Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн ас нисгэгчид

Дэлхийн 2-р дайн нь хуурай замын цэргүүдийн тулалдааны зэрэгцээ сөнөөгч онгоцууд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн дайтаж буй орнуудын агаарын хүчний хооронд түүхэнд урьд өмнө байгаагүй сөргөлдөөн болсон юм. Дайны бүх театруудад агаарын ширүүн тулалдаан бараг тасралтгүй өрнөж, тэдгээрт сөнөөгч нисгэгчид хэдэн арван мянган агаарын ялалт байгуулсан нь өмнө нь болж байгаагүй, энэ дайнаас хойш ч давтагдаж байгаагүй юм.

Гэсэн хэдий ч агаарын ялалтын тоо дайнаас хойш болон дараагийн арван жилийн туршид маргаантай хэвээр байна. Дүрмээр бол нэг талын ялалтын тоог эсрэг талын мэдээллээр батлахгүй. Ихэнх ас нисгэгчийн жинхэнэ ялалтын тоог тодорхойлох боломжгүй.

Гитлерийн эсрэг эвслийн орнуудын хамгийн олон тооны нисэх онгоцыг сөнөөж сөнөөх гол хүн бол дайсны 64 онгоцыг сөнөөсөн Зөвлөлтийн нисгэгч Иван Кожедуб байв. Нисэхийн түүхэнд хамгийн олон буюу 352 ялалт байгуулсан сөнөөгч нисгэгч бол Люфтваффын Ас (шинжээч) Эрих Хартманн юм. Нацист Германы 104 нисгэгч 100 ба түүнээс дээш ялалтыг тэмдэглэж, 34 Германы Ас нь хувийн байлдааны дансандаа 150 ба түүнээс дээш ялалт байгуулжээ (баталгаагүй мэдээллээр тэдний устгасан нийт онгоцны тоо 6582 байсан). Бусад орны асүүдийн дунд тэргүүлэгч нь Финлян Эйно Илмари Жуутилайнен бөгөөд дайсны 94 онгоц сөнөөсөн.

Энэ нийтлэл дэх жагсаалтууд нь бүх ас нисгэгч буюу гарамгай нисэх ангиудыг бүрэн хамарсан гэж хэлэх боломжгүй бөгөөд зөвхөн Дэлхийн 2-р дайнд оролцсон орнуудын тэргүүлэх ас нисгэгчийн тулааны үр дүнг тодорхой болгох, харьцуулах зорилгоор эмхэтгэсэн болно. Тэд зөвхөн хамгийн үр дүнтэй Асийг хамардаг.

## Улс  орнуудын шилдэг ас нисгэгчийн зургууд 

Файл:Erich Hartmann voor zijn Bf 109 (G-6).jpg|**Герман**: Эрих Альфред Хартманн (352)
Файл:Eino Ilmari Juutilainen.jpg|**Финлянд**: Илмари Юутилайнен (94)
Файл:Nisizawa Hiroyosi.jpg|**Япон**: Нишизава, Хироёши (87)
File:Bazu0.jpg|**Румын**: Константин Кантакузино (54)
Файл:Squadron Leader Pattle of 33 Squadron RAF Greece IWM ME(RAF) 1260 (cropped).jpg|**Их Британи**: Мармадюк Пэттл (51)

Файл:Richard Bong photo portrait head and shoulders.jpg|**АНУ**: Ричард Бонг (40)
Файл:Pierre Clostermann.jpg|**Франц**: Пьер Клостерман (33)
Файл:George Beurling Vancouver 1943.jpg|**Канад**: Жорж Бёрлинг (31)
Файл:Mato Dukovac.jpg|**Хорват**: Мато Дуковац (30)
Файл:AWM SUK12082 Clive Caldwell.jpg|**Австрали**: Клайв Колдуэлл (28)
Файл:Colin Gray.jpg|**Шинэ Зеланд**: Колин Грей (27)
Файл:Teresio Martinoli.jpg|**Итали**: Терезио Мартиноли (22)
Файл:Stanislaw Skalski in color.jpg|**Польш**: Станислав Скальский (18)
Файл:Liu Chi-Sheng.jpg|**Хятад**: Лю Чи-Шень (10)

Дэлхийн 2-р дайны Ас нисэгчийн нислэгийн тоо болон нисгэгчийн ниссэн онгоцны төрлийг харгалзан оролцогч улсуудын жагсаалтыг доор харуулав.

## Австрал  
## Бельги  
## Болгар  
## Их Британи  
## Унгар  
## Герман  
Германы нисгэгчид дайны турш 70 000 агаарын ялалт байгуулсан гэж үздэг. Үүнээс 43 100 нь зөвлөлтийн онгоц, 15 175 онгоц нь Их Бртианы, 41 575 нь америкийнх гэж үздэг. Германы 8500 нисгэгч үрэгдэж, 2700 нь сураггүй алга болж, 9100 нь шархадсан байна. 

## Грек  
Кроме того, многие этнические греки сражались в истребительной авиации тех государств, гражданами которых они являлись. Известны имена Янниса Плагиса (RAF, 16 побед), Василиоса Вассилиадеса (RAF, 10 побед), Спироса Писаноса (, 6 побед) и других.

## Дани  
## Испани  
## Итали  
* Список итальянских асов Второй мировой войны

## Канад  
## хятад  
## Шинэ Зеланд  
## Норвеги  
## Польш  
## Румын  
## Словак  
## ЗХУ  
* 20-оос олон ялалттай зөвлөлтийн ас нисгэгчийн жагсаалт
* 16-19 ялалттай зөвлөлтийн ас нисгэгчийн жагсаалт
* 13-15 ялалттай зөвлөлтийн ас нисгэгчийн жагсаалт
* 10-12 ялалттай зөвлөлтийн ас нисгэгчийн жагсаалт
* 8-9ялалттай зөвлөлтийн ас нисгэгчийн жагсаалт
* 7 ялалттай зөвлөлтийн ас нисгэгчийн жагсаалт

## АНУ  
## Финлянд  
Согласно утверждениям некоторых современных авторов, ВВС РККА потеряли в воздушных боях с финскими истребителями 1855 самолётов, 77 % процентов от этого числа приходится на долю асов ВВС Финляндии.

## Франц  
## Хорват  
## Чехословак  
## Япон  
## Товчилсон үгийн уагсаалт 
*«иап»* — Сөнөөгч онгоцны хороо 
*«гв. иап»* — Гвардийн сөнөөгч онгоцны хороо 
*«ПВО»* — Агаарын эсэргүүцэх хамгаалалт 
*«БФ»* — Балтийн флот 
*«СФ»* — Умард флот 
*«ЧФ»* — Хар тэнгисийн флот
*«Esc. Vân.»* —  — румыны Агаарын цэргийн нисэх эскадриль
*«FG»* —  — Сөнөөгч онгоцны бүлэг 
*«Gr. Vân.»* —  — румыны Агаарын цэргийн Сөнөөгч онгоцны бүлэг 
*«JG»* —  — Сөнөөгч онгоцны эскадр 
*«JV»* — — Сөнөөгч онгоцны нэгж 
«» = «LLv» (1944 он хүртэл) = «LeLv» (1944 оноос хойш) — эскадриль
«» — фронтын нэгж (1944 оны 2 сарын 14-ний тушаал)
*«Sqn»* —  — эскадриль
*«>…»* — олон …
*«
*«~…»* — ойролцоогоор (орчим) …
*«?»* — тодорхой тогтоогүй
*" "* — мэдээлэл байхгүй 

## Мөн үзэх 
* Список танкистов-асов Второй мировой войны
* Список самых результативных немецких подводных лодок во Второй мировой войне
* Список самых результативных командиров немецких подводных лодок во Второй мировой войне

## Ном 
* 
* 
* Зефиров М. В. Асы Второй мировой войны: Союзники Люфтваффе: Венгрия. Румыния. Болгария. Хорватия. Словакия. Испания - М.: ACT, 2002 г. — 526 с. — ISBN 5-17-015263-9.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Хавсралт 
## Эшлэл 
* 
**ЗХУ**
* Биографии летчиков СССР на сайте «Уголок неба»
* Боковые проекции самолётов лётчиков-асов СССР
* Советские асы и цветные боковые проекции их самолётов
**Герман**
* Биографии летчиков Германии на сайте «Уголок неба»
* Люфтваффе. Авиаторы дневной истребительной авиации
**Финлянд**
* Финские асы истребительной авиации и их биографии
**Румын**
* Румынские асы истребительной авиации и их биографии

*
Ангилал:Ас нисгэгчийн жагсаалт
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайнд оролцогч
Ангилал:Цэргийн хүн