കൃഷ്ണസ്വാമി ശ്രീനിവാസ് സഞ്ജീവി

ഒരു ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറായിരുന്നു **കൃഷ്ണസ്വാമി ശ്രീനിവാസ് സഞ്ജീവി** (1903–1994). ഗാന്ധിയനും സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനും   സമൂഹത്തിലെ താഴ്ന്ന, ഇടത്തരക്കാർക്ക് മെഡിക്കൽ സൗകര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി രൂപീകരിച്ച ചെന്നൈയിലെ വൊളണ്ടറി ഹെൽത്ത് സർവീസസ് (വിഎച്ച്എസ്) എന്ന സംഘടനയുടെ സ്ഥാപകനും ആണ് അദ്ദേഹം.   1971 ൽ ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ നാലാമത്തെ ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സിവിലിയൻ അവാർഡായ പത്മശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു.  അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷം 1976 ൽ പത്മഭൂഷനും നൽകി. 

## ജീവചരിത്രം
തമിഴ്നാട്ടിലെ പുതുക്കോട്ടയിൽ ധർമ്മാംബാളിന്റെയും കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യരുടെയും പുത്രനായി 1903 ൽ ശ്രീനിവാസ് സഞ്ജീവി ജനിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ വനിതാ എംഎൽഎയും പ്രശസ്ത ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറുമായിരുന്ന മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡിയെ  അവരുടെ കോളേജ് കാലത്ത് സ്വയംതന്നെ രക്ഷാധികാരിസ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്ത ആളായിരുന്നു കൃഷ്ണസ്വാമി അയ്യർ.  നാലുമക്കളിൽ ഇളയവനായിരുന്നു സഞ്ജിവി. ഏറ്റവും മുതിർന്ന സഹോദരി വേദ, അവന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ,  കൃഷ്ണസ്വാമി സ്വാമിനാഥൻ, പ്രശസ്ത പത്രപ്രവർത്തകനും മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ കൃതികളുടെ ചീഫ് എഡിറ്ററും ആയിരുന്നു    മറ്റൊരു സഹോദരൻ കൃഷ്ണസ്വാമി വെങ്കടരാമൻ, ദേശീയ കെമിക്കൽ ലബോറട്ടറിയുടെ മുൻ ഡയറക്ടർ ആയിരുന്നു.  ഇരുവരും പിന്നീട് പത്മഭൂഷൺ അവാർഡുകൾ നേടി. പി‌എസ് സീനിയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ സഞ്ജീവിമദ്രാസിലെ പ്രസിഡൻസി കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. തുടർന്ന് മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ചേർന്നു. അവിടെ നിന്ന് 1927 ൽ മെഡിസിൻ (എംബിബിഎസ്) ബിരുദം നേടി. 1932 ൽ ഇതേ സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ജനറൽ മെഡിസിനിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കിയ അദ്ദേഹം സർക്കാർ സേവനത്തിൽ ചേർന്നു. 

മുൻ മദ്രാസ് സംസ്ഥാനമായ മദനപ്പള്ളി, മധുര, മദ്രാസ് നഗരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ സഞ്ജിവി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ സർവീസിലെ ക്ഷയരോഗ ഡയറക്ടർ, സ്റ്റാൻലി മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ മെഡിസിൻ പ്രൊഫസർ, മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് , ചെന്നൈ ഗവൺമെന്റ് ജനറൽ ആശുപത്രിയിലെ ആദ്യത്തെ ഫിസിഷ്യനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.  മെഡിക്കൽ സർവീസസ് ഡയറക്ടർ സ്ഥാനത്തേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ന്യായമായ അവകാശവാദം അവഗണിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അദ്ദേഹം സർക്കാർ സേവനത്തിൽ നിന്ന് സ്വമേധയാ വിരമിച്ചു   സമൂഹത്തിലെ ദരിദ്രർക്കും മധ്യവർഗത്തിനും ഫലപ്രദമായ മെഡിക്കൽ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സർക്കാരിതര സംഘടനയായി 1958 ൽ വൊളണ്ടറി ഹെൽത്ത് സർവീസസ് (വിഎച്ച്എസ്) സ്ഥാപിച്ചു.  ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിലെ മെഡിസിൻ പ്രൊഫസർ തസ്തിക നിരസിച്ച അദ്ദേഹം സ്വകാര്യ പരിശീലനത്തിൽ ഏർപ്പെടരുതെന്ന് തീരുമാനിച്ച് വിഎച്ച്എസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകി. 

തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്നും ചില പ്രശസ്തവ്യക്തികളായ കസ്തൂരി ശ്രീനിവാസൻ, ടി ആർ വെങ്കടരാമ ശാസ്ത്രി, എം. ഭക്താവത്സലം, എം എ ചിദംബരം എന്നിവരിൽ നിന്നും സഹായം ശേഖരിച്ച സഞ്ജിവി 1961 മുതൽ ആശുപത്രി കെട്ടിടത്തിന്റെ പണിയിലൂടെ സന്നദ്ധ ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവാണ് അതിന്റെ ശിലാസ്ഥാപനം നടത്തിയത്. രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ, ആദ്യത്തെ ഇൻപേഷ്യന്റിനെ പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ ആശുപത്രി തയ്യാറായി. 405 ബെഡ്ഡുള്ള റഫറൽ ഹോസ്പിറ്റലായി ഈ സ്ഥാപനം വളർന്നു.  70 ശതമാനം രോഗികൾക്കും സൗജന്യ മെഡിക്കൽ സേവനം ലഭിക്കുന്നു, അതിൽ ഭക്ഷണവും മരുന്നും ഉൾപ്പെടുന്നു. 

ഇന്ത്യയിലെ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസനത്തിന് സഞ്ജീവി സംഭാവന നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.  മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ സർവീസിലെ സേവനത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം നിരവധി *മിനി ഹെൽത്ത് സെന്ററുകൾ* സ്ഥാപിച്ചു, വിഎച്ച്എസുമായി അദ്ദേഹം തുടർന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലെയും ചെറുപട്ടണങ്ങളിലെയും 14 മിനി ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ ആ സ്ഥാപനം മാനോജുചെയ്യുന്നുണ്ട്, കൂടാതെ രോഗപ്രതിരോധം, പ്രസവ സംരക്ഷണം, കുടുംബക്ഷേമം, ശുചിത്വ ശുചിത്വം, സ്കൂൾ ആരോഗ്യ പരിശോധന, ജനന മരണ രേഖകൾ എന്നിവ പരിപാലിക്കുന്നു.  താഴ്ന്ന, ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള കുടുംബങ്ങൾക്കുള്ള ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതിയായ *ഒരു മെഡിക്കൽ സഹായ പദ്ധതിയും* ഇത് നടത്തുന്നു. തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, സഞ്ജിവി എയ്‌ഡ്‌സ് പ്രിവൻഷൻ ആന്റ് കൺട്രോൾ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു, മരിച്ച് ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഏജൻസി ഫോർ ഇന്റർനാഷണൽ ഡവലപ്മെന്റ് (യു‌എസ്‌ഐഐഡി) അംഗീകരിച്ചു, 1965 ൽ വിഎച്ച്എസ് ഒരു നോഡൽ ഏജൻസിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു തമിഴ്‌നാട് സംസ്ഥാനത്ത് എയ്ഡ്‌സ് പ്രിവൻഷൻ ആൻഡ് കൺട്രോൾ (എപിഎസി) പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നു. 

1971 ൽ പദ്മശ്രീയും  1976 ൽ പദ്മഭൂഷനും ലഭിച്ചു.  1995 മുതൽ *കെ‌എസ് സഞ്ജിവി എൻ‌ഡോവ്‌മെൻറ് പ്രഭാഷണം* , അരുണ റോയ്, വിശ്വ മോഹൻ കറ്റോച്ച് , രവി നാരായണൻ  എന്നിവർ പ്രഭാഷണം നടത്തിയ മുൻകാല പ്രഭാഷണത്തിലൂടെ സന്നദ്ധ ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്നു. വിഎച്ച്എസിലെ ഓഡിറ്റോറിയത്തിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 

കൃഷ്ണസ്വാമി ശ്രീനിവാസ് സഞ്ജിവി 1994 ഒക്ടോബറിൽ 91 ആം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു. 

## അവലംബം

വർഗ്ഗം:ഗാന്ധിയർ
വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ
വർഗ്ഗം:1994-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1903-ൽ ജനിച്ചവർ