നൗപാക്തോസ്

കൊറിന്തോസ് ഉൾക്കടലിന്റെ വടക്കൻ ഓരത്ത് മൊർനോസ് ആറിന്റെ അഴിമുഖത്തിന് 3 കി. മി. പടിഞ്ഞാറായി പടിഞ്ഞാറൻ ഗ്രീസിലെ ഐത്തോലോ-അക്കർനാനിയ പ്രദേശത്തെ നൗപാക്തിയ മേഖലയിലുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് **നൗപാക്തോസ്** (ഗ്രീക്ക്: Ναύπακτος [nǎu̯.pak.tos]).

## പേരിന് പിന്നിൽ
പ്രാചീന ഗ്രീക്കിലെ ναῦς (നാവുസ്, “കപ്പൽ”), πήγνῡμῐ (പേഗ്നൂമി, “വലിച്ചു കെട്ടുക”) എന്ന വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ പേരിന്റെ ഉറവ്. റോമൻ ഭരണകാലത്ത് ലത്തീനിൽ നൗപാക്തുസ് (Naupactus) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ പട്ടണം പിൽക്കാലങ്ങളിൽ നെപാഖ്തോസ് (Νεπαχτος) എന്ന പേരിലറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഇതിൽ നിന്നാണ് ഇത്താലിയനിൽ ഈ പട്ടണത്തിന് ലെപാന്തോ (Lepanto) എന്നും തുർക്കിഷിൽ ഇനെബെഹ്തി (İnebehti) എന്നും പേരുകൾ വന്നത്.

19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉസ്മാൻ കീഴാണ്മയിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടിയതോടെ പട്ടണത്തിന്റെ പേര് അതിന്റെ പഴയ ഉരുവമായി നൗപാക്തോസിലേക്ക് മടങ്ങി.

## ചരിത്രം
### പുരാതന ഗ്രീസ്
പ്രാചീന കാലങ്ങളിൽ നൗപാക്തോസ് ലോക്രിയൻ ഗോത്രവിഭാഗത്തിന്റെ കീഴിലായിരുന്നു. തുറമുഖ പട്ടണമായ നൗപാക്തോസ് കൊറിന്തോസ് ഉൾക്കടലിലേക്കുള്ള കവാടം എന്ന നിലയിൽ സൈനിക പ്രാധാന്യമുള്ള പ്രദേശമായിരുന്നു. 

ഗ്രീക്ക് - പേർഷ്യൻ യുദ്ധപരമ്പരയ്ക്ക് ശേഷം ഈ പട്ടണം ആതൻസിന്റെ അധീനതയിലാകുകയും, ആതൻസുകാർ ഇവിടെ മൂന്നാം മെസ്സേനിയൻ യുദ്ധത്തിൽ അവരുടെ നാട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട മെസ്സേനിയൻ വംശജരെ കൊണ്ടുവന്ന് പാർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, പെലൊപൊനേസ്യൻ യുദ്ധത്തിൽ പടിഞ്ഞാറൻ ഗ്രീസിലെ ആതൻസിന്റെ യുദ്ധനീക്കങ്ങൾക്ക് ചുക്കാൻ പിടിക്കുന്നതിലും ഈ പട്ടണം ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.  കൂടാതെ മി. മു. 429-ആം ആണ്ടിൽ ഇവിടെ വച്ച് നടന്ന നൗപാക്തോസ് നാവികയുദ്ധത്തിൽ ആതൻസിന്റെ കപ്പൽപ്പട പെലൊപൊനേസ്യരെ തോൽപ്പിച്ച് തുരത്തുകയും ഉണ്ടായി. 

മി. മു. 405-ആം ആണ്ടിൽ ഐഗോസ്പൊത്താമി യുദ്ധത്തിൽ ആതൻസ് പരാജയപ്പെടുകയും ലോക്രിയൻ ഗോത്രക്കാർ മെസ്സേനിയരെ തുരത്തി തങ്ങളുടെ പട്ടണം തിരിച്ചുപിടിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ഈ പട്ടണം പല കൈകളിലൂടെ കടന്നുപോയെങ്കിലും ഒടുവിൽ അത് മക്കെദോനിയാ രാജാവായ ഫിലിപ്പോസ് രണ്ടാമൻ ഐത്തോലിയരുടെ കൈകളിൽ ഏൽപ്പിച്ചു.  

മി. മു. 191-ആം ആണ്ടിൽ ഐത്തോലിയരിൽ നിന്ന് റോമാക്കാർ നൗപാക്തോസ് പിടിച്ചെടുക്കകയും പഴയ ഉടമകളായ ലോക്രിയൻ ഗോത്രവിഭാഗക്കാരെ തിരിച്ചേൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മി. ആ. 552-ൽ യുസ്തീനിയാനോസ് I-ആമൻ ചക്രവർത്തിയുടെ കാലത്ത് ഭൂകുലുക്കത്തിൽ നൗപാക്തോസ് തകരുകയുണ്ടായി.

### മധ്യകാല ഗ്രീസ്
മി. ആ. 747-ൽ ഇത്താലിയയിൽ നിന്ന് വന്ന ഒരു പകർച്ചാവ്യാധി വൻ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് ഇടയായെങ്കിലും, 9-10-ആം നൂറ്റാണ്ടുകളോടെ പട്ടണം അതിന്റെ പഴയകാല പ്രതാപം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. നിക്കൊപൊലിസ് പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ നൗപാക്തോസ് കിഴക്കൻ റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ നാവികശക്തി ഊട്ടിയുറപ്പിച്ചു. 

കിഴക്കൻ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തിന് ശേഷം വിവിധ പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്യൻ കുരിശുയുദ്ധരാജ്യങ്ങളുടെ കൈവശം കടന്നുപോയ നൗപാക്തോസ് ഒടുവിൽ 15-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ വെനേത്തിയയുടെ കീഴിൽ വന്നു. ഇക്കാലത്ത് പട്ടണം ലെപാന്തോ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

മി. ആ. 1499-ൽ ഉസ്മാൻ സാമ്രാജ്യം ലെപാന്തോ കീഴടക്കുകയും പട്ടണത്തെ തങ്ങളുടെ നാവികസേനാകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. 1571-ൽ ഇവിടെ വച്ച് പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലെ കത്തോലിക്കാ രാജ്യങ്ങളുടെ സഖ്യം ഉസ്മാൻ സൈന്യത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും അവരുടെ തടങ്കലിൽ നിന്ന് 15,000 ക്രിസ്തീയ തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്മൂലം മുസ്ലീം സൈന്യങ്ങളുടെ പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള കടന്നുകയറ്റത്തിന് തടയിടാനും അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു.

മി. ആ. 1687-ൽ വെനേത്തിയ ലെപാന്തോ തിരിച്ചുപിടിച്ചെങ്കിലും, 1699-ലെ കാർലോവിറ്റ്സ് ഉടമ്പടി പ്രകാരം ദാൽമാത്തിയ, മൊറെയാസ് പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പകരം ഉസ്മാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തു. 

### ആധുനിക ഗ്രീസ്
മി. ആ. 1829 മാർച്ചിൽ നൗപാക്തോസ് സ്വതന്ത്ര ഗ്രീസിന്റെ ഭാഗമായി. 1912-ൽ കമ്മ്യൂൺ ആയും 1946-ൽ സ്വതന്ത്ര നഗരസഭയായും ഉയർത്തപ്പെട്ടു. 1997-ൽ നൗപാക്തോസ് നഗരസഭ വിപുലീകരിക്കുകയും അതിലേക്ക് 13 കമ്മ്യൂണുകളെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, 2010-ൽ വേറെ 5 നഗരസഭകളുടെ കൂടെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് നൗപാക്തിയ എന്നൊരൊറ്റ നഗരസഭയായി രൂപീകരിച്ചു. 

2007-ലെ ഗ്രീസിലുടനീളം ഉണ്ടായ കാട്ടുതീയിൽ പട്ടണത്തിന് നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടായി.

## പ്രധാന കാഴ്ചകൾ
* നൗപാക്തോസ് കോട്ട : കടലിനഭിമുഖമായി വെനേത്തിയക്കാർ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ് ഈ കോട്ട.
* നൗപാക്തോസ് തുറമുഖം : ലെപാന്തോ യുദ്ധസ്മാരകങ്ങളും, ഈ യുദ്ധത്തിൽ മരിച്ച വിഖ്യാത സ്പാനിഷ് എഴുത്തുകാരനായ മിഗ്വേൽ ദേ സെർവാന്തെസിന്റെ പ്രതിമയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ.

* നൗപാക്തോസ് മ്യൂസിയം
* വി. ദിമിത്രിയോസ് ഓർത്തഡോക്സ് കത്തീഡ്രൽ പള്ളി 

* ഫത്തീയെ പള്ളി മ്യൂസിയം

## ശ്രദ്ധാർഹരായ വ്യക്തികൾ
*അഗെലാവോസ് (മി.മു. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്), രാജ്യതന്ത്രജ്ഞൻ
*യൊവാന്നേസ് അപ്പോകൗക്കോസ് (1233-ൽ കാലം ചെയ്തു), നൗപാക്തോസ് മെത്രാപ്പോലീത്ത 1200 മുതൽ 1232 വരെ 
*യോർയോസ് അഥനാസിയാദിസ്-നോവാസ് (1893–1987), അഭിഭാഷകൻ, രാജ്യതന്ത്രജ്ഞൻ, മുൻ ഗ്രീക്ക് പ്രധാനമന്ത്രി 
*എവാൻഗേലിയ പ്ലാത്താനിയോത്തി (1994), ഒളിമ്പിക് നീന്തൽ താരം, റിയാലിറ്റി ഷോ മത്സരാർത്ഥി
*അലെക്കോസ് ഫോസിയാനോസ് (1935–2022), ഗ്രീക്ക് ചിത്രകാരൻ

## അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങൾ
നൗപാക്തോസിന്റെ ഇരട്ടനഗരങ്ങളാണ് 
*  ഇറ്റലിയിലെ ചിങ്ക്വെ തെറ്രെ.
*  ക്രോയേഷ്യയിലെ ദുബ്രോവ്നിക്ക്.
*  സ്പെയിനിലെ പോന്തെവെദ്ര.

## അവലംബങ്ങൾ