open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вааран эдлэл

## Вааран эдлэл 
thumb|Вааран эдлэл хэрхэн үүсдэг вэ

Вааран эдлэл гэдэг нь шавар болон бусад түүхий эдийг ашиглан сав суулга, хэрэгцээт зүйлсийг хийж, өндөр температурт шатааж бат бөх хэлбэртэй болгодог урлалын нэгэн төрөл юм. Вааран эдлэл хийдэг газрыг мөн " вааран эдлэлийн газар" гэж нэрлэдэг. Олон улсын ASTM-ын тодорхойлсноор: “шавар эдлэл нь шатаагдсан, шавар агуулсан бүх төрлийн керамик эдлэлийг хамардаг ба бүтцийн болон дулаан тусгаарлагч бүтээгдэхүүнээс бусад төрлүүдийг” хэлнэ. Вааран эдлэлийг голчлон хоолны хэрэгсэл, гоёл чимэглэл, ариун цэврийн хэрэгсэл, цахилгаан тусгаарлагч зэрэгт өргөн ашигладаг.

Вааран эдлэл бол хүний хамгийн эртний бүтээлүүдийн нэг бөгөөд Неолитийн үеэс өмнө буюу хэдэн арван мянган жилийн өмнө үүссэн. Жишээ нь, Чех улсаас олдсон Венусын баримал МЭӨ 29,000–25,000 оны үед хамаарагддаг бол хамгийн эртний шавар сав суулга Хятадын Жянши мужаас олдсон бөгөөд МЭӨ 18,000 оны үед хамаардаг. Мөн Япон, Оросын Алс Дорнод, Африк, Өмнөд Америк, Ойрхи Дорнод зэрэг олон газраас эртний шавар эдлэлүүд олдсон байдаг.

Вааран эдлэл хийхдээ эхлээд шаврыг хүссэн хэлбэрт оруулаад, дараа нь галаар шатааж бат бөх болгодог. Энэ үйл явц нь 600–1600 °C-ын халуунд явагдаж, сав суулга нь хатуулаг чанартай, удаан эдэлгээтэй болдог. Зарим шавар эдлэл нь зөвхөн хэрэгцээт зориулалттай бол зарим нь урлагийн бүтээл гэж үзэхүйц гоёмсог хийцтэй байдаг.
Аллел

Аллель буюу аллеломорф нь ямарваа генийн боломжит ялгаатай хувилбарууд бөгөөд ДНХ-ийн молекул дээрх тодорхой байршил буюу локус дахь нуклеотидын дарааллын боломжит хэд хэдэн хувилбарыг хэлнэ.

Жишээ:

Аллель нь нэг нуклеотидын полиморфизмээр (полиморфизм= өөр өөр хэлбэрээр орших боломж) нэг байрлалд л ялгаатай байж болох ч мөн хэдэн мянган нуклеотидын суурь хос хүртэлээр зарим газар нэмэгдэж, зарим газар устах замаар ялгаатай байдал үүсгэж болно. Нуклеотидын дараалалд өөрчлөлт орсон бол “бага зэргийн өөрчлөлт” (жишээ нь, A-C-T-G гэх нуклеотидын дараалын T нь G болон өөрчлөгдвөл A-C-G-G ), харин ДНХ-ын хаа нэг газар нуклеотид нэмэгдэж эсвэл устсан бол түүнийг “том өөрчлөлт” гэж үзнэ. (A-C-T-G гэх дараалалд **A-G** нэмэгдэж A-C-T-G-**A-G** болвол)

Аллель нь кодлосон генийн бүтээгдэхүүнийхээ үйл ажиллагаанд бага зэрэг эсвэл огт өөрчлөлт оруулдаггүй. Харин өөр өөр аллель нь өөр өөр пигментаци (өнгө) гэх мэт өөр өөр ажиглагдахуйц фенотип шинж чанарыг үүсгэдэг. Үүний жишээ бол вандуйн ургамлын цагаан, ягаан цэцгийн өнгө нь нэг генийн хоёр аллелийн үр дүн бөгөөд үүнийг анх “генетикийн эцэг” гэгдэх Австрийн биологч, хувраг Грегор Мендел нээж байв. 

Бараг бүх олон эсийн организмууд амьдралынхаа мөчлөгийн аль нэг үед диплоид буюу хоёр багц хромосомтой байдаг. Ямар нэг локусын хувьд, хоёр хромосом нь ижил аллель агуулж байгаа бол тухайн организм тус генээр **гомозигот** гэсэн үг.  Жишээ нь, эцэг эхээс хоёулангаас “бор нүдний аллель” өвлөсөн бол тус организм нь бор нүдний гомозигот шинж чанартай гэнэ. Хэрэв аллель нь өөр бол тухайн организм нь тус генээр **гетерозигот** гэж хэлнэ.
Ангилал:Генетик
Ангилал:Биологи
Ангилал:Удамшил
Рибосом

**Рибосом** нь уургийн нийлэгжилтийг гүйцэтгэдэг бүх эсүүдэд байдаг макромолекул машин юм. Рибосом нь мРНХ-ын кодон бүрийг таньж тохирох амин хүчлүүдийг хооронд нь холбож  полипептидийн гинж үүсгэдэг. Рибосомууд нь “том” ба “жижиг” дэд хэсгүүд гэсэн хоёр үндсэн хэсгээс бүрдэнэ. Организмын бие дэх бүх уургийг амин хүчлээр өрж, үүсгэдэг маш чухал машин гэж товчхоноор ойлгож болно.Уургийн амин хүчлүүдийн дарааллыг кодлодог ДНХ-г мРНХ  гинжин хэлхээнд хөрвүүлдэг. ДНХ-г яг адилаар хуулбарлахын оронд үндсэн 4 суурь нуклеотидын “хослох шинж”-ийг ашиглан Аденин-ийг Тимин болгож, Цитозин-ыг Гуанин болгох зэргээр хөрвүүлэн хуулбарлаж мРНХ үүсдэг билээ. Рибосомууд нь мРНХ-ын нуклеотидын дарааллыг ашиглан уураг үүсгэхэд шаардлагатай амин хүчлүүдийг өрж уураг үүсгэдэг. Амин хүчлүүдийг “зөөгч РНХ” (tRNA) рибосом руу зөөнө. Амин хүчлийн гинжин цуваа гурван хэмжээст бүтэцтэй болж нугаларж уураг үүснэ.

Рибосом нь РНХ болон уургийн нэгдлээс бүрддэг тул рибонуклеопротейн комплекс юм.
Ангилал:Генетик
Ангилал:Эсийн биологи
Ангилал:Биологи
Роуланд Хилл

**Роуленд Хилл** (англи. *Rowland Hill*; 1795 оны 12-р сарын 3-нд төрсөн —1879 оны 8-р сарын 27-нд Лондонд нас барсан) — английн багш, шинийг зохион бүтээгч, шинэчлэгч. Их Британид шуудан харилцааны үйл хэргийг шинэчлэгч. 

Тэрээр шуудангийн тарифыг тогтооход эрс шинэчлэл хийсэн гэдгээрээ алдартай. Үүний зэрэгцээ тэрээр шуудангийн "нэг пенни" тарифын үзэл баримтлалд тулгуурлан шуудангийн харилцааг бүрэн өөрчлөхийг дэмжиж, захидлыг аюулгүй, хурдан, хямд илгээх боломжийг хөнгөвчлөх, урьдчилгаа төлбөрийн асуудлыг шийдвэрлэхэд чиглэсэн юм. Р.Хилл дараа нь засгийн газрын шуудангийн албан тушаалтнаар ажиллаж байсан бөгөөд ерөнхийдөө шуудангийн маркийг зохион бүтээсэн орчин үеийн шуудангийн үйлчилгээний үндсэн үзэл баримтлалыг боловсруулсан хүн гэж үздэг.
Үүшин хошуу

**Үүшин хошуу** (монгол:; хятад: 乌审旗, пиньинь: Wū shěn qí) нь Хятад улсын Өвөр Монголын Ордос хотын харьяаны хошуу юм. Уг хошууны үүсэл нь 16-р зуунд Барсболд хааны хүү Гүнбилэг жононгийн удмынхны захирсан отог нь Чин гүрэнд дагаар орсны дараа 1649 онд Их Зуу чуулганы нэг хошуу болсон нь одоо үе хүртэл хадгалагдан үлдсэн. Одоогийн байдлаар баруун талаар Отог хошуутай, баруун болон баруун өмнө хэсгээр Отгийн өмнөд хошуутай, зүүн ба зүүн өмнөөр Шаньси мужтай, хойд талаар Хангин хошуу, Эзэн хороо хошуутай тус тус  хааяа залган оршиж байна. Хошууны төв нь Галуут хот. 

## Түүхийн тойм 
Үүшин гэх нэрийг эртний 2000 жилийн өмнөх Үсүнь улстай холбодог таамаглал байдаг ч, яг баттай нь 13-р зуунд Чингис хааны өргөмөл дүү Үүшин овгийн Борохул ноён, түүний удам угсааныхан мөн Үүшин овгоос гаралтай бусад зүтгэлтнүүд Монголын төрд үнэнчээр зүтгэж байсан явдал нь тус овгийн нэр хүндийг өсгөхөд нөлөөлжээ. 16-р зууны эхээр Батмөнх Даян хааны гурав дахь хөвгүүн Барсболд хаанд баруун гурван түмнийг захируулсны дотор Үүшин отог багтажээ. 

16-р зууны дундуур Үүшин отог нь хоёр хэсэгт хуваагдсны эхнийх нь Барсболд жононгийн дунд хөвгүүн Лабуг дархан тайжийн захирсан Түмэдийн **Үүшин** отог, хоёрдахь нь Ордосын Гүнбилэг жононгийн 4-р хөвгүүн Номтарни гоо тайжийн захирсан Бэсүд, **Үүшин** отог бөгөөд одоогийн Үүшин хошуу нь Ордосын Номтарни гоо тайжийнхны захирсан отгоос улбаатай юм. Ордосын ноёд 1634 онд манжид эзлэгдсний дараа 1649 онд Их Зуугийн чуулган байгуулахад Ордосын Баруун гарын өмнөд хошуу нэртэйгээр байгуулсныг Хутагтай сэцэн хунтайжийн жич Ринчин тайжд үе улиран залгамжлах засаг, хошууны бэйс цол хэргэм шагнасан нь 1949 он хүртэл 13 ноён үе улиран залгамжлан захирсан. 

Чин гүрэн мөхсний дараа ДИУ байгуулагдсны дараа 1928 оноос Сүйюань мужийг байгуулахад **Үүшин жуу** (烏審召, Wū shěn zhào) нэрээр харьяалагдах болсон. 1949 онд БНХАУ байгуулагдсны дараа Сүйюань мужийг татан буулгаж, Их Зуу аймгийг байгуулан Үүшин хошуу (乌审旗) гэж нэрлэх болсон. 1969 онд Хятад улс Өвөр Монголыг татан буулгахад Үүшин хошуу Шааньси мужид захирагдах болсон ч, 1979 онд дахин хуучин хэвэнд нь оруулсан.   

## Нутаг дэвсгэрийн хуваарь 
## Холбоотой хуудас 
* Үүшин

Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Андрей Кончаловский

**Андрей (Андрон) Кончаловский** (жинхэнэ нэр - *Андрей Сергеевич Михалков*; 1937 оны 8-р сарын 20-нд ЗХУ-ын Москва хотод төрсөн) - Зөвлөлтийн болон оросын театр, кино найруулагч, кино зохиолч, продюсер, нийгэм, улс төрийн зүтгэлтэн; Зөвлөлт Оросын Ардын жүжигчин (1980), Ах дүү Васильевын нэрэмжит РСФСР-ын Төрийн шагнал (1990), Казахстаны ЗХУ-ын Төрийн шагнал (1972), Венецийн кино наадмын хоёр "Мөнгөн арслан" шагнал (2014, 2016) хүртсэн. Оросын "Ника" кино академийн ерөнхийлөгч.

## Намтар 
1937 оны 8-р сарын 20-нд Москва хотод зохиолч Сергей Владимирович Михалков, яруу найрагч орчуулагч Наталья Петровна Кончаловская нарын гэр бүлд төрсөн. Төрөхдөө Андрей гэж нэрлэгдсэн залуу найруулагч уран бүтээлийнхээ эхэнд өөрийгөө "Андрон" гэх болсон бөгөөд Михалков-Кончаловский гэсэн давхар овог авчээ. Одоогоор тэрээр өөрийгөө Андрей гэж дуудахыг илүүд үздэг байна.

Тэрээр Москвагийн Консерваторийн дэргэдэх Хөгжмийн сургуульд А.Г.Руббахын ангийг 1957 онд төгссөн, Москвагийн Улсын Консерваторид Л.Н.Оборины ангид 1957—1959 онд төгөлдөр хуурын ангид суралцсан болов ч төгсөөгүй. 1964 онд тэрээр ВГИК-ийн найруулагчийн ангийг Михаил Роммын удирдлага дор төгссөн.

Залуу насандаа японы Акира Куросавагийн уран бүтээлд автсан А.Кончаловский Чингиз Айтматовын зохиолоор “Анхны багш” анхны киногоо бүтээжээ. Уг киноны гол дүрд тоглуулсан залуу балетчин Наталья Аринбасароватай дараа нь гэрлэсэн байна. 

1969 онд найруулагч анх удаа Оросын сонгодог зохиолд хандаж, Иван Тургеневын ижил нэртэй романаас сэдэвлэн "Язгууртнуудын үүр" киног бүтээжээ. Дараагийн кино нь Антон Чеховын "Ваня авга ах" (1970) сонгодог бүтээлээс сэдэвлэн бүтээсэн кино юм. Энэхүү кино нь Андрей Кончаловскийд гадаад дахь анхны амжилтыг авчирсан байна. 

1980 онд тэрээр АНУ-ыцн Холливуд руу явсан. Тэрээр Жон Войт, Эрик Робертс, Ребекка Де Морнай нартай хамтран бүтээсэн "Зугтан галт тэрэг" (1985), гол дүрд нь Сильвестр Сталлоне, Курт Рассел нартай "Танго, Кэш хоёр" (1989) зэрэг хэд хэдэн киноны зураг авалтыг тэнд хийсэн. 1980-аад оны дундуур тэрээр Холливудын од Ширли МакЛэйнтэй богино хугацаанд (нэг жил) романтик харилцаатай байсан. Хожим нь Кончаловский Холливудад хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй тул 1990-ээд оны эхээр эх орондоо буцаж иржээ.
Энэбишийн Мөнх-Очир

Боржигон овогтой **Энэбишийн Мөнх-Очир** (1970 оны 8-р сарын 13-нд Улаабаатар хотод төрсөн) - Монголын улс төрч, Улсын Их хурлын гишүүн асан. МАХН-ын дарга агсан Лхамсүрэнгийн Энэбишийн хүү.

## Намтар 
* 1988 онд Нийслэлийн 23-р тусгай дунд сургууль төгссөн,
* 1991-1993 онд Бүгд Найрамдах Турк Улсын Анкара хотын Их сургууль-Турк хэлний мэргэжлээр сурсан, 
* 1994-1996 онд Залуучууд, спорт, урлагийн хорооны дэргэдэх Соёлын төвд Видео клубын эрхлэгч,
* 1995-1997 онд Монгол, Туркийн хамтарсан “Эмир” ХХК-д Ерөнхий менежер,
* 1996-1998 онд Зах зээл судлалын хүрээлэн-Гадаад худалдааны менежер,
* 1999 онд Үндэсний Техникийн Их Сургууль-Эдийн засагч мэргэжлээр сурсан,
* 2001 онд МАН-д элссэн бөгөөд Боловсролын хүрээлэн-Магистр хамгаалсан,
* 2002 онд Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга,
* 2003-2004 онд Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын албанд Аялал жуулчлалын хэлтсийн дарга,
* 2004-2007 онд Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга,
* 2007-2008 онд Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежер бөгөөд Захирагчийн ажлын албаны дарга,
* 2008-2012 онд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр Булган аймгаас сонгогдон ажилласан,
* 2010-2012 онд Булган аймгийн Улаанбаатар хот дахь нутгийн зөвлөлийн дарга,
* 2013-2019 онд Монгол Улсаас Бүгд Найрамдах Турк Улсын Стамбул хотод суух Ерөнхий Консул,
* 2020 онд  Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зөвлөх болсон.
*2024 онд Булган аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдсон.

Тэрээр "Монголын буудлагын спортын холбоо"-ны Ерөнхийлөгч. Монголын биатлоны холбооны Ерөнхийлөгч. Монголын ЭТНО спорт холбооны Ерөнхийлөгч. Монголын самбо спорт холбооны хүндэт Ерөнхийлөгч  "Булган хөгжил-Энэбиш" сан үүсгэж тэргүүнээр нь ажилладаг.

Ангилал:Монголын улс төрч
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн
Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1970 онд төрсөн
Василий Смыслов

**Василий Смыслов** (орос. *Васи́лий Васи́льевич Смысло́в*, 1921 оны 3-р сарын 24-нд ЗХУ-ын Москвад төрж, 2010 оны 3-р сарын 27-нд Москвад нас барсан) — Зөвлөлтийн болон Оросын шатарчин. Шатрын дэлхийн 7 дахь аварга (1957—1958). 1949 оны ЗХУ-ын шатрын аварга.

## Намтар 
Василий Смыслов 1921 оны 3-р сарын 24-нд Москвад төрсөн бөгөөд 6 настайдаа шатар тоглож сурсан. Эцэг Василий Осипович Смыслов (1881-1943) нь 1-р зэргийн шатарчин байсан тул хүүдээ шатар зааж өгсөн байна. 

Тэрээр Москва хотын Пионерын ордны шатрын дугуйланд суралцсан. 1938 онд Зөвлөлтийн Бүх холбоотны шатрын тэмцээнд 1-р зэрэглэлийн 1-3-р байр, Москвагийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 1-2-р байрыг хувааж эзэлж байсан.

В.Смыслов Москва хотын Нисэхийн дээд сургууль төгссөн. 

Тэрээр 1946 оны Гронингены тэмцээнд 3-р байр эзэлж 1948 онд дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний тэмцээнд оролцох эрхээ авчээ (2-р байр); тэр цагаас хойш тэрээр дэлхийн хамгийн хүчтэй шатарчдын нэг болсон юм.

1950-иад оны дундуур Смыслов оргил амжилтдаа хүрсэн. Тэрээр нэр дэвшигчдийн тэмцээнд (1953, 1956) түрүүлж, Михаил Ботвинниктой дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд гурван удаа тоглосон: 1954 онд тэнцсэн, 1957 онд ялж дэлхийн аварга цолыг хүртсэн, дахин тулаанд 1958 онд ялагдал хүлээсэн.

Тэрээр мөн баритон хоолоотой дуурийн дуучин байсан.

Василий Смыслов 2010 оны 3-р сарын 27-нд зүрх судасны дутагдлын улмаас нас барсан.

Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин
Ангилал:Оросын шатарчин
Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга
Ангилал:Москвагийн хүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1921 онд төрсөн
Ангилал:2010 онд өнгөрсөн
Алексей Михайлович

**Алексей Михайлович** (1629 оны 3-р сарын 9-нд Москвад төрсөн- 1676 оны 1-р сарын 29-нд Москвад нас барсан) - Романовын угсааны Оросын хоёр дахь царь (1645 оны 7-р сарын 14-нөөс - 1676 оны 1-р сарын 29). Тэрээр Михаил Федорович царь ба түүний хоёр дахь эхнэр Евдокия Лукьяновна нараас төрсөн хүү.

Алексей Михайлович 16 настайдаа хаан ширээнд суухаас нь өмнө Борис Морозов бичиг усэг ном зааж боловсрол олгосон байна. Алексей Михайловичийн хамаатан ах байсан Морозов анх төрийн хэргийг хариуцаж байсан боловч 1648 оны "Давсны үймээн"-ээр Алексей Михайлович Борис Морозовыг цөллөгт явуулахад хүргэсэн.

Тэрээр босогчдын шаардлагад буулт хийж "Земский Собор"-ыг хуралдуулж, 1649 онд Боолчлолыг хуульчилсан "Соборын дүрэм"-ийг тогтоосон шинэ багц хуулиуд баталсан юм. Б.Морозовын дараа хааны ойрын хүнээр хунтайж Никита Одоевский, дараа нь хамба Патриарх Никон болсон байна. 1654 оны 1-р сард Оросын эзэнт гүрэн Днепрын казакуудын бүрэн эрхийг хүлээн зөвшөөрч, 1655 оны 5-р сард Польштой удаан үргэлжилсэн дайнд оров. Энэ нь улмаар мөн 1656-1658 оны Орос-Шведийн дайнд хүргэсэн билээ. Польштой хийсэн дайныг дуусгавар болсон 1667 оны 1-р сард Андрусовогийн энхийн хэлэлцээрийн дагуу Оросын хаант улс Смоленск, Киев болон Днепр мөрний зүүн эрэг дахь Украины зарим хэсгийг өөрийн эзэмшилд авчээ.

Алексей Михайловичийн хаанчлалын үеийн онцлох үйл явдал бол Оросын үнэн алдартны сүм дэх хагарал байв. Өнгөрсөн зуунд Грекийн шашны үндсэн загвараас салсан Оросын үнэн алдартны шашны ном, зарим зан үйлийг шинэчлэх хамба Никоны хүчин чармайлтыг хаан дэмжиж байв.

Хаан Оросын өрнөдийн орнуудтай худалдаа хийхийг дэмжиж байсан. Харийнхны эдийн засгийн өрсөлдөөнд нэрвэгдсэн хотуудад болон эрх чөлөөний сүүлчийн үлдэгдэлээ алдсан тариачид түүний засаглалд сэтгэл дундуур байсан юм. Энэхүү нийгмийн дургүйцэл нь байнга бослого гарахад хүргэж байсан бөгөөд хамгийн хүчтэй нь Степан Разин тэргүүтэй 1667-1671 оны тариачдын бослого байсан юм. Тариачдын бослогыг хэрцгийгээр дарсан байна. 

Ихэнх түүхчид Алексей Михалович зөөлөн, уярамтгай сэтгэлтэй удирдагч байсан нь түүний гол сул тал байсан гэж үздэг. Түүний хаанчлалын ихэнх хугацаанд засаглалын эрхийг түүний ойр орчмын хүмүүс хэрэгжүүлэн удирдаж байсан ажээ.

Алексей Михайлович царийн үед Сибирийг эзэмших хөдөлгөөн үргэлжилсээр байв. Энэ талаар Андрей Булыгин, Онуфрий Степанов, Ерофей Хабаров болон бусад хүмүүс алдартай болсон. Үүсгэн байгуулагдсан хотууд: Симбирск (өнөөгийн Ульяновск 1648), Нерчинск (1658), Эрхүү (1661), Пенза (1663), Кунгур (1663), Сэлэнгинск (өнөөгийн Новоселенгинск 1665).
Үүшин

**Үүшин овог** (монгол бичиг:; заримдаа Өөшин, Хушин гэдэг) нь эртний дарлигин монгол гаралтай овог бөгөөд Чингис хааны өргөмөл дүү Борохул ноёны түүхтэй салшгүй холбоотой учраас тус овог нь монголын алдартай овгуудын нэг болжээ. Одоо үед энэ овгийнхон Өвөр Монголын Ордосын Үүшин хошуунд олноор, Монгол Улс, Казахстанд энэ овгийнхон тархан амьдарч байна.

## Түүхийн тойм 
Судрын чуулганд бичснээр энэ овгийн нэрийг **Хушин**, Юань улсын сударт **Ушэн** (兀慎), Лу.Алтан товчид Хушин, Хүшин, Үүшин гэх зэргээр ялгаатай тэмдэглэжээ.  

Энэ овгийн үүслийг Судрын чуулганд бичихдээ Эргүнэ хунгаас гаралтай монгол аймгуудын хэсэгт оруулжээ. Түүхийн эх сурвалж бүрт Борохулыг анх 1196 онд жүрхин аймгийг мөхөөхөд жалайрын Зэвгээ олж, Өүлэн эхэд өгч тэжээлгэсэн нь тодорхой байдаг. Иймээс үүшин овгийн ихэнх биш ч, зарим нь жүрхин аймгийн харьяанд байснаа 1196 оноос хойш Чингис хааныг дагаж, яваандаа Борохулыг мянгатын ноён болоход тойрон хүрээлэх замаар томоохон овгийн нэг болсон гэмээр.  

Борохул нь анх Чингис хааны хишигтэний буурч, сүүлээр мянганы ноён болж, олон удаагийн гавьяат үйлс бүтээж, түүний хойчис монголын төрд үнэнчээр зүтгэсээр байсан нь энэ овгийн нэрийг алдаршуулахад нөлөөлсөн. 

Борохулын дараа хүү Жубухур-Хубилай, Тогоон, Тачар, Тачарын хөвгүүн Очичар нар нь буурч, мянганы ноён, түмтийн ноёд болж монголын хаанд зүтгэж байв. 

Юань Улс мөхснөөс хойш зуу гаруй жилийн дараа үүшин овог нь Даян хааны үеэс хойшх сурвалж бичгийн мэдээнд Ордос, Түмэд түмний дотор Үүшин отог болж явснаа энэ хоёр аймагт хуваагдсан. 

Нэг хэсгийг Барсболд жононгийн дунд хөвүүн Лабуг дархан ноён түмэдийн үүшин отгийг захирч, нөгөө хэсгийг Барсболд жононгийн ахмад хөвгүүн Гүнбилэг мэргэн жононгийн дунд хөвгүүн Номтарни гоо тайж болон түүний хөвгүүн Хутагтай сэцэн хунтайж нар ордосын үүшин отгийг захирах болсон. Чин гүрэнд өвөр монголын аймаг, хошууд дагаар орсны дараа 1649 онд Их Зуу чуулганы байгуулахад, Ордосын баруун гарын дунд хошууг байгуулж, засаг ноёноор нь Хутагтай сэцэн хунтайжийн удмын Ринчин тайжийг бэйс өргөмжлөн захируулсан нь одоо Өвөр Монголын Үүшин хошуу болж буй.

Мөн Чингис хааны зарлигаар Хушидай Байху гэдэг ноёныг цэргийн хамтаар Зүчид өгсөн нь хожим Алтан Ордын бүрэлдэхүүнд орсон. Мөн Ил хаант улсад цөөнгүй тооны ноёд Үүшин овогт очсон нь монголын хаант улсууд мөхсний дараа Казахын доторх Уйсун, Ушин овог болж, зарим нь Афганистаны Хазара нарын дотор багтах болсон.

## Холбоотой хуудас 
* Үүшин хошуу
* Борохул

Ангилал:Монгол овог аймаг
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Үндсэн хүнс

Үндсэн хүнс буюу үндсэн хүнс гэдэг нь хувь хүн болон хүн амын жишиг хоолны гол хэсгийг бүрдүүлж, эрчим хүчний хэрэгцээний ихээхэн хэсгийг хангаж, ерөнхийдөө бусад тэжээлийн хэрэглээний ихээхэн хувийг бүрдүүлдэг хүнс юм. [1] Хүмүүсийн хувьд тодорхой нийгмийн үндсэн хүнсийг өдөр бүр эсвэл хоол тутамд тогтмол идэж болдог бөгөөд ихэнх хүмүүс цөөн тооны үндсэн хүнсний бүтээгдэхүүн дээр суурилсан хоолны дэглэмээр амьдардаг. [2] Тодорхой хүнсний бүтээгдэхүүн нь газар бүрд өөр өөр байдаг ч ихэвчлэн амьд үлдэх, эрүүл мэндэд хэрэгтэй макро болон микро тэжээллэг бодисууд болох нүүрстөрөгч, уураг, өөх тос, эрдэс бодис, витаминаар хангадаг хямд эсвэл хялбар хүнс юм. [1] Үр тариа (үр тариа, буурцаг), үр, самар, үндэс хүнсний ногоо (бүлэг, үндэс) жишээ болдог. Тэдгээрт эрдэнэ шиш (будаа, улаан буудай, овъёос, эрдэнэ шиш гэхчлэн), буурцаг, вандуй, клуб (төмс, таро, ямс гэх мэт) зэрэг хүнсний бүтээгдэхүүн ордог Эртний хөдөө аж ахуйн соёл иргэншил ургацын хүнсний бүтээгдэхүүнийг үндсэн хүнс болгон эрхэмлэдэг байжээ. Ийм удаан хугацаагаар хадгалагддаг хуурай улирал, хүйтэн өвөл зэрэг хомсдолын улиралд ургац хураах цорын ганц хүнс юм. Илүүдэл улиралд илүү олон төрлийн хүнсний сонголт байдаг.
Доломито уулс

Италийн хойд хэсэгт орших **Доломито уулс** хэдэн зуун сая жилийн турш үүссэн.  Энэ үйл явц нь Пермийн сүүлээс Триасын үе хүртэл (ойролцоогоор 250-200 сая жилийн өмнө) эхэлсэн. Энэ хугацаанд энэ газар халуун орны далайгаар хучигдсан байсан бөгөөд шүрэн хад, далайн амьтад их хэмжээний кальцийн карбонатыг хуримтлуулж, доломитыг бүрдүүлдэг шохойн чулуу, доломит чулуулгийг үүсгэсэн.  Дараагийн хэдэн мянган жилийн туршид тектоникийн үйл ажиллагаа гэх мэт геологийн хүчнүүд эдгээр далайн ёроолын ордуудыг дээш нь түлхэж, эцэст нь бидний харж буй өндөр уулсыг үүсгэв.  Энэхүү өргөлт нь 50 сая жилийн өмнө эхэлж, өнөөг хүртэл үргэлжилж буй Африк, Евразийн тектоник хавтангийн мөргөлдөөний улмаас үүссэн уулын оргилох үйл явдал болох Альпийн нурууны орогенезийн нэг хэсэг байв. Салхи, ус, мөсөн голын элэгдэл нь Доломитуудын өвөрмөц, налуу оргил, хадан цохионуудыг улам бүр хэлбэржүүлжээ.  Тиймээс доломитуудын үндсэн материалууд 200 сая жилийн өмнө тавигдаж байсан бол одоогийн нуруу нь тектоник идэвхжил, элэгдлийн улмаас олон сая жилийн туршид үүссэн.
Болор цом

**Болор цом**- Монголын яруу найргийн наадам. Анх 1983 онд уг яруу найргийн наадмыг зохион байгуулж байжээ. 

Анхны наадмаар яруу найрагч Дэндэвийн Пүрэвдорж “Хүн төрөлхтөнд хүргэх үг” шүлгээрээ болор цомын эзэн болж байсан түүхтэй. 

2013 онд түүхт 30 ойн хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч “Болор цом” наадмын үе үеийн шагналтнуудыг болон “Болор цом-30” наадамд шалгарсан найрагчдыг хүлээн авч уулзаж байжээ. “Болор цом” яруу найргийн наадам жилээс жилд өргөжиж оролцогчдын тоо ч нэмэгдэж байна.

Өвөр Монголоос, Хөх нуур мужаас яруу найрагчид шүлгээ ирүүлж шалгаруулалтад оролцсон. Цаашдаа улам олон найрагч оролцож, олон үндэстний томоохон наадам болох байх” гэж сэтгүүлчдэд хийсэн хэвлэлийн бага хурлын үеэрээ Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн удирдах зөвлөлийн дарга Чилаажав хэлж байв.

“Болор цом ” наадмын 30 жилийн ойн хүрээнд үе үеийн “Болор цом”-ын эздийн бүтээлээр ном гаргаж уншигчиддаа бэлэг барьсан байна.

Яруу найргийн энэхүү наадам байх нь зөв, буруу гэж утга зохиолын хүрээнийхэн олон жил маргасаар ирсэн ч наадмууд болсоор л байна. Өнөө үеийн яруу найраг бол бидний уншиж дадсан, сайхан сонсогддог, өөрөө хэлбэл хүн уншихад зориулсан биш, харин найрагч өөрийгөө илэрхийлэхэд чиглэсэн тийм өнгө аяс руугаа тууштай шилжиж байгааг судлаачид шүүмжилж байна. 

## Болор цомын эзэн яруу найрагчид 
## Шүүмж 
Хамгийн дуулиантай наадмууд 1990-ээд оны эхэн болон дунд үед өрнөж байжээ. Дөнгөтийн Цоодол, Бавуугийн Лхаг­васүрэн хоёр зүүн жигүүрийг маг­найл­­чихсан, Пунцагийн Бадарч, Шагдарын Дулмаа, Тоомойн Очирхүү нар дагавар магнайд нь босоод, араас нь Очирбатын Дашбалбар, Барнангийн Доржпалам, Цэндийн Чимэддорж, Шагдарсүрэнгийн Гүр­­базар, Дамбын Төрбат тэргүүт наяад оныхон ирлэсэн тонгорог шиг л хяргаж байсан байгаа юм. За тэгээд Арлааны Эрдэнэ-Очир, Цогдоржийн Бавуу­дорж, Цоодолын Хулан, Баярхүүгийн Ичинхорлоо, Гомпилдоогийн Мөнх­цэцэг нарын үрээ морьд хөл чанга­тайхан, ахмадуудынхаа дэргэдүүр хазаар даран шуугичих гэж сандар­гаад. Тэгснээ Дорнодын Эрээн­цаваас Данзангийн Ням­сүрэн найрагч хаа нэг өдрийн од шиг ирээд л. Мөнхөөгийн Билэг­сайхан гэж Говь-Алтайн хөдөөх эр, яруу найрагч бол ийм л байх ёстой гэсэн шиг урт үстэй, дээлтэйгээ шүлэг уншин үзэгчдийн алгыг хорсгож, цөсийг нь хөөргөөд л. Жамьянгийн Болд-Эрдэнэ, Шагдарын Уянга тэргүүтэй ерээд оны эхэн үеийн найрагчид тайзнаа халамцуухан үзэгдээд л, үгүй ээ мөн халуухан байсан санж.
Баярхүүгийн Ичинхорлоо

**Баярхүүгийн Ичинхорлоо** (1973 онд Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд төрсөн)- Монголын яруу найрагч, Монголын Зохиолчдын эвлэлийн хорооны гүйцэтгэх захирал, Монгол Улсын Үндэсний Номын сангийн захирал. 2022 онд Монгол Улсын Соёлын Гавьяат зүтгэлтэн цол хүртсэн.

## Намтар 
1990 онд Тэрээр Өвөрхангай аймгийн Арвайхээр сумын Ерөнхий боловсролын I сургууль төгссөн. 

1990, 1991 онд яруу найргийн "Болор цом"-ын эзэн болсон.

1990-1995 онд Улсын Багшийн дээд сургуульд сурч төгссөн. 

1999 онд "Гэгээн зүг" номоороо Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагнал авсан. 

2007-2010 онд АНУ-д сурч амьдарсан.

2011 оноос Монголын хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудад сэтгүүлч, редактор, сурвалжлагч, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Соёл урлагийн хороо, Засгийн газрын тусгай сан-Соёл, урлаг хөгжүүлэх санд мэргэжилтнээр ажиллаж байсан.

2021 оноос Монголын Зохиолчдын эвлэлийн хорооны гүйцэтгэх захирлаар сонгогдсон бөгөөд Монгол Улсын Үндэсний Номын сангийн захирлаар томилогдон ажиллаж байна. 

## Бүтээл 
Б.Ичинхорлоо яруу найргийн “Гэгээн зүг”, “Орчихуйн чинад”, “Хязгаарт хүрэхүй”, “Он цагийн хэлбэр”, “Зүрхэнд үлдэнэ” номууд, “Тэнгэр мэт” цомог хэвлүүлсэн байна.
Шагдарын Уянга

**Шагдарын Уянга** (1966 онд Төв аймгийн Зуун мод хотод төрсөн-2001 онд нас барсан)- Монголын яруу найрагч. Яруу найргийн "Болор цом" наадамд удаа дараа шагналт байранд орсон.

## Намтар 
Ш.Уянга дунд сургуулиа төгсөөд ЗХУ-ын Москвагийн Сансарын геодез зураг зүйн дээд сургууль, МУИС-ийн физикийн ангийг төгсжээ. 

Тэр их дээд сургуульд багшлахын хамт яруу найраг туурвиж, орчуулга хийдэг байжээ. Тэрээр 16 наснаасаа шүлэг бичин, 18 насандаа оросын алдарт яруу найрагч Михаил Лермонтов, Сергей Есенин нарын шүлгийг орос хэлнээс орчуулж байсан юм.

Тэр бас "Чойном хаана байна" телевизийн кинонд яруу найрагч Р.Чойномын дүрийг бүтээжээ. Түүнийг нас барсны дараа эгч дүүс нь яруу найраг, орчуулгын бүтээлийг нь эмхэтгэж "Гандан уулын цэцэг" номыг 2002 онд хэвлүүлсэн байна. Мөн 2016 онд "Гандан уулын цэцэг" номын хоёр дахь боть хэвлэгдэн гарсан.

Ш.Уянга анхны чөлөөлт хэвлэлүүд болох "Капитал", "Комментари" , "Монгол тамга" зэрэг олон сонин санаачлан хэвлэж, "Бодлын солбицол", "Улаанбаатар" зэрэг төвийн сонинд хариуцлагтай нарийн бичгийн дарга, редактор, Монгол Улсын Соёлын яаманд мэргэжилтнээр ажиллаж байсан.
Жон Куинси Адамс

**Жон Куинси Адамс** (англи. *John Quincy Adams*; 1767 оны 7-р сарын 11-нд төрсөн—1848 оны 2-р сарын 28-нд Вашингтонд нас барсан) — америкийн улс төрийн болон төрийн зүтгэлтэн, дипломат, АНУ-ын 6 дахь Ерөнхийлөгч (1825—1829). АНУ-ын 2 дахь Ерөнхийлөгч Жон Адамсын ууган хүү, Гадаад бодлогын тухай Монрогийн үзэл баримтлалын үндсэн зохиогч. АНУ-ын Орос (1809—1814) болон Их Британи (1815—1817) дахь Элчин сайд, АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга (1817—1824).
Вандан-Ишийн Ичинхорлоо

**Вандан-Ишийн Ичинхорлоо** (1914 онд Сэлэнгэ аймагт төрсөн -1987 онд нас барсан) Монгол Улсын Хүний гавьяат эмч, Монголын ууган мэс засалч, профессор, академич. 

## Намтар 
Түүнийг бага насандаа өнчирсөн хойно наймаа ажирлжаа хийж байсан Вандан-Иш өргөж авсан байна. Д.Сүхбаатар жанжны гэргий С.Янжмаа түүнийг 1928 онд Өнчин хүүхдийн асрах газрын галч, сувилагч болгож улмаар орос хэл сурч сувилагчийн сургуульд явжээ. 1938 онд ЗХУ-ын Ленинград хотын Анагаах ухааны дээд сургуулийг хүний эмч мэрэгжилтэй болсон Монголын ууган эмч болсон юм.

1947 оноос МУИС-ийн Хүн эмнэлэгийн факултетад мэс заслын тэнхим багшилсан. Хэвлийн хөндийн мэс засалч.

1953 онд ЗХУ-ын Москва хотын анагаах ухааны сургуульд "Элэгний бэтэг" өвчнөөр докторын зэрэг хамгаалсан.

1961 онд Ангаах ухааны шинжлэх ухааны доктор цол хүртсэн.

1962 онд Анагаах ухааны профессор цол хүртсэн.

Нөхөр нь эмч "хурандаа" Жанчив байсан. Тэд хоёр хүүхэдтэй.  

## Дурсгал 
2005 онд Төрийн тусгай албан хагчдын эмнэлэгийн Вандан-Ишийн Ичинхорлоогийн нэрэмжит болгосон.
Малага

**Малага** (испани. Málaga [ˈmalaɣa]) нь Испани улсын өмнөд хэсэгт орших Андалуси дахь боомт-хот юм. Малага мужийн засаг захиргааны төв бөгөөд тус улсын зургаа дахь том хот. 2018 оны байдлаар 571,026 хүн амтай байв.

Европын хамгийн эртний хотуудын нэг Малага бол Газар дундын тэнгисийн эрэг дээрх эдийн засаг, соёлын чухал төв төдийгүй тээврийн чухал зангилаа юм. Их сургуулийн хот. Далайн эрэг дагуу Пабло Пикассо, Антонио Бандерас зэрэг хотын алдартай уугуул иргэдийн нэр бүхий гудамж байдаг.
Бямбажавын Цэнддоо

**Бямбажавын Цэнддоо** (1962 онын 4-р сарын 28-нд Завхан аймгийн Шилүүстэй сумын *Бага хөндлөнгийн Босго* гэдэг газар төрсөн) Монгол Улсын Төрийн шагналтан зохиолч, нийтлэгч, сэтгүүлч. 

## Намтар 
Б.Цэнддоо Завхан аймгийн Шилүүстэй суманд Бямбажавын хүү болж төрсөн. Тэрээр сургуульд орохоос өмнө бичиг сурч, “*Уруугаа ургасан мод*”, *“Таван хархүү*”, “*Уруугаа ургасан мод*” зэрэг ном уншсан байсан гэж дурсдаг.

1971 оны намар Нийслэлийн 40-р бага сургуульд 1-р ангид элсэн орох шалгалт өгөөд бичиг үсэг, тоондоо сайн учраас шууд 2-р ангид бүртгүүлэн оржээ. Дөараа жилээс хөдөө орон нутагтаа очиж Завхан аймгийн  сумын дунд суургуульд сурч 1980 онд дүүрэгсэн байна.

1980 онд Монгол Улдсын Их сургуулийн сэтгүүлчийн ангид элсэн орж сураад 1985 онд төгссөн.

Их сургуулиа төгсөөд 1985 оноос МАХН-ын Төв хороо, БНМАУ-ын Засгийн газрын хэвлэл “Үнэн” сонинд сэтгүүлчээр ажилласан.  

'Үг' сонины эрхлэгч, УИХ-ын Тамгын газрын хэвлэлийн албаны дарга, 'Засгийн газрын мэдээ' сонины ерөнхий эрхлэгчийн албыг хашиж байсан.

2006 оноос "Нэпко" хэвлэлийн газрын захирал хийж байна.

## Бүтээлүүд 
Б.Цэнддоо 1990-ээд оны эхээр 'Ерээд оны Тунгалаг Тамир' номоо хэвлүүлсэн нь уншигчдын танил болоход ихээхэн нөлөөлсөн юм. Тэрээр шог хошин нийтлэлээс гадна түүх, танин мэдэхүйн сэдэвтэй ном, өгүүлэл, нийтлэл туурвидаг бөгөөд монголчуудын иргэншиж, соёлжсон түүхийг өгүүлсэн 'Соёлын довтолгоо: Анхны хэт гүрнээс сүүлчийн нүүдэлчин' номоо өнгөрсөн онд хэвлүүлсэн нь уншигчдын зүгээс ихээхэн сайшаал хүртээд байна. 

Зохиолчийн бүтээлүүдээс дурдвал: • Ерээд оны Тунгалаг Тамир • Хаврын 17 зочин • Соёлын довтолгоо: Анхны хэт гүрнээс сүүлчийн нүүдэлчин • Ерөнхий уучлал • Зугаатай танин мэдэхүй • Хөгжөөнтэй танин мэдэхүй • Соёлын довтолгоо: Хоньчноос барилгачин • Өвөл хавар • Нянгар хаданд гарсан нь.
Принстон

**Принстон** (англи. *Princeton*) АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Мерсер тойргийн жижиг хот. Тус хотын захиргаа нь 2013 оны 1-р сарын 1-нд Принстоны дүүрэг болон Принстон хотхоныг нэгтгэснээр байгуулагдсан. 2010 оны АНУ-ын хүн амын тооллогоор тус хотын хүн ам 28,572 байжээ.

Принстон нь 1765-1783 оны Америкийн хувьсгалаас өмнө байгуулагдсан бөгөөд Принстон их сургууль байрладаг гэдгээрээ алдартай.

1977 онгы 1-р сарын 3-нд Принстон орчмын тулаанд Жорж Вашингтоны удирдлага дор Америкийн цэргүүд Мавгудын удирдлага доорх Британийн цэргүүдийг ялсан нь АНУ-ын тусгаар тогтнолын дайны эргэлтийн мөч байсан юм.
Ирээдүйтэй судалгааны хүрээлэн

**Ирээдүйтэй судалгааны хүрээлэн** (англи. *Institute for Advanced Study*, IAS) АНУ-ын Нью Жерси мужийн Принстон дахь Америкийн судалгааны хүрээлэн юм. Монгол хэл дээрх эх сурвалжид нэрийн өөр орчуулга байдаг: Суурь судалгааны хүрээлэн, Дэвшилтэт судалгааны хүрээлэн, Тэргүүлэх судалгааны хүрээлэн гэх мэт.

Тус хүрээлэнг 1930 онд Луис Бамбергер болон түүний эгч Каролин Бамбергер Фулд нар таван сая доллар хандивлан байгуулсан байна. Шинэ хүрээлэн нь нацизмын аюулаас Европоос зугтан ирсэн олон эрдэмтдийг ажилд авчээ. Энд Альберт Эйнштейн, Жон фон Нейман, Курт Годель зэрэг алдартай эрдэмтэд АНУ-д цагаачлан ирээд ажиллаж байжээ.

Байршил ойрхон хэдий ч тус хүрээлэн байгуулагдсан цагаасаа хойш Принстон Их сургууль болон бусад боловсролын байгууллагатай албан ёсны харилцаа холбоогүй байсан. Гэсэн хэдий ч хүрээлэн, Принстон их сургууль олон хамтарсан төсөл дээр нягт хамтран ажилладаг байна.

Тус хүрээлэнгийн бүх шинжлэх ухааны үйл ажиллагааг буцалтгүй тусламж, хандиваар санхүүжүүлдэг. Судалгааг хэзээ ч гаднаас захиалж, удирддаггүй - судлаач бүр өөрийн сонирхсон зүйл дээрээ ажилладаг онцлогтой.

Тус хүрээлэн нь судалгааны дөрвөн "Сургууль"-д хуваагддаг.

* Түүхэн
* Математик
* Байгалийн шинжлэх ухаан
* Нийгмийн шинжлэх ухаан

Жил бүр 100 гаруй их дээд сургууль, эрдэм шинжилгээний байгууллагаас 29 байнгын гишүүн, 190 зочин гишүүн элсүүлдэг. Сургууль бүрийн сонгон шалгаруулалтыг залуу судлаач, туршлагатай эрдэмтэд зэрэг 1500 орчим нэр дэвшигчдээс бүрддэг. Хүрээлэнд нэг семестрээс хэдэн жил хүртэл хугацаанд орох боломжтой боловч ихэнх нь нэг жил үлддэг байна.

## Хүрээлнгийн алдартай ажилтнууд 
* Жеймс Александер
* Фредерик Альмгрен
* Майкл Атиа
* Энрико Бомбиери
* Жан Бургейн
* Освальд Веблен
* Андре Вейль
* Герман Вейль
* Эдвард Виттен
* Курт Гёдель
* Клиффорд Гирц
* Фримен Дайсон
* Пьер Делинь
* Карл Людвиг Зигель
* Эрнст Канторович
* Эрнст Китцингер
* Кунихико Кодайра
* Жон Милнор
* Отто Нейгебауэр
* Жон фон Нейман
* Эмми Нётер
* Роберт Оппенгеймер
* Абрахам Пайс
* Эрвин Панофский
* Георг Плачек
* Давид Рюэль
* Атле Сельберг
* Жорж Южин Уленбек
* Янг Чжэньнин
* Альберт Эйнштейн
* Пал Эрдёш
Эзэн Хороо хошуу

**Эзэн Хороо хошуу** (Монгол бичиг:; хятад: 伊金霍洛旗, пиньинь: Yījīnhuòluò qí) нь Хятад улсын Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Ордос хотын харьяаны хошуу. Хошууны төв нь Алтанширээ балгас, нийт нутаг нь 5501 км2, баруун талаар Хангин хошуу, Үүшин хошуутай, зүүн талаар Зүүнгар хошуу, хятадын Шааньси мужийн Юйлинь хоттой, хойд талаар Дуншэн дүүрэг, Хиа багш дүүрэгтэй тус тус хиллэнэ. Хошууны нийт хүн ам нь 2020 оны байдлаар 247,983. 

Энэ хошуунд Чингис хааны тахилын онгон байрлаж, жил бүр тахил тайлга болдог нь олон сая жуулчдын сонирхолыг татдагаар алдартай.

1959 онд хуучин байсан Их Зуугийн чуулганы Ордос баруун гарын өмнөд адаг хошуу (Засаг хошуу), Ордос зүүн гарын дунд хошууг (Жүн вангийн хошуу) нэгтгэсний дүнд Эзэн Хороо хошууг байгуулжээ. 

## Засаг захиргааны хуваарь 
## Холбоотой өгүүлэл 
* Ордос хот

## Эшлэл 
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Хятадын суурин
Ес дэх давлагаа (уран зураг)

"***Ес дэх давалгаа***" нь Оросын далайн зураач Иван Айвазовскийн 1850 онд зурсан бүтээл мөн хамгийн алдартай зургуудын нэг бөгөөд Санкт-Петербург дахь Оросын музейд хадгалагдаж байна.

Зураач маш хүчтэй шөнийн шуурганы дараах далайг, хөлөг онгоц нь сүйрсэн хүмүүсийг дүрсэлжээ. Нарны туяа асар том давалгаануудыг гэрэлтүүлнэ. Тэдгээрийн хамгийн том болох ес дэх давалгаа нь хөлөг онгоцны тулгуур шонгийн хэлтэрхий дээр зугтахыг оролдож буй хүмүүс дээр унахад бэлэн байна.

Хэдийгээр хөлөг онгоц нь сүйрсэн ч уг хөлгөөс эвдэрхий тулгуур багана үлдэж түүн дээрх амьд гарсан хөлгийн хүмүүсийн байгалийн хүчинтэй үргэлжлүүлэн тэмцсээр байгааг харуулжээ. Зургийн дулаан өнгө нь далайг тийм ч ширүүн биш болгож, хүмүүсийг аврах болно гэсэн итгэл найдварыг үзэгчдэд төрүүлдэг байна.

Зургийн хэмжээ 221х332 см. Тулгуур баганын доод талд гарын үсэг, огноо: Айвазовский 1850; Оросын музей уг зургийг 1897 онд Эрмитажаас хүлээн авсан.

1857 онд зохиолч уг зургийн бяцхан зургийг (зохиогчийн хуулбар) зуржээ. Бяцхан хэмжээ: 28х42.2 см, Алтайн хязгаарын Улсын урлагийн музейд хадгалагдаж байна.
Ангилал:Оросын уран зураг
Ангилал:Уран зураг улс орноор
Романовууд

**Романовууд** буюу Романовынхон (орос. *Романовы*) - 16-р зууны сүүлээс хойш ийм овогтой байсан, Оросын бояр гаралтай гэр бүл юм. 1613 оноос Оросын хаант улсын цариуд, 1721 оноос Оросын эзэн хаадын угсааныхан.

1762 оны 1-р сарын 5-нд Оросын Эзэнт улсын хатан хаан Елизавета Петровна нас барсны дараа бүх Оросын хаан ширээнд Романовынхны гэр бүлийн шууд угсаа тасарсан байна. Түүний гэрээслэлийн дагуу Оросын эзэнт улсын хаан ширээг түүний ач хүү Анна Петровна гүнж, Холштейн-Готторпын герцог Карл-Фридрих нарын хүү, III Пётр нэрийг авсан Холштейн-Готторпын Карл Петр Ульрих өвлөн авсан. Тэднийг гүрний гэрээгээр Романовын эзэн хааны ордны гишүүн гэж хүлээн зөвшөөрсөн байна.

## Цариуд 
1613 онд Анастасиягийн ач хүү, Федор Никитич нарын хүү Михаил Федорович хаан ширээнд анх сонгогдож, түүний үр удам (уламжлал ёсоор "Романовынхан" гэж нэрлэдэг) 1917 он хүртэл Оросыг захирч, Оросын Хоёрдугаар сарын хувьсгалын үр дүнд хаан ширээгээ алджээ. 

Нийтдээ Романовынхон тус улсад 5 хаан төрүүлсэн: Михаил Федорович, түүний хүү Алексей Михайлович, түүний гурван хүү Федор Алексеевич, V Иван, I Пётр нар. I Пётр нь Хойд дайнд Шведийг ялсны төлөө 1721 онд Сенатаас Эзэн хааны цол авсан байна. 

## Эзэн хаад 
Их Петр Романовынхнаас анхны Эзэн хаан болсон байна. Түүнийг эхнэр I Екатерина залгамжилж, хаан ширээнд суусан бөгөөд түүний гарал үүсэл одоог хүртэл тодорхойгүй нууц хэвээр байдаг. Түүнийг нас барсны дараа хаан хэргэм түүний анхны гэрлэлтийн ач хүү II Пётрт шилжсэн бөгөөд түүнийг нас барснаар Царь Михаил Федоровичийн эрэгтэй үеийнхэн тасарчээ.

Сөргөлдөөн хуйвалдааны улмаас Их Петрийн хүүхдүүдийн залгамж халаа үгүй болж, хаан ширээ V Иван хааны охин (I Пётрийн ах) Анна Иоанновнад очсон. Түүнийг V Иваны ач хүү, Мекленбург-Бруншвейг-Романов угсаатны Оросын хаан ширээнд суусан цорын ганц төлөөлөгч Брунсвикийн гүнгийн хүү Жон VI Антонович залгамжлав. Сүүлд нь түүнийг авга эгч "Петровагийн охин", Хатан хаан Елизавета түлхэн унагав. Тэрээр амьдралынхаа эцэс хүртэл гэрлээгүй, хүүхэдгүй хэвээр үлдсэн бөгөөд титмийг эгч Анна Петровнагийн хүүд өгчээ. Хатан хаан Елизавета бол Романовын гэр бүлийн гадаадын гүрнүүдтэй цус холилдоогүй хамгийн сүүлчийн төлөөлөгч нь байжээ.

### Холштейн-Готторп-Романовын салбар 
Анна Петровна Холштейн-Готторпын герцог Карлтай гэрлэсний дараа Романовын овог үнэндээ Голштейн-Готторп овогт шилжсэн боловч уг гэрлэлтийн гэрээний дагуу энэ гэрлэлтийн хүү (ирээдүйн III Пётр) нь Романовынхны ордны гишүүнээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн байна. 

Тиймээс удмын бичгийн дүрмийн дагуу эзэн хааны гэр бүлийг Холштейн-Готторп-Романовынхон гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь Романовын гэр бүлийн сүлд, Оросын эзэнт гүрний сүлд дээр тусгагдсан байдаг юм.
Эдгар Дега

**Эдгар Дега́** (франц. *Edgar Degas*; 1834 оны 7-р сарын 19-нд Парис хотод төрсөн—1917 оны 9-р сарын 27-нд нас барсан) — францын алдартай уран зураач, импрессионист урлагийн томоохон төлөөлөгч. 

## Намтар 
1834 оны 7-р сарын 19-нд Парист эцэг Огюст де Га, эх Селестин Муссон нарын хөрөнгөтний гаралтай чинээлэг гэр бүлд төрсөн. Тэрээр таван хүүхдийн том нь байсан. Эдгар 13 настайдаа ээжийгээ алдсан нь түүний хувьд хүнд цохилт болсон юм. Хожим нь залуу насандаа нийгмийн шинэ санааны нөлөөн дор Эдгар овог нэрээ Де Га-гаас "язгууртан биш" -Дега болгож өөрчилсөн.

Зураачийн эцэг Огюст де Га нь Эдгар Дега-гийн өвөг Рене Хилер де Га -гийн Италид байгуулсан томоохон банкны Франц дахь салбарыг удирдаж байжээ. Хилер де Га Францын хувьсгалын үеэр амь насанд нь аюул тулгарсан гэж үзэн Итали руу цагаачилжээ. Эдгарын эх Селестин Муссон Америкт суурьшсан Францын гэр бүлээс гаралтай. Түүний эцэг Нью-Орлеаны хөвөнгийн биржид брокер байсан.

Зурах хүсэл нь Дегад бага наснаасаа илэрч эхэлсэн. Гэсэн хэдий ч эцэг нь түүнийг хуульч мэргэжлээр ажиллах болно гэж таамаглаж байсан ч Эдгар хуульч болох хүсэлгүй, чадваргүй байсан бөгөөд гэр бүлийн хөрөнгө нь түүнд хоолонд талаар санаа зовохгүйгээр зураг зурах боломжийг олгосон байна. Мөнгөний хэрэгцээ бага байсан Дега өөрийн бүтээлүүдээ зарахгүй байж, тэдэн дээр дахин дахин ажиллаж, төгс төгөлдөр боловсронгуй болгохыг хичээдэг байжээ.

Эдгар Луврын музейд уран зургийн агуу мастеруудын бүтээлийг судалж, амьдралынхаа туршид Италид хэд хэдэн удаа очиж (аавынхан хамаатан садан нь тэнд амьдардаг) Италийн сэргэн мандалтын урлагийн мастеруудын бүтээлүүдтэй танилцах боломжтой байв. Зураач ялангуяа Мантегна, Беллини, Гирландайо, Жиотто зэрэг эртний Италийн мастеруудыг сонирхож байв. Энэ хугацаанд Андреа Мантегна, Паоло Веронезе нар түүний шүтээн болсон бөгөөд сүнслэг нөлөө бүхий, өнгөлөг зургууд нь залуу зураачийг үнэхээр гайхшруулдаг байжээ.

1861 онд Дега Эдуард Манеттай танилцсан бөгөөд тэдний нөхөрлөл амьдралынхаа эцэс хүртэл үргэлжилсэн юм. Залуу зураачдын дунд маш их нэр хүндтэй хүн байсан Мане Дега-г дараа нь импрессионистууд гэгдэх болсон залуу зураачидтай танилцуулсан. Уран бүтээлчдийг нэгтгэсэн цөөхөн хүрээний дунд Дега өөрийн зан араншин, нарийн соёл, эелдэг байдал, өвөрмөц сэтгэл татам байдал, хурц тод байдал зэргийг хослуулан өндөр нэр хүндтэй байсан нь эргэлзээгүй.

Дега, Эдуард Мане нар академик салоны хэтэрхий зөв урлагийг үгүйсгэдэг байсан нь их нийлүүлжээ.
Харьцангуй ядуурал

**Харьцангуй ядуурал** гэдэг нь тухайн нийгмийн ерөнхий түвшний орлого, амьдралын чанараас хамаарсан ядуурлыг хэлнэ. Харьцангуй ядуурал нь зөвхөн тухайн орон, бүс нутгийн эдийн засгийн нөхцөл байдлын хувьд илэрхийлэгддэг бөгөөд энэ нь ядуурлыг зөвхөн мөнгөний хэмжээгээр биш, харин тухайн нийгмийн амьдралын түвшнээс хамааруулан тодорхойлдог.
Максим Мунзук

**Максим Мунзук** (орос. *Максим Монгужукович Мунзук,* 1910 оны 9-р сарын 15-нд Манж Чин улсын Урианхай хязгаарын Тандины хошууны Межегей тосгонд төрж, 1999 оны 7-р сарын 28-нд Кызыл хотод нас барсан) — Тувагийн жүжигчин, Тувагийн Үндэсний театрыг үндэслэгчдийн нэг. Күросава Акирагийн найруулсан "Дерсу Узала" уран сайхны киноны гол дүрд тоглосон жүжигчин. 1966 онд Зөвлөлт Тувагийн Ардын жүжигчин, 1975 онд Зөвлөлт Оросын Ардын жүжигчин цол хүртсэн хүн.

Максим Мунзук бол олон талын уран бүтээлч хүн байсан. Тэрээр жүжигчин, найруулагч, дуучин, хөгжмийн ардын аман зохиол цуглуулагч, хөгжмийн зохиолч бөгөөд багш байсан юм. Тэрээр В.Көк-Оолын нэрэмжит Тувагийн Хөгжимт драмын театрын тайзнаа олон төрлийн дүрд тоглосон байна.

Максим Мунзук Оскарын шагналт “Дерсу Узала”, “Очир эрдэнийн зам” баримтат кино, Андрей Кончаловскийн “Сибириад” зэрэг 22 кинонд тогложээ.

## Кинонд бүтээсэн дүрүүд 
* 1959 — "Цэнхэр голын хүмүүс"-Люди голубых рек — *Дэлгэр, анчин*
* 1971 — "Гэрч алга болсон нь" - Пропажа свидетеля — *Тыхе, замчин*
* 1974 — "Умард нутаг" -Северная рапсодия — худалдан авагч, *нанай хүн*
* 1975 — "Дерсу Узала" — *Дерсу Узала, анчин-замчин*
* 1978 — "Алмаз эрдэний зам"- Алмазная тропа — *Келтегей, анчин*
* 1978 — Голубка — тува зочин
* 1978 — "Урьчдилсан мөрдөн шалгалт" -Предварительное расследование — *Арчё, артельщик*
* 1978 — Сибириада — *Федька, анчин*
* 1979 — "Сүүлийн ан"- Последняя охота — *Келеуге, анчин*
* 1979 — "Эзэн хааны мөрөөр" -По следу властелина — *Угадайкин, замчин*
* 1979 — "Эр хүний аялал"- Прогулка, достойная мужчин — *Ванжа, замчин*
* 1981 — Валентина — *Илья Еремеев, анчин*
* 1982 — "Тэмцэл" -Схватка — *Комо, анчин*
* 1986 — Игорь Саввич — *Дед Максим, анчин*
* 1987 — "Нисэх цаг боллоо" -Время летать — *эвенк зорчигч*
* 1987 — "Тушаал"- Приказ — хөгшин анчин*, удыгей хүн*
* 1988 — "Хонины далаар мэргэлэх"- Гадание на бараньей лопатке — *Дед Анджа, өвгөн*
* 1989 — "Өшөө авалт"- Месть — *Ян, өвгөн*
* 1990 — "Умард туйлын туяан дор"- Под северным сиянием — *Нияко, өвгөн*
Хөгжмийн зохиолч

**Хөгжмийн зохиолч** (латин. *compositor* - эмхэтгэгч) -хөгжмийн бүтээлийн зохиогч хүн. Хөгжмийн зохиолчийн мэргэжил нь уран бүтээлч авъяастай байхыг шаардахаас гадна найруулгын арга техник, хөгжмийн онол, хөгжмийн түүхийн чиглэлээр тусгайлан сурсан байхыг шаарддаг байна.

Уламжлал ёсоор хөгжмийн зохиолчийн бүтээлийг бусад хөгжимчид буюу хүмүүс тоглох боломжийг олгодог хөгжмийн тэмдэглэгээ буюу хөгжмийн ноот ашиглан тэмдэглэдэг юм. Нэг ёсны хөгжмийн цагаан толгой юм. 

Ихэнх хөгжмийн зохиолчдын хувьд хөгжим зохиох нь тэдний үндсэн ажил биш байдаг. Тэд ихэвчлэн жүжигчин, хөгжмийн удирдаач, хөгжмийн багш эсвэл хөгжимтэй холбоотой өөр нэг мэргэжилтэй байдаг.
Алтан бөмбөг

**"Алтан бөмбөг" шагнал** (франц. ''Ballon d'Or, "Балон дор" гэж дуудна*) нь Францын *France Football'' сэтгүүлээс жил бүр оны шилдэг хөлбөмбөгчинд олгодог хамгийн нэр хүндтэй шагнал гэж тооцогддог. 1956 онд анхны "Ballon d'Or" шагналыг хүртэж байжээ. 2010 онд France Football болон FIFA-гийн хооронд байгуулсан гэрээний дагуу уг шагналыг FIFA-гийн оны шилдэг тоглогчийн шагналтай түр хугацаанд нэгтгэж, "'''''FIFA Ballon d'Or'''*" гэж нэрлэж байжээ. 2016 онд France Football болон FIFA-гийн хамтын шагнал зогссон юм.

"Алтан бөмбөг" шагналыг France Football сэтгүүлийн ерөнхий редактор асан Габриэль Ано (франц. *Gabriel Hanot''; 1889—1968) анх үүсгэн байгуулжээ. 1956-2006 онд Алтан бөмбөгийг хөлбөмбөгийн сэтгүүлчдийн санал хураалтаар шагнаж байсан бол 2007 оноос хойш үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагч, ахлагч нар санал өгөх эрхтэй болсон байна. Эхэндээ "Ballon d'Or" шагналыг зөвхөн Европын тоглогчдод олгодог байсан бол 1995 онд Европын клубт үзүүлсэн амжилтыг харгалзан аль ч үндэстний хөлбөмбөгчинд шагнал гардуулах боломжтой болсон юм. 2007 оноос хойш "Алтан бөмбөг" шагналыг дэлхийн аль ч мэргэжлийн хөлбөмбөгчин хүртэх боломжтой болсон байна.

## Шагнал хүртсэн хөлбөмбөгчдийн жагсаалт 

Ангилал:1956 онд байгуулагдсан
Родриго Эрнандес

**Родриго Эрнандес Касканте** ( испан. *Rodrigo Hernández Cascante*; 1996 оны 6-р сарын 22-нд Мадрид хотод төрсөн), **Родри** (испан. Rodri) нэрээрээ алдаршсан Испаний хөлбөмбөгчин бөгөөд Манчестер Сити болон Испанийн шигшээ багт хагас хамгаалагчаар тоглодог тамирчин. УЕФА Аваргуудын лиг, Европын аварга шалгаруулах тэмцээний аварга. Родри *France Football* сэтгүүлийн 2024 оны Алтан бөмбөг буюу "Ballon d'Or" шагнал хүртсэн.

## Намтар 
Родриго Эрнандес Касканте 1996 оны 6-р сарын 22-нд Испаний нийслэл Мадрид хотод төрсөн. Тэрээр 2007 онд 11 настайдаа Райо Мажадахонда багаас Мадридын Атлетико клубын залуучуудын багт элссэн. 2013 онд биеийн хүч дутмаг байсан тул багаас гарч Вильярреал клубтай гэрээ байгуулсан байна.

2018 оны 5-р сарын 24-нд Родри эргээд Атлетико Мадрид клубтай 5 жилийн гэрээ байгуулсан. Мөн оныхоо 8-р сарын 25-нд Райо Вальеканогийн эсрэг хийсэн тоглолтонд тэрээр шинэ багийнхаа төлөө анхны тоглолтоо хийсэн. 11-р сарын 10-нд Атлетик Бильбаогийн эсрэг хийсэн тоглолтод  Атлетико Мадридын төлөөх анхны гоолоо оруулсан. Клубын бүрэлдэхүүнд тэрээр Европын супер цомын эзэн болсон.

2019 оны 7-р сарын 3-нд Родриг Английн Премьер лигийн Манчестер Сити клуб хөлбөмбөгчний гэрээнд заасан нөхөн төлбөр болох 70 сая еврогоор худалдан авч, 5 жилийн хугацаатай гэрээ байгуулав. 8-р сарын 4-нд Английн супер цомын төлөө Ливерпүүл багтай хийсэн тоглолтонд тоглогч үндсэн багийнхаа төлөө анхны тоглолтоо хийж, цомын эзэн болсон. 8-р сарын 10-нд Вест Хэм Юнайтедтай хийсэн тоглолтонд тэрээр Английн Премьер лигт анхны тоглолтоо хийсэн юм. 9-р сарын 14-нд Норвич Ситигийн эсрэг хийсэн тоглолтонд тоглогч Манчестер Ситигийн төлөөх анхны гоолоо оруулсан байна. 2023 онд тэрээр Аваргуудын лигийн финалд Интер Миланы эсрэг хийсэн цорын ганц гоолыг оруулснаар Манчестер Ситиг анх удаагаа энэ тэмцээний ялагч болоход хувь нэмрээ оруулсан байна.
Атлетико Мадрид

**Атлетико Мадрид** (испани. *Club Atlético de Madrid, S.A.D.*) —Испаний нийслэл Мадрид хотын мэргэжлийн хөлбөмбөгийн клуб. Клуб 1903 оны 4-р сарын 26-нд байгуулагдсан, 2017 оноос гэрийн цэнгэлдэх хүрээлэн бол 67 мянган суудалтай «Рияд Эйр Метрополитано» (испан. *Riyadh Air Metropolitano*) буюу **«Пейнета»** (испан. *La Peineta, орч."*самны шүд") гэж олон түмэн нэрэлдэг. 

Атлетико Мадрид бол Испанийн хамгийн нэр хүндтэй хөлбөмбөгийн клубуудын нэг юм. Тэд 2009/10, 2011/12, 2017/18 оны улиралд Испанийн арван нэгэн удаагийн аварга, Испанийн цомын 10 удаагийн аварга, УЕФА-гийн Европын лигийн гурван удаагийн аварга клуб юм. Нэмж дурдахад тус баг цом/Аваргуудын лигийн финалд гурван удаа тоглож, үндсэн цагт тэнцсэн. Гэсэн хэдий ч дахин тоглолт, нэмэлт цаг, торгуулийн цохилтоор өрсөлдөгчдөөсөө дутуу байжээ.
Их дэлбэрэлтийн цөмийн синтез

Их дэлбэрэлтийн цөмийн синтез нь Их дэлбэрэлтийн дараах анхны хэдхэн минутын турш явагдсан цөмийн урвалуудыг хэлдэг. Энэ процесс нь манай орчлон ертөнц дэх хөнгөн элементүүдийг, тухайлбал, устөрөгч, гелий болон литийн тодорхой хэмжээг бий болгосон юм. Их дэлбэрэлтийн цөмийн синтезийн үед асар өндөр температур болон даралтын улмаас устөрөгчийн цөмүүд хоорондоо нэгдэж, илүү хүнд элемент болох гелийг үүсгэдэг. Энэ процесс нь бараг 20 минут үргэлжилсэн гэж үздэг бөгөөд энэ үед үүссэн элементүүд одоо орчлон ертөнцөд орших элементүүдийн дунд тодорхой хэмжээгээр хадгалагдан үлдсэн байдаг.

Их дэлбэрэлтийн цөмийн синтезийн үр дүнд гарч ирсэн эдгээр хөнгөн элементүүд нь анхдагч одод болон гаригууд үүсэх үндэс суурийг тавьсан бөгөөд энэ процесс орчлон ертөнцийн хими, бүтэц, түүхэнд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн.
Сул Харилцан Үйлчлэл

Сул харилцан үйлчлэлийн хүч нь атомын цөмийн доторх субатомын бөөмсийг хооронд нь үйлчлэлцүүлдэг үндсэн дөрвөн хүчний нэг юм. Сул харилцан үйлчлэлийн хүч нь цахилгаан соронзон, хүчтэй харилцан үйлчлэл болон таталцлын хүчнээс ялгаатай. Энэхүү хүч нь цөмийн физикийн үндсэн үйл явц болох бета задрал буюу нейтрон болон протоны задарлыг үүсгэдэг бөгөөд энэхүү үйл явцын үр дүнд электроныг ялгаруулдаг.

Сул харилцан үйлчлэл нь **калибрын бөөмс** болох *W* болон *Z* бозонуудаар дамждаг бөгөөд энэ нь богино хугацааны үйлчлэлтэй, маш богино хүрээнд үйлчилдэг. Түүнчлэн, сул харилцан үйлчлэлийн хүч нь атомын цөмийн тогтвортой байдалд чухал нөлөөтэй байдаг тул оддын цөмийн урвал, сансрын зүгээс ялгарах цацраг зэрэгт үүрэг гүйцэтгэдэг.
Трамп цамхаг

**Трамп цамхаг** (англи. *Trump Tower*) -Нью-Йорк хот дахь 68 давхар тэнгэр баганадсан барилга (өндөр нь 202 м).  Нью-Йорк хотын 5-р өргөн чөлөө, 56-р гудамжийн уулзварт байрладаг. Төрөл бүрийн хэлбэрээр (оффис, дэлгүүр, зочид буудал, тансаг зэрэглэлийн орон сууц) ашигладаг. Энэхүү тэнгэр баганадсан барилгыг Доналд Трамп болон “*Equitable Life Assurance*” компани хамтран барьсан. Барилгын ажил 1983 оны 11-р сарын 30-нд дууссан. 

2006 онд Forbes сэтгүүл Трамп цамхагийг 288 сая доллараар үнэлсэн байна. 

2015 оны 6-р сарын 16-нд Доналд Трамп энэхүү өөрийн цамхагтаа ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх болсоноо бөгөөд 2016 оны 11-р сарын 9-нд энд АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялснаа мөн зарласан байна. 

2017 оны 1-р сарын 11-нд Трамп АНУ-ын 45 дахь Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоод анхны хэвлэлийн бага хурлаа хийсэн түүхтэй.