അമിത് ജേത്വ

ഒരു ഇന്ത്യൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു **അമിത് ജേത്വ** (അമിത് ജേത്വയും) (1975 - 20 ജൂലൈ 2010). ഗുജറാത്തിലെ ജുനഗഡിനടുത്തുള്ള ഗിർ ഫോറസ്റ്റ് പ്രദേശത്ത് സജീവമായിരുന്നു. സംരക്ഷിത പ്രദേശത്തെ അനധികൃത ഖനനത്തിനെതിരെ അദ്ദേഹം നിരവധി കോടതി കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്തിരുന്നു. പ്രതികളിലൊരാളായി ദിനു സോളങ്കിയെ പ്രതിക്കൂട്ടിലാക്കി. 2010 ജൂലൈ 20 ന് മോട്ടോർ ബൈക്കിലെത്തിയ രണ്ട് അക്രമികൾ ജേത്വയെ വെടിവെച്ചു കൊന്നു. 2012 സെപ്റ്റംബറിൽ ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി സോളങ്കിയുടെ അനന്തരവനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടും "ക്ലീൻ ചിറ്റ്" നൽകിയ ഗുജറാത്ത് പോലീസിന്റെ അന്വേഷണങ്ങളെ രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചു. കേസ് ഏറ്റെടുക്കാൻ സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻസിന് (സിബിഐ) കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.  കൊലപാതകത്തിന് ഉത്തരവിട്ട കേസിൽ 2013 നവംബറിൽ സി.ബി.ഐ ദിനു സോളങ്കിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. 2019 ജൂലൈ 11 ന്, ദിനു സോളങ്കിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ ശിവ സോളങ്കിയും കൊലപാതകത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
## കരിയർ
ഖംഭയിലെ ഗിർ നേച്ചർ യൂത്ത് ക്ലബ്ബിന്റെ പ്രസിഡന്റെന്ന നിലയിൽ അമിത് ജേത്വ വനം കയ്യേറ്റത്തിനും വേട്ടയ്‌ക്കുമെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ സജീവമായിരുന്നു. വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ചിങ്കാറ മാനിനെ വെടിവച്ചതിന് ബോളിവുഡ് നടൻ സൽമാൻ ഖാന്റെ അഞ്ച് വർഷത്തെ ജയിൽ ശിക്ഷയിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. ഈ കേസ് എട്ട് വർഷത്തോളം ആക്ടിവിസ്റ്റുകൾ പിന്തുടർന്നതിന് ശേഷം അവസാനിച്ചു.  ലഗാൻ എന്ന സിനിമയിലെ ഒരു സീനിൽ ചിങ്കാറ മാനിനെ ഉപയോഗിച്ചതും അദ്ദേഹം എടുത്തുകാട്ടി. നടനും സംവിധായകനുമായ ആമിർ ഖാനെതിരെയുള്ള അന്വേഷണം സ്റ്റേ ചെയ്ത ഭുജ് കോടതി വിധിയെ എതിർത്തു.

ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് സർവീസിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കിടയിലെ അഴിമതിക്കെതിരെ അദ്ദേഹം ശക്തമായി പ്രചാരണം നടത്തി. ആർട്ടിക്കിൾ 356-ന്റെ തെറ്റായ പ്രയോഗത്തെ എതിർത്തു. 2007-ൽ, ബാബരിയ ഫോറസ്റ്റ് ഗാർഡ് ഔട്ട്‌പോസ്റ്റിന്റെ ഏതാനും നൂറ് മീറ്ററുകൾക്കുള്ളിൽ വെടിയേറ്റ് വീണ മൂന്ന് സിംഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഗിർ വനത്തിലെ സിംഹങ്ങളുടെ ദുരൂഹ മരണത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. "ചില വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പിന്തുണയില്ലാതെ ഇത്തരമൊരു കാര്യം സാധ്യമല്ല" എന്ന് അവകാശപ്പെട്ട്, ഒരു ഐഎഫ്എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ സസ്‌പെൻഡ് ചെയ്യണമെന്ന് ജേത്വ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ സംഭവം ആത്യന്തികമായി ഒരു വലിയ സിംഹ വേട്ട സംഘത്തെ കണ്ടെത്തുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. പിന്നീട് മധ്യപ്രദേശിലെ കുനോ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലേക്ക് സിംഹങ്ങളെ മാറ്റുന്നതിനെതിരെ അദ്ദേഹം പ്രചാരണം നടത്തി. ചത്ത സിംഹത്തിന്റെ ചിത്രമെടുക്കൽ, അതിക്രമിച്ച് കടക്കൽ തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങൾ പലപ്പോഴും തടഞ്ഞിരുന്നു.

2007-ൽ ജെത്വ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു.

2008-ൽ, പരാതികൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ജേത്വ വിവരാവകാശ നിയമം പിന്തുടർന്നു. കൂടാതെ അഴിമതി നടപടികളും മറ്റ് ദുരുപയോഗങ്ങളും തടയുന്നതിനായി വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം അഭ്യർത്ഥനകൾ ഫയൽ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങളെക്കുറിച്ച് ശിൽപശാലകൾ നടത്തി.

2010-ൽ ലോകായുക്ത നിയമനത്തിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ "നിഷ്ക്രിയത്വം" ചോദ്യം ചെയ്ത് ജെത്വ ഒരു പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. ലോകായുക്തയെ നിയമിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി സർക്കാരിനോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. കമ്മീഷണർമാരുടെ അഭാവം മൂലം ഗുജറാത്ത് വിവരാവകാശ കമ്മീഷനിൽ (ജിഐസി) വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന കേസുകൾക്കെതിരെയുള്ള പ്രചാരണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത് ജേത്വയായിരുന്നു. ഇയാളുടെ ഹർജിയിലാണ് നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ നിയമനം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഹൈക്കോടതി സംസ്ഥാന സർക്കാരിനോട് നിർദേശിച്ചത്. അദ്ദേഹം വീണ്ടും HC-യിൽ ഒരു റിട്ട് പെറ്റീഷൻ ഫയൽ ചെയ്തുകൊണ്ട് ആയിരക്കണക്കിന് RTI ഉപയോക്താക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ വരികയും RTI അപേക്ഷകൾ ഫയൽ ചെയ്യുമ്പോൾ പണം നിക്ഷേപിക്കുന്നതിനുള്ള പേയ്‌മെന്റ് രീതികളിലൊന്നായി ഇന്ത്യൻ പോസ്റ്റൽ ഓർഡർ (IPO) സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
## അനധികൃത ഖനന ലോബിക്കെതിരെ അന്വേഷണം
2008 മുതൽ, ഗിർ ഫോറസ്റ്റ് നാഷണൽ പാർക്കിന് പുറത്ത് സംരക്ഷിത വനമേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു അനധികൃത ഖനന ലോബിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അന്വേഷിച്ച് വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം ജെത്വ ആറ് അപേക്ഷകൾ സമർപ്പിച്ചിരുന്നു.  ആ സമയത്ത്, സോളങ്കി അയച്ചതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന ഗുണ്ടകൾ ജേത്വയെ ക്രൂരമായി മർദ്ദിച്ചു.

2010-ന്റെ മധ്യത്തിൽ, ഗിർ വനത്തിലെ അനധികൃത ഖനനത്തിൽ പങ്കാളിയായതിന് പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയക്കാരനായ ദിനു സോളങ്കിയുടെയും നിരവധി ബന്ധുക്കളുടെയും പേരുകൾ കണ്ടെത്തി തെളിവുകൾ ഉദ്ധരിച്ച് അദ്ദേഹം ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിയിൽ ഒരു പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി ഫയൽ ചെയ്തു. അത്തരം എല്ലാ ഖനന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും വൈദ്യുതി വിതരണം നിർത്തുന്നതിന് അദ്ദേഹം കോടതിയിൽ നിന്ന് നിർദ്ദേശം തേടി.

2010 ജൂണിൽ, പോലീസും ജിയോളജി വകുപ്പും ചേർന്ന് ഒരു റെയ്ഡ് നടത്തുകയും നിരവധി ഖനന ഉപകരണങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, പിന്നീട് ഉപകരണങ്ങൾ മോഷണം പോയി. ദിനു ഭായിക്ക് 4.1 ദശലക്ഷം റിയാൽ പിഴ ചുമത്തിയതിന് കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് അയച്ചു.

2003 മുതൽ ഗുജറാത്തിൽ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാനമായ ഒരു സ്വതന്ത്ര ഓംബുഡ്‌സ്മാൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോകായുക്ത വിഷയം അന്വേഷിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഈ തസ്തിക നികത്താൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനോട് ജുഡീഷ്യൽ ഉത്തരവ് ആവശ്യപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം അടുത്തിടെ കോടതിയെ സമീപിച്ചിരുന്നു.
### കൊലപാതകം
സോളങ്കിക്കെതിരായ കേസ് ഫയൽ ചെയ്തതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ജൂലൈ 20 ന്, ജെത്വ അഹമ്മദാബാദിലെ ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിക്ക് സമീപം അഭിഭാഷകനെ കാണാൻ പോയിരുന്നു. സത്യമേവ് കോംപ്ലക്‌സിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ മോട്ടോർ സൈക്കിളിലെത്തിയ രണ്ട് അക്രമികൾ നാടൻ പിസ്റ്റൾ ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വെടിവച്ചു. പരിക്കേറ്റിട്ടും, അദ്ദേഹം അക്രമികളെ തടഞ്ഞുവയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.അവർക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും, കൊലപാതകികളിലൊരാൾ ധരിച്ചിരുന്ന ഒരു കുർത്ത (നീണ്ട ഷർട്ട്) പിടിച്ചെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഇതിന് ജുനാഗഡിലേക്കുള്ള ഒരു അലക്കു ടാഗ് ഉണ്ടായിരുന്നു. കോടതിക്ക് പുറത്ത് ഒരു പോലീസ് കാർ പാർക്ക് ചെയ്തിരുന്നു. ഒറ്റ വെടിയൊച്ച കേട്ട് രണ്ട് പോലീസുകാർ പുറത്തേക്ക് വന്നെങ്കിലും കുറ്റവാളികളെ പിന്തുടരുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. അവർ കാൽനടയായി രക്ഷപ്പെട്ടു.

സൗരാഷ്ട്രയിലെ ശക്തവും അനധികൃതവുമായ ഖനന ലോബിയിൽ ഇടപെട്ടതിന് ദിനു സോളങ്കിയിൽ നിന്ന് ജെത്വയ്ക്ക് നിരന്തരം ഭീഷണിയുണ്ടെന്ന് ജെത്വയുടെ കുടുംബം ആരോപിച്ചു. സോളങ്കിയുടെ സ്വദേശമായ കൊടിനാറിൽ നടന്ന ഒരു യോഗത്തിൽ ഒരു വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തിന് മുന്നിൽ സോളങ്കി ഒരു ഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. തനിക്ക് സംരക്ഷണം നൽകണമെന്നും സോളങ്കിയാൽ കൊല്ലപ്പെടുമെന്നും കാണിച്ച് ജെത്വ അടുത്തിടെ കൊഡിനാർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന് അടുത്തിടെ ദിനു സോളങ്കിയിൽ നിന്ന് ഒരു ഭീഷണി ഫോൺ കോൾ ലഭിച്ചു.

സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെട്ട് നിരവധി സിവിൽ ബോഡികളും എൻജിഒകളും ജൂലൈ 21 ന് അഹമ്മദാബാദിൽ ജാഗ്രതാ സമരം നടത്തി.
### ദിനു സോളങ്കി അറസ്റ്റിൽ
അന്വേഷണത്തിൽ, കോൺസ്റ്റബിൾ ബഹാദൂർസിൻ വാധേർ, തുടർന്ന് വാടകക്കൊലയാളികളിൽ ഒരാളായ പച്ചൻ സിൽവ എന്നിവരെ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. പിന്നീട് 2010 സെപ്തംബർ 6 ന് ഡിനു സോളങ്കിയുടെ അനന്തരവൻ ശിവ സോളങ്കിയെ കേസിലെ മുഖ്യപ്രതിയാക്കി അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. അമിത് ജേതാവയെ പുറത്താക്കാൻ കോൺസ്റ്റബിൾ ബഹദൂർസിംഗിനോട് ശിവ ആവശ്യപ്പെട്ടതായി പോലീസ് വൃത്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു. "അതിനുശേഷം ബഹാദൂർ കുറ്റകൃത്യം ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയും ഷാർപ്പ് ഷൂട്ടർമാരായ ശൈലേഷ് പാണ്ഡ്യയുടെയും പച്ചൻ ശിവയുടെയും സഹായത്തോടെ അത് നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു."

ഡിനു സോളങ്കിയുടെ പേരിലുള്ള ജേത്വയുടെ കൊലപാതകം മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നടന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ അറസ്റ്റിലാകുകയും ചെയ്തിട്ടും, ഗുജറാത്ത് പോലീസ് ക്രൈംബ്രാഞ്ച് നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ സോളങ്കിക്ക് തന്നെ പങ്കില്ലായിരുന്നു.  2012 സെപ്തംബറിൽ, അമിത് ജേത്വയുടെ പിതാവ് ഈ വിഷയത്തിൽ നൽകിയ അപ്പീൽ ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി കേൾക്കുകയും ഗുജറാത്ത് പോലീസിന്റെ അന്വേഷണങ്ങളെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്വേഷണങ്ങൾ "ന്യായമായോ, സ്വതന്ത്രമായോ, സത്യസന്ധമായോ അല്ലെങ്കിൽ വേഗത്തിലോ ഉള്ളതല്ല" എന്നും, ശിവ സോളങ്കിയും ദിനുവും ഒരേ കൂട്ടുകുടുംബത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നതെന്നും അവർക്ക് ചില ഇടപെടലുകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടാകാമെന്നും കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സമാനമായ കേസുകളിൽ, ഗുജറാത്ത് പോലീസ് അസാധാരണമായ രീതിയിൽ രാഷ്ട്രീയവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതിന്റെ പേരിൽ വ്യാപകമായി വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കേസ് സിബിഐക്ക് കൈമാറാൻ ഹൈക്കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചു.

2013 നവംബറിൽ ദിനു സോളങ്കിയെ സിബിഐ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.
## അവാർഡുകൾ
*2010 (മരണാനന്തരം) സുതാര്യതയുടെ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധ സംഘടനയായ നാഷണൽ ആർടിഐ ഫോറത്തിൽ നിന്നുള്ള സതീഷ് ഷെട്ടി ആർടിഐ ഗാലൻട്രി അവാർഡ്.
*2010-ലെ (മരണാനന്തരം) NDTV പരിസ്ഥിതി അവാർഡ് "The Greenies" ൽ നിന്നുള്ള പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ്.
*2011 (മരണാനന്തരം) ദേശീയ വിവരാവകാശ പുരസ്കാരം.
*2011 (മരണാനന്തരം) NDTV ഇന്ത്യൻ ഓഫ് ദി ഇയറിന്റെ എൽഐസി അൺസങ് ഹീറോ ഓഫ് ദ ഇയർ അവാർഡ് മറ്റ് വിവരാവകാശ പ്രവർത്തകരായ ദത്താത്രേയ പാട്ടീൽ, വിശ്രം ദോഡിയ, സതീഷ് ഷെട്ടി, വിത്തൽ ഗൈറ്റ് എന്നിവർക്കൊപ്പം
## അവലംബം

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതിപ്രവർത്തകർ
വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ