ഡോഗ്രി ഭാഷ

ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 26 ലക്ഷത്തോളം ആൾക്കാർ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഭാഷയാണ്‌ **ഡോഗ്രി** (ഡോഗ്ര അഖർ: , ദേവനാഗരി: , നസ്താലീഖ്: , ലത്തീൻ: *Ḍōgrī*, ഐ.പി.എ.: ). 

ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഇത്  പ്രധാനമായും സംസാരിക്കപ്പെടുന്നത് ജമ്മുവിലാണ്‌. കാശ്മീർ, വടക്കൻ പഞ്ചാബ്‌, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലും സംസാരിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നു.

## പദോൽപ്പത്തി
'ഡുഗ്ഗർ' (ഡോഗ്രി) എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പ്രധാനമായും നാല് വാദങ്ങളാണുള്ളത്:

* **ദ്വിഗർത്ത വാദം:** മഹാരാജാ രൺബീർ സിങ്ങിന്റെ സദസ്സിലെ പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, മാൻസർ, സുരിൻസർ എന്നീ രണ്ട് തടാകങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന 'ദ്വിഗർത്ത' (രണ്ട് കുഴികൾ) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഡുഗ്ഗർ എന്ന പേരുണ്ടായത്.
* **ഡൂംഗർ വാദം:** ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോർജ്ജ് എബ്രഹാം ഗ്രിയേഴ്സൺ, 'കുന്നുകൾ' എന്നർത്ഥമുള്ള രാജസ്ഥാനി പദമായ *ഡൂംഗർ* എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് *ഡുഗ്ഗർ* ഉണ്ടായതെന്ന് വാദിച്ചു. രാജസ്ഥാനിലെ കോട്ടകൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളെ ഡുഗ്ഗർ എന്നും നിവാസികളെ ഡോഗ്രകൾ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നതും, ഈ പ്രദേശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാംസ്കാരിക സാമ്യങ്ങളും ഈ വാദത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു (1982-ൽ ജയ്പൂരിൽ നടന്ന അഖിലേന്ത്യാ ഓറിയന്റൽ കോൺഫറൻസിന്റെ വിലയിരുത്തൽ).
* **ദുർഗര വാദം:** ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ചമ്പയിൽ നിന്നും ലഭിച്ച 11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ചെപ്പേടിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ള "ദുർഗര" എന്ന രാജ്യത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് *ഡോഗ്ര* എന്ന പദം ഉണ്ടായതെന്നാണ് മറ്റൊരു പ്രബലമായ അഭിപ്രായം (ഈ ചെപ്പേട് ഇപ്പോൾ ഭൂരി സിംഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്). ഉത്തരേന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ *അജയ്യമായത്* എന്നർത്ഥമുള്ള ഈ വാക്ക് ഡോഗ്രാ സമൂഹങ്ങളുടെ സൈനിക പാരമ്പര്യത്തെയും സ്വയംഭരണ സ്വഭാവത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
* **ഡുഗ്ഗഢ് വാദം:** ധരം ചന്ദ് പ്രശാന്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ *ഡുഗ്ഗഢ്* എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാകാം ഈ പേരുണ്ടായത്.

## ചരിത്രം
ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്ന ഡോഗ്രി, പ്രധാനമായും ജമ്മു കശ്മീർ, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, പഞ്ചാബ് എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന "ഡുഗ്ഗർ" () പ്രദേശത്താണ് രൂപംകൊണ്ടത്. ഈ ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പരാമർശങ്ങളിലൊന്ന് 1317-ൽ പ്രശസ്ത ഉർദു-പേർഷ്യൻ കവിയായിരുന്ന അമീർ ഖുസ്രോയുടെ രചനകളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകളെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കവെ അദ്ദേഹം ഡോഗ്രിയെ *ഡുഗെർ* () എന്ന് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്: *"സിന്ധി-ഒ-ലാഹോറി-ഒ-കാശ്മീരി-ഒ-ഡുഗെർ."*.

ഡോഗ്രിക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള സമ്പന്നമായ വാമൊഴി പാരമ്പര്യമുണ്ട്. നാടോടിക്കഥകൾ, ഐതിഹ്യങ്ങൾ, നാടൻ പാട്ടുകൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഈ ഭാഷ തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന കവി ദത്തുവിനെപ്പോലുള്ളവരാണ് ഡോഗ്രിയിലെ ആദ്യകാല കവികളിൽ പ്രമുഖർ. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജമ്മുവിലെ ഡോഗ്രാ രാജാക്കന്മാരുടെ (പ്രത്യേകിച്ച് മഹാരാജാ രൺബീർ സിംഗ്) ഭരണകാലത്ത് ഭാഷയ്ക്ക് വലിയ രാജകീയ പ്രോത്സാഹനം ലഭിച്ചു. ഇക്കാലയളവിൽ നിരവധി സംസ്കൃത കൃതികൾ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

18-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കവി ദത്തു ('ബാരാ മാസ', 'കമൽ നേത്ര' എന്നിവയുടെ രചയിതാവ്) മുതൽ ആധുനിക കാലത്തെ പ്രൊഫ. രാം നാഥ് ശാസ്ത്രി, പത്മ സച്ച്ദേവ് വരെയുള്ളവർ ഈ ഭാഷാസാഹിത്യത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകി. 1873-ൽ മഹാരാജാ രൺബീർ സിങ്ങിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഭാസ്കരാചാര്യരുടെ സംസ്കൃത ഗണിതശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'ലീലാവതി', ജ്യോത്ഷി ബിശ്വേശ്വർ ഡോഗ്രിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ഭാഷാചരിത്രത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ്. ജമ്മു കശ്മീർ സാംസ്കാരിക അക്കാദമി പുറത്തിറക്കുന്ന 'ശിരാസ ഡോഗ്രി' എന്ന മാസികയും, കരൺ സിംഗിന്റെ ഭജനകളും, പ്രശസ്ത ഗായിക മലിക പുഖ്‌രാജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ആലപിച്ച നാടൻപാട്ടുകളും ഈ പ്രദേശത്ത് ഇന്നും വളരെ ജനപ്രിയമാണ്.

#### സമീപകാല ചരിത്രം

1969 ഓഗസ്റ്റ് 2-ന് കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി ഡോഗ്രിയെ ഒരു സ്വതന്ത്ര ആധുനിക സാഹിത്യ ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചു. തുടർന്ന് 2003 ഡിസംബർ 22-ലെ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ ഈ ഭാഷയെ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ദേശീയ പദവി നൽകി. റേഡിയോ കാശ്മീർ, ജമ്മു ദൂരദർശൻ എന്നിവയിലൂടെ ഡോഗ്രി പരിപാടികൾ പതിവായി സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. 2005-ൽ മൈസൂരിലെ സെൻട്രൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലാംഗ്വേജസ് (CIIL) പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരുടെ നൂറിലധികം ഡോഗ്രി കൃതികൾ ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്ത് ഓൺലൈനായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

## ഔദ്യോഗിക പദവി
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള 22 ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് ഡോഗ്രി. 2003 ഡിസംബറിലെ 92-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെയാണ് ഭാഷയ്ക്ക് ഈ പദവി ലഭിച്ചത്. 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ ജമ്മു കശ്മീർ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ നിയമപ്രകാരം, ഹിന്ദി, ഉറുദു, ഇംഗ്ലീഷ്, കാശ്മീരി എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ജമ്മു കശ്മീരിലെ അഞ്ച് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളിൽ ഒന്നായി ഡോഗ്രിയും മാറി.

## ശബ്ദശാസ്ത്രം
പഞ്ചാബി ഭാഷയെപ്പോലെ സ്വരഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അർത്ഥവ്യത്യാസം വരുത്തുന്ന അപൂർവ്വം ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളിൽ ഒന്നാണ് ഡോഗ്രി. മറ്റ് ഉത്തര-ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ചരിത്രപരമായ ഘോഷ-മഹാപ്രാണ ശബ്ദങ്ങൾക്ക് പകരം സ്വരഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഡോഗ്രി ശബ്ദശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത.

### സ്വരങ്ങൾ

* // എന്നിങ്ങനെ സ്വരങ്ങൾക്ക് അനുനാസിക വകഭേദങ്ങളുണ്ട്.
* പദമദ്ധ്യത്തിലോ അവസാനത്തിലോ വരുന്ന //-ന് മുൻപുള്ള സ്വരങ്ങൾ സാധാരണയായി അനുനാസികമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു.
* /a/ എന്ന സ്വരത്തിന് മുൻപായി വരുമ്പോൾ //-ന് [] എന്നൊരു ഉച്ചാരണഭേദം സംഭവിക്കാം.
* പദാന്ത്യത്തിൽ വരുന്ന // ഒരു പിൻ സ്വരമായോ ([]), മധ്യ സ്വരമായോ ([]) ഉച്ചരിക്കാറുണ്ട്.

### വ്യഞ്ജനങ്ങൾ

* // ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്കും ദ്വിത്വം സംഭവിക്കാറുണ്ട്.
* മൂർദ്ധന്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ (//) പദങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിൽ വരുന്നത് അപൂർവ്വമാണ്.
* പേർഷ്യൻ-അറബിക് കടംകൊണ്ട പദങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് // എന്നീ ശബ്ദങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. //-ന്റെ ഒരു വകഭേദമായും // ഉച്ചരിക്കാറുണ്ട്.
* ചില സംസാരഭാഷകളിൽ //, [] ആയി ഉച്ചരിക്കാറുണ്ട്.
* ചില പദങ്ങളിൽ // ദുർബലമാവുകയോ, പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട് അതിനുപകരം [] എന്ന ശബ്ദം ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യാറുണ്ട്.
* ദന്ത്യ അനുനാസികങ്ങൾ താലവ്യ ഘർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപായി വരുമ്പോഴാണ് സാധാരണയായി [] എന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്.
* ദന്ത്യ അനുനാസികങ്ങൾ കണ്ഠ്യ സ്പർശങ്ങൾക്ക് മുൻപായി വരുമ്പോൾ [] എന്ന ശബ്ദമുണ്ടാകുന്നു.

### സ്വരഭേദ നിയമങ്ങൾ
ദേവനാഗരി ലിപിയിൽ ഡോഗ്രി എഴുതുമ്പോഴുള്ള സ്വരഭേദ നിയമങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

* പഞ്ചാബിയെപ്പോലെ ഡോഗ്രിയിലും,  എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾ സ്വരഭേദം സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പദങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇവ വരുമ്പോൾ ഉയർന്ന-താഴുന്ന സ്വരഭേദമായിരിക്കും;  പദമദ്ധ്യത്തിലോ അവസാനത്തിലോ വരുമ്പോൾ തൊട്ടുമുൻപുള്ള സ്വരത്തിന് താഴ്ന്ന-ഉയരുന്ന സ്വരഭേദം ലഭിക്കുന്നു; 

* പഞ്ചാബിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ഡോഗ്രിയിൽ ह (ɦə) എന്ന ശബ്ദം ഉപയോഗിക്കാറില്ല; ഇതിന് എല്ലാ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഉയർന്ന-താഴുന്ന സ്വരഭേദമാണുള്ളത്. 

* പദമദ്ധ്യത്തിൽ ദീർഘസ്വരങ്ങൾക്ക് ശേഷം (ആ, ഈ, ഊ, ഏ, ഐ, ഓ, ഔ) താഴ്ന്ന-ഉയരുന്ന സ്വരഭേദം സൂചിപ്പിക്കാൻ ചന്ദ്രക്കലയുള്ള 'ह्' ഉപയോഗിക്കുന്നു.  ഹ്രസ്വസ്വരങ്ങൾക്ക് (അ, ഇ, ഉ) ശേഷമാണെങ്കിൽ ഒരു അപ്പോസ്ട്രോഫി () ഉപയോഗിക്കുന്നു. 

* ഹ്രസ്വസ്വരത്തിനും ദീർഘസ്വരത്തിനും ഇടയിൽ ഉയർന്ന-താഴുന്ന സ്വരഭേദം സൂചിപ്പിക്കാനും മേൽപ്പറഞ്ഞ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം.

ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

## ലിപി

താക്രി ലിപിയുടെ വകഭേദമായ പഴയ ഡോഗ്ര അഖർ ലിപിയിലാണ് ഡോഗ്രി ഭാഷ ആദ്യം എഴുതിയിരുന്നത്. ജമ്മു കശ്മീരിലെ മഹാരാജാവായിരുന്ന രൺബീർ സിങ്ങിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഈ ലിപി പരിഷ്കരിക്കുകയും അതിനെ 'നാമേ ഡോഗ്ര അഖർ' എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ ലിപിയിൽ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ എഴുതിയിരുന്നെങ്കിലും, സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇതിന് വലിയ പ്രചാരം ലഭിച്ചില്ല. നിലവിൽ, ഇന്ത്യയിൽ ഡോഗ്രി എഴുതാൻ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ദേവനാഗരി ലിപിയാണ്. ഡോഗ്രി സാഹിത്യങ്ങളെല്ലാം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതും ദേവനാഗരിയിലാണ്.

## ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ
താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.

#### ഡോഗ്രി [[ഡോഗ്ര അഖർ]] ലിപിയിൽ

#### ഡോഗ്രി [[ദേവനാഗരി]] ലിപിയിൽ

#### ഡോഗ്രി [[നസ്താലീക് ലിപി|പേർഷ്യൻ-അറബിൿ]] ലിപിയിൽ


#### ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം

#### [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം

#### മലയാളം പരിഭാഷ

### ചില സാധാരണ പദങ്ങൾ

## കുറിപ്പുകൾ

## അവലംബം

## ഗ്രന്ഥസൂചി
* Gopal Haldar (2000). *Languages of India*.  New Delhi: National Book Trust

## പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ

* The Dogri Language, article by Ved Kumari Ghai
* Dailyexcelsior.com, "One Hundredth Amendment," news report on the recognition of Dogri as a national language.
* Modifications to Devanagri to represent Dogri tones
* Pahari.org, Alami Pahari Adabi Sangat (Global Pahari Cultural Association)
* Dogri computing resources at TDIL (Devanagari Script)

 

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ