ഭാരതരത്നം

ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയാണ് **ഭാരതരത്നം**. കല, സാഹിത്യം, ശാസ്ത്രം, പൊതുജനസേവനം, കായികം എന്നീ തുറകളിലെ സ്തുത്യർഹമായ സേവനം നിർവ്വഹിച്ചവർക്കാണ്‌ ഈ ബഹുമതി നൽകുന്നത്. ആലിലയുടെ ആകൃതിയിലുള്ളതാണ്‌ പുരസ്കാരം.1954 ജനുവരി 2ന് പുറത്തിറക്കിയ ഓർഡിനൻസ് അനുസരിച്ചായിരുന്നു ബഹുമതിയ്ക്ക് അർഹരായവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നത്. എന്നാൽ മരണാനന്തര ബഹുമതിയായി ഭാരതരത്നം നലകാവുന്ന രീതിയിൽ ഓർഡിനൻസ് ഭേദഗതി ചെയ്തത് 1955-ലാണ്‌.
 എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ, സി. വി. രാമൻ,സി. രാജഗോപാലാചാരി എന്നിവർക്കാണ്‌ ആദ്യമായി ഭാരതരത്നം നൽകപ്പെട്ടത്. 
പിന്നീട് ഇതുവരെ 45 പേർക്ക് ഈ ബഹുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ 12-പേർക്ക് മരണാനന്തര ബഹുമതിയായാണ്‌ പുരസ്കാരം നൽകിയത്. 
മുൻ രാഷ്ട്രപതി പ്രണബ് മുഖർജി, നനാജി ദേശ്മുഖ്, ഭൂപൻ ഹസാരിക, എന്നിവർക്ക് ആണ് അവസാനമായി ഈ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത്.

## ഭാരതരത്നപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ
{| class="wikitable sortable"
! നമ്പർ
! പേർ
!ചിത്രം
! ജനനം/ മരണം
! നൽകിയ വർഷം
! കുറിപ്പുകൾ
! ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനം , രാജ്യം
|- 
| 1.
| സി. രാജഗോപാലാചാരി
|75px
| 1878–1972
| 1954
| അവസാനത്തെ ഗവർണ്ണർ ജനറൽ, സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി.
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 2.
| സർ സി. വി. രാമൻ
| 75px
| 1888–1970
| 1954
| നോബൽ സമ്മാനംലഭിച്ച ശാസ്ത്രജ്ഞൻ
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 3.
| എസ്. രാധാകൃഷ്ണൻ 
|75px
| 1888–1975
| 1954
| ഇന്ത്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ രാഷ്ട്രപതി, ആദ്യത്തെ ഉപരാഷ്ട്രപതി, തത്ത്വശാസ്ത്രചിന്തകൻ. 
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 4.
| ഭഗ്‌വാൻ ദാസ്
| 
| 1869–1958
| 1955
| സാഹിത്യം, സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌ 
|- 
| 5.
| സർ എം. വിശ്വേശ്വരയ്യ
| 
75px
| 1861–1962
| 1955
|  സിവിൽ‍ എഞ്ചിനീയർ
| കർണാടക
|- 
| 6.
| ജവഹർലാൽ നെഹ്രു
|75px
| 1889–1964
| 1955
| ഇന്ത്യയുടെ പ്രഥമ പ്രധാനമന്ത്രി, സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, ഗ്രന്ഥകർത്താവ്‌.
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌
|- 
| 7.
| ഗോവിന്ദ് വല്ലഭ് പാന്ത്
| 75px
| 1887–1961
| 1957
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, ആഭ്യന്തരവകുപ്പുമന്ത്രി
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌
|- 
| 8.
| കേശവ് കാർവേ
| 
75px
| 1858–1962
| 1958
| വിദ്യാഭ്യാസവിചക്ഷണൻ, സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകൻ
| മഹാരാഷ്ട്ര
|- 
| 9.
| ഡോ. ബി. സി. റോയ്
| 75px
| 1882–1962
| 1961
|  മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി പശ്ചിമ ബംഗാൾ
| പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|- 
| 10.
| പുരുഷോത്തം ദാസ് ടണ്ടൻ
| 
75px
| 1882–1962
| 1961
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, വിദ്യാഭ്യാസവിചക്ഷണൻ
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌
|- 
| 11.
| രാജേന്ദ്രപ്രസാദ്‌
| പകരം=|91x91ബിന്ദു
| 1884–1963
| 1962
| ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ രാഷ്ട്രപതി
| ബീഹാർ
|- 
| 12.
| ഡോ. സാക്കിർ ഹുസൈൻ
|115x115px
| 1897–1969
| 1963
| ഇന്ത്യയുടെ മുൻ രാഷ്ട്രപതി.
| ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌
|- 
| 13.
| പാണ്ഡുരംഗ് വാമൻ കാനെ
| 75px
| 1880–1972
| 1963
| Indologist സംസ്കൃതപണ്ഡിതൻ, 
| മഹാരാഷ്ട്ര
|- 
| 14.
| ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി
|75px
| 1904–1966
| 1966
| ഇന്ത്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി, 
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌
|- 
| 15.
| ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി
|75px
| 1917–1984
| 1971
| ഇന്ത്യയുടെ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌
|- 
| 16.
| വി.വി. ഗിരി
|101x101px
| 1894–1980
| 1975
| ഇന്ത്യയുടെ മുൻ രാഷ്ട്രപതി
| ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌
|- 
| 17.
| കെ. കാമരാജ്
| 75px
| 1903–1975
| 1976
|  സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, തമിഴ് നാട് മുൻമുഖ്യമന്ത്രി . 
| തമിഴ് നാട് 
|- 
| 18.
| മദർ തെരേസ
|75px
| 1910–1997
| 1980
| 1979 -ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനാർഹ. 
| പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|- 
| 19.
| വിനോബാ ഭാവേ
|75px
| 1895–1982
| 1983
| സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്, സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി.
| മഹാരാഷ്ട്ര
|- 
| 20.
| ഖാൻ അബ്ദുൽ ഗാഫർ ഖാൻ
|75px
| 1890–1988
| 1987
| ഭാരതരത്നം ലഭിച്ച ഇന്ത്യൻ പൗരനല്ലാത്ത ആദ്യവ്യക്തി, സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി.
| പാകിസ്താൻ
|- 
| 21.
| എം.ജി. രാമചന്ദ്രൻ
|75px|എം.ജി ആർ
| 1917–1987
| 1988
| തമിഴ് നാട് മുൻമുഖ്യമന്ത്രി , നടൻ.
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 22.
| ബി.ആർ. അംബേദ്കർ
|75px
| 1891–1956
| 1990
|  ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ മുഖ്യ ശില്പി 
| മഹാരാഷ്ട്ര
|- 
| 23.
| നെൽ‌സൺ മണ്ടേല
|75px
| 1918 – 2013
| 1990 
| ഭാരതരത്നം ലഭിച്ച ഇന്ത്യൻ വംശജനല്ലാത്ത ആദ്യവ്യക്തി, ഭാരതരത്നം ലഭിച്ച ഇന്ത്യൻ പൗരനല്ലാത്ത രണ്ടാമത്തെ വ്യക്തി,വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാടിയ പ്രമുഖ നേതാവ്.
| ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക
|- 
| 24.
| രാജീവ് ഗാന്ധി
| 75px
| 1944–1991
| 1991
| ഇന്ത്യൻ മുൻപ്രധാനമന്ത്രി
| ദില്ലി
|- 
| 25.
| സർദാർ വല്ലഭായി പട്ടേൽ
|
| 1875–1950
| 1991
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ ആഭ്യന്തരവകുപ്പുമന്ത്രി.
| ഗുജറാത്ത്
|- 
| 26.
| മൊറാർജി ദേശായി
|75px
| 1896–1995
| 1991
| ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, പ്രധാനമന്ത്രി.
| ഗുജറാത്ത്
|- 
| 27.
| അബുൽ കലാം ആസാദ്
|91x91px
| 1888–1958
| 1992
|  സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാഭാസവകുപ്പുമന്ത്രി
| പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|- 
| 28.
| ജെ.ആർ.ഡി. ടാറ്റ
|122x122px
| 1904–1993
| 1992
| പ്രമുഖ വ്യവസായി.
| മഹാരാഷ്ട്ര
|- 
| 29.
| സത്യജിത് റേ
|75px 
| 1922–1992
| 1992
| ചലചിത്ര സംവിധായകൻ, ഓസ്കാർ അവാർഡ് ജേതാവ്
| പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|- 
| 30.
| എ.പി.ജെ. അബ്ദുൽ കലാം
|75px
| b. 1931-2015

| 1997
| ഇന്ത്യയുടെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ രാഷ്ട്രപതി, മിസൈൽ ടെക്നോളജി ശാസ്ത്രജ്ഞൻ.
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 31.
| ഗുൽസാരിലാൽ നന്ദ
|75px
| 1898–1998
| 1997
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി,ഇന്ത്യയുടെ താത്കാലിക പ്രധാനമന്ത്രി(രണ്ടുതവണ).
| പഞ്ചാബ്‌
|- 
| 32.
| അരുണ ആസഫ് അലി
|75px
| 1908–1996
| 1997
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി.
| പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|- 
| 33.
| എം.എസ്‌. സുബ്ബലക്ഷ്മി
|75px
| 1916–2004
| 1998
| കർണ്ണാടക സംഗീത പ്രതിഭ.
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 34.
| ചിദംബരം സുബ്രമണ്യം
|82x82px
| 1910–2000
| 1998
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ ശില്പികളിൽ ഒരാൾ.
| തമിഴ് നാട്
|- 
| 35.
| ജയപ്രകാശ് നാരായൺ
|96x96px
| 1902–1979
| 1998
|  സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി.
| ബീഹാർ
|- 
| 36.
| പണ്ഡിറ്റ് രവിശങ്കർ
|75px
| b. 1920
| 1999
| സിതാറിസ്റ്റ് .  
| ഉത്തർപ്രദേശ്‌
|- 
| 37.
| അമർത്യ സെൻ
|75px
| b. 1933
| 1999
| ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനും 1998-ലെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിനുള്ള  നോബൽ സമ്മാന ജേതാവുമാണ്‌.
| പശ്ചിമ ബംഗാൾ
|- 
| 38.
| ഗോപിനാഥ് ബർദോളോയി
| 75px

| 1890–1950
| 1999
| സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി
| ആസാം
|- 
| 39.
| ലതാ മങ്കേഷ്കർ 
| 75px
| b. 1929 
| 2001
| ചലച്ചിത്ര പിന്നണി ഗായിക.
| മഹാരാഷ്ട്ര
|- 
| 40.
| ഉസ്താദ് ബിസ്മില്ലാ ഖാൻ
|75px
| 1916-2006
| 2001
| ഷെഹ്നായി വാദകൻ
| ബീഹാർ
|- 
| 41.
| ഭീംസെൻ ജോഷി
|
| 1922-2011
| 2008
| ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതജ്ഞൻ
| കർണാടകം
|- 
| 42.
| സച്ചിൻ തെൻഡുൽക്കർ 
| 
| b. 1973
| 2013
| ക്രിക്കറ്റ്‌.
| മഹാരാഷ്ട്ര
|-
|43.
|സി.എൻ.ആർ. റാവു 
| 75px
| b. 1934 
| 2013
| രസതന്ത്രജ്ഞൻ 
| കർണാടകം
|-
| 44.
|അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി
| 
| b. 1924 
| 2014
| ഇന്ത്യയുടെ 11-ാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി 
| ഉത്തർപ്രദേശ്
|-
| 45.
|മദൻ മോഹൻ മാളവ്യ
|  
| 1861 - 1946
| 2014
| ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരനേതാവ്, വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തകൻ
| ഉത്തർപ്രദേശ്
|-
| 46.
|പ്രണബ് മുഖർജി
|  
|1935
| 2019
| ഇന്ത്യയുടെ മുൻ രാഷ്ട്രപതി
| പശ്ചിമബംഗാൾ
|-
| 47.
|ഭൂപൻ ഹസാരിക
| 
| 1926-2011
| 2019
| സംഗീതജ്ഞൻ
|ആസാം
|-
| 48.
|നാനാജി ദേശ്മുഖ്
| 
| 1916-2010
| 2019
| സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ
| മഹാരാഷ്ട്ര
|-
| 49.
|നരസിംഹ റാവു
| 
| 1921-2004
| 2024
| സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ, മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി 
| ആന്ഡ്ര പ്രദേശ്
|-
| 50.
|ചൗധരി ചരൺ സിംഗ്
| 
| 1902-1987
| 2024
| സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ,മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി 
| ഉത്തർ പ്രദേശ്
|-
| 51.
|ഡോ. എം സ് സ്വാമിനാഥൻ
| 
| 1925-2023
| 2024
| ശാസ്ത്രജ്ഞൻ 
| തമിഴ്നാട്,കേരളം
|-
## അവലംബം


വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പുരസ്കാരങ്ങൾ