ദുരന്ത നിവാരണം

പ്രകൃതിപരമോ മനുഷ്യനിർമ്മിതമോ ആയ ഒരു ദുരന്തത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കൂട്ടം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആണ് **ദുരന്ത നിവാരണം**  അഥവാ ഡിസാസ്റ്റർ മാനേജ്മെന്റ് എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുനത്. ദുരന്തം വരാതെനോക്കുക, വരുമെന്നുറപ്പുള്ള ദുരന്തത്തെ നേരിടാനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുക, ദുരന്തത്തിനുശേഷമുള്ള രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തുക എന്നിവയും ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
## പദാവലി
### അപകടം
ദുരന്തത്തിലേക്ക് വഴിതെളിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് ഹസാർഡ്‌. ജീവനോ സ്വത്തിനോ ഭീഷണി ഉയർത്തുന്ന അവസ്ഥ എന്നാണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണമായി തകർന്നു വീഴാറായ പാലം, ചെങ്കുത്തായ കുന്ന് തുടങ്ങിയവ.
### ദുർബലത
ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രദേശമോ ആളുകളോ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള ഒരു ഹസാർഡിനോട്‌ എന്തുമാത്രം അടുത്തുനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണം: ചെങ്കുത്തായ കുന്നിൻറെ ചരുവിൽ താമസിക്കുന്നവർ, തീരപ്രദേശത്ത് താമസിക്കുന്നവർ, ആയുധനിർമ്മാണ/സംഭരണ ശാലകളിൽ ജോലിചെയ്യുന്നവർ.
### റിസ്ക്‌ (അപകടസാധ്യത)
നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ ഒരു ഹസാർഡ്‌ മൂലം പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന നഷ്ടത്തെയാണ് റിസ്ക്‌ എന്ന പദം കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. റിസ്ക്കിനെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ ഇവയാണ്:
*ഹസാർഡിൻറെ സ്വഭാവം
*വൾണറബിലിറ്റി
*ഉൾപ്പെട്ട വസ്തുക്കളുടെ സാമ്പത്തീകമൂല്യം
### അപകടം
ആകസ്മികമായി ഉണ്ടാകുന്ന അനിഷ്ട്ട സംഭവങ്ങളാണ് അപകടങ്ങൾ. അപകടത്തിൽ നാഷനഷ്ട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനും ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
### ദുരന്തം
വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നതും ജീവനോ സ്വത്തിനോ നഷ്ടം ഉണ്ടാകുന്നതുമായ, പ്രകൃതിദത്തമോ അല്ലാത്തതോ ആയ ഏതൊരു അവസ്ഥയെയും ദുരന്തമെന്ന് പറയാം. ദുരന്തത്തിൻറെ സ്വഭാവം ഇവയാണ്:
*പ്രവചനാതീത സ്വഭാവം
*സാമ്യമില്ലായ്മ
*വേഗത
*ശീഘ്രത
*അനിശ്ചിതത്വം
*ഭീഷണി

## ദുരന്തങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം
ദുരന്തങ്ങളെ പ്രധാനമായും രണ്ടായി തിരിക്കാം.
#പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ
#മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ദുരന്തങ്ങൾ

ഉത്ഭവത്തിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ദുരന്തങ്ങളെ വീണ്ടും തരംതിരിക്കാം.
***ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നത്**
**ഭൂകമ്പം
**സുനാമി
**അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനം
**മണ്ണിടിച്ചൽ
**മലയിടിച്ചൽ
***കാലാവസ്ഥാപരമായ കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നത്**
**ചുഴലിക്കാറ്റ്
**പേമാരി
**അത്യുഷ്ണം, വരൾച്ച
**അതിശൈത്യം, മഞ്ഞുവീഴ്ച്ച
**ഇടിമിന്നൽ
***ജലജന്യമായ കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നത്**
**വെള്ളപ്പൊക്കം
**ഉരുൾപൊട്ടൽ
**അണക്കെട്ടുകൾ തകരുന്നത്
***രാസദുരന്തങ്ങൾ**
**വിഷവാതകങ്ങൾ ചോരുന്നത്
**രാസമാലിന്യങ്ങൾ ശുദ്ധജലസ്രോതസ്സുകളിൽ കലരുന്നത്
**ആണവചോർച്ച
**രാസായുധങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത്
***ജൈവദുരന്തങ്ങൾ**
**പകർച്ചവ്യാധികൾ
**ജൈവായുധങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത്
***ടെക്നോളജിക്കൽ ആയ കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നത്**
**വാഹനദുരന്തങ്ങൾ (റോഡ്‌, റെയിൽ, ജലം, വായു എന്നീ ഗതാഗത മാർഗങ്ങൾ എല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു)
**കെട്ടിടങ്ങൾ, പാലങ്ങൾ എന്നിവ തകരുന്നത്
**അഗ്നിബാധ
### മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ദുരന്തങ്ങൾ
മനുഷ്യരുടെ നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ ഉള്ള ഇടപെടലുകൾ മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ദുരന്തങ്ങളാണ് മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ദുരന്തങ്ങൾ എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ഉദാഹരണങ്ങൾ:
*രാസദുരന്തങ്ങൾ
*ജൈവദുരന്തങ്ങൾ
*വാഹനദുരന്തങ്ങൾ
*അഗ്നിബാധ
*യുദ്ധം, കലാപം

## ദുരന്തനിവാരണത്തിലെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ
### ദുരന്തത്തിന് മുമ്പുള്ള ഘട്ടം
*അപകടസാധ്യതകളെ (റിസ്ക്‌) മനസ്സിലാക്കലും വിലയിരുത്തലും
*വൾണറബിലിറ്റി കുറയ്ക്കലും തയ്യാറെടുപ്പും
*നിയമനിർമ്മാണം
*ബോധവൽക്കരണം
*ബഡ്ജറ്റിങ്
*മോക്ക്ഡ്രിൽ
### ദുരന്തസമയത്തുള്ള ഘട്ടം
*പെട്ടെന്നുള്ള രക്ഷാപ്രവർത്തനം
*മുന്നറിയിപ്പ്
*ആൾക്കാരെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കൽ
*വൈദ്യസഹായം
*റിലീഫ് ക്യാമ്പുകൾ ഒരുക്കൽ
### ദുരന്തത്തിന് ശേഷമുള്ള ഘട്ടം
*പുനരധിവാസം
*പുനരുദ്ധാരണം
*വൈദ്യസഹായം
*ധനസഹായം

## ചിത്രശാല

File:Map of tropical cyclone affected areas.png|thumb|ചുഴലിക്കാറ്റ്- വൾണറബിലിറ്റി ഏരിയ ഭൂപടം    
File:2004-tsunami.jpg|thumb|2004-ലെ സുനാമി
|thumb|ബംഗ്ലാദേശിൽ ബഹുനിലകെട്ടിടം തകർന്നുവീണത്

## അവലംബം
വർഗ്ഗം:ദുരന്തങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ദുരന്തനിവാരണം