Миеэгомбын Энхболд

**Миеэгомбын Энхболд** (1964 оны долоодугаар сарын 19-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монголын улс төрч юм. Тэрээр 2006 оноос 2007 хүртэл Ерөнхий Сайдаар ажилласан бөгөөд 2007 оны 12-р сараас 2012 оны 8-р сар хүртэл Шадар Сайдаар ажиллажээ. 2005 оноос 2007 онд Монгол Ардын Хувьсгалт Намын даргаар, 2008 оноос Улсын Их Хурлын гишүүн, дэд даргаар ажиллаж байв. Тэрээр 2013 оноос хойш МАН-ыг тэргүүлж 2016 оны Улсын Их Хурлын сонгуульд намаа удирдан ялалт байгуулж, улмаар Улсын Их Хурлын даргаар ажиллаж байсан ч нам доторх зөрчилдөөний улмаас 2017 онд намын дарга, 2019 онд Улсын Их Хурлын даргын албан тушаалаасаа буусан. Ерөнхийлөгчийн 2017 оны сонгуульд намаасаа нэр дэвшин өрсөлдсөн ч Ардчилсан намын нэр дэвшигч Халтмаагийн Баттулгад ялагдсан.

## Намтар 
### Бага нас 
Тэрээр 1964 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1982 онд Нийслэлийн 10 жилийн 1 дүгээр дунд сургууль, 1987 онд Монгол Улсын Их Сургуулийг төлөвлөгч-эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн. Эдийн засгийн ухааны магистр.

### Ажил 
1987-1989 онд Улаанбаатар хотын АДХГЗ-ны харьяа Аж Ахуй Үйлчилгээний Удирдах Газарт эдийн засагч, 1989-1991 онд Нийтийн аж ахуйн үйлчилгээний яаманд мэргэжилтэн, 1991-1992 онд Улаанбаатар хотын АДХГЗ-ны Ахуйн үйлчилгээний хэлтсийн дарга, 1992-1996 онд Чингэлтэй дүүргийн Засаг даргын орлогч, 1996-1998 онд тус дүүргийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн дарга, 1999-2006 онд Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч, 2006-2007 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд, 2007-2012 онд Монгол Улсын шадар сайд, Улсын Онцгой Комиссын дарга, 2012-2016 онд Монгол Улсын Их Хурлын дэд даргаар тус тус ажиллаж байв. Мөн эдгээр үндсэн үүрэгт ажлуудтай хавсран хэд хэдэн сонгуульт ажлуудыг гүйцэтгэж байв. 1999-2005, 2008-2012 онд Үндэсний их баяр наадмын зохион байгуулах хорооны даргаар 11 жил ажилласан. Энэ хугацаанд хурдан морины уралдаан нь Яармагийн дэнжид болдог байсныг болиулж, монгол даншиг наадам болдог байсан түүхт Хүй мандлын дэнжид шилжүүлж авто замыг өргөтгөн сайжруулах, шинээр зам, талбай засах, хурдан морины гарааны шинэ төхөөрөмж нэвтрүүлэх, уралдааны морьд, унаач хүүхдүүдийг даатгалд хамруулах, хамгаалалтын хувцас хэрэгслээр хангуулах, наадамчин олны тав тухыг хангах, наадамд амжилт үзүүлсэн бөхчүүд, харваачид, уяачид, унаач хүүхдүүдийн бай шагналыг тэдний хөдөлмөр зүтгэлтэй уялдуулан нэмэгдүүлэх, цолны шинэчлэл хийх зэрэг арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсэн. Үндэсний Олимпын Хорооны гишүүнээр ажиллаж байх хугацаандаа 2008, 2012 оны Олимпын их наадамд оролцох Монгол Улсын шигшээ багийн санхүүжилтийн асуудлыг шийдвэрлэх, тамирчдын ахуй хангамж, бэлтгэл хангах нөхцөл байдлыг сайжруулах тал дээр онцгой анхааран, олимпын багийг ахлаж ажилласанаар эдгээр хоёр олимпын их наадамд манай улсын баг тамирчид маш амжилттай оролцсон. 2010 оноос Монголын морин спорт, уяачдын холбооны Монголын Морин Спорт Уяачдын Холбоо (ММСУХ) ерөнхийлөгчөөр сонгогдон ажиллаж байна. Энэ хугацаанд ММСУХ-г Азийн морин уралдааны холбоонд гишүүнээр элсүүлэх ажлыг зохион байгуулж гадаад харилцааг сайжруулах тал дээр онцгой анхааран ажилласан. Мөн уяачдыг үнэмлэхжүүлж тэмдэгтэй болгох, тэдний хөдөлмөр зүтгэлийг төр засгаар үнэлүүлэх Тод манлай уяач Д. Даваахүү уяачдаас анхлан 2013 онд Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн, унаач хүүхдүүдийг спортын зэрэг цолооор шагнах 2010 онд 8 унаач хүүхдэд анх удаа спортын дэд мастер цол олгосон, салбар хороодын ажлыг идэвхжүүлэх улс, бүсийн чанартай томоохон уралдаануудыг Засгийн газрын тогтоолоор зохион байгуулдаг болж цэгцэлсэн, хүүхэдгүй морийг тав ухрааж барих, монгол морь, эрлийз морьдыг тусад нь уралдуулах зэрэг ажлуудыг санаачлан зохион байгуулсан. 2013 оны 8-р сарын 9, 10-нд Хүй мандлын дэнжид МОНГОЛ МОРЬ-3000 хурдан морины уралдаан, Түмэн морьтны жагсаалыг амжилттай зохион байгуулж 4249 хурдан морь уралдаж, 11125 морьтон жагссан Гиннесийн дээд амжилтын номд бүртгүүлсэн.

### Улаанбаатар хотын засаг дарга 
М.Энхболд нь нийслэлийн Засаг дарга байх үед хууль бусаар олгогдсон газар болон барилгын зөвшөөрлүүд олширсон.

### Монгол Ардын Хувьсгалт Намын дарга 
2005 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Монгол Ардын Хувьсгалт Намаас нэр дэвшин өрсөлдсөн Н. Энхбаяр ялсан тул намаасаа түдгэлзсэн байна. Сонгуулийн дараа 2005 оны 6-р сард МАХН-ын 24-р Их хурал хуралдаж намын шинэ даргыг сонгох болоход түүний нэрийг Н.Энхбаяр санал болгон дэвшүүллээ. Мөн Ц. Нямдорж, Ч. Улаан, С. Баяр нарыг хуралд оролцогчид дотроос нэр дэвшүүлсэн боловч Ц.Нямдорж, Ч.Улаан нар нэрээ татаж авснаар намын даргын төлөөх өрсөлдөөнд С.Баяр, М.Энхболд тунаж үлдсэн юм. Өрсөлдөөн тун ширүүн болж М. Энхболд 50,25 хувиар буюу 29 хүний саналаар ялалт байгуулан Монгол Ардын Хувьсгалт Намын даргаар сонгогджээ .

Тэрээр намын даргаар 2 жил орчим хугацаанд ажилласан бөгөөд энэ хугацаанд тус намд олон жигүүр хөдөлгөөн, шинэчлэгч бүлгүүд бий болж, намын шинэчлэл, дотоод ардчиллын тухай ярих болжээ. Эдгээр хөдөлгөөнүүдийн шахалт шаардлагаар намын ээлжит бус их хурлыг хуралдуулахаар болсон юм. Ингээд МАХН-ын 25-р их хурал 2007 оны 10-р сарын 22-30-ны хооронд болж, намын даргын төлөө С. Баяр, М. Энхболд нар дахин өрсөлдөн энэ удаа С. Баяр 56,6 хувийн саналаар ялжээ. Ийнхүү Монголын ууган улстөрийн хүчин, улс төрийн хамгийн том нам болох Монгол Ардын Хувьсгалт Намын дотор шинэчлэл өөрчлөлтийн уур амььсгал орж, нэг хүнийг дээдлэн хуучин захиргааны аргаар удирддаг арга барилыг өөрчлөхөөр зориглон оролдсон төвөгтэй хэцүү ажил нь тухайн үеийн улс төрийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан М.Энхболдыг өөрийг нь намын дарга улмаар Ерөнхий сайдын үүрэгт ажлаас огцроход хүргэсэн юм.

### УИХ-ын гишүүн 
2005 оны намар УИХ-ын сонгуулийн 65-р тойрогт нөхөн сонгууль хийх боллоо. Шалтгаан нь мөн л урьд сонгогдсон гишүүн нь Монгол улсын ерөнхийлөгч болсон явдал байв. Энэ сонгуульд Монгол Ардын Хувьсгалт Намаас шинэ дарга нь, Ардчилсан Намаас тухайн үеийн ерөнхий сайд Ц. Элбэгдорж нар нэрээ дэвшүүлэв. 
Гэвч Монгол Ардын Хувьсгалт Намын зүгээс АН-ын нэр дэвшигч Ц. Элбэгдорж нэрээ татахгүй бол засгийн газрыг нь огцруулна хэмээн ил далдаар шахалт үзүүлэх болов. Ингээд Ц. Элбэгдоржийн нэрийг нөхөн сонгуулиас татуулж, үүнийхээ хариуд Их Эвслийн Засгийн газрыг УИХ-ын ээлжит сонгууль хүртэл МАХН-Эх Орон Ардчилал эвслийн хооронд байгуулсан гэрээний дагуу ажиллуулах нөхцөлтэй гэрээ байгуулав. Ийнхүү М.Энхболд УИХ-ын гишүүнээр сонгогдов. 2008, 2012, 2016 оны УИХ-ын сонгуульд М. Энхболд Төв аймагт УИХ-ын 14-р тойрогт нэр дэвшин дахин сонгогдсон.

### Монгол Улсын Ерөнхий Сайд 
Хэдий Ардчилсан нам гэрээний дагуу өөрийн нэр дэвшигчийн нэрийг нөхөн сонгуулиас татуулсан боловч 2006 оны 1 сард МАХН, УИХ дахь Ардчилсан намын Мэндсайханы Энхсайхан тэргүүтэй цөөн гишүүд, Эх Орон Нам, Бүгд Найрамдах Нам, Ард Түмний Намд Засгийн газарт суудал амлаж байж Ц. Элбэгдоржийн тэргүүлсэн Засгийн газрыг огцруулж, М. Энхболдыг Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар сонгож, "Үндэсний эв нэгдлийн" хэмээх тодотголтой шинэ Засгийн газраа бүрдүүлсэн юм. МАХН-ын 25-р их хурлаар түүнийг намын дарга болон ерөнхий сайдаас огцруулах шийдвэр гарчээ. Тэрээр өөрийг нь залгамжилсан Санжаагийн Баяр, мөн дараагийн Сүхбаатарын Батболдын Засгийн газарт Шадар сайдаар ажиллаж байв.

### 2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль
Тэрээр Ардчилсан Намаас нэр дэвшсэн Халтмаагийн Баттулгатай өрсөлдөн хоёр дахь шатны сонгуулиар 41,16%  санал авч ялагдсан.

## Шагналууд 
: 1999 онд  "Алтангадас" одон
: 2002 онд  Монголын Залуучуудын Холбооны “Next stop” наадмын Оны шилдэг залуу,
: 2002 онд  МАСЗХ-ны “Алтан сарнай” шагнал,
: 2004 онд  "Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон"
: 2005 онд  МАН-ын "Эх орны төлөө" одон,
: 2005 онд  Сөүл хотын Хүндэт иргэн,
: 2005 онд  Улаанбаатар хотын Хүндэт иргэн,
: 2006 онд  Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн хүндэт медаль,
: 2008 онд  Төв аймгийн Хүндэт иргэн,
: 2011 онд  МАН-ын Тусгаар тогтнолын одон,
: 2014 онд  Монгол Улсын “Манлай уяач” цол
: 2014 онд  "Сүхбаатарын одон"-гоор тус тус шагнуулжээ.

## Зүүлт 
Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Ангилал:УИХ-ын дарга
Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга
Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол)
Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан
Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга
Ангилал:Улаанбаатарын хүндэт иргэн
Ангилал:Сөүлийн хүндэт иргэн
Ангилал:Төв аймгийн хүндэт иргэн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1964 онд төрсөн