ജ്വാലാമുഖി

**ജ്വാലാമുഖി** ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ കങ്ര ജില്ലയിലുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ്. 

## ഭൂമിശാസ്ത്രം
ജ്വാലാമുഖി പട്ടണം നിലനില്ക്കുന്ന അക്ഷാംശ രേഖാംശങ്ങൾ   ആണ്. പട്ടണം നിൽക്കുന്ന പ്രദേശത്തിൻറെ ശരാശരി ഉയരം 610 മീറ്ററാണ് (2,001 അടി).

## ജനസംഖ്യ
2001- ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ജ്വാലാമുഖി പട്ടണത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 4931 ആണ്. ജനസംഖ്യയുടെ 52 ശതമാനം പേർ പുരുഷന്മാരും 48 ശതമാനം പേർ സ്ത്രീകളുമാണ്. 

## ജ്വാലാമുഖി ദേവീ ക്ഷേത്രം

ദുർഗ്ഗ അല്ലെങ്കിൽ കാളി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആദി പരാശക്തിയുടെ അവതാരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്വാലാമുഖി ദേവിയുടെ പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 51 ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് ഈ ക്ഷേത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ വലിയ ഭക്തനായ കംഗ്രയിലെ രാജാവായ രാജാ ഭൂമി ചന്ദ് ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് സ്വപ്നം കണ്ടുവെന്നും രാജാവ് ഈ സ്ഥലം എവിടെയാണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ ആളുകളെ അയച്ചതായും ചരിത്രം പറയുന്നു. ഈ സ്ഥലം കണ്ടെത്തുകയും രാജാവ് ആ സ്ഥലത്ത് ഒരു ക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.സ്വർണ്ണം പൂശിയ താഴികക്കുടവും വിവിധ ശിഖരങ്ങളും വെള്ളികൊണ്ടുള്ള പ്രവേശന കവാടവും അടങ്ങുന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ശ്രീകോവിൽ. ദൗലാധർ പർവതനിരയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ശ്രീകോവിലിനുള്ളിലെ പാറയിലെ ഒരു ചെറിയ വിള്ളലിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന നിത്യജ്വാലയായി ജ്വാലാമുഖി ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നു. നവദുർഗ്ഗകളെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്ന ഒമ്പത് അഗ്നിജ്വാലകൾ ശ്രീകോവിലിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എപ്പോഴാണ് തീ ആളിപ്പടർന്നതെന്നും എവിടെ നിന്നാണ് തീ പടർന്നതെന്നും അറിയില്ല. ക്ഷേത്രത്തിനടിയിൽ ഒരു ഭൂഗർഭ അഗ്നിപർവ്വതം നിലവിലുണ്ടെന്നും അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ പ്രകൃതി വാതകം അഗ്നിജ്വാലയായി പാറയിലൂടെ കത്തുന്നുവെന്നും ശാസ്ത്രജ്ഞർ പ്രവചിച്ചു. മുഗൾ രാജവംശത്തിന്റെ പഴയ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന അക്ബർ ഒരിക്കൽ ഇരുമ്പ് ഡിസ്ക് ഉപയോഗിച്ച് തീ കെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു, തീ നഗരം കത്തിക്കുമെന്ന് ഭയന്ന് വെള്ളം പോലും തളിച്ചു. എന്നാൽ തീജ്വാലകൾ ഈ ശ്രമങ്ങളെയെല്ലാം തകർത്തു. തുടർന്ന് അക്ബർ ദേവാലയത്തിന് ഒരു സ്വർണ്ണ അലങ്കാരക്കുട(ഛത്രി) സമ്മാനിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അലങ്കാരക്കുട പെട്ടെന്ന് വീണു, സ്വർണ്ണം മറ്റൊരു ലോഹമായി രൂപപ്പെട്ടു, അത് ഇപ്പോഴും ലോകത്തിന് അജ്ഞാതമാണ്. ഈ സംഭവത്തിനു ശേഷം ദേവതയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെട്ടു. ആയിരക്കണക്കിന് തീർത്ഥാടകർ അവരുടെ ആത്മീയ പ്രേരണകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി വർഷത്തിൽ ഈ ദേവാലയം സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്.

ജ്വാലാമുഖി റോഡ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 20 കിലോമീറ്റർ അകലെ ധർമ്മശാല-ഷിംല റോഡിൽ ഒരു ചെറിയ സ്പർസിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം എല്ലാ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് തീർത്ഥാടകരെ ആകർഷിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു ചെറിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമും നേപ്പാൾ രാജാവ് സമ്മാനിച്ച ഒരു വലിയ പിച്ചള മണി തൂക്കിയിരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ മണ്ഡപവുമുണ്ട്. സാധാരണയായി, ദേവന് പാലും വെള്ളവും സമർപ്പിക്കുകയും കുഴിയിലെ പവിത്രമായ ജ്വാലയിൽ അഭിഷേകം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
റാബ്രി അല്ലെങ്കിൽ കട്ടിയേറിയ പാൽ, മിശ്രി അല്ലെങ്കിൽ മിഠായി, സീസണൽ പഴങ്ങൾ, പാൽ എന്നിവ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഭോഗാണ് ദേവന്റെ പ്രസാദം. ജ്വാലയുടെ മുന്നിൽ ഒരു ശ്രീ യന്ത്രമുണ്ട്, അത് ഷാളുകളും ആഭരണങ്ങളും കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു. പൂജയ്ക്ക് വ്യത്യസ്‌ത 'ഘട്ടങ്ങൾ' ഉണ്ട്, അത് പ്രായോഗികമായി ദിവസം മുഴുവനും നടക്കുന്നു. ദിവസത്തിൽ അഞ്ച് തവണ ആരതി നടത്തുന്നു, ദിവസവും ഒരു തവണ ഹവനം നടത്തുന്നു, ദുർഗാ സപ്തസതിയുടെ ഭാഗങ്ങൾ വായിക്കുന്നു. ആരതിക്കായി, ക്ഷേത്രം രാവിലെ 11.00 മുതൽ തുറന്നിരിക്കും. വരെ 12.00 പി.എം. കൂടാതെ 06.00 P.M. വരെ 07.00 പി.എം.

1815-ൽ മഹാരാജ രഞ്ജിത് സിംഗ് ക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ചു, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴികക്കുടം അദ്ദേഹം സ്വർണ്ണം പൂശിയതാണ്.ജ്വാലാമുഖി ക്ഷേത്രത്തിന് ഏതാനും അടി മുകളിൽ മൂന്നടി ചുറ്റളവിൽ ആറടി താഴ്ചയുള്ള ഒരു കുഴിയുണ്ട്. ഈ കുഴിയുടെ ചുവട്ടിൽ ഒന്നരയടിയോളം താഴ്ചയുള്ള മറ്റൊരു ചെറിയ കുഴിയും എപ്പോഴും ചൂടുവെള്ളം കുമിളയുമുണ്ട്.

51 ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നത്. ദുർഗ്ഗാ ദേവിയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

## ജ്വാലാമുഖി ടൗണിന്റെ ഏരിയ പ്രൊഫൈൽ
2001 ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം,

* കുടുംബങ്ങളുടെ എണ്ണം - 1,012
* കുടുംബങ്ങളുടെ ശരാശരി വലിപ്പം (per Household) - 5.0
* ജനസംഖ്യ-ആകെ - 4,931
* ജനസംഖ്യ-അർബൻ - 4,931
* നഗര ജനസംഖ്യയുടെ അനുപാതം (%) - 100
* ജനസംഖ്യ-ഗ്രാമീണം - 0
* ലിംഗാനുപാതം - 906
* ജനസംഖ്യ (0-6 Years) - 608
* ലിംഗാനുപാതം (0-6 Year) - 961
* SC ജനസംഖ്യ - 812
* ലിംഗാനുപാതം (SC) - 961
* SC അനുപാതം (%) - 16.0
* ST ജനസംഖ്യ - 0
* ലിംഗാനുപാതം (ST) - 0
* അനുപാതം ST (%) - 0
* സാക്ഷരർ - 3,777
* നിരക്ഷരർ - 1,154
* സാക്ഷരതാ നിരക്ക് (%)

## അവലംബം

വർഗ്ഗം:ശക്തിപീഠങ്ങൾ