open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тарья Халонен

**Тарья Каарина Халонен** (, 1943 оны 12 сарын 24-нд төрсөн) нь Финландын 11 дэх ерөнхийлөгч юм. Тус албыг хашсан анхны эмэгтэй хүн болсон тэрээр 1979 оноос хойш, ерөнхийлөгчөөр сонгогдох хүртлээ парламентийн гишүүнээр ажиллаж байв. Түүнчлэн тэрээр үйлдвэрчний эвлэл болон төрийн бус байгууллагуудад ажиллаж байсан аж. 

Халонен 1963 - 1968 онд Хельсинкийн Их Сургуулийг хуульч мэргэжлээр суралцаж төгсчээ. Оюутан байхдаа нийгмийн идэвхтэй байсан тэрээр 1969 - 1970 онд Оюутны Үндэсний Холбоонд нийгмийн асуудал, байгууллага хариуцсан нарийн бичгийн даргаар ажлын гараагаа эхэлсэн байна. 1971 онд Социал Демократ Намд элсч,  Финландын Үйлдвэрчний Эвлэлүүдийн Төв Байгууллагад хуульчаар ажиллаж байгаад 1979 онд парламентад сонгогджээ.

Халонен 6 удаагийн парламентийн сонгуульд ялж, 1979 - 2000 онд Хельсинкиг төлөөлөн парламентад сууж байлаа. Түүнээс гадна Халонен 1977 - 1996 онд Хельсинки хотын консулын албыг хашиж байсан. 1999 онд тэр үеийн ерөнхийлөгч Мартти Ахтисаари дахин ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхгүй гэж зарласны дараа Халонен нэрээ дэвшүүлэхээр шийдэж, намаасаа нэр дэвших эрхээ төвөггүй авчээ. Гэсэн ч сонгуулийн кампанит ажлаа эхлэх үед санал асуулгын дүнгээр тэр дөнгөж дөрөвдүгээрт бичигдэж байсан аж. Сонгуулийн сурталчилгаагаа амжилттай явуулж, нэгдүгээр шатанд 40%-н санал авч, хоёрдугаар шатанд 51.6%-н саналаар Төв Намын Эско Ахог ялан тус улсын 11 дэх ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон.

Тэрээр засаглалынхаа туршид өндөр нэр хүндтэй байсан бөгөөд 2003 оны 12 сард түүнийг дэмжигчдийн хувь бүр 88%-д хүрч байв. Хэдийгээр маш их нэр хүндтэй байсан ч 2006 оны сонгуулиар дахин өрсөлдөхдөө нэгдүгээр шатнаас шууд ялах болзлоо хангаж чадалгүй, хоёрдугаар шатанд консерватив үзэлт нэр дэвшигч Саули Нинистөг 51.8%-48.2%-р ялж дахин сонгогдон ажиллаж байна. 2004 онд *Агуу Финчүүд* хэмээх телевизийн нэвтрүүлэгт 5-р байрт бичигдсэн аж.

Халонен нь хүний эрхийн асуудалд онцгой анхаардгаараа танигджээ. 1980–81 онд Халонен Финланд дахь ЛГБТ хүмүүсийн эрхийг хамгаалах гол байгууллага болох СЕТА (Сексийн эрх тэгш байдал)-гийн даргаар ажиллаж байсан түүхтэй. Ерөнхийлөгчөөр ажиллах хугацаандаа эмэгтэйчүүдийн эрх, даяарчлалын асуудлаар идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж ирсэн. 2006 онд олон газраас түүнийг НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдох магадлал өндөртэй хүнээр нэрлэж байсан боловч Халонен өөрөө ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгах хүртэл өөр ажил албыг сонирхохгүй гэж мэдэгджээ.

Ангилал:1943 онд төрсөн
Ангилал:Финландчууд
Ангилал:Финландын улс төрч
Ангилал:Финландын ерөнхийлөгч
Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музей

**Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музей** нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод байрладаг музей юм. 

## Түүхэн тойм 
1965 оноос Музей үүсгэн байгуулах ажилэхэлж 1966 оны долоодугаар сарын 23-ны өдөр нээгдэн, орчин үеийн дүрслэх урлагийн бүтээл болон эрт үеэс нааш уламжлагдан ирсэн эртний дүрслэх урлагийн ховор бүтээлүүдийг ард түмэнд үзүүлэн сурталчилж эхэлсэн.

Музей анх 300 гаруй үзмэртэй байсан бөгөөд жил бүр үзмэрээ баяжуулан өргөтгөсөөр ирсэн юм. 

1989 онд орчин үеийн нэг хэсэг нь Уран Зургийн Галерей нэртэйгээр биеэ даасан музей болон тусгаарлажээ. Энэ музейд Өндөр Гэгээн Занабазарын өөрийн мутраар урлан бүтээсэн  Цагаан дарь эх, Язгуурын таван бурханы дөрөв, Бодь суварга зэрэг алдарт уран баримлууд хадгалагддаг. Тиймээс 1995 онд монголын шашин, төр, нийгмийн зүтгэлтэн Г.Занабазарын мэндэлсэний 360 жилийн ойг тохиолдуулан түүний нэрэмжит болсон байна. Г.Занабазарын алдарт бүтээлүүдээс гадна  XIX-XX зууны үеийн нэрт уран бүтээлчдийн ардын урлагийн бүтээлүүд, шүрэн баг, есөн эрдэнэ, шороон будгаар өнгө хослуулан бүтээсэн бурхадын хөрөг, Б.Шаравын "Монголын нэг өдөр", "Гүүний үрс гаргалт" зэрэг хосгүй бүтээлүүдийг үзэгч олонд дэлгэн сурталчилж байна. Эдүүгээ тус музей 20 мянга гаруй үзмэртэй болсон байна. 

## Үзмэр ба танхим 
Доод палеолитийн үеэс XX зууны эхэн үеийг хамарсан 20000 гаруй үзмэр бүхий сан хөмрөгөөс түүвэрлэн үзүүлсэн үзүүллэгийн 12 танхимтай. Г.Занабазарын музей нь уран бүтээлчид олон нийттэй байнга хамтран ажиллаж байдаг. Музейн түр үзэсгэлэнгийн танхимд уран бүтээлчдийн үзэсгэлэнг зохион байгуулдаг. 

2004 оноос эхлэн тус музейд  ЮНЕСКО-н "*Музейг хөгжүүлэх, нүүдэлчдийн соёлын өвийг хамгаалах*" төсөл амжилттай хэрэгжиж байгаа бөгөөд төслийн хүрээнд үзмэрийн бүртгэл картжуулалт, сан хөмрөгийн  хадгалалт хамгаалалт, ажилтнуудад зориулсан сургалт зохион байгуулж байгаа юм.

### Гарч байсан үзэсгэлэнгүүд 
* 2007 оны 9 сарын 7 "Фужи уул" Уран зургийн үзэсгэлэн
* 2012 оны 7 сарын 2 Тагнуулын байгууллага-90” үзэсгэлэн
* 2014 оны 3 сарын 26 зураач Ц.Монголын "Эх орон" үзэсгэлэн
* 2015 оны 4 сарын 27 “Номын их хүрээг нээсэн нь Сарьдагийн хийдийн судалгаа” тусгай үзэсгэлэн
* 2016 оны 10 сарын 26 “Эрдэнэ болсон гурван сахиус” үзэсгэлэн
* 2017 оны 10 сарын 13 “Монголын урлагийн бүтээлүүд гэрэл зурагнаа” үзэсгэлэн
* 2018 оны 1 сарын 11 зураач, багш О.Хишигбатын “Дорнын эгшиг” уран бүтээлийн үзэсгэлэн, номын нээлт 
* 2019 оны 1 сарын 23 15:00 цагт Виртуал үзмэрийн нээлт
* 2019 оны 10 сарын 14 Ч.Кантер "Mother" анхны бие даасан үзэсгэлэн

## Гадны холбоос
*Г.Занабазарын нэрэмжит дүрслэх урлагийн музей
*Албан ёсны сайт
*ГЭРЭЭСЭЭ МУЗЕЙД | Г.Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музейн виртуал аялал

Ангилал:1966 онд байгуулагдсан
Ангилал:Улаанбаатарын музей
Ангилал:Чингэлтэй дүүрэг
SK групп

**SK групп** (**Эс Кэй групп**, ) бол энерги, хими, мэдээлэл холбоо, барилга байгууламж зэрэг олон салбарын охин компаниудыг нэгтгэсэн  БНСУ-ын 2-дахь том бизнес групп болно.
Анх 1953 онд Сонгён даавууны үйлдвэр нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд 1997 онд Сонгён групп-ээс SK групп рүү нэрээ сольсон.

SK групп нь 2008 оны эцсийн тайлангаар 105.1 их наяд воны (105.1 тэрбум ам.доллар орчим) борлуулалтын орлого, 28 их наяд воны цэвэр ашигтай ажилласан байна. 

Группийн хэмжээгээр нийт 20,000 орчим үндсэн ажилтантай бөгөөд олон зуун туслан гүйцэтгэгч (аутсорсинг) компаниудтай хамтран ажилладаг.

## Гол салбар компаниуд
*SK Holdings
*SK C&C
*SK energy
*SK telecom
*SK networks
*SKC
*SK E&C
*SK gas
*SK Chemical

## Эшлэл 
Ангилал:Өмнөд Солонгосын аж ахуйн нэгж
SK C&C

**SK C&C** нь 1991 онд байгуулагдсан, Өмнөд Солонгосын компани бөгөөд үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл нь мэдээлэл холбооны салбарын иж бүрэн үйлчилгээ, системийн интеграци, консалтинг юм.

Түүнчлэн SK группын салбар компаниудын хувьцааны ихэнхийг эзэмшдэг тул SK группын толгой компанийн үүргийг давхар гүйцэтгэнэ.

Төв нь Кёнги аймгийн Соннам хотын Бүндан дүүргийн Жонжа хорооны нутагт байх SK u-tower-д байрладаг.

2009 оны жилийн эцсийн тайлангаар 1.31 их наяд воны (1.31 тэрбум ам.доллар) борлуулалтын орлого, 137.9 тэрбум воны цэвэр ашигтай ажилласан байна.

2009 оны байдлаар нийт 3200 орчим үндсэн ажилтан ажиллагсадтай.

Байгууллагын кредит үнэлгээ нь "AA зэрэглэл" буюу ижил төст үйлчилгээ үзүүлдэг гол өрсөлдөгч Samsung SDS болон LG CNS компаниудаас өндөр зэрэглэлтэй.

Ангилал:Өмнөд Солонгосын аж ахуйн нэгж
Нүүр хуудас/2

Википедиад тавтай морилно уу

Википедиа бол дэлхийн бүх хэлээр чөлөөт агуулгатай нэвтэрхий толь бүтээх зорилготой төсөл юм. Хүн бүр мэдлэг оюунаараа хувь нэмэр оруулах боломжтой. 2004 онд эхэлсэн энэхүү Монгол хэлний хувилбарт одоогоор [[Special:Statistics|]] өгүүлэл байна. 

 **Газарзүй**  **Түүх** 
 **Нийгэм** 
 **Урлаг** 
 **Шашин** 
 **Спорт** 
 **Техник** 
 **Шинжлэх ухаан**

|class="MainPageBG" style="width:55%; border:1px solid #a2a2a2; background:#өөө; vertical-align:top"|

|} 

## Үндсэн ангилал
## Википедиагийн дүү төслүүд 
## Википедиа бусад хэлээр 
__NOTOC__  __NOEDITSECTION__

Ангилал:Википедиа:Нүүр хуудас
Иван Фундора

**Иван Фундора Залдивар** (, 1976 оны 4 сарын 14-нд төрсөн) нь 2004 оны зуны олимпын хүрэл медальт, Кубын чөлөөт бөхийн тамирчин юм. Тэрээр мөн 2007 оны ДАШТ-ий хүрэл медальтай.

Фундора 2008 оны зуны олимпод оролцсон ч хүрэл медалийн төлөө барилдаанд Кирил Терзиевт ялагдан дөрөвдүгээр байр эзэлжээ. 

## Эшлэл
*sports-reference

## Гадны холбоос
* beijing2008.com дахь бөхчүүдийн намтар

Ангилал:Кубын бөх
Ангилал:Кубын олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Кубачууд
Ангилал:1976 онд төрсөн
Пиза

**Пиза** () нь төв Италийн Тосканад, Арно голын Лигурын тэнгист цутгах амын баруун эрэгт орших хот юм. Пиза мужийн төв болно. Тус хот нь унаж буй цамхгаараа (хотын цогчин дуганы гонхот цамхаг) алдартай бөгөөд 87,500 гаруй оршин суугчтай бяцхан хотод түүхийн дурсгалт 20 гаруй сүм дуган, хэд хэдэн ордон, Арно гол дээгүүрх олон янзын хийц бүхий гүүрнүүд байдаг билээ.

## Гадны холбоос 

Ангилал:Тосканагийн коммун
Ангилал:Италийн аймгийн төв
Ангилал:Тосканагийн суурин
Ангилал:Италийн урьдын нийслэл
Ангилал:Италийн их сургуулийн хот
Чихрийн нишингэ

**Чихрийн нишингэ** (Англиар *Sugarcane*; Оросоор *Сахарный тростник*) нь таксономийн системээсээ хамаараад, 6 - 37 зүйлд хуваагдана. Азийн халуун орны уур амьсгалт дулаан нутгаас гаралтай, чихрээр баялаг тус ургамал нь хоёроос зургаан метр өндөртэй байдаг. Бразил улсад дэлхийн нийт чихрийн нишингийн гуравны нэг орчмыг тариалдаг.
## Гадны холбоос 
Ангилал:Ургамал
Ангилал:Хоол хүнс
Нохой гүрвэл

**Нохой гүрвэл** - ***Teratoscincus*** нь нэгэн зүйл гүрвэл юм. Их биеийн урт 9.2см хүрдэг дунд зэргийн хэмжээтэй. Толгой том, их бие бөөрөнхийвтэр, цайвар шаргал зүстэй, санчиг, хүзүүн дээрээ хөндлөн хар хүрэн толботой, энэ нь их бие, нурууны дагуу хойшлох тусам цайвар хүрэн болно. Сүүлийн угаас хумслаг хайрс хүртлэх зайнд хөндлөн тогтсон 2 бүдэг цайвар хүрэн толботой. Хэвлий нь цагаан цайвар юмуу үл мэдэг шаравтар өнгөтэй.

Ангилал:Геккон гүрвэл
Иваново муж

**Иваново муж** () нь Оросын Холбооны Улсын Төв Холбооны тойрогт харьяалагдах муж юм.

Мужийн хамгийн том гурван хот нь Иваново (засаг захиргааны төв), Кинешма, Шуя болно.

Мужийн нутгийн хойд хэсгээр Ижил мөрөн урсч өнгөрдөг.

1929 оны 1 сарын 14-нд **Иваново Аж үйлдвэрийн муж** () байгуулагдсан бөгөөд 1936 оны 3 сарын 11-нд одоогийн Иваново муж болон Ярославль мужид хуваагдан зохион байгуулагджээ.

## Газарзүй 
Иваново муж нь хойд талаараа Кострома муж, зүүн талаараа Нижегород муж, өмнө талаараа Владимир муж, баруун талаараа Ярославль мужтай хиллэдэг.

## Цагийн бүс 
left|75px
Иваново муж нь Москвагийн цагийн бүс буюу UTC+3 бүст багтдаг бөгөөд зуны цагийн үедээ UTC+4 болно.

## Эш холбоос 
## Цахим холбоос 
Ангилал:Оросын холбооны муж
Иваново

**Иваново** (Орос: Ива́ново) нь Оросын Холбооны Улсын Иваново мужийн засаг захиргааны төв хот юм. Хүн ам нь 2008 оны байдлаар 406,465.

Тус хот нь Оросын оёдлын үйлдвэрлэлийн нийслэл гэгдэж иржээ. Оёдлын үйлдвэрийн ихэнх ажилчин нь эмэгтэйчүүд байдаг байсан тул "Сүйт бүсгүйчүүдийн хот" ч гэж нэрлэгдэж байв.

Ивановод ОХУ-ын хамгийн том агаарын цэргийн баазуудын нэг болох Иваново Северний байдаг. Мөн Иваново Южний нисэх онгоцны буудал бий.

Хотод Иваново мужийн их сургууль, Иваново мужийн Хими, Технологийн их сургууль, Ивановогийн Анагаах ухааны дээд сургууль, Ивановогийн Хөдөө аж ахуйн дээд сургууль, Иваново мужийн Эрчим хүчний дээд их сургуулиуд байдаг.

## Зургийн цомог

Зураг:Ivanovo_ISUCT.jpg|Иваново мужийн Хими, Технологийн Их Сургууль
Зураг:IvanovoTram2007-07-28a.jpg|Хотын трамвайн үйлчилгээ 2008 оны 6 сард хаагджээ
Зураг:Ivanovo pam Frunze.jpg|М.Фрунзегийн хөшөө

## Цаг агаар 
## Цахим холбоос 
* www.ivanovonews.ru

## Эшлэл 
Ангилал:Иваново мужийн суурин
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Юзеф Гославски

thumb|right|250px|Юзеф Гославски
Польшийн уран барималч **Юзеф Ян Гославски** ()  нь 1908 оны 4 сарын 24–нд Поланов хотод төрж,  1963 оны 1 сарын 23–нд Варшавт нас барсан. Польшийн зоосон мөнгөний (Жишээлбэл: таван злотын загасчны зурагтай) загварууд, хөшөө дурсгалын зүйлс (Фридерик Шопэн) ба медальоны загварыг зохион бүтээсэн. Урлагийн олон тэмцээний шагнал болон мөнгөн загалмайн гавъяаны медалиар шагнуулж байжээ.

## Амьдрал
Юзеф Гославски хүүхэд насаа хожим мөн уран барималч болсон бага дүү Станислав Гославскиг оролцуулаад дөрвөн ах дүүгийн хамт Ванволницад өнгөрүүлжээ. Ян Кошиц–Виткиевичийн Казимеж Долнийд байгуулсан Баримал Урлагийн Академид урлагийн боловсролоо эхэлж, сургуулиа төгссөний дараа Дүрслэх Урлагийн Академид шалгалт өгсөн боловч нас бага байсан учир тэнцээгүй боловч мэдлэг боловсролоо Краковын Чимэглэлийн Ур Чадвар болон Урлаг Аж Үйлдвэрийн Улсын Сургуульд үргэлжлүүлж байв. Тэр үед Станислав Шукальскигийн хамт олонтой танилцсан боловч түүний “эвэртэй зүрх” хэмээх бүлэгт гишүүнээр элсээгүй ажээ. 1932 онд Краковын Дүрслэх Урлагийн Академид профессор Ксавер Дуниковскийн дор суралцаж эхлэв. Дараа нь Варшав руу нүүж, профессор Тадеуш Брейерт шавь оржээ. Тэтгэлэг олсныхоо хүчээр Ром орж профессор Анжелло Занеллийн дэргэд суралцаж, 1937 онд Эзэн Хааны Дүрслэх Урлагийн Академиас дипломоо авсан байна. Италид 1939 он хүртэл байх хугацаандаа Польшийн уран барималчдын “Капитол” хэмээх үзэсгэлэнд оролцож байв. Энэ хугацаанд бүтээсэн бүх бүтээл нь 1939 оны 8 сард Польш руу нүүх замд нь алга болжээ. Зарим нэг мэдээнээс хагас бүтээлүүд нь, тэр дундаа Пивсүдскигийн тухай бүтээл нь Хойд Италийн Вилла дел Катаё хэмээх цайз руу хүрсэн байж магадгүй гэгдэг, гэхдээ энэ мэдээ нь нотлогдоогүй юм. Харийн булаан эзлэлтийн үеийг төрсөн хот Вонволницадаа өнгөрөөж, дайны дараа Соёл Урлагийн Яамны захиалгаар Казимеж Долнийд байдаг “Под Швентим Миколаем” хэмээх гэрийн асран хамгаалагчаар ажиллаж байсан.
1947 оноос хойш Познаны Дүрслэх Урлагийн Улсын Их Сургуулийн Төмөр Баримлын Танхимын эрхлэгчээр ажиллаж байсан. Познаны ЗПАП (Польш Зураачдын Нийгэмлэг)-ийн дүүргийн удирдлагын захирлаар хоёр дахин сонгогдож ажиллаж байжээ. 1948 онд Казимеж Долнийд өөрийн сурагч Ванда Манкинтай хуримлаж, Божена Стефания болон Мария Анна гэгч хоёр охинтой болсон. 1956 оны сүүлчээр гэр бүлээрээ Варшав руу нүүж ирж, 1961 онд ЗПАП-ын төв удирдлагын баримлын салбарын захирлаар сонгогджээ. 1963 оны 1 сарын 23-ны өдөр гэнэт нас барж, Варшавын Хуучин Повонзкид оршуулажээ. 

Зураг:PL Lubon Zabikowo Nigdy wojny 07.JPG|*Жабликовд хэзээ ч дайн болгохгүй* хөшөө
Зураг:Chopin zelazowa wola.JPG|Желазан Вола дахь Фридерик Шопений хөшөө
Зураг:Zamenhof awers.jpg|Людвик Заменхолфийн дүртэй медаль

## Цахим холбоос 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Лавлах материал 
* 

Ангилал:Польшийн уран барималч
Ангилал:Бүгд Найрамдах Польш Улсын Гавьяаны мөнгөн загалмай шагналтан
Ангилал:Варшавын уран бүтээлч
Ангилал:Зоосны дархан
Ангилал:Краковын хүн
Ангилал:Познанийн хүн
Ангилал:Ромын хүн
Ангилал:Польшууд
Ангилал:1908 онд төрсөн
Ангилал:1963 онд өнгөрсөн
Радио давтамж

**Радио спектр** нь 300&nbsp;ГГц давтамжаас бага (мөн 1&nbsp;мм долгионы уртаас их) радио давтамжид харгалзах цахилгаан соронзон спектрийн хэсэг юм.

Радио дамжуулах технологи болон хэрэглээнээс шалтгаалан радио спектрийн өөр өөр хэсгүүдийг хэрэглэдэг. Радио спектр нь тухайн улс оронд засгийн газраас нь зохицуулагдах бөгөөд хувийн радио дамжуулах системийг эзэмшигчдэд (Үүрэн телефоны оператор, телевиз ба радиогийн өргөн нэвтрүүлгийн станцууд зэрэг) лицензээр олгогдсон байдаг. Хуваарилагдсан дамтамжийн хүрээ нь тухайн хэрэглээнээс хамааран тодорхойлогддог.

## Зурвасууд
### Тайлбар
*Above 300 GHz, the absorption of electromagnetic radiation by Earth's atmosphere is so great that the atmosphere is effectively opaque, until it becomes transparent again in the infrared and optical window frequency ranges. 
*ELF, SLF, ULF ба VLF зурвасууд нь AF (дууны давтамж) спектрийг бүрдүүлдэг ба энэ нь ойролцоогоор 20&ndash;20,000 Гц-ийг хамардаг. Хэдий тийм боловч дуу нь цахилгаан соронзон хүчийг биш харин агаарын шахалт ба тэлэлтийг ашиглан тархдаг.
*SHF ба EHF зурвасууд нь заримдаа радио спектрт хамаардаггүй харин бичил долгионы спектрт хамааруулдаг.

## Нэрлэгдсэн давтамжийн зурвасууд 
### Ерөнхий
Өргөн нэвтрүүлгийн давтамжууд:
*Урт долгионы AM Радио = 148.5 – 283.5 кГц (LF)
*Дунд долгионы AM Радио = 530 кГц – 1710 кГц (MF)
*Богино долгионы AM Радио = 3 МГц – 30 МГц (HF)

Телевизийн болон FM радио өргөн нэвтрүүлэгт зориулсан давтамжууд нь улс орнуудад ялгаатай байдаг тул Телевизийн сувгийн давтамжууд ба FM өргөн нэвтрүүлгийн зурвасаас харна уу.

### Сонирхогчдын радио давтамжууд
Сонирхогчийн радиогийн  давтамж нь улс орнуудад ялгаатай байдаг.  Сонирхогчийн радио давтамжийн хуваарилалт өгүүллээс сонирхогчийн радиод хуваарилагдсан давтамжуудын талаар үзнэ үү.

### IEEE US
### ОУЦХБ
**ОУЦХБ-ын радио зурвасууд** нь ОУЦХБ-ын Радио Зөвлөмжөөр тодорхойлогдсон байдаг. Уг зөвлөмжийн 2.1 зүйлд "радио спектр нь есөн давтамжийн зурваст хуваагдах ба тэдгээр давтамжийн зурвасууд нь өсөх бүхэл тоогоор дугаарлагдана." гэж заасан байна. 

### ЕХ, НАТО, АНУ дахь ECM давтамжийн тэмдэглэгээ
### Долгион хөтлүүрийн давтамжийн зурвасууд
## Дэлгэрүүлж үзэх
*Давтамжийн хуваарилалт

## Эшлэл
*ITU-R Recommendation V.431: Nomenclature of the frequency and wavelength bands used in telecommunications. Олон Улсын Цахилгаан Холбооны Байгууллага, Женев.
*IEEE Standard 521-2002: Standard Letter Designations for Radar-Frequency Bands
*AFR 55-44/AR 105-86/OPNAVINST 3430.9A/MCO 3430.1, 27 October 1964 superseded by AFR 55-44/AR 105-86/OPNAVINST 3430.1A/MCO 3430.1A, 6 December 1978: Performing Electronic Countermeasures in the United States and Canada, Attachment 1,ECM Frequency Authorizations.
I Иштван

**(Гэгээн) I Иштван** (, ; Эстергом, 967/969/975 –  1038 оны 8 сарын 15, Эстергом буюу Секесфехервар, Унгар) нь Унгаруудын Их Хунтайж (997–1000) бөгөөд Унгарын жижиг ванлигуудыг нэгтгэж Унгарын анхны хаан (1000–1038) байв.

Түүнд төрөхөд нь анх Вайк хэмээх түрэг гаралтай нэр өгсөн бөгөөд сүүлд загалмайлсаны дараа Иштван /Стефан/ хэмээх нэр хайралсан байна.

Тэрээр амьдралынхаа туршид Карпатын тэгш өндөрлөгт Унгарын ноёрхлыг тогтоож, тус бүс нутагт Христийн шашныг дэлгэрүүлсэн бөгөөд Унгарын вант улсыг үндэслэгч гэгддэг. Ромын пап VII Грегори түүнийг хүү Имре болон хамба Ксанадын Геллерт нарын хамтаар 1083 оны 8 сарын 20-нд адислаж, "Гэгээн" цол хайрласан бөгөөд I Иштван нь Унгарын хамгийн нэр хүндтэй гэгээнтнүүдийн нэг болсон юм. Түүний төрсөн өдрийг унгарчууд улс байгуулагдсан баярын өдөр болгон тэмдэглэдэг аж.

## Эшлэл 
Ангилал:Унгарын хан
Ангилал:Арпад овог
Ангилал:10-р зууны ноёрхогч
Ангилал:11-р зууны ноёрхогч
Ангилал:11-р зууны гэгээнтэн
Ангилал:Дундад зууны ноёрхогч
Ангилал:Дундад зууны Унгарын түүх
Ангилал:969 онд төрсөн
Ангилал:1038 онд өнгөрсөн
Окүно Фүмико

**Окүно Фүмико** (, гэрлэсний дараах нэр нь **Асахара Фүмико** (朝原 史子), 1972 оны 4 сарын 14 - ) нь олимпын хошой хүрэл медальт, Японы уран сайхны сэлэлтийн тамирчин, спортын тайлбарлагч юм. Осака Биеийн Тамирын Их Сургуулийн зочин багш, Кансай Телевизийн нэвтрүүлгийн үнэлгээний комиссын гишүүнээр ажилладаг.

## Намтар 
Киото мужийн Киото хотын уугуул Окүно Киото хотын Тацү-Икэ бага сургууль, Жоосон дунд сургууль, Осака хотын Шитэнноожи ахлах сургууль, Доошиша Их Сургуулийн худалдааны тэнхим, тус их сургуулийн магистрантыг төгсчээ.

6 настайгаасаа уран сайхны сэлэлтээр хичээллэж эхлэн, дунд сургуульдаа нэрт дасгалжуулагч Имүра Масаёгийн "Имүра уран сайхны сэлэлтийн клуб"-т бэлтгэл хийх болжээ. Шилдэг өсвөрийн тамирчин байсан тэрээр ахлах сургуульдаа урилгаар орсон аж. Түүнийг ахлах сургуульд байхад уран сайхны сэлэлт анх удаа бүх ард түмний спартакиадын үндсэн хөтөлбөрт багтахад оролцож түрүүлжээ. Улмаар Японы шигшээ багт багтан 1989 онд Парист болсон дэлхийн цомоос багийн төрөлд хүрэл медаль зүүсэн байна. Доошиша их сургуульд суралцаж байхдаа 1991 оны ДАШТ-д оролцож хүрэл медаль хүртсэн Японы багийн бүрэлдэхүүнд багтжээ. Мөн онд Боннд болсон дэлхийн цомоос ганцаарчилсан төрөлд хүрэл, хос төрөлд мөнгөн медаль зүүв. 2-р дамжааны оюутан байхдаа оролцсон Барселоны олимпоос ганцаарчилсан, хос (Такаяма Акитай хамт) төрөлд тус тус хүрэл медаль хүртжээ.

1993 онд Лозаннад болсон дэлхийн цомоос багийн төрөлд хүрэл медаль зүүсэн ч ганцаарчилсан, хос төрөлд медаль хүртэж чадсангүй.

1994 оны ДАШТ-д тэр үед тогтсон ойлголтыг эвдэж, эмэгтэй хүний уур бухимдлыг илтгэсэн "Үл инээмсэглэх" үзүүлбэрийг үзүүлж, ДАШТ-ий түүхэнд анх удаа техникийн оноогоороо бүтэн оноо авч, мөнгөн медаль зүүжээ. Түүнээс гадна хос төрөлд Тачибана Миятай хамтран мөнгө, багийн төрөлд хүрэл медаль хүртсэн байна. Мөн онд Хирошима хотноо зохиогдсон Азийн наадмаас ганцаарчилсан, хос төрөлд түрүүлжээ.

Харамсалтай нь 1995 оны 1 сард ууцаар нь хүчтэй өвдөх болсны улмаас тамирчны замналаа өндөрлөж, спортын тайлбарлагчаар ажиллах болов. Мөн 2000-2002 онд Канадын алдарт Нарны циркийн АНУ-ын Лас-Вегаст тоглосон усан дахь шоу "O"-д Япончуудаас анх удаа оролцож байсан түүхтэй.

2002 онд, оюутан ахуй цагаасаа үерхсэн хөнгөн атлетикийн ойрын зайн гүйлтийн тамирчин Асахара Нобүхарүтай гэрлэж, 2003 оны 4 сард охин , 2006 оны 7 сард хүүтэй болжээ.

2008 оны Бээжингийн олимпод нөхөр Асахара нь 4x100 метрийн буухиа гүйлтийн төрөлд Японы багийн сүүлчийн ээлжинд гүйж, хүрэл медаль хүртсэнээр эхнэр нөхөр хоёул олимпын медальтан болсон билээ.

## Цахим холбоос 
*Окүно Фүмикогийн албан ёсны сайт
* sports-reference

Ангилал:Японы уран сайхны сэлэлтийн тамирчин
Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Япончууд
Ангилал:1972 онд төрсөн
Хариуцлагатай аялал жуулчлал

Жуулчид хүрээлэн буй орчиндоо элгэмсэг хандаж, тухайн орны зан заншлыг хүндэтгэн аялал жуулчлалаас гарах сөрөг нөлөөллийг багасгаж аялж байгааг **хариуцлагатай аялал жуулчлал** гэнэ. Өөрөөр хэлбэл орон нутгийн иргэд болон тэдний соёл, зан заншил, хүрээлэн буй байгаль орчинд хүндэтгэлтэй хандаж, аялал жуулчлалын эерэг өгөөжийг бүхий л талаар дэмжин аялахад чиглэгддэг аялал жуулчлалыг хэлнэ.

Ангилал:Жуулчлал
Хартвиг Гаудер

**Хартвиг Гаудер** (, 1954 оны 11 сарын 10-нд Энц дэх Файхингенд төрсөн) нь Германы хөнгөн атлетикч юм. 

Гаудер анх 20 км-ийн спорт алхааны төрөлд өрсөлддөг байсан бөгөөд уг төрлөөр 1975, 1976 онд Зүүн Германы аварга болж, 1978 онд 1:24:22.7 амжилтаар Европын дээд амжилтыг тогтоожээ. 1978 онд Европын АШТ-д 7-р байр эзэлсний дараагаас эхлэн 50 км-т уралдах болсон аж. Тэр нь ч зөв болж, 1980 оны олимпоос алтан медаль хүртжээ. 1984 оны олимпыг социалист орнууд бойкотлосны улмаас олимпод дараалан түрүүлэх мөрөөдөл нь үгүй болов. Гэсэн ч 1988 оны олимпоос хүрэл медаль хүртжээ. Гаудер мөн 1987 онд дэлхийн аварга цол хүртсэн.

Хоёр Герман нэгдсэний дараа 1991 оны ДАШТ-ээс хүрэл медаль хүртэн, уралдаан тэмцээнд оролцсоор байсан ч 1994 оноос Гаудер тодорхойгүй шалтгааны улмаас бие нь сулрах зовиурт нэрвэгджээ. Уг зовиурын шалтгаан нь тахиа үржүүлгийн газраас авсан вирусын улмаас үүссэн зүрхний өвчин байсан нь 1996 онд тодорхой болж, зүрхээ солиулахаас өөр аргагүй болсон аж. Тэр хиймэл зүрхтэйгээр хэдэн сар амьдарсны дараа зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засал хийлгэсэн байна.

Шилжүүлэн суулгасан зүрхтэйгээр шинэ амьдрал эхэлсэн Гаудер Нью-Йоркийн марафонд хэд хэдэн удаа оролцсон бөгөөд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн ангилалд өрсөлдөж байв. Нэг удаа хэт хурдан гүйсний улмаас хасагдаж байжээ (Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн ангилалд өрсөлдөгчдөд цагийн доод хязгаар байдаг).

Ийнхүү бараг л үхээд боссон түүний амьдралын талаар Германы Финикс телевиз баримтат нэвтрүүлэг хийсэн. 

## Цахим холбоос 
*Sporting Heroes

Ангилал:Германы спорт алхагч
Ангилал:Зүүн Германы спорт алхагч
Ангилал:Зүүн Германы олимпын аварга
Ангилал:50 километрийн спорт алхааны олимпын аварга
Ангилал:50 километрийн спорт алхааны дэлхийн аварга
Ангилал:50 километрийн спорт алхааны европын аварга
Ангилал:Зүүн Германы олимпын хүрэл медальтан
Ангилал:Зүүн Германы олимпын оролцогч
Ангилал:Германы олимпын оролцогч
Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Эх Орны Гавьяаны Алтан одон шагналтан
Ангилал:Ард Түмний Найрамдлын Од шагналтан
Ангилал:Илменаугийн хүн
Ангилал:Энцийн Файхингений хүн
Ангилал:Зүүн Германы иргэн
Ангилал:Германчууд
Ангилал:1954 онд төрсөн
Александр Литвиненко

**Александр Вальтерович Литвиненко** (1962 оны 12-р сарын 4, Воронеж - 2006 оны 11-р сарын 23, Лондон) - Зөвлөлт ба Оросын төрийн аюулгүй байдлын дэд хурандаа, 1988-1999 онд ЗХУ-ын Улсыг Аюулаас хамгаалах хороо (КГБ), ОХУ-ын Холбооны Аюулгүй байдлын албаны ажилтан ба терроризм, зохион байгуулалттай гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиглэлээр мэргэшсэн.

1998 онд тэрээр дээд дарга нар нь болон түүний хамт ажиллагсад, улс төрч Борис Березовскийг алах тушаал өгсөн гэж хэлсэн. 2000 онд түүний эсрэг Орост хэд хэдэн эрүүгийн хэрэг үүсгэсний дараа тэрээр гэр бүлийнхээ хамт Их Британи руу зугтаж, эрх баригчид түүнд улс төрийн орогнол олгожээ. Литвиненко Их Британийн тагнуулын МИ6 туршуул болж, Испанийн тагнуулын алба, Испанийн прокурорын газартай хамтран ажиллаж, Европ дахь Оросын мафи, түүний Оросын эрх баригчидтай холбогдсон тухай мэдээллийг дамжуулж байсан гэдэг.

Тэрбээр Оросын эрх баригчдын болон хувь хүний ​​хувьд Владимир Путиний явуулж буй бодлогыг шүүмжилжээ. Тэрбээр "ФСБ Оросыг хөөргөдөг" ном, "Лубянка эрүүгийн бүлэглэл" номын зохиогчтой нь хамтран бичсэн бөгөөд Владимир Путиний зэрэглэлийг өсгөх, засгийн эрхэнд гарахын тулд Оросын тусгай албад 1999 онд Орос дахь орон сууцны барилгуудыг дэлбэлэх, бусад террорист халдлагыг зохион байгуулсан гэж буруутгажээ.

2006 оны 11-р сард Литвиненко Лондон хотод туйлын ховор тохиолддог, илрүүлэхэд хэцүү полониум-210-т хордож, нас барсан гэж Британий эрх баригчид мэдээлсэн. 2014-2015 онд Их Британид Литвиненкогийн үхлийн талаар олон нийтийн шалгалт явагдаж, Скотланд Яардын төлөөлөгч "Цорын ганц үнэмшилтэй тайлбар нь" Литвиненкогийн аллагад Оросын төр нэг талаар оролцсон "гэсэн байна". Их Британийн шүүх Литвиненког ОХУ-ын Холбооны Аюулгүй байдлын албаны захирал Николай Патрушев, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин нар биечлэн баталж, ОХУ-ын Холбооны Аюулгүй байдлын албаны тусгай ажиллагааны үр дүнд алуулсан гэж дүгнэжээ.

Ангилал:Оросын тагнуулч
Ангилал:Улсыг Аюулаас Хамгаалах Хорооны хүн
Ангилал:Чеченийн дайны хүн
Ангилал:Зохиогч
Ангилал:Оросын цагаач
Ангилал:Илрээгүй аллагын хохирогч
Ангилал:Их Британи дахь эрүүгийн хэрэг
Ангилал:2006 оны эрүүгийн хэрэг
Ангилал:Воронежийн хүн
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Оросууд
Ангилал:1962 онд төрсөн
Ангилал:2006 онд өнгөрсөн
Лондоны метро

**Лондоны метро** () нь дэлхийн хамгийн анхны метро бөгөөд европын улсууд дотроос хамгийн урт сүлжээтэй метро юм. Лондонгийн метро нь 11 шугамтай бөгөөд 402 км урттай бөгөөд 45 % нь газар доогуур явдаг байна. Метроны замын дундаж уртаараа Сөүл, Бээжин, Шанхай болон Москвагийн метроны араас ордог ажээ. Лондонгийн метро нийт 270 өртөөтэй. 

Лондон хотын метроны анхны шугамыг «Метропо́литен рэйлвэй» (англ. Metropolitan Railway) компани 1863 онд барьж ашиглалтанд өгчээ. Энэ шугам нь хотын төвийг төмөр замын хоёр том буудалтай холбосон байна. 

Лондончууд хотынхоо метрог «The Tube» («тьюб» -хоолой) хоолойн хэлбэртэйгээс улбаалж ийнхүү нэрлэдэг байна. 

Лондонгийн метро өглөө 05:30 онгойгоод шөнийн 01:00 цагт хаадаг байна. 

thumb|220px|"Pickering" өртөө

## Цахим холбоос 
* Transport for London-ы цахим хуудас

## Эшлэл 

Ангилал:Метроны систем
Алис Кочмэн

**Алис Мэри Кочмэн** (, 1923 оны 11 сарын 9-нд Жоржиа муж улсын Олбанид төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч юм. Өндрийн харайлтын төрлөөр өрсөлддөг байсан тэрбээр Олимпын алтан медаль хүртсэн, анхны хар арьст эмэгтэй тамирчин болно.

Кочмэн АНУ-ын Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны АШТ-д 1939 - 1948 онуудад тасархай түрүүлж байсан боловч Дэлхийн хоёрдугаар дайны улмаас 1940, 1944 оны зуны олимпын наадам цуцлагдсан тул олимпын наадамд оролцох боломж 1948 онд л тохиожээ.

1948 оны Лондоны олимпын өндрийн харайлтын шигшээд Кочмэн 1.68 м өндрийг эхний оролдлогоороо давсан. Түүний хамгийн ойрын өрсөлдөгч, Их Британийн Дороти Тайлер Кочмэнтэй ижил өндрийг хоёр дахь оролдлогоороо л давж чадсан байна. Ийнхүү олимпын аварга болсон Кочмэн нь тус олимпоос АНУ-ын багийн эмэгтэй тамирчдын авсан цорын ганц алтан медалийн эзэн болжээ.

## Эшлэл
Ангилал:Өндрийн харайлтын олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын өндрийн харайгч
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга
Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч
Ангилал:1948 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Жоржиагийн хүн
Ангилал:Америкчууд
Ангилал:1923 онд төрсөн
Ангилал:2014 онд өнгөрсөн
Ханс-Петер Пол

**Ханс-Петер Пол** (, 1965 оны 1 сарын 30-нд Шварцвалд дахь Трибергт төрсөн) нь Германы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин юм.

## Гадны холбоос 
*

Ангилал:1965 онд төрсөн
Ангилал:Германы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин
Ангилал:Баруун Германы олимпын аварга
Ангилал:Германчууд
Нэйсмитийн нэрэмжит оны шилдэг өсвөрийн тоглогчийн шагнал

**Нэйсмитийн нэрэмжит оны шилдэг өсвөрийн тоглогчийн шагнал** () нь сагсан бөмбөгийг үндэслэгч, Канадын иргэн Жэймс Нэйсмитийн нэрээр нэрлэгдэн, жилд нэг удаа ахлах сургуулийн дунд шилдэг эрэгтэй, эмэгтэй сагсан бөмбөгчийг шалгаруулдаг шагнал юм. Анхны шагналын эзэнээр 1987 онд Дэннис Скот, Лин Лорензен нар тодорсон байна.

## Шагналын эзэд
### Хөвгүүд
### Охид
## Холбоос
* Албан ёсны сайт
Жотойн Гэлэг

**Жотойн Гэлэг** (1921 -1996) нь Монгол улсын начин цолтой бөх юм.

Тэрээр Увс аймгийн Ховд сумын Ачит багийн Хар ус гэдэг газар 1921 онд төрсөн

1950 онд Ардын хувьсгалын 29 жилийн ойгоор дөрвийн даваанд улсын заан Балбарыг, 5-ын даваанд дархан аварга Ш.Батсуурийг　2 түрүүлээд 1 үзүүрлэсэн ид байхад барьцгүй тойгдох мэхээр даван “Өсөх идэр” чимэгтэй улсын начин цол хүртжээ. Энэ наадмын дөрвийн даваанд Балбар зааныг зөвхөн сэнжигний барьцнаас дүүгүүрдэн эргүүлж сунган шидсэнд ид байсан Батсуурь аварга харж зогссоноо “Унасан ч урамтай унамаар юм байх чинь, Увсын Гэлэгийг над дээр тавьчих” гэж хэлсэн гэдэг. Уг наадмын 7-гийн даваанд улсын арслан Самданжигмэдтэй барилдаж байгаад нүдээ гэмтээж, эмчийн магадлагаагаар барилдаагүй аж. Түүнээс хойш улсын наадамд дахиж ирж оролцоогүй юм. 

Хүүхэд насандаа МАА эрхлэж байгаад цэрэгт татагдаж Дорнод аймгийн Тамсагийн дивизэд алба хааж байхдаа Дорнод аймгийн бүх ард түмний спартакиадын тойргийн барилдаанаас аймгийн заан цолтой болсон. Цэргээс ирээд сумандаа урлаг соёл хариуцсан ажилтан, багийн дарга, ХБА-ийн дарга зэрэг алба хашиж байсан. 1945 онд АХ-ын 24 жилийн ойгоор Увс аймгийн наадамд түрүүлж аймгийн арслан цол хүртсэн. 1946 онд улсад барилдаж дөрвийн даваанд Б.Түвдэндорж аваргад өвдөг шорооджээ. 1947 онд улсын начин Цэдэнбалжирыг давж 2 дахь удаагаа Увсад түрүүлж, мөн 1948, 1949 онд дараалан түрүүлж аймгийн хурц арслан цол хүртсэн.
 
Ж.Гэлэг начинг улсын цолтнууд “ Увсын суйлдаг нарийн хөх” гэж нэрлэдэг байв. Тэрээр Увс аймагт 4 түрүүлж, 2 үзүүрлэсэн, Ховд аймагт нэг түрүүлж, нэг үзүүрлэсэн, Баян-Өлгий аймагт нэг үзүүрлэсэн алдарт бөх. Энэ үед нь Тэс сумаас машин эрчүүд ирж Дөрвөдийн ганц Гэлэгээ үлдлээ гээд буцдаг байсан гэх яриа бий. Аймгийн наадмуудад барилдсан эдгээр жилүүддээ (9 жил) түүнийг улсад барилдсан болоосой гэж харуусах хүн олон бий.

Түүний хоёр хүү нь мөн улсын цолтой бөхчүүд болно (улсын начин, дэд доктор Г.Даваасамбуу, улсын харцага Г.Намсрайжав). Мөн хүү нь аймгийн заан Г.Дансран, ач нь Монгол үндэсний бөхийн Улсын дархан аварга, Жүдо бөхийн Дэлхийн цомын хүрэл медальт, ОУХМ, сумо бөхийн дэлхийн аварга Н.Батсуурь, зээ нь чөлөөт бөхийн Ази тивийн аварга, ОУХМ, аймгийн арслан Н.Баярмагнай юм.

Ангилал:Улсын начин
Ангилал:Ховдын (Увс) хүн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1921 онд төрсөн
Ангилал:1996 онд өнгөрсөн
6 сарын 22

**6 сарын 22** нь Григорийн тооллын жилийн 173 дахь (өндөр жил бол 174 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 192 өдөр үлдэж байна.

Энэ өдөр Мэлхийн зам дээр нар эгц тусдаг. Энэ үед дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагаст хамгийн урт өдөр богино шөнө, өмнөд хагаст хамгийн урт шөнө богино өдөр тохиодог.

## Үйл явдлууд 
* 1671 — Османы эзэнт улс Польшид дайн зарласан.
* 1876 — Испани Үндсэн хуулиа баталсан.
* 1889 — Германд ахмад настнуудад анх тэтгэвэр олгож эхэлжээ.
* 1915 — Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Австри, Германы холбоотны цэрэг Львов хотыг эзэлсэн.
* 1941 — Нацист Герман ЗХУ руу довтолсон. ЗХУ-ын "Агуу эх орны дайн" эхэлсэн.
* 1960 — ЗХУ, БНХАУ харилцаагаа тасалсан. Никита Хрущёв хятадын удирдагч Мао Зэдун нар нэг нөгөөгөө сталинист гэж нөгөө нь ревизионист нэг нэгийгээ доромжилжээ.
* 1973 — ХБНГУ, БНАГУ-ууд НҮБ-ын гишүүнээр зэрэг элссэн. 
*

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1767 — Вилхелм фон Хумбольдт (1835 нас барсан)- Германы гүн ухаантан, хэл зүйч, Берлины Их сургуулийг үндэслэгч.
* 1757 —Жорж Ванкувер (1798 онд нас барсан)- английн далайн аялагч. 
* 1949- Мерил Стрип- 3 удаа Оскарын шагнал хүртсэн америкийн кино жүжигчин. 
* 1963 - Хокүтоүми Нобүёши сүмогийн 61 дахь ёкозүна.
* 1996 — Родриго Эрнандес, испаний хөлбөмбөгчин.

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 1527 — Никколо Макиавелли (1469 онд төрсөн), италийн төрийн зүтгэлтэн, гүн ухаантан.

## Тэмдэглэлт баярууд 
0622
#22
6 сарын 23

**6 сарын 23** нь Григорийн тооллын жилийн 174 дахь (өндөр жил бол 175 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 191 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
1956: Гамаль Абдель Насер Египетийн Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ.

1993: Олон улсын олимпын хорооны тэргүүн Хуан Антонио Самаранчийн санаачилгаар Лозаннд Олимпын музей үүсгэн байгуулагдав.

1994: АНУ-д “Форрест Гамп” дэлгэцнээ гарчээ.

1998: Дэлхийд анх удаагаа хүний ​​тархины эсийг шилжүүлэн суулгав.

2016: Их Британийн иргэд бүх нийтийн санал хураалтаар тус улс Европын Холбооноос гарахыг сонгосон юм.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
Австралийн жүжигчин Брайан Браун, Америкийн жүжигчин, Оскарын шагналт Фрэнсис Макдорманд, жүжигчин Сельма Блэр, Оросын дуучин Валерий Меладзе, Францын хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч Ян Тьерсен, Францын хөл бөмбөгч Зинедин Зидан, Патрик Виейра, Мексикийн дуучин Данна Паола

## Энэ өдөр нас барагсад 

## Тэмдэглэлт баярууд 
НҮБ-ын Төрийн үйлчилгээний олон улсын өдөр. Эстонид өнөөдөр Ялалтын өдөр бол Никарагуа болон Польшид Аавуудын өдөр, Канадад Терроризмын хохирогчдыг дурсах үндэсний өдөр
----

0623
#23
6 сарын 25

**6 сарын 25** нь Григорийн тооллын жилийн 176 дахь (өндөр жил бол 177 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 189 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1788 он- Виржини АНУ-ын 10 дахь муж болсон.
* 1935 он- Парист Олон улсын зохиолчдын холбоо байгуулагджээ.
* 1945 он- ЗХУ-ын нийслэл Москва хотын Улаан талбайд болсон Ялалтын баярын жагсаалд оролцогчдын хүлээн авалт дээр Иосиф Сталин “Оросын ард түмний төлөө” хэмээн хундаганы үг хэлж байв.
* 1950 он- Умард Солонгос Өмнөдийн нутаг руу довтолж Солонгосын дайн эхэлжээ.
* 1957 он- “Нисдэг таваг” тоглоом зохион бүтээгдсэн байна.
* 1959 он- Москвад Америкийн үндэсний үзэсгэлэн нээгдэж, Ричард Никсон, Никита Хрущёв нар цагаан тууз хайчлав.
* 1971 он- Их Британийн Боловсролын сайд Маргарет Тэтчер бага сургуулийн хүүхдүүдэд сүү үнэгүй өгөхийг зогсоосон ажээ.
* 1975 он- Мозамбик улс олон жилийн зэвсэгт тэмцлийн дараа тусгаар тогтнолоо зарлав. Тус улсын Ерөнхийлөгчөөр Самора Машел сонгогджээ.
* 1991 он- Словени, Хорват улсууд Югославаас тусгаар тогтнов.
* 1998 он -«Windows 98» үйлдлийн систем албан ёсоор гарсан. 
* 2009 он- БНХАУ-ын засаг захиргаа “Google”-ийг порно тараадаг гэж буруутгаж, хаажээ.
* 2022 он- ОХУ Украин руу довтлон орсон. 

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1864 — Вальтер Нернст (1941 онд нас барсан), физикийн химийг үндэслэгч германы эрдэмтэн. 1920 оны Нобелийн шагналтан.
* 1903 — Жорж Орвэлл (1950 онд нас барсан) английн зохиолч, нийтлэгч, алдарт «1984» романы зохиолч.
* 1945 — Карли Саймон Америкийн дуучин, Оскарын , Грэммийн шагналтан.
* 1961 — Тимур Бекмамбетов, казахстаны болон оросын кино найруулач, продюсер.
* 1964 — Эмма Суарес, испанийн дэлгэц, тайзын жүжигчин.
* 1975 — Владимир Крамник, оросын шатарчин, Мэргэжлийн шатрын Холбооны 14-р дэлхийн аварга.

## Энэ өдөр нас барагсад 
## Тэмдэглэлт баярууд 
Өнөөдөр Филиппинд Мод тарих өдөр тохиож байгаа бол Гветемалд Багш нарын өдөр, Мозамбикт Тусгаар тогтнолын өдөр, ОХУ-д Статистикийн ажилтнуудын өдөр юм.
----

0625
#25
6 сарын 24

**6 сарын 24** нь Григорийн тооллын жилийн 175 дахь (өндөр жил бол 176 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 190 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1571 — Филиппинд Михель Лопес Легаспи Манила хотыг үүсгэн байгуулсан.
* 1812 — Наполеоны арми Неман голыг гаталж Оросын эзэнт улсын нутагт нэвтрэн орсон.  Оросын 1812 оны Эх орны дайн эхэлсэн. 
* 1901 — Парис хотноо Барселоны 19 настай зураач Пабло Руис Пикассогийн анхны үзэсгэлэн нээгдсэн.
* 1930 — Нисэх онгоц илрүүлэх радар анх удаа ашигласан (Анакости, Колумби).
* 1934 — Украины нийслэлийг Харьковаас Киев хот руу шилжүүлсэн.
* 1945 — ЗХУ-ын нийслэл Москва хотын Улаан талбайд Ялалтын цэргийн ёслолын жагсаал болсон. Цэргийн жагсаалыг ЗХУ-ын Маршал Георгий Жуков хүлээн авч жагсаалыг ЗХУ-ын Маршал Константин Рокоссовский удирдсан. 
* 1948 — Баруун Берлиныг ЗХУ бүслэлтэнд авч эхэлсэн. 
* 1959 — ЗХУ-ын удирдагч Никита Хрущёв Москве хотод АНУ-ын дэд Ерөнхийлөгч Ричард Никсонд "салаавч" үзүүлнэ гэж амалсан. 
* 1973 — Леонид Брежнев АНУ-д албан ёсоор айлчлах үеэрээ Хүйтэн дайн дууссан гэж мэдэгдсэн. 

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1838 — Ян Матейко (1893 онд нас барсан), польшийн уран зураач.
* 1900 — Михаил Запашный (1982 онд нас барсан), зөвлөлтийн циркийн амьтан сургагч алдарт жүжигчин.
* 1987 — Лионель Месси, аргентины алдарт хөлбөмбөгчин, олимпийн аварга (2008), дэлхийн аварга (2022).

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 1398 — Хятадын эзэн хаан, Мин улсыг үндэслэгч **Хунъү** буюу **Жү Юаньжан** (1328 онд төрсөн).
* 1860 — Жером Бонапарт (1784 онд төрсөн), I Наполеон Бонапартын отгон дүү.
* 1894 — Мари Франсуа Сади Карно (1837 онд төрсөн), францын инженер бөгөөд улс төрч, 1887-1894 онд Францын 5 дахь Ерөнхийлөгч байсан.
* 1978 — Мстислав Келдыш (1911 онд төрсөн), зөвлөлтийн математик, механик, сансрын шинжлэх ухаан техникийн алдарт эрдэмтэн.

## Тэмдэглэлт баярууд 
----

0624
#24
6 сарын 27

**6 сарын 27** нь Григорийн тооллын жилийн 178 дахь (өндөр жил бол 179 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 187 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* 1834 — Киевын их сургууль нээгдсэн.
* 1929 — Туркд Ерөнхийлөгч Мустафа Кемаль коммунист сурталчилгаатай тэмцэж эхэлсэн.
* 1932 — Сиамд /Тайландад/ Үндсэн хууль тунхагалсан. 
* 1945 — Иосиф Сталинд ЗХУ-ын Генералиссимус цол олгосон.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1462 —Францын хаан XII Луи (1515 онд нас барсан).

## Энэ өдөр нас барагсад 
## Тэмдэглэлт баярууд 
----

0627
#27
6 сарын 28

**6 сарын 28** нь Григорийн тооллын жилийн 179 дахь (өндөр жил бол 180 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 186 өдөр үлдэж байна.

## Баяр ёслол 
*  (1996–): Үндсэн хуулийн өдөр 
*  (2005–): 1956 оны Познаны хэргийг дурсах өдөр

## Үйл явдал 
* 1997 — Мэргэжлийн боксын Эвандер Холифилд Майк Тайсон хоёр нударгалдаж Тайсон Холифилдын чихийг тасдаж ялагдсан.
* 2024 - Монгол Улсын Их хурлын ээлжит сонгууль болсон. 

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1948 — Зөвлөлт, Оросын кино найруулагч Сергей Бодров

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 1992 — Зөвлөлтийн шатарчин Михаил Таль

----

0628
#28
6 сарын 29

**6 сарын 29** нь Григорийн тооллын жилийн 180 дахь (өндөр жил бол 181 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 185 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
**Монгол Улсын түүхэнд болсон онцлох үйл явдал:**

1947 оны энэ өдөр Гоминданы 150-500 хүний бүрэлдэхүүнтэй бүлэглэл Монголын хилд халдаж, хилчидтэй байлджээ.

**Дэлхий дахинд болсон онцлох үйл явдлуудаас дурдвал:**

1958: Бразил анх удаагаа дэлхийн хөл бөмбөгийн аварга болов.

1964: Зурагтын алсын удирдлагыг зохион бүтээжээ.

1976: Сейшелийн арлууд тусгаар улс болов.

2001: Кофи Аннан НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар улиран сонгогджээ.

2007: АНУ-д анхны “iPhone” худалдаанд гарав.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
Америкийн жүжигчин Гэри Бьюзи, дуучин, жүжигчин Мария Кончита Алонсо, дуучин Николь Шерзингер, зохиолч Брайан Герберт, Австралийн дуучин, жүжигчин Колин Хэй, Туркменистаны Ерөнхийлөгч Гурбангулы Бердымухамедов, Канадын хоккейч, олимпын аварга Теорен Флёри нар төрсөн.

## Энэ өдөр нас барагсад 
## Тэмдэглэлт баярууд 
Нидерландад Ахмад дайчдын өдөр бол Эквадорт Инженерүүдийн өдөр 
----

0629
#29
6 сарын 30

**6 сарын 30** нь Григорийн тооллын жилийн 181 дахь (өндөр жил бол 182 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 184 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
*1964: Сарны зургийг анх удаагаа ойрын зайнаас авчээ.
*1970: Их Британи, Дани, Норвеги, Ирланд улс Люксембургт Европын эдийн засгийн нийгэмлэгт элсэх талаар хэлэлцэж эхлэв.
*1997: Их Британид Харри Поттерын тухай анхны ном гарчээ.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1950 - Английн жүжигчин, Алтан бөмбөрцгийн шагналт Леонард Уайтинг
* 1954 - Арменийн 3 дахь ерөнхийлөгч Серж Саркисян
* 1959 - Америкийн жүжигчин, продюсер Винсент Д’Онофрио
* 1963 - Английн жүжигчин Руперт Грейвс
* 1966 - Америкийн боксчин Майк Тайсон
* 1971 - Үндэсний бөхийн дархан аварга Агваансамдангийн Сүхбат
* 1971 - жүжигчин Моника Поттер
* 1975 - Германы авто уралдаанч Ральф Шумахер
* 1985 - Америкийн усанд сэлэгч Майкл Фелпс

## Энэ өдөр нас барагсад 
## Тэмдэглэлт баярууд 
* Зэвсэгт хүчний өдөр
* Залбирлын өдөр
* Тусгаар тогтнолын өдөр
* Тэнгисийн цэргийн өдөр
* Хувьсгалын өдөр
* Багш нарын өдөр 
----

0630
#30
I Бела

**Аварга хэмээх I Бела** (; 1016 оны орчим &ndash;  1063 оны 9 сарын 11) нь 1060 оноос насан эцэслэх хүртлээ Унгарын хаан байсан. Тэрээр Арпадынхны угсааны жижиг салаа мөчир болох гэр бүлд мэндэлж, амьдралынхаа 17 жилийг цөллөгт өнгөрөөжээ. Ах I Андраш нь түүнд хаант улсынхаа засгийн эрхийн гуравны нэгийг санал болгосноор тэр Унгарт эргэн ирсэн байна. Гэхдээ Бела ахынхаа хүү Шаламонд хаан ширээ өвлөгдөхийг эсэргүүцэж, ахынхаа эсрэг босчээ. Ахыгаа дийлж, хаан ширээг авсан ч өөрийн үр удамдаа хаан ширээгээ өвлүүлж чадалгүй, Шаламон түүний дараа хаан ширээнд суужээ.

## Ном зүй
* Engel, Pat. *Realm of St. Stephen : A History of Medieval Hungary*, 2001
* Kosztolnyik, Z.J., *Five Eleventh Century Hungarian Kings*, 1981
* Kristó, Gyula - Makk, Ferenc: *Az Árpád-ház uralkodói* (IPC Könyvek, 1996)
* *Korai Magyar Történeti Lexikon (9-14. század)*, főszerkesztő: Kristó, Gyula, szerkesztők: Engel, Pál és Makk, Ferenc (Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994)
* *Magyarország Történeti Kronológiája I. – A kezdetektől 1526-ig*, főszerkesztő: Benda, Kálmán (Akadémiai Kiadó, Budapest, 1981)

Ангилал:Арпад овог
Ангилал:Унгарын хан
Ангилал:11-р зууны ноёрхогч
Ангилал:11-р зуунд төрсөн
Ангилал:1063 онд өнгөрсөн
6 сарын 26

**6 сарын 26** нь Григорийн тооллын жилийн 177 дахь (өндөр жил бол 178 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 188 өдөр үлдэж байна.

## Үйл явдлууд 
* ЗХУ-ын Коммунист намын Төв хорооны Улс төрийн товчоо В.Ленины цогцосыг Тюмень хот руу шилжүүлэх нууц шийдвэр гаргасан байна. 
* 1925 он- Холливүүдэд Чарли Чаплины «Алтны галзуурал».
* 1945 он- ЗХУ-д генералиссимус гэх цэргийн дээд цолыг бий болгож, И.В.Сталинд олгожээ.
* 1945 он- Сан-Францискод болсон чуулганаар 50 улсын төлөөлөгч санал нэгтэйгээр НҮБ-ын дүрмийг баталсан байна.
* 1960 он- Мадагаскар тусгаар тогтнолоо зарлав.
* 1977 он- Америкийн Индианаполис хотод Элвис Пресли сүүлчийнхээ концертыг тогложээ.
* 1979 он- Мохаммед Али зодог тайлж буйгаа зарласан боловч сүүлд 1980 болон 1981 онд хоёр тоглолт хийжээ.
* 1988 он- Францын Мюлуз хотод болсон шоуны үеэр “Airbus A320” онгоцны анхны осол болж, гурван хүн амь насаа алджээ.
* 1994 он-“Майкрософт” компани MS-DOS системийн худалдааг зогсоосноо албан ёсоор зарлав.
* 1997 он- Их Британид Харри Поттэрын тухай ном гарсан. «Харри Поттер ба философийн чулуу».
* 2015 он- АНУ-ын Дээд шүүхээс Америкийн бүх мужид ижил хүйстнүүдийн гэрлэлтийг хүлээн зөвшөөрчээ.

## Энэ өдөр төрөгсөд 
* 1928 — Ёширо Накамацү, японы зохион бүтээгч, Японы өндөр технологи инновацийн хүрээлэнгийн Ерөнхийлөгч.
* 1944 — Геннадий Зюганов, оросын улс төрч, 1995 оноос Оросын коммунист намын дарга.
* 1963 — Михаил Ходорковский, оросын ажил хэрэгч хүн, нийгэм улс төрийн зүтгэлтэн.

Америкийн дуучин Ариана Гранде, Италийн хөл бөмбөгч Паоло Мальдини, Америкийн сагсан бөмбөгч Дерон Уильямс, Японы зохион бүтээгч Ёширо Накамацү, Канадын жүжигчин Гару зэрэг алдартан төрсөн өдрөө тэмдэглэж байна.

## Энэ өдөр нас барагсад 
* 2015 он— Евгений Примаков (1929 онд төрсөн), зөвлөтийн болон оросын улс төр болон төрийн зүтгэлтэн. 1998—1999 онд Оросын Засгийн газрын дарга. 

## Тэмдэглэлт баярууд 
Өнөөдөр Эрүүдэн шүүлтэд хохирогчдыг дэмжих олон улсын өдөр тохиож байна. Улс орнуудаас Азербайжанд Зэвсэгт хүчний өдөр, Мадагаскарт Тусгаар тогтнолын өдөр, Румынд Төрийн далбааны өдөр, ӨАБНУ-д Эрх чөлөөний баярын өдөр юм.
----

0626
#26
Марокко дирхам

**Дирхам** () нь Мароккогийн мөнгөний нэгж юм. Араб хэлээр олон тоог нь дарахим гэдэг. ISO 4217 код нь "MAD" болно. 100 *сантимат*-ад (ганц тоо: *сантим*, арабаар ганц тоо: سنتيم, олон тоо: سنتيما Эсвэл سنتيمات) хуваагддаг. Дирхамыг Мароккогийн төв банк болох Банк Ал-Магриб хэвлэн гаргадаг. Түүнчлэн дирхам нь Баруун Сахарын де-факто мөнгөн тэмдэгт юм.

## Эшлэл
## Цахим холбоос 
* Office des Changes
* Мароккогийн мөнгөн тэмдэгт

Ангилал:Африкийн мөнгөн тэмдэгтийн нэгж
Ангилал:Мароккогийн эдийн засаг
Андрей Абдувалиев

**Андрей Хакимович Абдувалиев** (1966 оны 6 сарын 30-нд Ленинградад төрсөн) нь Зөвлөлт Холбоот Улс, Тажикистан, Узбекистаны нэрийн өмнөөс тэмцээн уралдаанд оролцдог байсан хөнгөн атлетикч, дүүгүүр шидэлтийн төрлийн тамирчин юм.

Тэрээр Тусгаар Улсуудын Хамтын Нөхөрлөлийг төлөөлөн 1992 оны зуны олимпод оролцон түрүүлсэн бөгөөд ЗХУ задарсны дараа Тажикистаныг төлөөлөн тэмцээнд оролцох болов. 1997 онд тэр Узбекистаны иргэншилтэй болсноор, 3 улсыг төлөөлөн тэмцээнд оролцож байсан цөөхөн хэдхэн тамирчдын нэг болжээ. Абдувалиев 2000 оны зуны олимпод Узбекистаныг төлөөлөн оролцож, 15-р байр эзэлсэн. 

Түүнийг хувийн дээд амжилт нь 83.46 м (1990) болно.

## Цахим холбоос 
*
*sports-reference

Ангилал:ЗХУ-ын дүүгүүр шидэгч
Ангилал:Тажикистаны дүүгүүр шидэгч
Ангилал:Узбекистаны дүүгүүр шидэгч
Ангилал:Дүүгүүр шидэлтийн олимпын аварга
Ангилал:Дүүгүүр шидэлтийн дэлхийн аварга
Ангилал:Дүүгүүр шидэлтийн азийн аварга
Ангилал:ТУХН-ийн олимпын аварга
Ангилал:ТУХН-ийн олимпын оролцогч
Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч
Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн
Ангилал:Узбекистаны хүн
Ангилал:Тажикууд
Ангилал:1966 онд төрсөн
Экологи технологи хөгжлийн сургууль

ХААИС-ийн бүрэлдэхүүн 7 сургууль байдгийн хамгийн отгон нь **Экологи технологийн хөгжлийн сургууль** юм. Энэ сургууль нь 2000 онд байгуулагджээ.

3 тэнхимээс бүрдэнэ: 
*Экологи байгаль хамгаалал 
*Байгаль орчны хяналт, үнэлгээ 
*Бүтээгдэхүүний чанар ариун цэвэр хяналт үнэлгээ

Мал аж ахуйн фермер, загас үржүүлэг зэрэг мэргэжлээр оюутан сургадаг.

Ангилал:Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль
Флорида

**Флорида** () нь Хойд Америк тивийн зүүн өмнөд хэсэгт орших, Америкийн Нэгдсэн Улсын муж улс юм. Нийслэл нь Таллахаси, хамгийн том хот нь Жэксонвилл. Флорида муж нь баруун талаараа Мексикийн булан, зүүн талаараа Атлантын далай, өмнөд талаараа Флоридагийн хоолойгоор хүрээлэгдэх Флорида хойгт оршдог. Хойд талаараа Алабама болон Жоржиа мужуудтай хиллэдэг.

АНУ-ын 2023 оны хүн амын тооллогоор 22 244 823 хүн амтай байсан бөгөөд АНУ-ын Калифорни, Техас мужуудын араас хүн амын тоогоороо 3-т ордог байна.

## Түүх 
Европчууд Америкт ирэхээс өмнө хойгт Тимукуа (18-р зуунд мөхсөн), Калуса болон Семинол зэрэг омгийн Индианчууд амьдардаг байв. 1513 онд энд газардсан Испанийн конкистадор Хуан Понсе де Леон газар нутгийг Испанийн эзэн улсын эзэмшил гэж зарлаж, хойгийг "*la tierra florida*" ("цэцэглэж буй газар") гэж нэрлэжээ. Флорида хойгийн анхны хот нь 1564 онд байгуулагдсан Сан Агустин (одоогийн (англи. *St. Augustine*, испани. *San Agustín буюу* Гэгээн Августин) юм. 1763 оны Парисын гэрээний дагуу Их Британи Испаниас Флорида мужийг Хаванагаар сольж авсан боловч Америкийн тусгаар тогтнолын дайны дараа (1775-1783) хойгийг Испанид шилжүүлжээ.

1821 оны 7-р сарын 10-нд Адамс-Онисын гэрээ хүчин төгөлдөр болсны дагуу Испани Техас руу нэхэмжлэл гаргахаас татгалзсаны хариуд Флорида мужийг АНУ-д шилжүүлэв. Улмаар 1845 онд Флорида АНУ-ын 27 дахь муж болсон түүхтэй.

## Лавлах материал 
## Цахим холбоос 
* Албан ёсны вэбсайт


Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
Ангилал:АНУ-ын хойг
Ангилал:Атлантын далайн хойг
Ангилал:Хойд Америкийн хойг