അൽടൈൻ-എമെൽ ദേശീയോദ്യാനം

കസാഖ്സ്ഥാനിലെ ഒരു ദേശീയോദ്യാനമാണ് **അൽടൈൻ-എമെൽ ദേശീയോദ്യാനം**. 1996ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിതമായത്. കാപ്ചഗൈ തടാകത്തിനു സമീപത്തായി ഇലി നദിയ്ക്കും അക്-തൗ പർവ്വതനിരകൾക്കിടയിലായി 4600 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ സ്ഥലത്തായി ഇത് വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഇതിൽ കൂടുതൽ മരുഭൂമിയും പാറകളും ഉൾപ്പെട്ട ഭൂപ്രദേശമാണുള്ളത്.

ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിലൂടെ പ്രശസ്തമായ മണൽക്കൂനയായ സിങ്ങിംഗ് സാന്റ് (1.5 കിലോമീറ്റർ നീളവും 150 മീറ്റർ ഉയരവും), അക്റ്റൗ മലയിടുക്ക്, കറ്റുയൗ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ  എന്നിവയാണ് പ്രാദേശികമായ ആകർഷണങ്ങൾ.

## സവിശേഷതകൾ
ഇലി നദീതടത്തിലാണ് ആൾട്ടിൻ-എമെൽ ദേശീയോദ്യാനം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മണൽ മരുഭൂമി, പർവതങ്ങൾ, സസ്യജാലങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധ പ്രകൃതിക സവിശേഷതകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിദത്ത ഉദ്യാന സമുച്ചയവും പുരാവസ്തു, ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1996 ഏപ്രിൽ 10 നാണ് ഈ ഉദ്യാനം സ്ഥാപിതമായത്. കസാക്കിസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും വലിയ റിസർവാണിത്.

ഇലി നദിയുടെയും പർവതത്തിന്റെയും വലത് കരയോട് ചേർന്നുള്ള സമതലം, സുംഗേറിയൻ അലാറ്റൗവിന്റെ സ്പർസുകൾ, ആൾട്ടിൻ-എമെൽ ശ്രേണിയുടെ മാക്രോ-ചരിവ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഇതിൽ രണ്ട് പ്രധാന ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ചെറിയ ഒറ്റപ്പെട്ട പർവതനിരകൾ സമതലങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ദേശീയോദ്യാനം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശത്ത്, 300 ദശലക്ഷം വർഷം പഴക്കമുള്ള കാർബോണിഫറസ് നിക്ഷേപങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവ പ്രധാനമായും അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ, പെർമിയൻ, കാർബോണിഫറസ് നിക്ഷേപങ്ങൾ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഏറ്റവും പുരാതനമായ നിക്ഷേപങ്ങൾ സിലൂറിയൻ ആണ്.ഉദ്യാനത്തിലെ പർവതനിരകൾ ഭൂരിഭാഗവും 200 മുതൽ 400 ദശലക്ഷം വർഷം വരെ പഴക്കമുള്ള പാലിയോസോയിക് പാറകൾ ചേർന്നതാണ്.

ദേശീയോദ്യാനത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ബെസ്ഷാറ്റിർ ശവകുടീരം സാക കുന്നുകളിലെ ഒരു ചരിത്ര സ്മാരകമാണ്. ഇരുമ്പുയുഗം (ബിസി 7-6 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) മുതലുള്ള ഈ ശ്മശാന കുന്നുകൾ, മധ്യേഷ്യൻ സ്റ്റെപ്പുകളിൽ അധിവസിച്ചിരുന്ന നാടോടികൾ നിർമ്മിച്ചവയാണ്. സ്വർണ്ണം പൂശിയ കെണികൾ, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ, പാത്രങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, കവചങ്ങൾ എന്നിവ ശ്മശാന കുന്നുകൾക്കുള്ളിൽ കണ്ടെത്തിയ വസ്തുക്കളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത പ്രത്യേക നിറങ്ങൾ കാരണം "ചാന്ദ്ര പർവതങ്ങൾ" എന്ന  അപരനാമം വഹിക്കുന്ന അക്റ്റൗ പർവതനിരകളാണ്.

2021 മെയ് മാസത്തിൽ, കസാഖിസ്ഥാനിലെ പരിസ്ഥിതി, ഭൂമിശാസ്ത്ര, പ്രകൃതിവിഭവ മന്ത്രാലയം അൾട്ടൈൻ-എമൽ ദേശീയോദ്യാന മേഖലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരം ചരിത്രപരമായ പൈതൃകത്തിനും പരിസ്ഥിതി ടൂറിസത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകി വികസിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

2021-ൽ, കസാഖ് നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് സൊസൈറ്റി, സമീപഭാവിയിൽ ആൾട്ടിൻ-എമെൽ പ്രദേശത്ത് ഇക്കോ-ടോയ്‌ലറ്റുകൾ, വിശ്രമമന്ദിരങ്ങൾ, തണൽ മേലാപ്പുകൾ, കുടിവെള്ള ജലധാരകൾ, അധിക നിരീക്ഷണ ഡെക്കുകൾ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

## സിംഗിംഗ് ഡ്യൂൺസ്
അൽമാട്ടി ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ നിന്ന് 300 കിലോമീറ്റർ (190 മൈൽ) അകലെയാണ് "സിങ്ങിംഗ് ഡ്യൂൺസ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന മണൽക്കുന്നുകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മണലിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം കാരണം ഇതിനെ സിങ്ങിംഗ് ഡ്യൂൺസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സിങ്ങിംഗ് ബർച്ചൻ മണൽക്കുന്നിന് ഏകദേശം 1.5 കിലോമീറ്റർ (0.93 മൈൽ) നീളവും 120 മീറ്റർ (390 അടി) ഉയരവുമുണ്ട്. ബർച്ചൻ ചന്ദ്രക്കലയുടെ ആകൃതിയിലാണ്. പടിഞ്ഞാറ് നിന്ന് മണൽത്തിട്ടകളെ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ, ഒരു പൈപ്പ് ഓർഗൻ വായിക്കുന്നത് പോലെ അത് മുഴങ്ങും. ഈ പ്രതിഭാസത്തിന്റെ കാരണം ഇപ്പോഴും ഒരു രഹസ്യമാണ്, പക്ഷേ ചൂടുള്ള വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ മണൽ ഘർഷണം മൂലം വൈദ്യുതീകരിക്കപ്പെടുകയും ഒരു പ്രത്യേകമായ ശബ്ദ വൈബ്രേഷൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ സിദ്ധാന്തിക്കുന്നു.

## കാലാവസ്ഥയും പരിസ്ഥിതി മേഖലയും

ആൾട്ടൈൻ-എമെൽ ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ കാലാവസ്ഥ ഈർപ്പമുള്ള ഭൂഖണ്ഡാന്തര കാലാവസ്ഥയോടെയുള്ള, ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലം ആണ് (കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വർഗ്ഗീകരണം (Dfb)). വലിയ സീസണൽ താപനില വ്യത്യാസങ്ങളും ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവുമാണ് ഈ കാലാവസ്ഥയുടെ സവിശേഷത (ശരാശരി 10 °C (50 °F) ൽ കൂടുതലായുള്ള താപനില കുറഞ്ഞത് നാല് മാസമെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ, ശരാശരി 22 °C (72 °F) ൽ കൂടുതൽ ചൂടുള്ള ഒരു മാസങ്ങളൊന്നുമില്ല). ടിയാൻ ഷാൻ താഴ്‌വരയിലെ വരണ്ട സ്റ്റെപ്പി പരിസ്ഥിതി മേഖലയിലാണ് ദേശീയോദ്യാനം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

## സസ്യജന്തുജാലങ്ങൾ
അപൂർവവും വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതുമായ സസ്യ-ജന്തുജാലങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാായാണ് ഈ ദേശീയോദ്യാനം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ സസ്യജാലങ്ങളിൽ 69 അപൂർവ ഇനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 1,800 സസ്യയിനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, ദേശീയോദ്യാനത്തിലുള്ളിലെ 56 ജന്തുജാലങ്ങളെ അപൂർവമായി കണക്കാക്കുന്നതിൽ അർഗാലി, ഡിസിഗെറ്റായ്, പേർഷ്യൻ ഗസൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രാണികളെയും മത്സ്യങ്ങളെയും കണക്കാക്കാതെ, കുറഞ്ഞത് 260 വ്യത്യസ്ത മൃഗങ്ങളെങ്കിലും ആൾട്ടൈൻ-എമെലിൽ വസിക്കുന്നു. സൈബീരിയൻ തവള ഉൾപ്പെടെയുള്ള വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഉഭയജീവികളും കറുത്ത കൊക്ക്, ഇംപീരിയൽ കഴുകൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെ അപൂർവവും വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതുമായ പക്ഷികളുമുണ്ട്. ഇവിടെയുള്ള 78 ഇനം സസ്തനികളിൽ 11 എണ്ണം കസാക്കിസ്ഥാനിലെ റെഡ് ബുക്കിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ സ്റ്റോൺ മാർട്ടൻ, പോൾകാറ്റ്, ഒട്ടർ, മാനുൽ (കാട്ടുപൂച്ച), കാട്ടു കഴുത, ഗസൽ, അർഗാലി, ഏഷ്യൻ ബാർബാസ്റ്റൽ വവ്വാൽ, ബുഖാറ മാൻ, ലിങ്ക്സ്, ടിയാൻ ഷാൻ തവിട്ട് കരടി എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കുലാൻ, പ്രെസ്വാൾസ്കി കുതിരകളും ദേശീയോദ്യാനത്തിൽ വസിക്കുന്നു. സസ്യജാലങ്ങളിൽ, പുരാതന വെള്ളയും കറുപ്പും നിറത്തിലുള്ള സാക്സോൾ, ഇരുമ്പ് മരത്തിന്റെ (കൊക്കേഷ്യൻ ഫ്രെയിം) ചെറിയ കൂട്ടങ്ങൾ , സീവേഴ്‌സ് ആപ്പിൾ മരങ്ങൾ എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

## കോസ്ബസ്റ്റോ മരുപ്പച്ച

പടിഞ്ഞാറ് ഉൽകെൻ-കൽക്കൻ പർവതനിരകൾക്കും കിഴക്ക് കാറ്റിറ്റൗ പർവതനിരകൾക്കും ഇടയിലുള്ള സമതലത്തിലാണ്, ചൂടുള്ള റാഡോൺ നീരുറവയുള്ള മരങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കോസ്ബസ്റ്റോ മരുപ്പച്ച സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഒരു പ്രകൃതിദത്ത സ്മാരകമായ ഏകദേശം 700 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു വില്ലോ മരം ഹണ്ട്സ്മാൻ കോർഡണിന് സമീപം വളരുന്നു. മരത്തിന്റെ തടി, കട്ടിയുള്ള ശിഖരങ്ങൾ, വേരുകൾ എന്നിവ പരിശോധിച്ചപ്പോഴാണ് മരത്തിന്റെ കൃത്യമായ പ്രായം വെളിപ്പെട്ടത്. 1960-ൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ചില ജോലികൾക്കിടെയാണ് ഈ വില്ലോ മരം കണ്ടെത്തിയത്. ആൾട്ടൈൻ-എമെൽ ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ ഭരണനിർവ്വഹണത്തിന് കീഴിലുള്ള, പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെയും ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനത്തിന്റെയും പദവിയുള്ള പ്രത്യേകം സംരക്ഷിത പ്രകൃതിദത്ത പ്രദേശങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ് ഈ സ്മാരകമുള്ളത്.

## അവലംബം


വർഗ്ഗം:National parks of Kazakhstan
വർഗ്ഗം:Almaty Region
വർഗ്ഗം:Protected areas established in 1996
വർഗ്ഗം:World Heritage Site Tentative list