അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്

പകരം=അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്|ലഘുചിത്രം|അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്
**അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസ്** ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ഒരു അതിവേഗ സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് എക്‌സ്പ്രസ് സർവ്വീസാണ്. ഇത് ഒരു നോൺ എസി സ്ലീപ്പർ കം അൺ റിസർവ്ഡ് ക്ലാസ് സേവനമാണ്. കുറഞ്ഞ ചിലവിലും കൂടുതൽ ദൂരത്തേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതിനുമായി ഈ സർവീസ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു. രാത്രികാല എക്‌സ്‌പ്രസ് ട്രെയിൻ സർവീസുകളാണ് ഇതിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. 800 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ (500 മൈൽ) ദൂരമുള്ള ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ നിലവിലുള്ള സർവീസുകൾ ഉപയോഗിച്ച് യാത്ര ചെയ്യാൻ പത്ത് മണിക്കൂറിലധികം എടുക്കും. ട്രെയിൻസെറ്റിന് ഉയർന്ന വേഗതയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിയും, എന്നാൽ റെയിൽവേ ട്രാക്കിന്റെ വേഗത, ഒന്നിലധികം സ്റ്റോപ്പേജുകൾ, ഗതാഗതക്കുരുക്ക് എന്നിവ കാരണം, സേവനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തന വേഗത മണിക്കൂറിൽ 110-130 കി.മീ (68-81 മൈൽ) പരിധിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

സാധാരണക്കാരായ യാത്രക്കാരെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ ദീർഘദൂര യാത്ര സാധ്യമാക്കുന്ന നോൺ-എസി സർവീസുകളാണ് അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസുകൾ. ധാരാളം ജനറൽ കോച്ചുകളും സ്ലീപ്പർ കോച്ചുകളും ഈ ട്രെയിനിൽ കാണാം. ഇതിൽ നവീകരിച്ച സീറ്റുകളും മെച്ചപ്പെട്ട സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വേഗതയേറിയ ആധുനിക യാത്രയ്ക്ക് വന്ദേ ഭാരത് തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, ചിലവ് കുറഞ്ഞ ദീർഘദൂര യാത്രയ്ക്കാണ് അമൃത് ഭാരത് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. 

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ലോക്കോമോട്ടീവ് നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളിലൊന്നായ ചിത്തരഞ്ജൻ ലോക്കോമോട്ടീവ് വർക്ക്‌സ് നിർമ്മിക്കുന്ന 2 ലോക്കോമോട്ടീവുകളാണ് ട്രെയിൻസെറ്റിൽ ഉള്ളത്, കൂടാതെ 22 കോച്ചുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ അഞ്ച് റേക്ക് പ്രൊഡക്ഷൻ യൂണിറ്റുകളിലൊന്നായ ഇന്റഗ്രൽ കോച്ച് ഫാക്ടറി (ICF) ആണ്. ഈ ട്രെയിനിൽ 22 LHB കോച്ചുകളും രണ്ട് WAP-5 ലോക്കോമോട്ടീവുകളും ഉണ്ടാകും. 22 കോച്ചുകളുള്ള ട്രെയിൻസെറ്റിന് ഏകദേശം 1,800 യാത്രക്കാരെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും. 

അന്ത്യോദയ എക്‌സ്‌പ്രസിന് പകരമായി സ്ലീപ്പറും ജനറൽ കോച്ചുകളുമുള്ള നോൺ എസി അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്പ്രസ് നിർമ്മിക്കാനുള്ള പദ്ധതി ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

മുന്നിലും പിന്നിലും (പുഷ്-പുൾ കോൺഫിഗറേഷൻ) കാര്യക്ഷമമായ ത്വരണം ഉറപ്പാക്കുക വഴി ടെർമിനൽ സ്റ്റേഷനുകളിൽ ലോക്കോമോട്ടീവ് മാറേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇല്ലാതാക്കുക, അതുവഴി യാത്രാ സമയം കുറയ്ക്കുക. എയറോഡൈനാമിക് ഫ്രണ്ടൽ നോസ്, ഫ്ലാറ്റ് റിയർ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് WAP5 ലോക്കോമോട്ടീവ് നവീകരിച്ചു.

ക്രൂ ഫ്രണ്ട്‌ലി കൺസോൾ, ക്യാബ്, ക്രൂ സീറ്റുകൾ, ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് കൺവെർട്ടറും ഹോട്ടൽ ലോഡ് കൺവെർട്ടറും, കവജ് , ആർ‌ടി‌എസ്, സി‌വി‌വി‌ആർ‌എസ്, എയർ കണ്ടീഷനിംഗ്, പുഷ്‌പുൾ ഓപ്പറേഷനായി WTB പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കി.

ഇതിനായി മാത്രമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള 4 ലോക്കോമോട്ടീവുകൾ ഇതാദ്യമാണ്. 

HOG  ക്രമീകരണം ട്രെയിനിൽ ഡീസൽ ജനറേറ്ററുകളുടെ ആവശ്യം ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ലോക്കോമോട്ടീവുകൾ ഇരട്ട ട്രാക്റ്റീവ് പ്രയത്നം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും അങ്ങനെ വളരെ ഉയർന്ന ത്വരണം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.[7] 65 കോടി (US$8.1 ദശലക്ഷം) ചെലവിൽ ചെന്നൈയിലെ ഇന്റഗ്രൽ കോച്ച് ഫാക്ടറി ആണ് ട്രെയിനുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.[8][9]

## സൗകര്യങ്ങൾ
ഈ എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനിൽ 22 കോച്ചുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ 12 കോച്ചുകൾ നോൺ എസി സ്ലീപ്പർ ക്ലാസ് (SL), 8 ജനറൽ അൺറിസർവ്ഡ് ക്ലാസ് (GS/UR), 2 ലഗേജ് കോച്ചുകൾ (EOG) എന്നിവയാണ്.  കോച്ചുകൾക്കിടയിൽ സുരക്ഷിതമായ പരിവർത്തനം നൽകുന്നതിനും ശബ്ദവും വൈബ്രേഷനും കുറയ്ക്കുന്നതിനും ഈ കോച്ചുകൾക്ക് സീൽ ചെയ്ത ഗാംഗ്‌വേ ഉണ്ട്. സിസിടിവി ക്യാമറകൾ, ബയോ-വാക്വം ടോയ്‌ലറ്റുകൾ, സെൻസർ അധിഷ്‌ഠിത വാട്ടർ ടാപ്പുകൾ, പാസഞ്ചർ ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം, ഇലക്‌ട്രിക് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ, എൽഇഡി ലൈറ്റുകൾ, ഫാനുകൾ, സ്വിച്ചുകൾ എന്നിവയും ആധുനിക ഡിസൈനിലുള്ളവയാണ്. ഓരോ സീറ്റിനും മൊബൈൽ ചാർജിങ് പോയിന്റും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 

### വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസുമായുള്ള താരതമ്യം
വന്ദേ ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസും അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസും നിറത്തിലും പേരിടൽ സ്കീമിലും മാത്രം പൊരുത്തപ്പെടുന്ന, വ്യത്യസ്ത ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന രണ്ട് തീവണ്ടികളാണ്. 

## വേഗത നിയന്ത്രണങ്ങൾ
RDSO എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ റിസർച്ച് ആൻഡ് ടെസ്റ്റിംഗ് വിഭാഗം, വിവിധ വിഭാഗത്തിലുള്ള പാസഞ്ചർ കോച്ചുകൾക്ക് അനുവദനീയമായ പരമാവധി പ്രവർത്തന വേഗത ഇനിപ്പറയുന്നതായി നിർണ്ണയിച്ചു:

* ICF കോച്ചുകൾ - 110 മണിക്കൂറിൽ കി.മീ
* LHB നോൺ എസി കോച്ചുകൾ - 130 കി.മീ
* LHB AC കോച്ചുകൾ - 160 മണിക്കൂറിൽ കി.മീ

എന്നിരുന്നാലും, അതാത് റൂട്ടിന്റെ ട്രാക്കുകൾ ആവശ്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരിപാലിക്കുകയും അത്തരം വേഗതയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാവുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ ഈ പരമാവധി വേഗത അനുവദിക്കൂ.

അതിനാൽ, LHB നോൺ എസി ട്രെയിനായ അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസിന് പരമാവധി അനുവദനീയമായ 130 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ (എംപിഎസ്) മാത്രമേ പ്രവർത്തിക്കാനാകൂ, അതും റൂട്ടിന്റെ 130 എംപിഎസ് ഫിറ്റ് സെക്ഷനുകളിൽ മാത്രം. എന്നാൽ മിക്ക ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ട്രാക്കുകളും ഈ വേഗതയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തതിനാൽ ഈ ട്രെയിനുകൾ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 100-110 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ അനുവദനീയമായ കുറഞ്ഞ വേഗതയിൽ ഓടും.  

## സേവനങ്ങൾ
2026 ജനുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, നിലവിൽ 27 അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകൾ നിലവിലുണ്ട്, അതിൽ 27 അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകൾ സർവീസ് നടത്തുന്നു.

## അവലംബങ്ങൾ