സംസ്കൃതവൽക്കരണം

സംസ്‌കൃതവൽക്കരണം (അല്ലെങ്കിൽ സംസ്‌കൃതവൽക്കരണം) എന്നത് സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു പദമാണ്, ഇത് ജാതി ശ്രേണിയിൽ താഴെയുള്ള ജാതികളോ ഗോത്രങ്ങളോ പ്രബല ജാതികളുടെയോ ഉയർന്ന ജാതികളുടെയോ ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും അനുകരിച്ച് 'മുകളിലേക്കുള്ള' ചലനാത്മകത തേടുന്ന പ്രക്രിയയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായി "പാസിംഗ്" എന്നതിന് സമാനമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണിത്. 1950-കളിൽ ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ എം.എൻ. ശ്രീനിവാസ് ഈ പദം ജനപ്രിയമാക്കി.   

വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണവൽക്കരണം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് "പ്രാദേശിക" ഇന്ത്യൻ മതപാരമ്പര്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയോ   ബ്രാഹ്മണമതവുമായി യോജിപ്പിക്കുകയും ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ചരിത്ര പ്രക്രിയയാണ്, അതിന്റെ ഫലമായി ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ പാൻ-ഇന്ത്യൻ മതം രൂപപ്പെട്ടു.   
## പ്രാദേശിക ദൈവങ്ങളുടെ സംസ്‌കൃതവൽക്കരണം
പ്രാദേശിക ഗോത്ര-നാട്ടുദൈവങ്ങളെ ബ്രാഹ്മണിക മതവിശ്വാസങ്ങളിലേക്കും പുരാണങ്ങളിലേക്കും ലയിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് സംസ്‌കൃതവൽക്കരണത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഘട്ടം. ഇതിനെ ഹിന്ദുവൽക്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായും സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞർ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന രീതികളിലൂടെയാണ് ഈ മാറ്റം സാധ്യമാകുന്നത്:

### അവതാര സങ്കല്പം (Inclusion as Incarnation)
പ്രാദേശികമായി ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന വീരപുരുഷന്മാരെയോ പ്രകൃതിശക്തികളെയോ മുഖ്യധാരാ ഹിന്ദു ദൈവങ്ങളുടെ (പ്രത്യേകിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെയോ ശിവന്റെയോ) അവതാരങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. 
* **ഉദാഹരണം:** പല ഗോത്രവർഗ്ഗ ദൈവങ്ങളെയും അയ്യപ്പന്റെയോ, മുരുകന്റെയോ അല്ലെങ്കിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ വകഭേദമായ വരാഹമൂർത്തിയുടെയോ ഒക്കെ അവതാരങ്ങളായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു.

### പരിവാർ ദേവതകൾ (Subordinate Deities)
സ്വതന്ത്രമായ വ്യക്തിത്വമുണ്ടായിരുന്ന പ്രാദേശിക ദൈവങ്ങളെ, പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രതിഷ്ഠകളുടെ ഉപദേവന്മാരോ (ഭൃത്യന്മാരോ), കാവൽക്കാരോ ആയി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. 
* ഒരു പ്രദേശത്തെ പ്രധാന കാവൽദൈവത്തെ 'ക്ഷേത്രപാലകൻ' എന്ന നിലയിൽ വലിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മതിൽകെട്ടിനുള്ളിലേക്ക് മാറ്റുകയും, ആ ദൈവത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠയുടെ അനുയായിയായി ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

### മാറ്റത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ
സംസ്‌കൃതവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമാകുമ്പോൾ ആരാധനാക്രമങ്ങളിൽ പ്രകടമായ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു:
# **ബലി നിർത്തലാക്കൽ:** രക്തബലിയോ കള്ളും ഇറച്ചിയും നിവേദിക്കുന്ന രീതിയോ ഉള്ള പ്രാദേശിക ദൈവങ്ങളെ സമാധാനപരമായ (സാത്വിക) ആരാധനാ രീതികളിലേക്ക് മാറ്റുന്നു.
# **സ്ഥലപുരാണ നിർമ്മാണം:** ആ ദൈവത്തിന് ഒരു പുരാതന സംസ്‌കൃത പേരും, വേദങ്ങളുമായോ പുരാണങ്ങളുമായോ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു 'സ്ഥലപുരാണവും' (Origin Myth) സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
# **പുരോഹിത മാറ്റം:** ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരോ താഴെത്തട്ടിലുള്ളവരോ പൂജ നടത്തിയിരുന്ന സ്ഥാനത്ത് ബ്രാഹ്മണ പുരോഹിതർ സ്ഥാനം പിടിക്കുകയും താന്ത്രിക വിധികൾ നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ എം.എൻ. ശ്രീനിവാസ് ആണ് ഈ പ്രക്രിയയെ 'സംസ്‌കൃതവൽക്കരണം' എന്ന പേരിൽ ആദ്യമായി വിശദീകരിച്ചത്. കീഴ്ത്തട്ടിലുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾ അവരുടെ ആചാരങ്ങളെ ഉന്നത ജാതിക്കാരുടേതിന് സമാനമായി മാറ്റുന്നതിലൂടെ സാമൂഹിക പദവി ഉയർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് അദ്ദേഹം ഇതിനെ നിരീക്ഷിച്ചത്.

വർഗ്ഗം:സാമൂഹിക ശാസ്ത്രം
വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതം

## നിർവ്വചനം
*സംസ്‌കൃതവൽക്കരണം* ഒരു പ്രക്രിയയായി ശ്രീനിവാസ് നിർവചിച്ചു

ഈ പ്രക്രിയയിൽ, പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ ("ചെറിയ പാരമ്പര്യങ്ങൾ") ബ്രാഹ്മണ മതത്തിന്റെ "മഹത്തായ പാരമ്പര്യ"ത്തിലേക്ക് സമന്വയിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു,  ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും സംസ്കൃത ഗ്രന്ഥങ്ങളും ബ്രാഹ്മണ ആശയങ്ങളും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു.  ഇത് ഹിന്ദു സമന്വയത്തിന്റെ വികാസത്തിന് സഹായകമായി,    ഇതിൽ ബ്രാഹ്മണ പാരമ്പര്യം "ആചാരത്തിന്റെയും പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെയും പ്രാദേശിക ജനകീയ പാരമ്പര്യങ്ങൾ" ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. 
വർഗ്ഗം:സംസ്കൃതം
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥ
വർഗ്ഗം:All articles with dead external links