ബൊറോബുധുർ ക്ഷേത്രസമുച്ചയം

**ബൊറോബുധുർ ക്ഷേത്രസമുച്ചയം** ഇന്തോനേഷ്യയിലെ മദ്ധ്യ ജാവയിലുള്ള മൂന്നു ബുദ്ധമതക്ഷേത്രങ്ങൾ അടങ്ങിയ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനമാണ്.  ബൊറോബുധുർ, മെന്ദുത്ത്, പാവോൺ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ അമ്പലങ്ങൾ ഇതിൽപ്പെടുന്നു. ഈ മൂന്നു ക്ഷേത്രങ്ങളും ഒരു നേറേഖയിൽ ആണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇന്തോനേഷ്യയുടെ ബുദ്ധമതകാലഘട്ടത്തിലെ ശൈലേന്ദ്രസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കാലത്ത് എട്ട്, ഒമ്പത് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്.  

യോഗ്യകർത്തായുടെ ഉത്തരപശ്ചിമദിക്കിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 40 കിലോമീറ്റർ ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം, ഇരട്ട അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളായ, സുന്ദൊരൊ-സംബ്ലിങ്, മെർബാബു-മെറാപ്പി എന്നിവയുടെ ഇടയിലെ ഉയരമുള്ള പ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. രണ്ടു നദികളായ പ്രോഗൊ, ഇളോ എന്നിവ രണ്ടുവശത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. 

വളരെ ഫലപുഷ്ടമായ പ്രദേശമാണിത്. ഇവ കണ്ടെത്തിയശേഷം നടന്ന പുനർനിർമ്മാണഘട്ടത്തിൽ ആണ് ഈ മൂന്നു ക്ഷേത്രങ്ങളും ഒരേ നിരയിൽ ആയാണു കിടക്കുന്നത് എന്നു കണ്ടെത്തിയത്. പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യം പ്രകാരം ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾക്ക് പരസ്പ്രം ബന്ധിച്ച ഇരട്ട മതിലോടുകൂടിയ കല്ലുപാകിയ പാതയുണ്ടായിരുന്നത്രെ. മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൽക്കും ഒരേ രിതിയിലുള്ള നിർമ്മാണരിതികാണുന്നതിനാൽ ഇവ ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലാണ് നിർമ്മിച്ചതെന്നു കാണിക്കുന്നു. ഇവയുടെ ആചാരങ്ങളും ഏതാണ്ട് ഒരുപോലെയാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. 
## മ്യൂസിയങ്ങൾ
രണ്ട് മ്യൂസിയങ്ങൾ ബൊറോബുധുർ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിലുണ്ട്. കർമവിഭങ്ങ മ്യൂസിയവും സമുദ്ര രക്ഷാ മ്യൂസിയവും.
## മറ്റ് പുരാവസ്തുപ്രദേശങ്ങൾ
ഇവയ്ക്കു പുറമെ മറ്റ് ഹിന്ദു, ബുദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങളും ഈ പ്രദേശത്ത് ചിതറിക്കിടക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ളത് സി. ഇ. 732ലെ ഗുനുങ് വുകിർ അല്ലെങ്കിൽ കാങ്ഗാൽ ഹിന്ദുക്ഷേത്രം ആണ്. ഈ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൽനിന്നും കണ്ടെത്തിയ കാങ്ഗാൽ ലിഖിതം പ്രകാരം, ശൈവമതക്കാരനായ സഞ്ജയ ഈ പ്രദേശത്ത് ഒരു ശിവലിംഗക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചു. ഈ പ്രദേശം ബൊറോബുധുർ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൽനിന്ന് കിഴക്കായി 10 കിലോമീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രമായ ങാവൻ ക്ഷേത്രം  മെന്ദുത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മറ്റൊരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രമായ ബാണൻ ക്ഷേത്രം പാവോൺ ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്നും വടക്ക് നൂറുകണക്കിനു മീറ്റർ മാത്രം അകലെയാണ്.  ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകൾ തിരികെ പഴയ രൂപത്തിലേയ്ക്കു പണിതെടുക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. കാരണം പല കല്ലുകളും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയി. എന്നാൽ ഈ പ്രദേശത്ത് ക്ഷേത്രപരിസരത്തുനിന്നും ഹിന്ദു ദൈവങ്ങളുടെ വിഗ്രഹങ്ങൾ അധികം കേടുപാടുകൾ കൂടാതെ ലഭിച്ചു. ഇവിടെനിന്നും ലഭിച്ച ഹിന്ദു ദൈവങ്ങളായ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി എന്നിവരുടെ വിഗ്രഹങ്ങൾ ഇന്തോനേഷ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ ജക്കാർത്തയിലുള്ള ദേശീയ മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. 
## ചിത്രശാല
### ബൊറോബുധൂർ ക്ഷേത്രം

പ്രമാണം:Borobudur Temple Compounds-111342.jpg|ബൊറോബുധൂർ ക്ഷേത്ര ചുറ്റുപാടുകൾ
പ്രമാണം:Borobudur Temple Compounds-111340.jpg|കൊത്തുപണികൾ
പ്രമാണം:Borobudur Temple Compounds-111353.jpg|ബുദ്ധപ്രതിമ
പ്രമാണം:Borobudur Temple Compounds-111359.jpg|ബൊറോബുധൂർ ക്ഷേത്ര ചുറ്റുപാടുകൾ
പ്രമാണം:Borobudur Temple Compounds-111357.jpg|ബൊറോബുധൂർ ക്ഷേത്ര ചുറ്റുപാടുകൾ
പ്രമാണം:Scattered stone structure of Borobudur temple.jpg|വിശുദ്ധ ശില
പ്രമാണം:Borobudur Temple Compounds-111336.jpg|ബൊറോബുധൂർ ക്ഷേത്ര ചുറ്റുപാടുകൾ

### മെൻഡട് ക്ഷേത്രം

പ്രമാണം:043 Candi Mendut.jpg|മെൻഡട് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രവേശനകവാടം
പ്രമാണം:Banyan@Mendut.jpg|ബനിയൻ വൃക്ഷം
പ്രമാണം:Candi Mendut - 005 Avalokitesvara on the Left (11832594553).jpg|അവലോകിടേശ്വര പ്രതിമ - ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത്
പ്രമാണം:Candi Mendut - 006 Vajrapani on the Right (11833107216).jpg|വജ്രപാണി പ്രതിമ - ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത്
പ്രമാണം:Candi Mendut 2013-05-28 (1).JPG|ക്ഷേത്രം
പ്രമാണം:Candi Mendut 3.jpg|ശില്പങ്ങൾ
പ്രമാണം:Candi-Mendut Java RoofplanReconstructed 1912.jpg|ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്ലാൻ
പ്രമാണം:Mendut Java Indonesia Candi-Mendut-02.jpg|ക്ഷേത്രവും ബനിയൻ വൃക്ഷവും
പ്രമാണം:Mendut Java Indonesia Candi-Mendut-03.jpg|ബുദ്ധപ്രതിമ


### പവോൺ ക്ഷേത്രം

പ്രമാണം:Candi Pawon 6.jpg|പവോൺ ക്ഷേത്രം പ്രവേശനകവാടം
പ്രമാണം:Kalpataru, Kinnara-Kinnari, Apsara-Devata, Pawon Temple.jpg|കല്പതരു, കിന്നര,കിന്നരി, അപ്സരദേവത എന്നിവരുടെ കൊത്തുപണികൾ
പ്രമാണം:Kalpataru Candi Pawon.jpg|ചുവരിലെ കൊത്തുപണികൾ
പ്രമാണം:Candi Pawon - 001 Pavon (8610858161).jpg|ക്ഷേത്രസമുച്ചയം
പ്രമാണം:Candi Pawon - 006 Pavon (8611980662).jpg|കൊത്തുപണികൾ
പ്രമാണം:Candi Pawon - 015 Pavon (8612021620).jpg|പ്രതിമകൾ
പ്രമാണം:Candi Pawon - 016 Pavon (8612026684).jpg|പ്രതിമകൾ
പ്രമാണം:Candi Pawon 2.jpg|പവോൺ ക്ഷേത്രം


## ഇതും കാണൂ

* Candi of Indonesia
* Buddhism in Indonesia
## കുറിപ്പുകൾ