Эрнест Резерфорд

**Эрнест Резерфорд** (, 1st Baron Rutherford of Nelson (Нельсоны I Барон Резерфорд), * 1871 оны 8 сарын 30; † 1937 оны 10 сарын 19) нь Шинэ Зеланд гаралтай Английн физикч юм. Майкл Фарадейтэй эн зэрэгцэхүйц хэмжээнд үнэлэгддэг тэрээр α туяа болон β туяануудыг нээж, Резерфордын сарнилтаар атомын цөмийг илрүүлж, атомыг өөрчлөх зэрэг судалгаануудаараа "Цөмийн физикийн эцэг" гэгддэг билээ.

Резерфорд 1908 онд Нобелийн шагнал хүртсэн бөгөөд түүний шавь нараас 4 хүн тус шагналыг хүртсэн юм.

Шинэ Зеландын банкны тэмдэгт болох 100 долларын дэвсгэрт дээр түүний хөрөг заларсан байдаг.

## Намтар 
* 1871 - Шинэ Зеландын Нельсон хотын ойролцоох Брайтвотерт төржээ.
* 1889 - Кантаберийн коллеж (одоогийн Кантаберийн их сургууль)-ид элссэн.
* 1895 - Засгийн газрын тэтгэлгээр Английн Кэмбрижийн их сургуулийн Кавендишийн лабораторид судлаач болов.
* 1898 - Уранаас 2 төрлийн цацраг идэвх (α ба β туяа) ялгарч байгааг илрүүлсэн. Мэри Ньютонтой гэрлэв. Канадын Монреаль хот дахь МакГилл их сургуульд багш болсон.
* 1899 - α, β туяануудыг ялгах туршилт нь амжилттай болжээ
* 1900 - γ туяа нь цахилгаан соронзон долгион болохыг тодорхойлов. Фредерик Соддигийн хамтаар ради, тори, актинигийн судалгааг эхлүүлсэн байна.
* 1902 - Химийн элемент цацраг идэвхжлийн үр дүнд өөр элемент болон хувирдаг гэх онолоо дэвшүүлсэн.
* 1903 - Лондоны эзэн хааны нийгэмлэгийн гишүүн болжээ.
* 1907 - Манчестерийн их сургуулийн багш болсон.
* 1908 - Нобелийн шагнал хүртсэн.
* 1911 - Атомын цөмийн Резерфордын загварыг бий болгов.
* 1914 - Тайжийн хэргэм хүртэв.
* 1919 - Кавендишийн лабораторийн дарга болжээ.
* 1919 - α туяаг азотын атомтой мөргөлдүүлж атомын цөмийг өөрчилж чадав.
* 1920 - Нейтроныг байдаг болохыг таамаглаж хэлэв. Нейтроныг түүний шавь Жеймс Чадвик 1932 онд нээж, тэр амжилтаараа Нобелийн шагнал хүртсэн билээ. Мөн хүнд устөрөгчийг байж болохыг таамаглаж, судалж байв.
* 1925 - Лондоны эзэн хааны нийгэмлэгийн ерөнхийлөгчөөр сонгогдож, 1930 он хүртэл ажилласан.
* 1931 - Гүнгийн хэргэм хүртэж, Нельсоны барон болов.
* 1937 - Лондонд 66 насандаа нас нөгчив.
* 1997 - Атомын дугаар нь 104 болох элементийг Резерфорд гэж нэрлэжээ.

## Мөн үзэх 
* Резерфорд (нэгж)

## Цахим холбоос 
* 


Ангилал:19-р зууны физикч
Ангилал:20-р зууны физикч
Ангилал:Английн физикч
Ангилал:Шинэ Зеландын физикч
Ангилал:Цөмийн физикч
Ангилал:Кембрижийн Их Сургуулийн багш
Ангилал:Манчестер их сургуулийн багш
Ангилал:МкГилл их сургуулийн багш
Ангилал:Рыцарь бакалавр
Ангилал:Язгууртны танхимын гишүүн
Ангилал:Баварийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Нидерландын Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн
Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Францын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Папын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Шинэ Зеландын Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн
Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч
Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн
Ангилал:Химийн Нобелийн шагналтан
Ангилал:Копли медаль шагналтан
Ангилал:Гавьяаны одон шагналтан (Их Британи)
Ангилал:Вилхелм Экснер Медаль шагналтан
Ангилал:Леопольдинагийн хүндэт гишүүн
Ангилал:Шинэ Зеландчууд
Ангилал:1871 онд төрсөн
Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Ангилал:Деи Линчеи Академийн гишүүн