എം. സ്റ്റാൻലി വൈറ്റിംഗ്ഹാം

**എം. സ്റ്റാൻലി വൈറ്റിംഗ്ഹാം** (ജനനം: 1941) ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് രസതന്ത്രജ്ഞനാണ്. കെമിസ്ട്രി പ്രൊഫസറും ന്യൂയോർക്കിലെ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമായ ബിൻ‌ഹാം‌ടൺ സർവകലാശാലയിലെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെറ്റീരിയൽസ് റിസർച്ചിന്റെയും മെറ്റീരിയൽസ് സയൻസ് ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് പ്രോഗ്രാമിന്റെയും ഡയറക്ടറാണ്. 2019-ൽ രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. ലിഥിയം ബാറ്ററികളുടെ വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യക്തിയാണ് വൈറ്റിംഗ്ഹാം. ഇന്റർകലേഷൻ ഇലക്ട്രോഡുകളുടെ ആശയവും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.

1970 കളിൽ ഇന്റർകലേഷൻ ഇലക്ട്രോഡുകളുടെ ആശയം കണ്ടെത്തിയ ലിഥിയം ബാറ്ററികളുടെ വികസനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യക്തിയായ വൈറ്റിംഗ്ഹാമിന് ഉയർന്ന ഊർജ്ജ സാന്ദ്രതയും ഉയർന്ന റിവേർസിബിൾ ലിഥിയം ബാറ്ററികളിൽ ഇന്റർകലേഷൻ കെമിസ്ട്രി എന്ന ആശയവും സംബന്ധിച്ച ആദ്യത്തെ പേറ്റന്റുകൾ ലഭിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ, റീചാർജ് ചെയ്യാവുന്ന **ലിഥിയം ബാറ്ററികളുടെ സ്ഥാപക പിതാവ്** എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തെ വിളിക്കുന്നത്.

## വിദ്യാഭ്യാസവും കരിയറും
1941-ൽ യു‌കെയിലെ നോട്ടിംഗ്ഹാമിലാണ് വൈറ്റിംഗ്ഹാം ജനിച്ചത്. രസതന്ത്രം പഠിക്കുന്നതിനായി ഓക്സ്ഫോർഡിലെ ന്യൂ കോളേജിൽ പോകുന്നതിനുമുമ്പ് 1951-1960 വരെ ലിങ്കൺഷെയറിലെ സ്റ്റാംഫോർഡ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസം നേടി. ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിൽ അദ്ദേഹം ബിഎ (1964), എംഎ (1967), ഡിഫിൽ (1968) എന്നിവ നേടി. ബിരുദ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം വൈറ്റിംഗ്ഹാം സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയിൽ പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ഫെലോ ആയിരുന്നു. തുടർന്ന് എക്സോൺ റിസർച്ച് & എഞ്ചിനീയറിംഗ് കമ്പനിയിൽ 16 വർഷം ജോലി ചെയ്തു. ബിൻ‌ഹാം‌ടൺ‌ സർവകലാശാലയിൽ‌ പ്രൊഫസറാകുന്നതിന്‌ മുമ്പ്‌ അദ്ദേഹം ഷ്‌ലമ്പർ‌ജറിൽ‌ നാലുവർഷം ജോലി ചെയ്‌തു. വിറ്റിംഗ്ഹാമിനെ 2017-ൽ നാറ്റ്ബാറ്റ് ഇന്റർനാഷണലിന്റെ ചീഫ് സയന്റിഫിക് ഓഫീസറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.

1994 മുതൽ 2000 വരെ അദ്ദേഹം ഗവേഷണത്തിനായി സർവകലാശാലയുടെ വൈസ് പ്രൊവോസ്റ്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷന്റെ വൈസ് ചെയർ ആയി ആറുവർഷം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ ബിൻ‌ഹാം‌ടൺ‌ സർവകലാശാലയിലെ കെമിസ്ട്രി, മെറ്റീരിയൽ‌സ് സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് പ്രൊഫസറാണ്.

2007-ൽ കെമിക്കൽ എനർജി സ്റ്റോറേജിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഡി‌ഇ‌ഇ പഠനത്തിന് വൈറ്റിംഗ്ഹാം സഹ-അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നു.  ഇപ്പോൾ ബിൻ‌ഹാം‌ടൺ സർവകലാശാലയിലെ യു‌എസ് എനർജി ഫ്രോണ്ടിയർ റിസർച്ച് (EFRC) കേന്ദ്രമായ നോർത്ത് ഈസ്റ്റേൺ സെന്റർ ഫോർ കെമിക്കൽ എനർജി സ്റ്റോറേജ് (NECCES) ഡയറക്ടറാണ്. 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പുതിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിന് 2014-ൽ NECCES ന് 12.8 മില്യൺ ഡോളർ, ഊർജ്ജ വകുപ്പിൽ നിന്നുള്ള നാല് വർഷത്തെ ഗ്രാന്റ് ലഭിച്ചു. പ്രധാനപ്പെട്ട ഗവേഷണങ്ങൾ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് തുടരുന്നതിന് 2018-ൽ NECCES ന്  ഊർജ്ജ വകുപ്പ് $3 മില്ല്യൺ കൂടി നൽകി. ഊർജ്ജ-സംഭരണ സാമഗ്രികൾ മികച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനും "വിലകുറഞ്ഞതും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദവും നിലവിലെ മെറ്റീരിയലുകളേക്കാൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം സംഭരിക്കാൻ കഴിവുള്ളതുമായ" പുതിയ മെറ്റീരിയലുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും നെസെസ് ടീം ഫണ്ടിംഗ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

## ഗവേഷണം
ഇന്റർകലേഷൻ ഇലക്ട്രോഡുകളുടെ ആശയം കണ്ടെത്തുന്നതിൽ ലിഥിയം ബാറ്ററികളുടെ വികസനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യക്തിയാണ് വൈറ്റിംഗ്ഹാം. ടൈറ്റാനിയം ഡൈസൾഫൈഡ് കാഥോഡും ലിഥിയം അലുമിനിയം ആനോഡും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വൈറ്റിംഗ്ഹാമിന്റെ റീചാർജ് ചെയ്യാവുന്ന ലിഥിയം ബാറ്ററി 1970 കളിൽ എക്സോൺ നിർമ്മിച്ചു.

"ഈ ബാറ്ററികളെയെല്ലാം ഇന്റർകലേഷൻ ബാറ്ററികൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു സാൻഡ്‌വിച്ചിൽ ജാം ഇടുന്നതുപോലെയാണ്. അതിനർത്ഥം രാസവസ്തുക്കളിൽ ഒരു ക്രിസ്റ്റൽ ഘടനയുണ്ടെന്നാണ്. കൂടാതെ ഞങ്ങൾക്ക് ലിഥിയം അയോണുകൾ ഇടുകയും പുറത്തെടുക്കുകയും ചെയ്യാം. അതിനുശേഷം ഘടന സമാനമാണ്. "വൈറ്റിംഗ്ഹാം പറഞ്ഞു" ഞങ്ങൾ ക്രിസ്റ്റൽ ഘടന നിലനിർത്തുന്നു. അതാണ് ഈ ലിഥിയം ബാറ്ററികളെ മികച്ചതാക്കുന്നത്. ഈ സൈക്കിൾ വളരെയധികം കാലം തുടരുന്നു.

ഇന്നത്തെ ലിഥിയം ബാറ്ററികൾ ശേഷിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. കാരണം ഓരോ ട്രാൻസിഷൻ മെറ്റൽ റെഡോക്സ് സെന്ററിനും ഒന്നിൽ താഴെ ലിഥിയം അയോൺ / ഇലക്ട്രോൺ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉയർന്ന ഊർജ്ജ സാന്ദ്രത കൈവരിക്കുന്നതിന്, മുകളിൽ പറഞ്ഞ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ ഒരു ഇലക്ട്രോൺ റെഡോക്സ് ഇന്റർകലേഷൻ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കപ്പുറമാണ് ഈ സമീപനം. നിലവിൽ, വൈറ്റിംഗ്ഹാമിന്റെ ഗവേഷണം മൾട്ടി-ഇലക്ട്രോൺ ഇന്റർകലേഷൻ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് മുന്നേറി, ഇത് ഒന്നിലധികം ലിഥിയം അയോണുകൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച് സംഭരണ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. വൈറ്റിംഗ്ഹാം ലിക്സ്‌വൊപോ 4 പോലുള്ള ഏതാനും മൾട്ടി-ഇലക്ട്രോൺ ഇന്റർകലേഷൻ മെറ്റീരിയലുകൾ വിജയകരമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. മൾട്ടി-ഇലക്ട്രോൺ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താൻ മൾട്ടിവാലന്റ് വനേഡിയം കേഷൻ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ ഊർജ്ജ സാന്ദ്രത അതിവേഗം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ബാറ്ററി വ്യവസായത്തിൽ ലൈറ്റുകൾ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

1971-ൽ ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്ന് യംഗ് ഓതർ അവാർഡ്, 2003-ൽ ബാറ്ററി റിസർച്ച് അവാർഡ്, 2004-ൽ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഗ്രീൻടെക് മീഡിയ ഹരിത സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സംഭാവനകൾ നൽകിയ മികച്ച 40 പുതുമയുള്ളവരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹത്തെ പട്ടികപ്പെടുത്തി. 2012-ൽ, ലിഥിയം ബാറ്ററി മെറ്റീരിയൽസ് റിസർച്ചിലേക്കുള്ള ആജീവനാന്ത സംഭാവനയ്ക്കുള്ള ഐബി‌എ യെഗെർ അവാർഡ് വൈറ്റിംഗ്ഹാമിന് ലഭിച്ചു. കൂടാതെ 2013-ൽ മെറ്റീരിയൽസ് റിസർച്ച് സൊസൈറ്റിയുടെ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2015-ൽ തോംസൺ റോയിട്ടേഴ്സ് രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിനുള്ള ക്ലാരിവേറ്റ് സൈറ്റേഷൻ സമ്മാന ജേതാക്കളുടെ പട്ടികയിൽ ലിഥിയം അയൺ ബാറ്ററിയുടെ വികസനത്തിന് കാരണമായ ഊർജ്ജ സംഭരണ സാമഗ്രികൾക്കായി ഇന്റർകലേഷൻ കെമിസ്ട്രി പ്രയോഗിക്കുന്നതിന് തുടക്കമിട്ട ഗവേഷണത്തിന് ജോൺ ബി. വൈറ്റിംഗ്ഹാം നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
2019-ൽ വൈറ്റിംഗ്ഹാം, ജോൺ ബി. ഗുഡ്നോഫ്, അകിര യോഷിനോ എന്നിവർക്കൊപ്പം "ലിഥിയം അയൺ ബാറ്ററികളുടെ വികസനത്തിന്" 2019-ലെ രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു.
## അംഗീകാരം
* 2007 സ്കോളർഷിപ്പ്, ക്രിയേറ്റീവ് ആക്റ്റിവിറ്റികൾ എന്നിവയിലെ മികവിനുള്ള ചാൻസലറുടെ അവാർഡും ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ മികച്ച ഗവേഷണ അവാർഡും, 
* 2010 അമേരിക്കൻ കെമിക്കൽ സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള ആജീവനാന്ത സംഭാവനയ്ക്കുള്ള അവാർഡ്
* 2015 തോംസൺ റോയിട്ടേഴ്സ് സൈറ്റേഷൻ സമ്മാന ജേതാവ്
* 2017 ഇന്റർനാഷണൽ സൊസൈറ്റി ഫോർ സോളിഡ് സ്റ്റേറ്റ് അയോണിക്സിൽ നിന്നുള്ള സീനിയർ സയന്റിസ്റ്റ് അവാർഡ്
* 2018 മെറ്റീരിയൽസ് റിസർച്ച് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള ടേൺബുൾ അവാർഡ്
* 2018 നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് അംഗം 
* ജോൺ ബി. ഗുഡ്‌നോഫ്, അകിര യോഷിനോ എന്നിവർക്കൊപ്പം 2019-ൽ രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം 

## അവലംബം

## പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ

* M. Stanley Whittingham's profile  at Binghamton University website

വർഗ്ഗം:1941-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:രസതന്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ
വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് രസതന്ത്രജ്ഞർ
വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് കണ്ടുപിടിത്തക്കാർ