പതിനാറാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം

2015-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ സ്ഥാപിച്ച 17 സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് **സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യം 16 (SDG 16 അല്ലെങ്കിൽ ഗ്ലോബൽ ഗോൾ 16)**.  "സുസ്ഥിര വികസനത്തിനായി സമാധാനപരവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ സമൂഹങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, എല്ലാവർക്കും നീതി ലഭ്യമാക്കുക, എല്ലാ തലങ്ങളിലും ഫലപ്രദവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക"എന്നതാണ് പതിനാറാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പദപ്രയോഗം.  പതിനാറാം സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യത്തിന് 12 ലക്ഷ്യങ്ങളും 23 സൂചകങ്ങളുമുണ്ട്.

## SDG 16ന്റെ  പത്ത് ഫല ലക്ഷ്യങ്ങൾ
#അക്രമം കുറയ്ക്കുക
#ദുരുപയോഗം, ചൂഷണം, കടത്ത്, അക്രമം എന്നിവയിൽ നിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുക
#നിയമവാഴ്ച പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും നീതിയിലേക്കുള്ള തുല്യ പ്രവേശനം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുക.
#സംഘടിത കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ,അനധികൃത സാമ്പത്തിക, ആയുധ പ്രവാഹങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പോരാടുക.
#അഴിമതിയും കൈക്കൂലിയും ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുക.
#കാര്യക്ഷമവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും സുതാര്യവുമായ സ്ഥാപനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക.
#പ്രതികരിക്കുന്നതും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും പ്രാതിനിധ്യമുള്ളതുമായ തീരുമാനമെടുക്കൽ ഉറപ്പാക്കുക.
#ആഗോള ഭരണത്തിൽ പങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്തുക.
#സാർവത്രിക നിയമപരമായ ഐഡന്റിറ്റി നൽകുക.
#വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള പൊതു പ്രവേശനം ഉറപ്പാക്കുകയും മൗലിക സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക.

## നടപ്പാക്കൽ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കുള്ള രണ്ട് മാർഗങ്ങൾ
#അക്രമം തടയുന്നതിനും കുറ്റകൃത്യങ്ങളെയും ഭീകരതയെയും ചെറുക്കുന്നതിനും ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക.
#വിവേചനരഹിതമായ നിയമങ്ങളും നയങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുക.

## പശ്ചാത്തലം
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ നിശ്ചയിച്ച 17 ആഗോള ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരമാണ് സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ഓരോന്നിനും അതിന്റേതായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനുണ്ടെങ്കിലും ലക്ഷ്യങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. SDG-കൾ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വികസന പ്രശ്‌നങ്ങളുടെ വിശാലമായ ശ്രേണി ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

SDG 16 സമാധാനവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.  മാരകമായ അക്രമങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക, സംഘട്ടനങ്ങളിലെ സിവിലിയൻ മരണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക, മനുഷ്യക്കടത്ത് ഇല്ലാതാക്കുക എന്നിവയാണ്  ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

## ലക്ഷ്യങ്ങൾ, സൂചകങ്ങൾ, പുരോഗതി
SDG 16 ന് പന്ത്രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങളും ഇരുപത്തിനാല് സൂചകങ്ങളും ഉണ്ട്. ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ മൂന്നെണ്ണം 2030-ഓടെ അവരുടെ അജണ്ട വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒരു ഹ്രസ്വ പതിപ്പും, ശീർഷകങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട പതിപ്പും ഉള്ള എല്ലാ ടാർഗെറ്റുകളുടെയും ലിസ്റ്റ് ചുവടെയുണ്ട്. ഇനിപ്പറയുന്ന സൂചകങ്ങൾക്കായി ഇതുവരെ ഒരു ഡാറ്റയും ലഭ്യമല്ല: 16.4.1, 16.4.2, 16.6.2, 16.7.1, 16.7.2, 16.b.1.[7] മറ്റെല്ലാ സൂചകങ്ങൾക്കും, പുരോഗതി ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നതിന് ഡാറ്റയും ലോക ഭൂപടങ്ങളും ലഭ്യമാണ്.

ലക്ഷ്യം 16.1: എല്ലായിടത്തും അക്രമം കുറയ്ക്കുക.
നീണ്ട ശീർഷകം: "എല്ലായിടത്തും എല്ലാത്തരം അക്രമങ്ങളും ബന്ധപ്പെട്ട മരണനിരക്കും ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുക.""

ഈ ലക്ഷ്യത്തിന് നാല് സൂചകങ്ങളുണ്ട്:

*സൂചകം 16.1.1 ലിംഗഭേദവും പ്രായവും അനുസരിച്ച് 100,000 ജനസംഖ്യയിൽ മനഃപൂർവ്വം നരഹത്യയ്ക്ക് ഇരയായവരുടെ എണ്ണം.
*സൂചകം 16.1.2 100,000 ജനസംഖ്യയിൽ ലിംഗഭേദം, പ്രായം, കാരണം എന്നിവ പ്രകാരം സംഘർഷവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മരണങ്ങൾ.
*സൂചകം 16.1.3 കഴിഞ്ഞ 12 മാസങ്ങളിൽ (എ) ശാരീരിക അതിക്രമത്തിനും (ബി) മാനസിക അക്രമത്തിനും (സി) ലൈംഗിക അതിക്രമത്തിനും വിധേയരായ ജനസംഖ്യയുടെ അനുപാതം.
*സൂചകം 16.1.4 തങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തിന് ചുറ്റും ഒറ്റയ്ക്ക് നടക്കുന്നത് സുരക്ഷിതമാണെന്ന് തോന്നുന്ന ജനസംഖ്യയുടെ അനുപാതം.
എച്ച്‌ബിവിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രതിവർഷം 5,000 സ്ത്രീകൾ കൊല്ലപ്പെടുന്നതായി യുഎൻ കണക്കാക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ  സംഖ്യ പലമടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. തങ്ങളുടെ അന്തർദേശീയ പ്രശസ്തിയെ ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ അധികാരികൾ വിമുഖത കാണിക്കുന്നു അല്ലെങ്കിൽ കൈക്കൂലി വാങ്ങുന്നു.  ടാർഗെറ്റ് 16.5 കൈക്കൂലി എന്ന ആശയം കൂടുതൽ ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുന്നതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ടാർഗെറ്റ് 16.2 റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ അഭാവത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.

സംഘട്ടനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നിടത്ത്, യുദ്ധക്കളത്തിൽ പുരുഷന്മാർ മരിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്, എന്നാൽ സ്ത്രീകൾ ലൈംഗികാതിക്രമത്തിനും ചൂഷണത്തിനും മറ്റ് ലംഘനങ്ങൾക്കും ഇരയാകുന്നു .
UNICEF, അതുപോലെ സൂചകം 16.1.3, അക്രമത്തെ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിക്കുന്നു: ശാരീരികം, മാനസികം, ലൈംഗികം. .അക്രമത്തിന്റെ കണക്ക് മൊഡ്യൂളുകളിലൂടെ ഇനിപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:

*മൊഡ്യൂൾ 1- ആത്മാഭിമാനം, വ്യക്തിപരമായ ശാക്തീകരണം, നേതൃത്വം
*മൊഡ്യൂൾ 2- ലൈംഗിക, പ്രത്യുൽപാദന ആരോഗ്യം
*മൊഡ്യൂൾ 3- സംരംഭകത്വ കഴിവുകളും സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണവും
*മൊഡ്യൂൾ 4- അടിസ്ഥാന കഴിവുകൾ; ഗണിതവും സാക്ഷരതയും
സേവ് ദി ചിൽഡ്രൻ, ബൊളീവിയയിലെ ദുർബലരായ കൗമാരക്കാരെ സഹായിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു സർക്കാരിതര സംഘടനയാണ്.
കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ ശക്തി മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും വരുമാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിരിമുറുക്കം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ഈ പരിപാടി സ്ത്രീകളുടെ വിജയത്തിന് നല്ല സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതായി കണ്ടെത്തി. കൂടാതെ, ബൊളീവിയയിൽ പെൺകുട്ടികൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ കുറയുന്നതിന് ഈ പരിപാടി കാരണമായേക്കാം.

2017-ൽ മാത്രം 464,000 പേർ മനഃപൂർവമായ നരഹത്യയ്ക്ക് ഇരയായെന്നും നരഹത്യ നിരക്ക് 100,000 ന് 6.1 ആണെന്നും യുഎൻഒഡിസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.ആഗോള കൊലപാതകങ്ങളുടെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും നടക്കുന്നത് ലാറ്റിനമേരിക്കയിലും കരീബിയൻസിലും അല്ലെങ്കിൽ സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കയിലുമാണ്.  ദാരിദ്ര്യം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, യുവാക്കളുടെ ഉയർന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ എന്നിവയാണ് ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ ഉയർന്ന നരഹത്യ നിരക്കിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ.  ചില ലാറ്റിനമേരിക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഉയർന്ന നരഹത്യ നിരക്ക് വിശദീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ഇക്വിറ്റി ഉള്ളതിനേക്കാൾ ഉയർന്ന സാമ്പത്തിക അസമത്വമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ കൊലപാതകങ്ങൾ നാലിരട്ടി കൂടുതലാണെന്ന് UNODC കണ്ടെത്തി.. കഴിഞ്ഞ കുറേ വർഷങ്ങളായി നരഹത്യ നിരക്ക് കുറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, SDG 16-ന്റെ പുരോഗതി വിപരീതമായി മാറുകയാണ്. നിലവിലെ ആഗോള പ്രവണതകൾ തുടരുകയാണെങ്കിൽ, 2030 ആകുമ്പോഴേക്കും എല്ലാത്തരം അക്രമങ്ങളും 10-46 ശതമാനം വർധിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ലക്ഷ്യം 16.2: ദുരുപയോഗം, ചൂഷണം, കടത്ത്, അക്രമം എന്നിവയിൽ നിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുക

## ശിശു സംരക്ഷണ വികസന കേന്ദ്രം
ശീർഷകം: "കുട്ടികൾക്കെതിരായ ദുരുപയോഗം, ചൂഷണം, കടത്ത്, എല്ലാത്തരം അക്രമങ്ങളും പീഡനങ്ങളും അവസാനിപ്പിക്കുക."[6

ഈ ലക്ഷ്യത്തിന് മൂന്ന് സൂചകങ്ങളുണ്ട്:[7]

സൂചകം 16.2.1: 1-17 വയസ് പ്രായമുള്ള കുട്ടികളുടെ അനുപാതം, കഴിഞ്ഞ മാസത്തിൽ പരിചരിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ഏതെങ്കിലും ശാരീരിക ശിക്ഷയും കൂടാതെ/അല്ലെങ്കിൽ മാനസിക ആക്രമണവും അനുഭവിച്ചവരാണ്.
സൂചകം 16.2.2: 100,000 ജനസംഖ്യയിൽ മനുഷ്യക്കടത്തിന് ഇരയായവരുടെ എണ്ണം, ലിംഗഭേദം, പ്രായം, ചൂഷണത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ എന്നിവ പ്രകാരം.
സൂചകം 16.2.3: 18-29 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള യുവതീ യുവാക്കളുടെ അനുപാതം 18 വയസ്സിനുള്ളിൽ ലൈംഗികാതിക്രമം അനുഭവിച്ചവരാണ്.
ലൈംഗിക കടത്ത്, നിർബന്ധിത തൊഴിൽ, കുട്ടികൾക്കെതിരായ എല്ലാത്തരം അക്രമങ്ങളും പീഡനങ്ങളും അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഒരു ലക്ഷ്യം.ചില തരത്തിലുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മതിയായ ഡാറ്റ ഇല്ല, ഉദാഹരണത്തിന് കുട്ടികൾക്ക് നേരെയുള്ള അക്രമം മുതാലായവ അതുകൊണ്ട് ഈ ലക്ഷ്യം നിരീക്ഷിക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.

## വെല്ലുവിളികൾ
ആഗോള COVID-19 പോലുള്ള പകർച്ചവ്യാധികളുടെ ആവൃത്തി വർദ്ധിക്കുമെന്ന് പ്രവചിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം രാജ്യങ്ങൾ അവരുടെ സാഹചര്യത്തിന് മറ്റുള്ളവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.

## മറ്റ് SDG-കളുമായുള്ള ലിങ്കുകൾ
സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും സ്വതന്ത്രമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ രീതിയിൽ, മാധ്യമ വികസനം, സംസാര സ്വാതന്ത്ര്യം, സമാധാനം എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല സുസ്ഥിരത, ദാരിദ്ര്യ നിർമാർജനം, മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും സംഭാവന നൽകുന്നു.  സമാധാനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമൂഹങ്ങളും വളർത്തുന്നത് അസമത്വങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനും (SDG10) സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്താനും((SDG8) ഇവ സഹായിക്കും .  2030ലെ യുഎൻ ഉച്ചകോടിയുടെ 2030ലെ അജണ്ടയുടെ ഫലരേഖ, സമാധാനപരവും നീതിപൂർവകവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ സമൂഹങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കാതെയും അഴിമതി, മോശം ഭരണം, അരക്ഷിതാവസ്ഥ, അനീതി എന്നിവയുടെ പ്രശ്‌നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാതെയും സുസ്ഥിര വികസനം കൈവരിക്കാനാവില്ലെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.

## സംഘടനകൾ
യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് പ്രോഗ്രാം (UNDP) എന്നത് SDG 16-നെ കുറിച്ചുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആഗോള വികസന ശൃംഖലയാണ്. അതിനാൽ, പ്രോഗ്രാം ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിലും സമാധാന നിർമ്മാണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. യുവാക്കളെ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതിലൂടെ സംഘർഷം തടയുന്നതിനും UNDP പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ചട്ടക്കൂടുകളെയും ഘടനയെയും പിന്തുണയ്ക്കാനും മധ്യസ്ഥരായി പ്രവർത്തിക്കാനും അവർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. 

## കസ്റ്റോഡിയൻ ഏജൻസികൾ
സൂചകങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുന്നതിനും കസ്റ്റോഡിയൻ ഏജൻസികൾ ഉത്തരവാദികളാണ്.

*സൂചകം 16.1.1: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഓൺ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ക്രൈം (UNODC), ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO).
*സൂചകം 16.1.2: മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യുഎൻ ഹൈക്കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസ് (OHCHR)
*സൂചകം 16.1.3, 16.1.4: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഓൺ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ക്രൈം (UNODC)
*സൂചകം 16.2.1, 16.2.3: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ചിൽഡ്രൻസ് എമർജൻസി ഫണ്ട് (UNICEF)
*സൂചകങ്ങൾ 16.2.2, 16.3.2, 16.5.1: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഓൺ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ക്രൈം (UNODC)
*സൂചകം 16.4.1: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഓൺ ഡ്രഗ്‌സ് ആൻഡ് ക്രൈം (UNODC), യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് കോൺഫറൻസ് ഓൺ ട്രേഡ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് (UNTAD)
*സൂചകം 16.4.2: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഓൺ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ക്രൈം (UNODC), യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഫോർ നിരായുധീകരണകാര്യം
*സൂചകം 16.5.2: ലോകബാങ്കും (WB) യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഓഫീസ് ഓൺ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ക്രൈം (UNODC)
*സൂചകം 16.6.1: ലോക ബാങ്ക് (WB)
*സൂചകം 16.6.2 ഉം ടാർഗെറ്റ് 16.7 ന് കീഴിലുള്ള രണ്ട് സൂചകങ്ങൾക്കും: ഐക്യരാഷ്ട്ര വികസന പരിപാടി (UNDP)
*സൂചകം 16.8.1: ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ആൻഡ് സോഷ്യൽ അഫയേഴ്സ്-ഫിനാൻസിംഗ് ഫോർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓഫീസ് (DESA/FFDO)
*സൂചകം 16.9.1: ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ആൻഡ് സോഷ്യൽ അഫയേഴ്സ്-സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് ഡിവിഷൻ (DESA/UNSD), യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ചിൽഡ്രൻസ് എമർജൻസി ഫണ്ട് (UNICEF)
*സൂചകം 16.10.1, 16.a.1, 16.b.1: മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള യുഎൻ ഹൈക്കമ്മീഷണറുടെ ഓഫീസ് (OHCHR)
*സൂചകം 16.10.2: യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എഡ്യൂക്കേഷണൽ, സയന്റിഫിക്, കൾച്ചറൽ ഓർഗനൈസേഷൻ (യുനെസ്കോ)

## അവലംബം

## പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
* UN Sustainable Development Knowledge Platform – SDG 16
* “Global Goals” Campaign - SDG 16  
* SDG-Track.org - SDG 16 
* UN SDG 16 in the US

വർഗ്ഗം:സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ