Өрнө дахины философи

Өрнөдийн **философи** (эртний грекээр: φιλοσοφία philosophía, латинаар: philosophia, үгчилбэл: Цэцэн ухаанд дурлах)- (англ. Western philosophy) нь МЭӨ 6-р зуунд Эртний Грекд үүсч хожим Баруун Европд хөгжсөн ухаан. Өнөөгийн шинжлэх ухаануудын эхлэл, тэдгээрийн арга зүйн чиглүүлэгч. Философи нь **ертөнц** ,**хүн**, **хүний нийгмийн** оршихуйн зүй тогтлыг олох, утга учрыг нь тайлбарладаг мэдлэгийн салбар.    

Бусад ШУ-аас ялгарах онцлог нь ямар нэгэн сэдэв эсвэл арга барилд үл баригдах байдал нь юм. Ямар ч асуудлын мөн чанарыг нь асууж, өөрийн өвөрмөц аргаар дүн шинжилгээ хийж, хариулт өгдөг онцлогтой.   
Эртний Грект юмсыг **системтэй**, **шинжлэх ухаанчаар**  тайлбарлах анхны оролдлого болон үүссэн. Үүгээрээ юмс үзэгдлийг тайлбарлах бусад аргуудаас тухайлбал  шашны, иррационал, домогчилсон  тайлбаруудаас ялгардаг. Хөгжлийнхөө явцад өөрөөсөө маш олон мэдлэгийн салбар (ШУ)-ыг төрүүлж, тэдгээрт тохирсон үй олон арга, аргачлал, аргазүйн зарчмуудыг гаргаж ирсэн. Философи  нь **Логик** (зөв сэтгэх тухай ухаан), **Этик** (зөв үйлийн тухай ухаан) **Метафизик** (Юмс үзэгдлийн анхдагч шалтгаан, оршихуйн тухай ухаан) гэсэн үндсэн 3 салбартай. Мөн **танин мэдэхүйн онол****, **ШУ-ы танин мэдэхүйн онол** (ерөнхий болон тухайлсан мэдлэг, судалгааны арга барилын тухай ухаан) нь философийн аргазүйн үндсэн салбар болно.

**Философийн асуултууд**

Философи нь ихэнхдээ ШУ-ууд хангалттай тайлбар өгч чаддаггүй тийм ойлголтуудыг онцолж авч үздэг.  Тухайлбал юуг **сайн** гэх вэ, юуг **муу'''* * гэх вэ? **Шударга** **ёс** гэж юу юм? **Бурхан** байдаг уу? Хүн **сүнстэй** юу? **Амьдрал** **утга** **учиртай** **юу** гэх мэт. 
Мөн бусад ШУ-уудын асуудлуудыг ч өөрийн өнцгөөс харж шинжилдэг.

Жишээ нь **биологид** **амьд** организмыг судалдаг ч "**амь**" гэж чухам юуг хэлэх юм? Амийг таслах гэж юу юм? **Ямар** **үед** **амийг** **таслаж** **болох** **вэ?**  **Амь** **настай** **холбоотой**  **эрх** **ба** **үүргүүд** **гэж** **юу** **вэ**? гэх мэт асуудлууд биологид биш  философид яригддаг.  

Түүнчлэн физик, математикт байгалийн тухайлсан хууль зүй тогтлыг томъёолж болох ч ерөөсөө байгаль **ертөнц** өөрөө ямар **нэг**  **зүй** **тогтлын дагуу бий** **болсон** **уу**  гэсэн асуултад хариулт өгч  чаддаггүй. 

- Эрх зүйд ямарваа үйлдлийг хуульд нийцсэн эсвэл эс нийцсэн эсэхийг ярьж болох ч **хууль** **гэж** **ямар** **байх** **юм**  гэсэн асуудал нь философийн асуудал болж хувирдаг. 

Философи нь танин мэдэхүйн онолоороо ШУ-уудын өөрсдийнх нь тулгамдсан асуудлуудыг гаргаж ирэхээс гадна тэдгээрийн нийлүүлж байгаа мэдлэгүүдийг бид чухам яах, хэрэглэхэд ямар үр дагавар гарах зэрэг асуудлуудыг гаргаж тавьдаг.  

Дээрээс нь  философид **бидний** **бодит** **байдал** гэж байгаа зүйлс **үнэхээр** бодитой **оршиж** **байгаа** **юу** гэх мэт сэтгэхүйн хязгаарт тулсан асуултуудыг тавьдаг. 

Иймэрхүү асуултуудад тусгаар ШУ-ууд мухарддаг бөгөөд философи л тэдгээрт хариулт хайдаг. 

Философи заримдаа  " Ардчилал төрийн хамгийн зөв хэлбэр"," Үнэн бол шалгагдах ёстой",  "Сэтгэхүй бол чөлөөтэй" гм хэн ч мэдээжийн юм шиг асуудлуудыг дахин нухацтай асуух нь бий. Философийн хувьд иймэрхүү анх сонсоход үнэмшмээр ярианууд харин ч  эргэлзээтэй зүйлс байх нь олонтоо. Эцсийн бүлэгт аливаад **эргэлзэх, гайхшрах хандлага бол философийн  эхлэл** мөн.
Ангилал:Гүн ухаан
Ангилал:Өрнө дахин