പൂങ്കുന്നം സീതാരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം

കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരികതലസ്ഥാനമായ തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിനടുത്ത് പൂങ്കുന്നത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് **ശ്രീ സീതാരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം**. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഏഴാമത്തെ അവതാരമായ ശ്രീരാമൻ പത്നിയായ സീതയോടും അനുജൻ ലക്ഷ്മണനോടും ദാസനായ ഹനുമാനോടും ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെ **കാവുതീയാട് ക്ഷേത്രം** എന്ന പേരിൽ പ്രത്യേകമായ ഒരു ശിവക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സ്വർണ്ണരഥമുള്ള ഏക ക്ഷേത്രം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. തമിഴ്നാട്ടിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളോട് സമാനമായ രീതിയിലുള്ള പൂജകളും ആചാരങ്ങളും കൊണ്ട് വ്യത്യസ്തമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ വസന്തോത്സവം, രാമനവമി ആഘോഷങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും തമിഴ് ബ്രാഹ്മണരുടെ അഗ്രഹാരമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹനുമാർ പ്രതിമ, ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 55 അടി ഉയരമുള്ള ഈ പ്രതിമ 2023-ലാണ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്.  ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യവസായഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നായ കല്യാൺ ഗ്രൂപ്പിന്റെ കുടുംബക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്.

## ചരിത്രം
കൊച്ചി രാജ്യത്തെ ഹൈക്കോടതിയിലെ ജഡ്ജിയായിരുന്ന ദിവാൻ ബഹാദൂർ ടി.ആർ. രാമചന്ദ്ര അയ്യരാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പണിത് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിച്ചത്. തമിഴ്നാട്ടിലെ കുംഭകോണത്തുനിന്ന് തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക് കുടിയേറിപ്പാർത്ത ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിലെ അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബ ഉപാസനാമൂർത്തിയായിരുന്നു ശ്രീരാമൻ. നിത്യവും തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തുമായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ, അവിടെയുള്ള ശ്രീരാമപ്രതിഷ്ഠ വളരെയധികം ആകർഷിച്ചു. തുടർന്ന്, തന്റെ ഉപാസനാമൂർത്തിയ്ക്ക് തമിഴ് ശൈലിയിൽ തന്നെ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയണമെന്ന മോഹം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായി. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിന് നല്ലൊരു സ്ഥലം അന്വേഷിച്ചുനടന്ന രാമചന്ദ്ര അയ്യർക്ക് ഒടുവിൽ ഇന്ന് ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം ലഭിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. പ്രസ്തുത സ്ഥലം അന്ന് കാടുപിടിച്ചുകിടക്കുകയായിരുന്നു. ആ സ്ഥലം മുഴുവൻ വെട്ടിത്തെളിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്, പുരാതനമായ ഒരു ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കാണാനിടയായി. പ്രസ്തുത ശിവക്ഷേത്രത്തോടുചേർന്നുതന്നെയാകണം ശ്രീരാമസ്വാമിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം പണിയാൻ എന്ന് അദ്ദേഹം അപ്പോൾ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം, അതിനൊപ്പം തന്നെ തന്റെ ഉപാസനാമൂർത്തിയ്ക്കുള്ള ക്ഷേത്രവും പണിയിച്ചുതുടങ്ങി. കൃത്യസമയത്തുതന്നെ രണ്ടിന്റെയും പണി പൂർത്തിയാകുകയും പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മം ഭംഗിയായി നടക്കുകയും ചെയ്തു. 1899 ജൂൺ 13-ന് ശ്രീരാമന്റെ ജന്മനക്ഷത്രമായ പുണർതം നാളിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്.

## ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി
### ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും
തമിഴ്നാട്ടിലെയും കേരളത്തിലെയും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ രൂപഘടനകളുടെ മിശ്രിതമായ സീതാരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നുകിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി പൂങ്കുന്നത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പൂങ്കുന്നത്തുള്ള ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം അര കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. നഗരപ്രാന്തമായിട്ടും നഗരത്തനിമ ഏശാതെ ഒരു തമിഴ് ഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രൗഢിയോടെ പൂങ്കുന്നം ഗ്രാമം നിലകൊള്ളുന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. അരിപ്പൊടികൊണ്ട് കോലങ്ങളെഴുതിയ വീടുകളും കർണ്ണാടകസംഗീതം നിറയുന്ന ഗ്രാമവീഥികളും മനസ്സിന് ഒരു കുളിർക്കാഴ്ചയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഗോപുരം തമിഴ് ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. എന്നാൽ, ഇതിന് അത്ര വലുപ്പമില്ല. ഗോപുരത്തിന് നേരെ മുന്നിലാണ് ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹനുമാൻ പ്രതിമ കാണാൻ സാധിയ്ക്കുന്നത്. പീഠമടക്കം ഏകദേശം 55 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ ഹനുമാൻ പ്രതിമ, ഇടതുകയ്യിൽ ഗദ തലതിരിച്ചുപിടിച്ച് വലതുകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ്. ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ അല്ലഗഡയിലാണ് പ്രതിമയുടെ നിർമ്മാണം നടന്നത്. ഒരു കോടിയിലധികം ചെലവ് വന്ന ഈ പ്രതിമ നാല്പതിലധികം ശില്പികൾ ചേർന്ന് നാലുമാസം കൊണ്ടാണ് പൂർത്തിയാക്കിയത്. 2023 ഏപ്രിൽ 26-ന് ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയാണ് ഈ പ്രതിമ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. ശനി, ഞായർ ദിവസങ്ങളിൽ രാത്രി എട്ടുമണിയ്ക്ക് ഈ പ്രതിമയിൽ ലേസർ ഷോ നടത്താറുണ്ട്. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ട് നിരവധി ആളുകളെ ഇത് ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലെ പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ തൊട്ടുമുകളിൽ ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേകരൂപം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ മുകളിൽ വൈഷ്ണവചിഹ്നങ്ങളായ ശംഖും സുദർശനചക്രവും ഗോപിക്കുറിയും കാണാം. ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകരൂപത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് മാർക്കണ്ഡേയനെ രക്ഷിയ്ക്കാനായി കാലനെ വധിയ്ക്കുന്ന ശിവഭഗവാന്റെയും, ഇടതുവശത്ത് രാമേശ്വരത്ത് ശിവപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ശ്രീരാമഭഗവാന്റെയും സീതാദേവിയുടെയും രൂപങ്ങൾ കാണാം. എതിർവശത്ത് സീതാസ്വയംവരം, പത്നീസമേതരായ ഗണപതിയും സുബ്രഹ്മണ്യനും, പിതാവായ പരമശിവന് പ്രണവമന്ത്രം ഉപദേശിച്ചുകൊടുക്കുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അനന്തശയനം തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളാണ് കാണാനാകുക. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിൽ വലിയ കുളമുണ്ട്. തൃശ്ശൂർ കോർപ്പറേഷൻ പരിധിയിലുള്ള ഏറ്റവും വലുതും മനോഹരവുമായ കുളങ്ങളിലൊന്നാണിത്. പ്രദേശത്തെ ആളുകൾ നീന്തൽ പഠിയ്ക്കുന്നതിനായി ഈ കുളം ഉപയോഗിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ട് നടക്കുന്നതും ഈ കുളത്തിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തോടനുബന്ധിച്ച് രണ്ട് ഓഡിറ്റോറിയങ്ങളുണ്ട് - സീതാരാമ കല്യാണമണ്ഡപവും ജാനകീനാഥ് ഹാളും. രണ്ടിലും വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെ വടക്കുഭാഗത്ത് ചെറിയൊരു ശിവക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഇവിടെ പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവഭഗവാനാണ് മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയെങ്കിലും ഒപ്പം ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ തുടങ്ങിയ മൂർത്തികളും പുറത്ത് സർപ്പക്കാവുമുണ്ട്. ഇവിടെ പൂജ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെയാണ്. എന്നാൽ, രാമനവമി ഉത്സവത്തിന് ഇവിടെയുള്ള മൂർത്തികളും ശ്രീരാമഭഗവാനോടൊപ്പം ഉണ്ടാകും. 

ഗോപുരം കടന്ന് അകത്തുകടക്കുമ്പോൾ ആദ്യം കാണുന്നത് വലിയ ആനക്കൊട്ടിലിലാണ്. ഇവിടെ വച്ചാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് ആനകളെ അണിനിരത്തിക്കൊണ്ട് എഴുന്നള്ളിപ്പുകൾ നടക്കുന്നത്. ഇതിനപ്പുറമാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡനെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം. 2010-ലാണ് ഇവിടെ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രം കഴിഞ്ഞാൽ തൃശ്ശൂരിൽ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം വന്നത് ഇവിടെയാണ്. ഇതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ എട്ടുദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റുത്സവമായി രാമനവമി ആഘോഷിച്ചുവരാൻ തുടങ്ങി. തമിഴ്-മലയാള ശൈലികൾ ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ ഉത്സവം, ഇന്ന് തൃശ്ശൂരിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങളിലൊന്നാണ്. രാമനവമി കഴിഞ്ഞാൽ പിറ്റേന്ന് സീതാരാമവിവാഹച്ചടങ്ങുമുണ്ട്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. താരതമ്യേന ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. തന്മൂലം പുറമേ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാവുന്നതാണ്.

പുൽത്തകിടിയോടുകൂടിയ അതിമനോഹരമായ ഒരു മതിലകമാണ് പൂങ്കുന്നം സീതാരാമസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ആരുടെയും മനം കുളിർപ്പിയ്ക്കുന്ന കാഴ്ചയാണിത്. ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും ഒത്തനടുക്കായി പ്രത്യേകം തീർത്ത ഒരു പീഠത്തിൽ മാർബിളിൽ തീർത്ത ഒരു ശ്രീകൃഷ്ണവിഗ്രഹവും അതിനുമുന്നിലായി ചെറിയൊരു തുളസിത്തറയും കാണാം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രണ്ട് അവതാരങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് ദർശിയ്ക്കാനുള്ള അവസരം ഇതുവഴി ലഭിയ്ക്കുകയാണ്. ഉത്തരേന്ത്യൻ ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ചതൊട്ടു ശ്രീകൃഷ്ണവിഗ്രഹം, ഓടക്കുഴലൂതുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ്. ഇവിടെ നിത്യേന വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് പുറകിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ നവഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠ. ഒറ്റക്കല്ലിൽ, വ്യത്യസ്തദിശകളിലേയ്ക്ക് ദർശനമായിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ നവഗ്രഹങ്ങളെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഗ്രഹനായകനായ സൂര്യൻ നടുക്കും, മറ്റുള്ളവർ ചുറ്റും നിൽക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ കിഴക്ക് ശുക്രൻ, തെക്കുകിഴക്ക് ചന്ദ്രൻ, തെക്ക് ചൊവ്വ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാഹു, പടിഞ്ഞാറ് ശനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കേതു, വടക്ക് വ്യാഴം, വടക്കുകിഴക്ക് ബുധൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. ഇവരിൽ സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും വ്യാഴം മാത്രം വടക്കോട്ടും ദർശനം നൽകുന്നു. ഇവർക്കും നിത്യപൂജകളുണ്ട്. ഇങ്ങനെ, പ്രധാനപ്പെട്ട ഹൈന്ദവദേവതകളെയെല്ലാം ദർശിയ്ക്കാനുള്ള അപൂർവ്വ അവസരം പൂങ്കുന്നം സീതാരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം നൽകുന്നു.

## അവലംബം

## പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
* പീഠം അടക്കം 55 അടി ഉയരം, പൂങ്കുന്നം ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഹനുമാൻ പ്രതിമ എത്തി; മാല ചാർത്തി സ്വീകരിച്ചു കലക്ടർ
* ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റക്കൽ ഹനുമാൻ പ്രതിമയെകാത്ത് തൃശൂരിലെ പൂങ്കുന്നം സീതാരാമക്ഷേത്രം

വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശ്രീരാമക്ഷേത്രങ്ങൾ