ദി സോർഡ് ഓഫ് ലൈറ്റ്

നിരവധി ഐറിഷ്, സ്കോട്ടിഷ് ഗാലിക് നാടോടിക്കഥകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഒരു ട്രോപ്പ് ഒബ്ജക്റ്റാണ് **ദി സോർഡ്  ഓഫ് ലൈറ്റ്** അല്ലെങ്കിൽ **ക്ലൈഡ്‌ഹെം സോളൂയിസ്** (പഴയ ഐറിഷ്; ആധുനിക ഐറിഷ്: ക്ലൈയോം സോളായിസ് [ˌklˠiːw ˈsˠɔlˠəʃ]). "ക്വസ്റ്റ് ഫോർ വാൾ ഓഫ് ലൈറ്റ്" ഫോർമുല മോട്ടിഫ് H1337 ആയി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. 

"ദ വൺ സ്റ്റോറി" (അല്ലെങ്കിൽ "സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു കഥയുടെ കാരണം") അന്വേഷിക്കുന്ന നായകന്റെ ഐറിഷ് നാടോടിക്കഥയിലെ ഒരു അന്വേഷണ വസ്തുവായി വാൾ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് "ടേൽ ഓഫ് ദി വെർവുൾഫ്" (അവിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയാൽ മാന്ത്രികമായി ഒരു മനുഷ്യചെന്നായയായി മാറി) കണ്ടെത്തുന്നതിൽ കലാശിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മനുഷ്യചെന്നായ ഭാഗത്ത് വാൾ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടില്ല, ഹീറോ-അഡ്വഞ്ചർ ഫ്രെയിം സ്റ്റോറിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ മാത്രമാണ്.

പ്രകാശത്തിന്റെ വാൾ, മറ്റൊരു കമന്റേറ്ററുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരു അർദ്ധ-ബ്രൈഡൽ-ക്വസ്റ്റ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഒരു ഐറിഷ് കഥാ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഒരു ഘടകമാണ്. ഒരു മാന്ത്രികൻ-ചാമ്പ്യനായ ഒരു ഗ്രുഗാച്ചിനെതിരെ ചൂതാട്ടത്തിലൂടെ നായകൻ സുന്ദരിയായ ഒരു ഭാര്യയെ (സമ്പത്തും) നേടുന്ന സൂത്രവാക്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ സ്വഭാവരൂപീകരണം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്, പക്ഷേ നഷ്ടങ്ങൾ സഹിക്കുന്നതിലൂടെ നിരാശനായി തോന്നുന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഏർപ്പെടാൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ "ഭീമന്റെ മകൾ" വധുവിന്റെ അന്വേഷണ കഥകൾ പോലെ, ലൈറ്റ് ഹീറോയുടെ വാൾ പലപ്പോഴും തന്റെ ജോലികളോ പരീക്ഷണങ്ങളോ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിന് "സഹായിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ" സഹായം നേടുന്നു. 

ടിഎഫ് ഒ റാഹില്ലി പോലുള്ള ചില പണ്ഡിതന്മാർ ആദിമ കെൽറ്റിക് ദേവന്റെ മിന്നൽ ആയുധം , ബാലോറിനെ വീഴ്ത്തിയ ലുഗിന്റെ കവിണ, നായകൻ കുച്ചുലൈൻ ന്റെ അമാനുഷിക കുന്തം, ഗേ ബൾഗ, അവന്റെ തിളങ്ങുന്ന വാൾ ക്രൂയിഡിൻ കാറ്റച്ചൻ എന്നിവ ഐറിഷ് പുരാണങ്ങളിലെ ദൈവത്തെ കൊല്ലുന്ന ആയുധങ്ങളുടെ പൈതൃകമായി വാൾ കണക്കാക്കുന്നു.
## ഫോമുകൾ
പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഐറിഷ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും സ്കോളാസ്റ്റിക് കമന്ററിയിലും കാണപ്പെടുന്ന അക്ഷരവിന്യാസം Claidheamh Soluis  ആണ്. പകരം (an) cloidheamh solais; എന്നാൽ ഇവ പരിഷ്ക്കരണത്തിനു മുമ്പുള്ള അക്ഷരവിന്യാസമാണ്. ആധുനിക പരിഷ്കരിച്ച അക്ഷരവിന്യാസത്തിൽ Claíomh Solais ഉപയോഗിക്കുന്നു.  ഈ പേര് ഹൈബർനോ-ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് ക്ലോയിവ് സോളായിസ് എന്നും ലിപ്യന്തരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.വാൾ ഇംഗ്ലീഷിൽ "വെളിച്ചത്തിന്റെ വാൾ" അല്ലെങ്കിൽ "ഷൈനിംഗ് വാൾ" എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടാം.

അതുപോലെ, സ്കോട്ടിഷ് ഗാലിക് രൂപമാണ് ക്ലൈഡ്‌ഹെം സോളൂയിസ് "ഗ്ലേവ് ഓഫ് ലൈറ്റ്",  അല്ലെങ്കിൽ ക്ലൈഡ്‌ഹീം ജിയൽ സോളൂയിസ് "വൈറ്റ് ഗ്ലേവ് ഓഫ് ലൈറ്റ്".
## അവലോകനം
വെളിച്ചത്തിന്റെ വാൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന നാടോടി കഥകൾ വധുവിന്റെ അന്വേഷണങ്ങളായിരിക്കാം, നായകന്റെ വധു പലപ്പോഴും നായകന്റെ സഹായിയാകും.

എന്നാൽ സാധാരണഗതിയിൽ കഥ ഒരുതരം അർദ്ധ-വധുവിന്റെ അന്വേഷണമാണ്.  അവിടെ നായകൻ ഒരു വധുവിന്റെ പന്തയത്തിൽ വിജയിക്കുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് ഒരു നഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നു, വാളിനായുള്ള അന്വേഷണം (മറ്റ് ലക്ഷ്യങ്ങളും) പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ഒരിക്കലും വീട്ടിൽ വരില്ലെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുന്നു (ഗെയ്‌സ് നിർബന്ധിച്ചത്). ഈ ചൂതാട്ട ഗെയിമിലൂടെ നായകനെ പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്ന എതിരാളി സാധാരണയായി ഒരു ഗ്രുഗാച്ച് ("മാന്ത്രികൻ-ചാമ്പ്യൻ") അല്ലെങ്കിൽ മാന്ത്രികൻ/ഡ്രൂയിഡ് ആണ്.വാളിന്റെ സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ പലപ്പോഴും ഒരു ഭീമനാണ്  ( അതാച്ച്,സ്കോട്ടിഷ് ഗേലിക്: ഫാംഹെയർ) അല്ലെങ്കിൽ ഹാഗ് (കയിലീച്ച്),  അല്ലെങ്കിൽ മാന്ത്രികന്റെ ഒരു സഹോദരൻ.

വാൾപാലകനെ പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുത്തണം (കൊല്ലണം), ചില രഹസ്യ മാർഗങ്ങളിലൂടെയല്ലാതെ ഇത് സാധ്യമല്ല. അങ്ങനെ, നായകനോ സഹായിയോ ഈ ശത്രുവിനെതിരായ ഏക ഫലപ്രദമായ ആയുധമായി പ്രകാശത്തിന്റെ വാളിനെ അവലംബിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ പലപ്പോഴും വാൾ മതിയാകില്ല, അമാനുഷിക ശത്രുവിനെ ദുർബലമായ ഒരു സ്ഥലത്ത് ആക്രമിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ദുർബ്ബലമായ സ്ഥലം, അതിലുപരിയായി, ഒരു ബാഹ്യ ആത്മാവായിരിക്കാം (മോട്ടിഫ് ഇൻഡക്സ് E710) ലോകത്തെവിടെയെങ്കിലും വലിയതോതിൽ (മൃഗങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ, മുതലായവ); അല്ലെങ്കിൽ, "ഇസൈദ് റുആദിലെ യുവരാജാവിന്റെ" കാര്യത്തിലെന്നപോലെ, ഈ ബാഹ്യാത്മാവ് ഒരു കൂട്ടം മൃഗങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പരയിൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

"ഒരു കഥ" ('സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള സത്യം') എന്നതിനായുള്ള അന്വേഷണമാണ് സാധാരണയായി വെളിച്ചത്തിന്റെ വാളിന്റെ അന്വേഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതായത്, തന്റെ ഭർത്താവിനെ ചെന്നായയാക്കി മാറ്റുന്ന അവിശ്വാസിയായ ഭാര്യയുടെ കഥ.

ചില ഉദാഹരണങ്ങളിലെ നായകൻ വധുവാകാൻ പോകുന്ന, "സഹായിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ", അല്ലെങ്കിൽ ഒരു അമാനുഷിക ജീവിയായ ("ചെറിയ) സഹായികളുടെ സഹായത്തോടെ (മൂന്ന്) ജോലികൾ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. പച്ച/ചുവപ്പ് മനുഷ്യൻ").
## വാചകങ്ങൾ

വെളിച്ചത്തിന്റെ വാൾ സംഭവിക്കുന്ന കഥകളുടെ പട്ടിക ചുവടെയുണ്ട്. കിറ്റ്രെഡ്ജിന്റെ സിഗ്ല (K J L C1 O'F H c m) ബോൾഡ്‌ഫേസിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു:
## ഐറിഷ് നാടോടിക്കഥകൾ
*    "ദി സ്റ്റോറി ഓഫ് ദി ജെസ് സൺ  ഫ്രം മസ്കറി (Sceal Vhic Scoloige)" (Kennedy (1866))
*        (ഇൻ-ടെയിൽ) "ഫിയോസ് ഫാത്ത് ആൻ ഓൺ സെയിൽ" (അതുല്യമായ കഥയുടെ തികഞ്ഞ ആഖ്യാനം)"
** (in-tale) "Fios Fath an aon Sceil" (perfect narrative of the unique story)"
*    "അഡ്വഞ്ചർ ഓഫ് ദി സ്ഗോലോഗ് ആന്റ് ദി റെഡ്" (ഗ്രുഗാച്ച്എച്ച്ട്ര എയർ ആൻ സ്ഗോലിഗ് അഗസ് എയർ ആൻ ഗ്രുഗാച്ച് റുവാദ്) (Ó ബ്രയിൻ (1889), ഗാലിക് ജേർണൽ)(, *Gaelic Journal*) **J** ജെ
*    "ദി വീവേഴ്‌സ് സൺ ആൻഡ് ദി ജയന്റ് ഓഫ് ദി വൈറ്റ് ഹിൽ", (കർട്ടിൻ (1890), മിത്തുകളും ഫോക്ക്-ലോർ ഓഫ് അയർലണ്ടും).(, *Myths and Folk-lore of Ireland*).
*    "എറിൻ രാജാവിന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ മകൻ" (കർട്ടിൻ, മിഥ്യകൾ)( Curtin, *Myths*)
*    ലെഡുഇദെ നാ ലുഐതെ ("ആശിപേട്ട്"അല്ലെങ്കിൽ "ദി ലസി ഫെല്ലോ"]) (Ó ഫൊത്താർട്ട/ഒ'ഫോഹാർട്ടി/ഒ'ഫാഹെർട്ടി (1892))
*    "സ്മോൾഹെഡ് ആൻഡ് ദി കിംഗ്സ് സൺസ്" (കർട്ടിൻ (1892), പ്രതിനിധി. ജേക്കബ്സ് (1894) നമ്പർ. XXXIX)
*    "ബാരനോയർ, son of a King in Erin, and the Daughter of King under the Wave" (കർട്ടിൻ (1893),] റെപ്രെർ. Ó ഡ്യുലെയർഗ (1942) എഡി. ബെലോയ്ഡിയാസ് 12 (1/2)))
*    "മൊറാഹ; Brian More, son of the high-king of Erin, from the Well of Enchantments of Binn Edin" (ലാർമിനി (1893); റെപ്ര. ജേക്കബ്സ് (1894)) *എൽ*'
*    "സൈമണും മാർഗരറ്റും" (ലാർമിനി)
*    "ബ്യൂട്ടി ഓഫ് ദ വേൾഡ്" (ലാർമിനി)
*    "പന്ത്രണ്ട് മക്കളുള്ള രാജാവ്" (ലാർമിനി)
*    "കഡ്, കാഡ്, മൈകാഡ്", (കർട്ടിൻ (1894), ഹീറോ-ടെയിൽസ് ഓഫ് അയർലൻഡ്).
*    "കോൾഡ്ഫീറ്റ് ആൻഡ് ക്വീൻ ഓഫ് ലോൺസം ഐലൻഡ്", (കർട്ടിൻ, ഹീറോ-ടെയിൽസ്)
*    "ആർട്ട് ആൻഡ് ബാലോർ ബീമെനാച്ച്", (കർട്ടിൻ, ഹീറോ-ടെയിൽസ്). C1
*    "തിളങ്ങുന്ന വാളും സ്ത്രീയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു കഥയുടെ കാരണവും" (O'Foharta (1897), ZCP 1) O'F
*    "ദി കിംഗ് ഓഫ് അയർലണ്ടിന്റെ മകൻ (മാക് റിക് ഐറിയൻ)" (ഹൈഡ് (1890), ബിസൈഡ് ദി ഫയർ)
*        Mac Rígh Eireann agus Ceann Gruagach na g-Cleasan " "The king's son of Ireland and the chief-magician's with his tricks" "  ഹൈഡ് (1899), നമ്പർ XXIX, അന്നലെസ് ഡി ബ്രെറ്റാഗ്നെ)) എച്ച്
*        "ദി സ്നോ, ക്രോ ആൻഡ് ദി ബ്ലഡ്" (മാക്മാനസ് (1900)).[p]
*    ഇറ്റലിയിലെ രാജ്ഞിയുടെ ഫിന്നിന്റെ മൂന്ന് ആൺമക്കളുടെ പേരിടാത്ത കഥ ഡോണഗലിലെ ഗ്ലെന്റീസിൽ ശേഖരിച്ചു (ആൻഡ്രൂസ് (1919))
*    An Claiḋeaṁ Soluis: agus Fios-fáṫa-'n-aoin-scéil "Knowledge of death of the Ansgéalidhe (Storyteller) and the Sword of Light" (Ó Ceocháin (1928) Béaloideas 
*    Fios ḃás an an-sgéalaiḋe agus an Claiḋeaṁ Solais "Ansgéalide Knowledge of death of the Ansgéalidhe (Storyteller) and the Sword of Light" (( Ó Cillín (1933) Béaloideas  ൽ
## സ്കോട്ടിഷ് ഗാലിക് നാടോടിക്കഥകൾ
ഹൈലാൻഡ്‌സിൽ നിന്നുള്ള കഥകളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം (കാംബെൽ (1860), പോപ്പുലർ ടെയിൽസ് ഓഫ് വെസ്റ്റ് ഹൈലാൻഡ്‌സ്) ഐറിഷ് കഥകൾ അച്ചടിയിൽ ലഭ്യമാകുന്നതിന് മുമ്പാണ്.

*     "ദി യംഗ് കിംഗ് ഓഫ് ഈസൈദ് റുവാദ്" ("റിഗ് ഓഗ് ഈസൈദ് റുവാഗ്") (കാംബെൽ (1860), നമ്പർ 1) സി
*     "വിധവയുടെ മകൻ" (കാംബെൽ, നമ്പർ 2, 2-ആം വേരിയന്റ്
*     "ടെയിൽ ഓഫ് കോണൽ ക്രോവി" (കാംബെൽ, നമ്പർ 6)[
*     "ടേൽ ഓഫ് കോണൽ" (കാംബെൽ, നമ്പർ 7)
*     "മാവോൾ എ ക്ലിയോബെയ്ൻ" (കാംബെൽ, നമ്പർ 17)[
*     "വിധവയും അവളുടെ പെൺമക്കളും" (കാംബെൽ, നമ്പർ 41, 2-ആം വേരിയന്റ്)
*     "മാക് ഇയിൻ ഡയറച്ച്" (കാംബെൽ, നമ്പർ 46)
*     "ആൻ സിയോനാച്ച്, ദി ഫോക്സ്" (കാംബെൽ, നമ്പർ 46, 4-ആം വേരിയന്റ്;)
*     "ദി ഹെർഡിംഗ് ഓഫ് ക്രൂച്ചൻ (ബുചൈലെച്ച്ഡ് ച്രുഅച്ചെയ്ൻ)" (മാകിനസ് (1890), നമ്പർ 4.) മീ.
*     "ദി ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് കിറ്റി ഇല്ല്-പ്രെറ്റ്സ്" (ബ്രൂഫോർഡ് & മക്ഡൊണാൾഡ് (1994), നമ്പർ 21)
## വ്യാഖ്യാനം
സോർഡ് ഓഫ് ലൈറ്റ് (അല്ലെങ്കിൽ ലൈറ്റ് ഓഫ് ലൈറ്റ്) ഒരു ട്രോപ്പ് ആർട്ടിഫാക്റ്റാണ്. ഇത് നിരവധി ഗാലിക് കഥകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.  താഴെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ഐറിഷ് നാടോടിക്കഥകളിലും ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. "Quest for sword of light" (H1337) മോട്ടിഫും സ്റ്റിത്ത് തോംസന്റെ മോട്ടിഫ്-ഇൻഡക്‌സ് ഓഫ് ഫോക്ക്-ലിറ്ററേച്ചറിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 
### ഗ്രൂപ്പിംഗ്
"sword of light" കഥയുടെ ഒരു സ്‌ട്രാൻഡ് ഫ്രഞ്ച് കാനഡയിൽ "സ്‌വോർഡ് ഓഫ് വിസ്‌ഡം",എന്ന കഥയായി പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെടുകയും 305A ടൈപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, ഐറിഷ് കോഗ്നേറ്റിനെ ആർനെ-തോംസൺഒരു കഥാ തരമായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല, എന്നിരുന്നാലും ദി ടൈപ്പ്സ് ഓഫ് ദി ഐറിഷ് ഫോക്‌ടേലിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
### ഒരു കഥയും വെർവുൾഫിന്റെ കഥയും
വെളിച്ചത്തിന്റെ വാൾക്കായുള്ള അന്വേഷണം ഒരു അധിക പാളിയാണ്. "ദി വൺ സ്റ്റോറി"  എന്നതിനായുള്ള അന്വേഷണത്തിന്റെ കാതലായ കഥയുമായി ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ജോർജ്ജ് ലൈമാൻ കിറ്റ്രെഡ്ജിന്റെ 1903-ലെ പഠനം മധ്യകാല വയർവുൾഫ് കഥയുടെ ഐറിഷ് പതിപ്പുകൾക്ക് ഒരു ഫ്രെയിം സ്റ്റോറി ഉണ്ടാക്കുന്നു. 

"ദി വൺ സ്റ്റോറി" യഥാർത്ഥത്തിൽ ചുരുക്കെഴുത്താണ്. ഒഫോഹാർട്ടയുടെ പതിപ്പിൽ കാണുന്നത് പോലെ കിറ്റ്രെഡ്ജ് സാധാരണയായി "സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു കഥയുടെ കാരണം" ഉപയോഗിക്കുന്നു. Similar titles  സമാനമായ തലക്കെട്ടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഉപശീർഷകങ്ങൾ ഐറിഷിലും ഉണ്ട് "മൊറാഹ"യിലെ "അൻഷ്‌ഗെയ്‌ലിയാച്ചിന്റെ മരണവാർത്ത" എന്ന രൂപം ഒരു ദുർനടപടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഒരിക്കൽ അവിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയാൽ മാന്ത്രികമായി ചെന്നായയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ട ഒരു മനുഷ്യൻ വിവരിച്ച വൂൾഫ് കഥ, അതിന്റെ സംയുക്ത ഘടനയെക്കുറിച്ച് കിറ്റ്‌റെഡ്ജ് വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. പക്ഷേ ഇൻ-ടേയിൽ പൊതുവെ പ്രകാശത്തിന്റെ വാളിനെ ബാധിക്കുന്നില്ല. 

ചെന്നായയുടെ കഥയുടെ സ്കോട്ടിഷ് പതിപ്പിൽ വെളിച്ചത്തിന്റെ വാൾ സംഭവിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നു. പകരം നായകൻ തന്റെ കുതിരയെ കൈമാറ്റം ചെയ്തുകൊണ്ട് ചെന്നായയുടെ കസ്റ്റഡി നേടുന്നു.}}
### ക്വാസി-ബ്രൈഡൽ അന്വേഷണം
ചില കഥകൾ യഥാർത്ഥ ബ്രൈഡൽ ക്വസ്റ്റ് പാറ്റേണിലേക്ക് വരുന്നു. "എറിൻ രാജാവിന്റെ പതിമൂന്നാം പുത്രൻ" എന്നതിൽ, സീൻ റുവാദ് (യഥാർത്ഥത്തിൽ മൂത്ത രാജകുമാരൻ) ഉർഫിസ്റ്റിനെ (കടൽ-സർപ്പം) കൊല്ലാൻ അവന്റെ വധുവായിരിക്കാൻ പോകുന്ന രാജകുമാരി സഹായിക്കുന്നു.ref name=curtin1890-thirteenth-son/> "വിധവയുടെ മകൻ" എന്ന ചിത്രത്തിൽ, ഭീമന്റെ മകൾക്ക് നായകൻ വിവാഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു, അത് നായകന്റെ സഹായിയായി മാറുന്നു.

## വിശദീകരണ കുറിപ്പുകൾ

## അവലംബം
;Citations

;ഗ്രന്ഥസൂചിക

;Irish or Scottish Gaelic texts, some with translations
*  Vol. I [II](https://books.google.com/books?id=5i6B2V-6dZcC　Vol.))
* 
* 
* 
* 

;Translations or tales collected in English

* 
* 
* 
*  
* 
* ; text via Internet Archive

;Critical studies

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 

;Popularized versions
* , a composite retelling.
* 

## External links
* Celtic Objects 
* Encyclopaedia of the Celts

വർഗ്ഗം:നാടോടിക്കഥകൾ