Атлантын далайн хойг
Бургунд

**Бургунд** (францаар Bourgogne [buʁˈɡɔɲ], оросоор Бургу́ндия, англиар Burgundy) гэж Франц улсын төвд оршдог муж (регион) юм. 31582 км² газар нутаг, нэг сая зургаан буман хүнтэй. Төв нь Дижон.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Дотроо дөрвөн аймаг болж хуваагдддаг. Эдний дотор 15 хошуу, 174 сум, 2045 суурин газар байдаг.
* Кот-д'Ор
* Ньевр
* Сона – Луара
* Йонна

## Зураг

Зураг:Bourgogne in France.svg
Зураг:Blason fr Bourgogne.svg
Зураг:Meursault,Burgundy.jpg

## Цахим холбоос 
* Бургунд муж

Ангилал:Францын урьдын муж
Ангилал:Бургунд-Франш-Контегийн газар зүй
Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Сүэцүгү Шинго

**Сүэцүгү Шинго** (, *1980 оны зургаадугаар сарын 2-нд төрсөн*) нь Японы 100, 200 метрийн зайн гүйгч юм. 2003 оны зургаадугаар сарын 7-нд Ёкохама хотод 200 метрийн зайд 20.03 секунд гүйж Ази тивийн дээд амжилтыг тогтоосон ажээ. Сүэцүгү Бээжингийн олимпын буухиа гүйлтийн төрөлд багийн хамт хүрэл медаль хүртсэн бөгөөд хожим тус олимпод түрүүлсэн Ямайкын багийн гишүүн сэргээшийн асуудалд холбогдсоноор огшиж, мөнгөн медаль зүүсэн юм. 
## Хувийн дээд амжилтууд
## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:Японы 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Японы 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Японы 400 метрийн гүйгч
Ангилал:Японы 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн азийн аварга
Ангилал:Японы хөнгөн атлетикийн улсын аварга
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1980 онд төрсөн
Фрэнки Фредерикс

**Фрэнки Фредерикс** (, *1967 оны аравдугаар сарын 2-нд төрсөн*) нь Намибийн 100, 200 метрийн зайн гүйгч юм. 1996 оны Атлантын олимпод 200 метрийн зайд Африк тивийн дээд амжилтыг 19.68 секундээр тогтоож байв.

## Эшлэл 
## Холбоос
* 
* Фрэнки Фредерикс ОУОХ (IOC)
* Фрэнки Фредерикс сангийн цахим хуудас

Ангилал:200 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн африкийн аварга
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн африкийн аварга
Ангилал:Намибийн 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Намибийн 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Олон улсын олимпын хорооны гишүүн
Ангилал:Намибийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Намибийн олимпын оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Намибиас африкийн наадамд оролцогч
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга
Ангилал:Намибичууд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Фрэнсис Обиквелу

**Фрэнсис Обиора Обиквелу** (, *1978 оны арваннэгдүгээр сарын 22-нд төрсөн*) нь Нигери гаралтай Португалын 100, 200 метрийн зайн гүйгч юм. Тэр Европ тивийн 100 метрийн зайн дээд амжилтыг Афины олимпт Америкийн Жастин Гэтлиний удаад орж мөнгөн медаль авахдаа үзүүлсэн 9.86&nbsp;секундын амжилтаар эзэмшдэг.
## Хувийн дээд амжилтууд
## Эшлэл
## Холбоос
* 

Ангилал:Португалын 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Португалын 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Португалын 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Нигерийн олимпын оролцогч
Ангилал:Португалын олимпын оролцогч
Ангилал:Португалын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Нигериэс африкийн наадамд оролцогч
Ангилал:60 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн европын аварга
Ангилал:Португалын хөнгөн атлетикийн улсын аварга
Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тамирчин
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга
Ангилал:Инфант Дом Энрике одон шагналтан (их офицер)
Ангилал:Нигери-Португалын харилцаа
Ангилал:Португалын хүн
Ангилал:Нигеричүүд
Ангилал:1978 онд төрсөн
Жастин Гэтлин

**Жастин Гэтлин** (, *1982 оны хоёрдугаар сарын 10-нд төрсөн*) нь Америкийн 100 метрийн зайн Олимпын аварга гүйгч юм. Түүний хувийн дээд амжилт нь 100 метрт 9.79 секунд юм. 
## Эшлэл 
## Холбоос 
* 
* Жастин Гэтлин Дэлхийн аварга боллоо.
* Жастин Гэтлин Майкл Жонсонтой
* Жастин Гэтлины намтар
* BBC: *Жастин Гэтлин 100 м*

Ангилал:АНУ-ын 60 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын 200 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт
Ангилал:Сэргээш АНУ-д
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Ёшида Саори

Япон улсын 55 кг жингийн эмэгтэй чөлөөт бөх **Ёшида Саори** (吉田沙保里 Yoshida Saori, 1982 оны 10 сарын 5-нд Япон улсын Миэ аймгийн Цү хотод төрсөн) түүхэнд дахин давтахааргүй амжилтын эзэн болсон юм. 2002 онд 20 настайдаа анх дэлхийн аварга болсноос хойш завсаргүйгээр олимпын наадмын гурав (2004-2012), ДАШТ-ий арван гурван (2002-2015) алтан медалийг энгэртээ гялалзуулжээ. Мөн Азийн наадмын барилдаанд дөрвөнтөө түрүүлсэн.

## Дэлхийн дэвжээнээ 
Ангилал:Бөхийн олимпын аварга
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга
Ангилал:Бөхийн азийн наадмын аварга
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Японы азийн наадамд оролцогч
Ангилал:Японы бөх
Ангилал:Японы олимпын аварга
Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Миэ мужийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Марион Жонс

**Марион Жонс-Томпсон** (, *1975 оны аравдугаар сарын 12-нд төрсөн*) нь Америкын зодог тайлсан хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр 100, 200 метрийн зайд гүйдэг байсан бөгөөд 1999 оны ДАШТ-д 10.70 секундын амжилт нь тухайн тэмцээний дээд амжилт.

Ангилал:1975 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкчууд
Драко Малфой

**Драко Малфой** нь Харри Поттэр 7 цуврал номын нэгэн чухал дүр билээ. Тэрээр цэвэр цусны шидтэн бөгөөд Льюциус Малфой болон Нарцисса Блэк нарын цорын ганц хүү юм. Хогвартс ид шидийн сургуулийн Слизерн тэнхимд элсэн суралцсан. Суралцах хугацаандаа Винсент Крэбб, Григорий Гойл, Пэнси Паркинсон нартай сайн найзууд болсон. Драко бохир цустнууд болон маглууд, гэрийн үйлчлэгч нартай тун таагүй харьцдаг гэдгийг цувралын явцад анзаарсан буйзаа. 16хан насандаа үхэл залгигчдын эгнээнд элсэж, Хар Лордоос Альбус Дамблдорыг алах даалгавар авдаг. Гэвч энэ даалгаюрыг гүйцэлдүүлж чадаагүй. Түүний оронд Северус Снепп Альбус Дамблдорыг алдаг. Хар Лордын түүнд өгсөн даалгавар нь зөвхөн түүний эцэгт л хариуцлага тооцох зорилготой байсан. Иймд үүнийг ойлгосон Нарцисса Малфой хүүд нь туслахыг гуйн Северус Снепп дээр очиж Дракод туслана гэдэг үл эвдэгдэх амлалт авсан. 
Цувралын сүүлийн анги дээр Драко Харри Поттерийн хэрэгцээний өрөөнд алахыг завдсан ч түүний найз чөтгөрийн гал гаргаж, үүнийгээ хянаж чадаагүйн улмаас бүгд үхэх аюулд ордог. Харин Харри Поттер түүний амийг аварсан. Дараа нь Харри үхлээс амьд мултарсан үед нь Дракогийн ээж Харригаас Драко амьд гэдгийг мэдээд Харри Поттерийг үхсэн гэж Хар Лордод хэлдэг. Хэрэв тэр амьд байгаагүй бол Харри үхэх байсан. Тэрээр хоцим Асториа Грийнграсстай гэрлэж Скорпиус Малфой хэмээх хүүтэй болсон юм. 
Кинон дээр Драко Малфойн дүрийг жүжигчин Том Фелтон бүтээсэн юм.

Ангилал:Харри Поттер
Ангилал:Утга зохиолын дүр
Ангилал:Зохиолын дүр
Каталанчууд

**Каталан** (каталанаар олон тоонд Catalans) — урьд цагт Роман төрлийн Каталан хэлээр, 16-р зууны Испанийн нэгдлээс хойш мөн Роман төрлийн Испани хэлээр хэлэлцдэг болсон ард түмэн, Испани улсаас салан тусгаарлах хүсэлтэй Пиренейн хойгийн дорнод хэсгийг эзлэсэн Каталони орны гэдгээрээ улс дотроо их онцгойрдог, дэлхий даяар 8.2 сая тоотой байгаа үндэстэн.

## Зураг

Зураг:3d10 fm de vilafranca.jpg
Зураг:La Unión i el Fènix P1160234.JPG

## Тайлбар
Ангилал:Каталони
Ангилал:Европ дахь угсаатан
Каталони

**Каталони** ( [],  [], аранаар *Catalonha* []) нь Испани улсын харьяанд Пиренейн хойгийн дорно умард захад 32 мянган км² газар эзлэж, 7,5 сая хүн амтай өөртөө засах нийгэмлэг.

Өөртөө засах нийгэмлэгийн төв нь 1.5 сая хүнтэй Барселон хот. Цаашилбал Каталонийн иргэдийн 70 хувь (5.3 сая) Барселон хотын бөөгнөрөлд аж төрөн сууж байна. Барселон хотыг агуулсан Барселон аймаг ба Жирона, Льейда, Таррагона гэсэн дөрвөн аймаг Каталонид бий. 

Каталони хос хэлтэй газар. Испани (хүн амын 46.53%-ийн төрөлх хэл), каталан (37.26%), окситани хэлээр нэвтрэлцэнэ. Замын тэмдэг, гудамжны хаяг гээд бүгд хос бичигтэй.

## Газар зүй 
Каталони улс дотроо Арагон, Валенситай, гадагш Андорра, Францтай хил залгадаг. Газар дундын тэнгист тулсан урт эрэгтэй. Барселон, Таррагоны хоёр боомт үйлчилнэ.

Каталонийн ард түмэн Испаниас тусгаарлаж шинэ улс үүсгэх арга байнга сүвэгчлэн байдаг.

## Зураг

Зураг:Roman Aqueduct, Tarragona Spain.jpg|Ромын усны суваг
Зураг:Cortes Catalanas.jpg|XV зууны каталан ордон
Зураг:Estanybanyoles.jpg|Баньолес нуур
Зураг:CatMCVPtoponims.svg|Нутгийн хуваарь
NASA Satellite Catalonia.jpg|Огторгуйн дуранд
Vall de Ruda.jpg|Хөдөө
Зураг:Girona panoramic.JPG|Жирона
3d10 fm de vilafranca.jpg|Хүн цамхаг

## Цахим холбоос 
* Каталонийн Засгийн газрын цахим хуудас (*Generalitat de Catalunya*) (каталан, кастиль, англи, окситани хэлээр)
* Catalan Hyperencyclopaedia 

## Эшлэл 

Ангилал:Испанийн өөртөө засах нийгэмлэг
Ангилал:Европын түүхэн нутаг дэвсгэр эсвэл бүс нутаг
Ангилал:Европын бүс нутаг
Чжэн Хэ

**Чжэн Хэ** нь Хятадын Мин улсын үеийн далайн цэргийн адмирал, дипломат, аялагч хүн юм.

Ангилал:Хятадын хүн
Ангилал:Аялагч
Чонжун, Курёгийн 10-р ван

**Чонжун ван** (солонгос:정종; ханз: 靖宗, Jìng zōng) **Ван Хён** (왕형) (1018-1046) нь 1034-1046 оны хооронд Курё улсыг захирч байсан 10 дахь ван юм. Хёньжун вангийн хөвгүүн.  

1022 онд 4 настайдаа Пёнян гүн (평양군, 平壤君) цол хүртсэн.  1034 онд 16 настайдаа төрсөн ах Токжун вангийн суурийг залгамжлан улсын ван болсон. Түүний засаглалын жилүүдэд улсынхаа аюулгүй байдалд анхаарч, Кидан улсаас ирж байсан дарамтаас сэргийлж хойд зүгт Чолли Жансон хэмээх хэрэм бэхлэлтийг барих ажлыг үргэлжлүүлэн 1044 онд барьж дуусгажээ. 1046 онд 28 настайдаа Кэсон хотод таалал төгссөн. 

## Гэр бүл 
* Эцэг: Хёньжун ван (고려 현종)
** Өвөө: Аньжун ван Ван Үк (고려 안종): Тэжу вангийн хүү
** Эмээ: Хоньжун хатан (헌정왕후): Тэжу вангийн хүү Ван Укын охин. Кёнжун вангийн бага хатан байсан.
* Ээж: Воньсон хатан (원성왕후 김씨)
** Нагац өвөө: Ким Инбу (김은부)
** Нагац эмээ: Инчон И овгийн Ансан ахайтан (안산군대부인 이씨)
* Хатад хүүхдүү:

# Даньжу Хань овгийн Юншин хатан (용신왕후 한씨)
## Ван Хён (왕형)
# Даньжун Хань овгийн Юн-и хатан (용의왕후 한씨)
## Эйсан гүн Ван Бан  (왕방 애상군)
## Накран хү Ван Гён  (왕경 낙랑후)
## Кэсон хү Ван Кэ (왕개 개성후)
# Буёо И овгийн Юнмок хатан (용목왕후 이씨)
## Дуэй гүнж (도애공주)
# Кёнжу Ким овгийн Юнжол докби (용절덕비 김씨)
# Но овгийн Ёнчан гүнж (연창궁주 노씨) 

Ангилал:1018 онд төрсөн
Ангилал:1046 онд өнгөрсөн
Ангилал:Солонгосын ван
Мүнжун ван (Курё)

**Мүнжун ван**  (солонгосоор:문종; хятадаар:文宗, Wénzōng) **Ван Хүй** (왕휘) (1019-1083) нь 1046-1083 оны хооронд Курё улсыг захирч байсан 11 дахь ван юм. Хёньжун вангийн Воньхэ хатнаас 1019 онд төрсөн. 1083 онд Кэсон хотод 64 насандаа таалал төгссөн.

1046 онд ах Чонжун ванг залгамжлан, улсын ван болсон. Түүний засаглалын үед төв засгийн газрын ноёд ихэс хүчирхэгжиж, дайн самуун багатай энх тайван үе тохиож байсан тул цэргийн түшмэдийн давамгайлал дуусч, бичгийн түшмэдийн бодлого үйл ажиллагаа зонхилох үе эхэлсэн. Мүнжун вангийн үед Түмэн голын зүгт зүрчид овгуудын эсрэг довтолгоон хийж байсан.   

## Гэр бүл 
* Эцэг: Хёньжун ван (현종)
** Өвөө: Аньжун ван Ван Үк (안종)
** Эмээ: Хоньжон хатан (헌정왕후)
* Эх: Воньхэ хатан (원혜왕후)
** Нагац өвөө: Ким Инбу (김은부)
** Нагац эмээ: Иньчон И овгийн Ансан ахайтан (안산군대부인 이씨)
* Хатад хүүхдүүд:

# Аньсан Ким овгийн Инпён хатан (인평왕후 김씨): Хёньжун вангийн Воньсон хатнаас төрсөн эцэг нэгтэй дүү
# Иньчон И овгийн Иньэ хатан (인예왕후 이씨)
## Ван Хүнь тайзи (태자 왕훈)
## Гүквон гүн Ван Үнь Wang (왕운 국원공)
## Гэрим гүн Ван Ун (왕옹 계림공)
## Ван Хү (왕후)
## Санань гүн Ван Сү (왕수 상안공)
## Ван Тэйн (왕탱)
## Гымгван гүн Ван Би (왕비 금관후)
## Бёнхань хү Ван Им (왕음 변한후)
## Накран хү Ван Чим (왕침 낙랑후)
## Ван Гён (왕경)
## Жокгён гүнж (적경궁주)
## Борён гүнж (보령궁주)
# Иньчон И овгийн Иньгён хёнби (인경현비 이씨)
## Жусон гүн Ван Ду (왕도 조선공)
## Буёо гүн Ван Сү (왕수 부여공)
## Жиньхань гүн Ван Ю (왕유 진한공)
# Иньчон И овгийн Иньжол хёнби (인절현비 이씨)
## Нэр тодорхойгүй охин 
## Нэр тодорхойгүй охин 
# Кёнжу Ким овгийн Иньмок докби (인목덕비 김씨)
## Нэр тодорхойгүй охин 

Ангилал:1019 онд төрсөн
Ангилал:1083 онд өнгөрсөн
Ангилал:Солонгосын ван
Сүньжун ван

**Сүньжун ван** (солонгос:순종; хятадаар: 順宗) (1047-1083) **Ван Хюү** (왕휴; 王勳) нь 1083 оны 7 сараас 10 сар хүртэл 3 сар гаруй хугацаанд Курё улсыг захирч байсан 12 дахь ван юм. 1083 онд Кэсон хотод таалал төгссөн. Мүнжун вангийн Иньэ хатнаас төрсөн хөвгүүн. 1054 онд 7 настайдаа тус улсын хунтайж болсон.  1083 онд 36 настайдаа улсын вангийн суурийг залгамжлсан. Гэвч гурван сарын дараа өвчнөөр таалал төгссөн. Шарилыг нь Кэсон хотын Соннён (成陵) хэмээх газар бунхалжээ. 

## Гэр бүл 
* Эцэг: Мүньжун ван (고려 문종)
** Өвөө: Хёньжун ван (현종)
** Эмээ: Воньхэ хатан (원혜왕후)
* Эх: Иньэ хатан (인예왕후)
** Нагац өвөө: И Жа Ёнь 
** Нагац эмээ: Кёнжу Ким овгийн ахайтан 
* Хатад татвар эмс:

# Кэсон Ван овгийн Жон-и хатан (정의왕후 왕씨): Хёньжун вангийн хүү Пёнян гүн Ван Гигийн охин. Сүньжун вангийн хаяал. 
# Кёнжу Ким овгийн Соньхы хатан (선희왕후 김씨) 
# Иньчон И овгийн Жангён гүнж  (장경궁주 이씨): Иньэ хатны дүү И Хогийн охин. Сүньжун вангийн үеэл/бөл.

Ангилал:1047 онд төрсөн
Ангилал:1083 онд өнгөрсөн
Ангилал:Солонгосын ван