ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി

ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ മുൻ ദേശീയ അധ്യക്ഷനുമാണ് **ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി** () പൂർണ്ണനാമം **ലാൽചന്ദ് കൃഷൻചന്ദ് അഡ്വാണി** (1927 നവംബർ 8 - ) എൽ.കെ.അദ്വാനി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഏഴു തവണ ലോക്‌സഭയിലും നാലു തവണ രാജ്യസഭയിലും അംഗമായിരുന്നു. 
1998 മുതൽ 2004 വരെ 
കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രി,
2002 മുതൽ 2004 വരെ ഇന്ത്യയുടെ ഉപ-പ്രധാനമന്ത്രി, 2004 മുതൽ 2009 വരെ ലോക്‌സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ച അദ്വാനി മൂന്ന് തവണ ബി.ജെ.പിയുടെ ദേശീയ
അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. 2019-ൽ സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക് സംഘിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച്  ഇന്ത്യയിലെ ബി.ജെ.പിയുടെ വളർച്ചയിൽ നിർണായക സംഭാവനകൾ നൽകിയ നേതാവാണ്. അദ്വാനി നേതൃത്വം നൽകിയ രഥ യാത്രകൾ ബി.ജെ.പി.യുടെ വളർച്ചയിലെ നാഴികക്കല്ലുകളാണ്.

## ജീവിതരേഖ
കറാച്ചിയിൽ 1927 നവംബർ 8 നാണ് ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. കിഷൻചന്ദ്‌ അഡ്വാണിയും ഗ്യാനി ദേവിയുമായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. 1936 മുതൽ 1942 വരെ ഇദ്ദേഹം കറാച്ചി സെന്റ്‌ പാട്രിക്‌ സ്കൂളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. ഡി.ജി. നാഷണൽ കോളേജിലാണ് ഇദ്ദേഹം ബിരുദപഠനം നടത്തിയത്. പതിനേഴാം വയസിൽ കറാച്ചിയിലെ മോഡൽ സ്കൂളിൽ അൽപ്പകാലം അധ്യാപകനായിരുന്നു. വിഭജനത്തിനുശേഷം ഇന്ത്യയിലെത്തിയ ഇദ്ദേഹം മുംബൈ ലോ കോളേജിൽനിന്ന്‌ നിയമബിരുദമെടുത്തു. 1960 മുതൽ 1967 വരെ ഇദ്ദേഹം ‘ഓർഗനൈസർ’ എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ അസിസ്റ്റന്റ്‌ എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1942 മുതൽ ആർ.എസ്.എസിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1943-ൽ ആർ.എസ്.എസിന്റെ ആദ്യ ശിബിരത്തിലും 1946-ൽ മൂന്നാം വാർഷിക ശിബിരത്തിലും ഇദ്ദേഹം പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി. ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തെത്തുടർന്ന്‌ അഭയാർത്ഥിയായി ഇന്ത്യയിലെത്തി. 1947-ൽ രാജസ്ഥാനിലെ മേവാറിൽ ആർ.എസ്‌.എസ്‌. പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി  നിയോഗിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 1951-ൽ ശ്യാമപ്രസാദ്‌ മുഖർജി ആരംഭിച്ച ജനസംഘത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. ദൽഹി മെട്രോ പൊളിറ്റിക്കൽ കൗൺസിൽ ചെയർമാനായി  തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. 1970-ൽ ഇദ്ദേഹം രാജ്യസഭയിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1974-76 കാലഘട്ടത്തിൽ ഇദ്ദേഹം രാജ്യസഭയിലെ ജനസംഘ നേതാവായിരുന്നു. 1985-ൽ ഇദ്ദേഹം ജനസംഘം പ്രസിഡന്റായി. അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്കുശേഷം ജയപ്രകാശ്‌ നാരായണന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സംഘടനാ കോൺഗ്രസ്‌, സ്വതന്ത്ര പാർട്ടി, സോഷ്യലിസ്റ്റ്‌ പാർട്ടി, ജനസംഘം ഇവർ കൂടിച്ചേർന്ന്‌ ജനതാപാർട്ടി രൂപീകരിച്ചു. 1977-ൽ മൊറാർജി ദേശായി മന്ത്രിസഭയിൽ ഇദ്ദേഹം ക്യാബിനറ്റ് പദവിയുള്ള വാർത്താവിതരണ പ്രക്ഷേപണ വകുപ്പ്‌ മന്ത്രിയായിരുന്നു.

1980 ഏപ്രിൽ 6ന് ഭാരതീയ ജനതാപാർട്ടി രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയും 1986-ൽ എൽ.കെ.അഡ്വാണി ബി.ജെ.പി പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1989-ൽ വി.പി.സിംഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ നിലവിൽ വന്നപ്പോൾ ബി.ജെ.പി. പുറമേനിന്ന്‌ പിന്തുണ നൽകുകയുണ്ടായി. 1999 മുതൽ 2004 വരെ ഇദ്ദേഹം ആഭ്യന്തരമന്ത്രി, 2002 മുതൽ 2004 വരെ ഉപപ്രധാനമന്ത്രി, 2004 മുതൽ 2009 വരെ ലോക്സഭയിൽ ഇദ്ദേഹം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച അദ്വാനി 2005 ഡിസംബർ വരെ ഇദ്ദേഹം ബി.ജെ.പിയുടെ ദേശീയ അധ്യക്ഷനുമായിരുന്നു.

## രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം
ഇന്ത്യയിൽ എ.ബി.വാജ്പേയിക്കൊപ്പം ചേർന്ന് ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിക്ക് ഭാരതത്തിലെ ചുരുക്കം ചില സംസ്ഥാനങ്ങളൊഴിച്ച് ബാക്കി ഏകദേശം എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും അടിത്തറയുണ്ടാക്കിയ മുതിർന്ന ബി.ജെ.പി നേതാക്കളിലൊരാളാണ് അദ്വാനി.
1980-ൽ ബി.ജെ.പി രൂപീകരിച്ചതിനു ശേഷം ആദ്യമായി മത്സരിച്ച
1984-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വെറും രണ്ട് സീറ്റ് മാത്രം കിട്ടിയ ബി.ജെ.പിയെ കൃത്യം പന്ത്രണ്ടാമത്തെ വർഷത്തിൽ 
1996-ൽ കേന്ദ്രത്തിൽ ഭരണത്തിലെത്തിക്കാൻ അദ്വാനിക്ക് കഴിഞ്ഞു. പതിനഞ്ചാമത്തെ വർഷത്തിൽ 1999 മുതൽ 2004 വരെ ആദ്യമായി 5 വർഷം കാലാവധി തികച്ചു ഭരിച്ച ബി.ജെ.പി കോൺഗ്രസിതര മുന്നണിയായ എൻ.ഡി.എ. അഥവാ ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം രൂപീകരിച്ചു.

2004, 2009 ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ബി.ജെ.പിയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചെങ്കിലും പാർട്ടിക്ക് ലോക്സഭയിൽ ഭരിക്കാനുള്ള ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടമായി. 2019 വരെ ഏഴു തവണ ലോക്സഭാംഗമായിരുന്ന അദ്വാനി പ്രായാധിക്യത്തെ തുടർന്ന് സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു. മുതിർന്ന ബി.ജെ.പി. നേതാവായ മുരളി മനോഹർ ജോഷി ഉൾപ്പെടുന്ന  മാർഗനിർദ്ദേശക് മണ്ഡൽ എന്ന സമിതിയിൽ അംഗമാണ് നിലവിൽ അദ്വാനി.

അര നൂറ്റാണ്ട് നീണ്ട രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ രാജ്യത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2024 ഫെബ്രുവരി
3ന് രാജ്യം ഭാരത രത്ന ബഹുമതി നൽകി
അദ്വാനിയെ ആദരിച്ചു.

** പ്രധാന പദവികളിൽ **

* 1942 : ആർ.എസ്.എസ് അംഗം, സ്വയം സേവകൻ
* 1944 : കറാച്ചി,മോഡൽ ഹൈസ്കൂൾ അധ്യാപകൻ
* 1947 : ഇന്ത്യ-പാക്ക് വിഭജനത്തെ തുടർന്ന് സിന്ധ് പ്രാവിശ്യയിൽ നിന്ന് കുടുംബസമേതം ഡൽഹിയിലേക്ക് 
* 1947-1951 : ആർ.എസ്.എസ് ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി
* 1957 : രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ഡൽഹിയിൽ തുടങ്ങി
* 1958-1963 : ഭാരതീയ ജനസംഘം, ഡൽഹി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
* 1960-1967 : ആർ.എസ്.എസ് മാസികയായ ഓർഗൈനൈസർ അസി.എഡിറ്റർ
* 1966-1967 ഭാരതീയ ജനസംഘം, ദേശീയ നേതാവ്
* 1967-1970 : ചെയർമാൻ, ഡൽഹി മെട്രോപൊളിറ്റൻ കൗൺസിൽ
* 1970-1972 : ഭാരതീയ ജനസംഘം, ദേശീയ പ്രസിഡൻറ്
* 1970-1976 : രാജ്യസഭാംഗം, (1) ഡൽഹി
* 1973-1977 : ഭാരതീയ ജനസംഘം, ദേശീയ പ്രസിഡൻ്റ്
* 1976-1982 : രാജ്യസഭാംഗം, (2) ഗുജറാത്ത്
* 1977 : ജനതാ പാർട്ടി, ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി
* 1977-1979 : കാബിനറ്റ് വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കേന്ദ്ര മന്ത്രി, ജനതാ പാർട്ടിയുടെ രാജ്യസഭയിലെ നേതാവ്
* 1980 ഏപ്രിൽ 6 : ബി.ജെ.പി, സ്ഥാപക നേതാവ്
* 1980-1986 : ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി (ബി.ജെ.പി) ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി, രാജ്യസഭയിലെ ബി.ജെ.പി നേതാവ്
* 1980 : രാജ്യസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 1982-1988 : രാജ്യസഭാംഗം, (3) മധ്യപ്രദേശ്
* 1986-1991 : ബി.ജെ.പി ദേശീയ പ്രസിഡൻ്റ് (1)
* 1988-1989 : രാജ്യസഭാംഗം, (4) മധ്യപ്രദേശ്
* 1989 : ലോക്സഭാംഗം, (1) ന്യൂഡൽഹി
* 1989-1991 : ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 1991 : ലോക്സഭാംഗം, (2) ന്യൂഡൽഹി
* 1991-1993 : ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 1993-1998 : ബി.ജെ.പി ദേശീയ പ്രസിഡൻ്റ് (2)
* 1996 : ഹവാലകേസ് ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് ലോക്‌സഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ചില്ല
* 1998 : ഹവാല കേസിൽ അദ്വാനിയെ കുറ്റ വിമുക്തനാക്കി സുപ്രീം കോടതി
* 1998 : ലോക്സഭാംഗം, (3) ന്യൂഡൽഹി
* 1999 : ലോക്സഭാംഗം, (4) ഗാന്ധിനഗർ
* 1998-1999, 1999-2004 : കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 2002-2004 : ഇന്ത്യയുടെ ഉപ-പ്രധാനമന്ത്രി
* 2004 : ലോക്സഭാംഗം, (5) ഗാന്ധിനഗർ
* 2004-2005 : ബി.ജെ.പി ദേശീയ പ്രസിഡൻറ് (3)
* 2004-2009 : ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 2009 : ലോക്സഭാംഗം, (6) ഗാന്ധിനഗർ
* 2014 : ലോക്സഭാംഗം, (7) ഗാന്ധിനഗർ
* 2019 : സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു
* 2024 : ഭാരത രത്ന ബഹുമതി

## അവലംബം


വർഗ്ഗം:1927-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:നവംബർ 8-ന് ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി നേതാക്കൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിമാർ
വർഗ്ഗം:ഒന്നിലധികം മണ്ഡലങ്ങളിൽ ഒരേ സമയം മൽസരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രിമാർ
വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ അദ്ധ്യക്ഷന്മാർ
വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ ജനസംഘം നേതാക്കൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ
വർഗ്ഗം:മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ
വർഗ്ഗം:ഗുജറാത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ
വർഗ്ഗം:ഡെൽഹിയിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ
വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:പതിനാലാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ഗുജറാത്തിൽ നിന്നുള്ള ലോക്‌സഭാംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:മുംബൈ സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ