open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грисоны Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургууль

Грисоны Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургууль (хуучнаар 2019 оны 9-р сарын 3 хүртэл Чурын Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургууль; Германаар: Fachhochschule Graubünden) нь Швейцарь дахь хэрэглээний шинжлэх ухааны их сургууль бөгөөд багшлах болон цаашдын боловсрол, судалгаа, үйлчилгээний чиглэлээр идэвхтэй ажилладаг. 2020 оны 1-р сарын 1-ээс эхлэн бие даасан хэрэглээний шинжлэх ухааны их сургууль болсон. Грисоны Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургууль нь 1963 онд Чур оройн техникийн коллеж нэртэйгээр байгуулагдсан. 1972 онд холбооны тогтоолоор Техникийн дээд сургууль гэж албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдөн. Хэдэн жилийн дараа тэд бизнестэй холбоотой сургалтын хөтөлбөрүүдийг нэвтрүүлсэн. Анхны бүтэн цагийн сургалтын хөтөлбөрүүдийг 1990 онд санал болгосон. 1991 онд Бизнесийн удирдлагын салбар нь өөрийн сургууль болох Бизнес, удирдлагын Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийг (HWV) байгуулсан бол тэр үед Технологи, Архитектурын Их Сургууль (HTA) хэмээн нэрлэгдсэн Дээд Техникийн Хүрээлэн мөн оршин тогтнож байв. 1997 оны 10-р сард хоёр сургууль нь Хэрэглээний шинжлэх ухааны их сургуулийн статустай болон. 2000 онд Швейцарьт Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийн долоон байгууллагаа байгуулсанаар технологи, бизнесийн салбарууд нэгдсэн.
Анагаах ухаан боловсролын судалгааны институт

**Анагаах ухааны боловсрол ба судалгааны институт** (, , ) нь Энэтхэгийн Чандигарх хотод байдаг улсын анагаах ухааны их сургууль юм. Энэ бол 'Үндэсний ач холбогдолтой институт' бөгөөд бүх, супер, дэд мэргэжлүүдийг багтаасан ба оюутнууддаа зориулсан боловсрол, анагаах ухааны судалгаа, сургалтын байгууламжтай. Энэ нь Энэтхэгийн хойд бүс нутгийн тэргүүлэх эмнэлэг бөгөөд Панжаб, Жамму-Кашмир, Химачал Прадеш, Уттаракханд, Харяна, Бихар, Уттар Прадеш мужуудаас ирсэн өвчтөнүүдэд үйлчилдэг. ПГИМЕР нь эмнэлгийн үйлчилгээнээс гадна магистрын болон докторын зэрэг хамгаалах, диплом, философийн доктор зэрэг анагаах ухааны бараг бүх салбарт сургалт явуулдаг. Институтэд 50 гаруй сургалт явагддаг ажээ. 100 суудалтай МББС-ийн коллеж 2025 он гэхэд Сарангпур дахь ПГИМЕР-ийн хиймэл дагуулын төвд эхлэхээр төлөвлөж байна. ПГИМЕР нь хөдөө болон нийгэмтэй холбоотой байгаль орчин, эрүүл мэндийн асуудлуудын судалгаанд оролцдог байна. Судалгааны гол зорилго нь суулгалт, сүрьеэ, хумхаа, амебиаз, системийн васкулит, давтан давтагддаг полихондрит, ХДХВ, уяман өвчин, гепатит, цус багадалт, цусны даралт, атеросклероз, талассеми, шүдний кариес, амны хорт хавдар, чулуун өвчин, хорт хавдар, бэлгийн замаар халдварладаг халдварууд зэрэг өвчнүүдийг эмчлэх юм.


Ангилал:1962 онд байгуулагдсан
Жадавпурын Их Сургууль

Жадавпурын Их Сургууль нь Энэтхэгийн Баруун Бенгалын  Колката мужийн Жадавпур хотод байрладаг, улсаас санхүүжүүлсэн судалгааны их сургууль юм. 1906 оны 7 сарын 25-нд Бенгалын Техникийн Институт нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд 1955 оны 12-р сарын 24-нд Жадавпурын Их Сургууль болон хөрвүүлэгдсэн аж. 2024 оны NIRF-ийн рейтингээр Жадавпурын Их Сургууль их сургуулиудын дунд 9-т, инженерийн институтүүдийн дунд 12-т, Энэтхэг улсдаа 17-р байранд орсон байна. Мөн Nature Index-ээр Жадавпурын Их Сургууль Энэтхэгийн их сургуулиудын дунд 1-т, судалгааны үр дүнгээр (2023-2024) Энэтхэгийн 22-р байранд орсон байна. Их сургууль нь UGC-ээс "Чадварлаг чадавхтай" институт хэмээн хүлээн зөвшөөрөгдсөн бөгөөд Үндэсний Үнэлгээ, Аккредитацийн Зөвлөл (NAAC)-аас "A +" үнэлгээ авсан  байна. 1906 оны 7-р сарын 25-нд Бенгалын Техникийн Институтийг Техникийн Боловсролыг Дэмжих Нийгэмлэг үндэслэн байгуулжээ. 1910 оны 7-р сарын 7-нд Бенгал дахь Техникийн Боловсролыг Дэмжих Нийгэмлэг Боловсролын Үндэсний Зөвлөлтэй (НСЕ) нэгдсэн байна. Институт нь Бенгалын Инженерийн Технологийн Коллеж болсон бөгөөд НСЭ-гийн хариуцлагыг хүлээсэн ба тусгаар тогтносны дараа 1955 оны 12 дугаар сарын 24-нд Энэтхэгийн Засгийн газрын зөвшөөрлөөр Баруун Бенгалын Засгийн газраар Жадавпурын Их Сургууль албан ёсоор байгуулагджээ.
Хайдерабадын Их Сургууль

Хайдерабад Их Сургууль (UOH) (IAST: Hydarābād visvavidyālayamu) нь Энэтхэгийн Телангана мужийн Хайдерабад хотод байрладаг улсын төв судалгааны их сургууль юм. 

1974 онд байгуулагдсан энэ сургалтын байр нь 5000 гаруй оюутан, 400 багштай аж. Телангана *мужийн захирагч* нь их сургуулийн ерөнхий ректор бол Энэтхэгийн Ерөнхийлөгч нь их сургуулийн хянагч юм.

Тус их сургууль нь 1973 оны Зургаан цэгийн загварын дагуу байгуулагдсан. Их сургуулийн анхны дэд ректороор 1974-1979 онд Банарас Хиндү Их Сургуулийн органик химич Гурбакш Синг ажиллажээ. Шри Б Д Жатти их сургуулийн анхны канцлер байв.

2015 оны 1 дүгээр сард Хайдерабадын Их Сургууль Энэтхэгийн Ерөнхийлөгчийн олгосон Энэтхэгийн Хамгийн Шилдэг Төв Их Сургуулийн Зочдын Шагналыг хүртжээ.

Мөн энэхүү их сургууль нь Гачибоулид 2300 гаруй акр газарт байрладаг. Сургалтын байр нь ургамал, амьтдаар баялаг бөгөөд 734 гаруй цэцгийн ургамал, сүүн тэжээлтэн амьтдын 10 төрөл, хэвтэн амьтдын 15 төрөл шувууны 220 төрөл зүйлийн эх орон юм.

Их сургууль нь UGC (Declaration of Government Institutions as Institution of Eminence) удирдамжаар дамжуулан Их Сургуулийн Нэр хүндийн Институт хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн.
Хоми Бхабха Үндэсний Институт (HBNI)

**Хоми Бхабха Үндэсний Институт** (**HBNI)** Атомын Эрчим Хүчний Яамнаас байгуулагдсан Энэтхэгийн нэгэн их сургууль юм. Энэтхэгийн их сургуулиудыг Хүний нөөцийн хөгжлийн яам (MHRD) гурван ангилалд хуваасан бол HBNI-г гурван ангилалаас хамгийн дээд болох 'A' ангилалд оруулсан байна. Мумбайн Хоми Бхабха Үндэсний Институт болон түүний бүрэлдэхүүнд багтсан нэгжүүд нь "2006 оны Төв Боловсролын Байгууллагууд (Элсэлтийн захиалга)” хуулийн 4 (б) хэсгийн дагуух шилдэг байгууллагууд юм.

Үндэсний Үнэлгээ, Магадлан Итгэмжлэлийн Зөвлөл HBNI-г 2026 оны 3-р сарын 25-ныг хүртэл хүчин төгөлдөр А+ зэрэглэлийн 4 онооны хэмжүүрээр 3.40 CGPA-гаар аккредитация хийлээ.

## Эрдэм шинжилгээний хөтөлбөрүүд 
Цөмийн шинжлэх ухаан, инженерийн салбарт сайн бэлтгэгдсэн төв засгийн газрын инженерүүдийг хөгжүүлэх зорилгоор  DAE 1957 онд Мумбайн Тромбэй хотод "Сургалтын сургууль"-ыг байгуулжээ. Сургалтуудыг бүх CI болон BARC Training сургуулиудад . Nature Index 2020 Annual Tables-д 2019 онд байгалийн шинжлэх ухааны өндөр чанартай судалгаанд тэргүүлсэн байгууллага, улс орнуудыг онцолсон байна.
Лут их сургууль

thumb|Сургуулийн лого
 
Лут их сургууль нь инженер болон технологи, бизнесийн удирдлага болон нийгмийн шинжлэх ухааны чиглэлээр мэргэшдэг хоёр сургуульд хуваагддаг. Эдгээр сургуулиуд нь цэвэр ус, агаар, сэргээгдэх эрчим хүч, дугуй эдийн засаг, технологийн нийгэмд үзүүлэх нөлөө зэрэг сэргээгдэх, тогтвортой технологид анхаарлаа хандуулдаг. 
Тус их сургуульд 1380 ажилтан, 7770 оюутан суралцдаг. Лаппенранта кампусын бүсэд 5000 гаруй оюутан амьдардаг бөгөөд Лахти кампус нь 1000 орчим оюутан хүлээн авдаг. Түүнчлэн Нээлттэй их сургуульд (Open University) 701 оюутан, тасралтгүй боловсрол эзэмшиж буй 621 оюутантай. Их сургуулийн нийт оюутны 15 гаруй хувь нь олон улсын оюутнууд бөгөөд тус сургууль нь 98 өөр үндэстний төлөөлөлтэй.

https://en.wikipedia.org/wiki/LUT_University
Тампер Их Сургууль

thumb|Тампере Их Сургуурийн Лого
**Тампере их сургууль** нь Финландын Тампере хотод байрладаг олон салбат улсын их сургууль юм. Түүнчлэн оюутны элсэлтээрээ тус улсын хоёр дахь том их сургууль юм.
Тус их сургууль нь 2019 оны 1-р сарын 1-нд хуучин Тамперын их сургууль (University of Tampere) болон Тамперын Технологийн их сургуулийг (Tampere University of Technology) нэгтгэснээр байгуулагдсан. Мөн энэхүү шинэ их сургууль нь Тамперын Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийн (Tampere University of Applied Sciences) гол хувьцаа эзэмшигч юм.
Тамперын их сургууль нь 1925 онд Хельсинк хотод төрийн удирдлага, байгууллагын удирдлага, сэтгүүлзүйн чиглэлээр хичээл заадаг Нийтийн Ажлын Дээд Сургууль (Civic College)  нэртэйгээр байгуулагдсан. 1930 онд  уг сургууль Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Сургууль (School of Social Sciences) болж нэрээ өөрчилсөн бөгөөд тухайн үед нийт 195 оюутан суралцдаг байв. Хожим нь хүрээ нь томорсноор засаг захиргаа, нийгмийн хууль, хүүхдийн хамгаалал, иргэний боловсрол зэрэг салбаруудаар тэлсэн. 1949 онд анхны Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Салбар (Faculty of Social Sciences) нээгдэж, 1960 гэхэд оюутны тоо 933 хүртэл өсөн Тампере хот руу нүүж ирсэн. Эцэст нь 1966 онд сургууль албан ёсоор Тамперегийн Их Сургууль (University of Tampere) болж өнөөгийн хэлбэртээ хүрсэн.

https://en.wikipedia.org/wiki/Tampere_University
Энэтхэгийн Шинжлэх Ухааны Боловсрол, Судалгааны Институт, Пуне (IISER Pune)

**Энэтхэгийн Шинжлэх Ухааны Боловсрол, Судалгааны Институт, Пуне** (**IISER Pune**) нь 2006 онд байгуулагдсан бие даасан улсын их сургууль юм. Энэ нь Энэтхэгийн Шинжлэх Ухааны Боловсрол, Судалгааны Долоон Институтийн нэг бөгөөд IISER Kolkata-тай хамтран байгуулагдсан анхны IISER-үүдийн нэг билээ. Энэтхэгийн Пуне хотод оршдог байна.

## Сургалтын байр 
Сүүлчийн сургалтын байрны барилгын ажил 2012 онд дууссан ба 98 акр газартай.

## Эрдэм шинжилгээний байгууллага 
### Эрдэм шинжилгээний хөтөлбөрүүд 
IISER Pune нь нэгдсэн магистрын хөтөлбөрүүд (BS-MS), судалгааны магистр (MS), цогц докторын хөтөлбөр (Int. PhD) болон энгийн докторын хөтөлбөр (PhD) санал болгодог.

BS-MS хөтөлбөрт  2024 оноос эхлэн зөвхөн IISER Aptitude Test (IAT)-ээр элсэх  боломжтой болсон тул JEE Advanced болон KVPY-аар элсэх хүчингүй болжээ.

Докторын зэрэг хамгаалах янз бүрийн хөтөлбөрүүдэд шинжлэх ухааны магистр эсвэл бакалаврын зэрэгтэй элсэх боломжтой. Нэр дэвшигчдийг ярилцлагаар шалгадаг ба үүнээс гадна тэд шинжлэх ухааны докторын хөтөлбөрт (GATE гэх мэт) үндэсний түвшний элсэлтийн шалгалтад тэнцсэн байх ёстой аж.

Факультет нь Биологи, Хими, Дэлхий ба Цаг уурын шинжлэх ухаан, Хүмүүнлэгийн болон нийгмийн шинжлэх ухаан, Математик, Физик зэрэг олон салбараар зохион байгуулагддаг бөгөөд тэдгээрийн хоорондын судалгааг дэмждэг юм. Анхны төгсөлтийн оюутнууд нь 2012 онд төгсжээ.
Ханкений Эдийн Засгийн Дээд Сургууль

thumb|Ханкений Эдийн Засгийн Сургуулийн логоХанкений Эдийн Засгийн Дээд Сургууль (швед. Svenska handelshögskolan, товчоор Hanken) нь Финландын (Finland) Хельсинки, Вааса хотуудад кампустай бизнесийн дээд сургууль юм. 1909 онд байгуулагдсан энэхүү сургууль нь Финландын хамгийн эртний бизнесийн сургууль бөгөөд Скандинавын орнуудын дотроос ч анхны үеийнхний нэг юм. Сургалт нь англи, швед хэл дээр явагддаг. Мөн хөтөлбөрүүдийг англи, швед хэл дээр санал болгодог.

Ханкений сургууль 1909 оны 9-р сарын 1-нд Хельсинки хотод байгуулагдсан бөгөөд энэ нь Стокхольмын Эдийн засгийн дээд сургуулиас хойш нэг сарын дараа нээгдсэн, Хойд Европын анхны бизнесийн сургуулиудын нэг юм. Үүнээс өмнө 1908 оны 12-р сард  Актиеболагет Хёгре Свенска Ханделсларверкет нэртэй хувийн дээд сургуулийн үүсгэн байгуулалтын хурал болж, ердөө дөрвөн сарын дараа Хөгре Свенска Ханделслароверкет нэрээр хувийн коллеж батлагджээ. 1927 онд сургууль өнөөгийн Свенска Ханделшогсколан  нэрээ авч, 1928 онд эдийн засгийн бакалаврын, 1934 онд профессорын зэрэг олгож эхэлсэн бөгөөд 1944 онд анхны докторын зэрэг хамгаалсан.

1980 онд Ханкений Вааса дахь кампус нээгдэн, Финландын швед хэлтэй иргэдээр дүүрэн Өстроботниа мужид бизнесийн боловсролыг хөгжүүлэх зорилготой болжээ. 2018 онд Ханкень Хельсинкийн Эдийн засгийн аспирантур (Helsinki Graduate School of Economics)-тай нэгдсэн. Энэхүү төсөл нь Финландын гурван том их сургууль болох Аалтоны Их Сургууль, Ханкений Эдийн Засгийн Дээд Сургууль, Хельсинкийн Их Сургуулийг нэгтгэх зорилготой байв.
Читкара Их Сургууль, Пунжаб

Читкара их сургууль, Пунжаб

"Читкара их сургууль" нь Энэтхэг улсын Пунжаб мужийн Ражпура хотод байрладаг хувийн сургууль юм. Энэ сургууль нь инженерчлэл, менежмент, эмийн санч, эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан, сувилахуйн чиглэлээр бакалавр, магистрын болон докторын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Энэхүү сургууль нь "Читкара боловсролын итгэлцэл" -ийн удирдлага дор ажилладаг. Читкара их сургууль 2002 онд Читкара Инженерчлэл ба Технологийн Институтын нэрээр байгуулагдаж, Пунжабын Техникийн Их Сургуулитай хамтарч байсан бөгөөд 2009 онд Читкара Их Сургуулийн хуулийг баталснаар 2010 онд их сургууль болжээ. Читкара их сургуулийн 70 акр талбайтай гол кампус(Байрлал) нь Пунжабын Радпур а дахь Жанслa тосгонд байрлах бөгөөд Чандигархаас 33.1 км зайтай, Чандигарх-Патийн үндсэн зам (NH-64)-д байрладаг. Читкара их сургууль нь инженерчлэл, технологи, бизнес, эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан, эмийн сан, дизайны болон медиа гэх мэт олон төрлийн мэргэжлээр өргөн хүрээний академик хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Читкара их сургууль 2024 онд Энэтхэгийн их сургуулиудын Үндэсний Боловсролын Үнэлгээний Хүртээмжийн (NIRF) жагсаалтаар 90-ээд бүлэгт, эмийн сангийн мэргэжлээр 19-р, архитектурын мэргэжлээр 35-р, менежментийн мэргэжлээр 54-р, инженерчлэлийн мэргэжлээр 94-р байр эзэлжээ.
SBS Швейцарын бизнесийн сургууль

**SBS Швейцарын бизнесийн сургууль** (SBS Swiss Business School) нь Швейцарын Цюрих хотод байрладаг, хувийн бизнесийн сургууль бөгөөд Латви, Казахстан, Арабын Нэгдсэн Эмират, Хонг Конг, Аргентин, Энэтхэг, Мьянмар, Испанид харьяа кампустай.

## Сургалтын хөтөлбөр
SBS Swiss Business School нь төрөл бүрийн хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Бүх сургалтын хөтөлбөрөө англи хэлээр заадаг.

SBS нь бакалавр, магистр, докторын зэрэг зэрэг бакалавр, магистр, докторын хөтөлбөрүүдийг явуулдаг. Бизнесийн удирдлага, цахим худалдаа, шинжлэх ухаан зэрэг хэд хэдэн чиглэлээр бакалаврын болон магистрын хөтөлбөрүүдийг санал болгож байна.
Гүйцэтгэх MBA, Онлайн MBA болон Бизнесийн удирдлагын докторын зэрэг олгох боломжтой.

## Магадлан итгэмжлэл
2012 оноос хойш SBS Swiss Business School-ийн MBA хөтөлбөрүүдийг Гүйцэтгэх захирлын сэтгүүлийн Глобал MBA Rankings-ээр нэгдүгээр түвшний MBA академик хөтөлбөр гэж эрэмбэлсэн. SBS Swiss Business School нь CEO сэтгүүлээс 2021 онд дараах хөтөлбөрүүдээр шалгарсан: Global Online MBA, Global Executive MBA, Tier One Global MBA болон Premier DBA хөтөлбөр. Швейцарын магадлан итгэмжлэлийн зөвлөл нь магадлан итгэмжлэл, чанарын баталгаажуулалтын агентлаг (AAQ)-аас чанарын иж бүрэн үнэлгээ хийсний дараа SBS-ийг Хэрэглээний шинжлэх ухааны их сургууль болгон магадлан итгэмжлэлээ.

## Гадаад холбоос
* Албан ёсны нүүр хуудас

Ангилал:Цюрихийн боловсрол
Ангилал:Швейцар дахь бизнесийн сургууль
Ангилал:1998 онд байгуулагдсан
Малавия үндэсний технологийн институт, Жайпур

Малавия үндэсний технологийн институт, Жайпур

Малавия үндэсний технологийн институт Жайпур (MNIT буюу NIT Жайпур) нь Энэтхэг улсын Парламентын хуулиар байгуулагдсан, инженерийн чиглэлд гол анхаарлаа хандуулдаг улсын техник сургууль бөгөөд Жайпур хотод байрладаг. Шинжлэх ухаан, менежмент зэрэг хөтөлбөрүүдийг ч санал болгодог. 1963 онд байгуулагдаж, анх Малавия бүсийн инженерийн коллеж (MREC) Жайпур нэртэй байсан бөгөөд 2002 онд одоогийн нэрээ авсан, 2007 онд НИТ хуулийн дагуу Үндэсний чухал ач холбогдолтой сургууль болсон. Институт нь 1963 онд зөвхөн хоёр инженерийн мэргэжлээр эхэлж байсан бол одоо 14 хэлтэс, менежментийн сургууль болон олон төвтэй болжээ. Институт нь Энэтхэгийн Боловсролын яамнаас бүрэн санхүүждэг бөгөөд NIT-ийн дүрмийн дагуу Сенат удирддаг. MNIT нь инженерчлэл, шинжлэх ухаан, менежмент, дизайн, хүний ​​үйлдвэрлэлийн чиглэлээр өргөн хүрээний хичээлүүдийг санал болгодог бөгөөд инженерийн чиглэлд анхаарал төвлөрүүлсэн. 8 төрлийн дөрвөн жилийн бакалаврын хөтөлбөр нь Технологийн Бакалавр (B.Tech.) зэрэг олгодог бол таван жилийн бакалаврын хөтөлбөр нь Архитектурын Бакалавр (B.Arch.) зэрэг олгодог. Нийтдээ 5000 гаруй оюутантай. Мөн магистрын хөтөлбөрүүд нь Технологийн Магистр (M.Tech.), Шинжлэх Ухааны Магистр (M.Sc.), Бизнесийн Удирдлагын Магистр (M.B.A.) болон Хот Төлөвлөлтийн Магистр зэрэг олгодог.

Wikipedia link
Үндэсний Технологийн Институт, Руркела

Үндэсний Технологийн Институт Руркела (ҮТИ Руркела буюу NITRKL) нь өмнө нь Руркелагийн Бүсийн Инженерийн Коллеж (REC) нэртэй байсан, Энэтхэгийн Орисса мужийн Руркела хотод байрлах инженерийн, шинжлэх ухаан, технологийн өндөр боловсрол олгодог улсын санхүүжүүлсэн сургуулийн нэг юм. Энэ сургууль нь Энэтхэгийн 31 Үндэсний Технологийн Институтын нэг бөгөөд 2007 онд Үндэсний Технологийн Институтын хуулиар Үндэсний чухал ач холбогдолтой сургууль гэж танигдсан. ҮТИ  Руркела нь 2023 оны Үндэсний Боловсролын Үнэлгээний Хүртээмжийн (NIRF) жагсаалтаар Энэтхэгийн инженерийн их сургуулиудын дунд 16-р байранд орсон. Институт нь 1961 оны 8-р сарын 15-нд Руркелагийн Бүсийн Инженерийн Коллеж (REC) нэртэй байгуулагдсан. Орисса мужийн Ерөнхий сайд Бижу Патнаик энэхүү сургуулиудынх нь 650 акр газрыг бэлэглэсэн бөгөөд суурийг нь Энэтхэгийн анхны Ерөнхий сайд Жавахарлал Неру тавьсан. 2002 онд бие даан үйл ажиллагаа явуулах эрхтэй болсон бөгөөд одоо Боловсролын Яамны харьяанд үйл ажиллагаа явуулж байна. ҮТИ  Руркела нь 2023 оны Times Higher Education-ийн Дэлхийн Их Сургуулиудын жагсаалтаар дэлхийд 1001-1200 дугаарт, 2022 оны Ази тивийн их сургуулиудын жагсаалтаар 251-300 байр эзэлсэн. Энэтхэгт 2024 онд Үндэсний Боловсролын Үнэлгээний Хүртээмжийн (NIRF) инженерийн коллежуудын жагсаалтаар 19-р байранд оржээ.
Гётеборг Их Сургууль

Гётеборг Их Сургууль нь Шведийн хоёр дахь том хот Гётеборгт байрладаг. 1891 онд байгуулагдсан ба тус сургууль нь одоогийн Шведийн гурав дахь хамгийн эртний сургууль бөгөөд 53,624 оюутан, 6,707 ажилтантай, Скандинавын орнуудын хамгийн том их сургуулиудын нэг юм.

Гётеборг Их Сургууль нь найман  байгууламж болон 38 тэнхимтэй бөгөөд Шведийн хамгийн өргөн цар хүрээтэй, олон талт сургуулиудын нэг юм. Түүний найман  байгууламж нь Бүтээлч урлаг, Нийгмийн шинжлэх ухаан, Байгалийн шинжлэх ухаан, Хүмүүнлэгийн ухаан, Боловсрол, Мэдээллийн технологи, Бизнес, Эдийн засаг, Хууль, Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан зэрэг олон салбарын сургалтуудыг санал болгодог. Гётеборг Их Сургууль нь олон хичээл, хөтөлбөрүүдийнхээ судалгааны суудлын хувьд хамгийн их өргөдөл хүлээн авдаг сургууль бөгөөд энэ нь Шведийн хамгийн нэр хүндтэй сургуулиудын нэг болгодог.

Гётеборг Их Сургууль нь 1891 онд Гётеборгийн их сургууль коллеж (Göteborgs högskola) нэртэйгээр байгуулагдсан. 1907 онд Шведийн Засгийн газраас Уппсала Их Сургууль болон Лунд Их Сургуультай адил эрх мэдэл олгож, ингэснээр Шведийн гурав дахь их сургууль болсон.
Мэлардален Их Сургууль

**Мэлардален Их Сургууль** нь Швед улсын Вэстерос болон Эскильстуна  хотуудад байрладаг. Тус сургуульд 18,000 оюутан суралцдаг бөгөөд 1,000 орчим ажилтан ажилладаг. Үүнээс 91 нь профессор, 504 нь багш, 244 нь докторын зэрэгтэй сурагчид байна. Мэлардален Их Сургууль нь олон улсын ISO 14001 стандартын дагуу байгаль орчны гэрчилгээтэй дэлхийн анхны их сургууль юм. 2020 оны 12-р сард тухайн үеийн Лёвен Засгийн газар тус их сургуулийг 2022 оны 1-р сарын 1-ний өдрөөс эхлэн их сургуулийн статустай болгож байхаар шийдвэрлэжээ.

Мэлардален Их Сургууль нь боловсрол судлал ба математик , суурилагдсан системүүд , ирээдүйн эрчим хүч, эрүүл мэнд ба нийгмийн халамж, аж үйлдвэрийн эдийн засаг ба менежмент , шинэчлэлт ба бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлт зэрэг зургаан гол чиглэлээр эрдэм шинжилгээ , судалгааны ажил явуулдаг.

Тус их сургууль нь эдийн засаг, эрүүл мэнд, халамж, багшийн боловсрол, инженерийн чиглэлээр боловсролтой, сонгодог хөгжим, дуурийн урлаг зэргийн боловсрол олгодог. Докторын түвшний боловсрол нь арав гаруй мэргэжлийн чиглэлээр олгогддог.

Мэлардален Их Сургуулиын үндсэн дөрвөн сургалт:

* Эрүүл мэнд, асрамж ба нийгмийн халамжийн сургууль
* Боловсрол, соёл, харилцааны сургууль
* Нийгэм, технологийн тогтвортой хөгжлийн сургууль
* Инноваци, дизайн, инженерчлэлийн сургууль

Ангилал:Шведийн их сургууль
Кристианстад Их Сургууль

**Кристианстад Их Сургууль** нь Швед улсын Кристианстад хотод байрладаг. 1977 онд байгуулагдсан тус сургууль нь Шведийн хамгийн сүүлийн үеийн дээд боловсролын байгууллагуудын нэг хэдий ч уг бүс нутагт дээд боловсролын уламжлал эртнээс улбаатай. Багшийн боловсрол 1835 оноос, cувилахуйн сургалт 1893 онд эхэлсэн.Техникийн боловсрол 1912 онд үүссэн.

Тус сургуулийн Бизнесийн удирдлагын бакалаврын хөтөлбөр нь 2012 оноос хойш Шведийн Дээд Боловсролын Зөвлөлөөс улсын хэмжээнд шилдэг 3-т багтсан бөгөөд 2012, 2017 онуудад 1-р байранд жагсч байжээ. 1995 онд Кристианстад Их Сургууль өнөөгийн үндсэн кампус руугаа нүүсэн. Өнөөдөр тус сургуульд 12,000 гаруй оюутан төрөл бүрийн чиглэлээр суралцаж байна.

Сургалтын хөтөлбөрүүдэд багшийн боловсрол, зан үйл судлал, нийгмийн ухаан, байгалийн шинжлэх ухаан, эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан, бизнесийн удирдлага, инженерчлэл зэрэг багтана. Мөн тус сургууль нь Европын Их Сургуулиудын Холбооны гишүүн мөн Erasmus хөтөлбөрт оролцогч сургууль. Оюутны холбоо гэгддэг оюутны удирдах байгууллага бол Кристианстад Стунденткар юм.
Ангилал:1977 онд байгуулагдсан
Ангилал:Шведийн их сургууль
Сковдегийн Их Сургууль

Швед улсын Сковде хотод байрлах Сковдегийн Их Сургууль нь 1983 онд их сургуулийн статус авсан академик байгууллага юм. Тус их сургууль нь бизнес, эрүүл мэнд, биомедицин, компьютерийн тоглоомын дизайн зэрэг ерөнхий болон тусгай мэргэжлийн боловсролын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Сковдегийн Их Сургуулийн эрдэм шинжилгээ, боловсрол, докторын сургалт дараах дөрвөн сургуулийн хүрээнд явагддаг. Үүнд: Биошинжлэх ухаан, бизнес, эрүүл мэнд, боловсрол, инженерийн шинжлэх ухаан мөн мэдээлэл зүйн сургуулиуд багтана. 

Тус их сургууль нь нийт 9000 орчим оюутантай бөгөөд бүтэн цагийн эквивалент хэмжээгээр 4000 орчим оюутан суралцдаг. Нийт 50 бакалаврын болон 10 магистрын хөтөлбөр хэрэгжүүлдэг.

Сковдегийн Их Сургуулийн үндэс суурь нь 1970-аад онд Шведийн Парламентаас гаргасан тогтоолын дагуу тавигдсан бөгөөд 1977 онд албан ёсоор байгуулагдсан. Анх байгуулагдсан жилдээ 300 оюутны элсэлтийг хүлээн авч байсан бол 1983 онд их сургуулийн статустай болж өргөжсөн.

Оюутны тоо нэмэгдэж, сургуулийн өргөжилтийн шаардлага үүссэн тул 1980-аад оны дунд үед шинэ байршил руу нүүсэн бөгөөд Сковде хотын төв хэсэгт байрлах хуучин Göta Logistic Corps (T 2) дахь шинэ кампуст үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн. Үүний дараагаар тус их сургууль нь оюутны тоо нэмэгдэхийн хэрээр өргөжин, өмнө нь бие даан үйл ажиллагаа явуулж байсан Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны сургууль-ийг нэгтгэн Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны институт болгон хөгжүүлсэн. Сүүлийн жилүүдэд тус их сургууль нь видео тоглоом хөгжүүлэлт, биоинформатик, өгөгдлийн шинжлэх ухаан зэрэг орчин үеийн, өндөр технологид суурилсан хөтөлбөрүүдийг нэвтрүүлж, дэвшилтэт судалгааны их сургууль болон хөгжиж байна.
Даугавпилс их сургууль

**Даугавпилс их сургууль** нь Латви улсын Даугавпилс хотод байрладаг улсын сургууль бөгөөд бүс нутгийн хамгийн том сургууль юм. 

## Түүх 
Энэхүү их сургууль нь 1921 онд багшийн коллеж болж байгуулагдсан. 1923-1940 оны хооронд захирал нь Валерижа Сейле байжээ. 

Нэршлийн он дараалал:

* 1921-1923 онд Даугавпилсийн багш нарын семинар
* 1923-1952 онд Даугавпилс улсын багшийн дээд сургууль
* 1952-1993 онд Даугавпилсийн сурган хүмүүжүүлэх дээд сургууль
* 1993-2001 онд Даугавпилс багшийн их сургууль

Тус сургууль нь одоогийн нэрээ 2001 оны 10-р сарын 13-нд авчээ. Өдгөө сургууль нь Зүүн Латви дахь хамгийн том боловсролын байгууллага, Европын Их Сургуулийн Холбоо болон  EU'S²-ийн гишүүн, Европын Холбооны жижиг бүсийн  их дээд сургуулиудын холбооны гишүүн болтлоо хөгжжээ. 2004 оноос хойш ЕU-ний бүтцийн сангаас оюутны хотхоны өргөтгөл, шинэчлэлийн үр шимийг хүртэж байна. 2018 оны 3-р сарын 1-нд Даугавпилс Анагаах Ухааны Коллеж (lv) нь бие даасан байгууллага болон их сургуульд нэгдсэн. Тус коллеж нь 1945 онд байгуулагдсан.
Ангилал:Латин-хэл дээр текст агуулсан өгүүлэл
Ангилал:1921 онд байгуулагдсан
Ангилал:Латвиийн их сургууль
Ангилал:Латвийн боловсрол
Йэвлийн Их Сургууль

Йэвлийн Их Сургууль нь Швед улсын Йэвле хотод байрлах их сургууль бөгөөд англи хэл дээр University of Gävle гэсэн нэрийг ашигладаг боловч албан ёсны статус нь их сургуулийн коллеж юм. Тус их сургууль 1977 онд байгуулагдсан бөгөөд одоогоор гурван академи, есөн тэнхимтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Энэхүү их сургууль нь технологи, нийгмийн шинжлэх ухаан, байгалийн ухаан болон хүмүүнлэгийн ухааны чиглэлээр ойролцоогоор 45 бакалавр, магистрын зэрэг олгох хөтөлбөр болон 800 орчим төрөл бүрийн сургалтыг санал болгодог. Докторын түвшний сургалт нь Шведийн Технологийн Институттэй хамтран хэрэгжүүлдэг KTH судалгааны сургууль-ийн хүрээнд явагддаг. Уг судалгааны сургуулийг профессор Кристер Шёстрём удирддаг бөгөөд газарзүйн систем зэрэг олон чиглэлээр мэргэшсэн хэд хэдэн профессорын баг ажилладаг.

2010 оны 6-р сард тус сургууль “Баригдсан орчин”  чиглэлээр, харин 2012 онд “Ажлын орчны эрүүл мэнд” чиглэлээр докторын зэрэг олгох эрх авсан. Йэвлийн Их Сургуулийн кампус нь 1909 оноос хойш Шведийн явган цэргийн ангийн ашиглаж байсан барилгууд дээр суурилан хөгжсөн. Энэхүү байгууламжийг 1993 онд Шведийн цэрэг армийн хэрэгцээнээс хассан бөгөөд 1997 онд их сургуулийн шинэ кампус албан ёсоор нээлтээ хийсэн. 2006 онд кампусын хүрээнд шинэ номын сан нэмж баригдсан юм.
Хальмстадын Их Сургууль

**Хальмстадын Их Сургууль** нь Швед улсын Хальмстад хотод байрлах их сургуулийн коллеж юм. Тус сургууль 1983 онд байгуулагдсан. Хальмстадын Их Сургууль нь төрийн өмчийн дээд боловсролын байгууллага бөгөөд бакалавр, магистрын түвшний олон төрлийн хөтөлбөр санал болгодог. Үүнээс гадна, мэдээллийн технологи, шинэчлэлтийн шинжлэх ухаан, эрүүл мэнд ба амьдралын хэв маяг гэсэн гурван чиглэлээр докторын сургалт явуулдаг.2022 оны байдлаар тус их сургуульд 11,831 оюутан, 66 профессор, 92 докторын түвшний судлаач суралцаж, ажиллаж байна. Сургалтын хөтөлбөр нь 50 гаруй бакалавр, магистрын хөтөлбөр, 200 орчим бие даасан хичээл агуулдаг.

Их сургуулийн ихэнх байгууллага гол кампус дээр төвлөрсөн бөгөөд энэ нь хотын төвөөс хоёр километрийн зайд, Ниссан голын урд хэсэгт байрладаг. Уг бүсийг Шведийн алдарт зураач Олле Бартлингийн нэрээр Бартлингийн дүүрэг гэж нэрлэдэг. Мөн тус их сургууль Хальмстад хотоос 70 км-ийн зайд байрлах Варберг хотын кампуст боловсролын үйл ажиллагаа явуулдаг. Хальмстадын Их Сургууль нь өргөн хүрээний боловсролын үйл ажиллагаа эрхэлдэг боловч эрүүл мэнд ба амьдралын хэв маяг, мэдээллийн технологи, шинэчлэлтийн шинжлэх ухаан гэсэн гурван чиглэлд онцгойлон төвлөрдөг. Эдгээр чиглэл нь тус сургуулийн үйл ажиллагааны үндэс суурь бөгөөд мөн эдгээр чиглэлд магистр, докторын зэрэг олгох сургалтууд явагддаг.
Ангилал:1983 онд байгуулагдсан
Ангилал:Шведийн их сургууль
Блеккингийн Технологийн Институт

**Блеккингийн Технологийн Институт** (англи: Blekinge Institute of Technology) нь Швед улсын Блеккингэ бүсэд байрлах, төрийн санхүүжилттэй олон нийтийн технологийн институт юм. Тус сургуульд 5,900 орчим оюутан (бүтэн болон хагас цагийн) суралцдаг бөгөөд Карлскруна, Карлсхамн хотуудад байрлах хоёр кампустай. БТХ нь 1999 онд инженерийн чиглэлээр их сургуулийн статустай болсон. Олон хөтөлбөр, сургалтууд швед хэл дээр явагддаг ч, тус сургууль англи хэл дээр 12 магистрын хөтөлбөр санал болгодог.

БТХнь мэдээллийн, харилцаа холбооны технологи , тогтвортой хөгжил гэсэн чиглэлд голлон анхаарч  ажилладаг. Үүнээс гадна, тус институт үйлдвэрлэлийн эдийн засаг, эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан, орон зайн төлөвлөлт зэрэг чиглэлийн сургалтын хөтөлбөрүүд санал болгодог. Блеккингийн Технологийн Институт нь Telecom City бүсэд байрладаг бөгөөд Telenor, Ericsson AB, Wireless Independent Provider (WIP) зэрэг харилцаа холбоо, программ хангамжийн компаниудтай хамтран ажилладаг.

Тус сургууль нь бакалавр, магистр, докторын түвшний боловсролын хөтөлбөрийг программ хангамжийн хэрэглээний чиглэлд төвлөрүүлэн явуулдаг. BTH нь “Систем болон программ хангамжийн инженерчлэл” судалгааны чиглэлээр дэлхийд 6-р байрт эрэмбэлэгдсэн. Мөн тус сургуулийн хаталбөрүүд нь Швед улсад хамгийн өрсөлдөөнтэй хөтөлбөрүүдийн нэгт тооцогддог бөгөөд гадаадын оюутнуудаас хамгийн олон өргөдөл хүлээн авдаг их, дээд сургуулиудын нэг юм.
Ангилал:Шведийн их сургууль
Баруун Шведийн Их Сургууль

Баруун Шведийн Их Сургууль (University West) нь Швед улсын баруун өмнөд хэсэгт орших Тролльхеттан хотод байрлах их сургуулийн коллеж юм.

Анх тус сургууль Тролльхеттан/Уддеваллагийн Их Сургуулийн Коллеж нэртэйгээр байгуулагдаж, Тролльхеттан, Уддевалла, Вэнерсборг хотуудад гурван кампустай байв. 2008 онд бүх үйл ажиллагааг Тролльхеттан дахь шинэ байгууламжид төвлөрүүлэн нүүлгэсэн. Баруун Шведийн Их Сургууль нь бакалавр (анхан шат), магистр (ахисан шат), доктор (дээд шат) зэрэг олгох хөтөлбөрүүдийг дараах чиглэлээр санал болгодог:

- Мэдээллийн технологи

- Эдийн засаг, менежмент

- Эрүүл мэндийн судалгаа

- Боловсрол

- Инженерчлэл

2020 оны байдлаар тус сургуульд 27 бакалаврын түвшний хөтөлбөр, 17 магистр, докторын түвшний хөтөлбөр хэрэгжиж байв. 2021 оны байдлаар тус сургууль 13,000 оюутан, 700 гаруй ажилтантай, тэдний дунд 60 гаруй профессор ажиллаж байв.

Баруун Шведийн Их Сургууль нь ажлын байранд суурилсан сургалтыг боловсрол, судалгаандаа нэвтрүүлсэн. Тус сургууль онолын болон практик мэдлэгийг боловсрол, мэдлэг бүтээх үйл явцын чухал хэсэг гэж үздэг. Үүгээр зогсохгүй оюутнууд онолын мэдлэгээ бодит нөхцөл байдалд хэрэглэх боломжтой.Ажлын байранд хуримтлуулсан туршлагаа эргэн анги танхимдаа авчирснаар суралцах үйл явц сайжирч, оюутан мэргэжлийн чиглэлээ илүү гүнзгий ойлгох боломжтой болно.
Сёдертёрний Их Сургууль

**Сёдертёрний Их Сургууль** (*Södertörns högskola*) нь Швед улсын Стокхольм мужийн Худдинге хотын Флемингсберг дүүрэгт байрлах төрийн өмчийн их сургуулийн коллеж юм. Энэ нь Стокгольмын өмнөд хэсэгт орших Сёдертёрн бүсэд байрладаг. 2013 оны байдлаар тус сургуульд 13,000 орчим бүтэн болон хагас цагийн оюутан суралцаж байв. Флемингсберг дэх кампус нь Сёдертёрний Их Сургуулийн үндсэн кампус төдийгүй дараах байгууллагууд байрладаг:

* Каролинска Институтын хэд хэдэн тэнхим,
* Шведийн Хааны Технологийн Институт (KTH)-ийн Технологи ба Эрүүл мэндийн сургууль,
* Каролинска Их Сургуулийн Эмнэлэг, Худдинге (хуучнаар Худдинге Эмнэлэг). 

Сёдертёрний Их Сургууль нь Шведэд дараах философийн урсгалуудыг судалгаа, сургалтын чиглэлдээ тусгайлан хамруулдаг цорын ганц дээд боловсролын байгууллага юм . Үүнд :

* Германы идеализм
* Экзистенциализм
* Деконструкцийн онол
* Шүүмжлэлт онол болон бусад үзэл санаанууд.

Эдгээр чиглэлүүд нь уламжлалт Англо-Саксон аналитик философийн сургалтад багтдаггүй, өөрөөр хэлбэл, Шведийн бусад их дээд сургуулиудад заадаггүй философийн урсгалуудыг агуулдгаараа онцлогтой. Сёдертёрний Их Сургууль нь 1995 онд Шведийн парламентын шийдвэрийн дагуу байгуулагдаж, 1996 онд их сургуулийн коллежийн статустайгаар үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн. Стокгольмын өмнөд хэсэгт дээд боловсролын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх асуудлыг олон жилийн турш хэлэлцсэний үр дүнд тус сургуулийг байгуулахаар шийдвэрлэжээ. Үүний гол шалтгаанууд нь:

* Стокгольмын өмнөд бүсэд их дээд сургуульд элсэн орох түвшин бага байсан
* Ажилгүйдлийн түвшин өндөр байсан
* Нийгмийн ялгарал, сегрегацийн асуудал их байсан зэрэг нийгэм, эдийн засгийн хүчин зүйлүүд байв.

Тиймээс тус сургууль нь боловсролын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, олон төрлийн философийн чиглэлээр судалгаа хийх, боловсролын шинэ төв болох зорилготойгоор байгуулагдсан.
Ангилал:Шведийн их сургууль
Шведийн Батлан Хамгаалахын Их Сургууль

**Шведийн Батлан Хамгаалахын Их Сургууль** нь Стокхольм хотын төв хэсэг, Өстермальм дүүрэгт орших Дроттнинг Кристинагийн гудамж 37-д байрладаг. Тус сургууль нь Шведийн Технологийн Институтын (KTH) кампустай зэргэлдээ оршдог.

Өнөөгийн Шведийн Батлан Хамгаалахын Их Сургууль нь Шведийн цэргийн боловсролын олон зуун жилийн уламжлалын хамгийн сүүлийн үеийн хөгжил бөгөөд үндэс суурь нь XIX зуунд Стокгольм хотын Мариеберг дэх Дээд Их Буучны Коллеж байгуулагдсанаас эхтэй.

Тус их сургууль 1997 оноос хойш өнөөгийн хэлбэрээр оршин тогтнож байгаа бөгөөд 2008 оны 1-р сарын 1-нд үндэсний их сургуулийн коллежийн статустай болж, академик зэрэг олгох эрхтэй болсон. Урьд нь “Шведийн Үндэсний Батлан Хамгаалах Коллеж”  нэртэй байсан бол 2015 оны 2-р сарын 1-нээс “Шведийн Батлан Хамгаалахын Их Сургууль” гэсэн өнөөгийн нэрээ авчээ. 2018 онд тус их сургууль хоёр жилийн магистрын зэрэг болон докторын түвшний боловсрол олгох эрхийг албан ёсоор авсан.

Шведийн Батлан Хамгаалахын Их Сургууль нь Швед болон олон улсын цэргийн болон энгийн албан хаагчид, түүнчлэн иргэний оюутнуудад сургалт, боловсрол олгодог. Тус их сургууль нь Шведийн Зэвсэгт хүчний мэргэжлийн болон бэлтгэл офицеруудыг сургахаас гадна, төгсөгчид нь үндэсний болон олон улсын түвшинд хямралын менежмент, аюулгүй байдлын асуудал хариуцан ажилладаг.
Ангилал:19-р зуунд байгуулагдсан
Ангилал:Шведийн их сургууль
Норофийн Боловсролын Институт

**Норофийн Боловсрол** (англи. Noroff Education) нь хувийн эзэмшлийн болон удирдлагатай их сургууль бөгөөд олон төрлийн сургалтын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог. Үүнд мэргэжлийн хөтөлбөрүүд болон бакалаврын зэрэг олгодог хөтөлбөрүүд орно.

## Норофийн Их Сургууль 
Норофийн Их Сургууль одоогоор таван бакалаврын хөтөлбөрийг санал болгож байна: Хөгжүүлэлттэй медиа тоглоомууд, Хөгжүүлэлттэй медиа анимаци, мөн Хэрэглээний тооцооллын салбарт Дижитал Хэрэг Үнэлгээ, Кибер Аюулгүй байдал болон Мэдээллийн шинжлэх ухаан. Сургуулийнх нь боловсролын хөтөлбөрүүдийг хүргэхэд олон тооны олон улсын багш нар оролцдог. Эдгээр бакалаврын зэрэг нь англи хэл дээр, онлайн болон Кристиансанд хотын кампус дээр сургагддаг. Элсэх процесс нь шууд элсэлт болон Норвегийн Их Сургуулийн элсэлтийн системээр хийгддэг.

## Кампусууд 
Норофийн үндсэн захиргааны алба нь Кристиансанд, Норвеги улсад байрладаг. Нороф нь Норвегийн эдгээр хотуудад кампусуудтай: Осло, Берген, Кристиансанд, Ставангер, мөн Нороф Онлайн Сургалтаар өргөн цар хүрээтэй онлайн боловсролын үйл ажиллагаа явуулдаг.

Эдгээр сургуулиуд нь жил бүр 850 орчим бүрэн цагийн оюутнуудыг кампус болон онлайн сургалтаар хүлээн авдаг.
Цюрихийн Их сургууль

**Цюрихийн их сургууль** нь Швейцарын Цюрих хотод байрлах улсын судалгааны сургууль юм. Энэхүү сургууль нь 28 000 орчим оюутантай бөгөөд Швейцарын хамгийн том их сургууль юм. 1833 онд уг сургууль нь 1525 оноос эхлэлтэй теологи, хууль, анагаах ухааны коллежуудыг нэгтгэж үүссэн байна.

## Дотоод бүтэц 
Одоогоор тус их сургууль нь дараах долоон факультеттай:

# Философи
# Хүний анагаах ухаан
# Эдийн засгийн шинжлэх ухаан
# Хууль зүй
# Математик ба байгалийн ухаан
# Теологи
# Мал эмнэлэг

Цюрихийн их сургууль нь Швейцарийн дээд боловсролын байгууллагатай харьцуулахад хамгийн өргөн хүрээний хичээл, хөтөлбөрийг санал болгодог. ETH (Холбооны Технологийн Хүрээлэн) ба Цюрих нь био шинжлэх ухаан, санхүүгийн салбарт хамтран ажилладаг. 

Хамтран ажилладаг байгууллагын жишээнд Цюрихийн их сургуулийн Анагаах ухааны  Факультет , Цюрих Wyss Translational Center, Life Science Zurich багтана.

Бакалаврын сургалтууд Швейцарын стандарт герман хэлээр явагддаг боловч англи хэлний хэрэглээ олон тэнхимд нэмэгдэж байна. Англи хэл дээр бүхлээрээ заагддаг цорын ганц бакалаврын хөтөлбөр нь «Англи хэл, уран зохиол» юм.  Шинжлэх ухааны тэнхимийн магистрын сургалтууд бүгд англи хэл дээр явагддаг. Эдийн засаг, санхүүгийн магистрын сургалтууд ихэвчлэн англи хэл дээр заагддаг бол тоон санхүүгийн магистрын хөтөлбөр бүрэн англи хэл дээр явагддаг байна
Ангилал:Цюрих их сургууль
Ангилал:Webarchive template wayback links
Ангилал:Coordinates on Wikidata
Ангилал:Латин-хэл дээр текст агуулсан өгүүлэл
Ангилал:1833 онд байгуулагдсан
Ангилал:Швейцарийн их сургууль
Латви Амьдралын шинжлэх ухаан, технологийн их сургууль

**Латвийн Амьдралын Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургууль** (хуучнаар **Латвийн Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль**) нь Латвийн Елгава хотод байрлах их сургууль бөгөөд хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухаан, ойн аж ахуй, хүнсний технологи болон холбогдох салбаруудад мэргэшсэн байна.

Энэхүү сургууль 1863 онд Рига Политехникийн Хүрээлэнгийн Хөдөө Аж Ахуйн Тэнхим болж байгуулагдсан бөгөөд 1919 онд Латвийн Их Сургуулийн Хөдөө Аж Ахуйн Факультет болон өөрчлөгджээ. 1939 онд Елгава ордонд Хөдөө Аж Ахуйн Академи нэрээр бие даасан байгууллага болж, зориулалтын дагуу сэргээн засварлагдсан. 1990 онд Латвийн Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль гэж нэрлэгдсэн ба 2018 онд одоогийн нэрээ авчээ.

Латвийн Амьдралын Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургууль (LLU) нь Times Higher Education-ийн 2020 оны Дэлхийн Их Сургуулиудын Рейтингд 1001+ ангилалд багтсан. Мөн Зүүн Европ, Төв Ази (EECA)-ийн их сургуулиудын дунд 174-р байр эзэлжээ.

Тус их сургууль нь 8 факультеттай бөгөөд төрөл бүрийн сургалтын хөтөлбөрүүдийг санал болгодог байна.
Ангилал:1863 онд байгуулагдсан
Ангилал:Латвийн их сургууль
Ангилал:Латвийн боловсрол
Рига Страдиш их сургууль

Рига Страдиньшийн Их Сургууль (RSU) нь Латвийн Рига хотод байрлах улсын сургууль юм. Сургуулийн нэрэнд орсон "Страдиньш" нь Латви улсын нийгэм, академикт зуу гаруй жилийн туршид чухал нөлөө үзүүлсэн Страдиньшийн гэр бүлийг илтгэдэг.

1950 онд Латвийн Улсын Их Сургуулийн Анагаах Ухааны Факультетийн үндсэн дээр Ригагийн Анагаах Ухааны Хүрээлэн байгуулагдсан. Үүсгэн байгуулагчид нь профессор Паулс Страдиньш (1896-1958),Анхны эрхлэгч Эрнестс Буртниекс (1898-1958)  ба Латвийн Бүгд Найрамдах Улсын Эрүүл мэндийн сайд Адолфс Краусс юм.Эхэндээ тус хүрээлэн анагаах ухаан, шүдний эмч болон эм зүй гэх мэт бусад 45 тэнхимтэйгээр үйл ажиллагаа явуулдаг байж.

Рига Страдинш их сургууль нь төрөл бүрийн сургалтын хөтөлбөрүүдийг санал болгож, шинжлэх ухааны төслүүдийг хэрэгжүүлэх боломжийг олгодог улсын төсвөөс санхүүждэг их сургууль юм. Энэ их сургууль нь Латвийн эрүүл мэндийн системд уламжлал ёсоор нэгдсэн цорын ганц их сургууль юм. Энэ нь сургуулийн амжилттай ажилгаа ба  Латвийн эрүүл мэндийн системийн үр ашигтай оршин тогтнох суурь нөхцөл болдог.
Ангилал:Ригагийн боловсрол
Ангилал:Coordinates on Wikidata
Норвегийн Амьдралын Шинжлэх Ухааны Их Сургууль

Энэхүү байгууллага 1859 онд Дээд Хөдөө Аж Ахуйн Коллеж нэртэйгээр байгуулагджээ. 1897 онд тус байгууллагыг Норвегийн Хөдөө Аж Ахуйн Коллеж (Norges Landbrugsheiskole, дараа нь Norges Landbrukshøiskole, Norges landbrukshøyskole болон Norges landbrukshøgskole) болгон өөрчилж, шинжлэх ухааны их сургуулийн түвшинд хүргэсэн. 2005 онд их сургуулийн статустай болж, нэрээ Норвегийн Амьдралын Шинжлэх Ухааны Их Сургууль (Universitetet for miljø- og biovitenskap; UMB) болгон өөрчилсөн.

2014 онд тус их сургууль Осло дахь Норвегийн Мал Эмнэлгийн Сургуультай (Norwegian School of Veterinary Science, NVH) нэгдсэн. Ингэснээр англи нэрээ хэвээр хадгалсан ч, норвег хэл дээр Norges miljø- og biovitenskapelige universitet (NMBU) гэж албан ёсоор нэрлэгдэх болсон. Тус сургууль нь Норвегид мал эмнэлгийн боловсрол олгодог цорын ганц боловсролын байгууллага юм.

NMBU нь дэлхийн 93 гаруй их сургуультай оюутан солилцооны гэрээтэй бөгөөд үүнд 6 Нордикийн их сургууль, 44 Европын их сургууль, 8 Хойд Америкийн их сургууль багтдаг. Хөгжиж буй орнуудын их сургуулиудтай хамтын ажиллагааг голчлон Олон Улсын Байгаль Орчин, Хөгжлийн Судлалын Тэнхим (Noragric) хариуцан хэрэгжүүлдэг.
Рига техникийн их сургууль

**Рига Техникийн Их Сургууль** (RTU) нь 1862 оны 10-р сарын 14-нд байгуулагдсан Балтын орнуудын хамгийн эртний техникийн их сургууль юм. 

## Түүхэн тойм 
Латви улсын Рига хотод байрладаг ба өмнө нь "Рига Политехникийн Институт", "Рига Политехникум" гэж нэрлэгддэг байжээ. 1958 онд Рига Политехникийн дээд сургууль нь Латвийн Улсын Их Сургуулиас инженерийн тэнхимээр салж тусдаа байгууллага болж байгуулагдсан. Олон жилийн хугацаанд Ригагийн Политехникийн дээд сургууль хөгжин, эрдэм шинжилгээний саналаа өргөжүүлсээр, бүсдээ тэргүүлэгч техникийн их сургуулиудын нэг болжээ. Энэхүү сургууль нь 1990 онд одоогийн нэрээ авсан бөгөөд өнөөдөр есөн факультеттай Латви улсын STEM чиглэлийн хамгийн том их сургууль болсон байна. 2022 оны QS EECA их сургуулийн жагсаалтаар RTU нь Зүүн Европ болон Төв Азийн их сургуулиудын дунд 57-р байранд орсон. 2017 оны 3-р сард RTU олон улсын U-Multirank үнэлгээгээр Латви улсын их дээд сургуулиудын дунд тэргүүн байр эзэлсэн гэдгээ зарлажээ. RTU төгсөгчдийн ажлын байр ололтын үнэлгээ хамгийн өндөрт байна (А түвшинд). Ижил үнэлгээ англи хэл дээрх бакалаврын хөтөлбөр, хувийн болон спин-офф компаниуд, докторын дараах сургалтын үйл явц ба шинжлэх ухааны бүтээлч байдалд өгөгджээ.
Ангилал:Ригагийн техникийн их сургууль
Ангилал:1862 онд байгуулагдсан
Ангилал:Латвийн боловсрол
Ангилал:Латвийн их сургууль
Латвийн их сургууль

**Латви улсын их сургууль** (латви: Latvijas Universitāte, товчилсон нь LU) нь Латви улсын Рига хотод байрладаг улсын судалгааны сургууль юм. Энэхүү их сургууль 1919 оны есдүгээр сарын 28-нд байгуулагдсан бөгөөд анх *Латвийн Дээд Сургууль* (*Latvijas Augstskola*) нэртэй байжээ. Тус сургууль нь 1862 онд байгуулагдсан Рига Политехникийн Хүрээлэнгийн суурин дээр үүсгэн байгуулагдсан.

Их сургуулийн анхны ректор нь химич Пауль Валден байв. 1923 онд сургуулийн шинэ дүрэм батлагдаж, Латвийн Их Сургууль (*Universitas Latviensis*) гэсэн одоогийн нэрээ авчээ. 1919-1940 оны хооронд Латвийн Их Сургууль нь Латвийн Бүгд Найрамдах Улсын дээд боловсрол, шинжлэх ухаан, соёлын гол төв байлаа. Их сургуулийн төв байр нь Рига Политехникийн Хүрээлэнгийн хуучин барилга болох Raiņa bulvāris 19-д байрладаг.

Дэлхийн II дайны өмнөх жилүүдэд академик боловсролыг Латвийн Их Сургууль болон Латвийн Улсын Консерватор, Урлагийн Академид эзэмших боломжтой байжээ.

Латвийн Их Сургууль нь бакалавр, магистр, докторын түвшний сургалтуудыг санал болгодог. 2014 оны аравдугаар сарын байдлаар 14,000 гаруй оюутан (үүнд докторын болон солилцооны оюутнууд багтана) энэхүү сургуулийн төрөлжсөн хөтөлбөрүүдэд суралцсан байна.
Ангилал:Латин-хэл дээр текст агуулсан өгүүлэл
Ангилал:1919 онд байгуулагдсан
Ангилал:Латвийн боловсрол
Ангилал:Латвийн их сургууль
Або академийн их сургууль

**Або Академийн Их Сургууль** (англи. Åbo Akademi University) нь Финланд дахь цорын ганц зөвхөн швед хэл дээр сургалт явуулдаг, олон салбартай их сургууль бөгөөд Шведээс гадна өөр хаана ч байхгүй. Тус сургууль нь үндсэндээ Турку хотод (шведээр Або) байрладаг бөгөөд Вааса хотод мөн үйл ажиллагаа явуулдаг. **Або Академийн Их Сургууль** нь 1640 онд байгуулагдсан '**Хааны Абогийн академи***-тай андуурагдаж болохгүй. Уг академи 1827 оны Туркугийн их түймрийн дараа Хельсинк рүү нүүж, өнөөдөр **Хельсинкийн Их Сургууль** нэртэй болсон.

Або Академийн Их Сургууль нь 1918 онд хувийн хандивын санхүүжилтээр байгуулагдсан бөгөөд Финландын гурав дахь их сургууль юм. Турку хотыг их сургуулийн хот болгох, мөн Хельсинкийн Их Сургуульд швед хэлний байр суурь буурч байгаа гэсэн айдсын улмаас энэхүү их сургуулийг үүсгэн байгуулжээ. Үүнтэй төстэй шалтгаанаар, 1920 онд Финландын **Туркугийн Их Сургууль** (англи. University of Turku) мөн хувийн хандивын санхүүжилтээр байгуулагдсан. Або Академийн Их Сургууль нь 1981 он хүртэл хувийн байгууллага байсан бөгөөд дараа нь төрийн өмчит их сургууль болж өөрчлөгджээ.

Шведээс гаднах дэлхийн цорын ганц зөвхөн швед хэл дээр сургалт явуулдаг олон салбартай их сургууль учраас, мөн Финланд дахь ижил төрлийн цорын ганц сургууль тул **Або Академийн Их Сургууль*' нь швед хэлтэй хүн амын дийлэнх хувьд дээд боловсрол олгох үүрэг хүлээдэг. Энэ үүрэг нь боловсрол, судалгааны чиглэлүүд болон нийгмийн орчинд олон талын нөлөө үзүүлдэг. Оюутны тоо ихэнх хичээлийн чиглэлүүдэд бага байдаг тул факультетууд хоорондын болон бусад их сургуулиудтай хамтын ажиллагаа чухал ач холбогдолтой байдаг.
RTU Лиепая

Лиепаягийн Их Сургууль нь Латвийн Лиепая хотод байрладаг. Энэхүү сургууль нь 2008 оны 6-р сарын 12-нд Саэмае-гийн өөрчилсөн "Лиепаягийн Их Сургуулийн Үндсэн Хуулийн тухай" хуулиар их сургууль болох статусыг олж авчээ. Энэ нь Латвийн хамгийн шинэ их сургууль бөгөөд Курземе бүсийн цорын ганц их сургууль юм. Их сургууль болохоос өмнө Лиепажа Педагогал Академи нэрээр үйл ажиллагаа явуулдаг байсан ба 1954 оноос 1993 он хүртэл Лиепажа Педагогал Институт хэмээн алдаршжээ.

Лиепаягийн Их Сургууль, 1954 онд байгуулагдсан, төсвийн санхүүжилттэй, аккредитаци авсан дээд боловсролын байгууллага бөгөөд 3 түвшний сургалтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлдэг: энгийн боловсрол, магистрын болон докторын сургалтууд. Сургуулийн нийт 2000 оюутнууд 30 өөр чиглэлд хуваагдан суралцдаг. Лиепаягийн Их Сургууль нь англи хэл дээр заагддаг 11 бүтэн магистрын хөтөлбөртэй.

Лиепаягийн Их Сургууль (LiepU) нь 2024 оны 3-р сарын 1-нд Ригагийн Техникийн Их Сургуультай (RTU) интеграцчилагдах бөгөөд энэ нь Боловсрол, Шинжлэх Ухааны Яам (IZM), Лиепая Хотын Зөвлөл, Лиепаягийн Их Сургууль, Ригагийн Техникийн Их Сургууль нарын 2024 оны 1-р сарын 29-ний хамтын ажиллагааны гэрээнд заагдсан байдаг. RTU-д нэгдсэний дараа Лиепаягийн Их Сургууль нь өөрийн бие даасан байдлаа авч үлджээ.
Норвегийн Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургууль

**Норвегийн Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургууль** () нь Норвегийн улсын судалгааны их сургууль бөгөөд оюутны тоогоороо хамгийн том их сургууль юм. Их сургуулийн төв байр Тронхейм хотод байрладаг бөгөөд Йөвик (Gjøvik) болон Олесунн (Ålesund) хотуудад бүсийн кампустай.

NTNU нь 1996 онд Норвегийн Хаан-зөвлөлөөс (King-in-Council) албан ёсоор нээгдсэн бөгөөд энэ нь хуучин Тронхеймын Их Сургууль болон бусад их сургуулийн түвшний байгууллагууд нэгдсэнээс үүдэлтэй юм. Тус сургуулийн үүсэл 1760 он хүртэл улбаатай. Дараа нь зарим хуучин их сургуулийн коллежууд ч мөн тус их сургуульд нэгджээ.

Янз бүрийн их, дээд сургуулийн эрэмбэлэх судалгаанаас хамааран тус их сургууль ихэвчлэн 101-400 дугаар байранд жагсдаг. 2022 оны 11-р сарын байдлаар, тус их сургууль ойролцоогоор 9,000 ажилтан, 42,000 оюутантай байна.

NTNU нь Норвегийн хэмжээнд инженерчлэл, технологийн боловсрол, судалгааны гол үүргийг хариуцдаг. Энэ нь тус сургууль Норвегийн тэргүүлэх инженерийн их сургууль болох Норвегийн Технологийн Хүрээлэн (Norwegian Institute of Technology, NTH)-ийн залгамжлагч гэдгээс үүдэлтэй байж магадгүй юм. NTH нь 1910 онд Норвегийн парламентын шийдвэрээр үндэсний инженерийн их сургууль болгон байгуулагджээ.

Инженерчлэл, байгалийн шинжлэх ухаанаас гадна тус их сургууль нь анагаах ухаан, сэтгэл судлал, нийгмийн ухаан, урлаг, багшийн боловсрол, архитектур болон дүрслэх урлаг зэрэг өөр олон академик чиглэлээр дээд боловсрол олгодог.

Тус их сургуулийн эрдэмтэд дунд физиологи болон анагаах ухааны чиглэлээр Нобелийн шагнал хүртсэн гурван хүн байдаг. Үүнд: Эдвард Мозер (Edvard Moser), Май-Бритт Мозер (May-Britt Moser), Жон О’Кийф (John O’Keefe) нар багтана.

Ангилал:Норвегийн их сургууль
Осло Метрополитан Их Сургууль

Осло Метрополитан Их Сургууль (Oslo Metropolitan University, Oslomet; Норвег хэлээр: Oslomet – storbyuniversitetet) нь Норвегийн Осло болон Кьеллер (Kjeller) хотуудад байрлах улсын их сургууль юм. Энэ нь Осло бүсийн олон мэргэжлийн коллежуудын нэгдлийн үр дүнд байгуулагдсан.

Тус их сургуульд ойролцоогоор 1,400 академик ажилтан ажилладаг бөгөөд тэдгээрийн 150 гаруй нь профессор, судалгааны профессор зэрэг Норвегид хамгийн өндөрт тооцогдох эрдмийн зэрэглэлтэй. Одоогоор ойролцоогоор 20,000 оюутантай бөгөөд 800 орчим захиргааны ажилтантай.

Осло Метрополитан Их Сургууль нь 2018 оны 1-р сарын 12-нд байгуулагдсан бөгөөд Норвегийн шинэ их сургуулиуд дотроос хоёр дахь хамгийн залуу нь юм. Энэ нь 2018 он хүртэл Норвегийн хамгийн том их сургуулийн коллеж байсан Осло ба Акерсхус Их Сургуулийн Коллежийн (Oslo and Akershus University College) залгамжлагч бөгөөд уг коллеж өөрөө Осло орчмын 30 орчим мэргэжлийн болон олон нийтийн коллежуудын нэгдлийн үр дүнд бий болсон.

Их сургуулийн гол кампус нь Осло хотын төвд, Пилестредет (Pilestredet) гудамж дагуу байрладаг бөгөөд Акерсхус дахь Кьеллер хотод нэмэлт кампустай. Их сургуулийн ректор нь Кристен Крог (Christen Krogh) юм.

Хичээлийн үндсэн хэл нь норвег хэл боловч зарим хичээлүүдийг гадаад хэлээр, голчлон англи, герман, франц хэлээр заадаг. Үүнд багшийн мэргэжлийн хэлний боловсрол болон олон улсын оюутнуудад зориулсан төрөл бүрийн хөтөлбөрүүд багтдаг.
Жазепс Витолс Латвийн хөгжмийн академи

**Язепс Витолсын нэрэмжит Латвийн Хөгжмийн Академи** (хуучнаар Ригагийн Консерватор) нь Латвийн Рига хот дахь дээд түвшний хөгжмийн консерватор юм. Тус академийн бага сургуулийг Эмилс Дарзиньшийн нэрэмжит Хөгжмийн Сургууль гэдэг.

Латвийн хөгжмийн консерватор нь 1919 онд хөгжмийн зохиолч мөн үндэсний дуурийн анхны захирал Жазепс Витолс-ын санаачилгаар байгуулагдсан. 1935-1937 оны хооронд түүний туслах Паулс Жозуус захирлын үүргийг гүйцэтгэснийг эс тооцвол, тэрээр 1944 он хүртэл тус консерваторын захирлаар ажиллажээ.

Бага, дунд сургалтын хөтөлбөрийг  **9-10** академик жилд эзэмшдэг. **1940 оноос** консерваторийн бүтэц өөрчлөгдөж, бага түвшний сургалтууд дунд боловсролын тогтолцоонд шилжиж, сүүлдээ **Жазепс Медининьш** болон **Эмилс Дарзиньшийн** нэрэмжит хөгжмийн дунд сургуулиудын суурийг заадаг болжээ. Харин дээд түвшний сургалтууд консерваторид заагддаг.

1951 оны 10-р сарын 1-ээс тус консерватортой Латвийн Зөвлөлтийн Социалист Бүгд Найрамдах Улсын Театрын Институт нэгдэж, жүжигчний болон найруулагчийн тэнхимүүдтэй театрын факультет болгон өөрчилжээ.

1958 оны 5-р сард тус сургуулийг "Жазепс Витолсын нэрэмжит Латвийн Консерватор" болгон нэрлэсэн. 1964 оны 1-р сард түр хугацаанд "Жазепс Витолсын нэрэмжит Латвийн Урлагийн Институт" гэж нэрлэгдсэн боловч 7-р сараас эхлэн өмнөх нэрээ ашиглах болжээ.
Ангилал:1919 онд байгуулагдсан
Ангилал:Латвийн их сургууль