Шарль де Голль

**Шарль де Голль** (франц. Charles André Joseph Marie de Gaulle; 1890 оны 11 сарын 22 – 1970 оны 11 сарын 9) Францийн нэрт төрийн зүтгэлтэн, генерал, Ерөнхийлөгч байсан. Дэлхийн орчин үеийн түүхийн хамгийн эгзэгтэй үе  болох Хүйтэн дайны үед Франц улсыг удирдан залж хэнээс ч хараат бус одоогийн франц улсын байр сууринд, дэлхийн Их Найм (*G8*) орны нэг болох замд хөтөлсөн хүн юм.

## Намтар 
Шарль де Голль 1890 оны арваннэгдүгээр сарын 22-нд эх оронч католик шашинтай гэр бүлд төржээ. Хэдийгээр де Голлийн гэр бүл язгууртан байжээ. Шарль өөрийн гурван ах Ксавье, Жан, Пьер, эгч Мари-Агнес нар шиг Лилль хотод эмээгийнхээ гэрт төрсөн боловч эхийн хамт Парист амьдардаг байжээ. Тэрээр гэр бүлдээ гурав дахь хүүхэд байв. Түүний эцэг Анри де Голль (1848-1932) шашны сургуулийн гүн ухаан, уран зохиолын профессор байсан байна. Шарлийн эх Жанна Майлот Лилль хотын нэхмэлийн үйлдвэрлэгч хөрөнгөтний гэр бүлээс гаралтай байжээ. Шарль хүү бага наснаасаа унших дуртай байсан. Түүх түүнд маш их сэтгэгдэл төрүүлсэн тул төрлөх Францад үйлчлэх сэтгэхүй багаасаа суужээ. 

Хүүхэд байхаасаа тэрээр цэргийн үйл хэргийг их сонирхож байв. Парисын Станислас коллежид нэг жил бэлтгэл сургуулилт хийсний эцэст Сент-Сир дахь тусгай цэргийн сургуульд элсэв. Тэрээр явган цэргийг цэргийн төрөлийг сонгожээ: байлдааны ажиллагаанд хамгийн ойр байдаг тул энэ нь илүү "цэргийн" юм. 1912 онд Сент-Сир сургуулийг сургуулиасаа 13-т (300 хүнээс) төгссөний дараа де Голль маш сайн гэрчилгээ авсан: "Тэр гайхалтай чадвартай, эрч хүч, хичээл зүтгэл, урам зориг, бие даасан байдал, шийдэмгий зан чанартай. Гайхалтай офицер болж чадна" гэж түүний дүгнэлтэнд бичжээ.

1914 оны 8-р сарын 12-нд Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхэлснээс хойш дэслэгч де Голль зүүн хойд хэсэгт байрлах Шарль Ланрезакийн 5-р армийн бүрэлдэхүүнд байлдааны ажиллагаанд оролцож байжээ. 8-р сарын 15-нд Динан хотод тэрээр анхны шархаа авч, 10-р сард эмчилгээ хийлгэсний дараа үүрэгт ажилдаа буцаж ирэв. 1916 оны 3-р сарын 10-нд Месниль-лес-Хурлусын тулалдаанд тэрээр хоёр дахь удаагаа шархаджээ. Ахлагч цолтой 33-р ангид буцаж ирээд ротын захирагч болжээ. 1916 онд Дуамонт тосгоны ойролцоох Вердун тулалдаанд тэрээр гурав дахь удаагаа шархаджээ. Дайны талбарт үлдсэн тэрээр (нас барсан гэж үзсэн) Хүндэт Легионы одонгоор шагнагджээ. Гэсэн хэдий ч Чарльз амьд ухаангүй байдалд, Германчуудад баригдсан; Тэрээр Майенна эмнэлэгт эмчлүүлж, янз бүрийн цайзууд дамжижсан байна. Де Голль зургаан удаа зугтахыг оролдсон. Инголштадтаас бүтэлгүй оргосны дараа түүнийг Розенберг рүү шилжүүлж, тэндээс хоёр удаа зугтахыг оролдсоны дараа баригдаж Пассау дахь цэргийн шоронд хоригдов. Дараа нь тэднийг дахин Инголштадт, дараа нь Вюрцбург руу шилжүүлэв; Де Голль зугтах гэж дахин хоёр удаа амжилтгүй оролдлого хийв. Эцэст нь де Голль Зүүн Германы Магдебург хотод иржээ. 

Инголштадтын цайзад олзлогдож байхдаа тэрээр ЗХУ-ын ирээдүйн маршал М.Н.Тухачевскийтэй нэг өрөөнд удаан хугацаагаар амьдарч, түүний тусламжтайгаар орос хэл сурахыг хүртэл оролдсон; Тэдний хооронд харилцаа холбоо, түүний дотор цэрэг-онолын сэдвээр яриа болж байжээ. Олзлогдож байхдаа де Голль Германы зохиолчдыг уншиж, Германы талаар илүү ихийг олж мэдсэн бөгөөд энэ нь түүнд сүүлд цэргийн командлалд ихээхэн хэрэг болжээ. Тэр үед тэрээр анхны номоо "Дайсны хуаран дахь зөрчилдөөн" (1924 онд хэвлэгдсэн) бичжээ.

Де Голль 32 сар олзлогдож, 1918 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд эвлэрлийн гэрээ байгуулсны дараа л суллагдан эх орондоо иржээ. 1919-1921 онд де Голль Польшид байхдаа Варшавын ойролцоох Рембертов дахь эзэн хааны гвардийн хуучин сургуульд тактикийн онолыг зааж, 1920 оны 7-8-р сард ЗХУ-ын фронтод богино хугацаанд тулалдаж байв. 1919-1921 оны Польшийн дайн хошууч цолтой. Польшийн армид байнгын албан тушаал хаших саналаас татгалзаж, эх орондоо буцаж ирээд 1921 оны 4-р сарын 6-нд Ивонна Вандрутай гэрлэжээ. 1921 оны 12-р сарын 28-нд хүү Филипп мэндэлжээ. 1924 оны 5-р сарын 15-нд охин Элизабет, 1928 онд бага охин Анна мэндэлжээ.

1930-аад онд дэд хурандаа, дараа нь хурандаа де Голль “Мэргэжлийн армийн төлөө”, “Сэлмийн ирмэг дээр”, “Франц ба түүний арми” зэрэг цэрэг-онолын бүтээлийн зохиолч гэдгээрээ олны танил болсон. Ялангуяа де Голль өөрийн номондоо ирээдүйн дайны гол зэвсэг болох танкийн хүчийг цогцоор нь хөгжүүлэх шаардлагатай байгааг онцлон тэмдэглэсэн байдаг.

Тэрээр 1932-1936 онд Батлан ​​хамгаалахын дээд зөвлөлийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга байсан. 1937 онд тэрээр офицер бэлтгэх сургуульд багшилж, улмаар Мец дэх 507-р танкийн ангийн командлагчаар томилогдов. 1937-1939 онд танкийн ангийн командлагч байсан.

Дэлхийн 2-р дайны эхэн үед де Голль хурандаа цолтой байв. Дайн эхлэхийн өмнөх өдөр (1939 оны 8-р сарын 31) түүнийг франц-германы хил орчмын Саар хот дахь танкийн цэргийн командлагчаар томилов. 1940 оны зургадугаар сарын 1-нээс бригадын генералаар түр ажилласан. 6-р сарын 6-нд Ерөнхий сайд Пол Рейно Де Голлийг Цэргийн дэд сайдаар томилов.

"Би-Би-Си" 1940 оны 6-р сарын 18-нд Францын Эсэргүүцлийг бий болгохыг уриалсан генерал де Голлийн хэлсэн үгийг радиогоор дамжуулав.

1941-1942 онуудад эзлэгдсэн Франц дахь партизан хөдөлгөөний сүлжээ мөн өргөжсөн. 1941 оны 10-р сараас эхлэн Германчууд барьцаалагдсан хүмүүсийг анх удаа бөөнөөр нь цаазласны дараа де Голль бүх францчуудыг бүрэн ажил хаялт, дуулгаваргүй байдлын олон нийтийн үйл ажиллагаанд уриалжээ. 

1943 оны 5-р сарын 27-нд Эсэргүүцлийн Үндэсний Зөвлөл (ҮЗХ) Парис хотод (де Голлийн ивээл дор) эзлэгдсэн улс орны дотоод тэмцлийг зохион байгуулах олон эрх мэдлийг өөртөө авсан үүсгэн байгуулах нууц хуралд цугларав.

1944 оны 6-р сарын 4-нд де Голлийг Британий Ерөнхий сайд У.Черчилль Лондонд дуудаж уулзсан байна. Их Британийн Ерөнхий сайд холбоотны цэргүүд Нормандид удахгүй буух гэж байгаа тухай хэлж, үүнтэй зэрэгцэн АНУ-ын Рузвельтийн шугамыг бүрэн дэмжиж байгаагаа мэдэгдэв. Де Голльд түүнд шаардлагагүй гэдгийг ойлгуулахыг хичээжээ. Генерал Дуайт Эйзенхауэрын бичсэн уриалгын төсөлд Францын ард түмэн "хууль ёсны эрх баригчдыг сонгох хүртэл" Холбоотны командлалын бүх зааврыг дагаж мөрдөхийг тушаажээ. Генерал де Голль үүнтэй санал нийлээгүй байна. 

1944 оны 6-р сарын 6-нд Холбоотны цэргүүд Нормандид амжилттай газардсанаар Баруун Европт "хоёр дахь фронт"-ыг нээв. Генерал де Голль Францын чөлөөлөгдсөн газар нутагт богино хугацаанд байж, Түр засгийн газар байгуулсны дараа ерөнхийлөгч Рузвельттэй хэлэлцээ хийхээр Вашингтон руу дахин очсон бөгөөд зорилго нь Францын тусгаар тогтнол, агуу байдлыг сэргээх зорилготой байв.

1944 оны 8-р сараас де Голль Францын Сайд нарын Зөвлөлийн (Түр засгийн газар) даргаар ажиллаж байв. Дараа нь тэрээр энэ албан тушаалд богино хугацаанд, нэг жил хагасын хугацаанд хийсэн үйл ажиллагаагаа "аврал" гэж тодорхойлдог. Францыг Англи-Америкийн блокийн төлөвлөгөөнөөс "аврах" шаардлагатай байв: Германыг хэсэгчлэн дахин цэрэгжүүлэх, Францыг агуу гүрнүүдийн эгнээнээс хасагдах байжээ.

Генерал 1944 оны арванхоёрдугаар сарын 2-ноос 10-ны хооронд ЗХУ-д анх айлчилж, Бакугаар дамжин Москвад иржээ. Энэ айлчлалын сүүлийн өдөр Кремльд Сталин, де Голль нар "Эвсэлт болон цэргийн тусламжийн тухай" гэрээнд гарын үсэг зурав. Энэ үйлдлийн ач холбогдол нь юуны түрүүнд Францыг агуу гүрний статус руу эргүүлэн авчирч, ялсан улсуудын дунд хүлээн зөвшөөрөгдсөн явдал байв.

## Дайны дараа 
Францад дайны дараа амьжиргааны түвшин доогуур хэвээр, ажилгүйдэл нэмэгдэв. Улс орныхоо улс төрийн бүтцийг ч зөв тодорхойлох боломжгүй байсан. Үүсгэн байгуулалтын хурлын сонгууль (1945 оны 9-р сарын 21) аль ч намд давуу байдал олгосонгүй (коммунистууд харьцангуй олонхи болж, Морис Торез дэд ерөнхий сайд болсон), Үндсэн хуулийн төслийг удаа дараа няцаасан, Францын банк, дөрвөн том банк 1945 оны 12-р сарын 2-нд улсын мэдэлд авав. Цэргийн төсвийг өргөжүүлэхтэй холбоотой дараагийн зөрчилдөөний нэгний дараа де Голль 1946 оны 1-р сарын 20-нд Засгийн газрын тэргүүний албан тушаалаа орхисон.

1958 оны 6-р сарын 1-нд де Голлийг 329 саналаар Сайд нарын зөвлөлийн даргаар батлав. Де Голлийн засгийн эрхэнд гарахын шийдвэртэй эсэргүүцэгчид нь Мендес-Франс тэргүүтэй радикалууд, зүүний үзэлтнүүд (ирээдүйн ерөнхийлөгч Франсуа Миттераныг оролцуулаад) болон Морис Торез, Дюкло тэргүүтэй коммунистууд байв. Тэд төрийн ардчилсан үндсийг ямар нэг болзолгүй дагаж мөрдөхийг шаардаж байсан бөгөөд де Голль үүнийг аль болох хурдан засахыг хүсч байв.

1958 оны 9-р сарын 28-нд болсон Үндсэн хуулийн бүх нийтийн санал асуулга IV Бүгд Найрамдах Улсын арван хоёр жилийн түүхийг дуусгаж, Францын ард түмэн 79 гаруй хувийн саналаар Үндсэн хуулийг дэмжсэн юм. Энэ нь генерал де Голльд шууд итгэл хүлээлгэсэн санал байлаа.

Гурав сар хүрэхгүй хугацааны дараа буюу 1958 оны арванхоёрдугаар сарын 21-нд Францын бүх хотод 76 мянган сонгогч төлөөлөл Ерөнхийлөгчөө сонгосон байна. Сонгогчдын 75.5 хувь нь Ерөнхий сайд де Голльд саналаа өгсөн байв. 1959 оны 1-р сарын 8-нд де Голль тангараг өргөх ёслолын ажиллагаа боллоо. Де Голлийн ерөнхийлөгчийн үед Францын Ерөнхий сайдын албыг түүний хөдөлгөөний зүтгэлтнүүд "Голлизмын баатар" Мишель Дебре (1959-1962), "дауфин" Жорж Помпиду (1962-1968) болон түүний хүмүүс эзэлж байв. Гадаад хэргийн сайд (1958-1969) Морис Кув де Мурвилл.

1961 оны 9-р сарын 8-нд де Голлийн амь насанд халдах 15 оролдлогын эхнийх нь болсон нь баруун жигүүрийн "Нууц армийн байгууллага" (Organization de l'Armée Secrète) зохион байгуулжээ. 

Де Голлийн долоон жилийн ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа 1965 оны сүүлээр дууссан. Бүгд Найрамдах 5-р улсын Үндсэн хуульд зааснаар шинэ сонгуулийг томсгосон сонгуулийн коллеж явуулах ёстой байв. Харин хоёр дахь удаагаа нэр дэвших гэж байсан ерөнхийлөгч төрийн тэргүүнээ ард түмний саналаар сонгохыг шаардав.

5-р сарын 30-нд Елисейн ордонд де Голль өөр нэг радиогоор илтгэл уншиж байна. Тэрээр албан тушаалаа орхихгүй гэдгээ мэдэгдэж, Үндэсний ассамблейг тарааж, ээлжит бус сонгууль зарлаж байна. Де Голль амьдралынхаа сүүлчийн удаа "бослого"-ыг хатуу гараар таслан зогсоох боломжийг ашиглаж байна. УИХ-ын сонгуулийг тэрээр итгэл хүлээлгэж буй хэрэг гэж үзэж байгаа. 1968 оны 6-р сарын 23-30-ны хооронд болсон сонгуулиар Голлистууд (UNR, "Бүгд найрамдах улсын холбоо") Үндэсний ассемблейн суудлын 73.8 хувийг авчирчээ. Энэ нь анх удаа нэг нам доод танхимд үнэмлэхүй олонхи болж, францчуудын дийлэнх олонх нь генерал де Голльд итгэж байгаагаа илэрхийлсэн гэсэн үг.

1969 оны 4-р сарын 28-нд огцорсныхоо дараа де Голль эхнэрийнхээ хамт Ирланд руу явж, дараа нь Испанид амарч, Коломб хотод "Найдварын дурсамж" дээр ажиллажээ. Тэрээр шинэ эрх баригчдыг Францын агуу байдлыг "дуусгалаа" гэж шүүмжилжээ. 

Де Голль огцорч, нас барсны дараа түүний түр зуурын нэр хүндгүй байдал түүх болж өнгөрсөн бөгөөд түүнийг юуны түрүүнд Наполеон I зэрэг хүмүүстэй эн зэрэгцэхүйц францын түүхэн томоохон хүн, үндэсний удирдагч гэж хүлээн зөвшөөрдөг ажээ.

## Цахим холбоос 
Ангилал:Францын ерөнхийлөгч
Ангилал:Францын ерөнхий сайд
Ангилал:Францын батлан хамгаалахын сайд
Ангилал:Францын бригадын генерал
Ангилал:Паневропын холбооны гишүүн
Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай)
Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай)
Ангилал:Викториа Хатан Хааны Гинж одон шагналтан
Ангилал:Аллагын хохирогч
Ангилал:Герман-Францын харилцаа
Ангилал:Дайны олзлогдогч
Ангилал:Францын дэлхийн нэгдүгээр дайны хүн
Ангилал:Францын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн
Ангилал:Цаазлуулах ялтай хүн
Ангилал:Францчууд
Ангилал:1890 онд төрсөн
Ангилал:1970 онд өнгөрсөн