open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шанхайн Концертийн театр

Кадиллак Шанхайн концертын театр нь Шанхай хотын Хуанпу дүүргийн Яньань зам болон Өмнөд Төвдийн замын уулзвар дээр байрладаг. 1930 онд Нанжингийн театр нэртэйгээр байгуулагдсан. 1949 онд нэрийг нь Бээжингийн кино театр болгон өөрчилсөн. 1959 онд Шанхайн концертын танхим гэж нэрлэгдсэн.

Тус танхим нь 1122 суудалтай бөгөөд нэг давхарт 640, хоёрдугаар давхарт 482 суудалтай. Тайз нь 8.35 метр, 16 метр урттай бөгөөд 100 орчим хавтгай дөрвөлжин метр талбайтай.

Концертын танхимыг Хятадын архитектор Фан Вэнжао Европын хэв маягаар  бүтээжээ.

Яньань Өндөрлөгийн замд зам гаргахын тулд уг танхимыг 2007 онд нүүлгэн шилжүүлсэн. Төсөл 4-р сарын 15-ны өглөөний 10 цагт эхэлсэн бөгөөд 50 сая юанийн өртөгтэй байв. 5800 тонн жинтэй концертын танхимыг эхлээд 1.7 метр өргөж, зүүн тийш 66.4 метр хөдөлгөж, эцэст нь шинэ газарт Enerpac гидравлик цилиндр ашиглан дахин 1.7 метр өргөсөн. Төсөл 2008 оны 1-р сарын 1-нд дууссан. Шанхайн концертын танхим 2008 оны 9-р сарын 26-нд дахин нээгдсэн.
Ламмермурын Лючия (дуурь)

“Ламмермурын Лючия”Лучиа ди Ламмермур (Итали дуудлага: [luˈtʃiːa di ˈlammermur]) нь Италийн хөгжмийн зохиолч Гаэтано Доницеттийн бичсэн гурван үзэгдэлт эмгэнэлт дуурь (dramma tragico) юм. Сальвадоре Каммарано уг Итали хэл дээрх либреттог 1819 онд Вальтер Скоттын бичсэн *"Ламмермурын сүйт бүсгүй"* түүхэн романаас сэдэвлэн бичсэн. 

Доницетти *"Люсия ди Ламмермур"* дуурийг 1835 онд, дуурийн хөгжмийн зохиолчийн нэр хүндийн оргил үедээ бичсэн. Жоаккино Россини удалгүй зодог тайлж, Винченцо Беллини "Лучиа" дуурийн нээлтээс өмнөхөн таалал төгссөн байсан нь Доницеттийг Италийн дуурийн урлагийн "цорын ганц ноёрхогч суут ухаантан" болгосон юм. [1]Доницетти хөгжмийн зохиолчийн хувьд амжилтанд хүрэх нөхцөл бүрдсэн төдийгүй Шотландын түүх, соёлд өргөн хүрээтэй сонирхол байсан. Хүчирхийлэлтэй дайн, дайсагнал, түүнчлэн ардын аман зохиол, домог зүй нь 19-р зууны уншигчид болон үзэгчдийн сонирхлыг татсан.  Вальтер Скотт эдгээр үйл явдлуудыг өөрийн "Ламмермурын сүйт бүсгүй" хэмээх соноор дамжуулан драмын хэлбэрт оруулсан бөгөөд энэ нь "Лучиа" зэрэг хөгжмийн хэд хэдэн бүтээл төрөхөд нөлөөлсөн юм. [2]

Энэ түүх нь өөрийн болон Рэйвенсвудын гэр бүлийн хоорондох зөрчилдөөнд өртсөн сэтгэл хөдлөлийн хувьд эмзэг Люси Аштон (Люсиа)-ийн тухай өгүүлдэг. Үйл явдал 17-р зууны Шотландын Ламмермюр толгод (Ламмермур)-д өрнөдөг.

Ангилал:Дуурь
Dialogues des Carmélites (Дуурь)

Кармелит бүлгэмийнхний харилцан яриа (Дуурь)
"Dialogues des Carmélites" (Кармелит бүлгэмийнхний харилцан яриа) нь Францын хөгжмийн зохиолч Фрэнсис Пуленкийн гурван үзэгдэлт дуурь юм. Анх 1957 онд Милан хотын "Ла Скала" театрт тоглогдож байжээ. Энэхүү түүх нь Францын хувьсгалын үеэр болсон Компьенийн гэгээн алдартнуудын бодит түүхээс сэдэвлэсэн бөгөөд хувьсгалын аймшигт хядлагаас зугтаж Кармелит гүрвэлийн хийдэд элссэн Бланш де ла Форс хэмээх залуу бүсгүйн тухай өгүүлдэг. Гэвч гүрвэлийн гэлэнмаа нар баривчлагдаж, шүтлэг бишрэлээсээ татгалзаагүй тул цаазаар авах ял сонсдог. Дуурийн төгсгөлийн хэсэг маш алдартай бөгөөд сэтгэл хөдөлгөм байдаг. Гэлэнмаа нар магтан дуу дуулсаар гильотины (цаазлах төхөөрөмж) тавцан руу алхах бөгөөд нэг нэгээрээ цаазлагдах бүрт ирний дуу сонсогдоно. Пуленкийн хөгжим нь маш үзэсгэлэнтэй, гүн гүнзгий шүтлэг бишрэлийг мэдрүүлдэгээрээ алдартай. Энэ бол Дэлхийн II дайны дараа бичигдсэн, репертуарт тогтмол тоглогддог цөөн хэдэн дуурийн нэг юм.
=Хөгжил (Үүсэл)=
Бернанос 1947 онд Раймонд Леопольд Брукбергерийн зуучлалаар кино зохиолын харилцан яриа бичихээр ажилд орсон бөгөөд зохиолыг Филипп Агостини Гертруд фон Ле Фортын "Die Letzte am Schafott" (шууд утгаараа "Цаазын тавцан дээрх сүүлчийнх", англи хэл дээрх хэвлэлийн нэр нь "The Last on the Scaffold") хэмээх туужаас сэдэвлэн бичсэн байна.

Ангилал:Дуурь
Шэньжэний Соёлын Төв

дэх Шэньжэнь концертын танхим]]

**Шэньжэний Соёлын Төв** нь Шэньжэний Концертын Танхим болон Шэньжэний Номын санг өөртөө багтаадаг бөгөөд БНХАУ-ын Гуандун мужийн Шэньжэнь хотын Футиан дүүрэгт байрладаг. Үүнийг Японы архитектор Арата Исозаки зохион бүтээжээ.  Усан үзмийн талбай маягийн концертын танхим нь 1800 хүний суудалтай бөгөөд 2007 онд нээгдсэн. 

Энэ нь Шэньжэний номын сангийн хажууд, Шэньжэний иргэний төв (Civic Center) болон метроны 3-р шугамын "Хүүхдийн ордон"  өртөөний ойролцоо байрладаг.  Энэ нь Шэньжэнь хотын хоёр гол концертын талбайн нэг, нөгөө нь Наньшаний соёлын төв юм.

"Бүс ба зам" олон улсын хөгжмийн наадам 2019 онд Шэньжэний концертын танхимд нээгдсэн. Гурван долоо хоног үргэлжилсэн хөгжмийн наадмын үеэр хотын өнцөг булан бүрт, тэр дундаа концертын танхимд олон тооны тоглолтууд зохион байгуулагдсан байна. 

Шэньжэнь хотын бусад концертын танхимд Шэньжэнь политеатр (Наншан) багтдаг.
БНХАУ-ын Үндэсний Жүжиглэх Урлагийн Төв

**Үндэсний урлагийн төв** нь **чанасан өндөг** гэж нэрлэгддэг бөгөөд Хятадын Бээжингийн Шичен хотод дуурийн театртай урлагийн төв юм. Францын архитектор Пол Андреугийн зохион бүтээсэн NCPA нь 2007 онд нээгдсэн бөгөөд Азийн хамгийн том театрын цогцолбор юм. Үндэсний жүжиглэх урлагийн төв (NCPA) нь хагас бөмбөрцөг хэлбэртэй бөгөөд зүүнээс баруун тийш гол тэнхлэгийн урт нь 212.20 метр, хойд зүгээс урд зүг рүү богино тэнхлэгийн урт нь 143.64 метр, өндөр нь 46.285 метр юм. Барилгын нийт талбай нь 119,900 квадрат метр бөгөөд үүнд 105,000 квадрат метр үндсэн барилга, 60,000 квадрат метр газар доорх туслах байгууламжуудыг багтаасан нийт 165,000 орчим квадрат метр талбайтай. Төслийн нийт өртөг нь 3.067 тэрбум юань болсон байна. Тус төвд дуурийн танхим, хөгжмийн танхим, театр, урлагийн үзэсгэлэнгийн танхимууд, ресторан, аудио дэлгүүр болон бусад туслах байгууламжууд багтдаг.
Шанхайн Их Театр

Шанхайн их театр нь Шанхай хотын Хуанпу дүүргийн Ардын талбайн хойд хэсэгт, Renmin өргөн чөлөө болон Хойл Ханпи замын уулзварт байрлах цогцолбор юм. Энэхүү барилгад Шанхайн дуурийн театр болон бусад тайзны урлагийн байгууллагууд байрладаг.

Театрыг Франц архитектор Jean-Marie Charpentier болон Зүүн Хятадын Архитектурын зураг төслийн хүрээлэн хамтран зохион бүтээсэн. 1998 оны 8-р сарын 27-нд нээгдсэнээс хойш дуурь, мюзикл, балет, симфони, камер хөгжим болон Хятадын дуурийн тоглолтуудыг тайзнаа тоглож ирсэн.

## Үүсэл
1970-аад оны сүүл үеийн шинэчлэл, нээлтийн бодлого хэрэгжиж эхэлснээс хойш олон улсын тайзны урлагийн хамтлагууд Шанхайд олноор ирэх болсон. Гэвч 1990-ээд он хүртэл том хэмжээний жүжиг, тоглолтод тохирох театр байгаагүй.

Иймээс Шанхай хотын Ардын Засгийн газар ийм хэрэгцээг хангах, мөн хотын соёлын төв болгох зорилгоор томоохон тайзны урлагийн цогцолбор барихаар шийдвэрлэсэн. 1994 онд засгийн газрын 3000 сая юанийн хөрөнгө оруулалтаар Шанхайн Их Театрын барилгын ажил эхэлсэн.
Шанхайн Дуурийн Театр

шөнө – “Шанхайн Дуурийн Театр” болон бусад уран бүтээлийн хамтлагуудын байнгын байр.]]

Шанхайн Дуурийн Театр нь Shanghai хотын барууны хэв маягийн дуурийн албан ёсны, төрөөс санхүүждэг байгууллага бөгөөд Шанхайн Их Театр-т байнгын үйл ажиллагаа явуулдаг дуурийн хамтлаг юм.

“Opera House” гэсэн нэр томьёо нь англи болон хятад хэл дээр ихэвчлэн барилгыг хэлэхэд хэрэглэгддэг боловч албан ёсоор тухайн барилга нь дуурийн театр биш юм. “Shanghai Opera House” гэдэг нь барилгыг биш, зөвхөн тоглолт хийдэг байгууллагыг хэлдэг. Энэ нь Бээжин хот дахь China National Opera House-тай адил ойлголт юм.

Ийм ялгаатай нэршил үүссэн шалтгаан нь хятад ханз “Yuan (院)” нь ихэвчлэн сургууль, хүрээлэн эсвэл жүжгийн хамтлагийг илэрхийлдэг болохоос биш тухайн барилгыг заадаггүйтэй холбоотой.

Тус байгууллагын оффис, дасгалын өрөөнүүд болон жижиг бэлтгэлийн театр нь Шанхай хотын Жиньань дүүргийн Changshu замын 100-lòng, 10 дугаарт байрладаг.

## Тоглолтын репертуар
Тус дуурийн театрын репертуарт барууны олон алдартай бүтээлүүд багтдаг. Үүнд:
Aida, L'Elisir d'Amore, Orfeo ed Euridice, Eugene Onegin, Otello, Pelléas et Mélisande, The Nose, Die Fledermaus, Les Pêcheurs de Perles, Samson et Dalila, La Traviata, I Pagliacci, L'amour des Trois Oranges зэрэг орно.
Lulu (дуурь)

Лулу бол хөгжмийн зохиолч Альбан Бергийн бичсэн дуурь юм. Берг энэхүү дуурийн зохиолоо Германы жүжгийн зохиолч Франк Ведекиндийн Эрдгейст (Erdgeist) болон Пандорагийн хайрцаг (Die Büchse des Pandora) хэмээх хоёр жүжгээс сэдэвлэн авчээ. Берг дуурийн цомнолыг өөрөө бичсэн байна. Зохиолын агуулга нь маш задгай, ёс суртахуунгүй байсан тул олон хүн Лулу-г сонсоод цочирддог байв. Учир нь үүнд цус нөж, аллага, садар самуун, хүчирхийлэл их гардаг. Мөн Бергийн хөгжим ойлгоход нэлээд хүнд байлаа. Тэрээр ямар нэгэн тодорхой хөгд баригддаггүй "арван хоёр эгшигт"  хөгжмийн аргыг ашигладаг байсан ч үүнийг маш Романтик, илэрхийлэмжтэй хөгжмийн хэв маяг болгон хувиргаж чаддаг байв.

## Бүтээлт
Берг 1929 онд дууриа бичиж эхэлсэн боловч хийлийн концертоо бичихийн тулд ажлаа түр зогсоожээ. Бергийг нас барахад тэрээр дуурийнхаа сүүлчийн бүлгийг дуусгаж амжаагүй, зөвхөн тойм төдий л гаргасан байв. Шёнбергээс уг дуурийг гүйцээж өгөхийг хүссэн боловч тэрээр үүнийг хэтэрхий их ажил орно гэж үзжээ. 1937 онд дуурийг анх тоглоход ердөө хоёрхон бүлэгтэй, дуусаагүй байдалтай байв. Бергийн бэлэвсэн эхнэр Хелена хэнд ч уг бүтээлийг гүйцээхийг зөвшөөрөхгүй бөгөөд дуусаагүй хэвээр үлдэх ёстой гэж хэлжээ. Ийнхүү 40 гаруй жилийн турш уг дуурийг дутуу хэвээр нь тоглож ирсэн байна.

Ангилал:Дуурь
Сакамото Рүичи

**Сакамото** **Рүичи** (япон. 坂本龍一 *Сакамото Рү:ичи*, 1952 оны 1-р сарын 17-нд Токио хотын Накано тусгай дүүрэгт төрсөн — 2023 оны 3-р сарын 28-нд Токио хотод нас барсан) — японы хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч, продюсер.  Түүний эхнэр болон охин Акико Яно, Сакамото Миү нар дуучин юм.

Сакамото Рүичи «Оскар», «Грэмми» болон BAFTA шагнал хүртсэн, «Алтан бөмбөрцөг» шагналын хошой эзэн юм.

Бернардо Бертолуччигийн *«Сүүлчийн эзэн хаан» (*англи. *The Last Emperor)*, *«Тэнгэрийн бүрхүүл дор» (*англи. *The Sheltering Sky)*  болон *«Бяцхан Будда» (*англи. *Little Buddha)* зэрэг кинонуудын хөгжмийг зохиосон гэдгээрээ алдартай.

## Намтар 
1952 онд Токио хотын Накано дүүрэгт төрсөн Сакамото Рүичи сэтгүүлийн редактор Кавадэ Шобо (Kawade Shobō, 1921–2002), загвар зохион бүтээгч Кейко Сакамото (төрсөн овог нь Шимомура) нарын ганц хүүхэд байсан. 

Сакамото 1970 онд Токиогийн Үндэсний Урлаг, Хөгжмийн Их Сургуульд хөгжмийн зохиолчийн чиглэлээр бакалавр, дараа нь электрон болон дэлхийн хөгжмийн чиглэлээр магистрын зэрэг хамгаалжээ. Тэрээр энэ чиглэлээр карьераа үргэлжлүүлэх зорилгоор хөгжмийн угсаатны зүйг судалж, уламжлалт дэлхийн хөгжмийн янз бүрийн хэлбэрүүд, ялангуяа Япон (ялангуяа Окинава), Энэтхэг, Африкийн хөгжмийн төрөл бүрийн хэлбэрт татагдах болжээ. Түүнд Дорно дахины хөгжмийг өргөнөөр судалсан Францын хөгжмийн зохиолч Клод Дебюссигийн бүтээл ихээхэн нөлөө үзүүлсэн байна. 

Түүнийг 2014 онд хорт хавдартай гэж оншлогдсон бөгөөд 2023 оны 3-р сарын 28-нд нас барсан.
Wozzeck (дуурь)

**Wozzeck (дуурь)**

Wozzeck бол Австрийн хөгжмийн зохиолч Албан Бергийн (1885-1935)-ийн дуурь юм. Энэ бүтээл нь 1914-1922 оны хооронд зохиогдсон бөгөөд 1925 онд анх тайзнаа тоглогдож байжээ.

Берг энэ дуурийг өөрийн бүтээлүүддээ сериализм(дарааллын арга) ашиглаж эхлэхээсээ өмнө бичсэн. Түүний багш Шенберг арван хоёр авианы системийг хараахан хөгжүүлээгүй байв. Wozzeck-ийн хөгжим нь Mahler-ын уламжлалт тональ хөгжимтэй боловч гэхдээ бас (тональд суурилдаггүй )атональ хөгжимтэй , бүхэл тонны шатлал дээр суурилсан аялгууг хослуулсан байдаг. Энэ хөгжим нь тухайн үедээ маш орчин үеийн сонсогдож байв. Мөн Берг дуулаачдын хоолойг өвөрмөц байдлаар ашигласан нь: заримдаа тэд хагас өнгөөр ярьж, хагас өнгөөр дуулдаг байсан (Үүнийг Sprechgesang гэж нэрлэдэг).

Энэ дуурь Германы  хөгжмийн зохиолч Georg Büchner-ийн Woyzeck хэмээх жүжгээс сэдэвлэсэн. Woyzeck нь хаан эсвэл бурхан зэрэг чухал хүний тухай бус,харин тийм ч ухаалаг биш,бусдад дээрэлхүүлж,ашиглуулдаг ядуу хүний тухай өгүүлдгээрээ онцлог байв. Берг бараг зуун жилийн дараа энэ дуурийг бичсэн ч ийм сэдэв дуурийн хувьд ховор хэвээр байжээ. Дуурийн хувьд баатрууд голлон чухал дүр байдаг бол ажилчин ангийн хүмүүс ихэвчлэн инээдмийн дүрд зарц байдлаар гардаг байсан. Харин Wozzeck бол өөрт нь томиолдож буй зүйлсийг өөрчилж чадахгүй байгаа энгийн нэгэн хүний тухай юм. Жүжгийн онолд ийм дүрийг заримдаа "эсрэг баатар" гэж нэрлэдэг.
A Raisin in the sun

A Raisin in the Sun ( Наранд хатсан үзэм)
Наранд хатсан үзэм нь Лоррейн Хансбери-ийн бичсэн жүжиг бөгөөд 1959 онд Бродвейд анх тоглогдсон. [1] Гарчиг нь Лэнгстон Хьюз-ийн "Harlem" (мөн "A Dream Deferred гэж нэрлэдэг [2])шүлгээс гаралтай. Энэхүү зохиол нь Чикаго хотын өмнөд хэсэгт амьдардаг өнгөт (хар) арьст гэр бүлийн талаар өгүүлдэг ба эцэг нь нас барсны дараа тэд даатгалын мөнгөөр санхүүгийн байдлаа сайжруулахыг оролддог бөгөөд орон сууцны ялгаварлан гадуурхалт, арьс өнгөөр ялгаварлах үзэл, нийгэмд уусаж буй асуудлуудыг хөнддөг. Нью-Йоркийн Драмын Шүүмжлэгчдийн Холбоо 1959 оны шилдэг жүжгээр нэрлэсэн бөгөөд XXI зуунд "The Independent [3]" ,"Time out [4]" зэрэг хэвлэлүүд түүнийг бүх цаг үеийн шилдэг жүжгүүдийн нэг хэмээн жагсаасан.

Өгүүлэмж
Уолтер болон Рут Янгер, тэдний хүү Травис, мөн Уолтерын ээж Лена болон дүү Бенита нар Чикаго хотын өмнөд хэсэгт байрлах хуучирсан хоёр өрөө байранд тарчигхан амьдардаг. Уолтер лимузины жолооч хийн арай ядан амь зуудаг. Рут амьдралдаа сэтгэл хангалуун байдаг хэдий ч Уолтер илүү ихийг хүсдэг. Тэрээр Вилли болон Бобо гэх танилуудтайгаа хамтран архины дэлгүүрт хөрөнгө оруулалт хийхийг хүсдэг.
Мөнхсар

**Мөнхсар** заргач (хятад: 忙哥撒兒, пиньинь: Máng gē sā er; перс: منكاسار نویان, Munkāsār Nūyān; Mengeser**,** Мэнгэсэр; ? - 1253 оны өвөл) нь Их Монгол Улсын Мөнх хааны зарлигаар 1251-1253 оны хооронд улсын их заргач байсан түшмэл. Түүний угсаа гарал нь жалайрын жад овгийн Мухулай вангийн авга ах Чулуун хайчийн жич бөгөөд үе удмаараа монголын төрд зүтгэж байсан. Их заргач байх хугацаанд Өгөөдэй хаан, Цагадай ханы удмын хан хөвүүдийн хуйвалдааныг илрүүлж, яллан шийтгэхэд онцгойлон зүтгэсэн явдал нь түүхэнд тодоор бичигдэж үлдсэн. 

## Намтар 
Түүний элэнц өвөө Чулуун хайч нь 1196 онд Чингис хаанд Түгэ, Хаши нэртэй хоёр хүүгээ боол болгож өгсөн гэж Монголын Нууц Товчоонд гардаг ч, Юань улсын судрын 124-р дэвтэрийн Мөнхсарын шастирт "элэнц өвөө нь Чулуун хайч, өвөө нь Шо-а (搠阿, Shuò ā), аав нь Нахай" гэсэн байдаг учраас Чулуун хайчийн гурав дахь хүүгийн удам гэж үздэг. Шоха, Нахай нар онцгой гавьяа байгуулаагүй ч, үе улиран үнэнчээр зүтгэснийг үнэлж Өгэдэй хааны үед Луоян (洛陽) хотын 175 өрхийг шагнажээ.  

Мөнхийг их хаан болсны дараа их заргачын тушаалд томилогдож, Ширэмүн, Нагу тэргүүтэй Өгэдэй, Цагадайн удмын хан хөвүүдийн хуйвалдаанд оролцсон түмт, мянгатын ноёд, хатад, сайд түшмэдийг байцаан яллах асуудалыг голлох үүрэгтэй шүүн хэлэлцэж, зарим үед бие даан яллах дүгнэлт гаргаж сүүлд нь хаан эзэнд мэдэгдэж байсан. Түүний удирдан явуулсан шүүн байцаалтаар алтан ургийн болон түмт мянгатын ноёд, хатад нийлсэн 77 хүн цаазлуулсан. 1253 оны өвөл хортой архинд хордож нас барсан. Түүний нас барсны дараа Мөнх хаан хоёр хүүд нь сургаал айлдаж өш хонзонгийн сэдэлтэй муу юм бодохгүй тайван байж, эцгийнхээ адил алдар нэрээ дуурсгаж төлөв түвшин явахыг сануулсан байдаг.

## Хойчис 
Мөнхсар заргач нь Тогоон, Төрчи, Эсэнтөмөр, Төмөрбуха, Хандухур гэсэн таван хүүтэй байсан. Тогоон бол түмтийн ноён болсон ч, хүүхэдгүй. Төрчийн хүү Мэнлигтөмөр бичгийн утгачийн хүрээлэнгийн зарлигийн бичээч түшмэл болж, Наян вангийн бослого дарахад гавьяа байгуулсан. Мэнлигтөмөрийн ач хүү Есөн нь Яньхуй сүмийн түшмэл (延徽寺卿) болсон. 

Төмөрбухын отгон хүү Байдаша (?-1332) нь хааны хишигтэн цэрэгт элсэж буурч болоод, Өлзийт хаан, Хүлэг хааны үед ордны хүнс хангамжыг хариуцсан сюаньхуй хүрээлэнгийн бүгд мэдэгч болж, мөнгөн хөх чимэгт гуанлү дафү цолоор шагнуулсан. Буянт хааны үед баруун гарын чинсан, Гэгээн хааны үед алтан ургийн хэрэг хариуцсан яамны их заргач, жишянь хүрээлэнгийн бичгийн сайд, Есөнтөмөр хааны үед тайбао түшмэл, Заяат хааны үед заргач болсон. Байдашын отгон хүү Балан нь хожим алтан ургийн хэрэг хариуцсан яамны их заргач болсон.

*Тэргэт баян
**Чулуун хайч
***Түгэ, мянганы ноён
****Бүгидэй хорчи
***Хаши
***Шо-а
****Нохой
*****их заргач **Мөнхсар** 
******Тогоон, түмтийн ноён
******Төрчи
*******Мэнлигтөмөр бичээч
******Эсэнтөмөр
*******Хархасун
******Төмөрбуха
*******Ташун
*******Хархасун
*******Байдаша чинсан, тайбо, тайфу, их заргач
********Мама тэгин
********Пүпи
********Балан заргач
******Хиндухур түмтийн ноён
*******Курмиши
*******Илтөмөр

## Эшлэл 
Ангилал:13-р зуунд төрсөн
Ангилал:1253 онд өнгөрсөн
Ангилал:Их Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн
Ангилал:Жалайр аймаг
Токиогийн Үндэсний Шинэ Театр

нь Японы анхны бөгөөд хамгийн чухал үндэсний тайзны урлагийн төв бөгөөд дуурь, балет, орчин үеийн бүжиг болон жүжгийг багтаадаг. Энэ нь Токио хотын Шинжүкү дүүрэгт байрладаг. 1997 оноос хойш 650 гаруй жүжиг тайзнаа тавигдсан. Улирал тутамд 300 орчим жүжиг тоглогддог бөгөөд ойролцоогоор 200,000 театрын үзэгч ирж үздэг.  Тус төв нь дэлхийн шилдэг театруудын нэгд тооцогддог архитектур, орчин үеийн хамгийн сүүлийн үеийн театрын байгууламжаараа сайшаагдсан. 2007 онд ТҮШТ нь *Токиогийн дуурийн ордон* гэсэн сурталчилгааны уриатайгаар брэндлэгдсэн.
Teatro Municipal de Lima (Peru)

Лима хотын театр нь Перу улсын нийслэл дэх гол уянгын театрын барилга бөгөөд ЮНЕСКО-д бүртгэгдсэн тус хотын түүхэн төв хэсгийн гол цөм юм. Энэхүү театрыг 1920 онд "Teatro Forero" нэрээр анх нээсэн бөгөөд Италийн архитектор Альфредо Виале зураг төслийг нь гаргажээ. Барилга нь неоклассицизмын архитектурын гайхалтай жишээ бөгөөд Италийн агуу дуурийн театруудаас сэдэвлэсэн тансаг гантиг шат, гоёмсог чимэглэл бүхий интерьертэй. 1998 онд гарсан аймшигт түймрийн улмаас үзэгчдийн танхим болон тайзны ихэнх хэсэг сүйдэж, зөвхөн нүүрэн тал болон үүдний танхим нь бүрэн бүтэн үлджээ. Арван жилийн турш хийгдсэн нарийн нямбай сэргээн босголт, шинэчлэлийн ажил дууссаны дараа театр 2011 онд анхны сүр жавхлангаа эргүүлэн авч, 21-р зууны тайзны технологиор тоноглогдон дахин нээгдсэн юм.

Өдгөө тус театр нь дөрвөн давхартаа 1,314 хүний судалтай. Сэргээн босголтын ажил нь анхны гоёл чимэглэлийн шавардлагын ажил болон төв хэсгийн асар том болор гэрлийг яг ижилхэн хуулбарлан хийхийн зэрэгцээ найрал хөгжмийн акустик чанарыг сайжруулахад чиглэгджээ. Орон нутгийн өмчит байгууллагын хувьд энэ нь Лима хотын симфони найрал хөгжим болон Перу улсын үндэсний балетын хамтлагийн гэр болдог. Мөн Өмнөд Америк болон Европын уран бүтээлчдийг татдаг "Temporada de Ópera" (Дуурийн улирал)-аараа алдартай. Плаза Майор талбайгаас ердөө хэдхэн метрийн зайд орших тус театр нь зөвхөн тоглолтын орон зай төдийгүй Лима хотын соёлын тэсвэр тэвчээр болон Бүгд найрамдах улсын үеийн архитектурын өвийг хадгалан үлдэх эрмэлзлийн бэлгэдэл юм.
Эспланад – Эргийн дагуух театрууд

**Эспланад –Эргийн дагуух театрууд**  нь Сингапурын төв хэсэгт, Сингапур голын адагт байрладаг урлагийн төв юм. Ойролцоох Эспланаде цэцэрлэгт хүрээлэнгийн нэр дээр суурилж нэрлэгдсэн. Энэ нь хоёр бөөрөнхий бүтэцтэй: нэг нь 1600 орчим суудалтай концертын танхим, нөгөө нь 2000 орчим хүний багтаамжтай жүжиглэх урлагийн театр юм. Үүнийг " **Дуриан** " гэж хочилдог.
“Мускатын Хааны Дуурийн Театр"

**Мускатын Хааны Дуурийн Театр** (МХДТ) нь Оманы хөгжмийн урлаг, соёлын тэргүүлэх тайз юм Дуурийн театр нь Маскат хотын Шати Аль-Курм дүүрэгт , Султан Кабус гудамжинд байрладаг. Оманы Султан Кабус хааны захиалгаар баригдсан Хааны дуурийн театр нь Оманы өвөрмөц үеийн архитектурын үзэл болон бүтээлийг тусгасан бөгөөд дээд тал нь 1100 орчим хүн хүлээн авах хүчин чадалтай. Дуурийн театрын цогцолбор нь концертын театр, үзэгчдийн танхим, албан ёсны тохижилттой цэцэрлэгт хүрээлэн, жижиг худалдааны дэлгүүртэй соёлын зах, тансаг зэрэглэлийн ресторан, хөгжим, театрын болон дуурийн жүжгийн урлагийн төвөөс бүрдэнэ.
Хятадын үндэсний дуурийн театр

Хятадын үндэсний дуурийн театр

**Хятадын үндэсний дуурийн театр** бол Хятадын Бээжин хотод төвтэй, төрийн өмчийн дуурийн компани бөгөөд, Хятадын Соёлын яамны харьяанд байдаг.Хятадын үндэсний дуурийн театр нь дуурийн хамтлаг, найрал дуу, симфони найрал хөгжим болон тайзны урлал, хувцас, тайзны чимэглэлийн хэсгүүдээс бүрдэнэ. Соёл, аялал жуулчлалын яамны нэгдсэн удирдлагын дор Шанхайн Дуурийн театр,болон Хятад даяарх бусад “Geju” байгууллагуудтай холбоотой, хамтран ажилладаг.

Түүх

Хятадын Төв Дуурь нь 1942 онд Яньань хотод Янкогийн “ Brothers” жүжиг, “Sisters Opening up the Wasteland”,болон “The White-Haired Girl” гэх нэртэй жүжгүүдийг анх удаа тоглосон. Дуурийн хамтлаг 1952 онд Бээжин хот руу нүүж, мөн 1952 онд “Соёл, аялал жуулчлалын яам”-ны шууд харьяанд байдаг үндэсний дуурийн байгууллага хэмээн  албан ёсоор байгуулагдсан.

Хятад дахь бүтээлүүд

Хятадын үндэсний дуурийн театрийн тайзнаа 1986 онд Бээжин хотод “La Bohème” дуурийг “Luciano Pavarotti”-той хамтран тоглосон бөгөөд, дараа нь “Turandot” дуурийг “Forbidden City”-д тоглосон. Тэгээд 2001 оны 6-р сард “Гурван тенорын Хориотой хот дахь тоглолт”  амжилттай зохион байгуулагдсан. Мөн 2009 онд, Хятадын үндэсний дуурийн театр нь “Turandot” дуурийг “Zhang Yimou”-тай хамтран “Бээжингийн үндэсний цэнгэлдэх хүрээлэн”-д тоглосон бөгөөд Тайваний “Тайчунг тив хоорондын бейсболын цэнгэлдэх хүрээлэн”-д дахин тайзнаа тавьсан.
Либерал интернационал

**Либера́л** **интернациона́л** (англи. *Liberal International*) — Либерал улс төрийн намуудыг нэгтгэсэн олон улсын улс төрийн байгууллага. Төв байр нь Лондон хотод Үндэсний либерал клубын байранд байралдаг.  Дэлхий даяар либерализмыг бэхжүүлэх зорилгоор 1947 онд Оксфорд хотод байгуулагдсан Либерал Интернационалын улс төрийн гол зарчмуудыг "Оксфордын тунхаглал"-д тусгасан байдаг. 

Марокко улсын Байгаль орчны сайд асан Хакима Эль-Хайте 2018 оны 12-р сараас хойш Либерал Интернационалын  ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байна.

Байгууллагын залуучуудын жигүүр нь Либерал Залуучуудын Олон Улсын Холбоо юм.

Монголын Иргэний Зориг Ногоон нам 2009 оноос тус байгуулагын гишүүн нам болсон юм. 

**Албан ёсны цахим хуудас**: https://liberal-international.org/
Харбиний их театр

Харбинийн их театр 

**Харбинийн их театр буюу Харбин дуурийн театр** нь  Хятадын  “Heilongjiang” мужийн Харбин хотод байрлах  олон тайзтай урлагийн тоглолтын төв юм. 850,349 квадрат фут талбай бүхий энэхүү театрийг Хятадын нэрт архитекторын “MAD” агентлаг болох “Ma Yansong” удирдан зохион бүтээсэн.

Тус театр нь ЮНЕСКО-гийн "Хөгжмийн хот"-д бүртгэгдсэн Харбин хотод байрладаг бөгөөд, жил бүр зохион байгуулагддаг алдарт Харбины зуны хөгжмийн концертыг зохион байгуулдаг хот бөгөөд, Хятадын анхны найрал хөгжим байгуулагдсан томоохон хот юм. Энэхүү барилга нь Харбины хотын захын “ Songhua” гол болон түүний эргэн тойрон дахь намгархаг газрын эрэг дээрх урлагийн төв болох Харбины Соёлын арлын төв хэсэг юм.  Бүхэлдээ цагаан хөнгөн цагаан хавтангаар бүрсэн энэхүү дуурийн театр нь эзгүй, хүйтэн ширүүн байгальтай зохицон мушгиран, нугаран байрладаг бөгөөд, заримдаа аянга цахилгаантай цасан шуурга мэт, заримдаа хэт загварлаг,уран хийцтэй майхан хэлбэрийн гэр мэт харагддаг. Эдгээр анхдагч дүрсэлүүд нь зориуд хийгдсэн байдаг бөгөөд, бүс нутгийн хатуу ширүүн уур амьсгал, зэрлэг газарзүйн онцлогт болон эргэн тойрны байгальд төгс зохицсон байдаг. Дуурийн театрын доторх  тод, үзэсгэлэнтэй бүтцэц нь орчин үеийн цагаан хананууд, агааржуулалттай дээврийн цонхнууд болон олон модон элементүүдийг ашигласанаар Зэн хэв маягийн гоо зүйг бий болгодог.
Waiting for godot

Waiting for Godot (Годог хүлээх нь)

Waiting for Godot нь Самюэл Беккет (Samuel Beckett)-ийн бичсэн жүжиг юм. 
1998 онд энэ жүжиг нь "XX зууны англи хэл дээрх хамгийн чухал жүжиг"-ээр шалгарч байжээ.

"Waiting for Godot" нь Беккет өөрийн Франц хэл дээр бичсэн анхны жүжгээ англи хэл дээр орчуулсан хувилбар юм ( En attendant Godot). Анхны Франц хэл дээрх хувилбар нь 1948 оны 10-р сарын 9-нөөс 1949 оны 1-р сарын 29-нд зохиогдож байсан. 

Энэ жүжигт хоёр гол дүр байдаг нь Эстрагон(Гого) болон Владимер(Диди). Тэд Годог хүлээх зуур олон зүйлийн талаар ярилцдаг. Дараа нь өөр хоёр дүр тайзан дээр гарч ирнэ. Поззо нь Лаккиг урт олсоор хөтлөн авч явж байдаг. Лакки Поззо-ийн тушаалаар л ярьдаг. Дараа нь Лакки ямар нэгэн утга учиртай ч юм шиг , эсвэл утгагүй ч юм шиг маш урт зүйл хэлдэг.
Нэг хүү тайзан дээр гарч ирээд өнөөдөр Годо ирэхгүй, харин маргааш ирнэ гэж хэлдэг. Дарагийн өдөр нь Владимир Эстрагон хоёр дахин ярилцана. Поззо болон Лакки нар дахин ирэх боловч тэд өөрчлөгдсөн байдаг. Мөн нэг хүү гарч ирээд Годог өнөөдөр ирэхгүй, харин маргааш ирнэ гэж хэлнэ.
Владимир болон Эстрагон хоёр амиа хорлохыг оролдох боловч чаддаггүй. Тэд явахаар шийддэг ч хөдөлдөггүй. Ингээд жүжиг төгсөнө.
Зүүн Пёньян Их Театр

Зүүн Пёньян Их Театр нь Хойд Солонгосын нийслэл Pyongyang хотод байрлах, 2,500 хүний суудалтай театр юм. Энэ театр нь 2008 онд New York Philharmonic-ийн тоглолт болсон газар бөгөөд энэ нь United States-аас North Korea руу Korean War-аас хойш хийсэн анхны томоохон соёлын айлчлал байсан юм.

Танхим нь 1989 онд баригдсан бөгөөд ихэвчлэн Хойд Солонгосын удирдагчид болон улсын амжилтыг алдаршуулсан тоглолтуудыг зохион байгуулахад ашиглагддаг. 2008 оны тоглолтоос өмнөх 12-р сард тус театр нь Хойд Солонгосын удирдагч Kim Jong-il-ийн эх Kim Jong-suk-д зориулсан дуурийг толилуулж байжээ.

2005 онд театрт гал гарч, анхны фасад болон дотоод хэсгийн элементүүд устсан байна.

2007 оны Шинэ жилийн өдөр сэргээн засварласны дараа тус театр Mansudae Art Troupe-ийг хүлээн авч тоглолт зохион байгуулсан. Театрын “маш том” тайзанд найрал хөгжмийн дууг зөв дамжуулахын тулд акустик бүрхүүл шинээр барих шаардлагатай болсон. Энэхүү театрыг Zarin Mehta сонгосон бөгөөд тэрээр Хойд Солонгосын Улсын Симфони найрал хөгжмийн байр хэт жижиг гэж үзэн татгалзсан байна.

Театрын нийт хэмжээ нь 62,000 гаруй квадрат метр. Багана бүхий том танхим (лобби) дотор Ulrim хүрхрээг дүрсэлсэн ханын зураг байдаг. Reuters агентлагийн нэг сэтгүүлчийн хэлснээр, уг барилгын архитектур нь “уйтгартай коммунист хэв маягтай” бөгөөд “орон нутгийн иргэд шөнө дулаан, гэрэлтэй байлгахад хүндрэлтэй том, хуучирсан барилга” гэж тодорхойлогдсон байна.
Pokhara Theatre - Похара театр (Балба)

Покхара Театр нь Pokhara, Nepal улсад байрлах, 2016 онд байгуулагдсан олон нийтийн театрын байгууллага юм. Энэ нь өөрийн оригинал жүжгүүд, сонгодог бүтээлүүдийн найруулга, мөн театрын наадам зохион байгуулдгаараа танигдсан.

## Түүх
Театрын үйл ажиллагаа 2016 онд орон нутгийн уран бүтээлчид нэгдэн ажилласнаар эхэлсэн. 2018 оноос жүжгүүдийг тогтмол тайзнаа тавьж эхэлсэн. Жил ирэх тусам энэ хамтлаг нь бүс нутгийн соёлын тэргүүлэх байгууллагуудын нэг болж, тус хот дахь орчин үеийн цорын ганц “black box” театр болох Gandharba Theatre-ийг ажиллуулдаг болсон.

## Тоглолтууд
Тус хамтлаг нь орчин үеийн драм, сонгодог бүтээлүүдийн найруулга зэрэг олон төрлийн жүжгийг тайзнаа тавьсан.
* *Siruma Rani* (2017) – Playwright Sarubhakta
* *Atal Bahadur Ko Atanka* (2018) –  Playwright Khagendra Lamichhane
* *Nirmaya* (2019) –  Playwright Sarubhakta
* *Yo Kasto Mahabharat* (2019) –  Playwright Deepak Parajuli
* *Ek Chihan* (2019) –  Playwright Hriday Chandra Singh Pradhan
* *Urvashi Sukta* (2023) –  Playwright Shiva Sankalpa

## Үйл ажиллагаа
Жүжиг тоглохоос гадна тус хамтлаг нь сургалт, жүжигчний хичээл, театрын наадам зохион байгуулах замаар тайзны урлагийг идэвхтэй хөгжүүлдэг. Ялангуяа сургуулийн түвшний драмд онцгой анхаарал хандуулдаг. Сургууль хоорондын театрын тэмцээн, залуучуудын драмын наадам зохион байгуулснаар залуу уран бүтээлчдэд бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх, тайзны ур чадвараа сайжруулах, өгүүлэмжийн уламжлалтай танилцах боломжийг олгодог.
Мельбурны Урлагийн Төв

Анх “Victorian Arts Centre” гэж нэрлэгдэж байсан энэ төв нь Australia дахь хамгийн том, хамгийн их ачаалалтай тайзны урлагийн цогцолбор юм. Энэ нь Melbourne хотын Southbank дахь урлагийн бүсэд байрладаг бөгөөд 162 метр өндөр ган шовх орой (spire)-гоороо амархан танигддаг. Энэ нь хотын тэнгэрийн шугамын нэгэн бэлгэ тэмдэг болсон.

Энэхүү цогцолбор нь газар доорх хэд хэдэн театр болон тусдаа байрлах Hamer Hall концертын танхимаас бүрддэг. Барилгын ажил 1973 онд эхэлж, үе шаттайгаар дууссан бөгөөд концертын танхим 1982 онд, гол театрын цогцолбор 1984 онд ашиглалтад орсон.

Зураг төслийг архитектор Roy Grounds удирдан боловсруулсан бөгөөд дотоод заслыг дараа нь John Truscott хийж, алтлаг бүрмэл (gold leaf), хилэн зэрэг материалыг ашиглан театрын тансаг уур амьсгалыг бүрдүүлсэн.

Гол барилгад State Theatre байрладаг бөгөөд дэлхийн хамгийн том тайзнуудын нэгтэй, 2000 гаруй хүний суудалтай. Энд ихэвчлэн том хэмжээний дуурь болон балетын тоглолтууд болдог. Мөн энэ барилгад драмын жүжигт ашиглагддаг Playhouse, туршилтын бүтээл болон жижиг тоглолтод зориулагдсан Fairfax Studio багтдаг.

Hamer Hall нь Yarra голын дагуу байрладаг бөгөөд Melbourne Symphony Orchestra-ын гол концертын танхим юм. Энэ нь гараар будсан алтлаг өнгийн ханатай өвөрмөц дотоод засалтай.
Aula Simfonia Jakara

**Аула Симфониа Жакарта** нь Индонез улсын Жакарта хотын Кемаяоран дүүрэгт байрладаг, 1200 хүний суудалтай концертын танхим юм. Энэхүү танхим нь Индонезийн Реформд Миллениум Төв (Reformed Millennium Center Indonesia) цогцолборын нэг хэсэг бөгөөд уг цогцолборт томоохон сүм, уран зургийн галерей, номын сан, сургууль болон теологийн коллеж багтдаг. Танхимын ерөнхий удиач болон уран сайхны удирдагчаар Индонезийн Реформд Евангелийн Сүмийн номлогч **Стефен Тонг** ажилладаг байна. Харин Америкийн иргэншил бүхий Индонез-Хятад гаралтай **Яхья Линг** уран сайхны зөвлөхөөр нь ажилладаг. Тус танхимд зөвхөн Барууны сонгодог хөгжим гүйцэтгээд зогсохгүй Бали арлын үндэсний гамелан хөгжмийн тоглолтууд ч мөн зохиогддог. Мөн энд "Casavant Frères" компанид үйлдвэрлэсэн, Индонезийн хамгийн том бадралт баг бишгүүр байрладаг. 

**Түүх** 

Аула Симфониа Жакарта нь 2009 онд албан ёсоор үүд хаалгаа нээсэн бөгөөд засгийн газрын ямар ч санхүүжилтгүйгээр байгуулагдсан юм. Энэхүү танхимд орон нутгийн болон олон улсын нэр хүндтэй хөгжимчид хүрэлцэн ирж тоглолтоо толилуулдаг байна.
Итгэл хүлээлгэх санал хураалт

Итгэмжлэлгүй санал буюу итгэлийн санал (эсвэл эсрэгээр нь итгэмжлэлийн санал буюу итгэлийн санал) нь хэлэлцүүлэгч хуралдаанд (ихэвчлэн хууль тогтоох байгууллагад) тавигдах санал бөгөөд уг саналд хариу санал хураах бөгөөд энэ нь албан тушаалтан (ихэвчлэн гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагын тэргүүн) албан тушаалаа эзлэхэд тохиромжтой эсэхийг шийддэг. Итгэмжлэлгүй санал нь парламентын системийн үндсэн хуулийн чухал элемент бөгөөд энэ системд засгийн газар/гүйцэтгэх эрх мэдэл мандатынхаа хугацаанд хууль тогтоох байгууллагын олонхийн дэмжлэгийг (эсвэл дор хаяж эсэргүүцэлгүйг) хүлээн авч үргэлжилдэг. Системүүд ялгаатай байдаг: ийм санал ерөнхий сайд эсрэг, засгийн газар эсрэг (энэ нь олонхийн засгийн газар эсвэл цөөнхийн засгийн газар/коалицийн засгийн газар байж болно), тус тусын сайд нар эсрэг, бүхэлд нь сайд нарын зөвлөл эсрэг, эсвэл дээрх хэд хэдэн хэлбэрийн хослол эсрэг чиглүүлж болох эсэхэд. Сайд нарын зөвлөлийг буруутгах санал нь итгэмжлэлгүй саналаас ялгаатай. Парламентын системд итгэмжлэлгүй санал нь ерөнхий сайд болон сайд нарын зөвлөл огцроход хүргэдэг, эсвэл хэрэгжиж буй үндсэн хуулийн журамаас хамаарч, шуурхай сонгууль явуулж засгийн газрыг солих боломжтой. Сайд нарын зөвлөлийг буруутгах саналын талд өгсөн санал нь үндсэн хуулийн хүчин төгөлдөр бус эс зөвшөөрөх илэрхийлэл юм; буруутгах санал нь тус тусын сайд эсвэл сайд нарын бүлэг эсрэг чиглүүлж болно. Улсын үндсэн хуулиас хамаарч, итгэмжлэлгүй санал нь бүхэлд нь сайд нарын зөвлөл эсрэг чиглүүлж болно.
Чингис хааны удам угсаа

Хүлгэн

Үрүчи 

Цаган

Харачар мэргэн

Хархаду баатар

Чахур
Манжийн үеийн Монголын засаг захиргааны нэгж

Чин гүрний зүгээс Монголын бүхий аймаг хошуудыг захирахдаа түүхэн үйл явдлын ялгаатай байдлын улмаас төвөөс томилсон амбанд шууд захирагддаг монгол хошуунууд, чуулганд захирагддаг Өвөр Монгол, Гадаад Монгол гэх зэрэг харилцан адилгүй өөр өөр байдлаар захирч байсан.

## Шууд хяналттай монгол 
*Цахар (Цахар Найман хошуу)
*Дарьганга
*Хөх хотын Түмэд 1 хошуу
*Барга (Хуучин Барга Найман хошуу, Шинэ Барга Найман хошуу)
*Тагнын Урианхай 5 хошуу
*Мянгад 1 хошуу
*Захчин
*Хойт
*Алтайн Урианхай
*Алтан нуурын Урианхай
*Дам монголчууд
## Өвөр Монгол
### Жиримийн чуулган
Жиримийн чуулган нь 10 хошуу байсан байна.

### Зуу Удын чуулган
Зуу Удын чуулган нь 11 хошуу байсан байна.

### Зостын чуулган
Зостын чуулган нь 5 хошуу байсан байна.

### Шилийн Гол чуулган
Шилийн Гол чуулган нь 10 хошуу байсан байна.

### Улаанцавын чуулган
Улаанцавын чуулган нь 6 хошуу байсан байна.

### Их Зуугийн чуулган
Их Зуугийн чуулган нь 7 хошуу байсан байна.

### Чуулгангүй
## Гадаад Монгол
### Хэрлэн Барс хотод чуулган
Хэрлэн Барс хотод чуулган (Халхын дорнод зам) нь 23 хошуу байсан байна.

### Цэцэрлэгийн чуулган
Цэцэрлэгийн чуулган (Халхын умард зам) нь 24 хошуу байсан байна.

### Хан уулын чуулган
Хан уулын чуулган (Халхын хойт зам) нь 17 хошуу байсан байна.

### Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган
Заг голын эх Биндэръяа нуурын чуулган (Халхын өрнө зам) нь 19 хошуу байсан байна.

### Сайн заяатын зүүн гарын чуулган
Сайн заяатын зүүн гарын чуулган нь 12 хошуу байсан байна.

### Сайн заяатын баруун гарын чуулган
Сайн заяатын баруун гарын чуулган нь 4 хошуу байсан байна.

### Үнэн сүсэгтийн чуулган
#### Үнэн сүсэгтийн дорнод замын чуулган
Шинжааны Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн дорнод замын чуулган (Илийн дорно зам) нь 2 хошуу байсан байна.

#### Үнэн сүсэгтийн өрнөд замын чуулган
Шинжааны Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн өрнөд замын чуулган (Илийн өрнөд зам) нь 1 хошуу байсан байна.

#### Үнэн сүсэгтийн өмнөд замын чуулган
Шинжааны Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн өмнөд замын чуулган (Илийн өмнөд зам) нь 4 хошуу байсан байна.

#### Үнэн сүсэгтийн умард замын чуулган
Шинжааны Хуучин торгууд аймгийг Үнэн сүсэгтийн умард замын чуулган (Илийн умарт зам) нь 3 хошуу байсан байна.

### Чин сэтгэлтийн чуулган
Ховдын Чин сэтгэлтийн чуулган нь 2 хошуу байсан байна.

### Бат сэтгэлтийн чуулган
Шинжааны Бат сэтгэлтийн чуулган (Илийн дундад зам) нь 3 хошуу байсан байна.

### Хөхнуурын зүүн гарын чуулган
Дээд монголчуудын Хөхнуурын зүүн гарын чуулган нь 12 хошуу байсан байна.

### Хөхнуурын баруун гарын чуулган
Дээд монголчуудын Хөхнуурын баруун гарын чуулган нь 12 хошуу байсан байна.

### Чуулгангүй
## Эшлэл
* 
* 清史稿/卷209, 清史稿/卷210, 清史稿/卷211
* 欽定外藩蒙古回部王公表傳 (四庫全書本)
* 
## Мөн үзэх
*Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын засаг захиргааны нэгж

Ангилал:Манжийн үеийн Монгол
Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Ангилал:Монголын засаг захиргааны гишүүнчлэл
Monument-National (Canada)

Монумент-Националь театр нь Квебек мужийн Монреаль хотод одоог хүртэл үйл ажиллагаа явуулж буй хамгийн эртний урлагийн театр бөгөөд Канадын үндэсний түүхэн дурсгалт газар юм. 1893 онд нээгдсэн энэхүү барилгыг "Сент-Жан-Батист" нийгэмлэг Франц-Канадчуудын соёл, нийгмийн төв болгон барьжээ. Барилгын зураг төслийг архитектор Перро, Меснард, Венн нар Наполеоны үеийн "Хоёрдугаар эзэнт гүрний" хэв маягаар гаргасан бөгөөд чулуун нүүрэн тал, олон талт зориулалтаар ашиглаж болох дотоод засалтай.
20-р зууны турш энэ театр нь идиш театр, варьете тоглолтоос эхлээд улс төрийн цуглаан, Монреаль дахь анхны кино үзүүлбэрүүд хүртэлх төрөл бүрийн энтертайнмент үйл ажиллагааны зангилаа байв. Түүний тайзан дээр Эдит Пиаф, Эмма Албани зэрэг домогт эрхэмүүд гарч байжээ.
1970-аад онд тус театрыг Канадын Үндэсний театрын сургууль өөрийн мэдэлд авснаар ирээдүйн жүжигчин, дизайнеруудыг бэлтгэх сургалтын бааз болгон хадгалж үлджээ. 1990-ээд оны томоохон засвар шинэчлэлтээр түүхэн өнгө төрхийг нь хэвээр үлдээж, байгууламжийг орчин үеийн болгосон байна. Одоо тус цогцолборт 800 хүний суудалтай уламжлалт Людгер-Дювернейн танхим болон уян хатан "хар хайрцаг" хэлбэрийн Студи Ж.-Альфонс-Десилет танхим багтдаг. Монреалийн соёлын дүүрэг болох "Quartier des Spectacles"-ийн төвд байрлах Монумент-Националь нь мэргэжлийн бүтээлүүд, кино наадам, оюутны тоглолтуудыг зохион байгуулж, хотын соёлын амьдралын идэвхтэй хэсэг байсаар байна. Энэ нь Квебекийн соёлын өнгөрсөн үе болон урлагийн ирээдүйг холбосон чухал хэлхээ юм.
Үндэсний Урлагийн Төвийн Найрал хөгжим

**Үндэсний Урлагийн Төвийн Найрал Хөгжим** 

Үндэсний Урлагийн Төвийн Найрал Хөгжим (NAC Orchestra) нь Канадын “Ontario” мужийн “Ottawa” хотод байрладаг найрал хөгжим юм. Үндэсний урлагийн төвийн  найрал хөгжмийн үндсэн тоглолтын танхим нь Үндэсний Урлагийн Төв дотор байрлах “Southam” танхим юм. Байгуулагдсан цагаасаа хойш, найрал хөгжим 90 гаруй бүтээлийг захиалан бүтээлгэсний ихэнх нь Канад хөгжмийн  зохиолчдоос бүрддэг. Үндэсний урлагийн төвийн найрал хөгжим нь албан ёсоор худалдаанд гарсан 50 гаруй бичлэг хийсэн. Үндэсний урлагийн төвийн найрал хөгжмийн одоогийн хөгжмийн найруулагч нь “Alexander Shelley” юм**.**

Түүх  

Үндэсний Урлагийн Төвийн Найрал Хөгжим нь 1969 онд шинээр нээгдсэн Үндэсний Урлагийн Төвийн байнгын найрал хөгжим болон байгуулагдсан бөгөөд, “ Jean-Marie Beaudet” хөгжмийн найруулагчаар, “ Mario Bernardi” үүсгэн байгуулагч, удирдаачаар ажилласан. “Bernardi” нь 1971 онд хөгжмийн найруулагч болсон ба, 1982 он хүртэл энэ албан тушаалыг хашсан. Үндэсний Урлагийн Төвийн Найрал Хөгжим 1973 онд Европ руу анхны олон улсын аялан тоглолтоо хийж, Ленинград хүртэл аялсан. “Beaudet”, “Bernardi” нар нь Үндэсний урлагийн төвийн найрал хөгжмийн хөгжмийн найруулагчаар томилогдсон цорын ганц Канад удирдаачид юм. “Bernardi”нь 1997 онд “Хүндэт удирдаач” гэх шагнал хүртсэн.
Иквике Хотын Театр (Чили)

Teatro Municipal de Iquique (Чили)- Иквике Хотын Театр

**Иквике  Хотын Театр** нь Чилийн хамгийн өвөрмөц архитектурын дурсгалуудын нэг бөгөөд хойд цөлийн Иквике хотод байрладаг.  Иквике дэлхийн хамгийн баян хотуудын нэг байсан "Saltpeter (Nitrate) Boom"-ийн үед 1890 онд баригдсан энэхүү театрыг бараг бүхэлд нь АНУ-аас импортолсон Орегоны нарсаар барьсан.  Архитектор, “Soler Brothers” нь уг барилгыг “Neoclassical” хэв маягаар зохиосон бөгөөд, фасад нь дөрвөн Музыг төлөөлөх уран баримлуудаар чимэглэгдсэн: Хөгжим, Яруу найраг, Бүжиг, Театр.  Ийм агуу, классик хэв маягийн дизайнд модыг ашигласан нь Атакама цөлийн хуурай уур амьсгал болон импортолсон мод материалын олдоцтой нийцсэн практик шийдэл байв.

Театрын дотоод засал ч мөн адил сэтгэл татам бөгөөд, ойролцоогоор 800 хүний суудалтай танхимтай, тансаг модон сийлбэрүүд болон зураг зургаар чимэглэгдсэн байна.  19-р зууны сүүл болон 20-р зууны эхэн үеэр театр нь дэлхийд алдартай уран бүтээлчдийг хүлээн авсан бөгөөд, тэдний дунд сопрано дуучин “Adelina Patti” болон жүжигчин “Sarah Bernhardt” багтдаг байсан, тэд Өмнөд Америкт   аялан тоглолт хийх үедээ Иквикед зочилсон юм.  Нитратын үйлдвэрлэл буурсны дараа театр эвдэрсэн ч 1977 онд Үндэсний Дурсгалт Газар болон тунхаглагдсан.  Тэр цагаас хойш, өвөрмөц модон бүтэц, дизайныг нь хадгалах үүднээс хэд хэдэн сэргээн засварлах төсөл хэрэгжүүлсэн юм.  Өнөөдөр ч энэ театр Иквике хотын түүх, соёлын чухал хэсэг хэвээр үлдсэн бөгөөд, орон нутгийн соёлын наадам, жүжгийн тоглолтуудыг зохион байгуулж, хойд Чили дэлхийн эдийн засгийн том хүч байсан эрин үеийг санагдуулах дурсгал болсон.
Così fan tutte-…(дуурь)

Così fan tutte-…(дуурь)

**“Così fan tutte, ossia La scuola degli amanti”**(Эмэгтэйчүүд тийм л байдаг эсвэл Хайрлагчдад зориулсан сургууль),К.588 нь “ Wolfgang Amadeus Mozart”-н зохиосон хоёр бүлэгтэй хөгжилтэй дуурь юм. Энэ бүтээл анх 1790 оны 1-р сарын 26-нд Австрийн  “Vienna” хотын “Burgtheater”-т тоглогдсон.  “Libretto” нь “Lorenzo Da Ponte“-р  бичигдсэн бөгөөд тэр бас “Le nozze di Figaro” болон “Don Giovanni” гэх зохиолыг бичсэн.    

Хэдийгээр “Così fan tutte (Эмэгтэйчүүд тийм л байдаг)”-г “Эзэн хаан Joseph II”-ийн санал болгосноор бичиж, зохиосон гэж  үздэг ч сүүлийн үеийн судалгаанууд энэ санааг дэмждэггүй.   Моцартын орчин үеийн зохиолч “Antonio Salieri” нь “Libretto”-г тавих гэж оролдсон боловч дуусгаагүй гэсэн нотолгоо байдаг.  1994 онд, “John Rice” нь Австрийн Үндэсний Номын Сангаас “Salieri”-гийн бичсэн хоёр “terzetti”-гилрүүлсэн.

“Così fan tutte” гэсэн товч нэр нь шууд утгаараа “Тэд бүгд тэгдэг” гэсэн утгатай бөгөөд эмэгтэй олон тооны хэлбэр (tutte)-ийг ашиглаж эмэгтэйчүүдийг илэрхийлсэн.  Заримдаа үүнийг англи хэл дээр “Эмэгтэйчүүд тийм л байдаг” гэж орчуулдаг.  Үгсийг 2-р бүлгийн 3-р үзэгдэлд, төгсгөлийн өмнөхөн; гурван эрэгтэй дуулдаг, бас энэ аялгуут хэллэгийг дуурийн “overture”-т иш татсан байдаг. “Da Ponte” өмнө нь “Le nozze di Figaro” гэх дуурьд "Così fan tutte le belle" гэсэн мөрийг ашигласан байсан (1-р үйлдэл, 7-р үзэгдэл).
Тайванийн Үндэсний Тайчун Театр

**Үндэсний Тайчун Театр** *(Хятадаар: 臺中國家歌劇院; Пиньинь: Táizhōng Guójiā Gējù Yuàn) нь Тайванийн Тайчун хотын Шитунь дүүрэг дэх "7-р дахин төлөвлөлтийн бүс"-д байрладаг дуурийн театр юм.* Тус байгууламжийн тооцоолсон талбай нь 57,685 квадрат метр (620,920 хавтгай дөрвөлжин фут) юм.Үүнийг Японы архитектор Тоёо Ито, Аруп AGU-ийн Сесил Балмонд нар хамтран зохион бүтээжээ. Барилга угсралтын ажлын гэрээг 2009 оны 11-р сарын 11-нд байгуулсан бөгөөд барилгын ажлыг 45 сарын хугацаанд гүйцэтгэхээр төлөвлөжээ.Тус газар 2014 оны 11-р сарын 23-нд хэсэгчилсэн нээлтээ хийсэн.  Тус барилга 2016 онд албан ёсоор нээгдсэн байна. [2]
Петронас Филармонийн Танхим

**Петронас Филармонийн танхим** (    ) нь Малайзын сонгодог хөгжимд зориулан тусгайлан барьсан анхны концертын танхим юм. Энэхүү танхим нь Малайзын Филармонийн Оркестрын (MPO) үндсэн гэр бөгөөд Нью-Йоркийн Филармони, Филадельфийн оркестр, BBC Симфони болон Венийн Симфони зэрэг дэлхийн тэргүүлэх оркеструудыг хүлээн авч тоглуулж байсан түүхтэй. [1][2]

Концертын танхимыг 19-р зууны Европын сонгодог хөгжмийн танхимуудын уламжлалт гутлын хайрцагны хэлбэрээс санаа авч Сезар Пелли зохион бүтээжээ. Танхим нь лож суудал, байгууллагын сюит (corporate suites) болон хааны сюит зэргийг багтаасан нийт 920 хүний суудалтай. [1]Тайзны шал нь уян хатан байхаар хийгдсэн бөгөөд ойролцоогоор 297 м2 талбайтай бөгөөд 369 м2 хүртэл сунгаж болно. Оркестрын нүх нь 45 хүртэлх хөгжимчин багтахаар зохион бүтээгдсэн боловч тайзны өргөтгөлийг ашиглан илүү олон хүн багтаах боломжтой байдаг. [2]
4сарын1

**Дөрөвдүгээр сарын нэгэн:** Дөрөвдүгээр сарын 1 буюу Дөрөвдүгээр сарын 1 (Хааяа Бүх Тэнэгүүдийн Өдөр гэж нэрлэдэг) нь Барууны олон оронд жил бүр дөрөвдүгээр сарын 1-нд болдог практик хошигнол, хууран мэхлэлт, тоглоом шоглоомоос бүрддэг заншил юм. Хошигногчид ихэвчлэн тоглоом шоглоом хийх гэж буй хүн рүү гээ"Дөрөвдүгээр сарын 1!" гэж хашгирч өөрсдийн үйлдлээ илчилдэг. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд эдгээр тоглоомд оролцож болох бөгөөд үүнийг маргааш нь тоглоом байсныг илчилж болно. Хөршөөрөө хор хөнөөлгүй тоглоом шоглох өдрийг хуваалцах заншил дэлхийд түүхэндээ харьцангуй түгээмэл байсан юм.

Ном, кино, телевизийн кино, телевизийн ангиуд Дөрөвдүгээр сарын 1-ийг гарчиг эсвэл урам зориг болгон ашигласан байдаг. Жишээ нь Брайс Кортенейгийн "Дөрөвдүгээр сарын 1" (1993) роман бөгөөд уг романы гарчиг нь Кортенейгийн хүү нас барсан өдрийг дурдсан байдаг. 1990-ээд оны "Роузэнн" ситкомд "Дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдөр" нэртэй анги гарсан. Энэ нь санаатайгаар төөрөгдүүлсэн бөгөөд уг анги нь АНУ-д 4-р сарын 15-нд болсон Татварын өдрийн тухай байсан юм.  "Хөвсгөр Боб СкверПантс" цувралын эхний улирлын 19 дэх анги болох "Дөрөвдүгээр сарын тэнэгүүд" нь мөн дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдөр өрнөдөг үйл явдлын тухай өгүүлдэг. Видео тоглоом хөгжүүлэгч Mojang Studios нь Minecraft: Java Edition тоглоомын дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдрийн шинэчлэлтүүдийг олон жилийн туршид гаргасаар иржээ.
Константин Фомиченко

**Константин Фомиченко**  (орос. *Константи́н Ефи́мович Фомиче́нко,* 1927 оны 1-р сарын 22-нд Зөвлөлт Украины Житомир хотод төрсөн — 2015 оны 4-р сарын 11-нд Москва хотод төрсөн) — ЗХУ-ын намын зүтгэлтэн, дипломат. Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд цолтой. 1985-1988 онд ЗХУ-аас БНМАУ-д Элчин сайдаар ажилласан.

## Намтар 
К.Фомиченко 1948 онд хойш ЗХУ-ын Коммунист намд элссэн. ЗХУ-ын Коммунист намын Төв Хорооны дэргэдэх Дээд Намын Сургуулийг эчнээгээр төгссөн (1958). Түүхийн шинжлэх ухааны дэд эрдэмтэн (1971). 1981 оноос дипломат албанд шилжин ажилласан.

1945-1950 онд тэрээр Бүх Холбоотны Лениний Залуучуудын Холбооны Төв Хорооны засварын хэсэгт Комсомол зохион байгуулагчаар ажиллаж байжээ.

1950-1953 онд тэрээр Челябинск мужийн Бүх Холбоотны Ленинч Залуучуудын Холбооны Катав дүүргийн хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байжээ.

1953-1955 онд тэрээр Бүх Холбоотны Лениний Залуучуудын Холбооны Челябинск мужийн хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байжээ.

1955-1970 онд тэрээр ЗХУ-ын Челябинск мужийн Хорооны ажилтан байжээ.

1970-1973 онд тэрээр ЗХУ-ын Челябинск мужийн Хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байжээ.

1973-1977 онд тэрээр ЗХУ-ын Коммунист намын Төв Хорооны байцаагч, ЗХУ-ын Коммунист намын Төв Хорооны Зохион байгуулалт, намын ажлын хэлтэст секторын эрхлэгчээр ажиллаж байжээ.

1977-1981 онд тэрээр Зөвлөлт Киргизийн Коммунист Намын Төв Хорооны Хоёрдугаар нарийн бичгийн дарга байсан. 

1981 оны 6-р сарын 25-наас 1985 оны 3-р сарын 29 хүртэл тэрээр ЗХУ-аас Этиоп улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд.

1985 оны 4-р сарын 4-нөөс 1988 оны 3-р сарын 25 хүртэл тэрээр ЗХУ-аас БНМАУ-д суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдаар ажиллаж байжээ.