ബ്ലാക്ക് മെയ് (1992)

**ബ്ലാക്ക് മെയ്** (    ; ) 1992 മെയ് മാസത്തിൽ ബാങ്കോക്കിൽ സുരക്ഷാ സേനയും പോലീസും നടത്തിയ ബഹുജന പ്രതിഷേധങ്ങളുടെയും തുടർന്നുള്ള അടിച്ചമർത്തലുകളുടെയും ഒരു പരമ്പരയായിരുന്നു ബ്ലാക്ക് മെയ്, "ബ്ലഡി മെയ്" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മെയ് 17 ന് ചാംലോംഗ് ശ്രീമുവാങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 200,000-ത്തിലധികം ആളുകളുടെ ഒരു റാലി നടന്നു. 1991-ലെ തായ് അട്ടിമറി നേതാവ് സുചിന്ദ ക്രാപ്രയോണിന്റെ സൈനിക ഭരണത്തിന്റെ. 52 മുതൽ 100 വരെ പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 696 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും 175 പേർ പിന്നീട് അപ്രത്യക്ഷരാകുകയും ചെയ്തു. മെയ് 20-ന് ഭൂമിബൊൽ അതുല്ല്യതെജ്രാജാവ് ശ്രീമുവാങ്ങിനെയും ക്രപ്രയൂണിനെയും വിളിച്ചുവരുത്തി, പിന്നീട് ഭൂമിബൊൽ അതുല്ല്യതെജ് ഒപ്പിട്ട മറ്റ് നിയമപരിഷ്കാരങ്ങൾക്കൊപ്പം ശുചിന്ദ ഭരണകൂടത്തിന് വ്യാപകമായ പൊതുമാപ്പ് ലഭിച്ചു. 

## പശ്ചാത്തലം
സൈന്യത്തിൽ ശക്തമായ സ്വധീനമുള്ള  പ്രേം ടിൻസുലനോണ്ട 1988-ൽ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, വിവിധ സായുധ സേനകളുടെ അക്കാദമി പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂൾ (AFAPS) ക്ലാസുകളിലെ തായ് സൈനിക നേതാക്കൾ തായ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇടപെടാൻ തുടങ്ങി. 1990-ൽ, AFAPS സഹപാഠികളും ചതിചൈ ചൂൻഹാവന്റെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഗവൺമെന്റും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, AFAPS ക്ലാസ് 1 നേതാവ് ചവലിത് യോങ്‌ചായുദ് സ്വന്തം പാർട്ടി ആരംഭിച്ചു, AFAPS ക്ലാസ് 7 നേതാവ് ചാംലോംഗ് ശ്രീമുവാങ് ബാങ്കോക്കിന്റെ ഗവർണറായി, AFAPS ക്ലാസ് 5 നേതാക്കൾ 1991 തായ് സൈനിക അട്ടിമറി നടത്തി.

നാഷണൽ പീസ് കീപ്പിംഗ് കൗൺസിൽ (എൻ‌പി‌കെ‌സി) എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ച അഞ്ചാം ക്ലാസിലെ അട്ടിമറി നിർമ്മാതാക്കൾ ആനന്ദ് പന്യാരച്ചുവിനെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി നിയമിച്ചു . 1991 ഏപ്രിലിൽ സമഖി താം പാർട്ടി (എസ്ടിപി) സ്ഥാപിച്ചതിനാൽ തായ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാൻ എൻപികെസി ആഗ്രഹിച്ചു. സ്ഥാപകരിലൊരാളായ തിതി നകോർന്തപ്, കാസെറ്റ് റോജനനിലിനോടും സുചിന്ദ ക്രപ്രയോണിനോടും അടുപ്പമുള്ളയാളായിരുന്നു. STP അടുത്ത പ്രധാനമന്ത്രിയായി സുചിന്ദയെ പിന്തുണച്ചു, കൂടാതെ പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ ഒരു കൂട്ടം ശക്തരായ ധനകാര്യ വിദഗ്ധരുടെ ശക്തമായ പിന്തുണയും പിന്തുണയും ഉണ്ടായിരുന്നു.  1991 മെയ് മാസത്തിൽ പട്ടാള നിയമവും പൗരാവകാശങ്ങളുടെ മേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളും എടുത്തുകളഞ്ഞു.  1991 നവംബർ 18-ന്, താൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയാണെന്ന് സുചിന്ദ പൊതുജനങ്ങളെ അറിയിച്ചു. 

## ആമുഖം
1992-ൽ, ആനന്ദിന്റെ ഇടക്കാല സർക്കാർ ഒരു പുതിയ ഭരണഘടന പ്രഖ്യാപിക്കുകയും 1992 മാർച്ചിൽ തായ് പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുകയും ചെയ്തു. എസ്ടിപി ഏറ്റവും കൂടുതൽ സീറ്റുകൾ നേടുകയും അധോസഭയുടെ 55% വരുന്ന സർക്കാർ സഖ്യം രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിൽ പങ്കുണ്ടെന്ന സംശയത്തെത്തുടർന്ന് അമേരിക്ക അദ്ദേഹത്തിന് പ്രവേശനം നിഷേധിച്ചുവെന്ന് മാധ്യമങ്ങൾ ആരോപിച്ചപ്പോൾ എസ്ടിപി നേതാവ് നരോംഗ് വോങ്‌വാൻ പ്രധാനമന്ത്രിയായി നിയുക്തനായി .  1991-ൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഏപ്രിൽ 7-ന് സുചിന്ദയെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി നിയമിച്ചു. ഏപ്രിൽ 8 ന്, സുചിന്ദ നുണ പറയുന്നതിൽ വ്യാപകമായ ജനരോഷം ഉണ്ടാകുകയും അത് തായ് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് സൈനിക സ്വാധീനം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ ശുചിന്ദ രാജിവയ്ക്കുന്നത് വരെ ചാലാർഡ് വോറാച്ചത്ത് പാർലമെന്റിന് മുന്നിൽ നിരാഹാര സമരം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഏപ്രിൽ 16 ന് സുചിന്ദ താൻ മുമ്പ് ആരോപിച്ച അഴിമതി രാഷ്ട്രീയക്കാരെ ഉൾപ്പെടുത്തി സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു. 

ഏപ്രിൽ 20 ന് നടന്ന ആദ്യ റൗണ്ട് പ്രകടനങ്ങളിൽ, പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ, ചാവലിറ്റിന്റെ ന്യൂ ആസ്പിരേഷൻ പാർട്ടി, ചുവാൻ ലീക്പായുടെ ഡെമോക്രാറ്റ് പാർട്ടി, സ്റ്റുഡന്റ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് തായ്‌ലൻഡ് എന്നിവയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പാർലമെന്റ് മന്ദിരത്തിന് മുന്നിലുള്ള റോയൽ പ്ലാസയിൽ ഏകദേശം 50,000 ആളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.  രണ്ടാം റൗണ്ട് മെയ് 4 നും 7 നും ഇടയിൽ നടന്നു, പ്രതിഷേധക്കാരുടെ എണ്ണം 70,000 ൽ നിന്ന് 100,000 ആയി വർദ്ധിച്ചു.  ചാംലോംഗ് മെയ് 5-ന് തന്റെ നിരാഹാര സമരം ആരംഭിച്ചു, സുചിന്ദ രാജിവച്ചില്ലെങ്കിൽ ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ മരിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു, താമസിയാതെ അദ്ദേഹം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പ്രധാന വ്യക്തിയായി.  തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ മധ്യവർഗത്തിന്റെ ഉയർച്ചയുടെ ഭാഗമായി, പ്രതിഷേധത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന സെൽ ഫോണുകളുടെ അംഗീകാരമായി പ്രതിഷേധക്കാരെ പിന്നീട് 'മൊബൈൽ ഫോൺ മോബ്' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. 

പാർലമെന്റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാത്ത വ്യക്തികളെ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിന് അയോഗ്യരാക്കുന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയെ പിന്തുണയ്ക്കുമെന്ന് മെയ് 9 ന് സുചിന്ദ പ്രതികരിച്ചു. പിരിമുറുക്കങ്ങൾ ഇല്ലാതായെങ്കിലും സന്ധിക്ക് ആയുസ്സ് കുറവായിരുന്നു. ചവലിത്തും ചാംലോങ്ങും തന്നോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാനുള്ള നീക്കത്തെ പിന്തുണച്ചുവെന്നാരോപിച്ച് സുചിന്ദ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അവഗണിച്ചു.  നാഷണൽ പീസ് കീപ്പിംഗ് കൗൺസിലിന്റെ തലവൻ എയർ ചീഫ് മാർഷൽ കാസെറ്റ് റോജനാനിലും അതിന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമായ ബാങ്കോക്ക് സമാധാന പരിപാലന കൗൺസിലിന്റെ തലവൻ ജനറൽ ഇസറപോംഗ് നൂൻപക്‌ഡീയും പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. 

മൂന്നാം റൗണ്ട് പ്രകടനങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ശുചിന്ദ ക്രാപ്രയോണിന്റെ സൈനിക സ്‌പോൺസേർഡ് ഗവൺമെന്റിനെതിരെ ഒരു പ്രതിപക്ഷ സഖ്യം കോൺഫെഡറേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രസി (CFD) രൂപീകരിച്ചു, പ്രധാനമായും ചാംലോംഗ് ശ്രീമുവാങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പലാങ് ധർമ്മ പാർട്ടിയുടെ നേതൃസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാജിവച്ചു,  സ്റ്റുഡന്റ്‌സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് തായ്‌ലൻഡിലെ പ്രിയ തായ്‌വനരുമിത്കുൽ, ചേരി നിവാസികളുടെ പ്രവർത്തകൻ പ്രതീപ് ഉങ്‌സോങ്തം, തടവിലാക്കപ്പെട്ട പ്രവർത്തകൻ ചലാർഡ് വോറചത്തിന്റെ മകൾ, ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാവ് സോംസാക് കൊസൈസുക്ക്, രാഷ്ട്രീയക്കാരനായ വീര മ്യൂസികപോംഗ്, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധരായ സന്ത് ഹാത്തിരത്, വെങ് തോജിരാകർൺ എന്നിവർ .  സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ രണ്ടാം റൗണ്ട് ഒടുവിൽ മെയ് 11 ന് അവസാനിച്ചു,  മൂന്നാം റൗണ്ട് മെയ് 17 ന് ആരംഭിക്കുമെന്ന് ചാംലോംഗ് പിന്നീട് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

1992 മെയ് 17-ന് രണ്ട് പ്രമുഖ ഗവൺമെന്റ് പാർട്ടികളും ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയെ പിന്തുണച്ചെങ്കിലും, പാർലമെന്റിന്റെ കാലാവധിയിൽ സുചിന്ദയെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി സേവിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന ട്രാൻസിഷണൽ ക്ലോസുകളും അവർ അനുകൂലിച്ചു. സർക്കാർ പാർട്ടികൾ അവരുടെ വാക്ക് മാനിക്കില്ലെന്ന് വ്യക്തമായി, മെയ് 17 ഞായറാഴ്ച പണിമുടക്കിന് പദ്ധതികൾ മുന്നോട്ട് പോയി.  ജനങ്ങളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന രോഷത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായും ആശങ്കാകുലനായ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി, റാലിയിൽ പങ്കുചേരാൻ ബാങ്കോക്കിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നത് തടയാൻ പ്രവിശ്യാ ഗവർണർമാരോട് ഉത്തരവിട്ടു.  കഴിഞ്ഞ ആഴ്‌ചയിലെ സർക്കാർ വിരുദ്ധ റാലികളെ സഹായിച്ചെന്നാരോപിച്ച് ബാങ്കോക്കിലെ ഗവർണറായ ചാംലോങ്ങിനെ പുറത്താക്കുമെന്ന് സുചിന്ദ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, അതേസമയം സൈന്യം തിടുക്കത്തിൽ ആർമി ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ ഒരു "വരൾച്ച വിരുദ്ധ സംഗീതോത്സവ മത്സരം" സംഘടിപ്പിച്ചു.  പ്രകടനങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച നിരവധി ജനപ്രിയ ഗായകരുടെ റെക്കോർഡിംഗുകൾ പ്ലേ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് റേഡിയോ സ്റ്റേഷനുകളെ നിരോധിച്ചു. 

## കൂട്ടക്കൊലകൾ

### സർക്കാർ വസതിയിലേക്ക് റാലി
1992 മെയ് 17 ന്, സനം ലുവാങ്ങിൽ ഒരു പ്രതിഷേധത്തിന് ചാംലോംഗ് നേതൃത്വം നൽകി , 1973 ലെ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിന് ശേഷമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ റാലിയായിരുന്നു ഇത്. അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ, 200,000 ആളുകൾ സനം ലുവാങ്ങിൽ നിറഞ്ഞു, ചുറ്റപ്പെട്ട തെരുവുകളിലേക്ക് ഒഴുകി.   ഏകദേശം 20:30 ന്, ചാംലോങ്, സുദാരത് കെയുറഫാൻ, സന്ത് ഹത്തിരത് എന്നിവർ പ്രതിഷേധക്കാരെ നയിച്ചു, സുചിന്ദയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് ഗവൺമെന്റ് ഹൗസിലേക്ക് രണ്ട് കിലോമീറ്റർ മാർച്ച് നടത്തി.  ഫാൻ ഫാ ലിലാത്ത് പാലത്തിൽ പ്രതിഷേധക്കാരെ തടഞ്ഞു, അത് പോലീസ് റേസർ വയർ ഉപയോഗിച്ച് തടഞ്ഞു. രാത്രി 11.00 മണിയോടെ ഒരു സംഘം പ്രകടനക്കാർ ബാരിക്കേഡ് ഭേദിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും വഴി തടഞ്ഞ നാല് ഫയർ ട്രക്കുകൾ ജലപീരങ്കി ഉപയോഗിച്ച് പിന്തിരിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രതിഷേധക്കാർ സമീപത്ത് നിലയുറപ്പിച്ച പത്തോളം ഫയർ എഞ്ചിനുകളിൽ രണ്ടെണ്ണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു,  എന്നാൽ ലാത്തികൊണ്ട് സായുധരായ കലാപ പോലീസ് അവരെ തല്ലുകയും ജലപീരങ്കി ഉപയോഗിച്ച് വെടിവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താമസിയാതെ, പ്രതിഷേധക്കാർ കല്ലുകളും മൊളോടോവ് കോക്ടെയിലുകളും ഉപയോഗിച്ച് മറുപടി നൽകി.   പോലീസിനെ ആക്രമിക്കരുതെന്ന് മാർച്ചിൽ പങ്കെടുത്തവരോട് ചാംലോംഗ് ഉച്ചഭാഷിണി ഉപയോഗിച്ചു, പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ അവഗണിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ആദ്യ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ 100 ഓളം പ്രതിഷേധക്കാർക്കും 21 പോലീസുകാർക്കും പരിക്കേറ്റു.  അർദ്ധരാത്രിയോടെ, രണ്ട് ഫയർ എഞ്ചിനുകൾക്ക് തീയിട്ടു, സ്ഥിതിഗതികൾ നിയന്ത്രണാതീതമായി. 700 ഓളം സൈനികരെ വിളിക്കുകയും ഫാൻ ഫാ ലിലാത് പാലത്തിൽ നിന്ന് പോരാട്ടം നടത്തുകയും ചെയ്തു.

### ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ വെടിയുതിർക്കുന്നു
പുലർച്ചെ 0.30 ന് ശുചിന്ദ അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചു, പത്തിലധികം ആളുകൾ ഒത്തുചേരുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമാക്കി. ജനങ്ങളോട് വീടുകളിലേക്ക് പോകാൻ സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും മെയ് 18 രാവിലെ വരെ പ്രതിഷേധക്കാർ തുടർന്നു. "പൊതു സുരക്ഷയെ അപകടപ്പെടുത്തുന്നതോ പൊതു അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കുന്നതോ ആയ" പ്രസ്സുകൾ നിരോധിച്ചു. മൂന്ന് പത്രങ്ങൾ, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലുള്ള *ദി നേഷൻ*, തായ് ഭാഷാ ദിനപത്രങ്ങളായ *നവ് ന*, *ദി മാനേജർ* എന്നിവ മൂന്ന് ദിവസത്തേക്ക് അടച്ചുപൂട്ടാൻ ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു, എന്നാൽ ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം ഉത്തരവ് പിൻവലിച്ചു. 

പുലർച്ചെ 4.15 ന് ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ തായ് സൈന്യം M16 റൈഫിളുകൾ വച്ച് നേരിട്ട് നിറയൊഴിച്ചു. ആദ്യം പ്രതിഷേധക്കാരെ പിരിച്ചുവിടാൻ ആകാശത്തേക്ക് വെടിവച്ചു. ഈ വെടിവയ്പിൽ കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് പേരെങ്കിലും കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു, മറ്റുള്ളവർക്ക് ബാറ്റൺ ആക്രമണത്തിൽ പരിക്കേറ്റു.  ആ രാത്രിയിൽ വെടിയേറ്റ് മരിച്ച നാല് പേർ ഉൾപ്പെടെ പരിക്കേറ്റവരെ പ്രദേശത്തെ ആശുപത്രികൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.  സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾക്കും പോലീസ് വാഹനങ്ങൾക്കും തീയിട്ടു, ഫാൻ ഫാ ബ്രിഡ്ജിൽ അക്രമം അഴിച്ചുവിടുന്നതിൽ ഒരു "മൂന്നാം കക്ഷി" ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് ചാംലോംഗ് പറയുന്നു. 

ചാംലോംഗും പ്രതിഷേധക്കാരും ഫാൻ ഫാ ലിലാത് പാലത്തിനും സമീപത്തെ ജനാധിപത്യ സ്മാരകത്തിനും സമീപം തങ്ങി. രാവിലെ 6 മണിയോടെ സൈന്യം വീണ്ടും ആകാശത്തേക്ക് വെടിയുതിർക്കാൻ തുടങ്ങി, ഇത് ഡസൻ കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് പരിക്കേറ്റു.  ഗവൺമെന്റ് കൂടുതൽ സൈനികരെ കൊണ്ടുവന്നു, നഗരത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ ജനക്കൂട്ടം വർദ്ധിച്ചു.

മെയ് 18 ന് ഉച്ചകഴിഞ്ഞ്, സുചിന്ദ ചാംലോങ്ങ് അക്രമത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് പരസ്യമായി ആരോപിക്കുകയും സർക്കാരിന്റെ ബലപ്രയോഗത്തെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു. കുറച്ച് സമയത്തിന് ശേഷം, വായുവിൽ തുടർച്ചയായി വെടിയുതിർക്കുന്ന സൈന്യം ചാംലോങ്ങിനെ വളയാൻ നീങ്ങി. അദ്ദേഹത്തെ കൈവിലങ്ങ് കെട്ടി അറസ്റ്റുചെയ്ത് ബാങ്ഖെൻ പോലീസ് അക്കാദമിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, അവിടെ സാധാരണയായി രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ തടങ്കലിലാക്കി. ബാക്കിയുള്ള സിഎഫ്ഡി നേതാക്കളും അറസ്റ്റിലായി.  എന്നിരുന്നാലും, ജനക്കൂട്ടം അപ്പോഴും പിരിഞ്ഞുപോയില്ല, അക്രമം വർദ്ധിച്ചു.

### ബാങ്കോക്കിൽ അക്രമം
മെയ് 18 ന് വൈകുന്നേരവും പതിനായിരത്തിലധികം പ്രതിഷേധക്കാർ ഡെമോക്രസി സ്മാരകത്തിനും റാച്ചദാംനോൻ അവന്യൂവിനും ചുറ്റും തടിച്ചുകൂടി. രാത്രി 7.30 നും 9.30 നും ഇടയിൽ നിരായുധരായ സമരക്കാരെ നിറച്ച ബസുകൾ ബാരിക്കേഡിന് മുന്നിൽ നിർത്തി. രാത്രി 9.30 ന് സൈന്യം ബയണറ്റുകൾ ഉറപ്പിച്ചു, ചില പ്രകടനക്കാർ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി, സൈന്യത്തെ വെടിവയ്ക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുത്തി. രാത്രി 10.30ന് ഒരു ബസ് വേഗത്തിൽ നീങ്ങുകയും മറ്റൊന്ന് പതുക്കെ ബാരിക്കേഡിലേക്ക് തള്ളുകയും ചെയ്തു.  ഏകദേശം രാത്രി 10.30 ന്, കാഞ്ചനബുരി ആസ്ഥാനമായുള്ള 9-ആം കാലാൾപ്പട ഡിവിഷനിലെ 19-ആം ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിന്റെ 2-ആം ഇൻഫൻട്രി ബറ്റാലിയനിലേക്ക് ഒരു മേജർ ജനറലിൽ നിന്ന് ഒരു ഉത്തരവ് സ്വീകരിച്ച തായ് സൈന്യം, പൂർണ്ണ സൈനിക സജ്ജീകരണത്തിൽ വീണ്ടും ജനക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് വെടിയുതിർത്തു. റാച്ചദാംനോൻ അവന്യൂവിന്റെ മുകളിൽ. പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആൾക്കൂട്ടത്തിനു നേരെ തായ് പോലീസ് വെടിവെച്ചു. തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ വിഭാഗമായ ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സ് 90 ലെ അംഗങ്ങൾ ആൾക്കൂട്ടത്തിനിടയിൽ കയറുകയും നിരവധി പ്രതിഷേധക്കാരെ പിസ്റ്റളുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വെടിവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വെടിയേറ്റ് കുറഞ്ഞത് 20 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 100 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു, പലരും ഓടിപ്പോകുന്നതിനിടയിൽ പിന്നിൽ നിന്ന് വെടി കൊള്ളുകയോ ആക്രമിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തു. 

മെയ് 19 ന് അതിരാവിലെ, പ്രകടനക്കാർ ഒളിച്ചിരുന്ന റോയൽ ഹോട്ടലിലേക്ക് സൈന്യം റൈഫിളുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വെടിയുതിർക്കുകയും ഹോട്ടലിലുണ്ടായിരുന്ന 700 ഓളം പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. പ്രതിഷേധക്കാരെ തലയിലും മുതുകിലും റൈഫിൾ കുറ്റി ഉപയോഗിച്ച് ഇടിക്കുകയും ചവിട്ടുകയും മർദിക്കുകയും അവർക്കെതിരെ നിറച്ച തോക്കുകൾ ചൂണ്ടുകയും ചെയ്തു. 2,500 - 3,000 പേരെ ഒരു തടങ്കൽ കേന്ദ്രത്തിൽ തടഞ്ഞുവച്ചു, സൈനിക ട്രക്കുകളിൽ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ അവരെ ചവിട്ടുകയും മർദ്ദിക്കുകയും ചെയ്തു. റോയൽ തായ് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനാണെന്ന് കരുതി ബാങ്കോക്കിലെ  വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ തോക്കുധാരികൾ പ്രതിഷേധക്കാരെ വെടിവച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.  മരണസംഖ്യയുടെ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവിടരുതെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആശുപത്രികൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി. വിവരങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിന്റെ പതിപ്പ് മാത്രം റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുന്നതിന് പ്രസ്സുകൾ റോയൽ തായ് സായുധ സേനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1992-ൽ, 52 പേർ മരിച്ചതായും 700-ഓളം പേർക്ക് മർദ്ദനത്തിലും വെടിയേറ്റ മുറിവുകളിലും പരിക്കേറ്റതായും ഔദ്യോഗിക പ്രസ്താവനകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 

ഫാൻ ഫാ ലിലാത് പാലത്തിനും ജനാധിപത്യ സ്മാരകത്തിനും ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം സർക്കാർ സൈന്യം സുരക്ഷിതമാക്കിയപ്പോൾ, പ്രതിഷേധം നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള രാംഖാംഹെങ് സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറ്റി. മെയ് 19 ന് വൈകുന്നേരമായപ്പോഴേക്കും ഏകദേശം 50,000 ആളുകൾ അവിടെ തടിച്ചുകൂടി. മെയ് 20 ന് വൈകുന്നേരം 9 മണി മുതൽ പുലർച്ചെ 4 മണി വരെ കർഫ്യൂ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ബാങ്കോക്കിലെ തെരുവുകൾ വിജനമായിരുന്നു.

മെയ് 17 മുതൽ 20 വരെ, 52 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, 696 പേർക്ക് പരിക്കേറ്റു, 175 പേരെ "കാണാതായതായി" എന്ന് ഔദ്യോഗിക പ്രസ്താവനകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്‌തിരുന്നു, എന്നാൽ അനൗദ്യോഗിക ഉറവിടങ്ങൾ അതിൽ കൂടുതൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.  *ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്* പ്രകാരം ബാങ്കോക്കിലുടനീളം 100-ലധികം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി മെഡിക്കൽ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.  മൃതദേഹങ്ങൾ നിറച്ച ട്രക്ക് നഗരം വിട്ടുപോയതായി ദൃക്‌സാക്ഷി റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.  അറസ്റ്റിലായവരിൽ പലരും പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ഓപ്പറേഷനിൽ 150,000 അല്ലെങ്കിൽ 1 ദശലക്ഷം വെടിയുണ്ടകൾ വെടിവച്ചതായി സൈന്യം സൂചിപ്പിച്ചു.  *ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്* ഈ സംഭവങ്ങളെ തായ്‌ലൻഡിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും രക്തരൂക്ഷിതമായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു,  പക്ഷേ പിന്നീട്  2010-ൽ നടന്ന തായ് രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ അത് തിരുത്തിക്കുറിച്ചു.

### രാജകീയ ഇടപെടലും പൊതുമാപ്പും
മെയ് 20 ന്, സിരിന്ദോൺ രാജകുമാരി രാവിലെ ടെലിവിഷനിൽ രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു, അക്രമം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അവർ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. അവരുടെ അപ്പീൽ ദിവസം മുഴുവൻ വീണ്ടും സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്തു. അന്നു വൈകുന്നേരം, അവരുടെ സഹോദരൻ കിരീടാവകാശി വജിറലോങ്‌കോൺ സമാനമായ ഒരു അപ്പീൽ സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്തു. 21:30-ന്, ഭൂമിബോൽ അതുല്യദേജ് രാജാവ്, സുചിന്ദ, ചാംലോംഗ് എന്നിവരുടെ ഒരു ടെലിവിഷൻ സംപ്രേക്ഷണം കാണിച്ചു, അതിൽ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ ഏറ്റുമുട്ടൽ അവസാനിപ്പിച്ച് പാർലമെന്ററി നടപടിക്രമങ്ങളിലൂടെ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണമെന്ന് രാജാവ് ആവശ്യപ്പെട്ടു. 

മെയ് 23 ന്, രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയും ഐക്യവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണത്തോടെ, സംഘർഷത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങൾക്കും ബാധകമായ സുചിന്ദയുടെ പൊതുമാപ്പ് ഉത്തരവിൽ ഭൂമിബോൾ രാജാവ് ഒപ്പുവച്ചു.  അക്കാദമിക് വിദഗ്ധരും ജനാധിപത്യ അനുകൂല പ്രവർത്തകരും കൽപ്പനയുടെ നിയമപരമായ നിലയെ ഉടനടി എതിർത്തു. ഭരണഘടന പ്രകാരം സർക്കാർ കാബിനറ്റ് എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് യോഗം ചേരേണ്ടതിനാൽ ഉത്തരവ് അസാധുവാണെന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഭൂമിബോൾ രാജാവിന്റെ പേരിൽ ഈ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും മെയ് 25 ന് പാർലമെന്റ് വിധിനിർണ്ണയത്തിനായി ഭരണഘടനാ ട്രൈബ്യൂണലിന് റഫർ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 

പ്രധാനമന്ത്രിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്ന ഭേദഗതിയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ സുചിന്ദ സമ്മതിച്ചു. ചാംലോങ് പ്രകടനക്കാരോട് പിരിഞ്ഞുപോകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു, അവർ അത് ചെയ്തു. 1992 മെയ് 24 ന് തായ്‌ലൻഡ് പ്രധാനമന്ത്രി സുചിന്ദ രാജിവച്ചു.

## അനന്തരഫലം
[ലഘുചിത്രം| [ബാങ്കോക്ക്|ബാങ്കോക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഫ്രൂത്സഫ പ്രചതം മെമ്മോറിയൽ -  പ്രക്ഷോഭത്തിൻ്റെ ഭാഗമായി പരേതരായവരുടെ  ആത്മാക്കൾക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ]]

### എൻ‌പി‌കെ‌സി തെറ്റായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നു
ജനപ്രതിനിധി സഭയുടെ പ്രത്യേക സമിതിയും സോഫോൺ രത്തനാക്കോണിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വസ്തുതാന്വേഷണ സമിതിയും ഇതേ നിഗമനം പങ്കിട്ടു: ജനറൽ ശുചിന്ദയുടെ സർക്കാർ റാലിയെ അടിച്ചമർത്താൻ അമിതമായ ശക്തി ഉപയോഗിച്ചു. പ്രതിഷേധക്കാരെ വളയാനും കൊല്ലാനും പീഡിപ്പിക്കാനും ഉത്തരവാദികളായ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും സൈനിക വിഭാഗങ്ങളുടെയും പേരുകൾ പോലുള്ള,  അന്വേഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള ചില വസ്തുതകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.  ഈ വസ്തുതകൾ ജനറൽ പിച്ചിത് കുള്ളവനിറ്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഫാക്റ്റ് ഫൈൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റിയുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ ഇത് ഇപ്പോഴും തായ് പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന്  മറച്ച് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. 1992-ലെ സൈനിക ഭരണഘടന 1997 വരെ നിലനിന്നിരുന്നു, പകരം ഒരു കരട് തയ്യാറാക്കുകയും പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

അടിച്ചമർത്തൽ സമയത്ത് അമിതമായ ബലപ്രയോഗം സർക്കാർ നിഷേധിച്ചു. ശരീരത്തിന്റെ താഴത്തെ ഭാഗത്ത് മാത്രമാണ് സൈന്യവും പോലീസും പ്രതിഷേധക്കാരെ വെടിവെച്ചതെന്ന് സായുധ സേനയുടെ സുപ്രീം കമാൻഡറും നാഷണൽ പീസ് കീപ്പിംഗ് കൗൺസിൽ ഡയറക്ടറുമായ കാസെറ്റ് റോജനാനിൽ പറഞ്ഞു. പ്രകടനക്കാർക്ക് നേരെ നേരിട്ട് വെടിയുതിർത്ത സൈന്യവും പോലീസും ഉത്തരവില്ലാതെയാണ് വെടിവെച്ചതെന്നും മോശം പരിശീലനം ലഭിച്ചവരാണെന്നും ആർമി ഇന്റലിജൻസ് മേധാവി തിരാവത്ത് പട്ടമനോണ്ട അവകാശപ്പെട്ടു. 
ലഘുചിത്രം| ഖോസാൻ റോഡിന് സമീപമുള്ള സ്ട്രീറ്റ് ആർട്ട് സ്മാരകം

### കണക്കുകൾ
സംഭവങ്ങളിലെ തന്റെ പങ്കിന് ചാംലോംഗ് പിന്നീട് ക്ഷമാപണം നടത്തി: "എനിക്ക് സമാധാനപരമായ റാലി വേണമായിരുന്നു," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “നാശത്തിനും ജീവഹാനിക്കും ചില ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എനിക്ക് നിഷേധിക്കാനാവില്ല. സംഭവത്തിൽ അംഗങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളോടും പരിക്കേറ്റവരോടും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളോടും എനിക്ക് അഗാധമായ ഖേദമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, "ഞങ്ങൾ ചെയ്തതിൽ ഞങ്ങൾ ശരിയായിരുന്നു" എന്ന് അദ്ദേഹം കുറിച്ചു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു, ഒടുവിൽ തക്‌സിൻ ഷിനവത്രയുടെ സർക്കാരിനെതിരായ പ്രതിഷേധത്തിനിടെ മടങ്ങിയെത്തി.

ആനന്ദ് സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് ബാങ്കോക്കിൽ രണ്ട് ദശലക്ഷം ടെലിഫോൺ ലൈനുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ഇളവ് ലഭിച്ച ടെലികോം ഏഷ്യയുടെ (ഇന്ന് ട്രൂ കോർപ്പറേഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ചെയർമാനായി സുചിന്ദ നിയമിതനായി. 

### അന്വേഷണം
2001 സെപ്തംബറിൽ പ്രധാനമന്ത്രി തക്‌സിൻ ഷിനവത്ര കൂട്ടക്കൊലകളെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ആനന്ദ് പന്യാരചുന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കമ്മിറ്റി ആരംഭിച്ചു. കമ്മറ്റി ഇരകളുടെ കുടുംബങ്ങളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച്ച നടത്തിയെങ്കിലും കാര്യമായ ഫലമുണ്ടായില്ല. 2002 മെയ് മാസത്തിൽ, കൂട്ടക്കൊലയ്ക്കിടെ 'കാണാതായ' ആളുകളുടെ 34 കേസുകളിൽ 31 എണ്ണവും യുഎൻ വർക്കിംഗ് ഗ്രൂപ്പ് അംഗീകരിച്ചു. ഈ കേസുകൾ തായ് സർക്കാരിന് കൈമാറി. 

### 1997 ഭരണഘടന
ബ്ലാക്ക് മെയ് അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം,ജനങ്ങളാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു ഭരണഘടനാ ഡ്രാഫ്റ്റിംഗ് അസംബ്ലി തയ്യാറാക്കിയ ആദ്യത്തെ ഭരണഘടനയായിട്ടാണ് 1997 ലെ ഭരണഘടന അവതരിപ്പിച്ചത്,  അതിനാൽ അത് *ജനകീയ ഭരണഘടന* എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. 1997 ലെ ഭരണഘടന ഒരു ദ്വിസഭ നിയമനിർമ്മാണ സഭ സൃഷ്ടിച്ചു. തായ് ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി ഇരുസഭകളിലേക്കും നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നു . പല മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും അതിൽ വ്യക്തമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരുകളുടെ സ്ഥിരത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. തക്‌സിൻ ഷിനവത്രയുടെ തായ് റാക് തായ് പാർട്ടി 2001-ൽ ഒരു പ്രീമിയർ പദവിയിലേക്ക് ഉയർന്നു, 14 വർഷത്തിനുശേഷം 2006-ലെ തായ് അട്ടിമറിയിൽ കലാശിച്ച സൈനിക-രാജവാഴ്ചയുമായി മറ്റൊരു സംഘർഷം വികസിച്ചു.

## റഫറൻസുകൾ

### അവലംബങ്ങൾ

### ഉറവിടങ്ങൾ

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 

## കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്

* 
* 
* 

വർഗ്ഗം:തായ് ചരിത്രം
വർഗ്ഗം:തായ്ലാൻഡ്
വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations