സുനിൽ പ്രധാൻ

ഒരു ഇന്ത്യൻ ന്യൂറോളജിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ ഗവേഷകനും എഴുത്തുകാരനുമാണ് **സുനിൽ പ്രധാൻ** (ജനനം: 25 ജൂൺ 1957) , രണ്ട് ഇലക്ട്രോഫിസിയോളജിക്കൽ ടെക്നിക്കുകളുടെ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന് പ്രസിദ്ധനാണ് അദ്ദേഹം. അഞ്ച് മെഡിക്കൽ സൈൻസ് അദ്ദേഹം വിവരിക്കുകയുണ്ടായതിൽ ഒരെണ്ണം, Duchenne muscular dystrophy അറിയപ്പെടുന്നത് *പ്രധാൻ സൈൻ,* എന്നാണ്.  മറ്റുള്ളവ  facioscapulohumeral muscular dystrophy (FSHD) എന്നിവയുമായും അതുപോലുള്ള മറ്റു നാഡീരോഗങ്ങളെയും ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.  ന്യൂറോ സയൻസ് മേഖലയിലെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2014-ൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ അവാർഡായ പത്മശ്രീ അദ്ദേഹത്തിനു നൽകപ്പെട്ടു. 

## ജീവചരിത്രം
ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബിജ്നൌര് ജില്ലയിലെ ജിൽ സ്റ്റേഷനായ നജിബാബാദിൽ 1957 ജൂൺ 25 നാണ് പ്രധാൻ ജനിച്ചത്.   ഝാൻസി, അലിഗഡ്, ബന്ദ, അലഹബാദ്, ലഖ്‌നൗ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പല പ്രാദേശിക സ്കൂളുകളിലും അദ്ദേഹം സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി.  വൈദ്യശാസ്ത്രം തിരഞ്ഞെടുത്ത് 1979 ൽ ലഖ്‌നൗവിലെ കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് എംബിബിഎസ്, മെഡിസിൻ ബിരുദം നേടി. 1983 ൽ അദ്ദേഹം  ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ (എംഡി) പൂർത്തിയാക്കി. ന്യൂറോളജിയിൽ കൂടുതൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ നടത്തിയ അദ്ദേഹം ഡി.എം ബിരുദം നേടി. 

മുംബൈയിലെ ജാസ്ലോക്ക് ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രധാൻ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് ബാംഗ്ലൂരിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെന്റൽ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ന്യൂറോ സയൻസസിലേക്ക് (നിംഹാൻസ്) മാറി. 1989 ൽ ഹൈദരാബാദിലെ നിസാമിന്റെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിലേക്ക് കൂടുതൽ നീങ്ങിയ ശേഷം ലഖ്‌നൗവിലെ സഞ്ജയ് ഗാന്ധി പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ   2007 വരെ അവിടെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. പിന്നീട് ന്യൂറോളജി വകുപ്പിന്റെ തലവനായി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹ്യൂമൻ ബിഹേവിയർ ആന്റ് അലൈഡ് സയൻസസിലേക്ക് (ഐ‌എച്ച്‌ബി‌എ‌എസ്) 2008 മുതൽ മെഡിക്കൽ സൂപ്രണ്ടായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

പ്രധാൻ ഐ‌എച്ച്‌ബി‌എസിൽ നിരവധി മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. സിഗ്നേജുകൾ, ഡിസ്പ്ലേകൾ, ബോർഡുകൾ എന്നിവ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നതിനും വിശദീകരിക്കുന്നതിനും രോഗികളുടെ ഷെൽട്ടറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. 32 ചാനലുകൾ പോളിസോംനോഗ്രാഫി, നിക്കോളറ്റ് 32 ചാനലുകൾ ഡിജിറ്റൽ പോർട്ടബിൾ ഇലക്ട്രോസെൻസ്ഫലോഗ്രഫി, ഇലക്ട്രോമിയോഗ്രാഫി തുടങ്ങിയ ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹം ക്രമീകരിച്ചയിടത്താണ് ഇലക്ട്രോഫിസിയോളജി ലാബ് ആരംഭിച്ചത്.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ റായ് ബറേലി റോഡിനടുത്തുള്ള ലഖ്‌നൗവിലാണ് പ്രധാൻ താമസിക്കുന്നത്. 

## ലെഗസി
പ്രധാനമായും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയ അഞ്ച് മെഡിക്കൽ ചിഹ്നങ്ങൾ, അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയ രണ്ട് ഇലക്ട്രോഫിസിയോളജിക്കൽ ടെക്നിക്കുകൾ, ജാപ്പനീസ് എൻസെഫലൈറ്റിസ്, ഹിരയമ ടൈപ്പ് മോണോമെലിക് അമിയോട്രോഫി, അപസ്മാരം എന്നിവയുടെ ന്യൂറോ രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണ കണ്ടെത്തലുകൾ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളാണ്. 

### മെഡിക്കൽ സൈനുകൾ
**Pradhan sign or Valley sign**: അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയ സൈനുകളിൽ ആദ്യത്തേത് ഡുചെൻ മസ്കുലർ ഡിസ്ട്രോഫിയുമായി (ഡിഎംഡി) ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  ഡി‌എം‌ഡി രോഗികൾക്ക് ഇൻഫ്രാസ്പിനാറ്റസ്, ഡെൽറ്റോയ്ഡ് പേശികൾ എന്നിവ വലുതാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി, ഇത് ചുരുങ്ങുമ്പോൾ ഭാഗിക പാഴാക്കൽ കാണിക്കുന്നു. രണ്ട് മൗണ്ടുകൾക്കിടയിലുള്ള *ഒരു താഴ്വരയാണ്* ഇത് വെളിപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പ്രധാൻ വ്യക്തമാക്കി, നീട്ടിയ തോളുകൾക്ക് പിന്നിൽ ഇത് കാണുകയും അതിനെ *വാലി ചിഹ്നം* എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.  ചെറിയ കാഫ് പേശികളുടെ വർദ്ധനവ്, 90% സംവേദനക്ഷമതയുള്ള ഡിഎംഡി കേസുകളിൽ ദൃശ്യപരമായി പോസിറ്റീവ് എന്നിവയാണ് ഈ അടയാളം. അടയാളം പിന്നീട് പീഡിയാട്രിക്സ് അമേരിക്കൻ അക്കാദമിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം *പ്രധാൻ സൈൻ* എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യ്പ്പെട്ടു .  

**Poly hill sign**: *പോളി ഹിൽ* സൈൻ,  ഫേഷ്യോസ്കാപ്പുലോഹുമറൽ മസ്കുലർ ഡിസ്ട്രോഫി (എഫ്എസ്എച്ച്ഡി) യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാൻ കണ്ടെത്തിയ അടയാളങ്ങളിൽ രണ്ടാമത്തേത് ആണിത്.  ബാഹ്യ റോട്ടേഷൻ ഉള്ള ഒരു രോഗിയുടെ തോളിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ തോളുകളുടെയും കൈകളുടെയും പിന്നിൽ ആറ് മുഴകൾ രൂപപ്പെടുന്നതിന് കാരണമായതായി പ്രധാൻ ശ്രദ്ധിക്കുകയും കുഴകൾ കാരണം *പോളി ഹിൽ എന്ന് പേരിടുകയും ചെയ്തു.*  താൻ പങ്കെടുത്ത കേസുകളിലൊന്നിൽ ഒരു അധിക മുഴയെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 

**Shank sign**: : മൂന്നാമത്തെ സൈൻ,  മയോടോണിക് ഡിസ്ട്രോഫി തരം 1 (ഡിഎം -1) മായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രോഗം ബാധിച്ച രോഗികൾ 90 ഡിഗ്രി വരെ കൈകൾ തിരിക്കുമ്പോൾ, കൈകാലുകൾ, ട്രൈസെപ്സ്, കൈത്തണ്ട പേശികൾ എന്നിവ പാഴാകുന്നത് മൂലം പുറകിൽ നിന്ന് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ മുകളിലെ കൈയിലെ പേശികളുടെ ഒരു ടാപ്പിംഗ് നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ഒരു മൃഗത്തിന്റെ ശങ്കുകളുടെ ദൃശ്യപരമായ സാമ്യം നൽകുന്നു. ഡോ. പ്രധാൻ പരിശോധിച്ച 78% രോഗികളിൽ ഈ സൈൻ സംഭവിച്ചിരുന്നു.  

**Calf-head sign**: മിയോഷി മയോപ്പതി രോഗികൾ തോൾ ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ കൈമുട്ട് 90 ഡിഗ്രി വരെ വളച്ചുകെട്ടിയപ്പോൾ, കാഫിന്റെ തല - ട്രോഫിക്ക് സമാനമായ ഒരു വിഷ്വൽ മാഗ്നറ്റിക് റെസൊണൻസ് ഇമേജിംഗിൽ നൽകി.  ഡോ. പ്രധാൻ പരിശോധിച്ച 15 രോഗികളിൽ 10 പേരിൽ പരിശോധന പോസിറ്റീവ് ആയി.  

**Diamond on quadriceps sign**: ഈ സൈൻ ഡിസ്ഫെർലിനോപ്പതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  31 രോഗികളിൽ നടത്തിയ ഒരു ക്ലിനിക്കൽ പഠനത്തിൽ, രോഗം ബാധിച്ച രോഗികൾ തുടകളുടെ ആന്റിറോലെറ്ററൽ വശത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്ത് ചെറുതായി കുനിഞ്ഞ് നിൽക്കുമ്പോൾ ഒരു വജ്ര ആകൃതിയിലുള്ള ബൾബ് വികസിച്ചതായി കണ്ടെത്തി, അതുവഴി ക്വാഡ്രൈസ്പ്സ് പേശികളിൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നു. രോഗികൾ ഇരിക്കുമ്പോഴോ നിൽക്കുമ്പോഴോ മുഴപ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല. എം‌ആർ‌ഐ ചിത്രങ്ങൾ‌ പേശികളിൽ‌ നിന്നും ഫോക്കൽ‌ വീഴുന്നത് സ്ഥിരീകരിച്ചു.  66% രോഗികളിലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.

### ഇലക്ട്രോഫിസിയോളജിക്കൽ ടെക്നിക്കുകൾ
ഇലക്ട്രോഫിസിയോളജിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ട് പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യ കണ്ടുപിടിച്ചതിന്റെ അംഗീകാരം പ്രധാന് ഉള്ളതാണ്. 

ആദ്യത്തെ സാങ്കേതികത ഇന്റർകോസ്റ്റൽ ഞരമ്പുകളെ കീറാതെയുള്ള പഠനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.  യുഎസിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പാഠപുസ്തകത്തിൽ ഈ വിദ്യയെ *പ്രധാൻ രീതി* എന്ന് വിളിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.  ഉപരിതല റെക്കോർഡിംഗിനായി റെക്ടസ് അബ്ഡോമിനിസ് പേശിയുടെ പ്രത്യേക സൈറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഇന്റർകോസ്റ്റൽ ചർമ്മത്തിന്റെ ഉപരിതല ഉത്തേജനത്തിന് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപദേശിക്കുന്നു. ഗുയിലെയ്ൻ-ബാരെ സിൻഡ്രോം ഉള്ള രോഗികളിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ നേരത്തേ കണ്ടെത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. പ്രമേഹ തോറാക്കോ വയറിലെ ന്യൂറോപ്പതിയുടെ രോഗനിർണയത്തിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. 

കംപ്രസ്സീവ് അല്ലാത്ത സുഷുമ്‌നാ നാഡീ പരിക്കുകളെ പ്രാദേശികവൽക്കരിക്കുന്നതിന് *സോമാറ്റോസെൻസറി എവോക്ക്ഡ് പോട്ടൻഷ്യലുകൾ* പഠിക്കാൻ ഇന്റർകോസ്റ്റൽ ഞരമ്പുകളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ സാങ്കേതികത. 

ആരോഗ്യമുള്ളതും രോഗമുള്ളതുമായ ശരീരങ്ങളിൽ ന്യൂറോ ഫിസിയോളജിക്കൽ എഫ് ‑ പ്രതികരണ ജനറേഷന്റെ സംവിധാനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാൻ വിജയിക്കുകയും താഴ്ന്ന മോട്ടോർ ന്യൂറോൺ ഡിസോർഡറിന്റെ ലക്ഷണമായ എഫ്-റെസ്പോൺസ് ഗുണിതം എന്ന പ്രതിഭാസം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. തന്റെ കണ്ടെത്തലുകളിലൂടെ, ആദ്യകാല ഘടകങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നതും വൈകിയ ഘടകങ്ങളുടെ ചിതറിയും താഴ്ന്ന ന്യൂറോൺ തകരാറുകളിലെ വ്യത്യസ്ത എഫ്-പ്രതികരണ പാരാമീറ്ററുകൾക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് പ്രധാൻ വാദിച്ചു.  സങ്കോചത്തിന്റെ മെച്ചപ്പെടുത്തിയ എച്ച് ‑ റിഫ്ലെക്‌സിന്റെ സ്റ്റാൻഡേർഡൈസ്ഡ് വേരിയബിളുകളും ആർ ‑ 1 പ്രതികരണം എന്ന് വിളിക്കുകയും എച്ച്-റിഫ്ലെക്സ് തിരഞ്ഞെടുക്കാനാവാത്ത നാഡി റൂട്ട് പരിക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. പല ഗവേഷകരും ഇത് അംഗീകരിച്ചു. 

### ജാപ്പനീസ് എൻസെഫലൈറ്റിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം
ജാപ്പനീസ് ‑ B എൻ‌സെഫലൈറ്റിസ് (ജെ‌ഇ) ചിലപ്പോൾ സബ്സ്ട്രാറ്റ നിഗ്രയിൽ സെലക്ടീവ് പരിക്ക് സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി പ്രധാൻ കണ്ടെത്തി, പാർക്കിൻസൺസ് രോഗത്തിന്റെ ആദ്യകാല രോഗാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നതിന് ഈ നിരീക്ഷണം സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ജാപ്പനീസ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ എലികളെ ഉപയോഗിച്ച് രോഗത്തിന്റെ ഒരു മൃഗ മാതൃകയുടെ സഹായത്തോടെ ഇത് അംഗീകരിച്ചു.  *അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ പാരൈൻഫെക്റ്റിയസ് കോണസ് മൈലിറ്റിസ് എന്ന* പുതിയ ക്ലിനിക്കൽ മേഖലയിലേക്ക് നയിച്ചു, അങ്ങനെ ചെറുപ്പക്കാരായ രോഗികളിൽ വിശദീകരിക്കാത്ത മൂത്ര ലക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദീകരണം നൽകി. അക്യൂട്ട് ഡിസ്മിനേറ്റഡ് എൻ‌സെഫലോമൈലൈറ്റിസിൽ ഇമ്യൂണോഗ്ലോബിൻ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് കണ്ടെത്തിയതിന്റെ ബഹുമതി അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്, മറ്റ് പല ഗവേഷകരും ഇത് സ്ഥിരീകരിച്ചു. 

### അപസ്മാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം
അപസ്മാരത്തെക്കുറിച്ച് പ്രധാൻ വിപുലമായ ഗവേഷണം നടത്തി.  ക്രോഗികളുടെ ഷതങ്ങൾക്കു ചുറ്റും ഗ്ലോയോസിസ് ഉണ്ടെങ്കിൽ രോഗികൾക്ക് വിട്ടുമാറാത്ത അപസ്മാരം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തി., *മിക്ച്വറിഷൻ ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് റിഫ്ലെക്സ് അപസ്മാരം* എന്നിവയും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.

### ഹിരയമ തരം മോണോമെലിക് അമിയോട്രോഫി സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണം
1959 ൽ ഡോ ഹിരായമയുടെ വിവരിച്ച ഹിരായമ ടൈപ്പ് monomelic amyotrophy യിൽ പ്രധാൻ ഗവേഷണം ചെയ്തു   ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് മാഗ്നറ്റിക് റെസൊണൻസ് ഇമേജിംഗിന്റെ സവിശേഷതകൾ വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു റിപ്പോർട്ട് 1977 ൽ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  രോഗനിർണയം പൂർണ്ണമായും ക്ലിനിക്കൽ ആയി അവശേഷിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ മാത്രമാണ് വസ്തുനിഷ്ഠമായ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് രീതി എന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഡോ. പ്രധാന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രബന്ധം 2003 ൽ ഡോ. ഹിരയമ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 

### മറ്റ് പഠനങ്ങൾ
താഴെപ്പറയുന്നതുപോലുള്ള മറ്റ് കണ്ടെത്തലുകളും പ്രധാന്റെ സംഭാവനകളാണ്:

* ഈ പ്രക്രിയ വളരെ ദൈർഘ്യമേറിയതാണെങ്കിൽ, ഹൈപ്പോനാട്രീമിയയുടെ തിരുത്തൽ മന്ദഗതിയിലാക്കുന്നുണ്ടോ എന്നത് പരിഗണിക്കാതെ രോഗികൾക്ക് സെൻട്രൽ പോണ്ടിൻ മൈലിനോലിസിസ് ഉണ്ടാകാം.  
* ട്യൂബറസ് സ്ക്ലിറോസിസിലെ റെറ്റിന പാത്രങ്ങളുടെ കവചത്തിന്റെ വിശദീകരണം.  
* എം‌ആർ‌ഐയുടെ വിവരണവും അക്യൂട്ട് എൻ‌ഡോസൾ‌ഫാൻ‌ വിഷത്തിന്റെ മറ്റ് സവിശേഷതകളും ഹണ്ടിംഗ്‌ടൺ‌സ് രോഗത്തിൻറെ എം‌ആർ‌ഐ സവിശേഷതകളുമായുള്ള സമാനതകളും മൈറ്റോകോൺ‌ഡ്രിയൽ എനർജി മെറ്റബോളിസത്തെ തടയുന്നതിലൂടെ ന്യൂറോടോക്സിക് സംവിധാനം നിർദ്ദേശിച്ചു.  
* എൻ‌എം‌ആർ പഠനത്തിനായി പേശി ടിഷ്യൂകളിൽ നിന്ന് ലിപിഡ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ രീതിയുടെ വിവരണം. 
* മിക്ച്വറിഷൻ ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് റിഫ്ലെക്സ് അപസ്മാരം. 
* അക്യൂട്ട് ട്രാൻ‌വേഴ്‌സ് മൈലിറ്റിസിന്റെ വർഗ്ഗീകരണം. 

## അവാർഡുകളും അംഗീകാരങ്ങളും
ഭാരത സർക്കാർ, 2014-ൽ, പത്മശ്രീ നൽകി.  മറ്റ് നിരവധി അവാർഡുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്:

* ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം - കൗൺസിൽ ഫോർ സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച് - ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് - 2002   
* ഡോ. ബിസി റോയ് അവാർഡ് - മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ - 2003
* ഉത്തർപ്രദേശ് വിജ്ഞാനരത്ന - കൗൺസിൽ ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി - ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാർ - 2003-04  
* ഡോ. എച്ച് ബി ഡിംഗ്ലി മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് - 1994, 1996   
* ശകുന്തള അമീർചന്ദ് മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് - 1999  
* രാജിബ് ഗോയൽ അവാർഡ് - കുരുക്ഷേത്ര സർവകലാശാല - ഹരിയാന - 2003  
* അമൃത് മോദി യൂണിചെം അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഫോർ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് (ഐസിഎംആർ) - 2007 
* മേജർ ജനറൽ. അമീർ ചന്ദ് അവാർഡ് - സായുധ സേന മെഡിക്കൽ കോളേജ്, പൂനെ - 1998 
* ഡോ. എസ്ടി അച്ചാർ അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് പീഡിയാട്രിക്സ് - 1995  
* ഡോ. എസ്. ടി അച്ചാർ അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് പീഡിയാട്രിക്സ് - 1996  
* മികച്ച പോസ്റ്റർ പേപ്പർ അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് ന്യൂറോളജി - 1993 
* മികച്ച പേപ്പർ അവാർഡ് - ഇന്ത്യൻ കോളേജ് ഓഫ് റേഡിയോളജി - 1999 
* വൊക്കേഷണൽ എക്സലൻസ് പ്രൈസ് - റോട്ടറി ഇന്റർനാഷണൽ - 2002 
* തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോഷിപ്പ് - നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (2006) 

## പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ
ദേശീയവും അന്തർ‌ദ്ദേശീയവുമായ പ്രചാരണത്തിലുള്ള പിയർ‌ റിവ്യൂ ജേണലുകളിൽ‌ പ്രധാൻ‌ നിരവധി ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങൾ‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലേഖനങ്ങളിൽ ചിലത്:

* 
* 
* 
* 
* 

അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ നാഷണൽ ലൈബ്രറി ഓഫ് മെഡിസിൻ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി ഇൻഫർമേഷൻ ഡോ. പ്രധാൻ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 750 ലധികം പ്രബന്ധങ്ങളുടെ സംഗ്രഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  *ന്യൂറോ സയൻസിലെ* സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്ന ബ്ലോഗായ നാനോജാമിയൻസ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല പ്രബന്ധങ്ങളും പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

## തർക്കം
അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയിലെ സിറ്റിംഗ് ജഡ്ജിയെ അവഗണിച്ചുവെന്നാരോപിച്ച് കോടതിയെ അവഹേളിച്ചുവെന്നാരോപിച്ച് 2006 ഒക്ടോബർ 9 ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയിലെ ലഖ്‌നൗ ബെഞ്ചിൽ നിന്ന് ഡോ. പ്രധാൻ കോടതി സമൻസ് സ്വീകരിച്ചു. ഡോ. പ്രധാൻ ജഡ്ജിക്ക് മുന്നിൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലിനും ഉത്തർപ്രദേശ് അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലിനുമൊപ്പം ഹാജരായി. രേഖാമൂലം ക്ഷമാപണം നടത്താൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഭാവിയിൽ തെറ്റ് ആവർത്തിക്കില്ലെന്ന ഉറപ്പ് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം കൃത്യമായി അങ്ങനെ ചെയ്തു, ഒരു ശിക്ഷയും കൂടാതെ മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ മാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നും നിയമ വൃത്തങ്ങളിൽ നിന്നും അഭിപ്രായങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ജഡ്ജിയുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ല. 

പിന്നീട് വാർത്താ റിപ്പോർട്ടിൽ പ്രവർത്തിച്ച ഉത്തർപ്രദേശ് ഗവർണർ ടിവി രാജേശ്വർ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ഗവർണറുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി സഞ്ജയ് ഗാന്ധി പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മാനേജ്മെൻറിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഡോ. പ്രധാന്റെ പ്രസ്താവന രേഖപ്പെടുത്തുകയും ഗവർണർക്ക് റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വീകരിച്ച നടപടിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ അറിയില്ല. 

## അവലംബം

## പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ

* 
വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ
വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations