രാമകാന്ത പാണ്ട

ഇന്ത്യയിലെ മുംബൈയിലെ ബാന്ദ്ര-കുർള കോംപ്ലക്‌സിൽ ഏഷ്യൻ ഹോസ്പിറ്റലുകളുടെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി കാർഡിയാക് കെയർ ഹോസ്പിറ്റലായ കാർഡിയോവാസ്കുലർ തോറാസിക് സർജറിയുടെ ചീഫ് കൺസൾട്ടന്റും ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ വൈസ് ചെയർമാനും മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടറുമാണ് എം സി എച്ച് **രാമകാന്ത പാണ്ട.** 2002 ൽ അദ്ദേഹം ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് സ്ഥാപിച്ചു. 2016 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, 1800 ലധികം ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയകളും 3000 ത്തിലധികം ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള ശസ്ത്രക്രിയകളും ഉൾപ്പെടെ 20,000 ത്തിലധികം ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയകൾ ഡോ. പാണ്ട നടത്തി. കൊറോണറി ആർട്ടറി ബൈപാസ് ഗ്രാഫ്റ്റിംഗ്, ഹൃദയമിടിപ്പിനു മുകളിലുള്ള ധമനികളിലെ ഗ്രാഫ്റ്റുകൾ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക, ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയ വീണ്ടും ചെയ്യുക, വാൽവ് നന്നാക്കൽ, സങ്കീർണ്ണമായ അനൂറിസം നന്നാക്കൽ എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ഡോ. പാണ്ടയുടെ ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയയിൽ 99.6% വിജയശതമാനം ലോകോത്തര നിലവാരമായി പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  ഡോ. പാണ്ടയെ 'ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധൻ  എന്നും 'സുരക്ഷിതമായ കൈകളുള്ള ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധൻ' എന്നും വിളിക്കുന്നു.  മെഡ്‌ഗേറ്റ് ടുഡേ ഡോ. പാണ്ഡയെ ഒന്നാം നമ്പർ ഹാർട്ട് സർജനും ഇന്ത്യയുടെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിലെ 25 ജീവനുള്ള ഇതിഹാസങ്ങളിൽ ഒരാളുമായി അംഗീകരിച്ചു. 

## ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും
ജജ്പൂർ ജില്ലയിലെ ദാമോദർപൂർ ഗ്രാമത്തിലാണ് രാമകാന്ത പാണ്ട ജനിച്ചത്.  ബിജെബി കോളേജിൽ രണ്ടുവർഷം പഠിച്ച അദ്ദേഹം കട്ടക്കിലെ എസ്‌സിബി മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ചേർന്നു. രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിലും യൂണിവേഴ്സിറ്റി ടോപ്പറായിരുന്നു.  ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ (എയിംസ്) ടോപ്പറായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1980 നും 1985 നും ഇടയിൽ ശസ്ത്രക്രിയയിലും ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയയിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. 

അമേരിക്കയിലെ ക്ലീവ്‌ലാന്റ് ക്ലിനിക്കിൽ ഫെലോഷിപ്പ് പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി.  യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ഹെയർഫീൽഡ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറായി ഒരു വർഷം ജോലി ചെയ്തു. അവിടെ  ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച കാർഡിയാക് സർജനും ഹാർട്ട് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകളും ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന പ്രൊഫസർ മാഗ്ഡി യാക്കൂബിന്റെ കീഴിൽ പരിശീലനം നേടാൻ അവസരം ലഭിച്ചു,. 

## പ്രൊഫഷണൽ അനുഭവം
"ടോട്ടൽ ആർട്ടീരിയൽ റിവാസ്കുലറൈസേഷൻ" അവതരിപ്പിച്ച ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തികളിൽ ഒരാളായി ഡോ. രാമകാന്ത പാണ്ടയെ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ "ഓഫ്-പമ്പ്" ബൈപാസ് സർജറി, റിഡോ ബൈപാസ് സർജറി, ഉയർന്ന റിസ്ക് ശസ്ത്രക്രിയകൾ എന്നതിലും.  ഏറ്റവും പുതിയ മെഡിക്കൽ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പ്രത്യേകത പുലർത്തുന്നു. ഡാവിഞ്ചി സി സർജിക്കൽ സിസ്റ്റം ഉപയോഗിച്ച പശ്ചിമ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ആശുപത്രിയായിരുന്നു AHI.

## സുപ്രധാന കേസുകൾ
ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന് മികച്ച ഫലങ്ങൾ ഉണ്ട് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ചവയിൽ ചിലതടക്കം. പ്രത്യേകിച്ച് ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള രോഗികൾക്ക്, വളരെ കർശനമായ രോഗി പരിചരണ പ്രോട്ടോക്കോൾ പാലിക്കുന്നതിലൂടെ നേടിയത്, മുതിർന്ന ഡോക്ടർമാർ ഐസിയുവിലെ രോഗികളെ 24 മണിക്കൂർ നിരീക്ഷിക്കൽ, വൺ-ടു-വൺ നഴ്സിംഗ് ഗുരുതരമായ രോഗികളുടെ പരിചരണം, കൂടാതെ പരിചയസമ്പന്നരായ ഡോക്ടർമാരുടെയും മറ്റ് പ്രൊഫഷണലുകളുടെയും ഒരു പ്രധാന ടീം.

* ഡോ. രാമാകാന്ത പാണ്ടയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സംഘം ഡോക്ടർമാർ ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നടത്തിയ അപൂർവ ശസ്ത്രക്രിയകൾ:

# റെക്കോർഡ് എണ്ണം 12 ഗ്രാഫ്റ്റുകളിലൂടെ മനുഷ്യൻ 17 ബ്ലോക്കുകളെ അതിജീവിച്ചു. കർണാടകയിലെ യാദഗിരി ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള ബിസിനസുകാരനായ മിതലാൽ ധോകയുടെ ഹൃദയ ധമനികളിൽ 17 തടസ്സങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. രക്തപ്രവാഹം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഡോ. രാമകാന്ത പാണ്ട റെക്കോർഡ് 12 ധമനികളിലെ ഗ്രാഫ്റ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചു - ധോകയുടെ ഹൃദയം ശരിയാക്കാൻ. 
# എ.എച്ച്.ഐ-ദിപേഷ് ഷായുടെ ആദ്യ ശസ്ത്രക്രിയയിൽ ഒരു വലിയ ഹൃദയസംബന്ധമായ അസുഖം ബാധിച്ചു. സ്ഥിരമായ അണുബാധകൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കേസ് 'വളരെ അപൂർവമാണ്' എന്ന് ഡോക്ടർമാർ വിശേഷിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ 39 വയസുള്ള ഷായുടെ ഹാർട്ട് വാൽവ് ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളില്ലാതെ വിജയകരമായി നന്നാക്കി. 
# ജസ്വന്ത്രായ് അജ്മേര എന്ന 76 വയസ്സുകാരന് 10 മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയ, 5 ബൈപാസ് ഗ്രാഫ്റ്റുകളും ഒരു വാൽവ് മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ പ്രക്രിയയും ഉൾപ്പെടുന്ന വളരെ ദുർബലമായ ഹൃദയത്തോടെ. 
# ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ 65 കാരന്റെ മൂന്നാമത്തെ ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയ. ഇതിനകം രണ്ട് ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തിയിരുന്ന 65 കാരിയായ ഉമാ ചരൺ പത്രയ്ക്ക് ഹൃദയമിടിപ്പ് നിലനിർത്താൻ മറ്റൊരു ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമാണെന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ചില്ല. 
# മൂന്നാം തവണ ഹാർട്ട് ഓപ്പറേഷന് വിധേയമാകുന്ന ഒമാനി പൗരന് ഹൃദയ പ്രക്രിയകൾ. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ രണ്ടുതവണ ഹൃദയം മുറിച്ചശേഷം, നഗരത്തിലെ ഡോക്ടർമാർക്ക് രണ്ടാമത്തെ ജീവിതം സമ്മാനിച്ചു. ഒരേതവണതന്നെ ആറ് നടപടിക്രമങ്ങൾ നടത്തി അലിയാനിയ്ക്ക്. 
# ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ഇറാഖി ആൺകുട്ടിയുടെ അപൂർവ ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയ. ഏഴുവയസ്സുള്ള ഇറാഖി ആൺകുട്ടിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു ദ്വാരം പരിഹരിക്കുന്നതിന് വിജയകരമായ ഓപ്പൺ ഹാർട്ട് ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി. 
# അപൂർവ ഹാർട്ട് ട്യൂമർ നീക്കം ചെയ്യാനും 3 ബ്ലോക്കുകൾ ശരിയാക്കാനും 6 മണിക്കൂർ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി -62 വയസ്സ് പ്രായമുള്ളയാൾക്ക് മൂന്ന് തടസ്സങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ഹൃദയത്തിൽ ട്യൂമർ വളരുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 
# അയോർട്ട -18 മണിക്കൂർ ശസ്ത്രക്രിയയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്ത ഭീമൻ ബൾജ് 30 വയസുകാരനെ 8.5 അനൂറിസം ഉപയോഗിച്ച് രക്ഷിച്ചു.
# എട്ട് മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള പ്രക്രിയയിലൂടെ അടഞ്ഞ ധമനികളെ മറികടക്കാൻ ബൈപാസ് ഗ്രാഫ്റ്റുകൾ മനുഷ്യന് പുതിയ ജീവിതം നൽകി. 
# AHI കാർഡിയാക് സർജന്മാർ 13 വയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ സ്വന്തം ഹൃദയം ഉപയോഗിച്ച് അവളുടെ ഹാർട്ട് വാൽവുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുന്ന അവസ്ഥയായ റുമാറ്റിക് ഹാർട്ട് ബാധിച്ചത് ഭേദമാക്കി. 
# 67 വയസുള്ളയാൾ അഞ്ച് തവണ വാൽവ് മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനാകുന്നു-ഡോ. രാമകാന്ത പാണ്ട തന്റെ ഹൃദയ അറകൾക്കുള്ളിൽ വഴുതിപ്പോയ വാൽവ് നീക്കം ചെയ്ത സരഫിന് 12 മണിക്കൂർ നീണ്ട ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി. അവൾ മുമ്പ് 4 തവണ ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായിരുന്നു. 

## പാണ്ട നറത്തിയ ശ്രദ്ധേയമായ ശസ്ത്രക്രിയകൾ
ഡോ. പാണ്ട കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെൻറ് അംഗങ്ങൾക്ക് നിരവധി ഉന്നത ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ജനുവരി 2009-ൽ, പാണ്ട AHI ടീമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ  മൻമോഹൻ സിംഗിന് ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തി. ഈ വിജയകരമായ 'റിഡോ ബൈപാസ്', സിങ്ങിന്റെ രണ്ടാമത്തേത് ആയിരുന്നു, ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ കാർഡിയാക് സർജൻമാർ എന്ന നിലയിൽ പാണ്ടയുടെ പ്രശസ്തി കൂടുതൽ ഉറപ്പിച്ചു  2009 ൽ ഡോ. പാണ്ട മുൻ പാർലമെന്ററി കാര്യമന്ത്രി രാജീവ് ശുക്ലയെ 5 ധമനികളിലൂടെ ബൈപാസ് ചെയ്തു. 2010 ഓഗസ്റ്റിൽ വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ അസമിലെ മുഖ്യമന്ത്രി തരുൺ ഗോഗോയിയെ പാണ്ട ഓപറേറ്റുചെയ്തു.  2014 ജനുവരിയിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ നേതാവായ ഡി. രാജയെ  2014 ജൂണിൽ ഒഡീഷ കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായ നരസിംഗ മിശ്രയെ.  മുൻ റെയിൽ‌വേ മന്ത്രിയും ബീഹാർ സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു സുപ്രധാന രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ ലാലു പ്രസാദ് യാദവിന് 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഇങ്ങനെ നിരവധി പ്രമുഖർക്ക് പാണ്ട വിജയകരമായി ഹൃദയശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

വളരെ സങ്കീർണ്ണവും വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതുമാണെന്ന് പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള നിരവധി വിജയകരമായ ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയകളും പാണ്ട നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.  ഏറ്റവും പുതിയത് 56-കാരനായ ഒമാനി പൗരനായ കാസിൻ നാസർ സുൽത്താൻ അൽറിയാനിയാണ്. ഡോ. പാണ്ട ആറ് ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ നടത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ടാമത്തെ ജീവിതമാണ് ലഭിച്ചത്. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ രണ്ടുതവണ ഹൃദയം മുറിച്ചുമാറ്റിയ ശേഷം, മുംബൈയിലെ ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ (എഎച്ച്ഐ) കാർഡിയാക് സർജന്മാർ അൾറിയാനിയെ രക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി.  അയോർട്ടിക് വാൽവിനും ആരോഹണ അയോർട്ടയ്ക്കും പകരമായി അഞ്ചാം തവണ ഓപ്പറേഷൻ നടത്തിയ പുസ്പ സറഫിന് 2016 ൽ ഡോ. പാണ്ട ഓപറേഷൻ നടത്തി.

## രാജ്യത്തിനുള്ള സംഭാവനകൾ
ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആരോഗ്യകരമായ ഒരു ജീവിതശൈലി പാണ്ട സജീവമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങളും ഉപദേശങ്ങളും മാധ്യമങ്ങൾ വ്യാപകമായി തേടുന്നു. വിവിധ അവസരങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസ സന്ദേശങ്ങൾ രാജ്യത്തിന് നൽകുന്നു.     ലോക ഹാർട്ട് ദിനത്തിൽ അദ്ദേഹം രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയും സ്റ്റാറ്റിൻ എടുക്കുന്നത് എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമാണോ, ഹൃദ്രോഗത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് സംസാരിച്ചു.   ഏഷ്യൻ ഹാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് മുംബൈ മാരത്തണിന്റെ ആരോഗ്യ പങ്കാളിയാണ്.  2004 ൽ ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം ഈ പരിപാടിയുടെ ഔദ്യോഗിക മെഡിക്കൽ പങ്കാളിയാണ് AHI, കൂടാതെ പ്രഥമശുശ്രൂഷാ സ്റ്റേഷനുകൾ പരിപാലിക്കുകയും 42-കിലോമീറ്റർ റൂട്ടിൽ അടിയന്തര മെഡിക്കൽ സേവനങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു&nbsp; AHI രോഗികളുടെ ഒരു സംഘം എല്ലായ്പ്പോഴും മാരത്തണിൽ ഓടുന്നു, ഓരോരുത്തരും AHI യിൽ ബൈപാസ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമായവരാണ്.  പലരും മാരത്തൺ മുഴുവൻ പൂർത്തിയാക്കുന്നു.   ഈ പരിപാടിയിൽ AHI അടിയന്തര മെഡിക്കൽ സേവനങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നതായി തെളിഞ്ഞു. എല്ലാ AHI മാരത്തൺ റണ്ണേഴ്സിനെയും AHI നടത്തുന്ന വാർഷിക **ബ്രേവ്‌ഹാർട്ട് അവാർഡുകളിൽ** അനുമോദിക്കുന്നു.

## [http://konarkcancerfoundation.org/ കൊണാർക്ക് കാൻസർ ഫൗണ്ടേഷൻ]
ന്യൂറോസർജൻ, ബി കെ മിശ്ര, മുംബൈ മുൻ പോലീസ് കമ്മീഷണർ അരൂപ് പട്നായിക് എന്നിവർക്കൊപ്പം ടാറ്റാ മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കാൻസർ ചികിത്സയ്ക്കായി വരുന്ന രോഗികൾക്കായി കൊണാർക്ക് കാൻസർ ഫൗണ്ടേഷൻ രൂപീകരിച്ചു, ഒരു രോഗിക്ക് ഒരു ലക്ഷം രൂപ വരെ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകി. അവരുടെ പരിചാരകർക്ക് ഭക്ഷണവും പാർപ്പിടവും കണ്ടെത്തുക, മറ്റ് സ്വമേധയാ ഉള്ള സഹായം നൽകുക, രക്തം ശേഖരിക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, മരുന്നുകൾ, പ്രോസ്റ്റസിസ് എന്നിവ പോലുള്ള പിന്തുണ. തുടക്കം മുതൽ പതിനായിരത്തോളം രോഗികൾക്കും അവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കും പ്രയോജനം ലഭിച്ചു.  

## അംഗീകാരം
ജനുവരി 2010-ൽ, ഇന്ത്യയുടെ പ്രസിഡന്റ് പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ, രമാകാന്ത പാണ്ഡയെ ഇന്ത്യയിൽ മൂന്നാം പരമോന്നത ബഹുമതിയായ പത്മഭൂഷൺ നൽകി ആദരിച്ചു. ഒറീസയിലെ ഉത്‌കൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി, ഉത്‌കാൽ രത്‌ന എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദം (ഹോണോറിയസ് കോസ) ഡോ. പാണ്ടയ്ക്ക് ഒറിയ സാഹിത്യ സമാജ് നൽകി.   ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നികുതിദായകരിൽ ഒരാളായതിനാലാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ ഓഫ് ടാക്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ അദ്ദേഹത്തിന് **രണ്ട് തവണ രാഷ്ട്രിയ സമൻ പത്ര സമ്മാനിച്ചത്.**   എയിംസ് ഭരണ സമിതിയിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ നാമനിർദേശം ചെയ്തു. 

## അവലംബം

വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ
വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations