open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абужа

1991 онд  Нигери улсын нийслэл болсон **Абужа** **хот** (Abuja, Abùjá) Нигери орныхоо төв хэсэгт байрладаг. 

1828 онд үүссэн суурин газрыг нийслэл болгохыг 1976 онд хэлцэн тогтож, 1980 оноос Японы уран барилгач Тангэ Кэнзогийн удирдлагаар эрчимтэй барилгажуулан босгож авчээ. Хуучин нийслэл Лагос нутгийн өмнөд захад байдаг бол умард өмнөдийн ялгаа, олон үндэстэн шашинтны ашиг тусыг тэнцүүлэх Нигери улсын төр засгийн зорилгод Абужийн байрлал нийцэж байсан юм. 

Хүн амын тоо хурдан өсч байгаа. Тухайлбал 2006 онд 776 мянган хүн байсан бол 2012 онд 980 мянгуулаа болжээ.

## Зураг

Зураг:AbujaNationalMosque.jpg|Лалын сүм
Зураг:Central bank nigeria.jpg|Төв банк
Зураг:National christian centre1.jpg|Христийн сүм
Зураг:Zuma rock.jpg|Зума чулуу
|Хөлөг онгоц хэлбэрт Батлан хамгалах яамны байшин
Зураг:Millennium Park Abuja.jpg|Цэцэрлэгт хүрээлэн

## Эшлэл
## Гадаад холбоос
* Хотын албан хэргийн цахим талбар 
* Абужийн (Абужагийн) газрын зураг

Ангилал:Нигери
Ангилал:Африкийн нийслэл
Апартеид

**Апартейд** нь арьсны үзэлтнүүд засгийн эрхийг нь барьж байгаа улсын хүмүүсийн бие биеэ арьс өнгөний үзлээр нь ялгаварлан дарангуйлагч төр юм. Энэхүү дарангуйлагч төрийн үндэс нь арьсны үзэл буюу дээд гэж нэрлэгдсэн европ арьстан нь бусад доод гэх бусад арьстангуудаас илүү ухаан болон бусад зүйлээр илүү чадварлаг тийм учраас бусдыг захирах бүрэн эрхтэй гэдэг үзэл юм. Дэлхийд апартейд дэглэмийн албан ёсны сүүлийн улс нь Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс байсан ба тухай улсад 1994 он хүртэл оршин тогтносон гэж үздэг. Хүн төрөлхтөний түүхэнд арьсны үзэл, апартейд дэглэм нь эртнээс түүхийн гүн уламжлал, үндэстэй хөгжсөн байдаг, нийгмийн хамгийн эмзэг асуудал юм. Америкийн иргэний дайн нь боолчлолыг халах зорилгоор болсон гэдэг ч жинхэнэ үнэн шалтгаан нь арьсны үзэл дээр суурилсан байдаг бөгөөд өнөөдөр ч гэсэн АНУ-д арьсны үзэл нийтэд өргөн байдаг ба үүнийг албан ёсоор ил мэдээлдэггүй нууж байдаг. Дэлхийн хоёрдугаар дайныг үүсгэгч нацист буюу фашист германы үзэл суртлын үндэс нь арий буюу жинхэнэ герман болох норд төрх бүхий цэвэр герман цус бүхий арий арьстангууд дэлхийн бусад үндэстэнээс дээд гаралтай гэсэн арьсны үзэл дээр суурилсан байдаг. Арьсны үзлийн өнөөдрийн шинжлэх ухааны хувьд суурь болгон авч үздэг үндэслэл нь дэлхийд тархан сууж, амьдарч байгаа хүн төрөлхтөн үндсэн гурван арьстай байдаг ба арьсны өнгө нь тухайн хүний цусны бүлэгтэй шууд холбоотой байдагтай холбон тайлбарласан байдаг.
Арьсны үзэл болон түүнийг баримтлагч арьсны үзэлтэнүүд өнөөдөр амь бөхтэй оршиж байгаа ба ялангуяа манай хойт хөрш ОХУ-д "орос орон зөвхөн орoсуудад" гэх мэт уриа лоозонгоор халхавчилсан арьсны үзэлтэнүүд ази гаралтай шар арьстануудын эсрэг ил болон далд байдлаар хүчирхийлэл хийж байдаг. Ер нь европ буюу цагаан арьстан нь бүхнээс дээгүүр гэдэг арьсны үзэл нь европын улс орнууд болон АНУ, Австрали, Канад зэрэг европ үндэстнүүд голлосон улсуудад түгээмэл байдаг ба энэ тухай мэдээллийг төдийлөн ил нийтэд гаргадаггүй, нууж байдаг онцлогтой. Ийм байдал нь тухай хүнийг ажилд авах, сургуульд орох гм зүйл дээр албан бусаар тухайн хувь хүний үзэл бодол байдлаар илэрхийлэгддэг.


Ангилал:Соёлын үзэл суртал
Ангилал:Расизм
Ангилал:20-р зууны сэтгэлгээний улс төрийн түүх
Тунис (хот)

**Тунис** ([тунийс], арабаар تونس‎ /Tūnis/) — Тунис улсын нийслэл, 1 сая орчим хүнтэй хот.

## Газар зүй 
### Цаг агаар 
## Зураг

Зураг:Ruines de Carthage.jpg|Карфаген балгасны туурь
Зураг:Theatre Municipal de Tunis.jpg|Төв хэсэг
Зураг:Golfe de Tunis et port de Sidi Bou Saïd.jpg|Эрэг, тохой
Зураг:Africa Hotel.JPG|Зочид буудал
Зураг:TN-23.svg|Газрын зурагт улаанаар
Зураг:Tunis satellite.jpg|Эгц дээрээсээ

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* Хотын засгийн газрын цахим хуудас 
* Тунисын газрын зураг


Ангилал:Тунисын суурин
Ангилал:Африкийн нийслэл
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Африкийн суурин
Любляна

**Любляна** ( [] ) — Словени улсын хамгийн том хот бөгөөд 2019 оны байдлаар 284,4 хүн амтай нийслэл хот юм.

Любляна хот нь Словенийн улс төр, эдийн засаг, соёлын гол төв бөгөөд тус улсын ДНБ-ий 40 гаруй хувийг бүрдүүлдэг байна. Словенийн томоохон компаниудын төв байрны гуравны нэг байрладаг бөгөөд 50 мянган оюутантай Люблянагийн их сургууль байдаг ажээ. 

## Түүх 
Өдгөөгийн Люблянагийн оршин буй газарт 1-р зуунд бий болсон Ромын эзэнт улсын Эмона хот 5-р зуунд оршин суугчгүй болсон байна. 12-р зуунаас энгийн нэгэн суурин байсан. 1335-1918 онд Германы Лайбах нэрээр Хабсбург муж улсын нэг хэсэг байв, 14-р зуунаас Крайна мужийн (словен. *Kranjska, vojvodstvo Krajnsko*, герман. *Krain*, латин. *Carnia, Carniolia*) засаг захиргааны төв болжээ. 

1918 онд Серб, Хорват, Словены вант улс байгуулагдаж, хожим Югославын Вант Улс байгуулагдсанаар Любляна хэмээх словен нэртэй хот нь шинэ улсын Словенийн хэсгийн засаг захиргааны төв болсон байна. Дараа нь 1919 онд их сургууль, 1938 онд Урлаг, шинжлэх ухааны академи байгуулагдсан.

Дэлхийн 2-р дайны үед Любляна хотыг эхлээд Италийн цэргүүд (1941-1943), дараа нь Германы цэргүүд (1943-1945) эзэлж авсан. Захиргааны төвийн хувьд энэ нь байгуулагдсан Любляна мужийн нэг хэсэг байв. Хотыг 30 км өргөст тороор хүрээлсэн байв. 1945 онд дайны дараа тус хот Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын бүрэлдэхүүнд Бүгд Найрамдах Словени Ард Улсын нийслэл болжээ. 20-р зууны хоёрдугаар хагаст Любляна хурдацтай хөгжиж, хүн ам нь өссөн. 

1991 оны 6-р сарын 25-нд үндэсний тусгаар тогтнолоо зарласнаар Любляна нь бүрэн эрхт Бүгд Найрамдах Словени улсын нийслэл болсон түүхтэй. 

## Газар зүй 
Шулуун шугамаар Адриатын тэнгис (Триест хот) хүртэлх зай нь ойролцоогоор 65 км юм. Европын хамгийн ойрын нийслэлүүд хүртэлх зай: Загреб хүртэл 140 км, Вена хүртэл 380 км, Будапешт, Братислав хүртэл 440 км, Сараево хүртэл 500 км, Белград хүртэл 531 км.

## Хүн ам 
2014 оны 1-р сарын 1-ний байдлаар Любляна хотын хүн ам 258,873 (энэ нь жилийн өмнөхөөс 15,953 хүнээр бага) байв. Үүний 47 хувь нь эрэгтэй, 53 хувь нь эмэгтэйчүүд байна.

2002 оны хүн амын тооллогоор оршин суугчдын 84.1% нь өөрсдийгөө словенчууд, 7.5% нь босничууд, 3.5% нь хорватууд, 3.2% нь сербүүд гэж нэрлэжээ. Оршин суугчдын 79%-ийн эх хэл нь словени хэл байсан бөгөөд бусад түгээмэл хэлүүд нь Серб, Хорват, Серб-Хорват, Босни хэл байв. Хүн амын 40% нь католик шашинтай байсан; 5% нь Үнэн алдартан, 5% нь Исламын шашинтнууд, 19% нь шашингүй үзэлтнүүд, 17% нь шашны харьяаллын талаарх асуултад хариулахаас татгалзсан байна. Любляна хотод Христийн шашны олон сүм (Гэгээн Николасын католик сүм, Гэгээн Кирилл ба Мефодиусын Үнэн алдартны сүм) болон нэг Исламын сүм байдаг.

## Зураг

Зураг:Pristanišče na Bregu 1765.jpg|XVIII зууны Любляна
Зураг:Lubzamek.jpg|Любляна цайзын хэсэг
Зураг:VidGajsek - Copova bottomup.jpg|Хөл хөдөлгөөнт гудамж
Зураг:Ljubljana marathon.JPG|Люблянын марафон
Зураг:Ljubljana-OpenStreetMap-Mapnik-100k.svg|Газрын зураг

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* Хотын засгийн газрын цахим хуудас 
* Любляны газрын зураг


Ангилал:Европын нийслэл
Ангилал:Словенийн коммун
Ангилал:Словенийн суурин
Ангилал:Сава голын суурин
!
Ангилал:Хувын замын суурин
Хээр (Газар зүй)

**Хээр** (Монгол бичгээр хэгэр-э гэж галиглагдана) гэдэг нь хүн суурьшаагүй, айл хүнгүй алс зэлүүд газрыг ерөнхийд нь нэрлэх үг юм. Тал хээр, ойт хээр, уулын хээр, хээр газар, эзгүй хээр, хөдөө хээр зэрэг үгнүүдтэй ихэвчлэн хоршон холбоо үгээр хэрэглэгддэг.

## Эх сурвалж
*Монгол Хэлний Онлайн Тайлбар толь

## Цахим холбоос 

Ангилал:Хөдөө нутгийн төрөл
Ангилал:Уур амьсгалын газар зүй
Ангилал:Геоботаник
Хээр

## Газар зүй
*Хээр (Газар зүй)-хээр талын хээр

## Морины зүс
*Хээр (Адууны зүсэм)-хээр морины хээр
Белфаст

**Белфаст** (англиар Belfast ['belfɑːst]) — Их Британи ба Умард Ирландын Нэгдсэн Хант Улсын бүрэлдэхүүн улс Умард Ирландын нийслэл, 29 түмэн хүнтэй хот.

## Зураг

Зураг:Belfast Castle, Northern Ireland.jpg|Белфаст шилтгээн
Зураг:Belfast City Hall 2.jpg|Хотын захиргааны байр
Зураг:The Lagan - geograph.org.uk - 190622.jpg|Лаган гол

## Цаг уурын мэдээлэл 
## Эшлэл 
## Гадаад холбоос 
* Хотын засгийн газрын цахим хуудас 
* Белфастын газрын зураг


Ангилал:Антрим
Ангилал:Даун Каунти
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Европын нийслэл
Ангилал:Умард Ирландын захиргааны дүүрэг
Ангилал:Умард Ирландын их сургуулийн хот
Ангилал:Умард Ирландын суурин
Ангилал:Умард Ирландын хот
Жо Жонсон

багт, 2012 он.]]
**Жо Маркус Жонсон** (, *1981 оны зургаадугаар сарын 29-нд Арканзас мужийн Литл Рок хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Брүүклин Нетс багийн жижиг довтлогч болон довтлогч-хамгаалагчийн байрлалд тоглодог. 2001 оны драфтын №10-аар шалгарч Бостон Селтикс (2001—2002) багт элсэж байсан Жонсон 2002 оны Гурав дахь Рүүки багийн тоглогчоос авахуулаад Бүх оддын тоглолтонд 2007-2012 оны хооронд завсаргүй зургаан удаа оролцсон, 2010 оны Бүх оддын гурав дахь багийн тоглогч гээд шилдэг амжилтуудын эзэн болж байв. Финикс Санс (2002—2005), Атланта Хоокс (2005—2012) багуудад тоглож байгаад Брүүклин Нетс багт 2012 оны долоодугаар сарын 11-нд тоглогч солилцоогоор ирсэн. Жонсон хувийн дээд оноогоо Атлантад байхдаа 2006 оны гуравдугаар сарын 7-нд Гоулден Стэйт Уорриорс багийн эсрэг тоглолтонд 42 оноо авч үзүүлж байв.

2006 онд Японд зохиогдсон ДАШТ-д Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд хүрэл медаль хүртэж байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 201 см
*Жин — 109 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 7

## Эшлэл
## Холбоос
*NBA.com – Жо Жонсон
*Yahoo.com – Жо Жонсон

Ангилал:1981 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Брүүклин Нетс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Терренс Росс

**Терренс Росс** (, *1991 оны хоёрдугаар сарын 5-нд Орегон мужийн Портленд хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Торонто Рэпторс багийн довтлогч-хамгаалагч юм. Вашингтоны их сургуулийн багаас 2012 оны драфтад оролцож наймаар Рэпторст иржээ. 2013 оны Бүх оддын тоглолтын цагирагт довтлох тэмцээнд түрүүлж байсан Росс 2013 оны нэгдүгээр сарын 2-нд Портлэнд Трэйл Блэйзерс багийн эсрэг тоглолтонд 26 оноо авсан нь шилдэг үзүүлэлт нь юм.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 198 см
*Жин — 98 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 31

## Эшлэл
## Холбоос
* ҮзүүлэлтүүдESPN

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1991 онд төрсөн
Английн иргэний дайн

**Английн иргэний дайн** буюу **Их бослого** (англи. *The English Civil War or Great Rebellion*) - 1642-1651 оны хооронд Английн Вант улсад ( англи. *the Kingdom of England*) хаант засаглалын болон парламентын талынханы хооронд болсон цуврал иргэний дайн, улс төрийн зөрчилдөөнүүдийг хэлдэг байна. 1639-1653 оны Англи, Шотланд болон Ирландын хоорондох "Гурван хаант улсын дайн"-ы нэг хэсэг болох энэхүү тэмцэлд Английн нэгдүгээр болон хоёрдугаар иргэний дайн багтсан байдаг. 1650-1652 оны Англи-Шотландын дайныг заримдаа Английн гуравдугаар иргэний дайн гэж нэрлэдэг. 

Англи, Шотланд болон Ирландын гурван хаант улсын зөрчилдөөнүүд ижил төстэй байсан ч тус бүр өөрийн гэсэн тодорхой асуудал, зорилготой байсан юм. Английн анхны иргэний дайн нь голчлон Парламент болон I Чарльзын хоорондох эрх мэдлийн зөв тэнцвэр олохын төлөө өрнөсөн байдаг юм. Энэ нь 1646 оны 6-р сард хааны үзлийн талынхан ялагдаж, хааныг цагдан хорьсноор өндөрлөсөн юм.

Гэсэн хэдий ч энэхүү ялалт нь улс төрийн зохицуулалтын талаар парламентын санал зөрөлдөөн гарсан юм. Дээд олонх нь 1642 онд хаант засаглалыг устгахын тулд биш, харин парламентын засгийн газарт оролцох эрхийг хамгаалахын тулд дайн зарласан бөгөөд энэ нь I Чарльз хааны буулт хийхээс татгалзсан нь гацаанд хүргэсэн гэсэн үг юм. Оливер Кромвелл зэрэг Шинэ Загварын Армийн радикал үзэлтнүүдийн улс төрийн нөлөөллийн талаарх санаа зовнил нь дунд зэргийн парламентын гишүүд болон Шотландын Ковенантуудын дэмжлэгтэй хааны талынханы хооронд холбоо тогтооход хүргэсэн. 1648 оны Английн Хоёрдугаар Иргэний дайнд Роялистуудын ялагдал нь 1649 оны 1-р сард I Чарлзыг цаазаар авч, Английн Хамтын Нөхөрлөл байгуулагдсанд хүргэсэн байна.

1650 онд II Чарльз Англи болон Шотландад Пресвитериан сүм байгуулахаар тохиролцсоныхоо хариуд Шотландын хаан цол хүртжээ. Үүний дараа гарсан Англи-Шотландын дайн 1651 оны 9-р сарын 3-нд Ворчестер хотод парламентын талынханы ялалтаар өндөрлөв. Ирланд, Шотланд улсууд Хамтын нөхөрлөлд нэгдэж, Британийн арлууд нэгдмэл улс болжээ. Энэхүү хэлэлцээр нь эцэстээ урт хугацаанд алдартай, тогтворгүй болж, 1660 онд Стюартын сэргээн босголтын дараа цуцлагдсан. Иргэний дайнуудын үр дүн нь Англи, Шотланд парламентын хаант засаглал руу хөтлөгдөн орсон юм.

Иргэний дайн нь 1651 оны 9 сарын 3нд Парламентын талын ялалт байгуулсан Ворчестерын тулалдаанаар дуусгавар болсон байна.

## Цахим холбоос 

Ангилал:17-р зууны дайн
Ангилал:1640-д он
Ангилал:Иргэний дайн
Ангилал:Европын дайн
Глен Дэвис

**Глен Дэвис** (, *1986 оны нэгдүгээр сарын 1-нд Луизиана мужийн Батон Руж хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Лос Анжелес Клипперс багийн төвийн тоглогч юм. Глен Дэвис 2007 оны драфтын 35 дахь сонголтоор Бостон Селтикс (2007—2011) багт элссэн бөгөөд багтаа Кендрик Перкинсийн хамт "үлэмж биетнүүд" хочийг зүүн самбарын дор хүчирхэг байж чадсаны үр дүнд 2008 оны НБА-гийн аварга цолыг сүр дуулиантайгаар хүртэж байсан юм. 2011 онд Орландо багт иржээ. Орландод ирээд удаагүй байхдаа 31 оноо авсан нь түүний дээд үзүүлэлт юм.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 206 см
*Жин — 131 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 0

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
*

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Лос Анжелес Клипперс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Мөнх цас

уул]]

**Мөнх цас** гэдэг нь өндөр уулын тагийн бүс юм уу хүйтэн бүсэд орших зуны улиралд ч хайлдаггүй мөнхөд байдаг цасан бүрхүүлийг хэлдэг. Оройдоо мөнх цастай уулыг **Мөнх цаст уул** гэнэ. Манай улсад 30 гаруй мөнх цаст уулс байдаг. Эдгээр нь гол төлөв Алтай, Хангай, Соёны нуруунд оршино.

Ангилал:Цас
Ангилал:Газар зүйн нэр томьёо
Ангилал:Глациологи
Ангилал:Альпинизм
Австралийн хотын жагсаалт

Австрали улсын томоохон хотуудын нэрсийг хүн амын тооны хэмжээгээр дэс дараалуулан бичив.

## Лавлах бичиг

Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Вьетнамын хотын жагсаалт

## Төвөөс захирагдах таван хот 
## Аймгаас захирагддаг жаран хот 
### Аймгийн төв тавин гурав 
### Бусад долоо 
## Мөн үзэх 
* Вьетнам улсын засаг захиргааны хуваарь


Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Ангилал:Вьетнамын засаг захиргааны гишүүнчлэл
Хедо Туркоглу

**Хидайет "Хедо" Туркоглу** (, *1979 оны гуравдугаар сарын 19-нд Стамбул хотод төрсөн*) — Туркийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Лос Анжелес Клипперс багийн хүчний довтлогч юм. Туркийн Эфес Пилсен (1996—2000) багаас 2000 оны драфтад оролцож №16-гаар Сакраменто Кингc (2000—2003) багт сонгогдон НБА-гийн гараагаа анхны Турк гаралтай тоглогч болон эхлүүлж байв. Сан Антонио Спарс (2003—2004), Орландо Мэжик (2004—2009), Торонто Рэпторс (2009—2010), Финикс Санс (2010) багуудад тоглож байгаад Орландод 2010 онд эргэн ирсэн байдаг. Орландод хоёр ч удаа 39 оноо авсан нь дээд үзүүлэлт нь юм.
2014 оны нэгдүгээр сарын 16-нд Лос Анжелес Клипперс багт чөлөөт наймаагаар элссэн. 2001 оны НБА-гийн хоёр дахь шинэ багийн бүрэлдэхүүн, 2009 оны НБА-гийн оны ахисан тоглогчоор тус тус нэрлэгдэж байсан Туркоглу Туркийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 2001 оны Европын мөнгө, 2010 оны Дэлхийн мөнгөн медаль хүртэж байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 208 см
*Жин — 100 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 15

## Эшлэл
## Холбоос
* Албан ёсны цахим хуудас
* NBA.com Профайл
* TBLStat.net Профайл

Ангилал:1979 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Туркийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Лос Анжелес Клипперс багийн тоглогч
Ангилал:Туркууд
Жамир Нельсон

**Жамир Нельсон** (, *1982 оны хоёрдугаар сарын 9-нд Пенсильвани мужийн Честер хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Даллас Маверикс багийн холбон тоглогч юм.
## Товчхон
Сент-Жозефсийн (2000—2004) коллежоос 2004 оны драфтын №20 болж Денвер Наггетс багт сонгогдсон ч Орландо багт шууд шилжин ирсэн байдаг. Анхны шинэ улиралдаа шилдэг тоглолтын үзүүлсэн Нельсон Оскар Робертсон, Адольф Рапп, Жон Вудений нэрэмжит "Оны шилдэг залуу тоглогчид" олгодог бүхий л шагналыг хүртэж байв. 2004 оны НБА-гийн хоёр дахь шинэ баг, 2009 оны Бүх оддын багт нэрлэгдсэн. 2011 оны гуравдугаар сарын 18-нд Денвер Наггетс багийн эсрэг тоглолтонд цаг дуусах мөчид 85-82 харьцаагаар ялалт байгуулахад хожлын гурван оноог Нельсон авч байсан түүхтэй.

2014 оны зургаадугаар сарын 30-нд Мэжикээ халагдсан Нельсон долоодугаар сарын 14-нд Даллас Маверикст элссэн.
## Эшлэл
## Холбоос
*Жамир Нельсоны албан ёсны цахим хуудас
*
*Сент-Жозефс
*

Ангилал:1982 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч
Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ланус

**Ланус** (испаниар Lanús) — Аргентин улсын Буэнос-Айрес мужийн 21 түмэн хүнтэй хот.

## Гадаад холбоос
Ангилал:Аргентины суурин
Сантьяго-дель-Эстеро

**Сантьяго-дель-Эстеро** (испаниар Santiago del Estero) — Аргентин улсын Сантьяго-дель-Эстеро мужийн 23 түмэн хүнтэй хот. Улсын нийслэл Буэнос-Айресаас 1042 км зайтай.

## Гадаад холбоос
Ангилал:Аргентины суурин
Аррон Аффлало

**Аррон Агустин Аффлало** (; 1985 оны аравдугаар сарын 15, Калифорни, Лос-Анжелес) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-гийн «Нью-Йорк Никс» багийн жижиг довтлогч, шидэгч-хамгаалагчийн байрлалд тоглодог. 
## Замнал
2004—2007 оны хооронд Калифорний их сургуулийн багт тоглож байсан ба 2007 оны драфтын №27-гоор «Детройт Пистонст» (2007—2009) багт элсчээ. Дараа нь «Денвер Наггетст» (2009—2012) тоглосон ба Орландод 2012 оны наймдугаар сарын 10-нд иржээ. 2011 оны хоёрдугаар сарын 10-нд «Даллас Мавериксийг» 121–120 харьцаагаар хожсон тоглолтонд Аффлало дөрөвдүгээр үед нийт 19 оноо авч багт эргэн ирэлтийг хийж улмаар цаг дуусах эцсийн мөчид Шон Мэрионы өөдөөс үсрэлттэй шидэж хожлын хоёр оноог авсан гайхалтай тоглолтын баатар болж байлаа. Тэрээр холын зайны шидэлтийг сайн гүйцэтгэдэг.

2014 оны зургаадугаар сарын 26-нд «Денвер Наггетст» Эван Фурнье болон Рой Девин Марбл нараар солигдон ирэв.

2015 оны хоёрдугаар сарын 19-нд «Портленд Трэйл Блэйзерст» Алонзо Жигийн хамт Уилл Бартон, Виктор Клавер, Томас Робинсон болон 2016 оны драфтын I тойргийн эрхээр солигджээ. 2015 оны долдугаар сарын 9-нд «Нью-Йорк Никстэй» нэгдэв.

## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* 
* Үзүүлэлт - Basketball-Reference.com
* Профайл - www.uclabruins.com

Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Детройт Пистонс багийн тоглогч
Ангилал:Денвер Наггетс багийн тоглогч
Ангилал:Орландо Мэжик багийн тоглогч
Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч
Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1985 онд төрсөн
Буэнос-Айрес муж

**Буэнос-Айрес** (испаниар Provincia de Buenos Aires) — Аргентин улсын Ла-Плата хотод төвтэй 307 мянган км² газар, 15 сая 60 түмэн хүнтэй муж. 

## Гадаад холбоос
Ангилал:Аргентины муж
Одесса

**Одесса** (украин. **Одеса** [], польш. *Odessa*, рум. *Odesa*, еврей. אָדעס‎, грек. Οδησσός) Украин улсын өмнөд хэсэг дахь Одесса мужийн засаг захиргааны төв. Украины Далайн цэргийн хүчний гол түшиц бөгөөд Одессын буланд байрлах боомт.

2022 оны байдлаар 1,010 сая гаруй хүн амтай Украины 3 дахь том хот.

## Нэршил 
1795 оны 1-р сар хүртэл энэ хотыг Хажибей гэж нэрлэдэг байв. Одесса хот гэж шинэ нэрийг анх 1795 оны 1-р сарын 21-нд дурдсан байдаг. Хотын уг нэр нь эртний Грекийн колони болох Одессос (Эртний Грек: Ὀδησσός) -оос үүдэлтэй гэж үздэг. 18-р зууны сүүлчээр туркуудын эзлэн авсан нутаг дэвсгэрт хотуудыг Грек нэрээр нэрлэх уламжлал байсан (жишээлбэл, Мелитополь, Севастополь, Тирасполь, Херсон г.м.).

## Түүх 
4-р зууны сүүл үеэс эхлэн Одесса болох нутаг дэвсгэр нь янз бүрийн нүүдэлчин овог аймгуудын (печенегүүд, половцууд) хяналтанд байсан. 13-р зууны дунд үеэс Алтан Орд, дараа нь Крымын ханлиг, 1362 онд Литвийн Их Гүнт улс дараа нь 1484 онд Османы эзэнт гүрний мэдэлд орж байж байгаад 1791 онд Оросын эзэнт улсын бүрэлдэхүүд орсон. Энэ үеэс Оросын Хар тэнгис дахь хамгийнг том боомт болж хөгжсөн байна.

1920-оод оноос ЗХУ-ын Зөвлөлт Украины бүрэлдэхүүнд багтсан.

1991 онд Украины тусгаар тогтнолын төлөөх бүх нийтийн санал асуулгад Одесса мужийн хүн амын 85,38 хувь нь тусгаар тогтнолын төлөө санал өгчээ.

## Хүн ам 
1926 онд Одессын үндэсний бүрэлдэхүүн: 39.2% оросууд, 36.9% еврейчүүд, 17.7% украинчууд, 2.4% польшууд болон бусад.

1989 онд: 48.9% украинчууд, 39.4% оросууд, 5.9% еврейчүүд, 1.5% болгарууд болон бусад үндэстний төлөөлөгчид байсан.

Олон тооны эрдэмтэд Одессад ажиллаж, амьдарч байсан. Үүнд: Илья Мечников (1908 оны Анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагнал), Игорь Тамм (1958 оны Физикийн Нобелийн шагнал), Селман Ваксман (1952 оны Анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагнал), Дмитрий Менделеев, Николай Пирогов, Иван Сеченов, Владимир Филатов, Николай Умов, Леонид Манделштам, Олександр Смакула, Марк Крейн, Вальдемар Хаффкин, Валентин Глушко, Израэл Достровский, Кэтрин Чамие, Жорж Гамов нар.

## Зураг

Зураг:Одесский театр оперы и балета.jpg
Зураг:Hotel Odessa.jpg
Зураг:StrandOdessa08.jpg

## Лавлах бичиг 
## Цахим холбоос 

Ангилал:Одесса мужийн суурин
Ангилал:Далайн боомттой суурин
!
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Украины мужийн төв
Ангилал:Украины рашаан сувилалтай суурин
Ангилал:Украины их сургуулийн хот
Ангилал:Украины тэнгисийн цэргийн бааз
Кёльн

**Кёльн**,  [kœln], Көльн, Көлн .. — Герман улсын Умард Райн-Вестфален мужийн харъяаны нэг сая хүнтэй хот.

## Зураг

Зураг:Koelnehrenfeld.jpg
Зураг:Rheinauhafen Kranhäuser 20110315 001.jpg
Зураг:Koeln Hauptbahnhof Luftaufnahme.jpg

## Лавлах бичиг 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены тойроггүй хот
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены коммун
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены суурин

Ангилал:Райн мөрний суурин
Ангилал:Райнланд
Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот
Ангилал:Ханзе хот
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Ангилал:Германы их сургуулийн хот
Ангилал:Саятан хот
Жереми Эванс

**Жереми Эванс** (, *1987 оны аравдугаар сарын 24-нд Арканзас мужийн Кроссетт хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Юта Жаз багийн хүчний довтлогч юм. Эванс Баруун Кентаккигийн (2006—2010) коллежоос драфтад оролцон №55 Юта Жаз багт ирсэн. Эванс коллежийн Хиллтопперс багт тоглож байхдаа тоглолт бүрт дунджаар 63.9 хувьтай довтолсон буюу 10-аас дээш оноо авч, 224 хаалт тавьсан үзүүлэлтээрээ багийнхаа бүх цаг үеийн шилдгээр тодорч байв. Харин НБА-д ирээд жигд тоглолтоо үзүүлсээр 2012 оны Бүх оддын тоглолтын цагирагт довтлох тэмцээнд багийн анд Гордон Хэйуордын дээгүүр тохож үзэгчдийн санал асуулгаар (29%) түрүүлсэн билээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 206 см
*Жин — 88 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 40

## Эшлэл
## Холбоос
*Баруун Кентакки
*NBADraft.net Профайл

Ангилал:1987 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Гордон Хэйуорд

**Гордон Дэниел Хэйуорд** (, *1990 оны гуравдугаар сарын 23-нд Индиана мужийн Браунсбург хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Юта Жаз багийн жижиг довтлогч болон довтлогч-хамгаалагчийн байрлалд тоглодог. Хэйуорд коллежийн Батлер багт байхдаа 2010 онд Үндэсний коллежийн аварга шалгаруулах тэмцээний (NCAA) дэд аварга болж байв. 2010 оны драфтад №9-өөр Юта Жаз багт сонгогдож одоог хүртэл тоглож байгаа.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 203 см
*Жин — 94 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 20

## Эшлэл
## Холбоос
*NBA.com Профайл
*Батлер
*FIBA 2009 Үзүүлэлт

Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Энес Кантер

**Энес Кантер** (, 1992 оны тавдугаар сарын 20, Цюрих) — Туркийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Оклахома-Сити Тандер» багт хүчний довтлогчоор тоглодог. 

## Замнал 
Туркийн «Фенербахче Улкер» (2008—2009) болон Кентаккигийн (2009-2011) коллежийн багууд тоглож байгаад 2011 оны драфтад оролцон Юта Жаз багт гурав дахь сонголтоор ирсэн. Анхны шинэ улиралдаа тоглолт бүр 13.2 минут тоглож 4.6 оноо авсан үзүүлэлттэй байв. Кантер Туркийн шигшээд анхлан 2011 оны Евролигт оролцож 8 тоглолтын дунджаар 17.8 минут тоглож 9.6 оноо, 3.9 самбараас бөмбөг авалт хийсэн байдаг байна.

«Детройт Пистонс» зэрэг гурван багийн хэлэлцээрээр 2015 оны хоёрдугаар сарын 19-нд «Оклахома-Сити Тандертай» гэрээлжээ. Хоёр өдрийн дараа «Шарлотт Хорнетстой» тоглоход (**110**:103) 10 оноо, 13 самбараар дабл-даблдав.
## Лавлах холбоос
## Гадны холбоос
* 
* Кентакки
* Профайл - Draftexpress.com
* Профайл - Eurobasket.com

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Туркийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Фенербахче багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч
Ангилал:Оклахома Сити Тандер багийн тоглогч
Ангилал:Туркууд
Ангилал:1992 онд төрсөн
Эссен

**Эссен**  [ˈɛsən], Эсен .. — Герман улсын Умард Райн-Вестфален мужийн таван буман хүнтэй хот.

## Зураг

Зураг:Kettwig.jpg
Зураг:Essen-Südviertel Luft.jpg
Зураг:EON-Ruhrgas-Zentrale Essen.jpg

## Лавлах бичиг 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены коммун
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены суурин

Ангилал:Дотоодын боомттой суурин
Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены тойроггүй хот
Ангилал:Ханзе хот
Ангилал:Германы их сургуулийн хот
Сантьяго-дель-Эстеро муж

**Сантьяго-дель-Эстеро** (испаниар Santiago del Estero) — Аргентин улсын Сантьяго-дель-Эстеро хотод төвтэй 136 мянган км² газар, 87 түмэн хүнтэй муж. 

## Гадаад холбоос
Ангилал:Аргентины муж
Никола Вучевич

**Никола Вучевич** (, 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 24-нд Швейцарийн Морж хотод төрсөн) — Монтенегрогийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны «Орландо Мэжик» багийн төвийн тоглогч юм. 

## Замнал 
Түүнийг мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн гараагаа НБА-гаас эхлэсэн гэхэд болно. Учир нь 2011 онд Черногорийн Будучност багт тоглохоор болсон драфтад оролцон №16-гаар Филадельфиа-76 (2011—2012) багт сонголтоор элссэн билээ. 2012 оны наймдугаар сарын 10-нд одоогийн багтаа элсчээ.

2012 оны арванхоёрдугаар сарын 31-нд «Орландо Мэжикийн» 'нэг тоглолтон дахь хамгийн олон самбараас бөмбөг авалтыг' «Майами Хитийн» эсрэг  (112:**110**) 29 болгон тогтоожээ.

2014 оны аравдугаар сарын 23-нд 53 сая доллараар гэрээгээ дөрвөн жилээр сунгажээ.

## НБА-гийн үзүүлэлт
### Улирал
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Филадельфиа
| 51 || 15 || 15.9 || .450 || **.375** || .529 || 4.8 || .6 || .4 || .7 || 5.5
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Орландо
| **77** || **77** || **33.2** || **.519** || .000 || .683 || **11.9** || **1.9** || .8 || **1.0** || 13.1
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Орландо
| 57 || 57 || 31.8 || .507 || .000 || **.766** || 11.0 || 1.8 || **1.1** || .8 || **14.2**
|- class="sortbottom"
| style="text-align:left;"| Замнал
| style="text-align:left;"| 
| 185 || 149 || 28 || .504 || .273 || .704 || 9.7 || 1.5 || .8 || .9 || 11.4

### Плей-офф 
|-
| style="text-align:left;"| 2012
| style="text-align:left;"| Филадельфиа
| 1 || 0 || 3.0 || .000 || .000 || .500 || 1.0 || .0 || .0 || .0 || 1.0
|- class="sortbottom"
| style="text-align:left;"| Career
| style="text-align:left;"| 
| 1 || 0 || 3.0 || .000 || .000 || .500 || 1.0 || .0 || .0 || .0 || 1.0

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* Профайл - NBA.com

Ангилал:1990 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Монтенегрогийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Будучность багийн тоглогч
Ангилал:Филадельфиа-76 багийн тоглогч
Ангилал:Орландо Мэжик багийн тоглогч
Ангилал:Монтенегрочууд
Машхад

**Машхед**, **Мешхед**, **Машхад** (персээр ‎ [машхайд]) — Иран улсын хот.

## Лавлах бичиг 
## Гадаад холбоос 
Ангилал:Ираны суурин
Марвин Уильямс

**Марвин Гэй Уильямс, бага** (, *1986 оны зургаадугаар сарын 19-нд Вашингтон мужийн Бремертон хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Шарлотт Хорнетс багийн довтлогч юм. 
## Товчхон
Уильямс Өмнөд Каролинагийн коллежийн багаас 2005 онд драфтын №2 дахь сонголтоор Атланта Хоокс элссэн бөгөөд 2012 оны долоодугаар сард багаа сольж Юта Жазз багт тоглож буй.

2014 оны долоодугаар сарын 21-нд Шарлотт Хорнетстой хоёр жилийн 14 сая долларын гэрээ байгуулав.
## Шилдэг үзүүлэлтүүд
*Оноо авалт: 33 - Сиэтл (1/25/08)
*Самбараас бөмбөг авалт: 15 - Даллас (12/5/09)
*Оновтой дамжуулалт: 7 - Детройт (1/12/07)

## НБА-гийн үзүүлэлт
### Улирал
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| 79 || 7 || 24.7 || .443 || .245 || .747 || 4.8 || .8 || .6 || .3 || 8.5
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| 64 || 63 || 34.0 || .433 || .244 || .815 || 5.3 || **1.9** || .8 || .5 || 13.1
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| 80 || 80 || **34.6** || **.462** || .100 || .822 || 5.7 || 1.7 || **1.0** || .4 || **14.8**
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| 61 || 59 || 34.3 || .458 || .355 || .806 || **6.3** || 1.3 || .9 || **.6** || 13.9
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| **81** || **81** || 30.4 || .455 || .303 || .819 || 5.1 || 1.1 || .8 || **.6** || 10.1
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| 65 || 52 || 28.7 || .458 || .336 || **.845** || 4.8 || 1.4 || .5 || .4 || 10.4
|-
| align="left" | 
| align="left" | Атланта
| 57 || 37 || 26.3 || .432 || **.389** || .788 || 5.2 || 1.2 || .8 || .3 || 10.2
|-
| align="left" | 
| align="left" | Юта
| 73 || 51 || 23.7 || .423 || .325 || .778 || 3.6 || 1.1 || .5 || .5 || 7.2
|-
| align="left" | 
| align="left" | Юта
| 66 || 50 || 25.4 || .439 || .359 || .781 || 5.1 || 1.2 || .8 || .5 || 9.1
|-class="sortbottom" 
| align="left" | Замнал
| align="left" | 
| 626 || 480 || 29.1 || .447 || .335 || .804 || 5.1 || 1.3 || .8 || .5 || 10.8

### Хасагдах шат
|-
| align="left" | 2008
| align="left" | Атланта
| 7 || 7 || 28.4 || **.414** || .000 || .889 || 4.0 || .7 || .3 || .4 || **11.4**
|-
| align="left" | 2009
| align="left" | Атланта
| 6 || 3 || 16.2 || .345 || .167 || .692 || 1.5 || **1.0** || **.8** || .3 || 5.0
|-
| align="left" | 2010
| align="left" | Атланта
| 11 || **11** || **31.4** || .392 || **.500** || **.906** || **5.7** || .7 || .6 || .5 || 8.4
|-
| align="left" | 2011
| align="left" | Атланта
| **12** || 3 || 18.0 || .393 || .273 || .769 || 2.3 || .5 || **.8** || **.6** || 4.8
|-
| align="left" | 2012
| align="left" | Атланта
| 6 || 3 || 24.2 || .356 || **.500** || .778 || 5.5 || .8 || .5 || .3 || 7.8
|-class="sortbottom"
| align="left" | Замнал
| align="left" | 
| 42 || 27 || 23.8 || .386 || .371 || .845 || 3.8 || .7 || .6 || .4 || 7.3

## Эшлэл
## Холбоос
*
*

Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Шарлотт Хорнетс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Деррик Фейворс

**Деррик Бернард Фейворс** (, *1991 оны долоодугаар сарын 15-нд Жоржиа мужийн Атланта хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Юта Жаз багийн төв болон хүчний довтлогч юм. Жоржиагийн технологийн их сургуулийн багаас 2010 онд Нью Жерси Нетс багт драфтын гурав дахь сонголтоор элсэж байсан Фейворс нэг жилийн турш 56 тоглолтонд оролцохдоо дунджаар 6.3 оноо авсан байдаг. 2011 онд Юта Жаз багийн эгнээнд элссэж. 2013 оны аравдугаар сарын 19-нд багтайгаа дөрвөн жилийн гэрээг байгуулсан ажээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 208 см
*Жин — 119 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 15

## Эшлэл
## Холбоос
*Жоржиа Тек

Ангилал:1991 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Бирмингем

**Бирмингем** [би́рмингем] (англиар Birmingham [ˈbɝːmɪŋəm] [ˈbɝːmɪŋɡəm]) — Их Британи улсын Англи орны Өрнө Мидлендс мужийн төв, 1 сая 7 түмэн хүнтэй, 103 км² газар эзлэсэн хот. Улсдаа хүн амын олноор Лондоны дараах хот гэдэг.

Зураг:BirminghamUK skyline Centenary Square 700.jpg
Зураг:Spaghetti-Junction-Crop.jpg
Зураг:AstonvillavsBirmingham06.JPG

## Лавлах бичиг 
## Гадаад холбоос 
Ангилал:Английн суурин

Ангилал:Баруун Мидлендийн (метропол гүнлиг) суурин
Ангилал:Английн хот
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Баруун Мидлендийн боро
Ангилал:Их Британийн их сургуулийн хот
Барселон

**Барселон** ( ,  ) — Испани улсын Каталони орны засаг захиргааны төв, 1 сая 600 мянган хүнтэй, 100 км² газар нутагтай хот. Мөн Европын Жуулчлалын байгууллагаас гаргасан анхааруулгаар Барселон хот нь европын хамгийн их халаасны хулгайтай хотоор 2012 онд тодорчээ. Барселоны дараа Парис, Лондон хотууд халаасны хулгайн гэмт хэргээрээ жагсчээ. 

## Газарзүй
### Уур амьсгал
## Зураг

Зураг:Barcelona ISS009-E-9987.jpg|Алс эгц дээрээс харсан зураг
Зураг:Palau Nacional.jpg|Каталон орны соёлын музей
Зураг:Camp Nou - Interior (2005).jpg|Камп Ноу цэнгэлдэх хүрээлэн

## Цахим холбоос 
* Барселоны үзмэрт газрууд
* Барселон хотын албан ёсны цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Испанийн аймгийн төв
Ангилал:Испанийн хот
Ангилал:Испанийн их сургуулийн хот
Ангилал:Испанийн мужийн нийслэл
Ангилал:Каталонийн коммун
Ангилал:Каталонийн суурин
Ангилал:Саятан хот
Ричард Жефферсон

**Ричард Аллен Жефферсон** (, *1980 оны зургаадугаар сарын 21-нд Калифорни мужийн Лос-Анжелес хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Даллас Маверикс багийн жижиг довтлогч юм.

Жефферсон Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2003 онд Америк тивийн аварга, 2004 онд Афины олимпын хүрэл медалийн эзэн болж байлаа.
## Товчхон
Жефферсон Аризонагийн коллежоос драфтад оролцож Хьюстон Рокетс багт арвангурав дахь сонголтоор очих байсан ч Нью Жерси Нетс (2001—2008) багт элссэн байдаг. Удаад нь Милуоки Бакс (2008—2009), Сан Антонио Спарс (2009—2012), Голден Стэйт Уорриорз (2012—2013) багуудад тоглож байв.

2014 оны долоодугаар сарын 21-нд Даллас Маверикст элссэн.
## Эшлэл
## Холбоос
Ангилал:1980 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч
Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Эрик Бледсо

багт.]]
**Эрик Бледсо** (, *1989 оны арванхоёрдугаар сарын 9-нд Алабама мужийн Бирмингем хотод төрсөн*) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Финикс Санс багийн холбон тоглогч юм. Кентаккийн коллежоос 2010 оны драфтаар Оклахома Сити Тандер багт №18-аар сонгогдсон ч Лос Анжелес Клипперс (2010—2013) багийн хөөцөлдлөгөөгөөр элсэж байв. 2013 оны долоодугаар сарын 10-нд одоогийн багтаа ирсэн юм. Шинэ баг дахь анхны тоглолтондоо тэрээр Портлэнд Трэйл Блэйзерс багийг 104-91 харьцаагаар хожсон тоглолтонд 22 оноо, 6 самбараас бөмбөг авалт, 7 оновчтой дамжуулалт хийсэн байдаг байна. Бледсо 2011 онд НБА-гийн хоёр дахь шинэ багийн бүрэлдэхүүнд нэрлэгдэж, 2013 оны Бүх оддын тоглолтын цагирагт довтлох тэмцээнд оролцож байв.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 185 см
*Жин — 88 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 2

## Эшлэл
## Холбоос
*Кентакки
*Твиттер хуудас

Ангилал:1989 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Эмека Окафор

багт.]]
**Чуквуэмека Ноубуиси Окафор ** (, *1982 оны есдүгээр сарын 28-нд Техас мужийн Хьюстон хотод төрсөн*) буюу **Эмека Окафор** () — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Финикс Санс багийн төвийн тоглогч юм. Коннектикутийн (2001—2004) коллежид өнгөрүүлсэн сүүлийн жилдээ NCAA-гийн аварга цолыг хүртэж тэмцээний гол шагналуудын эзэн болж байсан Окафор 2004 оны драфтаар Шарлотт Бобкэтс (2004—2009) багт №2 сонголтоор очиж байв. Дараа нь Нью Орлеанс Хорнетс (2009—2012), Вашингтон Уизардс (2012—2013) багуудад тоглож байгаад одоогийн багтайгаа 2013 оны аравдугаар сарын 25-нд нэгдсэн.

2004 онд Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд анх дуудагдан Олимпод оролцож хүрэл медаль хүртсэн байна. Окафорын эцэг эх Нигери хүмүүс ажээ.

## Товч мэдээлэл
*Өндөр — 208 см
*Жин — 116 кг
*Өмсгөлийн дугаар — 50

## Шилдэг амжилтууд
* **НБА-гийн Оны шилдэг шинэ тоглогч**: 2005
* **НБА-гийн Шинэ бүрэлдэхүүн**: 2005
* **2004 оны Олимпын хүрэл медаль**

## Эшлэл
## Холбоос
*
*
*Коннектикут
*One Million African Lives Initiative – Emeka Okafor's initiative to save African lives

Ангилал:1982 онд төрсөн
Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин
Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Ангилал:Америкчууд
Тан улс

**Тан улс** (хятад. 唐朝, *Танчао,* англи. *Tang Empire*) нь Хятадын түүхэнд 618-907 оны хооронд оршиж байсан хамгийн хүчирхэг бөгөөд удсан улсуудын нэг юм. Түүхчид "Тан" улсыг эхний болон сүүлчийн үе гэж хоёр хуваадаг бөгөөд тэр нь Ань Лушаны бослогоор зааг болгодог байна. Тан улсын эхний үе нь хөгжин мандсан үе, сүүлчийн үе нь доройтон буурсан үе болно.

## Түүх
Тан улсын Ли Юань буюу Гао Зу хаан нь 618 онд Тан улсыг үндэслэн байгуулж, Тан улсын Тан Тайзун хаан нь арван жилийн дайнаар нэгдлийн их үйлсийг биелүүлсэн билээ. Сюань у мэний хэрэг хувьслын дараа, Ли Ши минь хаан ширээнээ суугаад, улс орноо засан хөтлөх талаар чармайж ажилласнаар "Тан улс" нь Хятадын феодалын нийгмийн түүхэнд урьд өмнө гарч байгаагүй цэцэглэн хөгжсөн үе болсон байна. Ялангуяа “Жэнь гуаний засаглал”-аар дамжиж, улс төр, эдийн засаг, соёл зэрэг олон талаар бүр тухайн үеийн дэлхийн тэргүүний төвшинд хүрсэн байжээ. Түүнээс хойш, Тан улсын Тан Сюаньзун хааны үед бас “Кай юаний мандлын үе”-д орж, улс гүрэн нь хүчирхэгжин, ард иргэд нь чинээлэг амьдралтай болж, амар тайван сайхан цаг үе дахин илэрсэн байлаа. Тан улсын Кай Юаний хөгжил цэцэглэлтийн үе бол Сүй улсын сүүлчийн их дайны дараа дахин төр улсаа засах үед тохиосон бөгөөд түүний тулд зуу шахам жилийн бартаат замыг туулсан байдаг. Тан улсын оргил үеийн “их нэгдэл” Хань улсын дараа бий болсон анхны томоохон нэгдэл учраас түүхэнд “Хань Тан” гэж хамтатган нэрлэгддэг байна. Хань, Тан улсын үед урьд өмнө байгаагүй их нэгдэл болсон явдал Хятадын нутаг дэвсгэр өргөжин тэлсэн чухал хоёр түүхэн цаг үе байлаа. Тан улсын үед баруун хойш Түрэгийг, зүүн хойш Когурё улсыг бүрэн ялж, Аньши болон Аньдүнгийн цэргийн хамгаалалтын фү байгуулсан юм. Кай Юаний хөгжлийн үед нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь Баруун Хань улсын үеэс хол давсан юм. Мөн Хар мөрөнд Хэйшүй хянан захирах фү байгуулж, зүүн хойд нутгийг захирах болов. Гэвч мөн үед бас Ань Лушаны бослого гарсан бөгөөд түүнээс эхэлж Тан улс буурах тийшээ хандсан байв.

## Соёл
Тан улсын үед уран зохиол ихэд хөгжиж нэн ялангуяа яруу найраг өндөр амжилтанд хүрсэн юм. Тэр үеийн Чэнь Зы-Ан, Ли Бай, Дүфү, Бай Жюй-И, Юаньжэнь, Ли Шан-Ин, Дүмү нар эртний Хятадын хамгийн сод яруу найрагчид билээ. Хань-Юй, Лю Зүн-Юаний сэдсэн эртний бичгийн хөдөлгөөн хожмын хүмүүст гүн гүнзгий нөлөө үзүүлсэн бол Янь Жэньчиний уран бичлэг, Янь Либэнь, Ү Даоз, Ли Сышюнь, Ванвэй нарын уран зураг, “Шидэт сахиулсны бүжиг” зэрэг бүжгээс гадна агуйн урлаг өнөө үед уламжилж ирсэн байна. Шинжлэх ухааны хөгжлийн хувьд Хятадын эртний дөрвөн их нээлтийн хоёрыг нь буюу бараар хэвлэх арга, дарь хийх технологийг тэр үед нээсэн юм.

## Хүн ам 
609 оны хүн амын тооллогоор эзэнт улсад 9 сая гэр бүл буюу 50 сая хүн амтай байсан ажээ. Дараагийн Тан улсын 742 оны хүн амын тооллогоор 50 сая хүн амтай байсан. 

## Эшлэл 
Ангилал:Хятадын династи
Есүгэн хатан

Татар аймгийн **Их Чирэнгийн** охин, Чингис хааны 4-р ордны хатан. 1202 онд Чингис хаан Татар аймгийг Далан нөмөргө хэмээх газар байлдан ялж, Их Чирэнгийн охин Есүгэнийг сул хатан болгон авчээ. Есүгэн маш ухаалаг бүсгүй байжээ. Тэрээр эгч Есүйг аврахын төлөө Чингис хаанд хандан *“Хаан соёрхвол намайг хүнд бодож асрах биз, миний эгч Есүй нэрт надаас дээр, хаан хүнд зохих гоо билээ, гагцхүү саяын будлианд /үймээн/ хааш очсоныг мэдэхгүй хэмээвээс, Чингис хаан өгүүлрүүн: эгч чинь үнэхээр чамаас гоо болвоос түүнийг ирүүлье, эгчийгээ ирвээс чи зайж, сууриа өгөх үү хэмээвээс Есүгэн хатан өгүүлрүүн: хаан соёрхож, эгчийг минь авчирч уулзуулбал би эгчдээ даруй зайлъя”* гэж хэлсэн билээ. Үнэхээр эгчийг нь олж ирсний дараа суудлаасаа зайлж, эгчээ хатан суудалд залсан билээ.

Чингис хаан, 1206 онд их улсаа нэгтгэж дуусаад түүнд хуучин Найманы Таян ханы ордны газрыг өгчээ. Энэ нь Алтайн нуруу орчмын газар бололтой. Хожим Өгэдэй хааны үед учир битүүлэг нас барсан бололтой. 

Есүгэн хатан, Чингис хаанд Үрүчи гэх ганц хүү төрүүлсэн. Хожим 1237-1240 оны хооронд Бат ханыг дагаж Кипчакын аян дайнд оролцож байсан. 

Ангилал:Их Монгол Улсын хатан
Ангилал:Чингис хааны хатан
Ангилал:12-р зуунд төрсөн
Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Монголын хотын жагсаалт

Энэ хуудсанд Монгол улсын хот, томоохон суурингийн нэрийг жагсаав.

## Олон хот 
## Гурван их хот 
# Нийслэл хот: Улаанбаатар хот бол 1639 онд анх шав тавигдаж, нийтдээ 29 удаа нутаг сэлгэн нүүсээр одоогийн "Хүн чулууны хонхор" буюу "Алтан тэвшийн хөндий" гэх газраа 1778 онд тогтсон. Түүхэндээ хэдэн нэрийг үдсэн. 1639 оноос Өргөө, 1651 оноос Номын хүрээ, 1706 оноос Их хүрээ, 1912 оноос Нийслэл хүрээ хэмээж байгаад 1924 оноос хойш Улаанбаатар болгосон. Улаанбаатар хот нь Хэнтийн нурууны урд үзүүр болох Баянзүрх, Богд хан, Сонгино хайрхан, Чингэлтэй хайрхан уулсаар зүүн, урд, баруун, хойд талаараа тус тус хүрээлэгдсэн бөгөөд Туул, Сэлбэ голуудын бэлчир хөндийд байрладаг. Дунджаар далайн түвшнээс дээш 1351 м өндөрт оршдог. Нийт 4,704.4 км.кв нутагтай.
# Хоёр дахь их хот: Дархан хотын анхны суурийн чулууг "Бурхантын хөндий"-д 1961 оны 10-р сарын 17-ны өдөр тавьсан бөгөөд тус хотыг хуучин социалист орнууд болох Зөвлөлт Холбоот Улс, Болгар, Польш, Унгар, Чехословак, Герман зэрэг улсуудын техник, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны тусламжтайгаар байгуулан хөгжүүлсэн юм. Дархан хот нь Орхон-Сэлэнгийн сав газрын бүсэд багтдаг. Хараа голын эрэг Бурхантын хөндийд оршдог бөгөөд далайн түвшнээс дээш 700 м-ийн өндөрт байрласан ба 327.5 мянган га газар нутагтай, эрс тэс уур амьсгалтай. Дархан хот нь 2010 оны байдлаар 150,738 хүн амтай. Нийт хүн амын 64.5 хувийг 35 хүртэлх насны залуус эзэлдэг ба нийт өрхийн 67.5 хувь нь орон сууцанд амьдардаг.

# Улсын 3 дахь их хот: Эрдэнэт хот 1976 онд байгуулагдсан.

## Мөн үзэх 
*Монголын түүх
*Монгол дахь уран барилгын дурсгалууд

## Лавлах бичиг

Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Маркус Моррис

**Маркус Моррис** (, 1989 оны есдүгээр сарын 2, Пеннсилвани, Филадельфия) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-гийн «Детройт Пистонс» багийн довтлогч. 

«Финикст» ихэр Маркифф нь бий.

## Замнал 
Канзасийн (2008—2011) коллежоос 2011 онд драфтлагдаж №14 сонголтоор «Хьюстон Рокетс» (2011—2013) багт очсон. 2013 оны хоёрдугаар сарын 21-нд «Финикс Санз» багт элссэн. 

2015 оны долдугаар сарын 9-нд «Детройт Пистонст» Режжи Буллок болон Дэнни Грэнжерийн хамт 2020 оны драфтын II тойргийн эрхээр солигдон элсэв. «Пистонст» анхны гараагаа 2015 оны аравдугаар сарын 27-нд «Атланта Хоксийн» эсрэг (**106**:94) хийхдээ 37 минутанд 18 оноо, 10 самбар авчээ.

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Намтар - Канзас
* Профайл - NBA.com
* Профайл - ESPN.com
* Профайл - NBA.com/DLeague

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч
Ангилал:Детройт Пистонс багийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:1989 онд төрсөн
Маркифф Моррис

**Маркифф Моррис** (, 1989 оны есдүгээр сарын 2-нд Пеннсилвани мужийн Филадельфи хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Финикс Санз» багийн хүчний довтлогч юм. 

 Маркустайгаа нэг багт харъяалалтай. 

## Замнал 
Канзасийн коллежийн багаас 2011 оны драфтаар №13 дахь сонголтоор «Финикс Санз» багт ирсэн. 2012 оны арванхоёрдугаар сарын 6-нд «Даллас Маверикс» багийн эсрэг тоглолтонд 17 самбараас бөмбөг авалт, 15 оноо авсан нь Маркиффийн өндөр үзүүлэлт нь билээ. «Кливленд Кавальерстай» тоглоход (**99**:90) 27 оноо, 15 самбарыг Моррис сэлгээнээс авч 2002 онд Яо Минээс хойш эвдээгүй амжилтыг давтав. 13.8 оноо, 6.0 самбарыг 80 тоглолтонд 26.6 минут тоглохдоо дунджилсан Моррис 2013–2014 онд зургаа дахь тоглогч болон ахисан тоглогчийн сунгаанд дээгүүр өрсөлдсөн юм. 

2014 оны есдүгээр сарын 29-нд багтайгаа олон жилийн гэрээ байгуулсан. 2015 оны нэгдүгээр сарын 13-нд «Кливленд Кавальерсийн» эсрэг (**107**:100) 21 довтолгооноос 15-ыг амжилттай болгон хувийн дээд 35 оноогоо авсан.
## НБА-гийн үзүүлэлт
### Улирал
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Финикс
| 63 || 7 || 19.5 || .399 || **.347** || .717 || 4.4 || 1.0 || .7 || .7 || 7.4
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Финикс
| **82** || **32** || 22.4 || .407 || .336 || .732 || 4.8 || 1.3 || **.9** || **.8** || 8.2
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Финикс
| 81 || 0 || **26.6** || **.486** || .315 || **.792** || **6.0** || **1.8** || .8 || .6 || **13.8**
|-
| style="text-align:left;"| Замнал
| style="text-align:left;"|
| 226 || 39 || 23.1 || .440 || .333 || .764 || 5.1 || 1.4 || .8 || .7 || 10.0

## Лавлах холбоос 
## Цахим холбоос 
* 
* Канзас
* Профайл - ESPN

Ангилал:НБА-гийн тоглогч
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1989 онд төрсөн
Монгол орны уулс

Монгол орны уул зүйн байгуулалтын үндсэн бүрдэлдэхүүнд Монгол Алтайн нуруу, Говь Алтайн нуруу, Хангайн нуруу, Хэнтийн нуруу, Хөвсгөлийн уулс, Хянганы салбар уулс, Дарьгангын тэгш өндөрлөг, Дорнодын тэгш тал, уулс хоорондох хотгорууд орно. 

Монгол орны зарим уулсын мэдээллийг жагсаан дурьдвал:

!
!
1975 он

**1975 он** (**Нэгэн мянга есөн зуун далан тавдугаар он**) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1975-р он, жил.

## Үйл явдал 
* 9 сарын 16 — Папуа - Шинэ Гвиней Австралиас тусгаар улс болсон.

## Төрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1975 онд төрсөн*
* 6 сарын 25 — Оросын шатарчин Владимир Крамник
* 9 сарын 30 — Францын жүжигчин Марион Котийяр
* 10 сарын 12 — Америкийн хөнгөн атлетикч Марион Жонс
* 11 сарын 6 — Монголын жүжигчин Луушааны Баттулга
* 12 сарын 30 — Америкийн гольфчин Тайгер Вүдс

## Нас барсан хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1975 онд өнгөрсөн*
* 8 сарын 9 — Зөвлөлтийн хөгжмийн зохиолч Дмитрий Шостакович


#
1974 он

**1974 он** (**Нэгэн мянга есөн зуун далан дөрөвдүгээр он**)— Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1974 дугаар он, жил. Бар жил.

## Үйл явдал 
* 8 сарын 9 — Жеральд Форд АНУ-ын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж эхлэсэн.
* 3 сарын 2 - Монгол улсын Шинжлэх ухааны академийн дэргэд Математикийн хүрээлэн байгуулагджээ.  
* 5 сарын 9 - Прагийн метро нээгдсэн.  
* 5 сарын 16 -Гельмут Шмидт ХБНГУ-ын холбооны Канцлер болсон. Вилли Брандт 5 сарын 6-нд огчорсон.  
* 5 сарын 19 -Валери Жискар д’Эстен Францын 20 дахь Ерөнхийлөгч болов. 
* 6 сарын 28 -7-р сарын 3 -ЗХУ-ын удирдагч Леонид Брежнев АНУ-ын Ерөнхийлөгч Ричард Никсон нар Москва хотод дээд хэмжээний уулзалт хийсэн.  
* 7 сарын 20 - Турк улс Кипр руу дотолж эхэлсэн.
* 8 сарын 20 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жеральд Форд АНУ-ын дэд Ерөнхийлөгчөөр Нельсон Рокфеллерыг томилсон тухайгаа мэдэгдэв.  
* 9 сарын 17- Бангладеш, Гвиней-Бисау, Гренада зэрэг улсууд НҮБ-д элсэв.  

## Төрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1974 онд төрөгсөд*
* 1 сарын 7  — Монголын бөх Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар
* 6 сарын 2  — Америкийн шатарчин Гата Камский
* 9 сарын 13 — Монголын сүмоч Нямжавын Цэвэгням
* 9 сарын 13 — Вьетнамын дуучин Лам Жыон
* 10 сарын 18 — Хятадын жүжигчин Жоу Шюнь
* 10 сарын 21 — Монголын шатарчин Дашзэвэгийн Шаравдорж
* 12 сарын 10 — Японы жүдоч Номүра Тадахиро

## Өнгөрсөн хүн 
:*Дэлгэрэнгүй: :Ангилал:1974 онд нас барагсад*
* 4 сарын 2-нд   — Жорж Помпиду Францын Ерөнхийлөгч.
* 6 сарын 18-нд — Зөвлөлтийн жанжин Георгий Жуков
* нэгэн өдөр — Монголын жүжигчин Түдэвийн Цэвээнжав


#