open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Улемозавр

**Улемозавр** (***Ulemosaurus svijagensis***) нь 250 сая жилийн өмнө амьдарч байсан динокефаль синапсид юм. Үлдэгдэл нь Оросын Татарстан дахь Ишеевогоос олджээ.

[thumb|left|*Улемозавр* агнаж буй *[Титанофон*]]
Улемозаврын араг яс, гавлын ясны хэсэг нь л олдсон байдаг. Гавлын яс нь маш зузаан бөгөөд хамгийн өргөн хэсгээрээ 10&nbsp;см орчим байжээ. Гавлын яс нь зузаарсан нь толгойгоороо мөргөлддөг байсных байх магадлалтай гэж зарим судлаач үздэг. Өвсөн тэжээлтэн байсан гэж үздэг ч доод эрүүний яс нь маш бат бөх байдаг тул зарим палеонтологичид түүнийг махан тэжээлтэн байсан гэх үзэл ч бий. Учир нь түүний эрүүний булчин нь үүдэн шүдээрээ олзоо зулгаан идэх боломжийг олгодог байсан гэж тэд үздэг байна.

*Улемозавр* нь Москопстой ойрын төрөл юм. *Улемозавр* болон бусад тапинокефалиуд Дунд-Пермийн төгсгөл үед мөхжээ.

## Эшлэл
* Patricia Vickers-Rich and Thomas H. Rich, The Great Russian Dinosaurs, Guntar Graphics, 1993, p. 35. ISBN 0-7326-0503-2
http://www.mathematical.com/dinosulemosaurus.htmlhttp://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/400Therapsida/650.html

## Гадны холбоосууд
*Taxonomy
*Dinocephalians
*Therapsida: Tapinocephalia: Tapinocephalidae
Антонио Ди Натале

**Антонио Ди Натале** (, *1977 оны аравдугаар сарын 13-нд Неаполь хотод төрсөн*) нь Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Серия А-гийн Удинезе багт тоглодог.

Талбайн урд бүсийн байрлалуудад тоглодог Ди Натале Италийн хөлбөмбөгийн тэргүүн лиг «Серия А»-гийн Эмполи багийн өсвөр үеийг бэлтгэх сургуулиас бэлтгэгдэн гарсан ба Эмполи багийн нэрийн өмнөөс *8* жил тоглож *49* гоол оруулжээ. Иперцола, Варезе, Виарежо багуудад тоглосоор өдгөө Удинезе багт тоглож буй. Удинезе багт тэрээр хэд хэдэн удаа улирлын мэргэн буучаар шалгарч байв. Хамгийн сүүлд Ди Натале *2009-10* оны улиралд *29* гоол оруулж шилдэгээр шалгарахдаа ***«Серия А»-гийн Онцлох 100*** гоолын нэгийг оруулсан ажээ. 2002 оны арваннэгдүгээр сард Италийн шигшээ багт дуудагдсан ба 2008 оны ЕАШТ болон 2010 оны ДАШТ-д тус тус оролцжээ.

## Шагнал 
* Серия А-гийн Мэргэн бууч: 2010

## Эшлэл 
Ангилал:1977 онд төрсөн
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Италичууд
Урт хамарт эвэрт мэлхий

**Урт хамарт эвэрт мэлхий** (*Megophrys nasuta*) буюу **Малайн эвэрт мэлхий** нь өмнөд Тайланд, Малайн хойгоос Сингапур, Суматра, Борнеогийн халуун орны чийглэг ойд тархсан нэгэн зүйл мэлхий юм.

## Гадны холбоос
Ангилал:Мэлхийнүүд
Компьютерын ухаан

Компьютерын шинжлэх ухаан нь мэдээлэл ба тооцооллын онолын үндсүүд болон тэдгээрийг компьютерын системд хэрэгжүүлэх практик аргуудыг судалдаг.

**Компьютерын шинжлэх ухаан** нь мэдээлэл ба тооцооллын онолын үндсүүд болон тэдгээрийг компьютерын системд хэрэгжүүлэх практик аргуудыг судалдаг. Компьютерын шинжлэх ухаанчид мэдээллийг үүсгэдэг, дүрсэлдэг, хувиргадаг, мөн цогц системийг загварчлахад тохиромжтой хийсвэрлэлийг томъёолдог алгоритмын процессуудыг бодож олдог. 

Компьютерын шинжлэх ухаан олон дэд салбартай. Жишээлбэл компьютер график тодорхой үр дүнгийн тооцооллыг голчлон судалдаг байхад тооцооллын цогц байдлын онол тооцооллын асуудлуудын шинж чанарыг судална. Бусад нь ч гэсэн тооцооллыг хэрэгжүүлэх тал дээр төвлөрдөг. Жишээлэхэд програмчлалын хэлний онол тооцооллыг дүрслэх аргуудыг судалдаг байхад компьютерын програмчлал тодорхой нэг тооцооллын асуудлыг шийдэхийн тулд тодорхой нэг програмчлалын хэлийг ашигладаг, харин хүн-компьютерын харилцан үйлдэл компьютер болон тооцооллыг хүмүүст хэрэгтэй зүйл болгох тал дээр төвлөрдөг.

Зарим хүмүүс компьютерын шинжлэх ухааныг компьютерын тухай шинжлэх ухаан (Мэдээллийн технологи зэрэг) гэж андуурах юмуу эсвэл өөрсдийн тоглоом тоглох, веб хуудас харах, баримт бичиг боловсруулах гэх мэт ажлуудтай холбоотой гэж боддог. Гэвч компьютерын шинжлэх ухааны зорилго нь тоглоом, веб браузер зэрэг програм хангамжуудын шинж чанарыг ойлгож, тэр ойлголтынхоо тусламжтайгаар шинэ програм үүсгэх, эсвэл байгаа нэгнийг сайжруулахад оршдог.
## Түүх 
Компьютерын шинжлэх ухааны үндэс суурь дижитал буюу цифрэн компьютер бүтээгдэхээс өмнө тавигдсан байдаг. 


Ангилал:Шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Тооцоолол

**Тооцоолол** () гэдэг нь ямар ч төрлийн процесс, алгоритм, хэмжилтийн ерөнхий нэр томъёо юм.
Ангилал:Онолын информатик
Ангилал:Математикийн логик
Жэймс Вэддербурн

**Жэймс "Жим" Вэддербурн** (, 1938 оны 6 сарын 23-нд төрсөн) нь Барбадосын хөнгөн атлетикч бөгөөд гол төлөв 400 метрийн гүйлтийн төрөлд өрсөлддөг тамирчин байв.

Тэрээр Италийн Ром хотноо зохиогдсон 1960 оны зуны олимпод Британийн Баруун Энэтхэгийг төлөөлөн оролцож, Ямайкын Малкольм Спенс, Кэйт Гарднер, Жорж Керр нарын хамтаар 4 x 400 метрийн буухиа уралдаанаас хүрэл медаль зүүжээ .

## Эшлэл
*sports-reference.com

Ангилал:Барбадосын 400 метрийн гүйгч
Ангилал:Барбадосын 4х400 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Британийн Баруун Энэтхэгийн олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Баруун Энэтхэгийн Холбооны олимпын оролцогч
Ангилал:Барбадосчууд
Ангилал:1938 онд төрсөн
Лассана Диарра

**Лассана Диарра** (, 1985 оны 3 сарын 10-нд Францын Парист төрсөн) нь Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Ла Лигагийн Реал Мадрид багт тоглож байна. Тэрээр ихэвчлэн хамгаалах чиглэлийн хагас хамгаалагчийн байрлалд тоглодог бөгөөд заримдаа тоглодог баруун жигүүрийн арын хамгаалагчийн байрлалдаа чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.

## Үзүүлэлт 
:*(2010 оны 12 сарын 22-ны байдлаар)*

### Шигшээ баг 
:*(2010 оны 8 сарын 11-ний байдлаар)*

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* 

Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Анжи багийн тоглогч
Ангилал:Арсенал багийн тоглогч
Ангилал:Гавр багийн тоглогч
Ангилал:Локомотив Москва багийн тоглогч
Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч
Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч
Ангилал:Портсмут багийн тоглогч
Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн улсын аварга
Ангилал:Парисын тамирчин
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Жарко Петрович

**Жарко Петрович** (, 1964 оны 10 сарын 27 &ndash; 2007 оны 4 сарын 2) нь Сербийн волейболчин байв. Тэрээр 1996 оны зуны олимпод Югославын шигшээ багт багтаж оролцон, хүрэл медаль хүртэж байжээ.

## Намтар 
Нови-Садад төрж өссөн тэрээр 1984 онд Югославын лигийн Войводина Нови-Сад багт элсчээ. 1989 онд Италийг зорьж, Серие A-гийн Спорето, Мачерате багуудад 5 жил тогложээ. 1994 онд төрөлх багтаа буцаж ирэн, 4 дэх удаагаа Югославын лигийн аварга болсон.

206 см өндөр нуруутай Петрович шигшээ багтайгаа хамт ЕАШТ-д 4 удаа оролцож, 1995 онд хүрэл медаль хүртсэнээс гадна 1996 оны олимпоос хүрэл медаль зүүгээд зодог тайлсан юм.

Харамсалтай нь өвчний улмаас 2007 оны 4 сарын 2-нд Нови-Сад хотод нас нөгчжээ.

## Гадны холбоос
* profile

Ангилал:1964 онд төрсөн
Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Ангилал:Сербийн волейболчин
Ангилал:Сербичүүд
Василий Березуцкий

**Василий Владимирович Березуцкий** (, 1982 оны зургаадугаар сарын 20-нд Москва хотод төрсөн) — Оросын хөлбөмбөгийн бөгөөд ЦСКА Москва болон Оросын шигшээд тоглодог Гавъяат тамирчин цолтон юм. 
## Товч намтар
Тэрээр 1999 онд 17 настайдаа Торпедо-ЗИЛ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, мэргэжлийн хөлбөмбөгчний замналаа эхэлжээ. Өдгөө ЦСКА Москва багт тоглодог. Оросын шигшээн гишүүн. Төвийн хамгаалагчаар тоглодог Василий хааяа жигүүрийн хамгаалагч, захын хагас хамгаалагчийн байрлалд ч чадварлаг тоглолт үзүүлдэг. Мөн довтолгоонд ч амжилттай оролцдог юм.

Василий Москвагийн Смена багаас хөлбөмбөгийн спортын гараагаа эхэлжээ. Түүний ихрийн өрөөсөн ах Алексей нь мөн ЦСКА-д хамгаалагчаар тоглодог.

## Амжилт
 онд.]]
;ЦСКА
* УЕФА-гийн цомын аварга (1): 2004–05
*Оросын Премьер лигийн аварга (5): 2003, 2005, 2006, 2012–13, 2013–14
*Оросын цомын аварга (7): 2002, 2005, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013
*Оросын супер цомын аварга (5): 2004, 2006, 2007, 2009, 2013
;Орос
*ЕАШТ-ий хүрэл медаль: 2008
;Хувийн
*Оросын АШТ-ий шилдэг 33 тоглогчийн нэг (9): 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012, 2012/13, 2013/14
## Эшлэл
## Холбоос
*

Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч
Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч
Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Луис Инасиу Лула да Силва

**Лула** хэмээн алдаршсан **Луис Инасиу Лула да Силва** (; 1945 оны 10 сарын 6-нд төрсөн, гэхдээ 10 сарын 27-нд төрсөн гэж бүртгэгдсэн) нь Бразилын 35 дахь ерөнхийлөгч юм.

Ажилчдын Намыг үндэслэгчдийн нэг тэрээр 1989 оны ерөнхийлөгчийн сонгуулиас эхлэн 3 удаа нэрээ дэвшүүлээд сонгогдож чадаагүй бөгөөд 2002 оны сонгуулиар буюу 4 дэх оролдлогоороо Бразилын ерөнхийлөгчөөр сонгогдож, 2003 оны 1 сарын 1-нд тангараг өргөжээ. Тэрээр 2006 онд дахин сонгогдож, 2011 оны 1 сарын 1 хүртэл үүрэгт албаа хашжээ. Тэрээр бас 2022 онд дахин сонгогдож Бразилын 35 дахь болон 39 дэх ерөнхийлөгч болж 2023 оны 1 сарын 1-ээс албаа хашиж эхэлсэн.

Түүний засаглал нь Бразилын түүхэн дэх хамгийн нэр хүндтэй засаглалуудын нэг байлаа. Нийгмийн халамжийн Болса Фамилиа, Фоме Зэро зэрэг хөтөлбөрүүд түүнийг ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байх үеэс хэрэгжиж эхэлсэн билээ. Лула нь эх орондоо төдийгүй олон улсад тун нэр хүндтэй нэгэн бөгөөд Ираны цөмийн хөтөлбөр, дэлхийн дулаарлын асуудалд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан юм. Түүнийг улс орнуудын хүчний харьцааг тогтворжуулахад гавъяа байгуулсан гэж үздэг. Лулаг *Тайм* сэтгүүл 2010 оны *Дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий 100 хүн*-ий нэгээр нэрлэжээ.

## Цахим холбоос 
## Эшлэл
Ангилал:Бразилын ерөнхийлөгч
Ангилал:Бразилын Сан-Паулу муж улсын парламентын гишүүн
Ангилал:Бразилын Ажилчны Намын гишүүн
Ангилал:Бразилын үйлдвэрчний эвлэлийн ажилтан
Ангилал:Гэгээн Олафын одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Норвегийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Ацтекийн Бүргэд одон шагналтан (колланэ)
Ангилал:Цамхаг ба Илд одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Заан одон шагналтан
Ангилал:Эрх чөлөөний одон шагналтан (колланэ)
Ангилал:Украины Эрх чөлөөний одон шагналтан
Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (1-р зэрэг)
Ангилал:Өмнөдийн Загалмай Үндэсний одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Перугийн Нарны одон шагналтан
Ангилал:Серафимов одон шагналтан
Ангилал:Хүний эрхийн шагналтан
Ангилал:Бразилчууд
Ангилал:1945 онд төрсөн
Александра Чудина

**Александра Георгиевна Чудина** (1923 оны 11 сарын 6-нд Тула муж, одоогийн Куркинский тойрог дахь Крамская тосгонд төрж, 1990 оны 10 сарын 28-нд нас барсан) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын хөнгөн атлетикч, волейболчин юм. Москвагийн Динамо нийгэмлэгт харьяалагддаг байв.

## Хөнгөн атлетик
Тэрээр ЗХУ-ыг төлөөлөн Финландын Хельсинкид зохиогдсон 1952 оны зуны олимпод оролцон, жад шидэлт, уртын харайлтын төрлөөр мөнгө, өндрийн харайлтын төрлөөр хүрэл медаль хүртжээ.

Түүнчлэн 1954 оны 5 сарын 22-нд  Киев хотод 1.73 метр өндөр дээгүүр амжилттай харайж, Их Британийн Шейла Лервиллийн тогтоосон өмнөх дээд амжилт болох 1.72 метрийг эвдэж, эмэгтэйчүүдийн өндрийн харайлтын дэлхийн дээд амжилтын эзэн болжээ. Түүний дээд амжилтыг 1956 оны 5 сарын 5-нд Бельфаст хотод Их Британийн Тельма Хопкинс 1.74 метр болгон ахиулжээ.

## Волейбол
Тэрээр волейболын спортоор ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 1952, 1956, 1960 онд дэлхийн аварга, 1949, 1950, 1951, 1958 онд Европын аварга цол хүртэж байснаас гадна Европын АШТ-д 1955 онд Чехословакийн багт ялагдан мөнгөн медаль хүртэж байжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Волейболын дэлхийн аварга
Ангилал:Волейболын европын аварга
Ангилал:ЗХУ-ын волейболын үндэсний шигшээ багийн тоглогч
Ангилал:ЗХУ-ын жад шидэгч
Ангилал:ЗХУ-ын уртын харайгч
Ангилал:ЗХУ-ын өндрийн харайгч
Ангилал:ЗХУ-ын таван төрөлтийн тамирчин
Ангилал:ЗХУ-ын хөнгөн атлетикийн улсын аварга
Ангилал:Таван төрөлтийн европын аварга
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1952 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1923 онд төрсөн
Ангилал:1990 онд өнгөрсөн
Нишимото Тэцүо

нь Японы эрэгтэй волейболчин асан, волейболын дасгалжуулагч юм.

Хирошима муж, Хирошима хотын Үжина (одоогийн Өмнөд дүүргийн Үжина)-д төрсөн. Бүх Японы эрэгтэйчүүдийн өсвөрийн шигшээ баг, Ойта Миёши Вайссе Адлер багийн ахлах дасгалжуулагчаар ажиллаж байсан. 1972 оны зуны олимпын алтан медальтай.

## Намтар
Тэрээр дунд сургууль хүртлээ хөлбөмбөгөөр хичээллэн, волейбол тоглож байсан удаагүй боловч Соотокү ахлах сургуульд элсээд, волейболын багт оржээ. Том биетэй байсан тул хүчтэй довтолгоог гол зэвсгээ болгон, ахлах сургуулийн төгсөх ангид байхдаа буюу 1968 онд давуулагч, ахлагч Ёнэда Казүнори нарын хамтаар ахлах сургуулиудын АШТ-д Чүү-Оо их сургуулийн дэргэдэх ахлах сургуулийг буулган авч түрүүлжээ. Мөн ондоо бүх ард түмний спартакиадад түрүүлж, Соотокү сургуульдаа анх удаа нэг жилд 2 цом авчрахад гол үүрэг гүйцэтгэжээ.

1969 онд ахлах сургуулиа төгсөөд нутгийнхаа Сэмбай Хирошима (одоогийн JT Тандерс) багт элсэн орсон. 1973 онд 7 дахь удаагийн Японы Лигт багийнхаа түүхэн дэх хамгийн өндөр амжилт болох 2-р байр эзлэхэд ихээхэн тус болжээ. 1973 онд Японы лигийн шилдэг хаалт тавигч, 1972-1974, 1976, 1978 онуудад Японы лигийн бэлгэдлийн шигшээ, шилдэг 6-д шалгарсан. Гэхдээ 1960-аад оны сүүл үед Мацүшита Дэнки (одоогийн Панасоник Пантерс), Нихон Коокан, 1970-аад онд Нихон Коокан, Шин-Нихон Сэйтэцү (одоогийн Сакай Блэйзэрс) багууд хүчирхэг байсан тул Японы лиг, Японы хот хоорондын АШТ зэрэгт 2, 3-р байр л эзэлж байв.

1972 онд 21 настайдаа шигшээ багтаа хамгийн залуу тамирчин нь болон багтаж, зуны олимпод оролцов. Олимпын наадамд 4 тоглолтод оролцсоноос хагас шигшээ тоглолтод Болгарын багт 2 сет алдан, улмаар 3-р сетэд 0-4 болон хожигдож явахад талбайд гаран, тоглолтыг эргүүлж багтаа хожил авчирсан. Ийнхүү Японы баг түүхэндээ анх удаа олимпоос алтан медаль хүртжээ.

1976 оны Монреалийн олимпод 4-р байр эзэлсэн багт мөн Нишимото багтаж байв.

1982 онд зодог тайлж, дасгалжуулагчаар ажиллах болжээ.

## Цахим холбоос 
* profile

Ангилал:Японы волейболын үндэсний шигшээ багийн тоглогч
Ангилал:Волейболын олимпын аварга
Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Японы олимпын оролцогч
Ангилал:Хирошимагийн хүн
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1950 онд төрсөн
Вернер Арбер

**Вернер Арбер** (, 1929 оны 6 сарын 3-нд төрсөн) нь Швейцарын микробиологич, генетикч юм. Хязгаарлагч ферментийг нээснийхээ төлөө 1978 онд Америкийн Хамилтон Смит, Даниэл Натанс нарын хамтаар физиологи, анагаах ухааны салбар дахь Нобелийн шагналыг хүртжээ. Тэдний энэхүү нээлт нь ДНХ-г дахин хослуулах технологийг хөгжүүлэхэд ихээхэн түлхэц болсон билээ. 

Вернер Арбер 1949 - 1953 онд Цюрих дахь Швейцарын Холбооны Технологийн Хүрээлэнд хими, физикээр суралцаж төгсчээ. 1953 оны сүүлээр Женевийн их сургуульд электрон микроскопын туслах ажилтнаар ажиллах болж, улмаар бактериофагийг судлах болж, ламбда профагийн мутантуудын хамгаалах чадварын тухай эрдмийн ажлаа бичиж эхэлсэн байна. Тэрээр 1958 онд докторын зэрэг хамгаалжээ. 

Тэгээд 1958 оны зунаас Өмнөд Калифорнийн их сургуульд Жо Бертанигийн хамтаар фагийн генетикийн судалгаа хийж эхэлсэн. 1959 оны сүүлээр Женев руу буцан очиж ажиллах саналыг хүлээн авсан бөгөөд 1960 оны эхээр буцахынхаа өмнө Бэркли дэх Калифорнийн их сургуульд Гунтер Стент, Стэнфорд их сургуульд Жошуа Лэдерберг, Массачусеттсын технологийн хүрээлэнд Сальвадор Луриагийн лаборатариудад "маш үр дүнтэй хэдэн долоо хоног"-ийг өнгөрөөжээhttp://nobelprize.org/medicine/laureates/1978/arber-autobio.html.

Женевийн их сургуульд буцаж ирээд, Физикийн хүрээлэнгийн лабораторид судалгааны ажил эрхлэх боловhttp://nobelprize.org/medicine/laureates/1978/arber-autobio.html. 1965 онд молекул генетикийн онц профессор болон тушаал дэвсэн байна. Бэркли дэх Калифорнийн их сургуулийн молекул биологийн тэнхимд зочин профессороор нэг жил ажилласны дараа 1971 онд Базель Их Сургууль руу шилжжээ. Базельд тэрээр шинээр байгуулагдсан, биофизик, биохими, микробиологи, бүтцийн биологи, эсийн биологи, эм зүйн салбарууд бүхий Биоцентрт ажиллаж байв.

Тэрээр 1981 оноос Папын шинжлэх ухааны академийн дэргэдэх Дэлхийн мэдлэгийн зөвлөгөөний эрдмийн зөвлөлийн гишүүнээр ажиллаж байна.

Арбер эхнэр, хоёр охинтой.

## Цахим холбоос 
* 
* 1978 онд Нобелийн шагнал хүртэхтэй холбогдуулан бичсэн өөрийн намтар

## Эшлэл
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Ангилал:Генетикч
Ангилал:Микробиологич
Ангилал:Швейцарын биологич
Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан
Ангилал:Базель Их Сургуулийн ректор
Ангилал:Женевийн их сургуулийн багш
Ангилал:Европын Молекул Биологийн Байгууллагын гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Европын Академийн гишүүн
Ангилал:Унгарын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Папын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Страсбургийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Швейцарчууд
Ангилал:1929 онд төрсөн
Жан-Макс Бельрив

**Жан-Макс Бельрив** (, 1958 онд төрсөн) нь Хаити улсын ерөнхий сайд байсан. 

## Намтар
### Хувийн амьдрал
2 охины эцэг Бельрив Порт-о-Принст 1958 онд мэндэлжээ. Нэртэй эмчийн хүү тэрээр.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
*Канадын Олон Улсын Хөгжлийн Агентлаг: Жан-Макс Бельривийн намтар

Ангилал:1958 онд төрсөн
Ангилал:Хаитийн ерөнхий сайд
Ангилал:Хаитичууд
Жейден Смит

**Жейден Кристофер Сайер Смит** (, *1998 оны долоодугаар сарын 8-нд төрсөн*) нь  Америкийн жүжигчин, реппэр, дуу зохиогч, бүжигчин бөгөөд жүжигчин Вилл Смит болон Жада Пинкетт Смит нарын хүү юм. Тэр 2006 оноос  *Аз жаргалын эрэлд* киногоор жүжигчиний замналаа эхлүүлсэн ба түүнээс хойш *Ертөнцийн төгсгөлийн өдөр* болон *Каратэ хүү* зэрэг кинонуудад гол дүрд тоглосон билээ.

*Каратэ хүү* кино, Смит өмнө нь 1984 онд дэлгэцнээ толилуулагдаж байсан ижил нэрт киноны орчин үеийн хувилбарт жүжигчин Жеки Чаны хамт 2010 онд тоглож өөрийгөө чамгүй сайн Хятадын тулааны урлагийн ушу спортын тамирчин болохоо харуулсан ба киноны "Never Say Never" нэртэй дууг. Канадын дуучин Жастин Биберийн хамт хоршин дуулж сингл цомог бичүүлээд авсан нь бий.

Смитийн охин дүүг Уиллоу Смит (жүжигчин) гэх ба Трей Смит гэх эцэг нэгт ахтай.
## Эшлэл 
## Холбоос 
*

Ангилал:1998 онд төрсөн
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин
Ангилал:Америкийн дуучин
Ангилал:Америкчууд
Матью Кереку

**Матью Кереку** (, 1933 оны 9 сарын 2-нд төрсөн - 2015 оны 10 сарын 14) нь Бениний ерөнхийлөгчөөр 1972 - 1991, 1996 - 2006 онд ажилласан хүн юм. Цэргийн эргэлтээр төрийн эрхийг авсан тэрээр эхний удаадаа 17 жил улс орноо удирдахдаа ихэнх хугацаанд нь албан ёсоор Марксист үзэл санааг баримталж байв. 1990 онд Үндэсний Конференциэс түүний эрхийг хязгаарласан бөгөөд 1991 оны ерөнхийлөгчийн сонгуулиар ялагдсан байна. Гэвч 5 жилийн дараа сонгуульд ялж, дахин ерөнхийлөгч болсон бөгөөд 2001 онд дахин сонгогдсон сонгуулийг нь будлиантай болсон гэх үзэл бий.

## Эшлэл
Ангилал:1933 онд төрсөн
Ангилал:Бенинчүүд
Ангилал:Бениний улс төрч
Ангилал:Бениний ерөнхийлөгч
Жо Жордан

**Жозеф "Жо" Жордан** (, 1951 оны 12 сарын 15-нд Клеландад төрсөн) нь Шотландын хөлбөмбөгчин, хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч бөгөөд өдгөө Премьер Лигийн Тоттенхэм Хотспур багт Харри Рэднаппын туслах дасгалжуулагчдын нэгээр ажиллаж буй. Тэрээр тоглогч ахуйдаа Лийдс Юнайтед, Манчестер Юнайтед, Милан зэрэг багт довтлогчоор тоглож байв. Жордан нь гурван ДАШТ-д гоол оруулсан (1974, 1978, 1982) Шотландын цорын ганц хөлбөмбөгчин юм.

## Шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд хийсэн гоолууд
## Эшлэл
Ангилал:1951 онд төрсөн
Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгчин
Ангилал:Шотландчууд
Ангилал:Гринок Мортон багийн тоглогч
Ангилал:Лидс Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Милан багийн тоглогч
Ангилал:Эллас Верона багийн тоглогч
Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч
Ангилал:Бристоль Сити багийн тоглогч
Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч
Ангилал:Портсмут багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Бристоль Сити багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Харт оф Мидлотиан багийн дасгалжуулагч
Ангилал:Сток Сити багийн дасгалжуулагч
2006 оны бөхийн ДАШТ

**2006 оны бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Гуанжоу хотын Тианхэ Спортын Төвд 2006 оны 9 сарын 25-наас 10 сарын 1-нд зохион байгуулагдсан.

## Медалийн хүснэгт
## Багуудын чансаа
## Медальтнууд
### Эрэгтэй чөлөөт бөх
### Эрэгтэй сонгомол бөх
### Эмэгтэй чөлөөт бөх
## Гадны холбоос
*Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:Бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүд
Густаво Лопес

**Густаво Адриан Лопес Пабло** (, 1973 оны 4 сарын 13-нд төрсөн) нь Аргентины хөлбөмбөгчин юм. Тэрээр Испанид 8 жилийг өнгөрөөсөн бөгөөд Испанийн давхар иргэншилтэй. 

Лопес Буэнос-Айрес мужийн Валентин-Алсинад төрсөн бөгөөд 1991 онд Индепендьенте багаас хөлбөмбөгийн замналаа эхэлжээ. Тус багт 5 улирал өнгөрүүлэхдээ сүүлчийн улиралдаа л багийнхаа хамтаар шагнал хүртэж чаджээ. 

1995 онд Испанийн Реал Сарагоса баг руу шилжиж, улмаар 1999 онд Сельта Вигод очсон байна.

Тэрээр Аргентины шигшээ багт анх 1994 оны 12 сард багтаж, Румыны багтай хийсэн тоглолтод оролцсон бол нийт 32 тоглолтод шигшээ багийнхаа хувцсыг өмсөж, 4 гоол оруулжээ. Шигшээ багтайгаа хамтаар 1996 оны Атлантын олимпоос мөнгөн медаль хүртсэнээс гадна 1997, 1999 оны Копа Америка, 2002 оны ДАШТ-д оролцсон билээ.

## Шигшээ баг дахь үзүүлэлт
|-
|1994||2||0
|-
|1995||4||2
|-
|1996||3||0
|-
|1997||1||0
|-
|1998||0||0
|-
|1999||8||1
|-
|2000||9||1
|-
|2001||3||0
|-
|2002||1||0
|-
|2003||1||0
|-
!Нийт||32||4
|}

## Шагнал
### Клуб
*  **Индепендьенте**
** Торнео Клаузура: 1994
** Өмнөд Америкийн супер цом: 1994, 1995
** Өмнөд Америкийн цомтой багуудын цом: 1995

### Шигшээ баг
*  **Аргентин**
** 1996 оны зуны олимп: Мөнгөн медаль

### Хувийн
* Өмнөд Америкийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин: 3-р байр (1994)

## Эшлэл
## Гадны холбоосууд
*Гвардиан дахь статистик
*National Football Teams дахь статистик
*Footballdatabase

Ангилал:1973 онд төрсөн
Ангилал:Аргентины хөлбөмбөгчин
Ангилал:Аргентины олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Аргентинчууд
Эзэн Хаан Сүйнин

буюу *Икүмэ-Ирибико-Исачи но Микото* нь Японы уламжлалт тооллоор тус улсын 11 дэх эзэн хаан юм.

Түүний хаанчилсан цаг хугацаа тодорхойгүй ч МЭӨ 29 - МЭӨ 70 он хүртэл хаанчилсан гэж тооцдог.

## Эшлэл
Ангилал:Японы домгийн эзэн хаан
Ангилал:Эртний үлгэр домог
Ангилал:МЭӨ 1-р зуунд төрсөн
Ангилал:70 онд өнгөрсөн
Фрэнк Вайкофф

**Фрэнк Клиффорд Вайкофф** (, 1909 оны 10 сарын 29 &ndash; 1980 оны 1 сарын 1) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч, олимпын 4x100 метрийн буухиа уралдааны гурван удаагийн аварга тамирчин юм.

Айова муж улсын Де-Мойнд төрсөн Фрэнк Вайкофф нь орчин үеийн олимпын түүхэнд буухиа уралдаанаар гурван алтан медаль хүртсэн анхны хүн бөгөөд гурвууланд нь дэлхийн дээд амжилт тогтоон түрүүлж байжээ. 

Вайкофф анх Амстердамд болсон олимпын наадамд оролцож, 100 метрийн гүйлтийн төрөлд дөрөвдүгээр байр эзэлсэн бөгөөд 4x100 метрийн буухиа уралдаанд Америкийн багаас эхэнд гүйж, шигшээ уралдаанд 41.0 секундын амжилтаар дэлхийн дээд амжилтыг давтаж түрүүлжээ.

Олимпын дараа буюу 1929 онд Вайкофф Глендаль Коммюнити Коллежид элсчээ. Коллежийн эхний жилдээ ахлах сургуулийнхаа дасгалжуулагч Нормал Хэйхөрстийн удирдлага дор бэлтгэл хийсээр байсан. Намар нь хоолойн халдварт өвчин тусч, үхэх дөхсөн бөгөөд хавар нь эдгэрсэн байна. Тэгээд Глендалийн нэрийн өмнөөс тэмцээн уралдаануудад оролцож, дэлхийн дээд амжилтыг 4 удаа давтсан аж. Улмаар Өмнөд Калифорнийн их сургууль руу шилжиж, алдарт дасгалжуулагч Дин Кромвеллийн удирдлага дор бэлтгэл хийх болжээ. 1928, 1931 онд Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны,  1930, 1931 онд Үндэсний Коллежуудын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны 100 ярдын гүйлтийн аваргаар тодорч, 1930 оны 5 сард 100 ярдыг 9.4 секундэд туулж, дэлхийн дээд амжилт тогтоосон бөгөөд үүнийгээ сарын дараа давтжээ. 1931 онд Өмнөд Калифорнийн их сургуулийн багийнхантайгаа 4x100 м-ийн буухиад 40.8 секунд гүйж, дэлхийн дээд амжилтыг эвджээ.

1932 оны зуны олимпод Вайкофф багийнхнаасаа сүүлд нь гүйж, 4x100 м-ийн буухианы дэлхийн дээд амжилтыг 40.0 секунд болгож ахиулав. 1936 оны зуны олимпод мөн л буухиад сүүлд гүйж, 39.8 секундын амжилтаар дэлхийн дээд амжилтыг эвдэн түрүүлжээ.

1932 онд их сургуулиа дүүргэсэн Вайкофф 1936 онд магистрын зэрэг хүртэж, багш, захиргааны ажилтан болжээ. Вайкофф 1972 онд тэтгэвэрт гарах хүртлээ Лос-Анжелес тойргийн сургуулийн системд ажилласан юм. Тэрээр Калифорни муж улсын Алтадена хотноо 70 насандаа нас нөгчжээ. 

## Цахим хуудас 
*https://web.archive.org/web/20080605192233/http://frankwykoff.com/ - Вайкоффын дурсгалын сайт
*Глендаль Коммюнити Коллежийн алдрын танхим

Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:1928 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1932 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1936 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1909 онд төрсөн
Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
Маврики улс Олимпод

**Маврики** улс **олимпын наадамд** анх 1984 онд оролцсон бөгөөд түүнээс хойш бүх зуны олимпод оролцож ирсэн. Тус улс нь өвлийн олимпод оролцож байсан удаагүй. Маврики нь олимпод оролцож эхлэхээсээ өмнө 1980 оны зуны олимпын Америкаар удирдуулсан бойкотыг дэмжиж байсан ажээ.

2008 оны байдлаар Маврики улс олимпоос ганц хүрэл медаль хүртээд буй. 2008 оны Бээжингийн олимпод Бруно Жулье боксын -54 кг-ийн жинд хагас шигшээд шалгарч, Маврикийн анхны олимпын медальтан болжээ. 

Маврикийн Үндэсний Олимпын Хороог 1971 онд Рам Рухий байгуулж, 2008 оныг хүртэл ерөнхий нарийн бичгийн даргаар нь ажиллажээ. Тус ҮОХ нь 1972 онд Олон Улсын Олимпын Хороогоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн.

## Медальтнууд
### Зуны олимп
## Эшлэл
* 


Ангилал:Олимпын түүх
Морьтой жаал

***Морьтой жаал*** ( гэдэг нь Руперт Исааксон эхнэрийнхээ хамтаар отизм өвчтэй хүү Рованаа илааршуулах зорилгоор аялсан аяллаасаа сэдэвлэж бичсэн ном, ижил нэртэй баримтат кино юм.

## Ном
"Морьтой жаал" () хэмээх энэ ном бол Руперт Исааксон эхнэр Кристин болон хүү Рован нартайгаа хамт Монгол орноор хэрхэн аялсан тухай тэмдэглэл юм. 2009 оны 4 сарын 14-нд хэвлэгдэж, мөн ондоо Нью-Йорк Таймсын бестселлерээр шалгарчээ. Тэдний аялалын гол зорилго нь төрөлхийн тархи мэдрэлийн доголдол буюу отизм өвчтэй хүүдээ засал хийлгэхэд оршиж байв. Отизм өвчний шинж тэмдэг ихэвчлэн 0-3 насанд илэрдэг ба тийм өвчтэй хүүхэд ердийн хүүхэд шиг аав ээжтэйгээ харьцах чадваргүй, уурлаж уцаарлахдаа амархан, нэг уурлахаараа хэдэн цагаар ч хамаагүй уйлдаг, хүнтэй нүдээрээ харж харьцдаггүй, нэрийг нь дуудахад эргэж харж хариу үйлдэл үзүүлдэггүй, нэг тоглоомоороо уйдаж залхахгүй хэдэн цагаар тоглодог, үеийн хүүхдүүдтэйгээ тоглож наадахыг мэддэггүй гэх мэт нийгмийн харилцаанд орох чадвараар дутмаг байдаг байна. Зарим отизмтой хүүхэд өөрөө бие засаж сурахгүй байсаар том болдог, бүр насанд хүрсэн ч сурахгүй тохиолдол байдаг ажээ. Рован бас өөрөө бие засаж чаддаггүй байв.

Рупертын хүү Рован биеийн хөгжлөөр хэвийн ч гэлээ отизмтой учраас аав ээж болон ойр дотны хүмүүстэйгээ хэвийн харьцаж чаддаггүй, сэтгэлд нь үл нийцэх зүйл гараад ирвэл хэдэн цагаар ч хамаагүй уйлж хашхирдаг хүүхэд байлаа. 4 настайдаа нэгэн өдөр аавтайгаа хамт гэрийнхээ ойролцоо зугаалж яваад гэнэт зам хазайж хөршийнхөө айлын хашаанд орон Бэтси гэдэг омголон авиртай гүүний дэргэд очжээ. Гэтэл Бэтси түүнд муухай авир гаргасангүй, харин ч номхон зогсож байв. Энэ бүхнийг ажиглан харсан Руперт, хүүгээ энэ гүүтэй зүрх сэтгэлээрээ холбоотой юм байна гэдгийг ухаарсан гэдэг. Тийнхүү хүүтэйгээ хамт Бэтси гүүг унадаг болж, хүүгийнх нь хэл яриа нь ч эрс сайжирч аавтайгаа ярилцдаг болж эхэлжээ. 
Хүү нь мөн нэгэн удаа санамсаргүй тохиолдлоор орон орны бөөгийн чуулганд очих үедээ засал авч сайжирсан боловч тэрхүү чуулганаас харьж ирээд буцаж хэвэндээ орсон байна. Тиймээс аав нь хүүгээ бөө засал хийдэг, морь унадаг ард түмний дунд очиж, хүүдээ морь унуулахын зэрэгцээ, бөөгөөр бөөлүүлбэл засал авах байх гэж боджээ. Морь унадаг, уламжлалт бөө мөргөлөө хадгалсаар байгаа ард түмэн бол Монгол юм байна гэдгийг зохиогч олж мэдээд гэр бүлээрээ Монгол оронд ирж, гурван долоо хоног аялсны үр дүнд хүү нь засал авч уурлаж уцаарлах нь эрс багасч, гэртээ хариад хоёр долоо хоногийн дараа гэхэд ердийн хүүхэд шиг өөрөө бие засаж сурсан байна.

Энэ бол хоёр гурван жилийн хугацаанд гардаг ахиц, засал ажээ. Хүү нь ийм богино хугацаанд засал авсан нь Монгол морь, бөө, байгалийн сайхан яах аргагүй онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн гэж Руперт баттай итгэж үүнийгээ "Морьтой Жаал" хэмээх номдоо онцолсон байна.

Уг номыг Битпресс Хэвлэлийн газар монгол хэлнээ орчуулан гаргажээ.

## Кино
Мишель Орион Скотт найруулж, Цайтгайст Фильмс компанид бүтээсэн тус кино 2009 онд Санданс кино наадмаас шүүгчдийн гран-при шагнал хүртэж, Саут бай Саутвест дэх үзэгчдийн таашаал хүртсэн киногоор шалгарчээ.

## Эшлэл
## Гадны холбоосууд
* Албан ёсны вэбсайт
*

Ангилал:2009 оны кино
Серетсе Кама

**Сэр Серетсе Кама** (, 1921 оны 7 сарын 1 &ndash; 1980 оны 7 сарын 13) нь Ботсванын төрийн зүтгэлтэн юм. Британийн ивээлийн улс болох Бечуаналандын хамгийн хүчирхэг язгууртны гэр бүлд мэндэлсэн тэрээр хөрш Өмнөд Африк болон Нэгдсэн Вант Улсад боловсрол эзэмшээд нутагтаа нэр хүндтэйгээр, гэхдээ шуугиан дагуулсан сүйт бүсгүйтэйгээ эргэн ирж, эх орныхоо тусгаар тогтнолын хөдөлгөөнийг удирджээ. Тэрээр Ботсванын Ардчилсан Намыг 1962 онд үндэслэж, 1965 онд ерөнхий сайд болсон. 1966 онд Ботсвана улс тусгаар тогтнолоо олоход Кама анхны ерөнхийлөгч нь болжээ. Түүний засаглалын жилүүдэд Ботсвана улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжил тун хурдацтай байсан билээ.

## Эшлэл
Ангилал:1921 онд төрсөн
Ангилал:Ботсваначууд
Ангилал:Ботсванын улс төрч
Ангилал:Ботсванын ерөнхийлөгч
Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
Маршалл Уоррен Ниренберг

**Маршалл Уоррен Ниренберг** (, 1927 оны 4 сарын 10 &ndash; 2010 оны 1 сарын 15) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын биохимич, генетикч юм. Тэрээр "генийн кодыг тайлж", уургийн нийлэгжилтийг хэрхэн зохицуулдгийг тодорхойлсныхоо төлөө 1968 онд Хар Гобинд Хорана, Роберт В. Холли нартай физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналыг хуваан хүртжээ. Мөн онд Хар Гобинд Хоранатай хамтдаа Колумбиа их сургуулиас Луиза Гросс Хорвицын шагналыг хүртсэн юм.

## Эшлэл
*Voet, Donald and Judith G. Voet. 1995. *Biochemistry 2nd ed.* John Wilely & Sons, New York.
*U.S. National Library of Medicine. "Profiles in Science: The Marshall W. Nirenberg Papers." http://profiles.nlm.nih.gov/JJ/

## Ном зүй
*Нобелийн сан дахь намтар
*NIH Profiles in Science
*Free to View Video Interview with Marshall W. Nirenberg provided by the Vega Science Trust.
* The Life and Scientific Work of Marshall W. Nirenberg. (From Richard Olson & Roger Smith (eds.) *The Biographical Encyclopedia of Scientists.* 1998.) 
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
*   

## Цахим холбоос 
Ангилал:АНУ-ын биохимич
Ангилал:АНУ-ын генетикч
Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан
Ангилал:Альберт Ласкерын шагналтан
Ангилал:Луиза Гросс Хорвицын шагналтан
Ангилал:Олон Улсын Гайрднер шагналтан
Ангилал:Папын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Медаль шагналтан
Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1927 онд төрсөн
Ангилал:2010 онд өнгөрсөн
Промакс

**Промакс ХХК** нь анх 2005 онд "МОНГОЛ СИСТЕМС" нэртэйгээр байгуулагдаж байсан бөгөөд 2010 оноос нэрээ Промакс болгон өөрчилж шинээр үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлжээ. Уг компани нь бүх төрлийн программчлалын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг.

Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Филиппин нугас

**Филиппин нугас** (*Anas luzonica*) нь *Нугасныхан* овогт багтах жинхэнэ нугасны нэг зүйл юм. 10,000-аас цөөн тоотой үлдээд буй.

Хар өнгийн титэм, шил, нүдний орчмын зураастай. Биеийн бусад хэсэг нь цайвар ногоон туяа бүхий бор саарал өнгөтэй. Бор саарал хөл, хөх саарал хушуутай.

Сам хорхой, загас, шавьж, ургамалаар хооллодог тус нугас нь бүх төрлийн чийглэг газарт амьдарна.

## Эшлэл
* 

## Цахим холбоос 
*BirdLife Species Factsheet

Ангилал:Нугас
Людмила Кондратьева

**Людмила Андреевна Кондратьева** (, 1958 оны 4 сарын 11-нд Шахтыд төрсөн) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын хөнгөн атлетикч бөгөөд 1980 оны олимпын эмэгтэйчүүдийн 100 метрийн гүйлтийн аварга юм.

Кондратьева 11 настайдаа Шахты дахь хүүхэд залуучуудын спортын сургуульд хөнгөн атлетикаар хичээллэж эхэлсэн бөгөөд түүний анхны багш нь Людмила Михайловна Павленко байв 2 жилийн дараа, 1971 онд байгуулагдсан Донын Ростовын хүүхэд залуусын спортын сургуульд шалгалт өгч тэнцэн Нина Васильевна Лазарченкогийн удирдлага дор бэлтгэл сургуулилт хийх болов. 1973 онд ЗХУ-ын залуучуудын шигшээ багийн гишүүн болж, улмаар 1974 онд насанд хүрэгчдийн шигшээ багт багтжээ. 1975 оны Европын АШТ-д 200 м, 4 x 100 м-ийн буухиа уралдаанд тус бүр 4-р байр эзлэв. 4 жилийн дараа тэрээр 1978 оны Европын АШТ-ээс дээрх 2 төрөлдөө алтан медаль зүүжээ.

1980 онд Москвад зохиогдсон зуны олимпын өмнөхөн тэрээр дэлхийн дээд амжилтаас илүү амжилт үзүүлсэн (салхины хүч нөлөөлсөн тул дэлхийн дээд амжилт гэж тооцогдоогүй) тул олимпоос медаль авах найдвартай тамирчдын тоонд нэрлэгдэж байлаа. Шигшээ уралдаан тун өрсөлдөөнтэй болж, эхний 5 тамирчин аравны нэг секундын зайтай барианд орцгоосон бөгөөд фото-финишээр аваргыг тодруулахад Кондратьева Зүүн Герман of Марлис Гёрыг 0.01 секундын зөрүүгээр ялж алтан медалийн эзэн болжээ. Харамсалтай нь Кондратьева барианд орохдоо гуяны булчингаа гэмтээж, 200 м болон  4 x 100 м-ийн буухиа уралдаанд оролцож чадаагүй ажээ.

1984 оны зуны олимпыг Зөвлөлт Холбоот Улс бойкотлосон тул Кондратьевад аварга цолоо хамгаалах боломж олдсонгүй. Тэрхүү улирлын дараа Кондратьева зодог тайлж, дүүгүүр шидэлтийн олимпын хошой аварга Юрий Седыхтэй гэрлэсэн бөгөөд хожим салсан юм. Тэрээр 1988 оны Сөүлийн олимпод оролцохын тулд спортдоо эргэн ирсэн бөгөөд тус олимпод 100 м-ийн зайд хагас шигшээд шалгарч, 4x100 м-ийн буухиад хүрэл медаль хүртжээ.

## Ном зүй
## Эшлэл
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:ЗХУ-ын 100 метрийн гүйгч
Ангилал:ЗХУ-ын 200 метрийн гүйгч
Ангилал:ЗХУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Оросын 100 метрийн гүйгч
Ангилал:Оросын 200 метрийн гүйгч
Ангилал:Оросын 4х100 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1958 онд төрсөн
Япон улс Олимпод

**Япон** улс **олимпын наадамд** анх 1912 онд оролцсон бөгөөд түүнээс хойш бараг бүх олимпын наадамд оролцжээ. Тэд дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа 1948 оны олимпуудад уригдаагүй бол Москвад зохиогдсон 1980 оны зуны олимпын наадмыг бойкотложээ.

Япон улс олимпын наадмыг гурван удаа нутагтаа зохиосон:
*1964 оны зуны олимп - Токио
*1972 оны өвлийн олимп - Хоккайдо, Саппоро
*1998 оны өвлийн олимп - Нагано, Нагано

Тэд зуны олимпоос 361 медаль хүртсэнээс хамгийн олон алтан медалийг жүдогийн спортоор авчээ. Япончууд мөн өвлийн олимпоос 37 медаль зүүгээд байна.

Японы Олимпын Хороо 1911 онд байгуулагдаж, 1912 онд хүлээн зөвшөөрөгджээ.

## Медалийн хүснэгт
### Зуны олимпын медалиуд
### Өвлийн олимпын медалиуд
### Зуны спортын медалиуд
### Өвлийн спортын медалиуд
## Эшлэл
* 
* 


Ангилал:Олимпын түүх
Авар

**Авар** бол монгол угсааны хоёр аймгийн нүүдэлчид бөгөөд Унгарын нутагт төвлөрөн нутаглаж байсан юм. Тэд Аварын хаант улсыг байгуулж, Византийн эзэнт гүрэн, Перс улсуудтай өргөн харилцаатай байжээ. X зууны үед Аварын хаант улс Их Карл болон булгаруудын хамтарсан хүчинд цохигдон мөхжээ.

Ангилал:Aзийн түүхэн угсаатан
Ангилал:Европын түүхэн угсаатан
Ангилал:Евразийн нүүдэлчид
Ангилал:Морьтны соёл
Ангилал:Нүүдэлчид
Марек Хамшик

**Марек Хамшик** (, *1987 оны долоодугаар сарын 27-нд төрсөн*) нь Словакийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн Серия А-гийн Наполи баг болон Словакийн шигшээ багийн хагас хамгаалагчаар тоглогдог. Хамшик Словакийн шилдэг багууд болох Слован Братислава болон Брешиа багуудад тоглосоор 2007 оны зургаадугаар сарын 28-нд Наполи багт таван жилийн гэрээг 5.5 сая еврогоор байгуулан ирж байв.

Словакийн шигшээ багийн өсвөрийн эгнээнээс төрөн гарсан Хамшик 2007 оны хоёрдугаар сарын 7-нд Словакийн шигшээ багийн анхны гараагаа хийжээ.

### Шигшээ багийн нэрийн өмнөөс оруулсан гоолууд
:*2009 оны есдүгээр сарын 5-ны байдлаар.*

## Үзүүлэлтүүд
## Эшлэл
## Холбоос
*Профайл Наполи багийн албан ёсны вэбсайт дахь

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:Словакийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Ангилал:Словакчууд
Гэрийн хулгана

**Гэрийн хулгана** (***Mus musculus***) хэмээх бяцхан мэрэгч нь *Mus* буюу хулганын төрлийн тооны хувьд хамгийн олон байдаг нэгэн зүйл юм.

Гэрийн хулгана нь хүнтэй хамааралтай амьдарч, үр тариа, хуримтлуулсан хүнсэнд хор хохирол учруулдаг зэрлэг амьтан билээ.

Гэрийн хулганыг гэршүүлж, тэжээвэр амьтан болгохоос гадна лабораторийн хулгана нь биологи, анагаах ухааны салбарт хамгийн чухал загвар организм болдог. Өнөөгийн байдлаар гэрийн хулгана нь хамгийн өргөн ашиглагддаг, генийн хувьсал оруулсан лабораторийн хөхтөн амьтан болно.

## Эшлэл 
Ангилал:Хөхтөн амьтан
Питер Роно

**Питер Кипчумба Роно** (, 1967 оны 7 сарын 31-нд Капсабетийн ойролцоох Камобо тосгонд төрсөн) нь Кенийн хөнгөн атлетикч, 1988 оны зуны олимпын 1,500 метрийн зайн гүйлтийн аварга тамирчин юм.

Тэрээр 1985 онд Найробид болсон Африкийн улс хоорондын АШТ-д түрүүлж, 1986 онд Грекийн Афинд зохиогдсон өсвөрийн ДАШТ-ээс мөнгөн медаль зүүжээ. 1987 онд Италийн Ромд зохиогдсон ДАШТ-д хагас шигшээд шалгарсан байна.

Тэрээр Итен дэх Гэгээн Патрикийн ахлах сургуульд суралцаж, Ирландын Патрицийн номлогч, тус сургуулийн захирал ах Кольм О'Коннеллийн удирдлага дор бэлтгэл хийдэг байв.

1988 оны олимпын наадамд Роно хүчтэй өрсөлдөгчид болох, Их Британийн Питер Эллиотт, Стив Крэм нарыг тун ойрхон зөрүүтэй ялж, 1500 м-ийн гүйлтийн олимпын хамгийн залуу аварга болжээ (21 нас 62 өдөр).

Роно том тэмцээнд дахин түрүүлэгүй юм. Тэрээр Мэрилэнд дэх Гэгээн Мэри Оргилын их сургуульд суралцаж магистрын зэрэг хүртсэн бөгөөд тэмцээн уралдаанд оролцож, хожим дасгалжуулагчийн ажил эрхэлж байв.

2006 онд Роно Өлсгөлөнгийн Эсрэг Спирулина Бичил Замгийн Ашиглах Засгийн Газар Хоорондын Хүрээлэнгийн тусгай үүрэг гүйцэтгэгч сайн санааны элчин сайдаар сонгогдон, бичил замаг Спирулина (Spirulina Platensis)-г хөгжиж буй болон буурай хөгжилтэй орнууд дахь өлсгөлөн, түүний сөрөг үр дагаварыг бууруулахад ашиглах явдлыг сурталчилж байгаа юм.

Роно өдгөө Нью-Жерсид амьдарч, гутал үйлдвэрлэгч Нью Баланс компанийн борлуулалт, маркетингийн албанд ажиллаж байна. Тэрээр Найробид зохиогдсон 1987 оны Бүх Африкийн наадмын 10,000 метрийн зайн хүрэл медальт хөнгөн атлетикч Мэри Кируйтай гэрлэжээ. Тэдний хүү Патрик Роно Линдхөрст ахлах сургуульдаа ирээдүйтэй гүйгчид тооцогддог. Охин Ирен нь ч мөн адил гүйлтээр хичээллэдэг аж.

## Эшлэл 
* 

* From Strength to Strength, the Story of Peter Kipchumba Rono, by Kibny'aanko Seroney. Published by Mvule Africa Publishers, Nairobi 2009.

Ангилал:1500 метрийн гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:Кенийн 800 метрийн гүйгч
Ангилал:Кенийн 1500 метрийн гүйгч
Ангилал:Кенийн 3000 метрийн гүйгч
Ангилал:Кенийн олимпын аварга
Ангилал:Кенийн олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Кеничүүд
Ангилал:1967 онд төрсөн
Виржини Дэдью

**Виржини Дэдью** (, 1979 оны 2 сарын 25 - ) нь Францын уран сайхны сэлэлтийн тамирчин юм. Ганцаарчилсан төрлөөр 3 удаа дараалан дэлхийн аварга цолыг хүртсэн тэрээр Сиднейн олимпоос хос сэлэлтийн төрлөөр Мириам Линьотой хамт хүрэл медаль хүртжээ.

## Гадны холбоос 
*Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:Францчууд
Ангилал:Францын уран сайхны сэлэлтийн тамирчин
Ангилал:Францын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:1979 онд төрсөн
Оригами

thumb|right|220px|Цаасан шувуу буюу энхтайвны билэг тэмдэг
**Оригами** () нь Японы уламжлалт цаас нугалах урлаг бөгөөд Оригами гэдэг үгний утга нь ори (折) буюу нугалах, гами (紙) буюу цаас гэсэн хоёр үгийг нийлүүлснээр Цаас нугалах гэсэн үгийг үүсгэдэг юм. Анх Эртний Хятадад 1-2-р зууны үед үүссэн байна. МЭ 6-р зууны үеээс Япон улсад нэвтэрч одоогийн хэв шинжийг бий болгосон. Японы Эдогийн үе буюу 1603-1867 оны үед бие даасан соёл болтлоо хөгжсөн бөгөөд цаасан хайчилбар зэрэг туслах соёлыг бий болгосон.

Хамгийн нэр хүндтэй оригами нь цаасан шувуу юм.

## Зургийн цомог
Янз бүрийн оригамигийн жишээ.

Зураг:Origami_(made_from_an_American_1-dollar_bill)_of_an_elephant.jpg|Долларын дэвсгэртээр хийсэн зааны дүрс

Зураг:Kawasaki cube 1.jpg|Кавасакийн куб
Зураг:Wet-folding_bull.jpg|Германы оригамич Штефан Вэберийн бүтээл бух
Зураг:Smallcrane.jpg|Бяцхан цаасан тогоруу
Зураг:Image-2D and 3D modulor Origami.jpg|

## Цахим холбоос 
Ангилал:Японы урлаг
Ангилал:Цаасан урлаг
Ангилал:Эрээн цаас
Ана Фиделиа Кирот

**Ана Фиделиа Кирот** (, 1963 оны 3 сарын 23-нд Пальма-Сорианод төрсөн) нь Кубын хөнгөн атлетикч юм.

Кирот 1991 оны Дэлхийн АШТ-ээс мөнгө, Барселонад зохиогдсон 1992 оны зуны олимпоос хүрэл медаль хүртжээ. Гэвч 1993 онд гэртээ жирэмсэн байхдаа хүндээр түлэгдэж, охиноо дутуу гаргасан бөгөөд охин нь 7 хоног л амьд байж чаджээ.

1993 оны сүүлчээр их спортдоо эргэн ирсэн Кирот оролцсон анхны тэмцээн болох Төв Америкийн наадамд Суринамын Летитиа Врисдегийн ард орж, мөнгөн медаль хүртсэн юм. Улмаар 1995, 1997 онд дэлхийн аварга болж, 1996 оны Атлантын олимпоос мөнгөн медаль зүүсэн билээ.

Тэрээр 800 метрт 1 минут 55 секундын босгыг давсан цөөн хэдхэн эмэгтэй тамирчдын нэг бөгөөд хувийн дээд амжилт нь 1:54.44 юм. Энэ нь түүнийг бүх цаг үеийн амжилтын 4-рт бичүүлдэг. 400 метрийн хувийн дээд амжилт нь 49.61 болно.

## Цахим холбоос 
*

Ангилал:800 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:Кубын 400 метрийн гүйгч
Ангилал:Кубын 800 метрийн гүйгч
Ангилал:Кубын 4х400 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Кубын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Кубын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Кубын олимпын оролцогч
Ангилал:Кубын панамерикийн наадамд оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн панамерикийн наадмын аварга
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга
Ангилал:Сантьяго де Кубын хүн
Ангилал:Кубачууд
Ангилал:1963 онд төрсөн
Леви Мванаваса

**Леви Патрик Мванаваса** (, 1948 оны 9 сарын 3&nbsp;– 2008 оны 8 сарын 19) нь Замби улсын гурав дахь ерөнхийлөгч байв. Тэрээр 2002 оны 1 сараас 2008 оны 8 сард нас барах хүртлээ тус албан тушаалд ажиллажээ. Тэрээр Замби улсыг авлигаас ангижруулах кампанит ажлыг санаачилж хэрэгжүүлж байсан гэдгээрээ дурсагддаг.  Мванаваса 1991 - 1994 онд Чифубу тойргоос парламентийн гишүүнээр сонгогдон, тус улсын дэд ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан түүхтэй.

## Эшлэл
## Гадны холбоос
Ангилал:1948 онд төрсөн
Ангилал:2008 онд өнгөрсөн
Ангилал:Замбийн улс төрч
Ангилал:Замбийн ерөнхийлөгч
Ангилал:Замбичууд
Манж хэл

**Манж хэл** (манж. , *manju gisun*) бол Алтай хэлний язгуурийн Манж-Тунгус хэлний бүлгийн Манжуурын дэд бүлэгт багтах хэл юм.  Манж хэлээр БНХАУ-ын Манж, Тунгус, Эвэнк үндэстнүүд ярилцана. Бичгийн бичгийн систем нь монгол бичгээс санаа авч зохиосон Манж бичгийг ашигладаг.

## Гарал ба Хэв шинж
Манж хэл нь мөхсөн Зүрчид хэлнээс улбаатай бөгөөд түүхийн он удаан жилийн турш хувьсаж өөрчлөгдсөөр одоогийн хэв шинжээ олсон байна. 13-р зуунд Зүрчид угсааны Алтан улс, Их Монгол Улсад эзлэгдсэнээр бүрэн сүйрсэн боловч 17-р зуунд Зүрчид угсааны үндэстэн гарч ирсэн нь Манж үндэстэн байсан. Тэдний хэл аялгуу нь мөхсөн Зүрчид хэлний хэв шинжийг хадгалсан манж хэл байлаа. Гэхдээ Манж хэл нь яг Зүрчид хэл биш бөгөөд түүхийн маш урт хугацааны туршид өөрчлөгдөн бий болсон шинэ хэл юм. Манж хэл нь Монгол хэл болон Хятад хэлний үгсээр баяжсан, дүрмийн хувьд аль алины шинжийг хадгалсан хэл юм. 

Хэл шинжээчид Манж хэлийг Алтай язгуурын хэлэнд багтаан үздэг бөгөөд хэлний гарал үүсэл нь хятадын хойд хэсэгт бүрэлдсэн гэж үздэг байна. Манж Чин улсын үед Манж хэл нь "Чин хэл", "Улсын хэл" гэх мэт нэршилтэй байсан бөгөөд нийт 25 гийгүүлэгчтэй. Үүний 3 нь хятад хэлнээс зээлдсэн туслах авиа юм. Үндсэн 6 эгшигтэй ба урт ба богиноор дуудна гэсэн ойлголт байдаггүй. Өгүүлбэрийн бүтэц нь Өгүүлэгдэхүүн нь эхэнд, тусагдахуун нь дунд, өгүүлэхүүн нь адагт гэсэн зохион байгуулалттай.  

Манж хэлэнд монгол хэлний нөлөө их бий. Юань улс унасны дараа ч зарим манж хүмүүс хэсэг хугацааны туршид монгол нэр авч хэрэглэсээр байжээ. Манж хэлний мөхөл 19-р зуунаас эхэлсэн ба 19-р зууны сүүл гэхэд манжийн хааны ордонд манжаар ярих хүн ховор болсон ч монголчууд манж хэл бичгийг сайн мэддэг хэвээр байв. Тэд монгол бичгээс санаа авч босоо бичдэг манж үсгийг зохиожээ.

* *25 гийгүүлэгч нь Манж-Чин улсын үед хэрэглэж байсан гийгүүлэгч болно. Одоо 19 гийгүүлэгчтэй.

## Бичиг үсэг
Монгол бичгийг засаж зохиосон Манж бичгийг ашигладаг. Нийт 35 үсэгтэй. Монгол бичигтэй адил үсэг нь эхэн, дунд, адагт орохдоо хувирал авдаг.

## Хэлзүйн Дүрэм
Манж хэлний үгсийн сан нь Жинхэнэ нэр, Төлөөний нэр, Үйл үг, Тэмдэг нэр, Дайвар үг, Тооны нэр, Орон цагийн нэр, Холбоос үг, Авиа дууриах үгс, Баймж үгс, Туслах үгс зэргээс бүтнэ. 

Өгүүлбэрзүй нь Алтай хэлний язгуурын гол шинж болох SOV (Өгүүлэгдэхүүн-Тусагдахуун-Өгүүлэхүүн) гэсэн дараалалтай. 

### Харь хэлний тусгал
Хятад хэлний "y" эгшиг Манж хэлний үгийн бүтцэд нөлөөлж ижилссэн байдаг бөгөөд үг зээлдэх аргаар монгол хэлнээс үг зээлдсэн байхыг харж болно. Жишээ нь: 
*/morin - Морь 
*/temen - Тэмээ 
*/sain - Сайн 
*/saikan - Сайхан 
*/arsalan - Арслан
*/bi - Би, миний г.м болно. 
*/han - Хаан
*/baturu - Баатар

## Мөн үзэх
*Манж үндэстэн
*Манж Чин улс

## Зүүлт
Ангилал:Дан ганц хэл

Ангилал:Аюулд орсон хэл
Ангилал:Хятадын хэл
Ангилал:Тунгус хэлний бүлэг
Ангилал:Манжуур
Максим Мирный

**Максим Мирный** (; 1977 оны 7 сарын 6-нд Минскт төрсөн) нь Беларусийн мэргэжлийн теннисчин юм.

Мирный нь хос тоглолтын мэргэжилтэн гэгддэг бөгөөд ганцаарчилсан төрөлд ч тодорхой амжилт гаргаж, 7 жил дараалан чансаагаараа дэлхийд шилдэг 50 теннисчинд багтаж байснаас гадна 1994 оны 4 сараас Беларусийг төлөөлөн Дэвисийн цомд оролцож, 47 ялж, 27 ялагдаж, 35 удаа тэнцсэн байна. Тэрээр Их Дуулгад 7 удаа түрүүлж байв: эрэгтэй хосын төрөлд 2000, 2002 онд Америкийн нээлттэй тэмцээн, 2005, 2006 онд Францын нээлттэй тэмцээн; холимог хосын төрөлд 1998, 2007 онд Америкийн нээлттэй тэмцээн, 1998 онд Вимблдон. Мирный Махеш Бхупати, Ёнас Бъёркман, Ллейтон Хьюитт, Жэми Мюррэй, Энди Рам нартай удаан хугацаанд хослон тоглож байсан билээ.

## Эшлэл 
## Цахим холбоос 
* 
* 
* Максим Мирныйгийн сайт
* Сүүлийн тэмцээнүүдийн үр дүн
* Мирныйгийн чансааны түүх

Ангилал:Беларусийн теннисчин
Ангилал:Беларусийн олимпын оролцогч
Ангилал:Теннисний олимпын аварга
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Беларусьчууд
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:1977 онд төрсөн
Мохаммед Надир Шах

**Мохаммед Надир Шах** ( - төрөхдөө **Мохаммед Надир** гэдэг нэртэй байсан; 1883 оны 4 сарын 9 - 1933 оны 11 сарын 8) нь 1929 оны 10 сарын 15-наас эхлэн, 1933 онд алагдах хүртлээ Афганистаны хан байсан хүн юм.

## Эшлэл
Ангилал:Афганистаны хан
Ангилал:20-р зууны ноёрхогч
Ангилал:Афганистаны дайны сайд
Ангилал:Франц дахь элчин сайд
Ангилал:Афганчууд
Ангилал:1883 онд төрсөн
Ангилал:1933 онд өнгөрсөн
2007 оны хөлбөмбөгийн багийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн

**2007 оны хөлбөмбөгийн багийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн** () нь Япон улсад 2007 оны 12 сарын 7-ноос 16-нд зохиогдсон хөлбөмбөгийн тэмцээн юм. ФИФА-гаас тивийн холбоодын тэргүүн багуудыг оролцуулсан хөлбөмбөгийн багийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг зохион явуулах болсны дөрөв дэх нь байлаа.

Цомын эзнээр Милан баг шалгарсан бөгөөд ийнхүү тэд олон улсын тавцанд хамгийн олон цом хүртсэн (18)  баг болжээ. Европын баг уг тэмцээнд анх удаа түрүүлсэн нь энэ юм.

## Тоглолтууд
### Оноолт
Бүх цаг орон нутгийн цагаар (UTC+9)

### Плэй-офф
### Шөвгийн наймын тоглолт
----

### Хагас шигшээ тоглолт
----

### Гуравдугаар байрын төлөө тоглолт
### Шигшээ тоглолт
## Гоол оруулсан тоглогчид
;3 гоол
* Вашингтон (Үрава Рэд Даймондс)
;2 гоол
* Филиппо Инзаги (Милан)
* Эмад Мохаммед (Сепахан)
;1 гоол
* Абдул-Вахаб Абу Ал-Хайл (Сепахан)
* Сабер Бен Фреж (Этуаль ду Сахель)
* Нери Кардосо (Бока Хуниорс)
* Мохамед Амине Чермити (Этуаль ду Сахель)
* Кака (Милан)

;1 гоол
* Махмуд Карими (Сепахан)
* Нагаи Юү-Ичиро (Үрава Рэд Даймондс)
* Мусса Нарри (Этуаль ду Сахель)
* Алессандро Неста (Милан)
* Родриго Палачио (Бока Хуниорс)
* Кларенс Зеедорф (Милан)
;1 авто гоол
* Массимо Амбросини (Милан)
;2 авто гоол
* Хади Агили (Сепахан)

## Тэмцээний дүн
### Албан ёсны дүн
### Шагналууд
## Гадны холбоос
*Албан ёсны вэбсайт
Ангилал:Хөлбөмбөгийн багийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүд