open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жош Гробан

**Жошуа Уинслоу Гробан** (, 1981 оны 2 сарын 27-) буюу **Жош Гробан** () нь АНУ-ын дуучин, дууны үг зохиогч. АНУ-д 20 сая ширхэг цомог борлуулсан тэрээр өвөрмөц дуу хоолой болоод поп хөгжмийг сонгодог, дэлхийн хөгжимтэй хослуулсан хэв маягаараа алдартай. Түүний ганцаарчилсан цомог бүр платинум зэрэглэлд хүрсэн бөгөөд 2007 онд АНУ-ын хамгийн их борлуулалттай дуучнаар тодорсон.

## Цомгууд 
* *Josh Groban* (2001)
* *Closer* (2003)
* *Awake* (2006)
* *Noël* (2007)

## Гадаад холбоос 
* Албан ёсны сайт

Ангилал:АНУ-ын дуучин
Ангилал:АНУ-ын поп дуучин
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин
Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Димитр Бербатов

**Димитр Иванов Бербатов** (, *1981 оны нэгдүгээр сарын 30-нд Благоевград хотод төрсөн*) —  Болгарын хөлбөмбөгчин бөгөөд францын Монакод тоглодог. Болгарын шигшээд 1999-2010 онд 78 тоглолтонд 48 гоолдсон шилдэг мэргэн бууч  билээ. 
## Замнал
Анх 16 сая еврогоор Тоттенхэмд элссэн Бербатов Манчестер Юнайтедад 30.75 сая фунтийн үнэлэгдэв. 2008 оны есдүгээр сарын 1-нд дөрвөн жилээр гэрээлжээ.

Фулхэм тодорхойгүй үнээр түүнийг элсүүлэн 2012 оны наймдугаар сарын 31-нд 2 жилээр гэрээлэв.

Радамель Фалькаог бэртэлд алдсан Монако 2014 оны нэгдүгээр сард Бербатовыг элсүүлж 11 тоглолтонд 6 гоолдуулжээ. Тавдугаар сарын 16-нд гэрээгээ жилээр сунгав.
## Шигшээ
Бербатов Болгарын шигшээд анх 1999 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд Гректэй нөхөрсөг тоглоход (1:**0**) гараалан 2000 оны хоёрдугаар сарын 12-нд Чилитэй тоглоход (3:**2**) гоолдсон түүхтэй. Түүнээс хойш ДАШТ, ЕАШТ-ий сонгон болон нөхөрсөг нийлээд 78 тоглолтонд 48 гоолдсон. 
## Амжилт
;ЦСКА Софиа
* Болгарын цомын эзэн: 1999
* **Нийт: 1 цом**
;Байер
* УЕФА Аваргуудын лигийн дэд байр: 2002
* Германы дэд аварга: 2002
* Германы цомын дэд байр: 2002
;Тоттенхэм Хотспур
* Лигийн цомын эзэн: 2008
* **Нийт: 1 цом**
;Манчестер Юнайтед
* Премьер лигийн түрүү (**2**): 2008/09, 2010/11
* Лигийн цомын эзэн (**2**): 2009, 2010
* Лигийн супер цомын эзэн (**2**): 2010, 2011
* Дэлхийн аварга (клуб): 2008
* **Нийт: 7 цом**
;Хувийн
* Премьер лигийн мэргэн бууч: 2010/11 (Карлос Тевестэй хамт)
* Премьер лигийн сарын шилдэг тоглогч (**2**): 2007 оны 4 сар, 2011 оны 1 сар
* Болгарын шилдэг хөлбөмбөгчин (**7**): 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010
* Премьер лигийн бэлгэдлийн баг (мэргэжлийн тоглогчдын холбоо): 2007, 2011
## Үзүүлэлт
## Эшлэл 
## Холбоос 
* Профайл - *ManUtd.com* 

Ангилал:Болгарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч
Ангилал:Монако багийн тоглогч
Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч
Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч
Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч
Ангилал:ЦСКА Софи багийн тоглогч
Ангилал:Пирин Благоевград багийн тоглогч
Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч
Ангилал:Болгарчууд
Ангилал:1981 онд төрсөн
Кевин Нолан

**Кевин Энтони Жэнс Нолан** (; 1982 оны тавдугаар сарын 24-нд Ливерпүүл хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч юм. «Вест Хэм Юнайтед» багт ахлагчийн үүргийг хашдаг.

## Замнал 
«Болтон Уондерерс» Кевин Ноланыг 2009 оны нэгдүгээр сарын 29-нд «Ньюкасл Юнайтедад» 4 сая фунт стерлингээр зарсан ба 4.5 жилээр гэрээлэв.

Нолан «Вест Хэм Юнайтед» багтай 2011 оны зургаадугаар сарын 16-нд таван жилийн гэрээг байгуулж, 4 дугаартай тоглохоор болов.

## Амжилт 
;Багийн
 **Болтон Уондерерс**
* I дивизионы плей-оффын ялагч: 2001
* Лигийн цомын эзэн: 2004

 **Ньюкасл Юнайтед**
* Лигийн АШТ-ий түрүү: 2009/10
;Хувийн
* Английн Премьер лигийн сарын шилдэг тоглогч: 2006 оны 2 сар
* Лигийн АШТ-ий оны шилдэг тоглогч: 2009/10
* Лигийн АШТ-ий сарын шилдэг тоглогч: 2009 оны 10 сар
* Лигийн АШТ-ий бэлгэдлийн баг (ПФА): 2009/10
* Лигийн АШТ-ий сарын шилдэг тоглогч: 2010 оны 4 сар

## Лавлах холбоос 
## Гадны холбоос 
* Профайл - Fussballdaten.de 

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч
Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч
Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч
Ангилал:Англичууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Сагсан бөмбөгийн ДАШТ-2010 B хэсэг

**2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний B хэсгийн** тоглолт 2010 оны 8 сарын 28-нд эхэлсэн бөгөөд хэсгийн бүхий л тоглолт Турк улсын Стамбул хотын «Абди Апекчи Арена» спортын танхимд болох юм.

Энэ хэсэгт Бразил, Хорват, Иран, Словени, Тунис болон Америкийн Нэгдсэн Улсын (АНУ) шигшээ багууд багтсан байгаа. ФИБА-гаас гаргасан эрэмбийн хувьд энэ хэсгийн багуудын чансааны дундаж оноо 19, үүнээс Тунис хамгийн бага буюу 14.4 оноотой юм байна.

## Тоглолтын хуваарь 
*Бүх цаг орон нутгийнхаар (UTC+3)*

## 8 сарын 28 
### Тунис - Словени 
### АНУ - Хорват 
### Иран - Бразил 
## 8 сарын 29 
### Словени - АНУ 
### Хорват - Иран 
### Бразил - Тунис 
## 8 сарын 30 
### Словени - Хорват 
### Тунис - Иран 
### АНУ - Бразил 
## 8 сарын 31 
:*Амрах өдөр.*

## 9 сарын 1 
### Хорват - Тунис 
### Иран - АНУ 
### Бразил - Словени 
## 9 сарын 2 
### АНУ - Тунис 
### Словени - Иран 
### Бразил - Хорват 
## Холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Тео Уолкотт

**Тео Жеймс Уолкотт** (, *1989 оны гуравдугаар сарын 16-нд төрсөн*) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Эвертон болон Английн шигшээ багийн довтлогч, довтлох чиглэлийн жигүүрийн хагас хамгаалагчаар тоглодог.

## Гараа 
### Саутхемптон 
### Арсенал
Уолкотт 2006 оны нэгдүгээр сарын 20-нд Арсенал багт 5 сая фунт стерлингээр шилжин ирж тухайн оныхоо наймдугаар сарын 19-нд Астон Вилла багтай хийсэн Арсеналын Премьер лигийн ээлжит тоглолтонд сэлгээгээр талбайд гарч, Жилберто Силвад гоолын дамжуулалт өгч анхныхаа гарааг хийж байжээ.

УЕФА Аваргуудын Лигийн анхны гараагаа хэсгийн «Динамо Загреб» (Хорват) багтай хийсэн тоглолтонд хийсэн ба Сеск Фабрегасын дараахь уг тэмцээний хамгийн залуу тоглогч болж байсан ч сүүлд Жек Уилшер энэ үзүүлэлтэнд өөрчлөлт оруулсан байдаг байна. Тус тоглолтонд анхны шар хуудсаа авч, хоёр ч удаа гоолын дамжуулалт өгөөд амжсан байна. Арсенал дахь анхны гоолоо 2007 оны «Лигийн цомын» шигшээ тоглолтонд Челси багийн хаалганд оруулж залуу тоглогч Уолкоттод ихээхэн урмыг өгсөн нь лавтай. Баярлахын сацуу ялагдахын зовлонг ч амсаж авав. Челсигээс Дидье Дрогба хоёр гоол оруулан Челси аваргалав. Түүний Аваргуудын Лигийн тэмцээнд талбай дээрээ оруулсан анхны гоол нь Чехийн «Славия Прага» багийг 7-0 харьцаагаар бут ниргэсэн тоглолтонд оров. Тэр нэг гоолыг оруулахын сацуу Фабрегаст гоолын дамжуулалт өгсөн юм. 

2008 оны хоёрдугаар сарын 23, Арсеналын Бирмингем Сити багтай хийсэн Премьер лигийн ээлжит тоглолтонд «Сэнт Эндрюсийн» цэнгэлдэх хүрээлэнд Уолкотт хоёр гоол оруулан анхны «дубль»-ээ хийсэн ч тоглолт тэнцээгээр өндөрлөв. 2007-08 оны улиралд Уолкотт оролцсон бүхий л тэмцээний туршид долоон гоолы оруулсан байх юм. 

2010 оны наймдугаар сарын 21-нд Блэкпүүл багийг 6-0 харьцаагаар хожсон улирлын хоёр дахь тоглолтонд Уолкотт гурван гоол оруулж өөрийнхөө анхны «хэт-трикээ» хийв.
### Шигшээ баг 
### Шигшээ багийн гоол
## Гэр бүл болон хувийн амьдрал 
## Үзүүлэлтүүд
### Үзүүлэлтүүд 
:*2010 оны наймдугаар сарын 28-ний байдлаар*
## Шагналууд 
### Баг 
;Саутхемптон
Хоёрдугаар байр:
* АХХ-ны өсвөрийн цом
;Арсенал
Хоёрдугаар байр:
* Лигийн цом 2007

### Олон улс 
;Английн 21-ээс доош насны баг
Хоёрдугаар байр:
* Европын хөлбөмбөгийн холбооны 21-ээс доош насны АШТ 2009
### Хувийн 
* BBC телевизийн Оны шилдэг залуу Спортын алдартан: 2006
## Эшлэл 
## Холбоос 
* Тео Уолкоттын профайл Arsenal.com вэбсайт дахь 
* Тео Уолкоттын профайл, сүүлийн үеийн мэдээ, үзүүлэлтүүд KissMyArsenal.co.uk вэбсайт дахь
* Тео Уолкоттын профайл ESPNsoccernet вэбсайт дахь
* 
* Тео Уолкотт TheoWalcott.net вэбсайт дахь

Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин
Сагсан бөмбөгийн ДАШТ-2010 C хэсэг

**2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний C хэсгийн** тоглолт 2010 оны 8 сарын 28-нд эхэлсэн бөгөөд хэсгийн бүхий л тоглолт Турк улсын нийслэл Анкара хотын «Анкара Арена» спортын танхимд болох юм.

Энэ хэсэгт Хятад, Кот'дИвуар, Грек, Пуэрто Рико, Орос болон тэмцээний зохион байгуулагч орон Туркийн шигшээ багууд багтсан байгаа. ФИБА-гаас гаргасан эрэмбийн хувьд энэ хэсгийн багуудын чансааны дундаж оноо 16.3, үүнээс Кот'дИвуар хамгийн бага буюу 11.6 оноотой юм байна.

## Тоглолтын хуваарь 
*Бүх цаг орон нутгийнхаар (UTC+3)*

## 8 сарын 28 
### Грек - Хятад 
### Орос - Пуэрто Рико 
### Кот д'Ивуар - Турк 
## 8 сарын 29 
### Хятад - Кот д'Ивуар 
### Пуэрто Рико - Грек 
### Турк - Орос 
## 8 сарын 30 
:*Амрах өдөр.*
## 8 сарын 31 
### Орос - Кот д'Ивуар 
### Пуэрто Рико - Хятад 
### Грек - Турк 
## 9 сарын 1 
### Хятад - Орос 
### Кот д'Ивуар - Грек 
### Турк - Пуэрто Рико 
## 9 сарын 2 
### Пуэрто Рико - Кот д'Ивуар 
### Грек - Орос 
### Турк - Хятад 
## Холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Сагсан бөмбөгийн ДАШТ-2010 А хэсэг

**2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний A хэсгийн** тоглолт 2010 оны 8 сарын 28-нд эхэлсэн бөгөөд хэсгийн бүхий л тоглолт Турк улсын Кайсери хотын «Кайсери Арена» спортын танхимд болох юм.

Энэ хэсэгт Ангол, Аргентин, Австрали, Герман, Йордан болон Сербийн шигшээ багууд багтсан байгаа. ФИБА-гаас гаргасан эрэмбийн хувьд энэ хэсгийн багуудын чансааны дундаж оноо 12.2, үүнээс Йордан хамгийн бага буюу 7.2 оноотой байгаа бөгөөд хамгийн их өрсөлдөөн явагдах хэсэгт зүй ёсоор тооцогдож байна.

Энэ дөрвөн багийн энэ удаагийн тэмцээний хасагдах шатны тоглолтонд шалгарсан тохиолдолд шилдэг амжилтаа үзүүлэх юм байна.

## Тоглолтын хуваарь 
*Бүх цаг орон нутгийнхаар (UTC+3)*

## 8 сарын 28 
### Австрали - Йордан 
### Ангол - Серби 
### Герман - Аргентин 
## 8 сарын 29 
### Йордан - Ангол 
### Серби - Герман 
### Аргентин - Австрали 
## 8 сарын 30 
### Йордан - Серби 
### Австрали - Герман 
### Ангол - Аргентин 
## 8 сарын 31 
:*Амрах өдөр.*

## 9 сарын 1 
### Серби - Австрали 
### Герман - Ангол 
### Аргентин - Йордан 
## 9 сарын 2 
### Ангол - Австрали 
### Аргентин - Серби 
### Йордан - Герман 
## Холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Сагсан бөмбөгийн ДАШТ-2010 D хэсэг

**2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний D хэсгийн** тоглолт 2010 оны 8 сарын 28-нд эхэлсэн бөгөөд хэсгийн бүхий л тоглолт Турк улсын Измир хотын «Измир Халкапинар спортын танхим»-д болох юм.

Энэ хэсэгт Канад, Франц, Ливан, Литва, Шинэ Зеланд болон өмнөх удаагийн аварга Испаний шигшээ багууд багтсан байгаа. ФИБА-гаас гаргасан эрэмбийн хувьд энэ хэсгийн багуудын чансааны дундаж оноо 13.3, үүнээс Ливан хамгийн бага буюу 11.2 оноотой юм байна.

## Тоглолтын хуваарь 
*Бүх цаг орон нутгийнхаар (UTC+3)*

## 8 сарын 28 
### Шинэ Зеланд - Литва 
### Канад - Ливан 
### Франц - Испани 
## 8 сарын 29 
### Литва - Канад 
### Ливан - Франц 
### Испани - Шинэ Зеланд 
## 8 сарын 30 
:*Амрах өдөр.*
## 8 сарын 31 
### Шинэ Зеланд - Ливан 
### Франц - Канад 
### Испани - Литва 
## 9 сарын 1 
### Канад - Шинэ Зеланд 
### Ливан - Испани 
### Литва - Франц 
## 9 сарын 2 
### Испани - Канад 
### Ливан - Литва 
### Шинэ Зеланд - Франц 
## Холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт

Ангилал:2010 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Франтишек Янда-Сук

**Франтишек Янда-Сук** (, 1878 оны 3 сарын 25&ndash; 1955 оны 6 сарын 23) нь Чехийн хөнгөн атлетикч бөгөөд 1900,  1912 оны зуны олимпод Бохемийг төлөөлөн оролцож байв.

Францын Парис хотод зохиогдсон 1900 оны зуны олимпоос тэрээр зээрэнцэг шидэлтийн төрөлд мөнгөн медалийн эзэн болж, Чехчүүдээс олимпын медаль хүртсэн анхны хүн болон түүхэнд үлджээ.

Янда-Сук нь орчин үеийн тамирчдаас зээрэнцэг шидэхдээ бүх биеэрээ эргэлт хийн шиддэг байсан анхны хүн юм. Тэрээр энэхүү аргыг *Зээрэнцэг шидэгч* хэмээх алдартай хөшөөний байрлалыг сайтар судалсны үндсэн дээр нээж, түүнээс жилийн дараа олимпоос мөнгөн медаль зүүсэн аж. 

Тэрээр Шведийн Стокхольм хотод болсон 1912 оны зуны олимпод оролцож, бөөрөнцөг түлхэлтийн төрлөөр 15, зээрэнцэг шидэлтийн төрлөөр 17-р байр эзэлжээ.

## Цахим холбоос 
*Профиль

Ангилал:Бохемийн зээрэнцэг шидэгч
Ангилал:Бохемийн бөөрөнцөг түлхэгч
Ангилал:Чехословакийн зээрэнцэг шидэгч
Ангилал:Чехословакийн бөөрөнцөг түлхэгч
Ангилал:Бохемийн олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Бохемийн олимпын оролцогч
Ангилал:Чехословакийн олимпын оролцогч
Ангилал:1900 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1912 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1924 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Чехословакчууд
Ангилал:Чехүүд
Ангилал:1878 онд төрсөн
Ангилал:1955 онд өнгөрсөн
Хойд Солонгос вон

**Вон** (тэмдэглэгээ: **₩**; код: **KPW**) нь Умард Солонгосын мөнгөний нэгж юм. Нэг вон нь 100 *чон*-д хуваагдана. Воныг Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Улсын Төв Банкнаас хэвлэн гаргадаг.  Нэг Хойд Солонгос вон (2010 оны 8 сарын 27-ны байдлаар) 8.36603 Өмнөд Солонгосын вон буюу ойролцоогоор нэг америк центийн 7/10-той тэнцүү байна.

## Цахим холбоос 
* Умард Солонгосын мөнгөн дэвсгэртийн зургууд
* Умард Солонгосын өнөөгийн мөнгөн дэвсгэрт

## Эшлэл
Ангилал:Азийн мөнгөн тэмдэгтийн нэгж
Ангилал:Умард Солонгосын эдийн засаг
I Селим

"Хосгүй", "эрэлхэг" хэмээн алдаршсан **I Селим** (Османы Түрэг: *سليم اوّل*, Орчин үеийн турк: *I.Selim*) буюу *Явуз Султан Селим* (1465/1466/1470 оны 10 сарын 10 – 1520 оны 9 сарын 22) нь Османы эзэнт гүрний төрийн эрхийг 1512-аас 1520 онд барьсан султан юм. Тэрээр Османы султанууд дундаас Исламын Халиф хэмээх хэргэмийг хэрэглэсэн анхны султан нь болно. 

Селим улс орноо Исламын шашны Сунни урсгалд оруулж, Ойрх Дорнодыг эзэлж авсан. Түүний хаанчлалын өмнө Османы эзэнт гүрэн нь голчлон Барууны ертөнц болон Бейликүүдтэй тулалддаг байсан бол тэрээр эзэнт гүрнээ өргөтгөх бодлогоо дорно зүг рүү чиглүүлсэн юм. Түүнийг нас барахын өмнөхөн буюу 1520 онд Османы эзэнт гүрний газар нутаг 1&nbsp;тэрбум акр хүрч, Селимийн үед 3 дахин өссөн билээ.

## Эшлэл 
Ангилал:1465 онд төрсөн
Ангилал:Осман овог
Ангилал:Османы султан
Ангилал:1520 онд өнгөрсөн
Гарринча

Мануэл Франциско дос Сантас /Гарринча/ 1933.10.28нд Бразилийн Пау-Грандуд төрсөн. Хөлбөмбөгийн Дэлхийн 2 удаагийн аварга /1958, 1962/. Түүний нэг хөл нь нөгөөгөөсөө 8 см урт байжээ. 1983 оны 1 сарын 20нд Рио де Жаниерод нас баржээ

Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин
Бэкстрит Бойз

**Бэкстрит Бойз** () нь 1993 онд Америкийн Флорида мужийн Орландо хотоос төрөн гарсан поп хөгжмийн хамтлаг юм. Хамтлаг ***Брайан Литтрелл, Ник Картер, Хоуи Дороу, Эй Жей Маклин*** болон ***Кевин Ричардсон*** нарын 13-20 орчим насны залуучуудын бүрэлдэхүүнтэйгээр уран бүтээлээ туурвин *Backstreet Boys* (1996), ''Backstreet's Back* (1997) цомгуудаараа хөгжмийн ертөнцнөө танигдаж эхэлсэн түүхтэй. Харин *Millennium* (1999), түүний дараагийн *Black & Blue* (2000) цомгууд нь хамтлагийн нэр хүндийг маш өндөрт өргөж өгсөн юм. Гурван жил уран бүтээлээсээ завсарлага авсаныхаа дараа Бэкстрит Бойз гурван цомгийг хөгжим сонирхогч залуустаа *Never Gone* (2005), *Unbreakable* (2007) болон *This Is Us* (2009) нэртэйгээр хүргэсэн билээ. 

2006 онд хамтлагийн гишүүн загвар өмсөгч, хөгжмийн зохиолч Кевин Ричардсон хамтлагаа орхиж хамтлаг үндсэн дөрвөн хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр дээрх *Unbreakable*, *This Is Us* цомгуудаа гаргасан юм.

Бэкстрит Бойз хамтлаг дэлхий даяар 130 сая хувь цомгийг борлуулсан амжилтаараа бүх цаг үеийн түүхэнд хамтлагуудын хувьд шилдэг амжилтыг тогтоосон бөгөөд анхны долоон цомгууд нь бүгд борлуулалтаараа Billboard 200 жагсаалтын эхний 10-т багтсан нь Английн алдарт «Шадей» хамтлагаас хойшхи анхны тохиолдол болж байсныг хэлэх юун.

## Намтар
## Гишүүд
|}

## Цомог
:*Бэкстрит Бойз хамтлаг нь студийн 8 цомог, түүвэр 3 цомог, 24 синглийг гаргажээ.*
* *Backstreet Boys* (1996)
* *Backstreet's Back* (1997)
* *Millennium* (1999)
* *Black & Blue* (2000)
* *Never Gone* (2005)
* *Unbreakable* (2007)
* *This Is Us'' (2009)
## Шагналууд
## Аялан тоглолтууд
* We Wanna Be With You Tour (1995–1996) 
* Backstreet Boys - Live In Concert Tour - (1996–1997)
* Backstreet's Back Tour (1997–1998)
* Into the Millennium Tour (1999–2000)
* The Black & Blue Tour (2000–2001)
* Up Close & Personal Tour (2005 оны 3/4-р сар)
* The Never Gone Tour (2005–2006)
* Unbreakable Tour (2008–2009)
* This Is Us Tour (2009–2010 оны хавар)
## Эшлэл
## Холбоос
* 
* 
* 

Ангилал:АНУ-ын хамтлаг

Ангилал:Поп хамтлаг
Ангилал:Хөвгүүдийн хамтлаг
Ангилал:Комет шагналтан (Герман)
Ангилал:Эxо-Поп шагналтан
Цахим шуудан

**Цахим шуудан**, өөрөөр **и-мэйл** () гэж тоон аргаар  интернэт юм уу дотоод сүлжээгээр захидал илгээх, хүлээн авах орчин юм. Цахим шуудан нь анх үүсэхдээ нэг компьютераас нөгөө компьютер рүү шууд дамжих шаардлагатай байжээ. Ингэхийн тулд харилцах хоёр компьютер нь хоёулаа сүлжээнд холбогдсон, асаалттай байх хэрэгтэй байв (өнөөгийн мессенжерийн адил). Харин өнөөгийн цахим шуудангийн системүүд нь хадгалах-дамжуулах загвартай. Цахим шуудангийн серверүүд нь мессежүүдийг хүлээн авч, цааш нь дамжуулж, хүргэж өгч, хадгалдаг. Өнөө үед хэрэглэгчид нь зэрэг онлайн байх албагүй болсон бөгөөд мессеж хүлээн авч, явуулахад богино хугацаагаар л мэйлийн серверт холбогдох шаардлагатай.

И-мэйлийн мессеж нь толгой (*header*), бие (*body*, мэйлийн агуулга) гэсэн хоёр бүрэлдэхүүн хэсгээс тогтоно. Бие нь мэйлийн агуулга болно. Толгой хэсэгт явуулагчийн мэйл хаяг, явуулах хэрэглэгч(үүд)ийн мэйл хаяг гэх мэт хяналтын мэдээлэл агуулагдана. Мөн гарчигийн талбар гэх мэт нэмэлт мэдээлэл ихэвчлэн байдаг.

## Түүх 
Цахим шуудан нь анх дан текстэн мэдээлэл явуулах арга байсан бол мультмедиа агуулгыг дагуулж явуулах процессийг RFC 2046 - RFC 2049 хүртэл стандартчилсан. Эдгээр RFC-нүүдийг нийтэд нь *Multipurpose Internet Mail Extensions* буюу *MIME* гэнэ.

Орчин үеийн интернэтийн цахим шуудангийн үйлчилгээ нь ARPANET-аас үүсэлтэй. 1973 онд анх и-мэйл мессежийг энкодлох стандартыг (RFC 561) санаачилж байжээ. 1980-аад оны эхэнд ARPANET-аас Интернэт рүү шилжих үед өнөөгийн үйлчилгээний цөмийг бий болгожээ. Ийнхүү 1970-аад онд явуулсан и-мэйл өнөөдөр интернэтээр явуулсан мэйлтэй тун ойролцоо юм.

## Ашигладаг протокол 
Сүлжээнд тулгуурласан и-мэйл нь ARPANET дахь *File Transfer Protocol* (FTP)-д хийсэн өргөтгөлүүдийн тусламжтайгаар анх дамжуулагдаж байсан бол өнөө үед RFC 821 гэх 1982 онд баталсан стандартаар Simple Mail Transfer Protocol (SMTP)-ээр дамжуулдаг. 

SMTP нь системүүд хооронд и-мэйл мессеж дамжуулах процессийн үеэр хүргэлтийн параметрүүдийг мессежээс (толгой, бие) гадуурх "дугтуй" (*envelope*) ашиглан харилцдаг.

## Гадаад холбоос 
* Open Directory Project-д e-mail-н тухай
* IANA's list of standard header fields

Ангилал:Мэдээллийн технологи
У Тант

**У Тант** (;; 1909 оны 1 сарын 22&nbsp;– 1974 оны 11 сарын 25) нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын 3 дахь Ерөнхий нарийн бичгийн даргын албыг 1961-ээс 1971 он хүртэл хашсан, Бирмийн дипломатч юм. Өмнөх ЕНБД Даг Хаммаршёлд 1961 оны 9 сард нас нөгчихөд түүнийг залгамжлагчаар нь сонгожээ.

"У" гэдэг нь бирм хэлээр "ноён" гэсэн утгатай буюу хүндэтгэлийн дуудлага юм. Түүний жинхэнэ нэр нь ердөө "Тант" болно. Түүнийг нутагт нь төрсөн хот Пантанаваар нь **Пантанав У Тант** гэж дууддаг.

## Эшлэл 
Ангилал:НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга
Ангилал:Мьянмарын сайд
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Скопьегийн хүндэт иргэн
Ангилал:НҮБ-ын Хүний Эрхийн шагналтан
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Лавалийн их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Мьянмарчууд
Ангилал:1909 онд төрсөн
Ангилал:1974 онд өнгөрсөн
Терминатор 2: Цээрлэлийн өдөр

***Терминатор 2: Цээрлэлийн өдөр*** (), товчоор ***Т2***, нь Жэймс Камероны найруулж, мөн хамтран зохиолцож, продюсерыг нь хийсэн, 1991 онд дэлгэцнээ гарсан Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт кино юм. Гол дүрүүдэд Арнольд Шварценеггер, Линда Хамильтон, Эдвард Фурлонг, Роберт Патрик нар тогложээ. Өмнөх анги болох *Терминатор*-ын үйл явдлаас 11 жилийн дараа Сара Коннор болон түүний 10 настай хүү Жон, мөн дахин програмчлагдаж, ирээдүйгээс ирсэн Терминатор нар Т-1000-аас өөрсдийгөө хамгаалж, ирээдүйд машинууд хүн төрөлхтинйг сөнөөх Цээрлэлийн өдрөөс урьдчилан сэргийлэхээр оролдож буй тухай гардаг.

*Т2* нь маш өндөр амжилт олсон кинонуудын нэг билээ. Мөн шинжлэх ухааны уран зөгнөлт киноны төрлөөр зогсохгүй нийгэмд томоохон нөлөө үзүүлсэн юм. Тус киноны дүрсний эффект нь хүний хөдөлгөөнийг компьютер графикаар дүрсэлсэн анхны хэрэглээ гэж хэлж болно. Энэхүү кино нь Оскарын шагналыг 4 төрлөөр хүртсэн билээ.

## Эшлэл 
Ангилал:1991 оны кино
Ангилал:АНУ-ын кино
Ангилал:Тулаант кино
Ангилал:Цаг хугацааны аялал кинонд
Ангилал:Цаг хугацааны төгсгөлийн кино
#2
Элвин Харрисон

**Элвин Харрисон** (, 1974 оны 1 сарын 20-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр 4 x 400 метрийн буухиа гүйлтийн төрлөөр 1996, 2000 оны зуны олимпоос алтан медаль хүртсэнээс гадна хувийн 400 метрийн гүйлтээр мөн 2000 оны зуны олимпоос мөнгөн медаль зүүжээ. Түүний ихрийн өрөөсөн нь мөн ижил буухиа гүйлтээр хамтдаа алтан медаль хүртсэн Кэлвин Харрисон болно. Тэд 2000 онд орчин үеийн олимпын наадам зохион байгуулагдаж эхэлснээс хойш хамтдаа алтан медаль зүүсэн анхны ихрүүд болж түүхэнд үлджээ. 4 x 400 метрийн буухиа уралдаанд Элвин эхэнд, Кэлвин гуравдугаарт гүйж багаа алтан медаль хүртэхэд хувь нэмрээ оруулцгаасан билээ. Гэхдээ харамсалтай нь тэдний багийн анд Антонио Петтигрью тэр үед сэргээш хэрэглэсэн байснаа хүлээн зөвшөөрснөөр 2008 онд тэдний медаль хураагджээ.

Элвин Харрисон 2004 оны зуны олимпод сэргээшийн асуудлаас болоод оролцож чадаагүй. 2004 оны 10 сард АНУ-ын Допингийн эсрэг агентлаг түүний эрхийг 4 жилээр хассан. Харрисон *Go to Your Destiny* хэмээх ном бичсэн бөгөөд энэ тухайгаа Опра Винфригийн шоу нэвтрүүлэгт 2001 онд оролцох үеэрээ нийтэд зарласан.

2008 оны сүүлчээр түүний торгуулийн хугацаа дуусч, Харрисон 2009 оноос Доминиканы Бүгд Найрамдах Улсын нэрийн өмнөөс тэмцээн уралдаанд оролцох болсон. Энэхүү шийдвэрийг тэрээр тус улсын харьяат болох өөрийн эхнэр, мөн хамтран зүтгэгч Феликс Санчес нартай ярилцаж шийдсэн ажээ. Тэр шинэ эх орноо төлөөлж 2009 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон. Мөн 2010 оны танхимын ДАШТ-ий 4x400 метрийн буухиа уралдаанд 4-р байр эзэлсэн.

## Хувийн дээд амжилт
## Эшлэл
## Цахим холбоос 
Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын 400 метрийн гүйгч
Ангилал:АНУ-ын 4х400 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт
Ангилал:Сэргээш АНУ-д
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1974 онд төрсөн
Монтенегрогийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг

**Монтенегрогийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг** () нь олон улсын хөлбөмбөгийн тэмцээн уралдаануудад Монтенегро улсыг төлөөлдөг баг юм. Тус улсын хөлбөмбөгийн холбоо хариуцдаг.

Тэд 2006 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний дараа бий болсон, дэлхийн тавцан дахь шинэ баг билээ. Тус тэмцээнд Серби, Монтенегро улсууд нэгдсэн баг оролцуулж, эхний шатны хамгийн сүүлчийн тоглолтоо 6 сарын 21-нд хийсэн бөгөөд хэсгээсээ шалгарч чадаагүй.

Монтенегро улс дангаараа оролцсон анхны том тэмцээн нь 2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний сонгон шалгаруулалт байсан бөгөөд тэд ФИФА-д элсч амжаагүй байсан тул 2008 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож чадаагүй. Анхныхаа тэмцээний урьдчилсан шалгаруулалтад тэд Европын 8-р хэсэгт Итали, Болгар, Ирланд, Кипр, Гүржийн багуудтай нэг хэсэгт багтан өрсөлдсөн ч ДАШТ-д оролцох эрх авч чадаагүй.

## Цахим хуудас 
* Албан ёсны цахим хуудас


Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Хөлбөмбөг
Сардин загас

**Сардин загас** нь жижиг биетэй, май загасны төрлийн өөхт загас юм. Уг загас нь Газар дундын тэнгисийн Сардин арлын орчимд маш элбэг байсан тул ийн нэрлэгджээ.

## Эшлэл
Ангилал:Загас
Паскалэ Гравина

**Паскалэ Гравина** (, 1970 оны 5 сарын 1-нд Молисегийн Кампобассод төрсөн) нь Италийн мэргэжлийн волейболчин юм. 
__NOTOC__
Гравина 202 см өндөртэй бөгөөд дундын довтлогчоор тоглодог байв. Майнор лигүүдэд хэдэн жил тоглосны дараа 1988 онд Италийн волейболын АШТ-ий нэдүгээр дивизионы Фалконара багт 1988 оноос эхлэн тоглох болжээ. Түүний ур чадвар, ялангуяа хаалт хийх чадварыг үнэлж шилдэг багуудын нэг болох Парма баг 1990 онд өөрийн болгож авсан. Парма багтайгаа 1992, 1993 онд лигийн аварга болсноор шигшээ багтаа тогтмол дуудагдах болсон байна. Хожим Сисли Тревисо багт байхдаа дахин 4 удаа лигийн аварга цолыг хүртжээ.

Гравина Италийн волейболын үндэсний шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 284 тоглолтод оролцсон бөгөөд анх 1990 онд Белу-Оризонте хотод Бразилын багийн эсрэг хийжээ.

## Баг
Ангилал:Италийн волейболчин
Ангилал:1970 онд төрсөн
Алсу

**Алсу** гэдэг нэрээрээ алдаршсан **Алсу Ралифовна Абрамова** (, , *хуучин овог* **Сафина**, 1983 оны 6 сарын 27-нд төрсөн) нь Оросын дуучин юм. Тэрээр 2000 оны Евровижн дууны тэмцээнд 2-р байр эзэлж, олон улсад анх танигдсан. Тэрээр Москвад болсон 2009 оны Евровижн дууны тэмцээнийг хөтөлжээ. 2002, 2025 онуудад Монголд ирж концерт тоглосон.

## Бүтээл 
### Цомгууд 
*Тайлбар байхгүй бол Орост худалдаанд гарсан оныг бичсэн*
* *Алсу* (1999) – Орос хэлээр гаргасан анхны цомог, 2001 онд ижил нэртэй, 2 шинэ дуу нэмж дахин гаргасан
* *Alsou* (2001) – Англи хэлээрх анхны цомог
* *Мне приснилась осень* (2002) – Анхны цомог дээрээ 5 шинэ дуу нэмж дахиж гаргасан
* *19* (2003) – Орос хэлээр гаргасан 2 дахь цомог
* *Самое главное* (2008) – Орос хэлээр гаргасан 3 дахь цомог
* *Tugan Tel / Rodnaya Rech* (2008) – Татар хэлээр гаргасан анхны цомог
* *Inspired* (2002-2006) – Англи хэлээр гаргасан 2 дахь цомог

### Англи хэлээрх синглүүд 
* "Solo" (2000) – Евровижн дууны тэмцээнд зориулж гаргасан сингл
* "You're My #1" (2000, Энрике Иглесиастай хамт)
* "Before You Love Me" (2001) – Нэгдсэн Вант Улсын Сингл Чартад #27, MTV UK-д #1-т орсон дуу
* "He Loves Me" (2001) – Европт гаргасан "Алсу" цомгийн сүүлчийн сингл
* "Run Right Out of Time" (2002) – *Гала* сэтгүүлийн сурталчилгааны сингл (Орос хувилбар)
* "Always on My Mind" (2004) – *Inspired* цомогт багтсан сингл
* "Miracles" (2006) – Алсугийн хуримын зочдод зориулсан сингл

### Видео клипүүд 
* "Зимний сон" *1999*
* "Весна" *1999*
* "Иногда" *1999*
* "Solo" *2000*
* "You're My #1" *2000*
* "Before You Love Me" *2000*
* "He Loves Me" *2001*
* "Осень" *2001*
* "Все равно" *2002*
* "Летящая над облаками" *2002*
* "Вчера" *2002*
* "Эткей" *2002*
* "Мечты" *2003*
* "Первый раз" *2003*
* "Everybody" *2004*
* "Always On My Mind" *2004*
* "Небо" *2005*
* "Самое главное" *2006*
* "А у моей любви" *2007*
* "Sanduğaçım güzelem" *2008*

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт
* Олон улсын фэн сайт
* Москвагийн фэн клуб
* Оросын фэн сайт

Ангилал:Оросын дуучин
Ангилал:Оросын хөгжимчин
Ангилал:Нэгдсэн Орос Намын гишүүн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1983 онд төрсөн
Симон ван дер Мер

**Симон ван дер Мер** (, 1925 оны 11 сарын 24-нд Хаагт төрсөн) нь Нидерландын физикч бөгөөд 1984 онд Карло Руббиагийн хамтаар Нобелийн шагнал хүртсэн эрдэмтэн юм.

## Намтар
Симон ван дер Мер Хаагт төрж өссөн бөгөөд Нидерланд улс Германд эзлэгдсэн үед дунд боловсролоо олж авчээ. Тэрээр Дельфт Технологийн Их Сургуульд техникийн физик мэргэжлээр суралцаж, 1952 онд инженерийн зэрэг хүртсэн. Филипс компанид хэдэн жил ажилласны дараа 1956 онд CERN буюу Европын Цөмийн Судалгааны Хүрээлэнд орж, 1990 онд тэтгэвэрт гарах хүртлээ ажиллажээ.

Катарина М.Күүпмантай 1960-аад оны дундуур гэрлэсэн, 2 хүүхэдтэй.

## Цахим холбоос 
* 
* link=https://en.wikiquote.org/wiki/Simon_van_der_Meer|16x16px **Wikiquote** (en): **Симон ван дер Мер**
*Карло Руббиа, Симон ван дер Мер нар Нобелийн шагнал авч байгаа нь

## Эшлэл
Ангилал:20-р зууны физикч
Ангилал:Бөөмийн хурдасгуурын физикч
Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан
Ангилал:Нидерландын физикч
Ангилал:Амстердам их сургуулийн хүндэт доктор
Ангилал:Европын Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Нидерландын Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:ЕЦСБ-ын хүн
Ангилал:Нидерландчууд
Ангилал:1925 онд төрсөн
Ангилал:2011 онд өнгөрсөн
Ангилал:Деи Линчеи Академийн гишүүн
Шереф Эроглу

**Шереф Эроглу** (, 1975 оны 11 сарын 25-нд Караманмарашт төрсөн) нь Туркийн сонгомол бөхийн тамирчин юм.

Тэрээр олимпын мөнгөн медаль хүртэж байснаас гадна дэлхийн аварга цолыг 1 удаа, Европын аварга цолыг 4 удаа хүртэж байв. 1997 онд  Олон Улсын Бөхийн Төрлүүдийн Нэгдсэн Холбоо буюу ФИЛА-гийн *Оны шилдэг сонгомол бөхийн тамирчин*-аар шалгарч байсан.

## Гадны холбоос
*Who is who
*Şeref Eroğlu

Ангилал:1975 онд төрсөн
Ангилал:Туркууд
Ангилал:Туркийн бөх
Ангилал:Туркийн олимпын мөнгөн медальтан
Орчин үеийн стандарт араб хэл

**Орчин үеийн стандарт араб хэл** () нь араб хэлээр ярилцагч 22 улс болон Исламын шашны гол судар Кураны хэл юм. Тус хэл нь арабын бүх улсуудад бичгийн хэлэнд хэрэглэгдэх ба ярианы араб хэлээр өөр хоорондоо ойлголцохгүй ч бичгээрээ чөлөөтэй ойлголцож, бичгийн хэлээр ярилцаж болдогоороо онцлогтой. Стандарт араб хэл нь Куран судар дээр тулгуурладаг ба тус судар тэнгэрээс элч Мухаммедын амаар дамжин газарт бууснаас хойш буюу 1400 орчим жилийн хугацаанд огт өөрчлөгдөөгүй тул аль ч хугацаанд, хаана ч бичигдсэн зүйлийг ямар нэгэн бэрхшээлгүйгээр олгох боломжтой. Бичгийн буюу стандарт араб хэл нь нийт 28 үсэг, үгийн эхэнд, дунд, адагт ордог. Зарим нэгэн үсэг нь хуучин Монгол бичигтэй тун төсөөтэй байдаг. Араб хэлний үйл үг 14 бие дээр өнгөрсөн, одоо, ирээдүй цагт хувирдаг ба нэг үйл үгнээс нэр үг, үйлдэгч, үйлдүүлэгч, орон цаг зэрэг маш олон үгийг бүтээх боломжтой байхын сацуу өгүүлбэрийн гишүүд хаана ямар утга агуулж байгаагаараа /Харакат/ буюу фатха, касра, сукун зэрэг төгсгөлийг авдагаараа маш онцлогтой. Тухайн Харакатыг буруу хэрэглэх, орхигдуулсанаар өгүүлбэрийн гол санаа алдагдах боломжтой байдаг бол ярианы араб хэлэнд бүх үгийн төгсгөл сүкун буюу дуугүй байдаг. 

Араб хэл нь нэн эртний хэл тул олон улс, газарт хэрэглэгддэгийнхээ хэрэээр ярианы хэл нь хоорондоо үл ойлголцох тохиолдол байдаг. Гэхдээ Стандарт араб хэл нь аль ч газрын араб хэлтэй газарт ашиглагддаг тул, бичиг үсэг тайлагдсан хэн бүхэн ойлгодог. Мөн стандарт араб хэл бүх араб хэлний үндэс тул гадаадын араб хэл сонирхон судлагчид нэн түрүүнд стандарт араб хэлийг сурдаг ба гагц энэхүү стандарт арабаар л арабын бүх орон бичиг хэргээ хөтлөн явуулдаг. 

Мөн Стандарт араб хэлээр арабын бүх орнууд сонин хэвлэл, улс төр, мэдээ, гадаад харилцаагаа явуулдаг ба дан ганц дипломат харилцаанд гэхгүй бичиг үсэгтэй, соёлтой араб хүмүүс Стандарт арабаар хоорондоо харилцах нь байдаг. Ярианы араб хэлний тухайд Египетийн араб хэл хамгийн түгээмэл ба тус аялгыг олгодог байхад арабын ихэнх оронд болон исламын шашинт орнуудад хэл нэвтрэлцэх боломжтой.

## Тэмдэглэл 
## Эшлэл 
Ангилал:Араб хэлний аялга
Энрико Де Никола

**Энрико Роберто Де Никола** (, 1877 оны 11 сарын 9-нд Наполид төрж, 1959 оны 10 сарын 1-нд нас барсан) нь Италийн хуульч, сэтгүүлч, улс төрч, 1946 оноос 1948 он хүртэл шинэ байгуулагдсан Бүгд Найрамдах Итали Улсын төрийн тэргүүнээр ажилласан хүн юм.

## Эшлэл 
Ангилал:Италийн өмгөөлөгч
Ангилал:Италийн ерөнхийлөгч
Ангилал:Италийн сенатын ерөнхийлөгч
Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжтэй)
Ангилал:Неаполийн хүн
Ангилал:Италичууд
Ангилал:1877 онд төрсөн
Ангилал:1959 онд өнгөрсөн
Янне Хаппонен

**Янне Микаэл Хаппонен** (, 1984 оны 6 сарын 18-нд Куопиод төрсөн) нь Финландын цанын харайлтын тамирчин юм. *Пуйжон Хийхтосеура* клубт харьяалагддаг.

## Гадны холбоосууд
* 
* Yahoo Group on Happonen 
* Janne Happonen Fanclub engl.

Ангилал:Финландын цанын харайгч
Ангилал:Финландын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:Финландын олимпын оролцогч
Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч
Ангилал:Финландчууд
Ангилал:1984 онд төрсөн
Луи Брайль

[thumb|right|[Брайль үсэг|Брайль үсгээр бичсэн "Луи Брайль"]]
Луи Брайль 1809 онд Францд төржээ. Тэрээр 3 настайдаа аавынхаа ажлын багажаар тоглож байгаад шөвгөөр нүдээ гэмтээжээ. Гэмтэл нь сүйдтэй биш байсан ч халдвар орсны улмаас харах чадвараа алдаж, улмаар нөгөө нүдэнд нь үсэрхийлснээр хараагүй болсон аж. Тэрээр жирийн хүүхдүүд шиг ном уншихыг асар их хүсдэг байсан ч яалтай билээ.

Нэгэн удаа гэрт нь цэрэг эр хоноглоод явжээ. Цэрэг эр армийнхан харанхуйд гэрэл гаргалгүйгээр мэдээлэл уншихдаа хэрэглэдэг нууц бичлэгийг хүүд сонирхуулсан байна. Үүнээс хойш Брайль хүү хараагүй хүний уншдаг ном бүтээхээр 3 жил оролдсоны эцэст зорьсондоо хүрч 1924 онд 6 цэгийн байрлалын хувилбаруудын туслажтайгаар үсэг тоог уншиж болох товгор бичиг үсгийн тогтолцоог буй болгосан байна. 

1829-1879 онд Англи, Герман, Америкд түгэн дэлгэрч 1878 онд Ромд болсон бүх дэлхийн конгрессоос Брайлийн бичиг үсгийг хараагүй хүнд зориулсан албан ёсны бичиг хэмээн баталжээ.Брайлын ном болон үсэг бичгийн тогтолцоо өнөөг хүртэл хамгийн сайнд тооцогдсоор л байна.

Луи Брайль авъяаслаг хөгжимчин байсан бөгөөд Парисын сүм дугануудын орган хөгжмүүдийг тоглодог байв. Тэрээр хараагүй хүмүүсийн бичиг үсгийг зохиосон төдийгүй нотыг зохиосон байна. Өнөөдөр олон зуун мянган хүн харааны бэрхшээлтэй ч Брайлийн цагаан толгойн ачаар ном уншиж, захидал бичиж байна.

Ангилал:1809 онд төрсөн
Ангилал:Францын зохион бүтээгч
Ангилал:1852 онд өнгөрсөн
Узбекистан улс Олимпод

**Узбекистан** улс тусгаар тогтносон улсын хувиар **Олимпын наадам**д анх 1994 онд оролцсон бөгөөд түүнэс хойш бүх олимпод тамирчдаа илгээж байна.

Узбекистан нь Зөвлөлт Холбоот Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байсны хувьд 1952 - 1988 онд Узбекийн тамирчид Зөвлөлт Холбоот Улсын багт орон өрсөлддөг байсан. Мөн Зөвлөлт Холбоот Улсын задралын дараа 1992 онд ТУХН-ийн орнуудын хамт Нэгдсэн баг бүрдүүлж оролцжээ.

Узбекчууд одоогийн байдлаар зуны олимпоос 17 медаль хүртээд байгаагийн ихэнхийг бөх, боксоор хүртсэн бол өвлийн олимпоос нэг медаль хүртээд байна.

Узбекистаны Үндэсний Олимпын Хороо 1992 онд байгуулагдаж, дараагийн жил нь Олон Улсын Олимпын Хороогоор хүлээн зөвшөөрөгджээ.

## Медальтнууд 
## Медалийн хүснэгт 
### Зуны олимп 
### Өвлийн олимп 
### Спортын төрлүүдээр 

Ангилал:Олимпын түүх
Панам улс Олимпод

Панам улс 1928 оны зуны олимпын наадмаас эхлэн 12 удаа зуны олимпод оролцжээ. Тэд өвлийн олимпод оролцож байгаагүй.
## Медальтнууд 
### Олимпуудын үзүүлэлт 

Ангилал:Олимпын түүх
Бенямин Клайбринк

**Бенямин Филип Клайбринк** (, 1985 оны 7 сарын 30-нд Дюссельдорфод төрсөн) нь Германы туялзуур сэлмийн тамирчин, фойл төрлөөр өрсөлддөг.

## Гадны холбоос
* Албан ёсны вэбсайт 

Ангилал:1985 онд төрсөн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:Германы туялзуур сэлэмчин
Ангилал:Германы олимпын аварга
Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан
Грит Бройер

**Грит Бройер** (, 1972 оны 2 сарын 16-нд Германы Рөбелд төрсөн) нь хуучин Зүүн Германы хөнгөн атлетикч, эмэгтэйчүүдийн 200 м, 400 м, 4x100 м, 4x400 м-ийн төрлүүдэд өрсөлддөг байсан тамирчин юм.

Сэргээшийн төрлийн кленбутеро хэрэглэдэг байсан нь 1992 онд илэрч, 2 жилээр эрхээ хасуулж байсан. Европын АШТ-ий 5 алт, 1 мөнгөн медальтай.

## Цахим холбоос 
* East Germany's Doping Legacy Returns

Ангилал:Зүүн Германы 400 метрийн гүйгч
Ангилал:Зүүн Германы 4х400 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:Германы 400 метрийн гүйгч
Ангилал:Германы 4х400 метрийн буухиа гүйгч
Ангилал:400 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:400 метрийн гүйлтийн европын аварга
Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн европын аварга
Ангилал:Германы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Зүүн Германы олимпын оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Германы олимпын оролцогч
Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт
Ангилал:Сэргээш Зүүн Германд
Ангилал:Зүүн Германы иргэн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1972 онд төрсөн
Птеродаустро

***Птеродаустро*** (*Pterodaustro*) нь Цэрдийн галавын үед буюу 105 сая жилийн өмнө Өмнөд Америк тивд амьдарч байсан птерозавр юм.
thumb|left|*Pterodaustro guinazui*-гийн дүрийг сэргээн харуулсан байдал

Ангилал:Птерозаврууд
Херманн Эмиль Фишер

**Херманн Эмиль Фишер** буюу **Эмиль Фишер** (, 1852 оны 10 сарын 9-нд Умард Райн-Вестфален мужийн Ойскирхенд төрж, 1919 оны 7 сарын 15-нд Берлинд нас барсан) нь Германы химич, 1902 оны Химийн салбарын Нобелийн шагналтан юм. Фишер эфиржүүлэлтийг нээснээрээ алдаршсан.

## Цахим холбоос 
* 
* Херманн Эмиль Фишерийн намтар (PDF; 16,9&nbsp;MB)

Ангилал:Химийн Нобелийн шагналтан
Ангилал:19-р зууны химич
Ангилал:20-р зууны химич
Ангилал:Германы химич
Ангилал:Берлиний Хумбольдтын их сургуулийн багш
Ангилал:Мюнхений Людвиг-Максимилианы нэрэмжит их сургуулийн багш
Ангилал:Эрлангены их сургуулийн багш
Ангилал:Вюрцбург их сургуулийн багш
Ангилал:Страсбургийн их сургуулийн багш
Ангилал:Германы зохион бүтээгч
Ангилал:Германы Гавьяаны одон шагналтан (энхтайвны зэрэг)
Ангилал:Деи Линчеи Академийн гишүүн
Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Баварийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Нидерландын Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Өпсала дахь Ханы Шинжлэх Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Лөнд дэх Ханы Шинжлэх Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн‎
Ангилал:Шведийн Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Баварийн Максимилианы Шинжлэх Ухаан ба Урлагийн одон шагналтан
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Америкийн Химийн Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1852 онд төрсөн
Ангилал:1919 онд өнгөрсөн
Лерой Сэмс

**Лерой Перри Сэмс** (, 1883 оны 9 сарын 13 &ndash; 1956 оны 5 сарын 1) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч, тулгууртай харайлтын төрлөөр өрсөлддөг байсан тамирчин юм.

Тэрээр АНУ-ыг төлөөлж Сент-Луйс хотод зохиогдсон 1904 оны зуны олимпод оролцож, тулгууртай харайлтын төрлөөр мөнгөн медаль зүүжээ. Сэмс Индиана Их Сургуульд суралцаж байхдаа сургуулийнхаа дээд амжилтыг хэд хэдэн удаа шинэчлэн тогтоож байсан гэдэг.

Ангилал:АНУ-ын тулгууртай өндрийн харайгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1904 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1883 онд төрсөн
Ангилал:1956 онд өнгөрсөн
Александр Горшков

**Александр Георгиевич Горшков** (1946 оны 10 сарын 8-нд Москвад төрсөн) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын мөсний бүжгийн тамирчин юм. Людмила Пахомоватай хослон гулгадаг байсан тэрээр 1976 оны олимпын аварга болсноос гадна дэлхийн аварга цолыг 6 удаа хүртжээ. Горшков 2010 оны 6 сарын 4-нд Новогорскт болсон Оросын Уран Гулгалтын Холбооны хурлаар тус холбооны ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ.

## Намтар
Горшков Динамо нийгэмлэгт харьяалагддаг байсан бөгөөд түүний хослон гулгагч нь эхнэр Людмила Пахомова нь байсан юм. Тэд хамтдаа 1967 оноос эхэлж гулгасан бөгөөд 1970 онд гэрлэцгээжээ. 1976 онд мөсний бүжгийн төрөл анх удаа олимпын наадмын хөтөлбөрт багтахад оролцож, алтан медаль хүртсэн. Тамирчны замналаа өндөрлөсний дараа Горшков Олон Улсын Уран Гулгалтын Холбооны мөсний бүжгийн техникийн комиссын даргын албыг хашиж байв. 

Тэр Пахомовагийн хамт Дэлхийн уран гулгалтын алдрын танхимд 1988 онд багтсан бөгөөд харамсалтай нь Пахомова хорт хавдрын улмаас 1986 онд нас барсан байсан билээ.

## Амжилт
200px|thumb|Л.Пахомова, А.Горшков нар 1969 онд
Людмила Пахомовагийн хамтаар

## Эшлэл
* Sports-reference дэх профиль

## External links
* Database Olympics дахь профиль

Ангилал:ЗХУ-ын уран гулгагч
Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1946 онд төрсөн
Нанотехнологи

thumb|350px|Нано материалуудын харьцуулалт
thumb|250px|Фулерин буюу С60 нүүрстөрөгчийн нанобүтэц
Аливаа материалыг атом молекулын түвшинд удирдан зохицуулах арга технологийг "Нанотехнологи" гэж нэрлэнэ. Ерөнхийдөө нанотехнологи нь урт, өргөн, өндөр гэсэн 3 хэмжээсийнх нь ядаж нэг нь 1-ээс 100 нанометр хэмжээ бүхий бүтцүүдтэй харьцаж, мөн тийм хэмжээтэй материал болон эд зүйлс бүтээх технологи юм. 
Тэгэхээр бидний мэддэг 1 километр=1,000 метр, 1 миллиметр=1/1,000 метр, 1 микрометр=1/1,000,000 метр гэдэг шиг 1 нанометр гэдэг нь 1 метрийг нэг тэрбум хуваасны нэг буюу 1 нанометр=1/1,000,000,000 метр хэмжээ юм. Нэг миллиметрийг 1 сая хувааж, эсвэл хүний үсийг 100,000 дахин хуваавал 1 нм болох ажээ.
Нанотехнологийн ах болох микротехнологийн үр дүнд микро компьютерийг зохион бүтээн хэрэглэх болсноор хүн төрөлхтөн мэдээлэл, харилцаа холбооны өндөр хөгжилд хүрсэн билээ. Тэгвэл аливаа зүйлийг нанометр хэмжээтэй хийж чаддаг болсноор хүн төрөлхтөн анагаах ухаан, электроник, биотехнологи, эрчим хүч үйлдвэрлэл гэх мэт маш олон салбартаа дэвшил авчрах болно. Эрдэмтэд нанотехнологи хүн төрөлхтөний хөгжилд дэвшил авчрахын зэрэгцээ байгаль орчинд нөлөөлөх хор хөнөөл, эдийн засгийн огцом өөрчлөлт, цоо шинэ ёс зүйн зөрчлүүд гэх мэт сөрөг үзэгдлүүд дагуулна хэмээн үзэж байна. Хүмүүсийн мэдлэг нимгэнийг ашиглан "нано" нэртэй бүтээгдэхүүн сурталчлах нь сүүлийн үед ихсээд байгаа нь үүний нэг илрэл гэж үзэж болно. Иймд засгийн газраас энэхүү шинэ технологийн хэрэглээг зохицуулах хууль эрх зүйн орчныг бий болгох шаардлагатай юм.


Ангилал:Шинээр хөгжиж буй технологи
Жадамбын Нэхийт

**Жадамбын Нэхийт** (1914 онд Булган аймгийн Сайхан суманд төрсөн-1983 онд нас барсан) - БНМАУ-ын Улсын баатар хилчин.

## Намтар
* 1934-36 онд Булган аймгийн Цагдан сэргийлэхэд цагдаа.
* 1936-39 онд Эрдэнэцагааны отрядад цэрэг, бага дарга, жагсаалын дарга,
* 1939-53 онд хилийн 5, 6, 24-р отрядод заставын дарга, сумангийн туслах, сумангийн дарга,
* 1953-77 онд УБ-ын нисэх онгоцны буудлын байцаан өнгөрүүлэх, Сэлэнгийн байцаан өнгөрүүлэхэд шалгагч, тасгийн даргаар ажиллажээ.

1940-52 он нь Монгол Улсын баруун хилд Осман, Гоминданы дээрэмчдийн цуст халдлага, дээрэм тонуул, зэвсэгт түрэмгийлэл идэвхижин өрнөсөн, оршин суугчид хилчдийн хувьд амь өрссөн жилүүд байв. Хилийн мөргөлдөөн, дээрэм тонуулгүй өдөр тун цөөн байсан, хүнд хэцүү он жилүүдэд улсын хил хамгаалах үүргээ нэр төртэй биелүүлж, олон удаагийн тулгаралт, байлдаануудад дайсны гүнд тагнуул хийхэд оролцон, өөрийн хатан зориг,  тэвчээр хатуужил, онцгой тайван байдал, мэдрэмжээрээ ямагт ялан дийлж байв. 30 гаруй байлдаан, тулгаралтад орсны заримаас нь дурдвал:
* 1944 оны намар Гоминданы хороо цэрэгтэй заставын давуу хүчээр байлдсан
* 1945 онд Ховдын Булганы чиглэлээр довтолсон Гоминданы ихээхэн хүчний эсрэг 2 салаа цэргийн хүчээр 3 хоног хориглон байлдсан
* 1947 оны 5-р сард Байтагбогдод Гоминдан, Османы 500 гаруй дайсанд цөөхүүлээ бүслэгдэн, дайсанд ихээхэн хохирол учруулж гарсан
* 1947.6.9-д Гоминданы 100 гаруй цэрэг Улиастайгаар довтолоход сөрөг давшилт хийн бут цохьсон
* 1948.6.2-д Мэргэн ууланд байлдсан г.м. үргэлжилнэ.

Түүнийг удирдаж явсан отрядын дарга Ш.Зонров: “1950 он дуустал Осман, Гоминданы дээрэмчидтэй явуулсан тэмцэлд Ж.Нэхийтийн удирдлага, бие оролцоогүй тийм тулалдаан бараг байхгүй. Тэр дайсантай тулалдахдаа айхыг мэддэггүй баатарлаг зоригтой” гэсэн бол мөн түүнийг удирдаж явсан Бямбаа “. . . Баатарлаг гавъяатай, аймшиггүй ганболд зүрхтэйгээр тэмцэж явсанд түүний гавъяа нь байдаг юм” гэгчлэн тодорхойлжээ.

## Гавьяа Шагнал
* АИХТ-ийн 1962.7.13-ны 138-р зарлигаар Улсын баатар цол олгосон.
* Сүхбаатарын одон
* Байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон
* Байлдааны гавьяаны одон
* “Алтангадас” одон
* “Онц ба Хүндэт хилчин”
* Байлдааны ба ойн медалиудаар шагнагдсан, ХТАЗ, хошууч юм.

## Гэгээн дурсгал
Монгол Улсын Засгийн Газрын 1998.9.9-ий 169-р тогтоолоор олон жил алба хааж байсан Сэлэнгэ аймаг дахь хилийн шалган нэвтрүүлэх отряд /0101-р анги/-ыг түүний нэрэмжит болгожээ.

Ангилал:БНМАУ-ын баатар
Ангилал:Монголын хилчин
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1914 онд төрсөн
Ангилал:1983 онд өнгөрсөн
Шагдарын Намхай

**Шагдарын Намхай** буюу **Сандаг-Очир** аварга нь Түшээт хан аймгийн Дайчин вангийн хошууны харьяат бөх.

Одоогийн Булган аймгийн Сайхан сумын нутгийн бөх. 1870 онд төрсөн. Түүний эцэг Шагдар нь 1852 оны уул тайлгын наадамд 5 даван шөвгөрч байсан, Шонхор цолтой бөх байжээ. Шагдар шонхор 3 хүүтэй. Том нь Жадамба, дундах нь Лувсанжамба, бага нь Намхай билээ. Жадамба бол морь сайн уядаг хүлэгч хүн байсан гэдэг. Лувсанжамба нь 1901 оны их даншигт түрүүлж байсан дархан аварга хүн юм.

Намхай хүү анх 1892 оны уул тайлгын наадамд ирж барилдаад Богдын шавийн бөх Гонгоржав заан (хожмын арслан)-д буулгуулж үзүүрлэн заан цол, 1893 оны их даншигт 11-ийн даваанд Богдын шавь Ламжав арсланд буулгуулж үзүүрлэн арслан цол хүртээд байлаа. Тэрээр 1895 оноос эхлэн Богдын шавийн нэрийн өмнөөс барилдаж эхэлсэн бөгөөд улмаар 1896 оны их даншигт 11-ийн даваанд Дугар аваргыг хаяж түрүүлэн даян аварга цол, 1897 оны их даншигт 11-ийн даваанд Дугар аваргыг дахин хаяж түрүүлэн дархан аварга цол хүртсэн байна.

Намхай аварга их даншигт 8 удаа, бага даншигт 2 удаа, уул тайлгад 8 удаа нийтдээ Монгол наадамд 18 удаа түрүүлж өндөр амжилт үзүүлсэн бөх юм. Түүнийг ямаршуу сайхан бие бялдартай, бяр хүчтэй, ховорхон төрөх бөх байсан талаар домог яриа олон буй.

Ангилал:Дархан аварга
Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн
Ангилал:Булганыхан
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1870 онд төрсөн
Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Анна Чичерова

**Анна Владимировна Чичерова** (1982 оны 7 сарын 22-нд Зөвлөлт Армений нийслэл Ереванд төрсөн) нь Оросын өндрийн харайлтын тамирчин юм. Тэрээр Хятадын Бээжинд зохиогдсон 2008 оны зуны олимпод өөрийн тэр үеийн хувийн дээд амжилт болох 2.03 м-ийг давтан, хүрэл медалиар энгэрээ мялаасан.

Тэрбээр өдгөө Оросын Армийн Хөнгөн Атлетикийн Клубт Евгений Загорулкогийн удирдлага дор бэлтгэл хийдэг. Хувийн дээд амжилт нь задгай талбайд 2.04 метр (2008 оны 9 сарын 9-нд Загребт тогтоосон), танхимын дээд амжилт нь мөн 2.04 метр бөгөөд танхимын үзүүлэлтээрээ түүхийн шилдэг 10 тамирчны тоонд багтдаг. Нөхөр нь мөн хөнгөн атлетикч Геннадий Черновол.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* 
* Оросын Хөнгөн Атлетикийн Холбоо
* Анна Чичерова
* Анна Чичерова
* Анна Чичеровагийн зургууд

Ангилал:Оросын өндрийн харайгч
Ангилал:Оросын олимпын аварга
Ангилал:Оросын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Оросын олимпын оролцогч
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Өндрийн харайлтын олимпын аварга
Ангилал:Өндрийн харайлтын дэлхийн аварга
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга
Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт
Ангилал:Сэргээш Орост
Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан
Ангилал:Ереваны тамирчин
Ангилал:Москвагийн тамирчин
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1982 онд төрсөн
Надмидын Бямбадорж

**Надмидын Бямбадорж** (1957 - 2021) нь Монгол улсын гавьяат уурхайчин юм. Уулын инженер-маркшейдер мэргэжилтэй, Монгол Улсын Гавьяат уурхайчин, Дэлхийн уул уурхайн конгрессын гишүүн, Техникийн ухааны доктор.

1957 онд Булган аймгийн Сайхан суманд төрж, 1975 онд Булган аймгийн 10 жилийн дунд сургууль, 1980 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Политехникийн дээд сургуулийг уулын инженер-маркшейдер мэргэжлээр төгссөн. 2000 онд ОХУ-ын Москва хотын Уул, Уурхайн Их сургуульд Техникийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан.

Н.Бямбадорж нь ажил хөдөлмөрийн гараагаа Эрдэнэт үйлдвэрээс эхэлж, 1980-1994  онд тус үйлдвэрийн Хүдрийн ил уурхайд хэсгийн маркшейдер, Ерөнхий маркшейдер, 1994-1999 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий маркшейдер, Геологи, маркшейдерийн хэлтсийн дарга, 1999-2016 онд Хүдрийн ил уурхайн дарга, 2017 оноос Ерөнхий захирлын Зөвлөх, Ил уурхайд мөчлөгт урсгалт тээврийн технологи нэвтрүүлэх төслийн удирдагчаар ажиллаж байв. 

Техникийн ухааны доктор, ОХУ-ын Эрхүү хотын Техникийн их сургуулийн Хүндэт доктор, Монгол Улсын ШУТИС-ийн профессор, "Эрдэнэт цогцолбор" дээд сургуулийн Эрдмийн зөвлөлийн гишүүн.
2001 онд "Тэргүүний уурхайчин" цол тэмдэг, 
2003 онд Алтан гадас одон, 
2010 онд Монгол Улсын Гавьяат уурхайчин цолоор тус тус шагнасан.
Н.Бямбадорж нь  Эрдэнэт үйлдвэрийн анхдагчдын нэг юм.

Ангилал:Уул уурхайн инженер
Ангилал:Маркшейдер
Ангилал:Гавьяат Уурхайчин
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Ангилал:Сайханы (Булган) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1957 онд төрсөн