നളന്ദ

right|thumb|നളന്ദയിലെ സരിപുത്രസ്തൂപം
പുരാതന ഇന്ത്യയിലെ ഒരു സർവകലാശാലയായിരുന്നു **നളന്ദ**. ലോകത്തെ ആദ്യ അന്താ‍രാഷ്ട്ര റെസിഡെൻഷ്യൽ സർവകലാശാലയായി കണക്കാക്കുന്നു. ബുദ്ധമത വൈജ്ഞാനികകേന്ദ്രമായിരുന്ന നളന്ദ ബിഹാറിന്റെ തലസ്ഥാനമായ പറ്റ്നക്ക് 100 മൈൽ തെക്കുകിഴക്കായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത്.
അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിനു കീഴിലാണ് നളന്ദ സർവകലാശാല ജന്മമെടുക്കുന്നത്. ഗുപ്തസാമ്രാജ്യത്തിലെ കുമാരഗുപ്തൻ ആണ്‌ ഇത് പണികഴിപ്പിച്ചത്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള രണ്ടായിരത്തോളം അദ്ധ്യാപകരും പതിനായിരത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികളും ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവിടെത്തന്നെ താമസിച്ചായിരുന്നു അവർ പഠിച്ചിരുന്നത്. 427 മുതൽ 1197 വരെയുള്ള എണ്ണൂറു വർഷക്കാലത്തോളം നളന്ദ പ്രവർത്തിച്ചു.

## സമുച്ചയം, പ്രവർത്തനം
ഒരു കവാടമുള്ളതും ഉയർന്ന മതിലുകൾ കെട്ടി വേർതിരിച്ചതുമായിരുന്നു സർവകലാശാലയുടെ പറമ്പ്. ആയിരക്കണക്കിന് ഗ്രന്ഥങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഗ്രന്ഥശാല ഒരു ഒമ്പതുനിലക്കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു നിലനിന്നിരുന്നത്. നൂറു പ്രഭാഷണശാലകളുണ്ടായിരുന്ന നളന്ദയിൽ ഏതാണ്ട് പതിനായിരം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഒരേ സമയം പഠിച്ചിരുന്നു. പ്രന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ പാഠ്യപദ്ധതിയായിരുന്നു ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം സൗജന്യവുമായിരുന്നു. സർവകലാശാലയുടെ പ്രവർത്തനത്തിന്‌ നൂറോളം ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് ധനസഹായം ലഭിച്ചിരുന്നു..
## ഷ്വാൻ ത്സാങിന്റെ സന്ദർശനം

ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരി ഷ്വാൻ ത് സാങ് നളന്ദയിലെത്തുകയും ഇവിടെ അദ്ധ്യയനം നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം നളന്ദയെപ്പറ്റി ഇങ്ങനെ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു‌:-

## അദ്ധ്യാപകർ
നളന്ദയിൽ ഒരുകാലത്ത് പ്രധാനാദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു **ശീലഭദ്രൻ**. പാണ്ഡിത്യം മൂലം തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യയിൽ മുഴുവൻ അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായിരുന്നു. ശീലഭദ്രന്റെ പ്രശസ്തിയാണ്‌ ഷ്വാൻ ത് സാങിനെ നളന്ദ സന്ദർശിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ഘടകം എന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. പ്രശസ്ത ബുദ്ധമതചിന്തകനും ആയുർവേദാചാര്യനുമായ നാഗാർജ്ജുനനും നളന്ദയിലെ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു.

## അധഃപതനം
എണ്ണൂറ് വർഷത്തെ ചരിത്രത്തിനിടയിൽ മൂന്നുപ്രാവശ്യമാണ് സർവ്വകലാശാല അക്രമിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ രണ്ടു പ്രാവശ്യം മാത്രമേ ഇത് പുതുക്കിപ്പണിതിട്ടുള്ളൂ.

## അവശിഷ്ടങ്ങൾ
right|thumb|നളന്ദ സർ‌വകലാശാലയുടെ മുദ്ര
രാജ്‌ഗിറിന് പതിനഞ്ചു കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് നളന്ദയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 800 വർഷങ്ങളായി ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ അങ്ങനെ കിടക്കുന്നു.

ഏകദേശം 1,50,000 ചതുരശ്രമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഹുയാൻസാങിന്റെ വിവരണം അടിസ്ഥാനമാക്കി നോക്കിയാൽ നളന്ദയുടെ 90 ശതമാനം ഭാഗവും ഇനിയും ചികഞ്ഞെടുത്തിട്ടില്ല. 

നശിച്ച് ആയിരത്തോളം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം നളന്ദ സർവകലാശാല ഇന്ന് ഇപ്പോഴത്തെ ബീഹാർ സർക്കാർ പുനർനിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്..

## പുനരുദ്ധാരണം
സർവകലാശാലയെ പഴയ പ്രതാപത്തോടെ പുനരുദ്ധരിക്കാനുള്ള തീരുമാനം 2009ൽ തായ്‌ലന്റിലെ ഹുവാഹിനിൽ നടന്ന ആസിയാൻ ഉച്ചകോടിയിൽ എടുത്തു. ആസിയാനിലെ രാഷ്ട്രങ്ങളും ചൈന,ജപ്പാൻ‍,സിംഗപ്പൂർ‍ തുടങ്ങിയ ആറു രാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന് സംയുക്തമായാണ് ഈ പുനർനിർമ്മാണം.

സമിതി ചെയർമാൻ അമർത്യസെൻ ആണ്.
*സ്ഥലം
ബീഹാറിലെ പട്നയിൽ നിന്ന് 70 കി.മീ അകലെ രാജ്ഗീറിൽ ആയിരം ഏക്കറിൽ ആണ് സർവകലാശാല പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. ഏഷ്യയിലെ 16 രാജ്യങ്ങൾക്ക് സ്വന്തമായ ഒരു സർവകലാശാല ആയിരിക്കും ഇനി നളന്ദ.
*പാഠ്യവിഷയങ്ങൾ
ഗണിതത്തിനും ശാസ്ത്രത്തിനും സുപ്രസിദ്ധമായിരുന്ന നളന്ദയിൽ ഈ വിഷയങ്ങൾക്ക് ഇനി സ്ഥാനമുണ്ടാവില്ല. ബുദ്ധമതപഠനം, തത്വശാസ്ത്രം, മത താരതമ്യപഠനം, സമാധാനം, ബിസിനെസ്സ് മാനേജ്മെന്റ്, ഭാഷയും സാഹിത്യവും, പരിസ്ഥിതി വിഷയങ്ങൾ എന്നിവയാവും.

## ചിത്രശാല

File:Buddha Shakyamuni or the Bodhisattva Maitreya LACMA M.75.4.3 (1 of 2).jpg|ബോധിസത്വ മൈത്രേയപ്രതിമ
File:Xuanzang Memorial Hall.JPG|ഹ്യുയാൻസാങ്ങ് ഹാൾ നളന്ദ
File:Nalanda history sign.jpg |നളന്ദയുടെ ചരിത്രം എഴുതിയ എഎസ്ഐയുടെ ഫലകം
File:Nalanda - 017 Images on Tower (9253715372).jpg|ഭിത്തിയിലെ കൊത്തുപണികൾ
File:Nalanda - 043 Teaching Platform (9253479492).jpg|പഠനത്തിനായുള്ള ഒരു മുറി
File:Buddha - Bronze - Circa 8th-12th Century AD - Nalanda - Bihar - Bronze Gallery - Indian Museum - Kolkata 2012-12-21 2416.JPG|8-ാം നൂറ്റാണ്ടിനുശേഷമുള്ള ഒരു ബുദ്ധപ്രതിമ നളന്ദയിൽനിന്ന്
File:Khasarpana Lokesvara.jpg|ക്ഷാസര്പ്പന ലോകേശ്വരൻ അവലോകിസ്തേശ്വരരൂപത്തിലുള്ള പ്രതിമ 
File:Nalanda - 023 Broken Section of Votive Stupa (9250881377).jpg|സ്തൂപത്തിലെ കൊത്തുപണികൾ
Remains of Nalanda University.jpg|സർവ്വകലാശാലയുടെ ബാക്കി
Ruins of Nalanda University1.jpg|സർവ്വകലാശാലയുടെ ബാക്കി
Sculpted stucco at Nalanda University.jpg|കൊത്തുപണിചെയ്ത അകത്തളം
Nalanda - 026 Votive Stupa (9253636564).jpg|സ്തൂപങ്ങൾ‍
Nalanda - 029 Broken Votive Stupa (9253610644).jpg|സ്തൂപങ്ങൾ


## ഇതും കാണുക
* തക്ഷശില സർവകലാശാല

## അവലംബം

## കുറിപ്പുകൾ
 

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം
വർഗ്ഗം:പുരാതനസർവ്വകലാശാലകൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ