open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Боловсролын яам (Израил)

Израилын **Боловсролын яам** (еврей. מִשְׂרָד הַחִנּוּךְ‎; араб. وزارة التربية والتعليم‎) — нь Израилын олон нийтийн боловсролын байгууллагуудад хяналт тавих үүрэг бүхий засгийн газрын салбар байгууллага юм. Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд багтдаг боловсролын сайдын удирдлаган дор ажилладаг. Тус яам нь соёл болон спортын салбарыг хариуцаж байсан бол одоо уг салбаруудыг Соёл, спортын яам хариуцдаг.

## Сайдын жагсаалт
## Эшлэл 
Ангилал:Израилын яам
Израил
Израил

Ангилал:Израилын боловсрол
Исламын Улс

**"Исламын улс"** (Өмнө нь «Ирак ба Левантын Исла́мын Улс» нэртэй байсан) - “ИУ” нь гол төлөв Сири (хэсэгчлэн зүүн хойд нутагт хяналт тогтоосон), Ирак ("Суннит гурвалжин"-ын нутаг дэвсгэрийг хэсэгчлэн хяналт тогтоосон) -д үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд 2013 оноос хойш хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй улс гэгдэж үйл ажиллагаагаа явуулж ирсэн байна.  

2014 оны байдлаар “ИУ”-ын хяналтанд байгаа газар нутгийн нийт талбай нь 90-100 мянган км² гэж үздэг байсан бөгөөд голчлон суннитуудаас бүрдсэн энэ нутагт нийт 8 сая хүн амьдарч байна.  Америкийн тагнуулын албаны мэдээлж байснаар сар бүр Ирак, Сири дэх хүн амаа дайчлахаас гадна дор хаяж 1000 гадаадын сайн дурын ажилтнууд тус байгууллагад элсдэг бөгөөд нийт гадаадын иргэдийн тоо дор хаяж 16000 байдаг гэж таамаглаж байжээ.  Дэлхийн 80 орны сайн дурын ажилтнууд Сири, Ирак дахь байгууллагын талд байдаг. ИУ-ын дайчдын тоо хэдэн арван мянган хүнд хүрч байгаа бөгөөд тэд хүнд зэвсэгтэй байдаг байна. Тус бүлэглэл нь хэт даврагчдын үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог бөгөөд олон террорист халдлагыг хариуцлагыг өөрсдөө хүлээсэн.  ИУ-ын удирдагчийг Абу Бакр аль-Багдади гэж үздэг байсан тэрээр 2019 оны 10 дугаар сарын 27-нд АНУ-ын агаарын нисэх хүчний довтолгоонд өртөж нас барсан. “ИУ”-ын үзэл суртал нь Коран судрыг шууд тайлбарладаг “сунит-исламын ваххабизм”-д суурилдаг. 2020 оны 1 дүгээр сараас "Guardian" сонины мэдээлж буйгаар ИУ-ын шинэ удирдагчаар бүлэглэлийн үзэл сурталч Амир Мухаммед Саид Абдель Рахман аль-Мауля болсон ажээ. 

 Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага
Ангилал:1999 онд байгуулагдсан
Рамла

**Рамла** (еврей. רַמְלָה‎; араб. الرملة‎; орос. Рамла) — нь Израилын төв тойрогт оршдог хот. Хотын хүн амын ихэнх хэсгийг еврей үндэстэн бүрдүүлдэг бөгөөд цөөн хэмжээний араб хүн амтай.

## Эшлэл
## Цахим холбоос
* Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:Рамла
Ангилал:Төв тойргийн суурин (Израил)
2001 оны Израилын ерөнхий сайдын сонгууль

**2001 оны Израилын ерөнхий сайдын сонгууль** нь ерөнхий сайд Эхуд Барак огцорсны дараа явагдсан сонгууль юм. 2001 оны 2 сарын 6-нд болсон сонгуульд Эхуд Барак нь Ликуд намын Ариел Шароны эсрэг өрсөлдсөн юм.

Энэ сонгууль нь 3 дахь ба хамгийн сүүлчийн ерөнхий сайдын сонгууль байсан ба парламентын сонгуультай зэрэгцэн явагдаагүй цорын ганц сонгууль юм.

Сонгуулийн ирц 62,3% байсан ба энэ нь Израилд болж байсан хамгийн бага ирцтэй сонгууль юм.

## Үр дүн
## Эшлэл 
Ангилал:Израилын сонгууль
Олденбургийн Их Гүнт Улс

**Олденбургийн Их Херцогт Улс** () нь 1815 онд Венийн конгрессоор бий болсон Германы Холбоонд харьяалагдах херцогт улс байв. 1866 онд болсон Германы дайнд Пруссийн Хант Улсын талд дайтсан бөгөөд дараа нь Хойд Германы Холбоонд оров. Ингээд Хаант Улсын гишүүн улс болов. 1918 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд их херцог нь эзэн суудлаасаа буун, Чөлөөт Улс Олденбург байгуулагдав. 

Тус херцогт улсыг захирч байсан Олденбург угсааныхан нь мөн Дани, Норвеги, Швед, Грек, Оросыг захирч байсан түүхтэй.

## Цахим холбоос 
* 

## Ном зүй 
* Karl Gottfried Böse: *Das Großherzogtum Oldenburg. Topographisch-statistische Beschreibung desselben.* 1863. (Neudruck: Wenner, Osnabrück 1979, ISBN 3-87898-147-3).
* Albrecht Eckhardt, Heinrich Schmidt (Hrsg.): *Geschichte des Landes Oldenburg. Ein Handbuch.* Hrsg. im Auftrag der Oldenburgischen Landschaft. Holzberg, Oldenburg 1987. ISBN 3-87358-285-6.

## Эх сурвалж 

Ангилал:Доод Саксоны түүхэн нутаг дэвсгэр
Ангилал:Германы Хаант Улсын холбооны улс

Ангилал:Германы Холбооны гишүүн улс
Ангилал:Германы Гаалийн Нийгэмлэгийн гишүүн улс
Ангилал:Хойд Германы Холбооны гишүүн улс
Ангилал:Германы муж улсуудын түүх
Ангилал:1815 онд байгуулагдсан
Ангилал:1918 онд татан буугдсан
2021 оны Израилын парламентын сонгууль

**2021 оны Израилын сонгууль** нь 2021 оны 3 сарын 23-нд явагдсан. Сонгуулиар 24-р Кнессетийн 120 гишүүн сонгогдсон. Энэ сонгууль нь Израилд 2 жилийн дотор явагдсан 4 дэх сонгууль юм.

## Сонгуулийн систем 
Кнессетийн 120 гишүүдийг улсын хэмжээнд нэг тойргоор намын хаалттай жагсаалттай пропорциональ системээр сонгодог. Энэ сонгуулийн сонгуулийн босго 3.25% байв. Ихэнх тохиолдолд энэ нь нэг нам хамгийн багадаа дөрвөн суудал авахыг илэрхийлдэг боловч нам нь сонгуулийн босгыг давж, зөвхөн гурван суудал авах (120 гишүүний 3.25% = 3.9 гишүүн) нь математикийн хувьд боломжтой юм.

### Нэмэлт саналын гэрээ 
Хоёр нам эвсэл болж жагсаалтад нэг нам шиг сонгуульд оролцон нэмэлт суудлын төлөө өрсөлдөх боломжтой. Бафер-Одерын арга нь том намуудад ашигтай тул, дангаараа оролцсоноос эвсэл байгуулж оролцсон нь үлдсэн суудлыг авах магадлалыг нэмэгдүүлнэ. Хэрэв эвсэл үлдсэн суудлыг авбал Бадер-Офер тооцоог эвслийн нам тус бүрд тооцсоноор хоёр нам суудлаа хэрхэн хуваахыг тодорхойлдог.

Энэ сонгуулиар дараах намууд эвслийн гэрээ хийсэн:

* Ямина ба Тиква Хадаша
* Еш Атид ба Бидний нэр Израил
* Кахоль-лаван ба Шинэ эдийн засгийн нам
* Ликуд ба Ткума
* Авода ба Мерец
* Шас ба Яхадут-ха-Тора

## Намууд 
Нийт 39 нам сонгуульд оролцохоор бүртгүүлсэн.

## Санал асуулга 
## Үр дүн 
## Цахим холбоос 
* Elections for the 24th Knesset. Сонгуулийн төв хороо

## Эшлэл 
Ангилал:Израил улсын парламентын сонгууль
Ангилал:2021 оны улс төр
Юй шаньюй

**Юй шаньюй** (хятадаар: 輿, пиньинь: Yú) нь НТ 18-46 онд Хүннү улсыг захирч байв. Тэр бол Хуханье шаньюйн хүү, Үжүлю шаньюйн дүү юм. Үлэй шаньюй НТ 18 онд нас барсны дараа ноёдын хуралдаанаар түүнийг **Худуэршидаогао шаньюй** (хятадаар: 呼都而尸道皋若鞮單于, пиньинь: Hū dōu ér shī dào gāo ruò dī chán yú) цолд өргөмжилжээ.

## Намтар
* НТ 19 онд хятадын Шинь улсын Ван Ман хаан түүнийг эсэргүүцэж, хятадад дагаар орсон Сюбү гэх хүнийг шаньюйд өргөмжилж, Юй шаньюйг устгахаар нэг буман цэрэг илгээв. Гэтэл Сюбү нь удалгүй амиа хорлосон учраас Хүннүтэй байлдах армийг тараав.
* НТ 24 онд Хуханье шаньюйн хятад эхнэр Ван Жаожюниэс төрсөн Итужясы ванг баривчилж, цаазаар авсан. 
* НТ 28 онд Юй шаньюй зүүн Хань улс руу дайран орсон ч ялагдав.
* НТ 35 онд Хүннүгийн морьт арми Хань улсын Шуофан жюнийг тасралтгүй довтолж дээрэмдэв. 
* НТ 37 онд Хүннүгийн арми Хань улсын Тяньшуй, баруун Фуфөн, Шандан жюнь хүртэл цөмөрч дээрэм тонуул хийв.  
* НТ 45 онд Хань улсын Жуншань жюньд хүртэл цөмөрч дээрэм тонуул хийв.
* НТ 46 онд Юй шаньюй 80 настайдаа нас барж, түүний хүү Удадихоу шаньюй суурийг нь залгамжлав. 

Ангилал:Хүннүгийн шаньюй
Ангилал:МЭӨ 1-р зуунд төрсөн
Ангилал:46 онд өнгөрсөн
Удадихоу шаньюй

**Удадихоу шаньюй** (НТ ? - 46) (хятадаар: 烏達鞮侯, пиньинь: Wū dá dī hóu) бол Юй шаньюйг залгамжилсан ч хэдхэн сарын дараа хорлогдож үхсэн нэгэн юм. Түүнийг нас барсны дараа дүү Пүнү шаньюй нь суурийг залгамжилсан. 

Ангилал:Хүннүгийн шаньюй
Баянжаргалын Насанцэнгэл

Баянжаргалын Насанцэнгэл нь (1958 онд төрсөн) уран зураач, хөрөг зураач юм. 

## Намтар 
1978 онд Дүрслэх Урлагийн Дээд Сургуулийг төгсжээ. 

1988 онд Багшийн дээд сургуулийн уран зургийн ангийг төгссөн.

1999 онд анхны бие даасан үзэсгэлэнгээ гаргаж байжээ. 

## Уран бүтээлийн үзэсгэлэн 
Б.Насанцэнгэл нь 1990 оноос эхлэн  Монголын урчуудын эвлэлийн хорооноос зохион байгуулдаг "Хавар", "Намар" болон ээлжит үзэсгэлэнгүүдэд тасралтгүй оролцож иржээ. 1996 оноос эхлэн "Орон зай" холбооны үзэсгэлэнд тасралтгүй оролцож байжээ. 

1991, 2000 онд БНХАУ Бээжин хотод болсон Монголын үзэсгэлэн

1994 оноос хойш Улаанбаатар хотноо зохион байгуулдаг Эмэгтэй уран бүтээлчдийн үзэсгэлэнд тасралтгүй

1995 онд ХБНГУ болон АНУ-д зохион байгуулсан Монголын үзэсгэлэн

## Гавьяа шагнал 
2011 онд Шилдэг бүтээлийн шагнал

Ангилал:Хөрөг зураач
Ангилал:1958 онд төрсөн
Пүнү шаньюй

**Пүнү шаньюй** (хятадаар: 蒲奴, пиньинь: Pú nú) бол Хүннү улсын тэргүүн юм. Тэр НТ 46 онд шаньюй болсон нь тодорхой байдаг ч хэдэн онд нас барсан нь түүхэнд бичигдэж үлдсэнгүй.

## Нэр
Пүнү гэдэг нэрний Пү (蒲) гэх ханз нь "зэгс ургамал", Нү (奴) гэх ханз нь "боол" гэсэн утгатай байдаг. Ингэхээр Пүнү хэмээх нэр нь Хань улсын зүгээс өгсөн хоч нэр байх магадлалтай. Хятад тэмдэгт нь Хүннү хэлний галиглал юм.

## Хаанчлал
Түүний хаанчлалын үед Хүннү улс нь өмнөд, умард хоёр хэсэгт хуваагдаж, тус улсын мөхлийг түргэтгэх нөхцөл бүрджээ. НТ 46 онд шаньюй болсон үед нь шаньюйн сууринд сууж чадаагүйдээ дургүйцсэн Үжүлю шаньюйн хүү Би Хань улсын тусламжтайгаар шаньюй болох хуйвалдаан хийхдээ өөрийн улсын газрын зургийг Хятадад нууцаар илгээсэн байна. Би-г хянаж байсан Пүнүгийн харьяат хоёр гудухоу түшмэл Пүнү шаньюйд Би-гийн энэ үйлдлийг мэдээлэхэд Пүнү шаньюй нэг түмэн цэргийн хүчээр өмнө зүгт байсан Би-г довтлон устгах шийдвэр гаргажээ. Пүнүгийн дэргэд байсан Би-гийн тагнуул энэ тухай мэдээг Би-д хүргэсэнд тэр өөрийн холбоотон найман аймгийн ахлагчдыг хуралдуулж, Хань улсад дагаар орохоор шийдэв. Ингэхдээ найман аймгийн таван түмэн цэргээр Пүнү шаньюйн нэг түмэн морьт цэргийг ялж, Үжүлю шаньюйн хүү Би-г **Хуханье шаньюй** хэмээн өргөмжилжээ. Түүхэнд **Хоёрдугаар Хуханье шаньюй** гэж тэмдэглэгдэн үлдсэн.

Ийнхүү Хүннү улс нь Пүнү шаньюй тэргүүтэй Умард Хүннү, II Хуханье шаньюй тэргүүтэй Өмнөд Хүннү гэсэн хоёр хэсэгт хуваагдав. Ингэж хуваагдахад Хүннү улсын цэргийн хүчний нилээд хэсэг нь Өмнөд Хүннүд шилжиж, Хүннүгийн харьяат аймгуудын босож тэмцэх нь олширчээ.  

НТ 49 онд Би шаньюй өөрийн дүү зүүн сэцэн ван Мо-д 10,000 цэрэг өгч, Умард Хүннүгийн Пүнү шаньюйн дүү болох зүүн сэцэн ванг довтлуулж, түүнийг олзлон авав. Улмаар Умард Хүннүгийн орд өргөөг эзлэн авч, 10,000 илүү хүн, 7,000 адуу, 10,000 гаруй үхэр, хонь олзолсон байна. Пүнү шаньюй умар зүг 400 гаруй км алслан нүүв. НТ 50 онд Хань улс II Хуханье шаньюйг хүлээн зөвшөөрч, элч илгээн Юньжунд суурьшуулах хааны зарлигийг гардуулжээ. Мөн оны зун олзонд байсан Умард Хүннүгийн зүүн сэцэн ван өөрийн харъяат албатууд болон Өмнөд Хүннүгийн таван гудухоу түшмэлийн хамт 30,000 гаруй хүн ардыг дагуулан Умард Хүннү рүү зугтан гарч, Умард Хүннүгийн шаньюйн орд өргөөнөөс 150 орчим км газарт суурьшсан ч удалгүй хоорондоо байлдан таван гудухоу бүгд алагдаж, албат иргэд нь Умард Хүннүд захирагдав. Өвөл нь таван гудухоугийн хөвгүүд 3,000 орчим албатаа дагуулан Өмнөд Хүннү руу зугтсанд Умард Хүннүгийн цэрэг мөшгин хөөв. Тэднийг угтуулахаар Өмнөд Хүннүгийн шаньюй цэрэг илгээсэн ч Умард Хүннүгийн цэрэгт бут цохигдов. Хятадын түүхийн эх сурвалжид Пүнү шаньюйг хэзээ нас барсныг тэмдэглэсэнгүй. НТ 87 онд Хань улс, Сяньбийн арми Умард Хүннүг дайрч, Ёулю шаньюйг алсан байдаг ба тухайн үеийн Хүннүгийн шаньюй Ёулю нь Пүнүгийн ач хүү байв.

Ангилал:Хүннүгийн шаньюй
Эл-Күрн

**Эл-Күрн уул** (;  галиг *ал-Kүрн*, монг. Эвэр) нь Фебаны уулсын хамгийн өндөр цэг буюу далайн түвшнээс дээш -ийн өндөрт өргөгдсөн уул юм. Түүний хуучин нэр нь англиар ***Ta Dehent*** буюу монголоор «Оргил» гэдэг байв. Энэхүү өндөрлөг нь Нил мөрний баруун эрэгт, Луксор хотын эсрэг талд оршдог.

## Утга учир 
Эл-Күрн уул нь хангуудын хөндийгөөс яг л нэг том пирамид мэт харагдах тул олон египет судлаачид Шинэ Эзэнт Улсын фараон 1-р Тутмосоос эхлэн хангуудын хөндийг оршуулгын газраар сонгосон болон тус уулын хэлбэр хоёр хоорондоо холбоотой хэмээн тайлбарладаг байна. Жишээлбэл Кент Р. Викс: «Хамгийн өндөрлөг газар нь эл-Күрн, Эвэр, хөндийн өмнөх төгсгөлд (хангуудын хөндийн)… түүний пирамид хэлбэр нь египетчүүдийн нарны бурхан Раг санагдуулах тул эздийнхээ шарилыг энэхүү хөндийд хөдөөлүүлэхэд нөлөөлсөн байна.»

## Ном зүй 
* Richard H. Wilkinson, Kent R. Weeks: *The Oxford Handbook of the Valley of the Kings.* Oxford University Press, New York 2016, ISBN 978-0-19-993163-7, S. 49.

## Цахим холбоос 
* Эл-Күрн уулын бичлэг 

## Эх сурвалж 
Ангилал:Африкийн уул
Ангилал:Египетийн уул
Армени хэл

**Армени хэл** (армени. հայերեն, [hɑjɛˈɾɛn]) нь Энэтхэг-Европын хэлний аймагт багтдаг гэж 1870 онд германы эрдэмтэн Генрих Гюбшман нотолсон байна. Армени хэл бие даасан салбартаа харьяалагддаг цорын ганц хэл юм. Армени улсын албан ёсны хэл бөгөөд дэлхий даяар 6,5 сая хүн уг хэлээр ярьдаг байна. Армений өндөрлөг даяар түүхэн үед тархсан байсан бол өнөө үед гадаадад амьдардаг арменичуудын дунд өргөн тархсан юм. Армян хэлийг МЭ 405 онд хэл зүйч, тахилч Месроп Маштоцийн нэвтрүүлсэн Армени цагаан толгойн үсгийн системээр бичдэг. 1600 гаруй жилийн турш Армян цагаан толгой нь бараг өөрчлөгдөөгүй хэвээр байгаа бөгөөд дэлхийн хамгийн эртний цагаан толгойн нэг гэж үздэг юм.

Армени хэл 405 онд эрдэмтэн лам Маштоц зохиосон үсгийн цагаан толгой ашиглаж ирсэн. Нийт 36 үсэгтэйгээс 7 эгшиг, 29 гийгүүлэгч үсэгтэй. Мянга гаруй жил армени үсгийн цагаан толгой өөрчлөлтгүй ашиглаж ирсэн бөгөөд зөвхөн XI дүгээр зуунд "Օ" " Ֆ"  гэж хоёр үсэг нэмсэн байна. 

"Орчин үеийн армян хэлний тайлбар толь" (1976 оны 1-2-р боть) нь 135,000 гаруй утга зохиолын үг агуулсан байв. 20-р зууны төгсгөлийн мэдээллээс харахад уран зохиолын армян хэлний үгсийн сан нь 150,000 орчим үгнээс бүрддэг байв. "Армян хэлний диалектологийн толь бичиг" нь 100,000 гаруй аялгууг агуулдаг. Эртний армян хэлэнд 60 мянга гаруй үг байсан. Өнөөдөр армян хэлний үгсийн сан 350,000 гаруй үгтэй гэж тооцогддог.  

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
Ангилал:Дан ганц хэл
Ангилал:Кавказын хэл
Ангилал:Индо герман хэл
Ангилал:Арменийн хэл
Ангилал:Азербайжаны хэл
Ангилал:Киприйн хэл
Ангилал:Гүржийн хэл
Ангилал:Ираны хэл
Ангилал:Казахстаны хэл
Ангилал:Ливаны хэл
Ангилал:Оросын хэл
Ангилал:Туркийн хэл
Европын орнуудын жагсаалт

Доорх жагсаалтад Европын газарзүйн болон улс төрийн янз бүрийн нийтлэг тодорхойлолтуудын хүрээнд хэсэгчлэн ордог бүх улсууд орно. Бүрэн хүлээн зөвшөөрөгдсөн тавин тусгаар тогтносон улс, хязгаарлагдмал, гэхдээ олон улсын хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн Косово, бараг хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй, бодит байдал дээр танигдаагүй, хязгаарлагдмал де-факто таван улс Европт газар нутагтай эсвэл олон улсын Европын байгууллагуудад гишүүнчлэлтэй байна. 

## Тусгаар улс 
Бүрэн эрхт улс гэдэг нь үндэсний ашиг сонирхлын үүднээс шийдвэр гаргадаг хүн амын дээр үр дүнтэй бүрэн эрхт байдал бүхий улс төрийн холбоо юм.  Монтевидео конвенцийн дагуу улс нь байнгын хүн амтай, тодорхой газар нутагтай, засгийн газартай, бусад улстай харилцаа холбоо тогтоох чадвартай байх ёстой.

### НҮБ-ийн гишүүн улс ба ажиглагчид 
Европын нийтлэг тодорхойлолтод багтсан нутаг дэвсгэрт оршдог/эсвэл олон улсын хэмжээнд Европын олон улсын байгууллагад гишүүнчлэлтэй байдаг бүхий 50 бүрэн эрхт улс байдаг . Бүгд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн улс эсвэл ажиглагч улс бөгөөд Беларусь, Казахстан, Ватикан хотоос бусад нь Европын Зөвлөлийн гишүүд юм. 

Доорх жагсаалтанд багтсан бүр Европ дахь байршлын зурагтай байна. Европод оршдог газар нутгыг нь хар ногоон өнгөөр; газар зүйн хувьд Европын газар нутагт оршдоггүй газар нутгыг нь тод ногоон өнгөөр. Цайвар ногоон өнгөөр ЕХ-ны бусад улсыг тэмдэглэв.

### Бусад улс 
Европ дахь дараах зургаан улсыг НҮБ-ын гишүүн нэг эсвэл хэд хэдэн улс хэсэгчлэн дипломат хүлээн зөвшөөрдөг (иймээс төрт ёсны үндсэн онолоор улс гэж тодорхойлдог) эсвэл НҮБ-ын гишүүн аль ч улс дипломат хүлээн зөвшөөрөөгүй боловч тунхаглалын онолоор төрт ёсны улс гэж тодорхойлсон болно. НҮБ, Европын Зөвлөл, ЕХ-ны гишүүн аль нь ч биш.

## Эшлэл 
Европ тив
!
Борзонгийн говь

**Борзонгийн говь** нь Говь Алтайн нурууны төгсгөл болох Хөрхийн уулын баруун өвөр энгэрт зүүн урагшаа чиглэн 80 орчим километр үргэлжилж, 2100 хавтгай дөрвөлжин км нутгийг эзлэн Номгон сумын өмнөт хэсэгт зүүн уртрагийн 105”30*, хойт өргөргийн 42”20* солбицолд оршино. Борзонгийн говь дундуураа 12 км урт шал тойромтой, олон бүрд задгайта, мөн л хулан, хар сүүлт зээр олон тохиолдохын гадна үнэг, дорого, шилүүс зэрэг амьтан элбэгтэй. Борзон бол шинэ чулуун зэвсгийн хүн амьдарч байсан түүхийн ховор дурсгал бүхий газрын нэг юм. Борзон хойт талаараа Хөрх, урдуураа Халзан, баруун өмнө талаараа Цохио зэрэг эргэн тойрон олон уулаар хүрээлэгдсэн, зүүн талаараа Гурван гүний битүү загтай урт хоолойтой. Бударгана, хамхуул, шарилж зэрэг бэлчээрийн ургамал сайтайн дээр хоолойгоо даган заг, сондуул, зэгс, дэрстэй хужир мараа бүхий зөөлөн элсэнцэр хөрстэй, өвөлд нь цас бага унаж урин дулаан өвөлждөг тэмээн сүрэгт тохиромжтой сайхан нутаг юм.

Борзонгийн говийн тухай домгийг говийн ард түмэн эртнээс ярилцаж ирсэн түүхтэй. Энэхүү домгийг Өмнөгвь аймгийн төв номын сан, Алтанговь телевиз, тус аймгийн Хөгжимт жүжгийн театр хамтран 2020 онд видео хэлбэрт оруулан олон нийтэд түгээжээ. Мөн энэхүү домог нь Говийн арван домог номд багтсан бөгөөд энэхүү ном төв номын санд ганц хувьтай байсныг нь Нийтэд зориулсан үнэгүй цахим номын сан болох mongolmedleg.org сайтад байршуулан уншигч олондоо нээлттэй болгосон юм.

## Эх сурвалж 
Ангилал:Говь
Ангилал:Өмнөговь аймгийн газар зүй
Авода

{{Инфобокс нам
| colorcode = 
| name = Ажилчдын нам
| native_name = 
| logo = File:HaAvoda Logo.svg
| leader1_title = Намын дарга
| leader1_name = Мерав Михаэли
| leader2_title = Ерөнхий нарийн бичгийн дарга
| leader2_name = Эран Хермони
| foundation = 
| merger = МапайАхдут ха-АводаРАФИ
| headquarters = Тел-Авив, Израил
| youth_wing = Израилын Залуу Ажилчид
| membership = 
| membership_year = 2019
| ideology = 
| position = Төв-зүүн
| national = Маарах (1968–1991)Нэгдсэн Израил (1999–2001)Сионист Холбоо (2014–2019)
| international = Прогрессив Холбоо
| european = Европын Социалистуудын Нам (ажиглагч)
| seats1_title = Кнессет
| seats1 = 
| colours =   улаан, хөх
| symbol = {
| website = 
| country = Израилын
}}

**Израилын Ажилчдын нам** (еврей. מִפְלֶגֶת הָעֲבוֹדָה הַיִּשְׂרְאֵלִית‎) эсвэл **Авода** (еврей. הָעֲבוֹדָה‎ lit., "Ажилчин") — нь Израилын социал-демократ ба сионист нам юм. Намыг 1968 онд Мапай, Ахдут ха-Авода, РАФИ нар нэгдэн байгуулсан. 1977 он хүртэл Израилын бүх ерөнхий сайд нар ажилчдын хөдөлгөөнтэй холбоотой байв. 2021 оны 1-р сараас хойш намын даргаар Мерав Михаэли ажиллаж байна.

## Дарга
## Сонгуулийн үр дүн 
## Эшлэл 
Ангилал:Израилын нам
Ангилал:Социал демократ нам
Ангилал:Тел-Авивын байгууллага
Ангилал:1968 онд байгуулагдсан
Тавиур (тавилга)

гийн номын тавиур]]
**Тавиур** нь ямарваа нэг зүйлийг хадгалах зориулалт бүхий тавилга юм. Хийцийн хувьд модон хавтан болон 18 мм хүртэл зузаантай, мод орсон шахмал хавтан бол тулгуурын зайг нь 70 см-аас хэтрүүлэлгүй, 25-90 см-ийн зузаантай материалаар хийхийг зөвлөдөг.

## Номын тавиур 
Номын хорхойтой хүн бүрийн гэрт байдаг чухал зүйл бол яахын аргагүй номын тавиур. Сүүлийн үед номын тавиурууд нэгэн хэвийн байхаа больж, загварын өвөрмөц шийдэлтэй, сонирхолтой хийцтэй болсны зэрэгцээ гэрийн зайг ухаалгаар хэмнэх болжээ. Та бүхэнд санал болгох, сонирхолтой хийцтэй 15 номын тавиурыг танилцуулж байна. Хэрэв та гэртээ номын тавиур хийлгэхээр төлөвлөсөн бол эдгээр хийц, загвараас санаа авч болох юм.

## Цахим холбоос 
## Эх сурвалж 
Ангилал:Тавилга
Ангилал:Сав хэрэглээгээр
Ангилал:Агуулах техник
Ангилал:Албан өрөөний тавилга
Боловсролын Их Сургуулийн номын сан

**Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль номын сан** нь МУБИС-ийн захирлын 2020 оны 07-р сарын 01-ний өдрийн А/121 тоот тушаалаар батлагдсан “Номын сангийн журам”-ыг үйл ажиллагаандаа мөрдөн, МУБИС нь МБУС, Архангай Багшийн Сургуулийн номын сан ,СӨБС, БС МУБИС-ийн
харьяа ЕБС, Төв номын сан гэсэн салбар нэгжүүдэд үйл ажиллгаагаа явуулж байна. Олон улсын стандартад нийцсэн програм хангамжийг нэвтрүүлэх ажлын хүрээнд MARC21 стандарт, Z39.50 протоколыг дэмжсэн Коха программ хангамжийг үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлэн уншигчдад үйлчилгээ үзүүлж байна. МУБИС-ийн номын сан нь нийт 232924 ширхэг сан хөмрөгтэй танхимын болон чөлөөт сонголтын үйлчилгээгээр 26 номын санч- мэдээллийн ажилтан үйлчилгээг хүргэж байна.

Номын сан нь уншигчдад илүү тав тухтай орчинд үйлчлүүлэх боломжоор бүрэн хангагдаж орчин үеийн үйлчилгээг нэвтрүүлсэн, уншигчдын эрэлт хэрэгцээнд нийцсэн Судалгааны 5 танхим, Гэрээр ном олгох нэгжүүдийг байгуулж уншигч чөлөөт сонголтоор номоо өөрөө авч судлах боломжтойгоор зохион байгуулсан байна.

## Эх сурвалж 
Номын сан
Ангилал:Монголын номын сан
Ангилал:Дээд сургуулийн номын сан
Удирдлагын Академийн номын сан

**Удирдлагын Академийн номын сан** нь 1925 онд үүсгэн байгуулагдаж, үйл ажиллагаагаа эхэлсэн бөгөөд 1934 онд сан хөмрөг нь 100 нэрийн 1512 байсан бол эдүгээ 46000 номтой болсон байна.

Номын сангийн сан хөмрөгт нийгэм улс төр, түүхийн шинжлэх ухааны ном зохиолын нэлээд түрүү үеийн бүтээлүүд хадгалагдаж байдаг онцлогтой. Мөн 1990 оноос хойш хэвлэгдсэн нийгэм улс төр, менежмент, сэтгэл судлал, бизнес, маркетинг, санхүү эдийн засаг, хууль эрх зүйн чиглэлийн ном сурах бичиг түлхүү байдаг.

Номын сан нь өдөр тутмын үйл ажиллагаа, үйлчилгээндээ Удирдлагын академийн захирлын 99 дугаар тушаалаар баталсан “Удирдлагын академийн номын сангийн дотоод журам”-ыг баримтлан, тус сургуулийн багш, судлаач, ажилтан, сонсогчдод нээлттэй, чөлөөт сонголтын хэлбэрээр, сонсогчийн үнэмлэхийг үндэслэн батлагдсан цагийн хуваарийн дагуу дараах үйлчилгээг үзүүлдэг байна. Үүнд:

* **Чөлөөт сонголттой уншлагын танхимын үйлчилгээ**: Уншлагын танхимын үйлчилгээний үндсэн зорилго нь уншигчдад үйлчилгээг ойртуулах, аливаа чирэгдэлгүй, шуурхай, богино хугацаанд олон уншигчдад зэрэг үйлчлэх явдал юм. Энэ зорилгын хүрээнд номын сангийн 1, 2-р давхарыг 264 м.кв талбайд нийт 150 суудал бүхий танхимд номын сангийн сан хөмрөгийг тодорхой хэсгийг чөлөөт сонголтын хэлбэрээр байршуулж, үйлчилгээний бусад нөхцлийг бүрдүүлэн ажиллуулж байна. Уг танхимд Монгол, орос, англи хэлээр хэвлэгдсэн ном, сурах бичиг, гарын авлага, тогтмол хэвлэл, сонин, сэтгүүл зэргийг чөлөөттэй сонгон үзэх бүрэн боломжтой юм.
* **Гэрээр ном олгох үйлчилгээ**: Уншигчдад ном, сурах бичиг, гарын авлагыг гэрээр авч хэрэглэх хэрэгцээ шаардлагыг хангах зорилгоор номыг ойрын сан хөмрөгөөс 2-7 хоногийн хугацаагаар гэрээр авч ашиглах боломж олгодог.
* **Лавлагаа мэдээллийн үйлчилгээ**: Номын сангаас уншигчдад зориулан мэргэжлийн чиглэлийн, ялануяа төрийн удирдлага, менежмент, маркетинг, хууль эрх зүй, нийгмийн удирдлага, эдийн засгийн чиглэлээр сэдэвчилсэн лавалгаа өгдөг. Шинээр бүрдүүлж авсан ном, сурах бичиг, гарын авлагыг цахим сүлжээгээр болон “Шинэ номын мэдээ” боршуур, уншлагын танхимд дахь шинэ номын хэсэгт байршуулан тогтмол мэдээлдэг.
* **Сан хөмрөгийн бүрдүүлэлт**: Мэргэжлийн тэнхмийн багш нарын санал, захиалга, уншигчдын эрэлт хэрэгцээнд тулгуурлан үндсэн сургалтын болон холбогдох бусад номыг худалдан авч сан хөмрөгт баяжилт хийдэг. Мөн мэргэжлийн болон тогтмол хэвлэлийг улирал тутам шинэчлэн захиалдаг. БСШУЯ-ын сайдын 2001 оны 180-р тогтоолын дагуу олон улсын Дьюгийн аравтын ангиллаар номоо ангилан, фонд, каталогоо зохион байгуулдаг.
Эх сурвалж:

# Удирдлагын академийн албан ёсны эрхтэй сайт: https://web.archive.org/web/20231122061716/https://www.naog.gov.mn/

## Цахим холбоос 
Удирдлагын Академийн номын сан

Номын сан
Ангилал:Монголын номын сан
Ангилал:Дээд сургуулийн номын сан
Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Цахим номын сан

**Цахим номын сан** нь номын сангийн тухай хууль тогтоомжид Монгол Улсын Үндсэн хууль, Иргэний хууль, Соёлын тухай, Соёлын өвийг хамгаалах тухай хууль, энэ хууль болон бусад хууль тогтоомжоос бүрдэнэ.
3.1.4.“цахим уншлагын үйлчилгээ” гэж уншигч цахим сүлжээг ашиглан эх сурвалжийг ашиглах үйлчилгээг хэлнэ.

**Цахим уншлагын үйлчилгээ**

1.Цахим уншлагын үйлчилгээ үзүүлэх журмыг соёлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

2.Номын сан нь зохиогчийн эрх эзэмшигчтэй гэрээ байгуулсны үндсэн дээр өөрийн сан хөмрөгт байгаа ном хэвлэлийг бүрэн болон хэсэгчлэн цахим хэлбэрт оруулж цахим уншлагын үйлчилгээг үзүүлнэ.

3.Энэ хуулийн 13.2-т заасан шаардлага нь зохиогчийн бүтээл ашиглах онцгой эрх хуульд заасан үндэслэлээр төрд шилжсэн ном хэвлэлийг улсын болон орон нутгийн номын сан цахим хэлбэрт шилжүүлэн цахим уншлагын үйлчилгээ үзүүлэхэд хамаарахгүй.

## Эшлэл 

Ангилал:Номын сангийн төрөл
Химки

**Химки** (орос. Химки) нь 1939 онд үүссэн Москва мужийн хот. Москва хотоос баруун хойд зүгт 18.25 км-ийн зайд оршдог.

Химки нь Москва хотын томоохон дагуул хотуудын нэг. Хүн ам нь 2020 оны байдлаар 259 550 хүн. Химки нь Балашиха (507 366 хүн) Подольск (308 130 хүн) хотуудын дараа Москва мужид хүн амын тоогоороо 3-т ордог. 1940-1960, 1965-2005 онуудад Химки мужийн төв байсан.

## Эшлэл 

Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Москва мужийн суурин
Ангилал:1850 онд байгуулагдсан
Маарах

**Маарах** () Израилын хоёр улс төрийн намын эвсэл юм, энэхүү хоёр нам нь Израилын Ажилчдын нам болон нэгдэж оршин тогтнохоо болисон юм.

Анхны "Нэгдэл" нь 1965 оны Мапай ба Ахдут ха-Авода намуудын холбоо юм. Хоёр нам нь тус тусдаа үйл ажиллагаагаа явуулж байсан ч, сонгуульд нэг намын жагсаалттай оролцож байсан. Ажилчдын Нэгдэл гэх нэршилтэй уг холбоо нь 3 жил оршиж 1968 онд РАФИ намтай нэгдэж нэгдсэн Израилын Ажилчдын намыг байгуулсан.

Дараа жил Ажилчдын нам нь Мапам намтай эвсэл байгуулж, Нэгдэл гэх нэрийг авч үлдсэн. Хоёр бүрэлдэхүүн нам нь тус тусдаа үлдсэн боловч сонгуульд нэг намын жагсаалттай оролцож байсан. "Нэгдэл"-ийн хоёр дахь хувилбар нь 20 гаруй жил оршин тогтносон.

1969 онд байгуулагдах үедээ Маарах нь Кнессетийн 120 суудлаас 63 суудлыг эзэмшиж байсан ба энэ нь Израилын парламентад нэг бүлэг олонхи болж байсан анхны тохиолдол юм. Хэдийгээр 1969 оны сонгуульд парламентын олонхийг авч чадаагүй ч, 56 суудал авсан нь Израилын сонгуульд ялсан хамгийн их хэмжээний суудал юм.

## Анхны Нэгдэл
 хурлаар]]

"Нэгдэл"-ийн анхны хувилбар, албан ёсоор **Ха-Маарах Леадут Поалей Эрец Исраэль** (), нь Мапай ба Ахдут ха-Авода намын 1965 оны сонгуульд оролцохоор байгуулсан эвсэл юм. Энэхүү эвсэлийн үүсэл нь Израил дахь зүүн-жигүүрийн ноёрхлыг унагахаар Израилын томоохон баруун-жигүүрийн Херут ба Либерал нам эвсэл байгуулсантай холбоотой юм.

## Эшлэл 
Ангилал:Парламентын фракц
Ангилал:Израилын түүхэн байгууллага
Ангилал:Израилын улс төрийн байгууллага
Ангилал:Социал демократ байгууллага
Ангилал:Сионист байгууллага
Ангилал:1965 онд байгуулагдсан
Ангилал:1991 онд татан буугдсан
Дөрвөлж (сүлд судлал)

]]

**Дөрвөлж** сүлд судлалд бамбайн хуваалтын хувьд онцгой сүлдний дүрс юм. Ингэж босоогоор нь ба хэвтээгээр нь задлан хуваасны дараах үүссэн дөрвөн талбайг *талбар* хэмээн нэрлэх ба энэ нь *сүлдийг нэгтгэх* нэгэн арга юм.

## Жишээ зургууд 

Wappen von Tegernsee.png|Хөх ба мөнгөлөг дэвсгэрт дөрвөлж
Wappen Unteressendorf.png|Ердийн дүрстэй ташуу дөрвөлж
DEU Volkerzen COA.svg|Цогц дүрстэй ташуу дөрвөлж
Studénka znak.png|Хөндлөвчтэй дөрвөлж

Wappen Krautheim Jagst.svg|баруун дээр нэг улаан дөрвөлж (чөлөөт дөрвөлж гэх)
Wappen Langenbrand.png|төвийн дөрвөлж
DEU Wittelshofen COA.svg|Сүлдний толгойг мөнгөлөг-хараар дөрвөлжилсөн
Wappen Hoerselberg-Hainich.svg|Баганат дөрвөлж

## Цахим холбоос 
Ангилал:Сүлдний хуваалт
Ангилал:Сүлдний зураг
Дарья Беседина

**Да́рья Станисла́вовна Бесе́дина** (1988 оны 7 сарын 22-нд ЗХУ-ын Химки хотод төрсөн) — нь Оросын улс төрч, 7-р Москва хотын Думын гишүүн, "Яблоко" намын гишүүн.

## Намтар 
1988 онд Химки хотод төрсөн. Хүүхэд байх үед гэр бүл нь байнга нүүдэг байсан; аав нь физикчээр Оксфорд, Хамбургын лабораторид ажилладаг байсан. 2004 онд Беседины гэр бүл Оросод эргэн ирсэн.

Дарья Беседина Москвагийн архитектурын дээд сургуулийг (МАрхДС) архитекторч мэргэжлээр төгссөн. Үүнээс өмнө тэрээр хүүхэд байхдаа Германы Хамбург хотод хоёр жил амьдарсан бөгөөд Орос, Германы хотуудын хотын орчны чанар хоорондын ялгааг мэдэрч байсан. Суралцах хугацаандаа Дариа нь хотын орчныг сайжруулах зорилго бүхий ашгийн бус "Хотын төслүүд" байгууллагад элссэн. Ян Гейл, Вукан Вучик зэрэг шинжээчдийн бүтээлүүдээс Беседина Оросын хотуудыг төлөвлөлт нь хотод чанаргүй, хүнлэг бус орчинг бий болгоход хүргэдэг гэсэн дүгнэлт гаргасан.

2017 онд Дарья нь "Яблоко" намд элссэн. Тэрээр 2013 оноос хойш хэд хэдэн улс төрийн кампанит ажилд ажиллаж байсан бөгөөд 2018 онд өөрөө Москвагийн хотын даргын сонгуулийн өмнөх намын сонгуульд оролцож, 21-ээс 5-д орж байсан. 

2020 оны 12 сарын 2-нд Михаил Чижовтой гэрлэсэн.

## Москва хотын Думын сонгууль 
2019 оны 2 сарын 17-нд "Хотын төслүүд" сангийн захирал Максим Кац Москвад баригдсан хурдны авто замыг буулгах хөтөлбөрийг сурталчлах зорилгоор Москва хотын Думын сонгуульд оролцохоо зарласан. Дарья Бесединаг нэр дэвшигчээр зарласан бөгөөд кампанит ажлыг олон эгнээтэй хурдны зам болгон хувиргасан Ленинградын өргөн чөлөө дамжин өнгөрдөг 8-р хороололд явуулахаар төлөвлөж байсан.
 7 сарын 14]]
Дарья Беседина цуглуулсан гарын үсгийг баталгаажуулсны дараа "Яблоко" намаас бүртгэгдсэн цөөн тооны нэр дэвшигчдийн нэг болжээ. Бүртгүүлсэн ч Беседина нь бусад сөрөг хүчний нэр дэвшигчдийг сонгуульд оролцуулахгүй байхыг эсэргүүцсэн жагсаалд оролцсон. 2019 оны 7 сарын 26-ны өдөр Москва хотын Сонгуулийн хороонд шахалт үзүүлсэн гэх хэргийн хүрээнд эцэг эхийнх нь байранд шөнийн нэгжлэг хийгдсэн.

Дарья Бесединагийн 8-р тойргийн гол өрсөлдөгч нь ОХУ-ын Коммунист намын төлөөлөгч, өмнө нь 2018 оны Москвагийн хотын даргын сонгуульд хоёрдугаар байр эзэлж байсан Вадим Кумин байв. Бесединагийн кампанит ажил нь олон нийтээс хандив цуглуулах замаар цуглуулсан мөнгөөр ​​голчлон санхүүжсан: хувь хүмүүсээс 3482 хандив ирсэн бөгөөд энэ нь кампанит ажилд зарцуулсан хөрөнгийн 72% -ийг бүрдүүлсэн.

Сонгуульд Дарья Беседина 1-т орж Москва хотын Думын гишүүн болсон.

## Эшлэл 
## Гадаад холбоос 
* Гишүүн: Беседина Дарья Станиславовна, Москва хотын Дум
* Дарьи Беседина гишүүний албан ёсны сайт
* «Яблоко» нам дээрх хуудас

Ангилал:21-р зууны улс төрч
Ангилал:Москва хотын Думын гишүүн
Ангилал:Яблоко Намын гишүүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1988 онд төрсөн
Мекленбург-Швериний Их Гүнт Улс

, Шверин]]

**Мекленбург-Швериний Их Гүнт Улс** () нь олон зуун жил Мекленбургийн гүнгийн үндсэн эзэмшил нутаг байв. Түүнээс гадна Мекленбург-Шверин нь хаант засаг үгүй болон болтол мекленбургийн нийт улсын захиргаанд үргэлж байсан аж.

## Түүх 
## Ном зүй 
* Helge Bei der Wieden: *Grundriß zur deutschen Verwaltungsgeschichte 1815–1945.* Reihe B: *Mitteldeutschland.* Band 13: *Mecklenburg.* Marburg 1976, ISBN 3-87969-128-2.

## Цахим холбоос 
* Мекленбург-Швериний Их Гүнт Улс, 1815–1918


Ангилал:Ариун Ромын Эзэнт Гүрний улс
Ангилал:Мекленбург-Өрнө Помераны түүхэн нутаг дэвсгэр
Ангилал:Райны Холбооны гишүүн улс
Ангилал:Германы Холбооны гишүүн улс
Ангилал:Германы Гаалийн Нийгэмлэгийн гишүүн улс
Ангилал:Хойд Германы Холбооны гишүүн улс
Ангилал:Германы Хаант Улсын холбооны улс
Ангилал:Ваймарын Бүгд Найрамдах Улсын муж улс
!
Ангилал:1933 онд татан буугдсан
Рамат-Ган

**Рамат-Ган** (еврей. רָמַת גַּן‎) — нь Израилын Тел-Авив тойргийн хот, Тел-Авив хотын зүүн талд, Гуш-Дан  бүс нутагт оршдог хот юм. Энэ хот нь дэлхийн хамгийн том албазын бирж, өндөр технологийн үйлдвэрүүдийн төв юм.

Рамат-Ган нь 1921 онд мошав буюу нийтийн аж ахуй эрхэлдэг суурин хэлбэрээр байгуулагдсан. 2019 онд хотын 163,480 хүн ам амтай байна. Рамат-Ганы хотын даргаар Кармель Шама ажиллаж байна.

## Эшлэл 
## Гадаад холбоос 
* Рамат-Ганы хотын захиргааны вэбсайт


Ангилал:Израилын хот
Ангилал:Мошав
Ангилал:Тел-Авив тойргийн суурин
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:1921 онд байгуулагдсан
Зүй Ёс Нам

**Зүй Ёс Нам** нь Монголын Улсын Дээд шүүхэд бүртгэлтэй улс төрийн 36 намын нэг, улс төрийн Төв үзэлтэй нам.

## Түүх 
Зүй Ёс нам нь 2019 оны 6 сарын 8 ний өдөр үүсгэн байгуулах их хурлаа хийж, Улсын Дээд шүүхийн 2019 оны 09 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 20 дугаар тогтоолоор бүртгүүлсэн улс төрийн хүчин юм. Улсын дээд шүүхийн бүртгэлээр 1533 гишүүнтэй байна. Анхны намын дарга Батбаярын Насанбилэг, намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Сандагдоржийн Баярбаатар. Нийслэлийн намын хорооны дарга Адъяабатын Амарбаяр.

## Монгол Улсын Их Хурлын Сонгууль 2020 
2020 оны Монгол Улсын Их Хурлын сонгуульд Зүй Ёс нам нь Монголын Социал Демократ нам, Хөдөлмөрийн Үндэсний намтай хамтран Зөв Хүн Электорат эвслийг байгуулан оролцсон бөгөөд тус эвслээс Хан-Уул дүүргийн 29-р тойрогт нэр дэвшсэн Т.Доржханд сонгогдон парламентад суудалтай улс төрийн хүчин болсон.
Зөв Хүн Электорат эвсэл орон даяар нийт 27 тойрогт 53 нэр дэвшигчийг нэр дэвшүүлсэн бөгөөд үүнээс 8 тойргийн 9 нэр дэвшигч нь Зүй Ёс намаас нэр дэвшсэн байна.

## Цахим холбоос 
Албан ёсны вэбсайт

## Эшлэл 
Ангилал:Монголын нам
Ангилал:2019 онд байгуулагдсан
Оросын Боловсролын Академи

**Оросын Боловсролын Академи-** (орос.- Российская академия Образования, товчоор-РАО) ОХУ-ын Засгийн газрын харьяа Боловсролын бодлогын асуудлыг эрхэлдэг төсвийн байгууллага. 

1943 оны 10-р сарын 6-ны өдөр ЗХУ-ын Ардын Комиссаруудын Зөвлөлөөс ЗХУ-ын Ардын Комиссаруудын Зөвлөлийн тогтоолыг боловсруулж, сурган хүмүүжүүлэх салбарт анхны иж бүрэн судалгааны байгууллага болох ЗХУ-ийн Сурган хүмүүжүүлэх Шинжлэх Ухааны Академийг байгуулсан. 1991 оны хоёрдугаар хагаст дотоодын нийгмийг эрчимтэй, эрс өөрчлөгдсөний дараа буюу ЗСБНХУ-ын задралын үр дүнд шинжлэх ухааны академийн өөрчлөгдсөн бөгөөд 1992 оны эхний хагаст ЗХУ-ын Шинжлэх ухааны академийн үндсэн дээр Оросын Боловсролын Академи байгуулагдсан.

    Оросын Боловсролын Академи **(ОБА)** нь гадаадын улс орнуудын туршлага, ОХУ-ын нийгмийн дэхь ард түмний соёлын ёс заншил ба нийгэм-эдийн засгийн өөрчлөлтийг харгалзан ОХУ дахь боловсролын шинжлэх ухааны үндэс суурийг боловсруулж, судалгаа хийж байна. Боловсролын технологи, хэрэглэгдэхүүн, сурч хүмүүжих байгууллагын хэлбэрийг турших, түүнчлэн Оросын сурган хүмүүжүүлэх сонирхлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор судалгаа, туршилт зэргийг хэрэгжүүлэхэд чиглүүлэх гол байгууллага нь юм. Боловсролын Академи нь дээд, мэргэжлийн, нийтийн боловсролын салбарын багш болон сурган хүмүүжүүлэгчдийг бэлтгэх системийг боловсронгуй болгох, сурган хүмүүжүүлэх шинжлэх ухааны ажилтан, судлаачдын төвшнийг нэмэгдүүлэх тэднийг бэлтгэх үүднээс сургалтын болон боловсролын байгууллагуудад шинжлэх ухаанч аргазүйн туслалцаа үзүүлнэ.

    ОБА-ын онцгой нэг үйл ажиллагааны чиглэл нь боловсролын хөгжлийн орчин үеийн болон түүхэн туршлага мөн сурган хүмүүжүүлэх онолыг олон нийтэд түгээн, танилцуулах юм.

Бүс нутгийн 8 салбартай:

* Сибирийн холбооны бүс (Красноярскийн их сургууль дээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг); 
* Баруун хойд холбооны бүс  (Санкт-Петербург хотын Оросын багшийн сургуулийн бааз дээр);
* Уралын холбооны бүс 
* Өмнөд Кавказын холбооны бүс 
* Өмнөд холбооны бүс (Ростовын багшийн их сургуулийн бааз дээр); 
* Төвийн холбооны бүс (заах арга зүйн инновацын институт болон сэтгэл судлалын институтийн бааз дээр); 
* Поволжийн салбар (Казань). Боловсролын хөгжлийн стратегийн институт /Холбооны улсын санхүүжилттэй шинжлэх ухааны байгууллага/ 
* Алс дорнодын холбооны бүс -  

***Монгол улсын Боловсролын хүрээлэн*** ***ОХУ-ын Боловсролын Академи*** хооронд хамтран ажиллах баримт бичиг ***2021 онд*** байгуулсан.
Боловсролын_Академи
Ангилал:Оросын шинжлэх ухааны байгууллага
Ангилал:1992 онд байгуулагдсан
Пүрэвийн Мэлс

Пүрэвийн Мэлс нь (1952 онд төрсөн) уран зураач хүн юм. 

## Намтар 
Пүрэвийн Мэлс нь 1952 онд Дорнод аймагт төржээ. 

1970 онд Улаанбаатар хотноо Багшийн коллежийг төгссөн байна. Сургуулиа төгссөнөөс хойш 1972 онд Монголын урчуудын эвлэлийн Дорнод аймгийн салбарт зураачаар ажиллажээ.

1984 онд Улаанбаатар хотноо Улсын багшийн дээд сургуулийг дүүргэв. 1984 оноос Монголын урчуудын эвлэлийн Дорнод аймгийн салбарын тэргүүнээр ажиллаж эхэлжээ.

1996 оноос бие даасан уран бүтээлчээр ажиллах болжээ. 

2000 онд "Алтаргана" наадмын эмблем логог хийсэн нь өдгөө хүртэл хэрэглэж байна.  

## Уран бүтээлийн үзэсгэлэн 
1974 онд Улаанбаатар хотноо хамтарсан үзэсгэлэн

1988 онд ЗХУ-ын Чита хотноо хамтарсан үзэсгэлэн

1995, 1997 онд БНХАУ-д зохион байгуулсан Монголын үзэсгэлэн

2000 онд Дорнод аймагт бие даасан үзэсгэлэн

2001 онд Дорнод аймагт хамтарсан үзэсгэлэн

## Гавьяа Шагнал 
* Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан

## Гадаад холбоос 
Авьяаслаг зураачийн хөшөөг босголоо

“Хөдөөгийн аяз”-ыг дэлгэнэ
Ангилал:Монголын зураач
Ангилал:1952 онд төрсөн
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
БНХАУ-ын Үндсэн хууль

**Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Үндсэн хууль** (хятад. хялбар. 中华人民共和国宪法, пиньинь *Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Xiànfǎ*)- БНХАУ-ын гол суурь хууль.  

1949 оны 10-р сард Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс байгуулагдаж улсаа тунхагалсанаас хойш 4 удаа 1954, 1975, 1978 болон сүүлд 1982 онд Үндсэн хуулиа шинэчлэн баталсан байна.  

Сүүлийн 1982 оны Үндсэн хуульд 1988, 1993, 1999, 2004 болон 2018 онуудад нэмэлт өөрчлөлтүүд оруулжээ. 

Өнөөгийн Үндсэн хуулийг бүх нийтээр хэлэлцүүлсэний үндсэн дээр боловсруулсан байна. Улмаар 1982 оны 12-р сарын 4-нд болсон Бүх Хятадын Ардын төлөөлөгчдийн Их хурлын 5 дугаар чуулганаар баталж даган мөрдөх тухай шийдвэр гарсан байна. 

Сүүлийн Үндсэн хуульд 1954 оны анхны Үндсэн хуулийн үндсэн зарчмуудыг өвлөн авч, Хятадад социализмын хөгжлийн туршлага, дэлхий нийтийн туршлагыг нэгтгэхэд онцгой анхаарал хандуулсан гэж үздэг. Үндсэн хууль нь зөвхөн тухайн үеийн бодит нөхцөл байдлыг тусгаад зогсохгүй улс орны хөгжлийн хэтийн төлөвтэй уяалдуулсан байна. Батлагдсан үедээ социалист шинэчлэлийн шинэ үед улс орны эдийн засаг, соёлын хөгжлийн шаардлагыг хангасан гэж үздэг. 

1982 оны Үндсэн хууль нь "Хятадын ард түмний тэмцлийн үр дүнг хууль хэлбэрээр тогтоож, төрийн үндсэн бүтэц, үндсэн зорилтыг тодорхойлсон" гэж тусгайлан тэмдэглэсэн байна. Хятадын Үндсэн хууль бол улс орны гол хууль бөгөөд эрх зүйн дээд хүчин төгөлдөр хууль гэж заажээ. Улс орны бүх ард түмэн, төрийн бүх байгууллагууд болон Зэвсэгт хүчин, улс төрийн бүх намууд, олон нийтийн байгууллага, аж ахуйн нэгж, байгууллагууд үйл ажиллагааныхаа гол шалгуур болох Үндсэн хуулийн заалтыг удирдлага болгон Үндсэн хуулийг дагаж мөрдөх үүрэгтэй гэж мөн заасан байна. 

Үндсэн хууль батлахдаа зориуд Тайвань нь “БНХАУ-ын ариун дагшин нутаг дэвсгэр юм. Эх орноо нэгтгэх агуу үйл хэргийг дуусгавар болгох нь Тайваньд суугаа манай элэг нэгтнүүдийг оролцуулаад бүх Хятадын ард түмний ариун үүрэг юм " гэсэн байдаг. 

## Үндсэн зүйл 
“Бүгд Найрамдах Хятад Ард ​​Улс бол ажилчин тариачдын холбоонд суурилсан ажилчин анги тэргүүтэй ард түмний ардчилалсан дэглэмтэй социалист улс юм; Социалист систем бол БНХАУ-ын үндсэн тогтолцоо юм. Аливаа байгууллага, хувь хүмүүс социалист системийг халах оролдлого хийхийг хориглоно" гэж Үндсэн хуулийн 1-р зүйл заасан байдаг.

## Үндсэн хуулийн бүтэц 
БНХАУ-ын Үндсэн хууль Эхлэл, 4 бүлэг, 138 зүйл ангиас бүрддэг байна.  

Бүлгүүд:

* «Ерөнхий зүйл»
* «Иргэдийн үндсэн эрх, үүрэг»
* «Төрийн байгуулалт»
* «Төрийн далбаа, Төрийн сүлд, БНХАУ-ын нийслэл хот».

2004 онд БНХАУ-ын Үндсэн хуульд нэлээд өөрчлөлт оруулсан. Үүн дээр “материаллаг, улс төр, оюун санааны соёлын бүтээн байгуулалтын уялдаатай хөгжлийг идэвхжүүлэх тухай” заалтыг нэмж оруулсан. нийгмийн хамгааллын тогтолцоог бий болгох, сайжруулах; хувийн өмчийг хамгаалах; хүний ​​эрхийг хүндэтгэх, баталгаажуулах. 

2018 онд БНХАУ-ын даргын засаглалын 10 жилийн хязгаарлалтыг БНХАУ-ын Үндсэн хуулиас хассан өөрчлөлт оруулсан байна.

Ангилал:Хятадын эрх зүйн эх сурвалж
Ангилал:Үндсэн Хууль улс орноор
Ангилал:Хятадын төрийн эрх зүй
Ангилал:20-р зууны эрх зүйн эх сурвалж
Монгол гутлын угалз

'''[Битүү угалзтай
Gutul.jpg|Төрөл бүрийн угалзтай монгол гутал

## Цахим холбоос 
[Ангилал:Монголын соёл|угалз
Ангилал:Монгол хувцас
Ангилал:Азийн хувцас судлал
Ангилал:Түрийтэй гутал
Ангилал:Хөлийн өмсгөл
Ангилал:Савхин бүтээгдэхүүн
Пьер Оливье

**Пьер Оливье** (, 1890 онд төрсөн, нас барсан огноо тодорхойгүй) нь Бельгийн чөлөөт бөхийн тамирчин, 1924 оны олимпын наадмын мөнгөн медальт.

## Эшлэл
Ангилал:Бельгийн бөх
Ангилал:Бельгийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Бельгичүүд
Ангилал:1890 онд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Цагаан шарилж

*** Цагаан шарилж *** - ()

## Ургамлын тайлбар 
Цагаан шарилжийн өндөр нь арван таваас наян сантиметр хооронд хэлбэлздэг. Нэлээд өтгөн, өндөр салаалсан модлог иштэй, иш нь олон тооны навчит мөчрүүдийг агуулдаг.

## Хамгаалагдсан байдал 
Монгол улсын Засгийн газрын 1995 оны 153, 2004 оны 165 дугаар тогтоолоор ховор ургамлын жагсаалтад орсон.

## Ашигласан материал 
## Гадаад холбоос 
Ангилал:Монголын ургамлын аймаг
Ангилал:Ургамал
Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Ангилал:Эмийн ургамал
Робин Эбберн

**Робин Эбберн** (, 1944 оны 7 сарын 2-нд төрсөн) нь 1960-аад онд мэргэжлийн тэмцээнүүдэд өрсөлдөж явсан, Австралийн теннисчин эмэгтэй.

Ангилал:Австралийн теннисчин
Ангилал:Австраличууд
Хуучин хүү

Энэхүү зохиол нь хувьсгалын өмнөх үе болон хувьсгал өрнөх үеийн Монголын хөдөөгийн байдлыг харуулсан зохиол юм. Энэхүү зохиол нь маш олон удаагаа хэвлэгдэж буй бөгөөд хамгийн анхны хэвлэл нь 1945 онд хэвлэгдэж байжээ.

Ангилал:Дашдоржийн Нацагдоржийн бүтээл
Лувсангийн Одончимэд

**Лувсангийн Одончимэд** нь (1942 онд төрсөн-2016 онд нас барсан) Монголын төр, нийгмийн зүтгэлтэн, УИХ-ын гишүүн, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, зохиолч юм.

## Намтар 
Л.Одончимэд 1942 онд Дорноговь аймгийн Дэлгэрэх суманд төрсөн. 

### Боловсрол 
* 1967 онд Анагаах Ухааны Дээд Сургуулийг эмч мэргэжлээр төгсжээ.
* 1969 онд Ленинград хотод Эх барих-эмэгтэйчүүдийн мэргэжлээр ординатур төгссөн.
* 1974-1977 оны хооронд Праг хотын Карлын их сургуульд аспирантурт суралцаж “Эх, нярайн өвчлөл, эндэгдлийг бууруулах зохион байгуулалтын болон клиникийн арга замууд” сэдвээр дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан.

## Ажилласан байдал 
Л.Одончимэд нь 1986 онд анх номоо хэвлүүлсэн.

*Дорноговь аймаг дахь Анагаах ухааны сургуулийн захирал
* МАХН-ын Төв хороонд Эрүүл мэнд, биеийн тамир хариуцсан референт,
* МҮЭ-ийн Рашаан, Сувилалын хэрэг эрхлэх газрын дарга
* Монгол тэмээ хамгаалах олон улсын "Алтан тэмээ" төв

* 1990-1992 онд Ардын их хурлын депутатаар сонгогдож, шинэ Үндсэн хууль батлалцсан,
* 1992-1996 онд Дорноговь аймгийн Засаг дарга,
* 1996-2016 онд Монголын Улаан Загалмайн Нийгэмлэгийн Ерөнхийлөгч, хүндэт Ерөнхийлөгч,
* 2000-2008 онд Улсын Их Хурлын гишүүн,
* 2006-2007 онд Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайд,
* 2009-2016 онд Монголын Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөхөөр ажиллаж байсан

## Зохиол бүтээл 
* Хоржоонтой дурсамж
* Ээжтэй орчлонгийн наран
* Равжаа хутагтын тухай аман хууч, домог яриа,
* Нарны хэлтэрхий
* Сөрж амьдрах хорвоо -зэрэг яруу найраг, хошин шог, хүүхдийн зохиол, улс төр нийтлэлийн 30 гаруй ном бүтээсэн

## Гавьяа Шагнал 
* МЗЭ-ийн шагнал
* “Алтан Өд” шагнал

Ангилал:Монголчууд
Ангилал:Монголын зохиолч
Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монголын хөдөлмөр ба нийгмийн хамгааллын сайд
Ангилал:1942 онд төрсөн
Ангилал:2016 онд өнгөрсөн
Шагдарсүрэнгийн Гүрбазар

**Шагдарсүрэнгийн Гүрбазар** нь (1955 онд Дорноговь аймгийн Иххэт суманд төрсөн) Төрийн шагналт, Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн зохиолч, сэтгүүлч хүн юм.

## Намтар 
Ш.Гүрбазар нь 1955 онд Дорноговь аймгийн Иххэт суманд төрсөн, одоогийн Алтанширээ сумын ойролцоо хэсэгт төржээ. Түүний аав нь Иххэт суманд төрсөн бол ээж нь Алтанширээ сумын уугуул хүн юм. Ш.Гүрбазар бага залуу насаа Алтанширээ суманд өнгөрүүлсэн нь олон бүтээл туурвилаас нь харагддаг.  

1977 онд Улсын Багшийн Их Сургуулийг төгссөн. 

1970 оноос зохиол бүтээлээ туурвиж эхэлжээ.  

2016 онд Их зохиолч Дашдоржийн Нацагдоржийн 110 жилийн ойд зориулан амьдрал уран бүтээлээс сэдэвлэн 2004 онд бичсэн эмгэнэлт жүжгийн зохиолыг нь СТА Ч.Түвшин найруулж "Жаргаагүй нар" жүжгийг тайзнаа тавьсан юм.

## Зохиол бүтээлүүд 
1973 онд "Дугуй хээтэй наадам" 

1978 онд "Цэргийн ар гэр" жүжиг 

1993 онд "Сэрүүн зүүд" "Шөнийн сүүдэр" жүжгийн зохиолоороо "Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагнал" хүртжээ. 

2004 онд "Жаргаагүй нар" эмгэнэлт жүжгийн зохиолоороо "Алтан өд" шагнал хүртсэн юм. 

1983 онд "Хүний хань" жүжиг

1986 онд "Итгэл" теле жүжиг

1988 онд "Сэрүүн зүүд" жүжиг 

1989 он "Элдэв зураг" жүжиг

"Хаврын сүүл сар" 1989 он

"Зургийн багш буюу нарны шувуу" жүжиг 1989 он

"Надаар тоглосон хайр" жүжиг

"Жаргах гэж дурладдаггүй" жүжиг

"Чамайгаа алдмааргүй байна" жүжиг 2005 он

### Ном 
"Дугуй хээтэй наадам" 1973 он

"Домгийн өглөө" 2002 он

## Гавьяа шагнал 
*1993 онд МЗЭ-ийн шагнал
*2004 онд "Алтан өд" шагнал
*2005 онд МУСГЗ цол
*2013 онд “Д.Намдагийн нэрэмжит шагнал”
*2022 онд Монгол Улсын Төрийн шагнал

## Гадаад холбоос 
ФОТО: 110 жил "Жаргаагүй нар" тайзнаа мандлаа

Ангилал:Иххэтийн хүн
Ангилал:Монголын зохиолч
Ангилал:Монголын яруу найрагч
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1955 онд төрсөн
Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан
Дархан чин ван

**Дархан чин ван** гэдэг нь:

* Хошой Дархан чин ван - Чин гүрний Жиримийн чуулганы зүүн гарын дунд хошууны засаг ноёны цол хэргэм, 1659 онд анх олгогдсон.
* Халхын Түшээт хан аймгийн Дархан чин ван Ринчиндорж - Галдандоржийн ач хүү.
* Хатан баатар Дархан чин ван Магсаржав - 1918 онд олгогдсон цол.
* Хошой Дархан чин ван Барон Унгерн фон Штернберг - 1921 онд олгогдсон цол.

## Эшлэл 
Ангилал:Салаа утгатай үгс
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)

**Дөрвөн цаг** шүлгийг Дашдоржийн Нацагдорж 1929 он зохиосон.

## Дөрвөн цаг
Ангилал:Дашдоржийн Нацагдоржийн бүтээл
Торстен Линдберг

**Торстен Густав Адолф Линдберг** (, 1917 оны 4 сарын 14 – 2009 оны 8 сарын 31) нь Шведийн хөлбөмбөгийн тамирчин, менежер. Тоглогчийн хувиар тэрбээр 1948 оны зуны олимпод түрүүлж, 1950 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль хүртэж байсан бол менежерийн хувиар 1964, 1966 онуудад Юргорден ИФ багийг улсынхаа лигийн аварга цолд хүргэжээ.

## Эшлэл
## Гаднын холбоос
*
*
*

Ангилал:1917 онд төрсөн
Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Ангилал:Шведийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Шведийн олимпын аварга
Ангилал:Өргрюте багийн тоглогч
Гүн Галуутай

Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын нутагт байх байгалийн үзэсгэлэнт, тусгай хамгаалалттай газар нутаг. Аяга, Байц, Сүмбэр, Бэрх гэх мэт хадат уулс, Их ба Бага гүн хэмээх жижиг нуурууд, Галуутай, Шинэ булаг хэмээх горхинууд, Монголд томоороо 2 дугаарт орох Хэрлэн гол урсдаг. Улаанбаатар хотоос 130 км-т оршдог, аялал жуулчлалын ганцхан баазтай, цөөхөн малчин айлтай бүс нутаг юм. Монгол орны талхлагдаагүй үлдсэн онгон байгаль, ан амьтантай нутаг бөгөөд Улаанбаатар хотод хамгийн ойрхон аргаль угалзтай бүс гэдгээрээ онцлог. Галуутайн горхи Хэрлэн голд цутгах хэсэгт нэлээд намагтай боловч шувуудын хувьд бол газрын диваажин мэт газар юм. Энэ хэсэгхэн намагтай газарт эрдэмтэд 100 гаруй зүйл шувуу байгааг тогтоожээ. Түүхийн хувьд Монголын орчин үеийн утга зохиолыг үндэслэгч Д.Нацагдоржийн төрсөн нутаг бөгөөд түүний шүлэг яруу найрагт Гүн галуутайн байгалийн үзэсгэлэнг магтсан мөрүүд олон бий.

Ангилал:Баяндэлгэр сум (Төв)
Ангилал:Төв аймгийн газар зүй
Ангилал:Дашдоржийн Нацагдорж
Буудалцсан нь

**Буудалцсан нь** () өгүүллэгийг Александр Сергеевич Пушкин 1831 онд бичиж хэвлүүлсэн. Уг өгүүллэг нь Пушкиний "Белкиний туужууд" өгүүллэгийн цоморлигт багтсан 5 өгүүллэгийн эхнийх нь юм. Белкиний туужуудыг тухайн үеийн шүүмжлэгчид багагүй шүүмжилж байсан ч “Буудалцсан нь” өгүүллэгийг хамгийн дөнгүүр нь хэмээн тоосон байдаг. Энэ өгүүллэгийг Хюгогийн “Эрнани” жүжиг, Баратынскийн “Үдэшлэг”-тэй жиших нь бий. Энэ өгүүллэгт Пушкин өөрийнхөө тухай өгүүлсэн гэдэг. Их зохиолч 1822 онд офицер Зубовтой ирүүл тулаан хийхээр болзсон газраа ирэхдээ чий жимс идэж байсныг түүхч Пётр Бартенев гэрчүүдийн үгнээс тэмдэглэн үлдээжээ. Тэгэхэд Зубов түрүүлж буудаад алдсан ч Пушкин буудах эрхээ эдлэлгүй буцсан байна. Чингээд уг өгүүллэгийн эхний хэсгийг бичээд, олон жилийн дараа хоёр дахь хэсгийг нь бичиж дуусгажээ.

Буудалцсан нь өгүүллэгийг Дашдоржийн Нацагдорж монгол хэлнээ хөрвүүлсэн.

Ангилал:Александр Сергеевич Пушкин
Гильермо Лассо

**Гильермо Лассо Мендоза** (1955 оны 11-р сарын 16-нд Гуаякильд төрсөн), 2021 оны 5-р сарын 24-нөөс хойш Бүгд Найрамдах Эквадор Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байна.