Берлиний Чөлөөт Их сургууль

**Берлиний Чөлөөт Их сургууль** (герман. *Freie Universität Berlin*, товч. *FU Berlin*) — Берлин хотын 4 Их сургуулийн нэг бөгөөд 1948 онд байгуулагдсан Германы нийслэлийн хамгийн их оюутантай Их сургууль юм. Тус дээд боловсролын байгууллага нь хүмүүнлэг, нийгэм, байгалийн шинжлэх ухаан зэрэг мэдлэгийн чиглэлээр Германы боловсрол, шинжлэх ухааны хамгийн чухал төвүүдийн нэг юм.

## Түүх 
Берлиний Чөлөөт их сургууль нь 1948 оны 12-р сарын 4-нд дэлхийн хоёрдугаар дайны дараах Берлин хотод АНУ болон ЗХУ-ын бүрэн эрхийн хуваагдан байгуулагдсан бүст бий болсон. 1809 онд байгуулагдсан Берлиний Хумболдтын нэрэмжит Их сургууль нь Германы нийслэлийг эзэлсэн Зөвлөлтийн секторт орж, 1946 онд Герман дахь Зөвлөлтийн цэргийн удирдлагын зөвшөөрлийн дагуу ажлаа үргэлжлүүлсэн байна. Хуучин холбоотнуудын хоорондын улс төрийн ялгаа дээд боловсролын системд ч мөн илэрч байв. 1948 оны 4-р сарын сүүлчээр оюутнуудын үймээн самуунтай холбогдуулан Берлин дэх Америкийн эзлэгдсэн цэргийн захиргааны дарга Люсиус Клэй Баруун Берлинд шинэ Их сургууль нээх боломжийг судлах шийдвэр гаргасан байна. 

Америкийн эзэмшлийн бүс дэх шинэ Их сургууль нь өөрөө өөрийгөө удирдах өргөн эрхтэй нийтийн эрх зүйн субьект статустай болсон бөгөөд шууд улсад бус харин Итгэмжлэгдсэн зөвлөлд захирагддаг байв. Энэхүү хяналтын байгууллагад Берлины газар нутгаас зургаан төлөөлөгч, мөн их сургуулийн гурван төлөөлөгч ордог байжээ. Мөн оюутнууд бусад академийн өөрөө удирдах байгууллагын нэгэн адил Удирдах зөвлөлийн ажилд оролцдог байв. Чөлөөт их сургуулийн дүрэмд хуучин Берлиний их сургуульд төрийн нөлөөллийн бүх алдааг харгалзан үзсэн бөгөөд Америкийн эзэмшлийн бүс дэх боловсролын байгууллага ба улсын хоорондын баримтлах зай, академик боловсрол, шинжлэх ухааны бие даасан байдлыг баталгаажуулсан байна.

Тухайн үеийн оюутны байгууллагад олгосон удирдлагын их эрх мэдэл нь Америкийн эзэмшлийн бүсэд Чөлөөт их сургуулийг байгуулахад идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэсэнтэй холбоотой байв. Их сургуулийн боловсролын систем дэх эдгээр шинэлэг зүйл нь 70-аад он хүртэл өвөрмөц хэвээр байсан бөгөөд энэ харилцааны загварыг "Берлин" загвар гэж нэрлэдэг байв.

Берлиний Чөлөөт их сургуулийн зорилго нь — латин хэл дээрх сургуулийн «Үнэн, Шударга ёс, Эрх чөлөө» (лат. *Veritas – Iustitia – Libertas*) гэсэн урианд тусгагдсан байдаг ажээ.

## Их сургуулийн алдартнууд 
* Эльмар Альтватер - Марксист философич,
* Эрнст Бенда - төр, улс төрийн зүтгэлтэн,
* Клаус Уве Беннетер - социалист улс төрч,
* Клаус Воверейт - улс төрч, Берлин хотын дарга,
* Фридхельм Дохл - хөгжмийн зохиолч, хөгжим судлаач,
* Эберхард Дипген - улс төрч,
* Руди Дутчке - улс төрийн идэвхтэн,
* Феридун Займоглу - зохиолч,
* Рейнхард Селтен - Эдийн засгийн салбарын Нобелийн шагналт,
* Дитмар Кампер - философич,
* Эдвард Климчак (1944-2011) - Польшийн филологич; "Эв санааны нэгдэл" хөдөлгөөний гадаад дэмжлэгийг зохион байгуулагч,
* Эрих Козиол (1899-1990) - эдийн засгийн ухааны профессор,
* Чоно Лепенис - социологич,
* Ульрике Мейнхоф - "RAF" хэт зүүн үзэлтэй байгууллагын удирдагчдын нэг,
* Герберт Маркуз - философич, социологич,
* Херта Мюллер - зохиолч, утга зохиолын Нобелийн шагналт,
* Эрнст Нолте - түүхийн профессор,
* Кэнзабуро Оэ - Японы зохиолч, утга зохиолын салбарын Нобелийн шагналт,
* Рюдигер Сафранский - философийн түүхч,
* Смолич, Игорь Корнильевич - түүхч. Философийн ухааны доктор, теологийн ухааны доктор,
* Питер Сзонди - филологич,
* Жейкоб Таубес - теологич,
* Макс Васмер - филологич, славист,
* Пол Фейерабенд - философич,
* Жонатан Францен - Америкийн зохиолч,
* Роман Херцог - төр, улс төрийн зүтгэлтэн, Холбооны Ерөнхийлөгч,
* Ханс Эбли бол сэтгэл зүйч,
* Гудрун Энслин - RAF-ийн удирдагчдын нэг,
* Герхард Эртл - Химийн салбарын Нобелийн шагналт,
* Пруссын хааны удам Оскар Михаэл - Иерусалимын загалмайн Гэгээн Жонны баатар цолны Бранденбургийн баллажийн их мастер,
* Маргерит Андерсен- Канадын франц хэл дээрх зохиолч юм.