open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крым

**Крымын хойг** (Украин хэл: *Крим*, ) нь Хар тэнгисийн хойд эрэгт орших, Украинд харьяалагдах хойг юм. Эрт цагт **Таурика** (Taurica) гэж нэрлэгддэг байв.
[right|300px|thumb|**Украин, Крымын Автономит Бүгд Найрамдах Улс**. Баруун болон өмнө талд нь Хар тэнгис, зүүн хойд талд нь [Азовын тэнгис оршино.]]

## Газар зүй 
right|300px|thumb|Сансраас авсан зураг
[right|300px|thumb|1945 онд Ялтын хэлэлцээр явагдсан амралт сувиллын хот [Ялта]]
Крымын хойг нь 5-8км өргөнтэй зурвасаар Евразийн эх газартай холбогддог. Хойд өргөргийн 44 хэм 23 минутаас 44 хэм 23 минутын хооронд (322км), дорнод уртрагийн 32 хэм 30 минутаас 32 хэм 30 минутын хооронд (177км) 26,100 км2 орчим талбайг эзлэн оршино.

Эргийн хэсэг нь усанд идэгдсэн, гүн хавцал ихтэй.

Зүүн өмнөд эргийн дагуу Яйлагийн уулс (Yaila-Dagh) сунан тогтсон. Нийт нутгийн 75% нь тал хээр нутаг бөгөөд эртний скифүүдийн булш, дурсгал элбэг байдаг.

## Улс төр
Крымын хойгийг эзлэн Украин улсын Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Крым Улс оршин байна.

## Хүн ам
Украин улсад харьяалагддаг тус хойгт оросууд хүн амын ихэнх хэсгийг эзлэнэ. Мөн украин, крымын татарууд оршин суудаг.

Орос, Украинчууд тус хойг 1783 онд Оросын харьяанд орсноос хойш шилжин суурьшиж эхэлсэн бөгөөд тэдний ихэнх нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа нүүн иржээ. Крымын татарууд 13-р зуунаас амьдарч байгаа юм.

## Мөн үзэх 
*Крымын хойгийн дайн
*Севастополийн тулалдаан
*Ялтын хэлэлцээр
*Крымын ханлиг

## Гадаад холбоос 
*http://www.rada.crimea.ua/

Ангилал:Европын хойг

Ангилал:Оросын хойг
Ангилал:Украины хойг
Ангилал:Хар тэнгисийн хойг
Монгол Улсын Төрийн бэлгэ тэмдэг

Монгол Улсын Үндсэн хуулинд зааснаар улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын бэлгэ тэмдэг нь Төрийн сүлд, туг, далбаа, тамга, дуулал юм. Төрийн сүлд, туг, далбаа, тамгыг үйлдэх, дүрслэх, дээдлэн хэрэглэх журам болон Төрийн дууллыг Төрийн бэлгэ тэмдгийн тухай хуулиар хуульчлан тогтоосон байдаг.

## Эшлэл 
Ангилал:Монгол Улсын төрийн бэлгэ тэмдэг
Кшиштоф Занусси

**Кшиштоф Занусси** (польш. *Krzysztof Zanussi*; 1939 оны 6-р сарын 17-нд Варшав хотод төрсөн) -Польшийн кино найруулагч, кино зохиолч болон продюсер юм. Венецийн "Алтан арслан" кино наадмын гол шагналын эзэн ("Тайван нартай жил" кино, 1984, польш. *„Rok spokojnego słońca“*), олон улсын болон бусад үндэсний олон шагналын эзэн.

## Намтар 
Тэрээр 1939 оны 6-р сарын 17-нд Варшав хотод төрсөн. Түүний хэлсэнээр тэр Итали гаралтай ажээ.

Варшавын их сургуульд физик (1955-1959), Краковын их сургуульд философийн чиглэлээр (1959-1962) суралцсан.

Кино шүүмжлэгчид К.Зануссиг 1950, 1960-аад оны үед буюу түүнийг сонирхогчдын кино урлагт ажиллаж байх үед нь их үнэлдэг байсан. Энэ хугацаанд түүний бүтээсэн 11 киноны 9 нь шагнал хүртжээ (Үүнд Винсент Ронистой хамт, 1958 онд Оюутны сонирхогчдын этюдын наадамд Гран-при хүртсэн "Тэнгэрт хүрэх трамвай" кино багтсан).

Тэрээр Лодзийн кино сургуулийн найруулагчийн ангид элсэн орж, 1966 онд төгссөн. Кшиштоф Зануссигийн төгсөлтийн кино "Аймгийн үхэл, 1966" нь Венецийн олон улсын кино наадмын шагнал, 1967 онд Манхаймын олон улсын кино наадмын гол шагналыг хүртсэн байна. 

Тэрээр кино, телевизийн ажлынхаа хажуугаар Польш, Украйн, Герман, Итали, Франц, Швейцарь, Орос, Беларусь зэрэг орнуудад театрын болон дуурийн жүжиг тавьсан байна.
Мөндөр

**Мөндөр** (англи.*hail,* орос*. град*) бол голдуу дугуй хэлбэртэй мөс байдаг бөгөөд энэ нь хур дундасын нэг төрөл юм.

Мөндөр нь гадаад төрх, бүтэц, хэмжээ нь маш олон янз байдаг. Мөндөр нь бөөрөнхий хэлбэртэй эсвэл жигд бус хэлбэртэй мөсөн хэсгүүд байдаг бөгөөд хэмжээ нь миллиметрээс хэдэн см хүртэл хэлбэлздэг байна. 130 мм хэмжээтэй, 1 кг орчим жинтэй мөндөр ч байдаг байна. Мөндөр нь тунгалаг давхаргуудаар ээлжлэн 1 мм-ээс багагүй зузаантай тунгалаг мөсний давхаргаас тогтдог юм. Цаг уур судлалын хувьд мөндөр нь цасан ширхэгээс ялгагдана - мөстэй, тунгалаг цагаан мөхлөг, 2-5 мм хэмжээтэй, хэврэг, амархан буталдаг.  Хүйтэн болон мөсөн бороо гэх мэт хур тунадас бас байдаг бөгөөд үүнийг мөндөртэй андуурч болохгүй. Ер нь мөндөр  дулаан улиралд хүчтэй бөөгнөрсөн борооны үүлнээс унадаг бөгөөд ихэвчлэн аадар борооны үеэр хүчтэй унадаг байна. Унасан мөндрийн давхарга заримдаа хэдэн см байдаг. Орох хугацаа: 5-10 минут ордог мөн цаг хүртэл үргэлжлэн орох нь ховор юм. Мөндөр ихэвчлэн зун болон өдрийн цагаар ордог. Шөнөдөө мөндөр орох нь маш ховор үзэгдэл юм. 

Хүчтэй агаарын урсгалаар дээшээ чиглэсэн өргөгдсөн объек зүйлүүд, жишээлбэл, чулуу, модны хэсэг гэх мэт мөндөртэй хамт унах тохиолдол гардаг. Ийнхүү 1883 оны 6-р сарын 4-нд Вестмонландад (Швед) Скандинавын хойгийн чулуулгаас бүрдсэн хушга хэмжээтэй чулуунууд Боснид мөндөртэй хамт унаж, 1892 оны 7-р сард олон жижиг загас мөндөртэй хамт унасан. Мөндөрийн үзэгдэл нь самар асгарах үед үүсдэг чимээ шуугианыг санагдуулам мөндрийн цохилтоос үүдэлтэй онцгой шинж чанартай дуу чимээ гардаг байна. 

Мөндөрийн гол цөм нь бие даасан дуслууд санамсаргүй хөлдсөний улмаас хэт хөрсөн үүлэн дотор үүсдэг. Ирээдүйд ийм бөмлөгүүд нь хэт хөргөсөн дуслууд хөлдөх, мөн хоорондоо мөргөлдөж, мөндөр хөлдөх зэргээс шалтгаалан мэдэгдэхүйц хэмжээгээр өсөх боломжтой. Их хэмжээний мөндөр нь үүлэнд удаан хугацаагаар унахгүй байх хүчтэй дээшээ таталттай үед л гардаг байна.
Семит хэлнүүд

**Семит хэлнүүд** нь Ойрхи Дорнод, Хойд болон Зүүн Африкт түгээмэл байдаг афроази, семит-хамит хэлний бүлгийн нэг бөгөөд их бага хэмжээгээр холбоотой хэд хэдэн том хэлний гэр бүлүүдийг нэгтгэдэг байна. Гол төлөв мард Африкийн орнууд хамардаг байна.

Өнөөгийн семит хэлнүүдээс хамгийн их тархсан нь:

* араб хэл (240 сая хүний төрлөх хэл бөгөөд нийт 300 сая хүн ярьдаг байна. Их олон аялагтай ажээ),
* амхар хэл (25 сая, Этиоп),
* тигрин хэл (9 сая, Этиоп),
* иврит буюу еврей хэл (9,3 сая, Израил),
* ассири, шинэ арамей хэл (1—2 сая),
* мальт хэл (371 900).
Данаагийн Дэлгэрсайхан

**Данаагийн Дэлгэрсайхан** (1974 онд Говь-Алтай аймагт төрсөн)- Монголын хошин урлагийн жүжигчин. Соёлын тэргүүний ажилтан.

## Намтар 
Д.Дэлгэрсайханы эцэг, эх нь Говь-Алтай аймгийн харьяат. 

### Боловсрол 
* 1982-1988 онд Говь-Алтай дунд сургуульд, 
* 1988-1992 онд Партизаны Сангийн аж ахуйн дунд сургуульд сурч төгссөн. 

Дунд сургуульдаа шүлэг уншиж уран уншигч болж байсан.

### Ажилласан байдал 
* 1992-1999 онд Пapтизaны сангийн аж ахуйд сургуулийн слесарь, захиргааны жижүүр зэрэг ажил хийсэн байна.
* 1999 онд Кино Урлагийн Дээд сургуульд орж 2003 онд төгссөн байна. Ардын жүжигчин Дагвадоржийн Мэндбаяр, Пүрэвдоржийн Цэрэндагва нарын шавь бөгөөд тэд “Тухайн дүрээрээ жүжиглэх биш дүрдээ орж амьдрах хэрэгтэй шүү” гэж зааж өгч байжээ.

2006 онд Магсаржаламын Баярмагнай, Пунцагийн Эрдэнэзаан, Ж.Мөнхсайхан ах, Ш.Жавхлан, А.Гэрэлцэцэг, Э.Алдар нарын хамт хошин урлагийн “Маск” продакшыг анх байгуулагдахад орсон жүжигчин.  

“Гэрэлт суварга” гэдэг студитэй.   

## Уран бүтээл 
* “Чонын алтан шагай” киноны Содов, 
* “Соёлын довтолгоон” киноны хөрөнгөө хураалгасан хүний дүр,  
* “Хар сувдны нууц” киноны Дүлий Чинбаагийн дүр, 
* "Үлгэрийн баатар гэртээ харих замд" кино зохиол бичиж гол дүрийг бүтээсэн байна.
* “Лизинг” уран сайхны кинонд найруулагчаар ажилласан.
* "Омарын эрэлд"
* "Тусгай ажиллагаа" 

МАСК продакшны “Морио гомдоосон Монгол”, “Монгол хүн та инээмсэглэ”, “Монгол төгрөг мандтугай”, “Хот аймаар гоё” зэрэг тоглолтод оролцсон.

Д.Дэлгэрсайхан нь  *"Бэхийн голын дуу" дуунаас гадна "Нөхөрлөлийн дуу"* зэрэг олон дуу дуулдаг жүжигчин юм.

## Гэр бүл 
2004 онд телевизийн найруулагч Ө.Түмэнсарнайтай гэрлэсэн. Тэд хоёр охин нэг хүүтэй болсон байна.

## Цахим холбоос 
* Д.Дэлгэрсайхан: Жүжигчин хүнд маш их ШУНАЛ хэрэгтэй
* Жүжигчин Д.Дэлгэрсайханы гэр бүлтэй танилц

Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Жүжигчин
Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан
Ангилал:1974 онд төрсөн
__FORCETOC__
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Ламбугайн нулимс (өгүүллэг)

**Ламбугайн нулимс** (өгүүллэг) -Монголын орчин цагийн уран зохиолыг үндэслэгч Дашдоржийн Нацагдорж 1930 онд бичсэн алдартай өгүүллэг юм.

## Зохиолын тухай 
***Ч.Лодойдамба:** “Д.Нацагдоржийн “Ламбугайн нулимс” зохиолын Лодон бол үлэмж хүчтэй эмгэнэлт дүр, зохиогч Лодонг огт шоолоогүй харин амьдралд нь тохиолдсон эмгэнэлт явдлыг үзүүлсэн учраас эмгэнэлт зохиол” хэмээн үзсэн байдаг.*

***Ш.Гаадамба:** “Ариун хувраг, завхай хүүхэн хоёрын хооронд урин тачаангуйн нууц харилцаа тогтсон нь өвөрмөц хошин байдлыг үүсгэж байна. Сахилтай лам ганцхан үдэш бурхнаа мартсан нь инээдтэй. Хар тамхичин завхай хүүхний гоо үзэсгэлэн нь Цагаан Дарь эх мэт гэрэлтэж байгаа нь даажинтай адилтгал юм. Зохиолын эхэнд хүүхэн ламын урд бөхөлзөж, байсан бол эцэст лам хүүхнийд орох гэж уйлан гуйж байгаа нь инээдэмтэй бөгөөд эдгээрээс харахад шог хошин аястай зохиол болжээ.” хэмээсэн байдаг.*

***Д.Намдаг:** “Гаадамба Ламбугайн нулимс зохиолыг шог зохиол гэж үзсэн. Үүнийг надад үгүйсгэх хүсэл алга. Уг зохиолд шог зохиол гэж үзүүштэй тал их бий. Гэтэл нөхөр Лодойдамба эмгэнэлт зохиол гэж үзэв. Энэ ч бас үнэн. Уг зохиол шоололтын чанартай боловч эмгэнэлтэй билээ. Гэтэл амьдрал бүхэл бүтэндээ эс боловч тал хувь нь, тал хувь нь эс боловч бяцхан хувь эмгэнэлтэй болж ирээд инээлэмтэй нь аргагүй байдаг бус уу. Иймд Нацагдорж түүнийг аргагүй авьяаст нүдээр ажсанаа зүй ёсоор бичсэн ажээ.” хэмээсэн байдаг.*
Анандын Байгалмаа

**Анандын Байгалмаа** нь Алтан гадаст зохиолч, яруу найрагч хүн юм. 

## Намтар 
Анандын Байгалмаа нь 1968 оны 5 дугаар сарын 22-нд Дорноговь аймгийн Сайхандулаан суманд төржээ. 

### Боловсрол 
* 1998 онд Дорно дахины дээд сургуулийн (Их Монгол) утга зохиолын анги

### Ажилласан байдал 
* 1990-1994 онд Дорноговь аймгийн Анагаахын Шинжлэх ухааны их сургуульд бичээч,
* 1998-2002 онд Дорноговь аймгийн Радио телевизийн сурвалжлагч, 
* 2002-2007 он хүртэл МҮОНР-н “Хурд” агентлагт сурвалжлагч, 
* Гадаадын Иргэн Харьяатын Асуудал Эрхлэх газар олон нийттэй харилцах асуудал хариуцсан ахлах мэргэжилтэн
* Дорноговь аймгийн төв номын сангийн захирлаар ажиллаж байгаад тэтгэвэрт гарсан. 

## Уран бүтээл 
МЗЭ-н гишүүн яруу найрагч А.Байгалмаа нь “Санасан шүү чамайгаа”, “Явлаа гэж чанга битгий хэлээрэй” зэрэг дуун олны хүртээл болсон. Тэр шүлгийн түүвэр бүхий “Тунамал өглөг” номоо эж С.Содномынхоо гэгээн дурсгалд зориулж гаргаж байжээ. 

* 2002 онд “Эрхсийн салхи” шүлгийн түүвэр, 
* 2005 онд “Гэгээн сонор” дуу яруу найргийн цомог, 
* 2008 онд “ Бурхан нуусан нүд”
* 2009 онд "Гэгээн совин шиг ижий" баримтат ном
* 2020 онд "Тунамал өглөг" шүлгийн түүвэр
* 2020 онд "Хайр нандин" шүлгийн цомог
* 2024 онд "Гэрэл авиа" ном

## Гавьяа шагнал 
* МСНЭ-н ган үзэгт шагналт
* Монголын үндэсний олон нийтийн радио телевизийн тэргүүний ажилтан
* Хэвлэл мэдээллийн тэргүүний ажилтан
* Монголын улсын соёлын тэргүүний ажилтан
* Алтан гадас одон

## Цахим холбоос 
* Алтан говийн минь уянга хөглөсөн Анандын Байгалмаа
* Намтар: Анандын Байгалмаа
* А.Байгалмаа: Чи надаас өөр хүнээс ингэж асуувал алгадуулна даа
* А.БАЙГАЛМАА: ШҮЛЭГ БИЧИХ БОЛСОН МИНЬ БУРХНААС ӨГСӨН НАНДИН БЭЛЭГ ГЭЖ ЭРХЭМЛЭДЭГ
* Санасан шүү чамайгаа - МУГЖ Б.Батмэнд & МУГЖ С.Цогтсайхан

* Yavlaa gej changa bitgii kheleerei Bayanmunkh & Narantuya - Явлаа гэж чанга битгий хэлээрэй
* Амралтын номын сан: Дорноговь аймгийн Төв номын сангийн захирал А.Байгалмаа

## Эх сурвалж 
Ангилал:Сайхандулааны хүн
Ангилал:1968 онд төрсөн
__FORCETOC__
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Яруу найрагч

Ангилал:Амьд хүн
Ангилал:Монголчууд
Михаил Ульянов

**Михаил Александрович Ульянов** (1927 оны 11-р сарын 20-нд ЗХУ, Сибирийн хязгаар, Тара дүүргийн Бергамак тосгонд төрсөн- 2007 оны 3-р сарын 26-нд Оросын Москва хотод нас барсан) - Зөвлөлт Холбоот Улс болон Оросын театр, киноны жүжигчин, найруулагч, багш, олон нийтийн зүтгэлтэн. ЗХУ-ын Социалист хөдөлмөрийн баатар (1986), ЗХУ-ын Ардын жүжигчин (1969), Польшийн соёлын гавьяат зүтгэлтэн (1974), Лениний шагнал (1966), ЗХУ-ын Төрийн шагнал (1983), К.С.Станиславский Зөвлөлт Оросын Төрийн шагналт (1975), Ника киноны шагнал (2000), Лениний хоёр удаагийн одон (1986). Зөвлөлт Холбоот Улс ба Зөвлөлтийн дараахь Оросын гайхалтай уран бүтээлчдийн нэг. Евгений Вахтанговын нэрэмжит Москвагийн академийн театрын уран сайхны удирдагч (1987-2007).

Тэрээр кинонд бүтээсэн дүрүүд нь гайхалтай өргөн хүрээтэй бөгөөд "хатуу чанга удирдагчид, хүчтэй, зоригтой хүмүүс" -ээс ядарсан өөдгүй "матаач" хүртэл байсан бөгөөд жүжгийн дүрүүд ч олон янз байв. Цэргийн удирдагч Георгий Жуковын дүрийг "Чөлөөлөлт" уран сайханы кино болон бусад дайны сэдэвтэй кинонд (20 орчим кино) дүрийг шүүмжлэгчид, үзэгчид жүжигчний киноны карьер дахь хамгийн дурсамжтай сэтгэлд хоногшсон дүр гэж үздэг. 

Монголын үзэгчид  "Дайсны цэргүүдээ сонсоцгоо!" киноны Зөвлөлтийн алдарт маршал Георгий Жуковын дүрээр, "Ворошиловын мэргэн буудагч" зэрэг киногоор сайн мэддэг.
Василий Ордынский

**Василий Сергеевич Ордынский** (1923 оны 4-р сарын 6-нд ЗХУ-ын Кострома хотод төрсөн—1985 оны 11-р сарын 4-нд Москва хотод нас барсан) — зөвлөлтийн кино найруулагч, кино зохиолч бөгөөд жүжигчин. Зөвлөлт Оросын Ардын жүжигчин (1974).

## Намтар 
Тэрээр 1923 онд Кострома хотод төрсөн. Дайны эхэн үед тэрээр Калуга хотын ойролцоох хамгаалалтын байгууламж барих ажилд оролцож, 1941 оны 8-р сард Улаан армид татагдсан байна. Явган цэргийн сургуулийг төгсөөд 1942 оны 6-р сараас фронтод явж миномётын ротын галын ангийн командлагч. Тэрээр дайны үед Воронеж, 1-р Беларусийн фронтод тулалдаж байжээ. Тэрээр хүнд шархадсан бөгөөд эмчилгээ авсаныхаа дараа цэргийн сургуульд курсантуудын взвод командлагчаар ажиллаж байгаад фронтод буцаж очсон байна. Дайныг Ахлах дэслэгч цолтой Германд дуусгасан бөгөөд 1948 онд цэргийн албанаас халагдсан байна.

1954 онд ВГИК-ийн найруулагчийн анги, Сергей Герасимов, Т.Ф.Макарова нарын ангийг төгссөн.

1960-1980-аад онд тэрээр зохиолч, найруулагчийн дээд курсын дэргэдэх уран сайхны зөвлөлийг тэргүүлж, “Кино найруулга”, “Кино монтаж хийх” зэрэг сэдвээр лекц уншиж байжээ.

Тэрээр жижиг дүрд тоглосон.

Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан 1981 оны "Говь Хянганд тулалдсан нь" киноны найруулагч, зохиолчоор Бадрахын Сумхүүтэй хамт ажилласан байна.
Монгол Улсын Төрийн тамга

**Монгол Улсын Төрийн тамга** нь Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын бэлгэ тэмдгийн нэг юм. Төрийн тамгыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч барина. Төрийн тамгыг Үндсэн хуулийн уг эхийн хуудас бүр дээр, Монгол Улсын хууль, Улсын Их Хурлаар соёрхон баталсан олон улсын гэрээ, Монгол Улсаас гадаад улстай дипломат харилцаа тогтоох, цуцлах тухай Улсын Их Хурлын шийдвэрийн уг эхийн эхний хуудас дээр тус тус дарна. Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөх ёслолын үед бүрэн эрх нь дуусч буй Ерөнхийлөгч шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгчид Төрийн тамгыг хүндэтгэлтэйгээр гардуулан өгдөг.

## Төрийн тамганы хэлбэр, хэмжээ
Төрийн тамга дөрвөлжин хэлбэртэй, голдоо төрийн сүлдтэй, сүлдний хоёр талаар Монгол Улс гэсэн бичээстэй, арслангийн дүрс бүхий бариултай байна.

## Мөн үзэх 
* Их Монгол улсын их хааны тамга

## Эшлэл 
Ангилал:Монгол Улсын төрийн бэлгэ тэмдэг
Encore

***Encore*** бол 2004 оны 11 дүгээр сарын 12-нд **Aftermath Entertainment**, **Shady Records**, **Interscope Records**-оос гаргасан Америкийн реппер Эминэм-ийн тав дахь **студийн цомог** юм. Анх 11 дүгээр сарын 16-нд гаргахаар төлөвлөж байсан ч цомог цахим сүлжээнд цацагдсанаас болж огноонд өөрчлөлт орсон байна. Уг цомог нь Эминэмийн сүүлийн цомог байхаар цомгийн нэр болон хавтасны зурагт тусгагджээ. Цомогт хэд хэдэн дуунд уянгын сэдэв агуулсан болон АНУ-ын ерөнхийлөгч Жорж Буш-ийг эсэргүүцсэн, Майкл Жэксон-ийг элэглэсэн зэрэг инээдмийн сэдэвтэй ч дуунууд багтсан байна.

*Encore* нь өмнөх цомгуудаасаа харьцангуй тааруу үнэлгээг авсан бөгөөд шүүмжлэгчдийн зүгээс цомгийн хоёрдугаар хагасаас эхлэх чанар муутай дуунууд болон уянгын утга агуулга дутмаг байгааг шүүмжилсэн ч, Mockingbird болон Like Toy Soldiers зэрэг дуунууд нь олны дунд өндрөөр үнэлэгдсэн байна. Энэ цомог: 
*Дэлхий даяар 11 сая хувь борлогдсон. 
*2004 оны 12 дугаар сарын 17-нд **Америкийн дуу бичлэг, үйлдвэрлэлийн холбоо** (RIAA)-оос **quadruple platinum**-аар баталгаажсан.

## Дууны жагсаалт
**Стандарт хувилбар**

**Люкс хувилбар (Нэмэлт диск)**

## Цомгийн гаргасан амжилт
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="10" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" |Борлуулалт
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Дань**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Франц**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи**
|-
|*Encore* ||
*Огноо: 2004 оны 11 дүгээр сарын 12
*Лэйбл: **Shady**, **Aftermath**, **Interscope**, Web
*Формат: Диск, пянз, кассет, онлайнаар татаж авах, сонсох 
|1
|1
|2
|1
|2
|1
|1
|1
|1
|1||
***Дэлхий даяар**: 11,000,000
***АНУ**: 7,930,000
***Их Британи**: 1,300,000
|
***RIAA**: 5× Цагаан алт
***ARIA**: 8× Цагаан алт
***BEA**: Алт
***BPI**: 4× Цагаан алт
***BVMI**: 3× Алт
***IFPI DEN**: 3× Цагаан алт
***IFPI SWI**: Цагаан алт
***RMNZ**: 5× Цагаан алт
***SNEP**: 2× Алт
Гюнтер Андерс

**Гюнтер Андерс** (герман. *Günther Anders*; 1902 оны 7-р сарын 12-нд Бреслау (өнөөгийн польшийн Вроцлав) хотод төрсөн-1992 оны 12-р сарын 17-нд Вена хотод нас барсан) — герман-еврей гаралтай цөмийн зэвсгийн болон дайны эсрэг хөдөлгөөний идэвхитэй гишүүн бөгөөд австрийн зохиолч, гүн ухаантан. 

## Намтар 
Гюнтер Андерс төрөхдөө *Гюнтер Штерн* (герм. *Günther Stern*) нэртэй байсан. Тэрээр хүүхдийн сэтгэл судлалыг үндэслэгч Уильям Штерн ба Клара Штерн (1877–1948) нарын хүү болж төрсөн. Тэрээр Берлинд Эдмунд Хуссерл, Мартин Хайдеггер (Ханс Йонас, Ханна Арендт нартай хамт), Эрнст Кассирер, Пол Тиллих нартай хамт суралцаж, Франкфуртын Нийгмийн судалгааны сургууль (Т.Адорно, Г.Маркузе, М.Хоркхаймер, Эрих Фромм) -тай ойр холбоотой байсан. 

1929 онд Потсдам хотод тэрээр Ханна Арендттай танилцаад мөн оны 9-р сарын 26-нд гэрлэсэн бөгөөд тэдний гэрлэлт 1937 он хүртэл үргэлжилсэн юм.

1933 онд Нацистууд засгийн эрхэнд гарсны дараа тэрээр эхлээд Парис руу, дараа нь 1936 онд АНУ руу цагаачилжээ. 1950 онд тэрээр Европ руу буцаж ирээд Венад суурьшиж, Австрийн иргэншил авсан байна.

Тэрээр "Хүний хоцрогдол" (1956) ном хэвлэгдсэний дараа олны танил болсон. Тэрээр 1958 онд Хирошима, Нагасаки, 1966 онд Освенцимд очиж үзсэний дараа "Гүүрэн дээрх хүн" (1959), "Ханан дээрх бичээс" (1967) номондоо аяллынхаа тухай эссэ нийтлүүлсэн юм.

1992 онд түүнд "Зигмунд Фройд"-ын шагнал хүртээсэн байна.
Kamikaze

***Kamikaze*** нь **Shady Records**, **Aftermath Entertainment**, **Interscope Records**-оор 2018 оны 08 дугаар сарын 31-нд дамжуулан гаргасан Америкийн реппер Эминэм-ийн арав дахь **студийн цомог** билээ. Түүний энэ цомог ямар ч урьдчилсан мэдэгдэлгүйгээр гарсан юм. Цомогт зочин уран бүтээлчдээр Жоинер Лукас, Ройс да 5'9", Жесси Рейез нар оролцсон байна. Гүйцэтгэх продюсероор урьд урьдны цомгууд дээр ажиллаж байсан Доктор Дре энэ удаа өнжиж, тус цомогт гүйцэтгэх продюсероор Эминэм өөрөө ажиллаж, Бои-1да, Тэй Кэйт, Ронни Ж,  Майк Вилл Мэйд Ит, мөн байнгын хамтран ажилладаг Люс Ресто зэрэг олон продюсеруудтай хамтран бүтээжээ.

Түүний өмнөх *Revival* (2017) цомог дээр олон нийтийн туйлширсан хүлээн авалттай байсан тул хөгжмийн сэтгүүлчид Эминэмийн реп хийх чадвар буурч байгаа эсэх талаар маргаж эхэлж байжээ. Гэвч үүний хариуд Эминэм 2018 оны 01 дүгээр сард 2 Чейнз, Прешер нартай Chloraseptic дууны ремиксийг гаргасан байна. *Kamikaze* цомог нь шүүмжлэгчид болон бусад репперүүдийн түүнд ирсэн янз бүрийн шүүмж, доромжлолын хариуг барьсан сэдэвтэй цомог болсон юм. Тэрээр мөн энэхүү цомгоороо дамжуулан Бисти Бойс хамтлагийн *Licensed to Ill* (1986) цомогт хүндэтгэл үзүүлсэн байна.

*Тус цомгоос "Fall", "Lucky You", "Venom", "Good Guy" гэсэн дөрвөн синглүүдийг гаргасан. 
*Арилжааны хувьд дэлхийн 18 оронд нэгдүгээрт бичигдсэн. 
*Түүний АНУ-д ес дэх номер нэг цомог болсон. 
*2018 оны хамгийн их борлуулалттай хип хоп цомог болсон. 
***Америкийн дуу бичлэг, үйлдвэрлэлийн холбоо** (RIAA)-оос **platinum** гэрчилгээг авсан.

## Дууны жагсаалт
## Цомгийн гаргасан амжилт
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="10" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" |Борлуулалт
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Дань**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Франц**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи**
|-
|*Kamikaze* ||
*Огноо: 2018 оны 08 дугаар сарын 31
*Лэйбл: **Shady**, **Aftermath**, **Interscope**
*Формат: Диск, пянз, кассет, онлайнаар татаж авах, сонсох 
|1
|1
|1
|1
|1
|3
|2
|1
|1
|1||
***АНУ**: 2,750,000
***Их Британи**: 319,730
***Канад**: 152,000
|
***RIAA**: Цагаан алт
***ARIA**: Цагаан алт
***BPI**: Цагаан алт
***BVMI**: Алт
***IFPI DEN**: Цагаан алт
***RMNZ**: Цагаан алт
***SNEP**: Алт
Баярмагнайгийн Дашдондог

**Баярмагнайгийн Дашдондог** (1967 онд төрсөн)  Монгол Улсын Гавъяат жүжигчин, дуучин, продюсер.  “THE HU” хамтлаг үүсгэн байгуулагч бөгөөд хамтлагийн хамт 2019 онд Чингис хаан одон хүртсэн. 

## Намтар 
Б.Дашдондогийг төрөхөд эцэг, эх нь Одхүү гэж нэр өгсөн боловч лам нэр нь хүндэтсэн байна гээд Дашдондог гэх нэр авсан байна. Эцэг Дашдондог нь "Орбит станц" гэж Монголд хамгийн анхны сансраас нэвтрүүлэг хүлээж авах газрын ерөнхий инженер байжээ. Өвөг эцгийн дүү нар нь кино найруулагч Бэгзийн Балжинням, кино судлаач, хөгжмийн зохиолч Батсүрэн, Шагдарсүрэн гэж мундаг том сэтгүүлч байсан. Эх нь болон эхийн талынхан сайхан дуулдаг байсан бөгөөд эх нь түүнийг бага байхад өнгөрсөн байна. 

Тэрээр Холбооны сургалтын төвд суралцаж, телевиз засварын мэргэжил эзэмшсэн байна. Үүний дараа цэрэгт хоёр жил явахдаа хөгжмөө тоглоод “Хилчин” хамтлагт орсон байна. Цэргээс халагдаад Монголын радиод мэргэжлээрээ ажиллаж эхэлсэн байна. 

1990-ээд оноос хувийн студитай болсныхоо дараа сургалтаа эхлүүлж байжээ. Наранбаатарын Халиунтай хамтран анх олон замаар бичдэг студийн төслийг хийж, бүтэн жил шахуу хугацаанд мөнгө хайж яваад УИХ-ын гишүүн байсан Э.Бат-Үүлтэй хамтарч “Сонор” студийг байгуулсан байна. Үүнээс хойш тэрээр "Протус" студиэ байгуулж Монголд хамгийн анх удаа 200-гаад төрлийн замаар бичдэг "Протус" студийг Full системтэй болжээ.

2008-2009 онд "Натур саунд" төвийн захирал байсан. 

## “The Hu” хамтлаг 
Үүсгэн байгуулагч, продюсер Б.Дашдондог нь 2009 оноос эхлэн есөн жилийн турш энэхүү хамтлаг, уран бүтээл, хөгжмийн урсгал чиглэлийн санааг бодож боловсруулан, судалсан байна. Тэрбээр “Хүннү рок” урсгалын үндсэн дуугаралтыг гаргаж авах, хөг өнгийг шинээр зохиох, хамтлагийг бүрдүүлэх, тоглох арга барилыг сайжруулах, дуугаа бичих, дуулах хэв маягийг орчин үеийн рок хэлбэрт шилжүүлэх, хөгжмийн зэмсгийг загварчлах, хамтлагийн гишүүдийн дүр төрхийг тодорхойлох зэрэг ажлуудыг хийж ирсэн байна.

“The Hu” хамтлаг уран бүтээлээ анх 2018 оны сүүлээр нийтийн хүртээл болгосон цагаас асар богино хугацаанд маш өргөн хүрээнд түгж, дэлхийн хөгжмийн ертөнцөд монгол агуулгатай нэгэн шинэ өнгө төрх, уур амьсгалыг бий болгож дэлхий даяар олон сая шүтэн бишрэгчтэй болоод байна. байгаа юм.

## Гэр бүл 
Эхнэр Ш.Нараатай 1987 онд гэрлэсэн байна.
Баарин зүүн хошуу

**Баарин зүүн хошуу** (монголоор: ; хятадаар: 巴林左旗, пиньинь: Bālín zuǒ qí) - БНХАУ-ын Өвөр Монголын өөртөө засах ороны Улаанхад хотын харъяаны хошуу. Тус хошуу нь 2022 оны байдлаар 334,340 хүнтэйгээс Хятад үндэстэн (61%), Баарин Монголчууд (35%) холилдон оршин амьдардаг.

## Түүх 
Баарин зүүн хошууны нутагт эртнээс нүүдэлчдийн нутаг байж, хятадын Байлдаант улсын үед Уулын Рун, Дунху зэрэг аймгууд нутаглаж байсан. Хүннү гүрний үед Сяньби, Ухуань аймгууд, мөн тэдний залгамж Кидан аймаг өнө удаан нутагласаар байв. Кидан Улс байгуулагдаж, 918 онд Дээд нийслэлээ тус хошууны нутагт байгуулсан. Монгол Улсын Батмөнх даян хааны тавдугаар хөвгүүн Алчуболдод таван отог Өвөр Халхыг өмч болгон өгсөний дотор Баарин аймаг багтсан. Алчуболдын дараа хүү Хургач Хасар тайж өөрийн таван аймгийн хамт Шар мөрний орчимд нүүдэллэн нутаглах болсон. Хожим өөрийн таван хөвгүүний нэг Субухай дархан ноёнд Баарин отгийг өгсөн нь Цахар дахь Монголын хаадын захиргаанд явсаар 1620-иод онд манжийн Чин гүрэнд дагаар орсон. Субухай дархан ноёны хөвгүүн Бага баатар ноёны ахмад хөвгүүн Өвөгдэй хунтайжийн ахмад хөвгүүн төрийн эфү Сэрэн ноёнд 1648 онд засаг, хошууны бэйс цол өгч, Баарины зүүн хошууг байгуулан захируулан, Зуу Удын чуулганд харъяалуулав.

1891 оны Улаан малгайтны хядлагаар тус хошууны ихэнх нутагт хятад тариачид ирж, суурьших болсон. Чин гүрэн мөхсөний дараа 1914-1933 он хүртэл ДИУ-ын Линьдун мужид, 1933-1945 он хүртэл Манжго улсад харъяалагдаж байгаад 1946 оны 6 сараас Хятадын Коммунист намын захиргаанд орж, 1949-1969 онд Өвөр Монголын Өөртөө засах ороны Зуу Уд аймагт хамаарах болсон. 1969-1979 онд Өвөр Монголыг татан буулгахад Ляонин мужид захирагдах болсон. 1979 оноос Өвөр Монголын Улаанхад хотод харъяалагдаж эхлэсэн.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Баарин зүүн хошуу нь 2 зээл гудамж, 7 балгас, 2 тосгон, 2 суманд хуваагдана. Хошууны төв нь Линьдун балгас

## Холбоотой хуудас 
* Баарин баруун хошуу
* Зуу Удын чуулган

## Эшлэл 
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Ватанабэ Кэн

**Кэн Ватанабэ** (япон. 渡辺 謙 *Ватанабэ Кэн*, англи. Ken Watanabe, 1959 оны 10-р сарын 21-нд төрсөн) — японы театр, кино болон телевизийн алдартай жүжигчин. "Сүүлийн самурай" киноны бослогчдын удирдагч Кацумото дүрээр, "Айво Зимагаас ирсэн захидлууд"  (Letters from Iwo Jima) киноны генерал Курибаяси-гийн дүр, "Эхлэл" киноны Сайто зэрэг дүрүүдээр олны танил болсон.  «Japanese Academy Awards» олон удаагийн шагналтан бөгөөд 2004 онд "Сүүлийн самурай" киногоор «Оскар» бөгөөд «Алтан бөмбөрцөг» шагналын "хоёрдахь эрэгтэй дүр"-ийн шагналд нэр дэвшиж байсан.
Сүүлчийн самурай (2003 оны кино)

**«Сүүлчийн самурай»** (англи. *The Last Samurai*) — 2003 онд Жон Дэвид Логаны (англи. *John David Logan*) зохиолоор Эдвард Цвикийн (англи. *Édward Zwick*) найруулж бүтээсэн америкийн адал явдалт уран сайхны кино. Тус кино Оскарын 4 шагналд нэр дэвшсэн байна.

Энэ кино нь XIX зууны хоёрдугаар хагаст Японд өрнөдийн загварын дагуу бүх төрлийн шинэчлэл нэвтрүүлж, Европ, Америкийн чиг хандлагыг харуулсан эргэлтийн үеийг уран сайхны аргаар үзүүлсэн бүтээл юм.

## Дүрүүдэд
Эдвард Цвик

**Эдвард Цвик** (англи. *Édward Zwick*; 1952 оны 10-р сарын 8-нд Чикагод төрсөн) — америкийн кино найруулагч, продюсер. 1999 онд "Дурласан Шекспир" киноны продюсерын хувьд Оскарын шагнал хүртсэн.

## Намтар 
Тэрээр Чикагод еврей гэр бүлд 1952 онд төрсөн. Тэр ахлах сургуульд байхдаа найруулагчаар ажиллаж эхэлсэн бөгөөд Лэйк Форест дахь Академийн фестивалийн театрт дадлага хийсэн. Харвардад уран зохиолын чиглэлээр суралцаж байхдаа зохиол бичиж, театрын найруулагчаар ажиллаж байжээ. Сургуулиа төгсөөд тэрээр Рокфеллерийн тэтгэлэгт хамрагдсан бөгөөд энэ нь түүнд Европын хамгийн алдартай театрын жүжигчидтэй хамт ажиллах боломжтой болжээ. 

## Найруулагчаар ажилласан кинонууд 
* 1986 — Урьд шөнийн тухай.../ About Last Night…
* 1989 — Алдар / Glory
* 1992 — Нормалаас зугтсан нь / Leaving Normal
* 1994 — Намрын туульс / Legends of the Fall
* 1996 — Тулааны зориг / Courage Under Fire
* 1998 — Бүслэлт / The Siege
* 2003 — Сүүлчийн самурай / The Last Samurai
* 2006 — Цуст алмаз / Blood Diamond
* 2008 — Дуудлага / Defiance
* 2010 — Хайр болон эмнүүд / Love and Other Drugs
* 2014 — Хүүгээ алдах / Pawn Sacrifice
* 2016 — Жек Ричер 2: Хэзээ ч битгий ирээрэй / Jack Reacher: Never Go Back
* 2018 — Галын шалгуур / Trial by Fire
Гончигийн Дуламдорж

**Гончигийн Дуламдорж** (1911 оны 11 сарын 23-нд Баянхонгор аймгийн Өлзийт суманд төрж, 1993 онд нас барсан) нь Сайн ноён хан аймаг, Одоогийн Баянхонгор аймгийн Өлзийт сумын Түйн гол хэмээх газар мэндэлсэн Хувьсгалт тэмцлийн ахмал зүтгэлтэн, Монголын Радио Хорооны анхны дарга юм.

## Намтар
Гончигийн Дуламдорж нь 1911 онд Сайн ноён хан аймгийн Түйн гол хэмээх газар мэндэлжээ. Тэрээр бага залуудаа Ламын гэгээний хийдэд шавилан сууж байгаад Багшийн сургууль, ЗХУ-д КУТВ буюу Дорно дахины орно дахины хөдөлмөрчдийн коммунист их сургууль болон Монгол Улсын Их сургуулийн Түүхийн тэнхимийг Улаан дипломтой төгсөөд тэр үеийн Говь-Алтай, Архангай, Өвөрхангай \одоогийн Баянхонгор орно\  аймгуудад сургуулийн захирал, Улаанбаатар хотын 1-р сургуулийн захирал, Монгол Радиогийн анхны даргаар ажиллаж байсан бөгөөд улмаар  Санхүү эдийн засгийн техникумд багшилж байжээ. 

Тэрээр Хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн, Ардын гэгээрлийн тэргүүний ажилтан, \Боловсролын тэргүүний ажилтан\,  Радиогийн тэргүүний ажилтан, Улсын тэргүүний суртал ухуулагч, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон 1 удаа, Алтан гадас одон 2 удаа,  ойн медалууд, сум, хороо Районы депутатаар удаа дараа сонгогдон ажиллаж,  Улаанбаатар хотын хүндэт иргэн байсан юм. Түүний ач зээ үр хүүхдүүд нь одоо Улаанбаатар хотод амьдран сууж байна.
Curtain Call: The Hits

***Curtain Call: The Hits*** бол Америкийн реппер Эминэм-ийн анхны **эмхтгэсэн цомог** юм. Энэ нь 2005 оны 12 дугаар сарын 06-нд **Shady Records**, **Aftermath Entertainment**, **Interscope Records**-оос гарчээ. Энэхүү эмхтгэлд Эминэмийн хамгийн алдартай сингл дуунууд, **43 дахь Грэммийн шагнал гардуулах ёслол** дээр Английн дуучин, ая зохиогч Элтон Жон-той хамтарсан Stan дууны амьд хувилбар, мөн "FACK", "When I'm Gone", Нэйт Догг-той хамтарсан "Shake That" зэрэг гурван шинэ дуунууд багтсан болно.

Энэ цомог нь 2022 оны 03 дугаар сарын 08-нд АНУ-д Diamond, Шинэ Зеландад quituple platinum-аар баталгаажжээ. Мөн АНУ-ын Billboard 200, UK Albums Chart зэрэг хэд хэдэн чартуудад нэгдүгээрт бичигдсэн байна.

2022 оны 07 дугаар сарын 11-нд цомгийн үргэлжлэл болох *Curtain Call 2*-ыг зарласан бөгөөд 2022 оны 08 дугаар сарын 05-нд гаргасан байна. Үүнд түүний дараа дараагийн цомгуудын материалууд багтсан болно.

## Дууны жагсаалт
**Стандарт хувилбар**

'''''Stan's Mixtape*: Люкс хувилбар (Нэмэлт диск)**

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="10" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" |Борлуулалт
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Франц**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Япон**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи*'
|-
|*Curtain Call: The Hits* ||
*Огноо: 2005 оны 12 дугаар сарын 06
*Лэйбл: **Shady**, **Aftermath**, **Interscope**, Web
*Формат: Диск, пянз, кассет, онлайнаар татаж авах, сонсох 
|1
|1
|10
|1
|141
|7
|3
|1
|5
|1||
***АНУ**: 10,000,000
***Их Британи**: 2,306,873
|
***RIAA**: Алмаз
***ARIA**: 12× Цагаан алт
***BPI**: 10× Цагаан алт
***BVMI**: 5× Алт
***IFPI SWI**: Алт
***RIAJ**: 2× Цагаан алт
***RMNZ**: 5× Цагаан алт
***SNEP**: 2× Алт
Баарин баруун хошуу

**Баарин баруун хошуу** (монгол: ; хятадаар: 巴林右旗, пиньинь:Bālín yòu qí) нь БНХАУ-ын Өвөр Монголын өөртөө засах орны Чифэн хотын харъяанд багтдаг хошуу юм. Энэ хошуу нь Баарин Монголчууд голлон амьдардаг бөгөөд Чифэн хотоос зүүн өмнөш 143 км-ын зайд байдаг. Нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 10240 км2.

## Түүх 
Уг хошууны үүсэл нь Монгол Улсын Батмөнх даян хаан дунд хөвгүүн Алчуболдод монголын зүүн гурван түмний нэг Халхын Баарин, Жарууд, Үжээд, Хонгирад, Баяуд таван отгийг өмч болгон хуваарьлаж, Шар мөрний саваар нутаглах болсноор **Өвөр Халх** гэх нэршил үүссэн. Алчуболд ноёны дараа хөвгүүн Хургач Хасар тайж таван хөвгүүндээ таван отог Халх аймгийг таслан өгснөөс Баарин отгийг Субухай үйзэн ноёнд өмч болгож өгсөн. Өвөр Халхын таван отог нь 1620-иод он хүртэл Цахар түмэнд төвлөрсөн Их Хааны захиргааг дагаж, Мин улсын Хэбэй, Ляодун мужийн хил дагуух нутагт халдан довтлоход идэвхтэй оролцож байсан. 

17-р зууны эхнээс Манжийн Чин гүрэн хүчирхэгжин мандаж, 1636 онд говийн өмнөх монгол аймгуудыг нэгтгэж зургаан чуулган, 49 хошуунд зохион байгуулсны дотор Баарин багтаж, зүүн баруун хоёр хошуу болсон. 1648 онд Субухай дархан ноёны хөвгүүн Бага баатар ноёны хоёр дахь хөвгүүн Шадар тайжийн ганц хөвгүүн улсын эфү Сэвдэнд Баарин баруун хошууны засаг, улсад туслагч гүн цол өргөмжлөв. 1650 онд улсын эфү Сэвдэн гүнийг үе улиран залгамжлах төрийн жүн ван цолоор өргөмжлөв. Тус хошууг байгуулснаас хойш Чин гүрэн мөхтөл манжийн хаад ноёдтой худ ургийн гүн холбоотой байсан. Чин улс мөхсөний дараа 1914-1932 он хүртэл Дундад Иргэн Улсын Жэхэ мужийн, 1932-1933 он хүртэл Линьдун мужийн, 1933-1942 онд Манжгогийн Хянган аймгийн захиргаанд харъяалагдаж байсан. 1945-1949 онд Хятадын иргэний дайны хөлд нэрвэгдэж, 1949-1969 он хүртэл Өвөр Монголын Зуу Уд аймагт багтаж яваад, 1969-1979 онд Хятадын Ляонин мужид шилжүүлэн, 1979 онд хойш Өвөр Монголын харъяанд шилжүүлсэн. 1983 оноос Улаанхад хотод харъяалагдах болсон.

## Засаг захиргааны бүтэц 
Тус хошуу нь 2 дүүрэг, 5 тосгон, 4 сумаас бүрддэг. 

## Холбоотой хуудас 
* Баарин зүүн хошуу

## Эшлэл 
Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Ангилал:Чин улсын хошуу
Devil's Night

'''''Devil's Night*** бол Америкийн супер хип хоп хамтлаг Д12-ын анхны **студийн цомог** юм. Энэ нь 2001 оны 06 дугаар сарын 19-нд **Shady Records** болон **Interscope Records*'-оос гарчээ. Цомгийн ажил 1999 онд хийгдэж эхэлсэн бөгөөд Shady Records-оос төрөн гарсан анхны цомог юм. Продакшны ажил дээр Эминэм, Доктор Дре нар ахалж, Мистер Портер, DJ Хед, Жефф Басс нартай хамтран гүйцэтгэжээ. Цомогт Оби Траис, Трут Хуртс, Дина Рае зочноор оролцсон байна.

''Devil's Night'' нь шүүмжлэгчдээс янз бүрийн үнэлгээг авсан ч, арилжааны амжилтад хүрч, эхний долоо хоногтоо 372,000 хувь борлуулалтын үзүүлэлттэй гарч АНУ-ын **Billboard 200**-д нэгдүгээрт бичигдэж чаджээ. Цомгоос "Purple Pills", "Ain't Nuttin' But Music", "Fight Music" гэсэн гурван синглийг гаргасан.

## Дууны жагсаалт
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="9" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швед**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи**
|-
|''Devil's Night'' ||
*Огноо: 2001 оны 06 дугаар сарын 19
*Лэйбл: **Interscope**, **Shady**
*Формат: Диск, компакт кассет, татаж авах, пянз 
|1
|4
|5
|1
|5
|4
|9
|7
|2||
***RIAA**: 2× Цагаан алт
***ARIA**: Цагаан алт
***MC**: 3× Цагаан алт
***SNEP**: Алт
***BVMI**: Алт
***RIAJ**: Цагаан алт
***RIANZ**: Цагаан алт
***BPI**: Цагаан алт
Curtain Call 2

***Curtain Call 2*** нь Америкийн реппер Эминэм-ийн 2022 оны 08 дугаар сарын 05-нд **Aftermath Entertainment**, **Shady Records**, **Interscope Records**-оос гаргасан хоёр дахь **эмхтгэсэн цомог** билээ. Энэхүү цомог нь 2005 онд гаргасан түүний өмнөх эмхтгэсэн цомог болох *Curtain Call: The Hits* (2005)-ийн залгамжлагч юм. Энэхүү эмхтгэлд Эминэмийн уран бүтээлийн хамгийн сүүлийн жилүүд буюу *Relapse* (2009) цомог гарснаас хойшхи уран бүтээлүүд багтсан болно. Мөн СиЛо Грин-тэй хамтсарсан "The King and I" (**Elvis** киноны дуу), Снуп Догг-той хамтарсан "From the D 2 the LBC", болон 50 Цент-тэй хамтарсан Is This Love ('09) гэсэн гурван шинэ дууг нэмж оруулсан байна.

Тэрээр 2023 оны **Детройтын хөгжмийн шагнал гардуулах ёслол**-д шилдэг антлоги/эмхтгэл/дахин хэвлэл номинацид *The Eminem Show*: *20th Anniversary Edition* хэвлэл нэр дэвшиж Алис Купер-ийн "Live from the Astroturf: Good Records Dallas, Texas 10/06/15"-д ялагдаж, "The King and I", "From the D 2 the LBC" хоёр сингл нь Үндэсний шилдэг сингл номинацид нэр дэвшсэн ч Лиззо-ийн About Damn Time-д мөн ялагдал хүлээжээ.

## Дууны жагсаалт
**Диск 1**

**Диск 2**

## Дижитал хувилбар
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="10" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" |Борлуулалт
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Франц**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Япон**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи**
|-
|*Curtain Call 2* ||
*Огноо: 2022 оны 08 дугаар сарын 05
*Лэйбл: **Shady**, **Aftermath**, **Interscope**
*Формат: Диск, пянз, кассет, онлайнаар татаж авах, сонсох 
|6
|2
|15
|3
|16
|9
|—
|5
|8
|3||

|
***BPI**: Алт
***RMNZ**: 2× Цагаан алт
***SNEP**: Алт
Eminem Presents: The Re-Up

***Eminem Presents: The Re-Up*** нь Америкийн **Shady Records** дуу бичлэгийн студид харьяалагддаг олон хип хоп уран бүтээлчдийн хамтарсан **эмхтгэл цомог** юм. Тус цомогт Эминэм, Д12, 50 Цент, Оби Траис, Стат Куо, Бобби Крекватер, Кашис нарын уран бүтээлүүд багтсан бол дээрээс нь Ллойд Бэнкс, Экон, Нэйт Догг нар нь зочин уран бүтээлчдээр оролцсон байна. Энэ цомог АНУ-д ерөнхийдөө 1 сая гаруй хувь борлогдож, АНУ-ын **Billboard 200** чартад хоёрдугаарт бичигдэж, **RIAA**-аас platinum-аар баталгаажсан байна.

## Дууны жагсаалт
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="10" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" |Борлуулалт
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Франц**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Япон**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи**
|-
|*Eminem Presents: The Re-Up* ||
*Огноо: 2006 оны 12 дугаар сарын 05
*Лэйбл: **Shady**, **Interscope**
*Формат: Диск, пянз, кассет, онлайнаар татаж авах, сонсох 
|2
|17
|44
|2
|41
|15
|44
|1
|9
|3||
***АНУ**: 1,051,000
|
***RIAA**: Цагаан алт
***ARIA**: Цагаан алт
***BPI**: Цагаан алт
***IFPI SWI**: Алт
***RMNZ**: 2× Цагаан алт
Slim Shady EP

***Slim Shady EP*** бол 1997 оны 12 дугаар сарын 10-нд **Web Entertainment**-аар дамжуулан гаргасан Америкийн реппер Эминэм-ийн цорын ганц **өргөтгөсөн цомог** юм. Түүний анхны цомог *Infinite*-ээс ялгаатай нь тэрээр *Slim Shady EP*-ээр дамжин **Interscope Records**-ын үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал Жимми Иовин болон баруун эргийн хип хоп реппер, продюсер, **Aftermath Entertainment**-ийг үүсгэн байгуулагч Доктор Дре нартай танилцах гүүр болж дараагаар нь *The Slim Shady LP* (1999) цомгоо гаргаж түүний алдар нэрд хүрэх замнал нь эхэлсэн юм. 

Энэхүү EP-нд Эминэмийн **хоёрдогч дүр** болох Слим Шэйдиг танилцуулж байгаагаар гарна. Энэ EP цомог нь Interscope болон Aftermath-тай гэрээ байгуулахаас өмнө гарсан тул эх хувь нь одоо маш их үнэлэгддэг аж. Доторх дууны үгнүүд нь *Infinite* цомгийн дуунуудаас эрс ялгаатай бөгөөд хар тамхины хэрэглээ, садар самуун, сэтгэцийн тогтворгүй байдал, хүчирхийллийн талаар дурддаг байна. Цомогт түүний ядуу амьдралтайгаа тэмцэх, шүүмжлэлээс болж өөрийгөө голох, гэр бүлийн бэрхшээлтэй асуудал зэрэг ноцтой сэдвүүдийг агуулсан дуунууд багтсан байна. Шүүмжлэгчид түүнийг Наас болон Эй Зи-тэй дэндүү адилхан сонсогдсон гэж үзсэн бөгөөд энэ цомгийн *Infinite*-ээс мэдэгдэхүйц ялгарсан байгаа нь энэ ажээ. Тэрээр хэлэхдээ: "Энэхүү EP дээр DJ Хед, Ах дүү Басс, Мистер Портер нартай хамтран ажилласан нь дуунууд болон хөгжмийн үйлдвэрлэлийн үнэ цэнэ нь өмнөх цомгийн хүчин чармайлтаас хавьгүй өндөр байлаа" гэж хэлсэн байна. Billboard-д бичсэнээр Эминэм: "Хөгжмийн хүсэл эрмэлзэл нь миний аз жаргалгүй амьдралаас зугтах цорын ганц зам гэдгийг ойлгосон" гэжээ.

## Дуунуудын жагсаалт
## Нэмэлт дуунууд
Ангилал:Хип хоп цомог
Монголын Саятан

**Монголын Саятан** нь Монгол улсын телевизийн нэвтрүүлэг юм.
D12 World

***D12 World*** бол 2004 оны 04 дүгээр сарын 27-нд гарсан Америкийн хип хоп хамтлаг Д12-ын хоёр дахь бөгөөд сүүлийн **студийн цомог** юм. Энэ цомог АНУ-ын Billboard 200-д эхний долоо хоногтоо 544,000 хувь борлогджээ. 2006 онд хамтлагийн гишүүн Прүүф нас барсны улмаас хамтлагийн уран бүтээлийн ажил энэ цомгоор эцэс болсон юм.

## Стандарт хувилбар
## Тусгай хувилбар (Нэмэлт диск)
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" style="width:30px;" |Цомгийн нэр
! rowspan="2" style="width:270px;" |Цомгийн дэлгэрэнгүй
! colspan="9" |Чартад эзэлсэн байр
! rowspan="2" style="width:175px;" |Гэрчилгээ
|-
! style="width:3em;font-size:75%" | **АНУ**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Австрали**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Бельги**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Канад**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Герман**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Шинэ Зеланд**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швед**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Швецарь**
! style="width:3em;font-size:75%" | **Их Британи**
|-
|*D12 World* ||
*Огноо: 2004 оны 04 дүгээр сарын 27
*Лэйбл: **Interscope**, **Shady**
*Формат: Диск, компакт кассет, татаж авах, пянз 
|1
|1
|9
|1
|2
|1
|6
|3
|1||
***RIAA**: 2× Цагаан алт
***ARIA**: Цагаан алт
***BVMI**: Алт
***RIAJ**: Цагаан алт
***RIANZ**: Цагаан алт
***BPI**: Цагаан алт
Ар Хорчин хошуу

**Ар Хорчин хошуу** (монголоор: ; хятадаар: 阿鲁科尔沁旗, пиньинь: Ālǔ kē'ěrqìn qí) нь БНХАУ-ын Өвөр Монголын Өөртөө засах орны Улаанхад хотын харъяаны хошуу. Улаанхад хотоос баруун урагш 200 гаруй км-т байдаг. Нийт 240,000 гаруй хүнтэйгээс 57.6% нь хань үндэстэн, 40.3% нь монгол үндэстэн аж төрдөг.

## Түүх 
Тус хошуу нь Чингис хааны дүү Хавт Хасарын удамчир 16-р зуунд аж төрж байсан "Бахун ноёны хөвгүүд Номт хөндлөн дайчингийн үрс Ар Хорчины засаг ноёд болов." Энэ хошууны нутгаар Нон мөрөн урсдаг тул заримдаа **Нон Хорчин** гэж нэрлэх тохиолдол байдаг. Чин улсад дагаар орсны дараа Номт хөндлөн дайчингийн хөвгүүн Гүмү дуурсах ноёны хөвгүүн Далай чөхүрийн хөвгүүн Мужаныг (?-1647) 1644 онд засаг, хошууны бэйс өргөмжлөн, **Ар Хорчин хошууг** байгуулан Зуу Удын чуулганд харъяалуулав. Улмаар тус хошууны хоёр дахь засаг ноён Зулзаган бээр Эеэр засагчийн үед төрийн бэйл, төрийн жүн ван цолоор тус тус өргөмжлөгдсөн нь Чин гүрэн мөхтөл хэвээр үргэлжилсэн.  

Чин улс мөхсөний дараа 1912-1933 он хүртэл ДИУ-ын Жэхэ мужид, 1933-1945 онд Манжго улсын Хянган аймагт харъяалагдаж байсан. 1949 онд Өвөр Монголын Өөртөө засах ороны Зуу Уд аймгийн бүрэлдэхүүнд багтаж байгаад, 1969 онд Өвөр Монгол татан буугдахад Ляонин мужид харъяалагдсан. 1979 онд Өвөр Монгол дахин байгуулагдсаны дараа буцаан Зуу Уд аймагт шилжиж, 1983 оноос Улаанхад хотын хошуу болсон.

## Засаг захиргааны хуваарь 
Ар Хорчин хошуу нь 2 зээл гудамж, 7 балгас, 3 тосгон, 4 суманд хуваагддаг.

## Холбоотой хуудас 
* Зуу Удын чуулган
* Хавт Хасар

## Эшлэл 
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу
Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Өмгөөлөгч

**Өмгөөлөгч** (латин. *advocatus; англи. lawyer* буюу *advocate; орос. адвокат)*  -хувь хүн (иргэн, харьяалалгүй хүн) болон хуулийн этгээд (байгууллага)-д зохих хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх, Шүүх үйл явцад тэдний эрхийг хамгаалж, ашиг сонирхлыг төлөөлдөг мэргэшсэн хуульчийн өмгөөлөх эрхтэй хүнийг хэлнэ. 

Хуульд заасан журмын дагуу өмгөөллийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх авсан хүнийг өмгөөлөгч гэнэ. Өмгөөлөгчөөс үйлчлүүлэгчдээ үзүүлж байгаа хууль зүйн мэргэжлийн туслалцааг өмгөөллийн үйл ажиллгаа гэдэг. Хууль зүйн мэргэжлийн туслалцаа нь зөвлөгөө өгөх, шүүхэд төлөөлж хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох буюу өмгөөлөл гэсэн төрөлтэй. 

## Монголд 
Монгол Улсад “өмгөөлөгч” гэсэн нэр томьёог 1924 оны *Шүүх таслах ба прокурорын газруудын дагаж явах дүрэмд* анх хэргэлсэн байдаг. Түүнчлэн 1928 оны 4-р сард хэвлэгдсэн *“Монгол Ард Улсын Цааз хууль, шүүх таслах газруудын байдлыг товчилсон дэвтэр”* хэмээх бүтээлд төлөөнөө заалдагч (өмгөөлөгч)-ийн тухай авч үзсэн байдаг. Үүнээс хойш төд удалгүй 1928 оны 5-р сарын 25-ны өдөр батлагдсан *“Шүүх таслах тухай олонд тусламж үзүүлэх бүлгэмийн дүрэм”*-д төлөөнөө заалдагч (өмгөөлөгч)-ийн талаар зохицуулсан. 

Өмгөөлөгч бол үйлчлүүлэгчийнхээ итгэл найдвар нь байдаг. Тийм ч учраас Өмгөөлөгчийн мэргэжил бол нэн хүндтэй дэлхий нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн хуульч мэргэжлийн нэгэн төрөл юм. “Өмгөөлөгч нь зөвхөн нэг орны төдийгүй, дэлхий дахинд түгээмэл ач холбогдолтой, өндөр нэр хүндтэй, хуульч мэргэжлийн нэгэн тулгуур багана нь болдог онцгой мэргэжил мөн” ажээ.

Өмгөөлөгч хүнд “улс төрийн өндөр боловсролтой байх, ёс суртахууны эрхэм чанарыг дээдэлдэг байх, ажил хэргийн гүнзгий мэдлэг, мэргэжлийн өндөр ур чадварыг эзэмшсэн байх, хүний сэтгэл зүйн онцлогийг сайн мэддэг байх, асуудалд бодитой хандаж, зөв үнэлэлт дүгнэлт өгдөг байх, ажил амьдралын туршлага, практик ажлын дадлагатай байх” зэрэг нийтлэг шаардлага тавигдана. Өмгөөлөгчийн мэргэжил нь “эрх зүйн өргөн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулдаг, өдөр тутамд янз бүрийн асуудалтай тулгарч байдаг мэргэжил, ёс суртахууны болон сэтгэл зүйн их дарамттай байдаг” ажээ. Тиймээс энэ бүгдийг өмгөөлөгч харгалзан үзэж ажил хэргээ зохион байгуулах шаардлагатай байдаг юм. 

## Түүх 
Анхны өмгөөлөгчид Эртний Ромд гарч ирсэн гэж үздэг байна. Хууль судлаачдын тэмдэглэснээр, “... Ромын анхны хуульчдыг "патрон" (латин. *patronus*, *pater*—эцэг) гэдэг байсан. Тэд хуулийн зөвлөгөө өгөгч, өмгөөлөгч гэсэн хоёр мэргэжлийг хослуулан ажилдаг байжээ.
Ройтерс агентлаг

**Ройтерс агентлаг** (англи. *Reuters* [ˈrɔɪtəz]) -19-р зууны дунд үеэс дэлхийн хамгийн том олон улсын болон санхүүгийн мэдээллийн агентлагуудын нэг юм.

2008 оны 4-р сард Ройтерс агентлагийг Thomson Компани худалдаж авсан. Үүний дараа нь Thomson Reuters гэж нэрлэгддэг болсон юм.

## Түүх 
Ройтерс агентлагийг 1851 онд германы сэтгүүлч Пол Жулиус Ройтер үүсгэн байгуулсан бөгөөд тэрээр Лондонд тус агентлагийн анхны оффисыг нээж хөрөнгийн зах зээлийн мэдээг Парис руу шинэ телеграф сувгаар дамжуулж байжээ. Өмнө нь тэрээр Аахен, Брюссель хоёрын хооронд хөрөнгийн биржийн тайлан мэдээг шувуугаар буюу тусгайлан сургасан тагтаагаар хүргэдэг байжээ.

Удалгүй The Reuters Telegram компани байгуулагдсан. Шинэ компанийн мэдээллийн тайлангуудыг арилжааны мэдээнд үндэслэн гаргадаг байсан. 

Тус агентлаг нь сэдвүүдийг хамрах хүрээгээ тэлж, удалгүй хамгийн үр дүнтэй бөгөөд нэр хүндтэй мэдээ нэгтгэн хүргэгч болсон. Үүнд Ройтерс агентлаг Абрахам Линкольныг хөнөөсөн тухай мэдээг хамгийн түрүүнд мэдээлсэн юм. Одоогоор мэдээний чиглэлээр мэргэшсэн бараг бүх томоохон хэвлэлүүд Ройтерс агентлагаас мэдээллийг захиалж авдаг байна.

## Өнөөдөр 
Тус агентлаг нь 91 улсад 14000 гаруй ажилтантай бөгөөд тэдгээрийн 2300 нь сэтгүүлч, гэрэл зургийн сэтгүүлч, видео зураглаач юм. Ройтерс агентлаг дэлхий даяар нийт 197 салбарт товчоотой.

Тус агентлаг нь үндсэн орлогоо мэдээллийн чанартай материал борлуулснаас бус харин зах зээлийн салбарт ажиллаж буй мэргэжилтнүүдэд зах зээлийн хамгийн чухал мэдээлэл, санхүүгийн болон түүхий эдийн зах зээлийн талаархи аналитик буюу дүн шинжилгээтэй тайлангуудыг боловсруулж өгч авдаг байна.
Их Британий Үндсэн хууль

**Их Британий Үндсэн хууль** (англи. *Constitution of the United Kingdom*) Нэгдсэн Вант Улсын үндсэн хууль нь Их Британи Умард Ирландын Нэгдсэн Хант Улсыг улс төрийн байгууллага болгон тогтоосон бичмэл болон бичигдээгүй баримт бичигүүдээс бүрддэг. Ихэнх улс орнуудаас ялгаатай нь ийм зохицуулалтыг нэг баримт бичигт нэгтгэх албан ёсны оролдлого хийгээгүй тул үүнийг хуульчлагдаагүй үндсэн хууль гэж нэрлэдэг. Энэ нь ямар ч заалт албан ёсоор батлагдаагүй тул үндсэн хуулийг өөрчлөх хялбар боломжийг олгодог байна. Бусад улс орнуудын Үндсэн хуулиудаас ялгаатай тодорхой нэгтгэсэн баримт бичиг биш олон хуулийн баримт бичгээс бүрддэг байна.